KARABURUN TERMĠK SANTRALI ENTEGRE PROJESĠ (Endüstriyel Atık Depolama Alanı ve Kıyı Yapısı Dâhil)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KARABURUN TERMĠK SANTRALI ENTEGRE PROJESĠ (Endüstriyel Atık Depolama Alanı ve Kıyı Yapısı Dâhil)"

Transkript

1 SARIKAYA ENERJİ MADENCİLİK TARIM SANAYİ VE TİCARET A.Ş. KARABURUN TERMĠK SANTRALI ENTEGRE PROJESĠ (Endüstriyel Atık Depolama Alanı ve Kıyı Yapısı Dâhil) ÇEVRESEL ETKĠ DEĞERLENDĠRMESĠ BAġVURU DOSYASI (Çevresel Etki Değerlendirmesi Genel Formatına Göre HazırlanmıĢtır.) ÇANAKKALE ĠLĠ, BĠGA ĠLÇESĠ MART-2011

2 MÜġAVĠRLĠK VE PROJE HĠZ. LTD. ġtġ. Öveçler Huzur Mah Sok. Çınar Apt. No: 6/3 ÇANKAYA/ANKARA Tel : Faks: web: cinarmuhendislik.com Bu raporun tüm hakları saklıdır. Raporun tamamı ya da bir bölümü, 4110 sayılı Yasa ile değiģik 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, Çınar Mühendislik MüĢavirlik ve Proje Hizmetleri Ltd. ġti. nin yazılı izni olmadıkça; hiçbir Ģekil ve yöntemle sayısal ve/veya elektronik ortamda çoğaltılamaz, kopya edilmez, çoğaltılmıģ nüshaları yayınlanamaz, ticarete konu edilemez, elektronik yöntemlerle iletilemez, satılamaz, kiralanamaz, amacı dıģında kullanılamaz ve kullandırılamaz.

3 PROJE SAHĠBĠNĠN ADI SARIKAYA ENERJĠ MADENCĠLĠK TARIM SANAYĠ VE TĠCARET A.ġ. ADRESĠ Filistin Caddesi No:6/1 GaziosmanpaĢa/ANKARA TELEFON VE FAKS NUMARALARI PROJENĠN ADI Tel : 0 (312) Faks : 0 (312) KARABURUN TERMĠK SANTRALĠ ENTEGRE PROJESĠ (Endüstriyel Atık Depolama Alanı ve Kıyı Yapısı Dâhil) PROJE BEDELĠ TL PROJE ĠÇĠN SEÇĠLEN YERĠN AÇIK ADRESĠ (ĠLĠ, ĠLÇESĠ, MEVKĠĠ) Çanakkale Ġli, Biga Ġlçesi ZONE:36 PROJE ĠÇĠN SEÇĠLEN YERĠN KOORDĠNATLARI, ZONE Tüm proje alanlarını kapsayan UTM 6 O ve Coğrafi Koordinat Sistemine göre koordinatlar takip eden sayfada verilmiģtir. PROJENĠN ÇED YÖNETMELĠĞĠ KAPSAMINDAKĠ YERĠ (SEKTÖRÜ, ALT SEKTÖRÜ) tarih ve sayılı ÇED Yönetmeliği, Ek-1 Listesi 2/a Maddesi, Ek-1 Listesi 10/b Maddesi, Ek-1 Listesi 12 Maddesi RAPORU HAZIRLAYAN KURULUġUN/ ÇALIġMA GRUBUNUN ADI RAPORU HAZIRLAYAN KURULUġUN/ ÇALIġMA GRUBUNUN ADRESĠ, TELEFON VE FAKS NUMARALARI ÇINAR MÜHENDĠSLĠK MÜġAVĠRLĠK VE PROJE HĠZMETLERĠ LTD. ġtġ. Öveçler Huzur Mahallesi 1066 Cadde, Sok. Çınar Apt. No: 6/ Çankaya/ANKARA Tel : 0 (312) Faks: 0 (312) Rapor Sunum Tarihi Mart 2011

4 SARIKAYA ENERJİ MADENCİLİK TARIM SAN. ve TİC. A.Ş. KARABURUN TERMIK SANTRALİ ENTEGRE PROJESİ ÇED BAŞVURU DOSYASI Proje Alanı (160 MW MW Termik Santral Alanı, Endüstriyel Atık Düzenli Depolama Alanı ve Kıyı Yapısı Dahil) Koor. Sırası: Sağa, Yukarı Datum: ED-50 Türü: UTM D.O.M.: 27 Zon: 35 Ölçek Fak.: 6 derecelik Koor. Sırası: Enlem, Boylam Datum: WGS-84 Türü: Coğrafik D.O.M.: - Zon: - Ölçek Fak.:

5 ĠÇĠNDEKĠLER Sayfa No ĠÇĠNDEKĠLER... ii TABLOLAR DĠZĠNĠ... iv ġekġller DĠZĠNĠ... iv EKLER DĠZĠNĠ... v KISALTMALAR... vi BÖLÜM I: PROJENĠN TANIMI VE GAYESĠ... 1 I.1 Proje Konusu, Yatırımın Tanımı, Ömrü, Hizmet Maksatları, Önem ve Gerekliliği I.2. Projenin Fiziksel Özelliklerinin, ĠnĢaat ve ĠĢletme Safhalarında Kullanılacak Arazi Miktarı ve Arazinin Tanımlanması I.2.1. Projenin Fiziksel Özellikleri,... 9 I MW Termik Santral Projesi... 9 I MW Termik Santral Projesi I Kıyı Yapısı I.2.2. ĠnĢaat ve ĠĢletme Safhalarında Kullanılacak Arazi Miktarı ve Arazinin Tanımlanması,30 I.3. Önerilen Projeden Kaynaklanabilecek Önemli Çevresel Etkilerin Genel Olarak Açıklanması (Su, Hava, Toprak Kirliliği, Gürültü, TitreĢim, IĢık, Isı, Radyasyon ve benzeri.)31 I.3.1. ĠnĢaat ve ĠĢletme AĢamasında Gerekli Olan Su Ġhtiyacının Nereden Temin Edileceği ve OluĢan Atıksuyun Bertaraf Sistemi I.3.2. Katı Atık, Atık Yağ, Tehlikeli Atık, Tıbbi Atık, Ambalaj Atığı I.3.3. Hafriyat ÇalıĢmaları ve Toprak Kirliliği I.3.4. Hava Kalitesine Etkiler I.3.5. Gürültü I.4. Yatırımcı Tarafından AraĢtırılan Ana Alternatiflerin Bir Özeti ve Seçilen Yerin SeçiliĢ Nedenlerinin Belirtilmesi BÖLÜM II: PROJE ĠÇĠN SEÇĠLEN YERĠN KONUMU II.1. Proje Yeri ve Alternatif Alanların Mevkii, Koordinatları, Yeri Tanıtıcı Bilgiler BÖLÜM III: PROJE YERĠ VE ETKĠ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLĠKLERĠ III.1. Önerilen Proje Nedeniyle Kirlenmesi Muhtemel Olan Çevrenin; Nüfus, Fauna, Flora, Jeolojik ve Hidrojeolojik Özellikler, Doğal Afet Durumu, Toprak, Su, Hava (Atmosferik KoĢullar) Ġklimsel Faktörler, Mülkiyet Durumu, Mimari ve Arkeolojik Miras, Peyzaj Özellikleri, Arazi Kullanım Durumu, Hassasiyet Derecesi (EK-V Deki Duyarlı Yöreler Listesi de Dikkate Alınarak) ve Yukarıdaki Faktörlerin Birbiri Arasındaki ĠliĢkileri de Ġçerecek ġekilde Açıklanması III.1.1. Nüfus III.1.2. Flora ve Fauna III.1.3 Jeolojik ve Hidrojeolojik Özellikler ile Doğal Afet Durumu III.1.4. Ġklimsel Özellikleri ve Meteorolojik Durum III.1.5. Arazi Kullanım Durumu ve Toprak Özellikleri III.1.6. Mülkiyet Durumu III.1.7. Mimari ve Arkeolojik Miras ii

6 III.1.8. Proje Alanının Hassasiyet Derecesi III.1.9. Peyzaj Özellikleri BÖLÜM IV: PROJENĠN ÖNEMLĠ ÇEVRESEL ETKĠLERĠ VE ALINACAK ÖNLEMLER IV.1. Önerilen Projenin AĢağıda Belirtilen Hususlardan Kaynaklanması Olası Etkilerinin Tanıtımı. (Bu Tanıtım Kısa, Orta, Uzun Vadeli, Sürekli, Geçici ve Olumlu Olumsuz Etkileri Ġçermelidir.) a) Proje Ġçin Kullanılacak Alan b) Doğal Kaynakların Kullanımı c) Kirleticilerin Miktarı, (Atmosferik ġartlar Ġle Kirleticilerin EtkileĢimi) Çevreye Rahatsızlık Verebilecek Olası Sorunların Açıklanması ve Atıkların Minimizasyonu c.1.) Mevcut Durumun Tespitine Yönelik ÇalıĢmalar c.1.1.) Mevcut Hava Kalitesi Tespit ÇalıĢmaları c.1.2. Deniz Suyu Yüzey Suyu ve/veya Yer altı Suyu Mevcut Durum Tespit ÇalıĢmaları. 55 c.1.3. Toprakta Mevcut Durum Tespit ÇalıĢmaları, c.1.4. Mevcut Gürültü Tespit ÇalıĢmaları c.1.5. Deniz Suyunun 3 Boyutlu Su Alma ve DeĢarj Modellemesi c.1.6. Batımetrik ve OĢinografik ÇalıĢmalar c.2. Projenin Çevresel Etkilerine KarĢı Alınacak Önlemler, c.2.1. Atıksu c.2.2. Katı Atık, Atık Yağ, Tehlikeli Atık, Tıbbi Atık, Ambalaj Atığı c.2.3. Hava Kalitesine Etkiler c.2.4. Gürültü c.2.5. Hafriyat ÇalıĢmaları ve Toprak Kirliliği c.2.6. Peyzaj Üzerine Etkiler ve Alınacak Önlemler c.2.7. Flora-Fauna Üzerine Etkiler ve Alınacak Önlemler IV.2. Yatırımın Çevreye Olan Etkilerinin Değerlendirilmesinde Kullanılacak Tahmin Yöntemlerinin Genel Tanıtımı IV.3. Çevreye Olabilecek Olumsuz Etkilerin Azaltılması Ġçin Alınması DüĢünülen Önlemlerin Tanıtımı BÖLÜM V: HALKIN KATILIMI V.1. Projeden Etkilenmesi Muhtemel Halkın Belirlenmesi Ve Halkın GörüĢlerinin Çevresel Etki Değerlendirmesi ÇalıĢmasına Yansıtılması Ġçin Önerilen Yöntemler V.2 GörüĢlerine BaĢvurulması Öngörülen Diğer Taraflar V.3 Bu Konuda Verebileceği Diğer Bilgi ve Belgeler BÖLÜM VI: YUKARIDA VERĠLEN BAġLIKLARA GÖRE TEMĠN EDĠLEN BĠLGĠLERĠN TEKNĠK OLMAYAN BĠR ÖZETĠ EKLER: Çevresel Etki Değerlendirmesi BaĢvuru Dosyası Hazırlanmasında Kullanılan ve ÇeĢitli KuruluĢlardan Sağlanan Bilgi ve Belgeler Ġle Raporda Kullanılan Tekniklerden Rapor Metninde Sunulamayan AĢağıdaki Belgeler NOTLAR VE KAYNAKLAR NI HAZIRLAYAN UZMANLARIN LĠSTESĠ iii

7 TABLOLAR DĠZĠNĠ Sayfa No Tablo I.1.1. Türkiye nin Elektrik Enerjisi Uzun Dönem Talep Tahmini... 3 Tablo I.1.2. Türkiye Brüt Elektrik Enerjisi Üretiminde Birincil Enerji Kaynak Paylarının Yıllar Ġtibariyle GeliĢimi... 4 Tablo III Çanakkale Ġli ne Ait 2009 Yılı Nüfus Dağılımı...38 Tablo III Sıcaklık Değerleri...46 Tablo III Bandırma Meteoroloji Ġstasyonuna Ait YağıĢ Verileri...47 Tablo III Bağıl Nem, BuharlaĢma ve Basınç Verileri...48 Tablo III Rüzgâr Verileri...49 Tablo III Aylık ve Yıllık Rüzgâr Hızı ve Esme Sayıları Toplamları...50 Tablo IV.3.1. Projenin Arazi Hazırlık, ĠnĢaat ve ĠĢletme AĢamalarında Kaynaklanacak Çevresel Etkiler,...64 ġekġller DĠZĠNĠ Sayfa No ġekil I.1.1. Türkiye Enerji Sektörü Dağılım Haritası... 5 ġekil I.2.1. Proje Kapsamında Ana Proses Akım ġeması...12 ġekil I.2.2. Soğutma Suyu AkıĢ Çizelgesi...13 ġekil I.2.3. Yardımcı Soğutma Suları Akım ġeması...15 ġekil I.2.4. Kömür hazırlama ve Besleme Sistemi...16 ġekil I.2.5. Kül UzaklaĢtırma Sistemi...22 ġekil I.2.6. DolaĢımlı AkıĢkan Yatakta Yakma Teknolojisinin Akım ġeması...27 ġekil III Proje Alanı Ve Çevresine Ait Genel Jeoloji Haritası...41 ġekil III Proje Alanı ve Çevresi Diri Fay Haritası...43 ġekil III Proje Alanı Ve Çevresi Mevcut Su Kullanım Durumu, Planlanan Ve Mevcut Sulama Tesisleri...44 ġekil III Çanakkale Ġli Depremsellik Haritası...45 ġekil III Ortalama Sıcaklık Değerlerinin Grafiksel Gösterimi...47 ġekil III Ortalama Toplam YağıĢ Miktarlarının Aylara Göre Grafiksel Gösterimi.48 ġekil III Bağıl Nem Verilerinin Grafiksel Gösterimleri...49 ġekil III Ortalama Rüzgâr Hızının Aylara Göre Grafiksel Gösterimi...50 ġekil III Ortalama Rüzgâr Hızına Göre Yıllık Rüzgâr ve Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgâr Diyagramları...51 iv

8 EKLER DĠZĠNĠ Ek-1 Ek-2 Ek-3 Ek-4 Ek-5 Yer Bulduru Haritası(Projenin Türkiye de ki Yeri), Proje Çevresini Gösterir 1/ Ölçekli Topografik Harita, Proje Çevresini Gösterir 1/ Ölçekli Arazi Varlığı Haritası, Proje Çevresini Gösterir Fotoğraflar, Resmi Yazılar ve Dökümanlar v

9 KISALTMALAR AB BGD CBS ÇED DDY DENOx DSĠ EĠH EPDK ESF GPS GWh kv kwh MĠGEM MW km m SCR sn(s) Hz db TEĠAġ TM -Avrupa Birliği -Baca Gazı Desülfürizasyon Ünitesi -Coğrafi Bilgi Sistemi -Çevresel Etki Değerlendirme -Devlet Demir Yolları -Azot Oksit Giderme Sistemi -Devlet Su ĠĢleri -Enerji Ġletim Hattı -Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu -Elektro Statik Filtre -Küresel Yer Belirleme Sistemi -Giga Watt Saat -Kilo volt -Kilo Watt Saat -Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü -Mega watt -Kilometre -Metre -Selektif Katalitik Reaksiyonu -Saniye -Hertz (frekans) -Desibel -Türkiye Elektrik Ġletim Anonim ġirketi -Trafo Merkezi vi

10 BÖLÜM 1 PROJENĠN TANIMI VE GAYESĠ

11 BÖLÜM I: PROJENĠN TANIMI VE GAYESĠ I.1 Proje Konusu, Yatırımın Tanımı, Ömrü, Hizmet Maksatları, Önem ve Gerekliliği. Günümüzde, pek çok ülkede sürdürülebilir kalkınmayı sürdürülebilir enerji yolu ile elde etmeye yönelik ulusal programlar tatbik edilmesi ve belirlenmiģ sürdürülebilir hedeflere ulaģmak için stratejiler geliģtirilmesi yönünde çalıģmalar yapılmaktadır. Enerji konusunun giderek globalleģmesi, değiģen piyasa Ģartları ile izlenen liberal ekonomik modeller; bir yanda dıģa bağımlılığı asgari seviyelere çekecek, öte yanda ise ekonomik canlanmaya en üst düzeyde katkıda bulunacak enerji politikalarının uygulanmasını gerekli hale getirmektedir. AB'nin 5. Çevresel Faaliyet Programında yer alan "Sürdürülebilirliğe Doğru" baģlığında; gelecekteki en önemli hedefin ekonomik geliģmeyi sağlama, verimli ve güvenli enerji kaynakları ve temiz bir çevre olduğu belirtilmektedir. Elektrik enerjisi tüketimi, ekonomik geliģmenin ve sosyal refahın en önemli göstergelerinden biridir. Bir ülkede kiģi baģına düģen elektrik enerjisi üretimi ve/veya tüketimi o ülkedeki hayat standardını yansıtması bakımından büyük önem arz etmektedir. Hızla geliģen ve endüstrileģen bir ülke olarak Türkiye, bugün kesintisiz, kaliteli, güvenilir ve ekonomik enerji ihtiyacı içerisindedir. Dünyada enerji ihtiyacının ¼ ünden fazlası, elektrik üretiminin ise yaklaģık % 40 ı kömür ile karģılanmakta olup, bilinen rezervlerin 1990 lı yıllara ait üretim verileri temel alındığında kömürün 200 yıldan fazla bir süre yeterli olacağı tahmin edilmektedir. Bu süre Tablo I.1.2 de görüldüğü üzere doğal gaz veya petrol için geçerli sürenin yaklaģık dört katıdır. Dolayısı ile tüm ülkelerde kömürün önemi daha da önem kazanmaktadır. Bu düģünce dâhilinde, Sarıkaya Enerji Madencilik Tarım San. ve Tic. A.ġ. tarafından Çanakkale Ġli, Biga Ġlçesi sınırları içerisinde ithal kömüre dayalı pülverize kazan teknolojisi ile 660 MW kurulu güçte ve yerli/ithal kömüre dayalı akıģkan yatak kazan teknolojisi ile 160 MW kurulu güçte, hızla geliģen ve endüstrileģen ülkemizin enerji ihtiyacını karģılamak üzere Karaburun Termik Santrali Entegre Projesi planlanmaktadır. Dünya Bankası verilerine göre ülkemizde kiģi baģına elektrik tüketimi kilowatt saat olarak 2005 yılında olmasına rağmen; Euro Bölgesi nde 6.926, Almanya da 7.111, Ġngiltere de 6.253, Fransa da 7.938, Ġtalya da 5.669, Hollanda da 6.998, Ġsveç te , Belçika da 8.510, Danimarka da 6.663, Ġspanya da 6.147, Lüksemburg da , Finlandiya da , Yunanistan da ve Portekiz de olduğu dikkate alınırsa (1).; ülkemiz için kiģi baģına düģen elektrik enerjisi tüketiminin oldukça düģük seviyede olduğu gözlenmektedir. Bu nedenle, elektrik enerjisi arzının artırılmasının gereği ortadadır. Özellikle ülkemizde, geliģmeye bağlı olarak enerji ihtiyacı sürekli artmaktadır. Dolayısıyla bu ihtiyacı karģılamak bir zorunluluktur. Bu zorunlu ihtiyacı karģılamak da bu ve benzeri yatırımları hayata geçirmek ile mümkündür. Nitekim Dokuzuncu Kalkınma Planı( ), İstikrar içinde büyüyen, gelirini daha adil paylaşan, küresel ölçekte rekabet gücüne sahip, bilgi toplumuna dönüşen, AB ye üyelik için uyum sürecini tamamlamış bir Türkiye vizyonu ve Uzun Vadeli Strateji ( ) çerçevesinde hazırlanmıģtır. Bu bağlamda planda: 1 Doç.Dr. Levent Kösekahyaoğlu, Enerji Tüketimi ve Büyüme Arasındaki Nedensizlik ĠliĢkisi, Türkiye Üzerinde Bir Ġnceleme, Süleyman Demirel Üniversitesi, 1

12 Ekonomik kalkınmanın ve sosyal geliģmenin ihtiyaç duyduğu enerjinin sürekli, güvenli ve asgari maliyetle temini temel amaçlanmıģtır. Enerji talebi karģılanırken çevresel zararların en alt düzeyde tutulması, enerjinin üretimden nihai tüketime kadar her safhada en verimli ve tasarruflu Ģekilde kullanılması istenmiģtir. VIII. Plan döneminde, ekonomik büyüme ve nüfus artıģı paralelinde birincil enerji ve elektrik enerjisi tüketiminde önemli artıģlar kaydedilmiģtir. Plan döneminde birincil enerji talebinde, ekonomik ve sosyal kalkınmayla orantılı olarak yıllık ortalama yüzde 6,2 oranında artıģ öngörülmektedir. Enerji tüketimi içinde doğal gazın 2005 yılında yüzde 28 düzeyinde olan payının yüzde 34 e yükselmesi, petrol ürünlerinin payının ise yüzde 37 den yüzde 31 e gerilemesi beklenmektedir. Diğer yandan Dokuzuncu Kalkınma Planı döneminde elektrik talebinin, ağırlıkla sanayi üretim ve hizmetler sektöründeki geliģmelere paralel olarak, yılda ortalama yüzde 8,1 oranında artıģ göstereceği tahmin edilmektedir. Ekonominin rekabet gücünün artırılması ve toplumun refah seviyesinin yükseltilmesi amacıyla elektrik sektörünün serbestleģtirilmesi çerçevesinde, en düģük maliyetle enerji üretecek bir sistem oluģturulması hedeflenmiģtir. Kamunun sektörden çekilmesiyle orantılı olarak özel sektörün, doğacak açığı zamanında ikame etmesi ve yeni üretim yatırımlarına arz-talep projeksiyonları paralelinde bir an önce baģlaması için gerekirse mevzuat düzenlemeleri ile uygun ortam sağlanacağı; böylece, mevcut tesislerin özelleģtirilip yeni yatırım yükünün kamu üzerinde kalmamasına özen gösterileceği ifade edilmiģtir. Kamunun, düzenleyici ve denetleyici rolü çerçevesinde arz güvenliğini yakından takip edecek ve tedbir alacak Ģekilde donatılması öngörülmektedir. Kömür, dünyada en yaygın Ģekilde bulunan, güvenilir, aynı zamanda düģük maliyetlerle elde edilen temiz bir fosil yakıttır. Dünyada mevcut kömür rezervleri oldukça önem arz etmektedir. Kömür, dünyada 70 ülkede üretilmektedir. Hâlbuki gaz yakıtlarının %66 sı, petrol yataklarının ise %67 si Ortadoğu ve Rusya dadır. Yani kömür rezervleri, diğer fosil yakıtlar gibi (petrol ve doğalgaz) dünyanın belli bir bölümünde değil, tüm dünyada yaygın bir Ģekilde bulunmaktadır. Kullanımı, depolanması ve nakliyesi açısından yatırım maliyetleri diğer enerji kaynaklarına göre daha azdır. Endüstriyel ve diğer alanlarda elektrik enerjisinin rekabetçi fiyatlarla ve güvenilir olarak temini açısından kömürün dünyada yaygın Ģekilde bulunuģu ve birçok ülke tarafından üretilebilir oluģu tedarikte güvenilirliği sağlamaktadır. Kömür aynı zamanda iyi kullanıldığı takdirde temiz bir yakıttır. Günümüzde temiz kömür teknolojileri kullanılarak kömür, tüm dünyada doğayı kirletmeden kullanılabilmektedir. Ülkemizde ulusal enerji kaynaklarımızın etkin bir Ģekilde ve çevreye zarar vermeden değerlendirilmesi gereklidir. Ülkemizde yapılan en büyük yanlıģlık, hava ve çevre kirliliğinin tek nedeni olarak kalitesiz kömürlerin gösterilmiģ olmasıdır. Dünya üzerinde kötü ya da kalitesiz kömür yoktur. Sorun sadece doğru yakma tekniklerinin uygulanıp uygulanmadığıdır. Dünya enerji gereksiniminin % 87 si kömür, petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıtlarca, geri kalan % 13 ü de baģta hidrolik ve nükleer enerji olmak üzere, hayvan, bitki artıkları, rüzgar, güneģ, jeotermal gibi kaynaklardan karģılanmaktadır. Fosil yakıtların Dünya da bilinen rezerv dağılımları petrol eģdeğeri olarak % 70 kömür, % 14 petrol, % 16 doğal gaz olarak hesaplanmaktadır. Bilinen petrol rezervlerinin ömrü 40 yıl, doğal gazın 60 yıl, kömür ün ise, 240 yıldır. Dünya elektrik üretiminde, 2004 yılında % 39 civarında olan kömür payının, 2020 yılında % 48 e yükseleceği tahmin edilmektedir Kömür, rezervlerinin dünyaya yayılmıģ olarak bulunması, bilinen rezervlerin 240 yıl ömrü olması, arama üretim ve nakliye kolaylığı gibi nedenlerle dünyada en güvenilir enerji kaynağı olarak kabul edilmektedir. 2

13 Dünya ülkeleri kömürden elektrik üretim payları 2004 yılı verilerine göre, Almanya elektrik enerjisinin % 51 ni, ABD % 52 sini, Polonya % 92 sini, Güney Afrika % 85 ini, Avustralya %77 sini, Çin %76 sını, Hindistan %75 ini, Çek Cumhuriyeti %72 sini, Yunanistan %67 sini, Danimarka %47 sini, Hollanda %28 ini kömürden karģılamaktadır. Aynı zamanda dünya elektrik üretiminde, 2004 yılında %39 civarında olan kömür payının, 2020 yılında %48 e yükseltileceği tahmin edilmektedir (2). Türkiye nin elektrik enerjisi uzun dönem talep tahmini Tablo I.1.1 de verilmiģtir. Tablo I.1.1. Türkiye nin Elektrik Enerjisi Uzun Dönem Talep Tahmini YIL PUANT TALEP ENERJĠ TALEBĠ MW ARTIġ (%) GWh ARTIġ , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,4 * Talep brüt olup iletim ve dağıtım hatlarındaki kayıplar, iletim ve dağıtım sistemine bağlı santrallerin iç ihtiyaçları bu miktarlara dahildir. Kaynak: Tablo I.1.1 de belirtilen durumlar ve talep tahminleri dikkate alındığında, enerji ihtiyacını karģılamak için elektrik üretim kapasitesinin artırılmasının zorunlu olduğu açıkça görülmektedir. Türkiye brüt elektrik enerjisi üretiminde birincil enerji kaynak paylarının yıllar itibariyle geliģimi Tablo I.1.2 de ve Türkiye enerji sektörü dağılım haritası ġekil I.1.1 de verilmiģtir. 2 Güven Önal, Zeki Doğan, Enerjide Temiz Kömür, Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi, Türkiye 10.Enerji Konseyi, 3

14 YILLAR TaĢkömürü Linyit Hidrolik Diğer Yerli Kaynak Toplamı Motorin Fuel-Oil Doğal Gaz Ġthal Kömür Ġthal Kaynak Toplamı GENEL TOPLAM SARIKAYA ENERJĠ Tablo I.1.2. Türkiye Brüt Elektrik Enerjisi Üretiminde Birincil Enerji Kaynak Paylarının Yıllar Ġtibariyle GeliĢimi ,7 35,2 1,9 69,8 3,1 27, , ,8 15,6 26,7 1,7 58,8 1,4 39, ,7 13,3 28,5 1,6 56,1 0,8 43, , ,6 48,7 4, ,3 17,5 24,9 1,5 55,2 4,9 39, ,1 17,2 37,8 1,4 65,5 4,4 30, ,4 16,3 45,8 0,9 70,4 4,1 25, ,2 17,6 41,7 1,1 66,6 6,5 26, ,6 20,1 43 0,6 69,3 4,6 26, ,7 23,9 46,7 0,6 75,9 2,4 22, ,9 21,7 48,8 0,6 75 2,6 22, ,6 21,3 51,1 0,4 76,4 2,5 21, ,4 20,8 53,4 0 77,6 2, ,9 28,5 41,5 0 72,9 3,9 23, ,3 30,7 43,9 0,1 77 1,1 21, , , , , , , , , , , , , ,1 41,8 36,2 0 80,1 0,2 20,5 0,2-20, ,9 0,1 79 0,1 17,5 3, ,4 38,4 42 0,1 81,9 0,2 12,2 5,7-18, ,7 26,3 60,3 0,1 87,4 0,1 6,8 6,7-13, ,6 38,3 34,5 0,1 73,5 0,1 8,1 18,3-26, , ,2 0,2 75,5 0 6,8 17,7-24, ,7 34,1 37,6 0,2 73,6 0 5,6 20,8-26, ,7 33,8 39,5 0,2 76,2 0 7, , ,4 29,7 46,1 0,2 78, ,6-21, ,5 33,5 39,1 0,2 75,3 0 7,1 17,6-24, ,6 29,9 41,2 0,4 74,1 0,3 6,4 19,2-25, ,7 29,3 42,7 0,3 75 0,4 6,5 18, ,2 29,6 38,6 0,5 71,9 0,5 6,3 21,4-28, ,7 29,6 38 0,6 70,9 0,3 6,6 22,4-29, ,7 29,1 29,8 1 62,6 0,6 5,6 31,2-37, ,1 27,5 24,7 1 56,3 0, , , ,6 0,8 51,7 0,7 7,2 40,4-48, ,1 21,7 26 0,9 50,7 0,2 7,3 40,6 1,2 49, ,8 25,1 1,2 45,1 0 6,2 44,4 4,3 54, ,9 14,9 30,6 4,4 41, ,1 18,5 24,4 3,2 45, ,4 25,1 0,2 2,4 45, ,9 20,0 18,7 0,4 3,4 49, ,1 16,8 0,8 3,6 49,7 100 Kaynak: TEĠAġ Türkiye Elektrik Üretim Ġletim Ġstatistikleri, 4

15 Tablo I.1.1. ve I.1.2. den de görüldüğü üzere; önemli maden yataklarına sahip ülkemizin hızla artan elektrik enerjisi ihtiyacını karģılayarak azalmakta olan kaynaklardan, arz güvenilirliği olan, ekonomik, verimli ve temiz olarak değerlendirilebilecek yakıtların ve uygun teknolojilerin seçilmesi ile daha verimli tesisleri tercih etmek günümüzde bir zorunluluk haline gelmiģtir. Kaynak: Dr. S. ANAÇ, Enerji Politikalarında Kömürün Yeri, ġekil I.1.1. Türkiye Enerji Sektörü Dağılım Haritası Türkiye nin genel enerji talebi ton petrol eģdeğeridir. Bu talebin % 38 i petrol, % 27 si kömür, % 23 ü doğalgaz ve kalan % 12 lik kısmı baģta hidrolik olmak üzere yenilenebilir enerji kaynaklarıdır. Türkiye baģta petrol ve doğalgaz olmak üzere % 72 oranında dıģa bağımlıdır yılı bazında Türkiye nin enerji ithalatı faturası 18 milyar ABD Doları dır. Bu değer toplam ithalatımızın %15 ini oluģturmaktadır. Yüksek nüfus artıģ hızı oranına sahip ve geliģmekte olan ülkemizin artan enerji talebi dikkate alındığında, enerji ithalat faturasının katlanarak artacağı görünmektedir. Ülkemizin büyük ölçüde sanayi yatırımları yapabilmesi için enerji politikasının; mevcut tüketim talebinin karşılanmasının yanı sıra, yeni yatırımlar için de gerekli enerji altyapısının sağlanması bir zarurettir. Bu zaruretle beraber, projenin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Stratejik Planı misyonunda da belirtildiği gibi çevreye duyarlı şekilde yapılması esastır. Bu bağlamda yatırımcı firma Sarıkaya Enerji Madencilik Tarım Sanayi ve Ticaret A.ġ. tarafından Çanakkale Ġli, Biga Ġlçesi sınırları içerisinde, ithal kömüre dayalı pülverize kazan teknolojisi ile 660 MWe kurulu güçte ve yerli/ithal kömüre dayalı akıģkan yatak kazan teknolojisi ile 160 MWe kurulu güçte Karaburun Entegre Termik Santral(Endüstriyel Atık Depolama Alanı ve Kıyı Yapısı Dâhil ( DWT)) projesini planlanmaktadır. Kömüre dayalı enerji santrali enerji üretiminde ana iģlem; kömürde var olan kimyasal enerjinin elektrik enerjisine dönüģtürülmesidir. Planlanan Enerji Santralinde kömürün kazanda yakılması sonucu elde edilecek yüksek ısı ile deniz suyundan temin edilecek ve bir takım arıtma iģlemleri sonrası saflaģtırılan su, kritik yüksek sıcaklığa çıkarılacaktır. Kritik basınçta, sudan elde edilen yüksek basınç ve sıcaklıktaki buharın, türbinde mekanik enerjiye, mekanik enerjinin de jeneratörde, elektrik enerjisine dönüģtürülmesi sağlanacaktır. 5

16 660 MWe kurulu güç için pülverize yakma sistemli konvansiyonel termik santral olarak planlanan enerji santralinin proses teknolojisine; fizibilite çalıģmalarında gerek kurulu güç miktarı ve gerekse oluģacak küllerin değerlendirme olanakları baģta olmak üzere tüm opsiyonları dikkate alınarak tespit edilen teknoloji alternatiflerinin incelenme ve değerlendirmeleri sonucu karar verilmiģtir. Pülverize kömür teknolojisi tüm dünyada baģarılı uygulamaları bulunan bir teknoloji olarak, güvenilirliği ve yanma veriminin üstünlüğü ile dünyaca kabul görmüģ bir teknolojidir. Bu teknoloji; kaliteli kömürleri verimli yakabilen, bu nedenle de 1950 li yılların öncesinden bugüne kadar geliģtirilmiģ ve sayıları hızla artan baģarılı santral uygulamaları sergileyen bir teknolojidir. Pülverize kömür kazanlarında; mikron mertebesinde kömür tanecikleri brülörler vasıtasıyla yakılmaya baģlar. Kömür tanecikleri pudra boyutunda olduğu için kömür yanma verimi çok yüksektir. 660 MW lık santralde ana üniteler olarak; buhar kazanı, buhar türbini ve jeneratörü, ana ve yardımcı soğutma sistemleri (160 MW lık santral ile ortak planlanmaktadır) ve Endüstriyel Atık(Kül) Depolama (160 MW lık santral ile ortak planlanmaktadır) alanı yer alacak olup, yardımcı üniteler olarak ise yakıt hazırlama, kireçtaģı hazırlama, su hazırlama ve arıtma, ESF, BGD ve DeNOx sistemleri ve bakım atölyeleri bulunacaktır. Proje kapsamında, kirletici emisyonların önlenmesi/azaltılması amacıyla planlanmıģ olan ESF, BGD, low NO x burner ve DeNO x (SCR) teknikleri, Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan Büyük Yakma Tesisleri için Mevcut En Ġyi Teknikler Referans Belgesi (Integrated Pollution Prevention and Control Reference Document on Best Available Techniques for Large Combustion Plants-adopted July 2006) nde önerilmektedir. 660 MW lık santralde ana yakıt olarak ithal kömür kullanılacak olup, kömürün temin edileceği baģlıca bölgeler; Rusya baģta olmak üzere Güney Amerika, Güney Afrika vs. ülkelerdir. Kömür bu ülkelerden ülke kıyılarımıza deniz yolundan gemilerle getirilecektir. Ġthal kömürün santral tesislerine transferi için deniz yük boģaltma terminali inģası proje kapsamındadır. Desülfürizasyon (BGD) ünitesinde arıtımı gerçekleģtirmek üzere kireçtaģı veya deniz suyunun kullanılması ile ilgili teknik çalıģmalar halen devam edilmekte olup, ÇED sürecinde netleģtirilecektir. Eğer kireçtaģının kullanılması durumu söz konusu olur ise bölgedeki ruhsatlı ve izinleri alınmıģ sahalardan kireçtaģının temin edilmesi sağlanacaktır. 660 MW lık santralde kullanılacak kömür miktarı yaklaģık 233 ton/saat olup, BGD ünitesi için kireçtaģı veya deniz suyu kullanım miktarı ÇED sürecinde netleģtirilecek ve ÇED Raporu içerisinde verilecektir. Kullanılacak kömürün kalorifik değeri (+/-%10) kcal/kg civarında olacaktır. Proje kapsamında santralin çalıģma süresi 7,800 saat/yıl; projenin lisans süresi ise 49 yıl olarak öngörülmektedir. Santralin yaklaģık ısıl gücü MW olup, yıllık ortalama brüt üretimi yaklaģık GWh olarak planlanmaktadır. 160 MWe lık santral projesindeki prosesi kısaca tanımlamak gerekirse; kömür, kazanda DolaĢımlı AkıĢkan Yatakta Yakma Teknolojisi ne göre yakılacak ve yanma sonrası oluģan yüksek ısı ile bir takım arıtma iģlemleri sonrası saflaģtırılan su yüksek basınç ve sıcaklıkta buharlaģtırılacaktır. Yüksek basınç ve sıcaklıkta elde edilen buharın, buhar türbini çalıģtırarak mekanik enerjiye dönüģtürmesi ve türbinin de jeneratörü çalıģtırarak elektrik enerjisine dönüģtürülmesi sağlanacaktır. AkıĢkan yatakta yakma (AYY) teknolojisi, bir termik santralın çevresel etkileri diğer proseslere göre minimum olan ve tüm dünyada baģarılı uygulamaları bulunan bir teknoloji olarak, güvenilirliği ve yanma veriminin üstünlüğü ile dünyaca kabul görmüģ bir teknolojidir. 6

17 Bu teknoloji; kaliteli kömürlerin yanı sıra, baģka Ģekilde değerlendirilmesi mümkün olmayan, kükürtçe/külce zengin, düģük kaliteli ucuz yakıtları da temiz ve verimli yakabilen, bu nedenle de 1980 li yıllardan bugüne sayıları hızla artan baģarılı santral uygulamaları sergileyen bir teknolojidir. AYYT nin birçok ülkede baģarı ile uygulandığı dikkate alındığında ülkemiz kömür rezervinin değerlendirilmesi yönünde uygun bir teknoloji olarak ortaya çıkmaktadır. Proje kapsamında santralin çalıģma süresi saat/yıl, projenin lisans süresi ise 49 yıl olarak öngörülmektedir. Kurulması planlanan enerji santralinin net kurulu gücü 160 MWe, anma ısıl gücü 760 MW, yıllık ortalama brüt üretimi ise GWsaat/yıl olarak planlanmaktadır. Santralde kullanılacak kömür miktarı yaklaģık 145 ton/saat, kireçtaģı kullanım miktarı ise ÇED sürecinde netleģtirilecek ve ÇED Raporu içerisinde verilecektir. Kullanılacak kömürün kalorifik değeri ortalama kcal/kg civarında olacaktır. Santrallerin(660 MW+160 MW) iģletilmesi sırasında yakma sonucunda oluģan küller, öncelikle piyasada mevcut hazır beton üretim tesislerine, biriket tesislerine, yol inģaatlarında temel malzemesi ile asfalt içine katkı maddesi olarak kullanabilecek tesislere ve/veya çimento fabrikalarına, akıģkan yatak külü ve BGD atık ürünü (alçıtaģı) ise susuzlaģtırılarak alçıpan üretimi yapan fabrikalara değerlendirmek üzere satılacaktır. Konu ile ilgili teknik çalıģmalar halen devam etmekte olup, ÇED Raporunda ayrıntılı çalıģmalar sunulacaktır. Ancak, satıģının gerçekleģtirilemediği durumda, kül ve cürufların depolanması için proje sahasında belirlenecek bir noktada Endüstriyel Atık Depolama alanı oluģturulacaktır. Kül-cüruf depolama konusunda en kötü senaryo ele alındığında; santrallerden oluģacak endüstriyel atıkların hiçbir Ģekilde geri dönüģüm yapılarak değerlendirilemediği göz önüne alındığında, Endüstriyel Atık Depolama alanının projenin ekonomik ömrü boyunca depolamayı karģılayacak hacimde olması planlanacaktır. Proje kapsamında her iki santralde yer alacak çeģitli iģlem ve fonksiyonların yürütülebilmesi için su kullanımı söz konusudur. Bu iģlem ve fonksiyonlar; kazan make-up (besleme) suyu, soğutma suyu ve BGD ünitesi olup, gerekli suyun tamamı deniz tabanı ekoloji dengesini etkilemeyecek noktada inģa edilecek su alma yapısı ile Marmara Denizinden temin edilecektir. Deniz suyunun arıtılması maliyetli bir iģlem olmasına rağmen deniz suyunun kullanılarak sınırsız bir kaynak yaratılması planlanmıģ olup, denizden alınan proses suyu ultrafiltrasyon ve reverse osmosis sistemi ile istenilen kalitedeki suyun temin edilmesi planlanmıģtır. Su alma ve deģarj noktalarının belirlenmesi; yer seçimine müteakip yapılacak teknik çalıģmalar (su dağılım (hidrotermal) modelleme vb.) doğrultusunda belirlenecek ve detayları ÇED Raporunda verilecektir. Proje kapsamında santralde üretilecek enerji, TEĠAġ ile yapılacak bağlantı anlaģmasına göre belirlenecek yeni bir Ģalt merkezine, yine TEĠAġ ın vereceği karara göre 154 veya 380 kv luk enerji iletim hattıyla bağlanacaktır. Üretilecek enerji, enterkonnekte sistem üzerinden ulusal Ģebekeye verilecek ve tarih ve 4628 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde tamamen serbest piyasada satılarak değerlendirilecektir. Bu hat, TEĠAġ a ait olacağı için hattın ÇED Yönetmeliği çerçevesinde yükümlülükleri, bu rapor kapsamında değerlendirilmeyip, ayrıca yapılacaktır. Sonuç olarak, ÇED süreci sonucunda projenin yapılabilirliği yani korumakullanma dengesi net olarak ortaya çıkartılacaktır. Yatırım için ÇED sürecinin nihai kararı olumlu olur ise aģağıda belirtilen önemli katkılar ülkemizin kazancı olacaktır. 7

18 Türkiye nin temel sorunu yüksek nüfus artıģ hızıdır. Bu durum geliģmekte olan bir ülke için enerji baģta olmak üzere altyapı yatırımlarının zamanında planlanması ve gerçekleģtirilmesini yaģamsal olarak önemli kılmaktadır. Ülkemiz son otuz yılda üretim kapasitesini on kat artırmayı baģarmasına rağmen, kiģi baģına elektrik tüketimi oranı bazında en düģük ülkeler sınıfından halen kurtulamamıģtır. Türkiye elektrik üretimini her on yılda iki kat artırmak durumundadır. Tesiste üretilecek elektrik enerjisi, Türkiye nin artan elektrik ihtiyacının karģılanmasında önemli bir rol oynayacaktır. Sağlanacak sürekli, güvenilir ve kaliteli elektrik, yabancı yatırımları Türkiye ye çekerek, ülkenin endüstriyel açıdan geliģmesine katkıda bulunacak; özel sektörde yeni iģ alanları yaratılarak kiģi baģına düģen gelirin artmasında rol oynayacaktır. Ayrıca, yatırımın yapılacağı yörede ciddi istihdam ve geliģme sağlanacağından, proje sahasının bulunduğu yörenin yerel yönetimlerine kaynak girdisi sağlanmıģ olunacaktır. 8

19 I.2. Projenin Fiziksel Özelliklerinin, ĠnĢaat ve ĠĢletme Safhalarında Kullanılacak Arazi Miktarı ve Arazinin Tanımlanması. I.2.1. Projenin Fiziksel Özellikleri, Kömüre dayalı enerji santrallerdeki ana iģlem; kömürde var olan kimyasal enerjinin elektrik enerjisine dönüģtürülmesidir. I MW Termik Santral Projesi 660 MW lık Termik Santral kazanında kullanılacak saf su, deniz suyunun arıtılması ile elde edilecektir. Kömürün kazanda yakılması sonucu oluģacak yüksek basınçlı buhar kızdırıcılarda yüksek sıcaklığa çıkarılacaktır. Süperkritik basınç ve yüksek sıcaklıkta elde edilen buhar, önce türbinin yüksek basınç bölümüne, sonra basınç ve sıcaklığı düģmüģ olarak buhar kızdırıcılarına gidecek ve burada tekrar kızdırılacaktır. Bu defa türbinin orta basınç bilahare de alçak basınç bölümüne ve takiben de buhar yoğuģturucusuna (kondenser) gidecektir. Türbin buharın ısı enerjisini mekanik enerjiye, türbin miline direkt bağlı jeneratör de mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüģtürecektir. 660 MW kurulu elektriksel güç ve yaklaģık MW yakıt ısıl gücüne sahip Termik Santral Projesi için prosesi daha detaylı açıklamak amacıyla, proses üniteleri 3 ü ana ve 9 u yardımcı olmak üzere toplam 12 baģlık altında irdelenmiģ olup, her bir ünitenin özellikleri kısaca aģağıda verilmiģtir: A-ANA ÜNĠTELER A.1- Süperkritik Pulverize Kömür Kazanı ve Yardımcı Tesisler A.2- Buhar Türbini ve Jeneratörü ve Yardımcı Tesisler A.3- Kondenser ve Soğutma Sistemi ve Yardımcı Tesisler B-YARDIMCI ÜNĠTELER B.1- Kömür Hazırlama ve Besleme Sistemi B.2- KireçtaĢı Hazırlama ve Besleme Sistemi B.3- Su Hazırlama ve Arıtma Sistemi B.4- Toz Tutma Sistemi B.5- Baca Gazı Desülfürizasyon (BGD) Sistemi B.6- Baca Gazı Azot Oksit Giderme (DeNOx) Sistemi B.7- Kül UzaklaĢtırma Sistemi ve Endüstriyel Atık Düzenli Depolama Alanı B.8- Otomasyon Sistemi ve Elektrik Sistemi B.9-Yangın Teçhizatı ve Pompa Ġstasyonu A- ANA ÜNĠTELER A.1- Süperkritik Pulverize Kömür Kazanı Proje kapsamında kurulacak olan süper kritik kazan tek geçiģli ve bir seri kızdırıcılı olacak, dıģ ortama açık ve tepeden asılacak Ģekilde tamamen çelik konstrüksiyon tasarlanacak ve üstü kapalı olarak kurulacaktır. Buhar kazanı duvarları tamamen borulardan imal edilmiģ ve boruların içi kazan suyu ile doludur. Yanma sonucunda açığa çıkan ısı yan duvarlardaki borular içindeki suya aktarılarak süper kritik basınçta buhar elde edilir. Bu buhar yüksek basınç ve orta basınç kızdırıcılarında kızdırılarak proje Ģartlarında buhara dönüģtürülür. Kazanda bulunan sudan elde edilecek 270 bar basınç ve ºC sıcaklıkta buhardan türbin jeneratör ile elektrik enerjisi üretilecektir. 9

20 Proje detay çalıģmaları halen devam ettiğinden iģletme verileri ÇED Raporunda sunulacaktır. Kazan Yardımcı Ekipmanları -Kömür Değirmeni Kömür, kömür değirmenlerinde öğütülerek pülverize hale getirilir. Her değirmen müstakil olarak bir kömür bunkerinden beslenmektedir. Bunker kapasitesi, maksimum kapasitede çalıģan değirmeni 8 saat besleyecek büyüklüktedir. Değirmenden çıkan toz kömür incelik ayarı yapabilen bir separatörden çıktıktan sonra direkt kazan kömür yakıcılarına gider. Pülverize kömür, değirmenden yakıcılara birinci yakma havası ile taģınmaktadır. Değirmen adedi; Buhar Kazanının tam kapasite çalıģmasını temin eden değirmen sayısından bir fazla olacaktır. Bu surette değirmen bakım ve tamirleri esnasında enerji üretiminde bir azalma olmayacaktır. - Hava Fanları Tesiste; Basma Fanları(Taze Hava), EmiĢ Fanları(Cebri Çekme Fanları), Birincil Hava Fanları, Sızdırmazlık Havası Fanları ve Soğutma Havası Fanları bulunacaktır. -Kömür Bunkerleri: Kazan değirmenlerini beslenecek olan kömürün depolanacağı kömür bunkerleri, her değirmeni müstakil olarak beslemektedir ve iç yüzeyleri düzgün ve aģınmaya karģı dayanıklı çelikten üretilecektir. Kömür bunkerleri, kazanın maksimum sürekli yükte 8 saatlik kömür tüketimini depolayacak kapasitede olacaktır. -Kömür Besleyicileri: Kömür bunkerlerinde ki kömürü öğütücülere besleyecek olan kömür besleyicilerinin sayısı kömür değirmenlerinin sayısı ile aynı olacaktır. Kömür besleyicileri süreklilik açısından güvenilir, hava kaçağı düģük ve değirmen yüküne uygun kömür miktarını da otomatik olarak yapılabilir olacaktır. -Baca Gazı Sistemi: Baca gazı sisteminin fonksiyonu kazandan çıkan gaz ve tozun temizlenmesi ve kazandaki çekiģ koģullarının dengelenmesidir. Sistem elektrostatik filtreler (ESF), cebri çekiģ fanları, bir baca gazı azotoksit arıtma (denitrifikasyon) sistemi, bir baca gazı kükürtdioksit arıtma (desülfürizasyon) sistemi ve bacayı içermektedir. A.2- Buhar Türbini Ve Jeneratör (BTJ) Enerji (termik) santrallerinde enerji döngü ünitesi, buharın ısı ve basınç enerjisinin mekanik enerjiye, mekanik enerjinin ise elektrik enerjisine dönüģtürüldüğü buhar türbini ve jeneratörleridir. 660 MW elektrik gücü üretecek olan jeneratörü çeviren buhar türbin sistemi, süper kritik basınçta çalıģacak, yüksek basınç türbini ile orta basınç türbini, alçak basınç türbini, kondenser ve vakum sistemlerinden meydana gelmektedir devir/dakika hızda çalıģacak olan türbindeki ısı tüketimi kj/kwh olarak öngörülmekte olup, bu değer ve tesisle ilgili diğer tasarım verileri kullanılarak, santralın genel (elektrik üretimi/yakıt girdisi) çevrim verimliliğinin % 42 olacağı belirlenmiģtir. Buhar türbini üzerinde kondens suyu, besi suyu ısıtılması ve degazörde kullanılacak olan buhar için ara kademe çekiģleri bulunacaktır. Bu çekiģlerdeki buhar debisi, kazana giren besi suyu sıcaklığını tutturmak üzere belirlenecektir. Buhar türbini direkt olarak 50 Hz, 3 fazlı senkron alternatif akım jeneratörüne bağlı olacaktır. 10

21 Buhar türbini üzerinde, acil durum kesme vanaları, türbin kontrol vanaları, geri dönüģsüz vanalar ve ara çekiģ hatları bulunacaktır. Türbin kontrol sistemi için sayısal elektro-hidrolik kontrol kullanılacaktır. Bu sistem, türbinin aģırı hıza çıkmasını önlemek için otomatik türbin hız kontrolü özelliğine sahip olacaktır. Buhar türbini için nihai iģletme verileri detay çalıģmaları, ÇED Raporunda verilecektir. A.3- Kondenser Ve Soğutma Sistemi Kondenser: Çapraz yerleģimle kurulacak olan kondenser, çift ceketli, bölünmüģ su hazneli, iki geçiģli ve yüzey tipi olacaktır. Kondenser tüpleri ve plakaların malzemesi, soğutma suyu olarak kullanılacak olan deniz suyuna karģı dayanımlı olacaktır. Kondens Pompaları: 2 adet % 100 kapasiteli kondens pompası kurularak, kondenserde türbin çıkıģ çürük buharının yoğuģturulması sonucu oluģan suyun, düģük basınç besi suyu ısıtıcıları ve degazöre beslenmesi sağlanacaktır. Kazan besleme suyu pompalarının görevi; % 50 kapasiteli 2 adet elektrik motoru tahrikli, bir adette buhar türbinli yüksek basınçlı ( bar) besleme suyu pompalarından ibarettir. Yüksek basınçlı kazan besleme pompaları, buhar üretimine bağlı kazanın ihtiyaç duyduğu suyu, yüksek basınç besi suyu ısıtıcılarından geçirerek kazana basmaktır. Kapalı Devre Soğutma Suyu Sistemi: Santralın diğer yardımcı sistemlerinde gereksinim duyulan soğutma suyunun tamamı, kapalı devre olarak tasarlanan soğutma suyu sisteminden sağlanacaktır. Sistem, kapalı devre soğutma suyu pompaları, eģanjörler ve genleģme tankından oluģacaktır. Sistemde demineralize su kullanılacak olup, baģlangıç dolumu ve kayıpları gidermek üzere su ilavesi, kondens suyu sisteminden gerçekleģtirilecektir. Proje kapsamında ana proses akım Ģeması ġekil I.2.1 de, soğutma suyu akıģ Ģeması ise ġekil I.2.2. de verilmiģtir. 11

22 B A C A ġekil I.2.1. Proje Kapsamında Ana Proses Akım ġeması 12

23 ġekil I.2.2. Soğutma Suyu AkıĢ Çizelgesi 13

24 Ana bina yerleģimi sırasıyla türbin dairesi, ısıtıcılar ve degazör bölümü, kömür bunker bölümü ve kazan binası Ģeklinde olacaktır. Merkezi kontrol odası ekipman kontrol binası ile entegre olarak kazan binasının yanında bulunacaktır. Jeneratör Soğutma Sistemleri Jeneratörün stator sargısı ve terminal bushing leri içten su soğutmalı, rotor sargıları içten hidrojen soğutmalı ve stator göbeği hidrojen soğutmalı olacaktır. Jeneratörlerin soğutmasını yapmak üzere bir adet hidrojen üretim ünitesi kurularak, jeneratörlerin boģaltılmasını gerektiren bakım/onarım çalıģmaları sonrasında jeneratörün tekrar doldurulması için gerekli hidrojenin sağlanması garanti edilebilecektir. Hidrojen gazı suyun elektrolizi ile elde edilmektedir. Elektroliz sonunda hidrojen ve oksijen elde edilmektedir. Bu gazlar tüplerde depolanmakta ve ayrıca hidrojen gazı boru hatlarıyla jeneratör soğutma sistemine de taģınabilmektedir. Oksijen de santralde diğer iģlerde kullanılacaktır. Jeneratör hidrojen soğutma sistemi kapalı loop çevrimi olacaktır. Saf Hidrojen gazı jeneratör sargılarından dolaģtırılacak ve aldığı ısıyı shell-tüp tipi hidrojen-su ısı değiģtirici ile suya terk edecektir. Isınan su ise tesiste kurulacak havalı fin-fan cooler larda soğutularak kapalı devre soğutma suyu sisteminden jeneratörün Hidrojen soğutmasına geri dönecektir. Hidrojen, ilk doldurma ve ara doldurması (duruģ sonrası vs.) için, uluslararası kabul görmüģ firmalar tarafından üretilmiģ elektroliz ile hidrojen gazı üretimi cihazı kullanılacaktır. Yağ Soğutma Sistemleri Gerek buhar türbini gerekse jeneratör ve diģli kutusu yağlama yağları kendi kapalı çevriminde shell-tüp tipi eģanjörlerle su ile soğutulacaktır. Bu sistemin basitleģtirilmiģ akım Ģeması ve detayları ÇED raporunda verilecektir. Diğer (Yardımcı) Soğutmalar Kül atma konveyörü, jacket (ceket) suyu, diğer shell-tüp tipi eģanjörlerde yapılan soğutmalar toplama tankına sevk edilecek ve oradan havalı fin-fan soğutuculardan geçerek tekrar soğutma noktalarına ulaģarak çevrimini tamamlayacaktır. Bu çevrime giremeyen yağ ile bulaģık olabilecek sular ise ayrı bir tankta toplanacak ve yağ ayırıcılardan geçtikten sonra durumuna göre diğer çevrimlere katılacak veya arıtma sistemine sevk edilecektir. Yardımcı soğutma suları ile ilgili akım Ģeması ġekil I.2.3 de verilmiģtir. 14

25 Yardımcı Soğutma Sistemleri Akım ġeması Sıcak su Muhtelif Soğutmalardan Dönen Soğuk su Muhtelif Soğutmalar DönüĢ Suyu Toplama Tankı Pompa ġekil I.2.3. Yardımcı Soğutma Suları Akım ġeması B-YARDIMCI ÜNĠTELER B.1- Kömür Hazırlama Ve Besleme Sistemi Proje kapsamında hammadde olarak kullanılacak kömür miktarı yaklaģık 233 ton/saat olup, kullanılacak kömürün kalorifik değeri (+/-%10) kcal/kg civarında olacaktır. Termik Santral için ithal edilmesi düģünülen kömürün temin edilebileceği baģlıca bölgeler; Rusya baģta olmak üzere Güney Amerika, Güney Afrika vs. ülkelerdir. Kömür bu ülkelerden tesis alanına deniz yolundan gemilerle getirilecektir. Ġthal kömürün santral tesislerine transferi için deniz yük boģaltma terminali inģası proje kapsamındadır. Kömür, gemilerden deniz yük boģaltma terminali üzerindeki bantlı taģıyıcılara dökülerek taģıyıcı bantlar ile santral sahasındaki kömür stok alanına taģınacaktır. Yardımcı Yakıt Sistemi: Yardımcı yakıt sistemi, yakıtı yanma odasına ve tutuģturuculara sağlamakla görevlidir. Yardımcı yakıt, soğuk kazan aģamasından kömür veriģinin baģlamasına kadar kullanılır. Yardımcı yakıt olarak, kükürt yüzdesi düģük olan % 1 S içerikli light fuel oil veya doğalgazın kullanılması planlanmaktadır. 15

26 ġekil I.2.4. Kömür hazırlama ve Besleme Sistemi 16

27 B.2- KireçtaĢı Hazırlama Ve Besleme Sistemi BGD Ünitesi nde kömürün yakılması iģlemi sonucunda oluģan SO 2 gazının tutulması amacıyla kireç taģı veya deniz suyu kullanılacaktır. Konu ile ilgili teknik çalıģmalar halen devam etmektedir. Eğer kireçtaģının kullanılması durumu söz konusu olur ise bölgedeki ruhsatlı ve izinleri alınmıģ sahalardan kireçtaģının temin edilmesi sağlanacaktır. B.3- Su Arıtma Ve Hazırlama Sistemi Proje kapsamında her iki santralde yer alacak çeģitli iģlem ve fonksiyonların yürütülebilmesi için su kullanımı söz konusudur. Bu iģlem ve fonksiyonlar; kazan make-up (besleme) suyu, soğutma suyu ve BGD ünitesi olup, gerekli suyun tamamı deniz tabanı ekoloji dengesini etkilemeyecek noktada inģa edilecek su alma yapısı ile Marmara Denizden temin edilecektir. Deniz suyunun arıtılması maliyetli bir iģlem olmasına rağmen deniz suyunun kullanılarak sınırsız bir kaynak yaratılması planlanmıģ olup, denizden alınan proses suyu ultrafiltrasyon ve reverse osmosis sistemi ile istenilen kalitedeki suyun temin edilmesi planlanmıģtır. Projede iģletme aģamasında santralde yer alacak çeģitli iģlem ve fonksiyonların yürütülebilmesi için su kullanımına iliģkin mühendislik çalıģmaları halen devam etmekte olup, ÇED Raporunda ayrıntılı olarak verilecektir. Ayrıca su alma ve deģarj noktalarının belirlenmesi; yer seçimine müteakip yapılacak teknik çalıģmalar (su dağılım (hidrotermal) modelleme vb.) doğrultusunda yapılacak ve detayları ÇED Raporunda verilecektir. Deniz suyunun arıtılması maliyetli bir iģlem olmasına rağmen deniz suyunun kullanılarak sınırsız bir kaynak yaratılması planlanmıģ olup, denizden alınan proses suyu ultrafiltrasyon ve reverse osmosis sistemi ile istenilen kalitedeki suyun temin edilmesi planlanmıģtır. B.4-Toz Tutma Sistemi (ESF) Toz tutma sisteminin iģlevi, kazandan çıkan baca gazının içinde bulunan toz parçacıklarını ayırarak, baca gazında emisyon limitlerinin altında toz bulunmasını sağlamaktır. Bu amaçla yaygın olarak kullanılan uygulamalardan biri olan ESF sistemi kurulacaktır. Elektrostatik Filtre (ESF) ESF de, yüksek voltajda doğru akımla yüklenmiģ olan plakalar arasından geçen baca gazının içindeki parçacıklar statik elektriğin çekim gücüyle plakalara doğru yönelerek, bunlara çarpacak ve akıģ yönüne dik olarak, aģağı doğru düģüp bunkerlere dolacaktır. Baca gazındaki toz parçacıklarını yakalayacak olan ESF nin tasarımı, kazan maksimum kapasitesindeki iģletme verilerine dayandırılacaktır. Baca gazı debisi, sıcaklığı ve uçucu külün dielektrik katsayısına bağlı olarak dizayn edilecektir. ESF sistemi dıģ ortama uygun olacak ve birbirinden bağımsız iki ayrı set olarak tasarlanacaktır. Emisyon limit değerleri baz alınarak yapılan tasarım çalıģmaları sonucunda ESF setlerinin her birinde en az 4 adet elektrik alanı olması gerektiği öngörülmüģtür. Bu tasarıma göre, ESF sistemi için; herhangi bir elektrik alanının hizmet dıģı kalması durumunda bile, filtre çıkıģında, baca gazındaki toz içeriğinin % 6 O 2 içeriğine göre düzeltilmiģ değeriyle 30 mg/nm³ ü aģmaması garanti edilmektedir. Elektrostatik filtrelerin kül tutma verimi % 99,6, kapasitesi ise maksimum baca gazı miktarının %110 unu filtre edecek Ģekilde tasarlanacaktır. 17

28 Ünitede bir kazandan iki ayrı baca gazı hattı çıkmakta, ESF sistemi ikili setler halinde birbirinden bağımsız iki gruptan oluģmaktadır. Bu iki baca gazı hattı da yine ikiye ayrılarak her bir hat bir adet ESF ye girmektedir. Her bir ESF de ise dört adet elektro filtre hücresi bulunmaktadır. Taahhüt edilen parçacık madde konsantrasyonunun sağlanması için, yapılan tasarımda, ilk elektrik alanında parçacık yoğunluğunun yüksek olması sebebiyle zaman zaman anlık devreden çıkmaların olacağı dikkate alınmıģtır. Sonuç olarak, kazanda birbirini takip eden 4 elektro filtre hücresi bulunan 4 adet ESF kullanılacak olup, tasarımda bunların birinci elektrik alanlarının devre dıģı sayılması fazlasıyla emniyetli bir yaklaģım olmaktadır. ESF içinde toz tutma plakalarında biriken tozlar, plakaların silkinmesi ile bunkerlere dolacaktır. ESF ünitesinin kontrol sistemi, elektrik alanlarına uygulanan voltajı, elektrotların silkelenme iģlemini, kül bunkerlerinin sıcaklığını, damper pozisyonlarını vs. izleyip/denetleyip kontrol etmeye uygun olacaktır. Her bir elektrik alanındaki silkeleme iģleminin baģlatılması ve yürütülmesi otomatik olarak ve belirli bir sırayla gerçekleģtirilecektir. B.5- Baca Gazı Desülfürizasyon (BGD) Sistemi Tercih edilmesi halinde kazana beslenen kömürün içindeki kükürtten kaynaklanan SO 2 yi gidermek üzere, yüksek giderme verimliliği sağlayan ıslak kireçtaģı/alçıtaģı prosesi kurulacaktır. Kazanda kömürün yanması sırasında oluģan SO 2 gazı, diğer baca gazları ile birlikte kazanı ve elektrostatik filtreleri terk ettikten sonra BGD tesisine girecektir. BGD sistemi, baca gazı içindeki SO 2 gazını en az % 94 verimle tutarak SO 2 emisyonunun 200 mg/nm 3 (kuru, % 6 O 2 ) değerinin altında olmasını sağlayacak Ģekilde tasarlanacaktır. BGD sisteminde kazandan çıkan baca gazının tamamı iģlemden geçirilecek olup, sistemin iģleyiģi aģağıda açıklanmıģtır: Esas itibariyle silindirik bir kule olan bu tesiste baca gazları silindirik kuleye alt kısmından girer ve yukarı çıkarken kulenin üst kısmında yer alan sprey aparatları vasıtasıyla baca gazı üzerine kireç sütü denen çözelti püskürtülür. Absorber kolonunda püskürtme nozulları aracılığıyla atomize olarak beslenen yıkama sıvısı, çok küçük damlalar halinde dağılarak absorberin tüm kesit alanını kaplayacaktır. Baca gazı ile ters akım olarak hareket edecek olan sıvı damlaları SO 2 gazını soğuracaktır. SO 2 gazını soğuran sıvının oksitlenme ve nötralizasyon reaksiyonları, absorber kolonunun sıvı havuzunun bulunduğu alt bölümünde hızlanacak ve sonuç olarak alçıtaģı oluģacaktır. KireçtaĢı tüketimini azaltmak ve sıvının ph değerini sabit tutmak amacıyla, absorber kolonundaki sıvı, karıģtırıcı, oksitleme havası ve absorber sirkülasyon pompası aracılığıyla güçlü bir Ģekilde karıģtırılacaktır. GerçekleĢecek prosesteki kimyasal reaksiyonlar aģağıdaki gibi olacaktır: 2CaCO 3 + H 2 O + 2SO 2 2CaSO 3.1/2H 2 O + 2CO 2 2CaSO 3.1/2H 2 O + O 2 + 3H 2 O 2CaSO 4.2H 2 O 18

29 BGD ünitesi aģağıdaki alt sistemlerden oluģacaktır: Absorber sistemi Baca gazı sistemi (baca gazı ısıtma ünitesi ve itici fan ile birlikte) AlçıtaĢı deģarj sistemi KireçtaĢı hazırlama sistemi (boģaltma, depolama, öğütme ve bulamaç besleme sistemleri) Atık su arıtma sistemi Yardımcı sistemler Tesiste yer alması öngörülen BGD ünitesinin genel proses akım Ģeması ve detayları ÇED Raporunda verilecektir. Bu baca gazı desülfürizasyon sisteminde, kireçtaģı kullanımı yerine deniz suyundan benzer arıtımın gerçekleģtirilmesi noktasında ayrıca çalıģmalar devam etmektedir. ÇED sürecinde, faaliyet sahibi tarafından yapılan bu araģtırmaların netleģtirilmesi durumunda konu ile ilgili detay bilgiler ve değerlendirmelere yer verilecektir. B.6- Baca Gazı Azot Oksit Giderme (DeNO x ) Sistemi Kazana beslenen kömürün içindeki azot ve yanma havasındaki azot gazının yüksek kazan sıcaklığı sebebiyle oluģturduğu NOx bileģiklerinin baca gazından temizlenmesi için DeNO X Ünitesi kurulacaktır. DeNOx sistemi için Selective Katalitik Reaksiyon (SCR) yöntemi uygulanacaktır. DeNOx sistemi için kazan çıkıģına amonyak enjeksiyonlu Selective Katalitik Reaksiyon (selektif katalitik reaktör sistemi) monte edilerek baca gazı içindeki NOx emisyonunun 200 mg/nm 3 (kuru, % 6 O 2 ) değerinin altında olması sağlanacaktır. SCR sisteminde, azot oksitlerin (NOx) azot gazı ve suya dönüģtürülebilmesi için, katalizör öncesinde amonyak veya baģka uygun bir indirgeyici kimyasal enjekte edilecektir. SCR sisteminde, NO gazı aģağıdaki reaksiyon zinciri sonucunda azot gazı ve suya dönüģecektir: 4NO + 4NH 3 + O 2 4N 2 + 6H 2 O 6NO + 4NH 3 5N 2 + 6H 2 O 2NO 2 + 4NH 3 + O 2 3N 2 + 6H 2 O 6NO 2 + 8NH 3 7N H 2 O SCR yönteminin uygulandığı DeNOx sistemin verimliliğinin çok yüksek olması sebebiyle, baca gazına enjekte edilen amonyağın tamamı NOx bileģikleri ile reaksiyona girecektir. Tesis uygulamalarında genel olarak SCR reaktörü, sıcaklığın katalitik DeNOx reaksiyonu için en uygun sıcaklığın bulunduğu, kazan ekonomizörü ve hava ön ısıtıcısı arasına yerleģtirilmektedir. 19

30 SCR sistemi genel olarak; Amonyak depolama sistemi Amonyak ve hava karıģtırma sistemi Amonyak enjeksiyon sistemi, reaktör Ekonomizör by-pass sistemi SCR by-pass sistemi Kontrol sistemi ve diğer yan sistemlerden oluģmaktadır. Proje kapsamında, kirletici emisyonların önlenmesi/azaltılması amacıyla planlanmıģ olan ESF, BGD, low NO x burner ve De NO x (SCR) teknikleri, Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan Büyük Yakma Tesisleri için Mevcut En Ġyi Teknikler Referans Belgesi (Integrated Pollution Prevention and Control Reference Document on Best Available Techniques for Large Combustion Plants-adopted July 2006) nde önerilmektedir. B.7- Kül UzaklaĢtırma Sistemi Ve Endüstriyel Atık Düzenli Depolama Alanı Santralın iģletilmesi sırasında yakma sonucunda oluģan küller, öncelikle piyasada mevcut hazır beton üretim tesislerine, biriket tesislerine, yol inģaatlarında temel malzemesi ile asfalt içine katkı maddesi olarak kullanabilecek tesislere ve/veya çimento fabrikalarına, BGD atık ürünü (alçıtaģı) ise susuzlaģtırılarak alçıpan üretimi yapan fabrikalara değerlendirmek üzere satılacaktır. Santralde oluģacak küller iki baģlık altında gruplandırılmıģtır. Bunlar taban külü/cüruf ve uçucu küllerdir. Taban külü/cüruf olarak adlandırılan kül, kazan altından alınmakta olan, nispeten parçacık boyutu büyük olan küldür. Uçucu kül ise, yanma reaksiyonu sonucunda kazanı üstten terk eden ve genel olarak gaz akıģı ile taģınabilecek kadar küçük olan parçacıklardan oluģan küldür. Kömürün kazanda yanması sonucu oluģan külün yaklaģık % 85 i uçucu kül, % 15 i ise kazan altı külüdür (cüruf). Her iki kül tipi için, birbirinden bağımsız kül uzaklaģtırma sistemleri kurulacaktır. Uçucu Kül UzaklaĢtırma Sistemi: Uçucu kül uzaklaģtırma sisteminin iģlevi, ekonomizör ve ESF altında biriken uçucu külü toplayarak kül silosuna ve oradan da kül depolama alanına taģınması için hazır hale getirmektir. Uçucu kül, bahsi geçen noktalardan kül silosuna pnömatik yöntemle taģınacaktır. TaĢıma kapasitesi yaklaģık 45 ton/saat olarak tasarlanacak olan pnömatik sistem, parçacık boyutu açısından kaba ve ince kül olmak üzere iki ayrı kül silosuna boģaltma yapacaktır. Dolayısıyla uçucu kül uzaklaģtırma sisteminde, kaba kül silosu ve ince kül silosu olmak üzere, toplam 2 adet geçici depolama silosu bulunacaktır. Bu sistemin iģletilebilmesi için, santral bünyesinde kurulacak olan basınçlı hava sisteminden yararlanılacaktır. Ayrıca ESF altında biriken uçucu külün taģınmasına yardımcı olmak üzere ısıtılmıģ akıģkanlaģtırma havası kullanılacaktır. Bu iģlem için 2 adet blower ve 2 adet elektrikli hava ısıtıcısından oluģan akıģkanlaģtırma havası sistemi kurulacaktır. Dip külü çıkartma ve uzaklaģtırma sistemi: Cüruf bunkeri, daldırma sıyırıcı konveyörü, taģma suyu haznesi, yüksek verimli konsantratör, cüruf soğutma kulesi, arıtılmıģ cüruf soğutma suyu pompaları, geri dönüģ su pompaları gibi alt ünitelerden oluģacaktır. Cüruf bunkerine dökülen dip külü sürekli bir Ģekilde soğutularak daldırma sıyırıcı konveyörü tarafından uzaklaģtırılacak ve kazan binası dıģındaki dip külü silosunda depolanarak kül bertaraf sistemine aktarılacaktır. Sıyırıcı konveyörün su haznesindeki 20

31 suyun 60 C ın altında kalması için soğutma suyu sistemi kurulacaktır. Soğutma suyunun tekrar kullanımını ise konsantratörler sağlayacak, temizlenmiģ su soğutma suyu pompaları vasıtasıyla tekrar dip külü su haznesine gönderilecektir. Cüruf sistemi, kazan maksimum sürekli kapasitede ve en kötü koģullarda çalıģırken oluģacak kazan altı külünün tamamını taģıyıp depolayacak kapasitede olacaktır. Kazan tam kapasite ile çalıģırken 24 saatte oluģacak kazan altı külünün tamamını alacak cüruf depolama silosu bulunacaktır. Kazanın yanına yerleģtirilecek olan bu silonun altından cüruf alınarak bertaraf bölgesine(yer altı üretim galerileri) gönderilecektir. AlçıtaĢı uzaklaģtırma sistemi: BGD tesisi atığı olarak oluģan alçıtaģı (CaSO4 2H2O) tesiste öncelikle vakumlu filtrelerden geçirilerek susuzlaģtırma iģlemine tabi tutulacak ve su oranı % 10 değerine indirildikten sonra geçici olarak santral sınırları içindeki alçıtaģı deposuna nakledilecektir. YurtdıĢında alçıpan ve diğer bazı inģaat malzemelerinin imalatında kullanılan alçıtaģının satıģına yönelik araģtırmalar da sürdürülmekte olup böyle bir imkânın ortaya çıkması halinde öncelikle alçıtaģının satıģı yoluna gidilecektir. SatıĢının gerçekleģtirmesi durumunda silobaslar ile nakliyesi gerçekleģtirilecek; satıģının gerçekleģtirilememesi durumunda ise kül/cüruf depolama alanında bertaraf edilecektir. Kül BoĢaltma Sistemi: Her bir bunker tabanına yerleģtirilmiģ olan 12 adet hava yastığı ile kül kabartılarak bunker tabanındaki boģaltma kapağına yönlendirilmektedir. Bu kabartma iģlemi için kullanılan hava blowerlar aracılığıyla siloya basılmaktadır. BoĢaltma kapağından aģağı doğru akan kül, bunker altında monte edilmiģ olan pantolon kanala dökülmektedir. Külün silodan alınması ile ilgili bu noktada iki seçenek bulunmaktadır. Bunlardan biri; silodaki külü kanalın silobasa girerek tozumadan kuru olarak aktarılmasıdır. Diğer bir yol ise; külün ıslatma sistemine yönlendirilerek kül ıslatma sisteminde yaklaģık %20 - %30 oranında su ile ıslatılarak külün tozumasının önlenmesi ile araçlara/bertaraf sisteme yüklenmesidir. Külün bunker içerisinde kabartılması sırasında oluģan artı basınç, bunker üzerine monte edilmiģ filtre fan sistemi ile kül ve tozu tutularak temiz hava atmosfere bırakılacaktır. Ayrıca silobasa boģaltma sırasında tozuma oluģmaması için; bunker tabanında monte edilen filtre fan sistemi kullanılarak hava temizlenecek ve ortama zarar verilmesi önlenecektir. Santralden oluģacak küllerin taģınması ile ilgili iģ akım Ģeması aģağıda verilmiģtir. 21

32 Galeri Galeri SARIKAYA ENERJĠ ġekil I.2.5. Kül UzaklaĢtırma Sistemi 22

33 Endüstriyel Atık Düzenli Depolama Alanı Atıkların satıģının gerçekleģtirilemediği durumda, kül ve cürufların depolanması için proje sahasında belirlenecek bir noktada Endüstriyel Atık Depolama alanı oluģturulacaktır. Kül-cüruf depolama konusunda en kötü senaryo ele alındığında; santrallerden oluģacak endüstriyel atıkların hiçbir Ģekilde geri dönüģüm yapılarak değerlendirilemediği göz önüne alındığında, Endüstriyel Atık Depolama alanının projenin ekonomik ömrü boyunca depolamayı karģılayacak hacimde olması planlanacaktır. B.8-Otomasyon Ve Elektrik Sistemi Proje kapsamında üretilecek enerji, TEĠAġ ile yapılacak bağlantı anlaģmasına göre belirlenecek yeni bir Ģalt merkezine, yine TEĠAġ ın vereceği karara göre 154 veya 380 kv luk enerji iletim hattıyla bağlanacaktır. Üretilecek enerji, enterkonnekte sistem üzerinden ulusal Ģebekeye verilecek ve tarih ve 4628 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde tamamen serbest piyasada satılarak değerlendirilecektir. B.9-Yangın Teçhizatı Ve Pompa Ġstasyonu Yangın söndürme sistemi; yangın pompaları, boru tesisatı, hidrantlar, su spreyleme sistemi(otomatik), su yağmurlama sistemi (otomatik), taģınabilir söndürücüler (kuru), yüksek basınçlı CO 2, yangın alarmı ve otomatik dedektör sistemi, gerekli mahallerin havalandırma klimaları ve yangın merdivenlerinden oluģmaktadır. Yangın sistemi tüm santrale döģenecek (borulama) ve hidrantlar 30/60/80 metre aralıklarla teçhiz edilecektir. Bantlı konveyör hatları otomatik yağmurlama sistemli yapılacaktır. Trafolarda otomatik su püskürtme ve yağmurlama sistemli oluģturulacaktır. Kömür bunkerleri yüksek basınçlı CO 2 püskürtme sistemli tesis edilecektir. Bunlara ilaveten gerekli yerler harici yangın merdivenli, kapalı mekanlar özellikle akü odası otomatik havalandırmalı ve yangın teçhizatlı, sıcak ekipman cam veya kaya yünü izoleli tüm kablolar tavanlara monteli ve tüm kontrol odaları iklimlendirme düzenekli (merkezi klima sistemli) teçhiz edilecektir. I MW Termik Santral Projesi Planlanan 160 MW lık termik santral projesindeki prosesi kısaca tanımlamak gerekirse; linyit ve ithal kömürü, kazanda DolaĢımlı AkıĢkan Yatakta Yakma Teknolojisi ne göre yakılacak ve yanma sonrası oluģan yüksek ısı ile bir takım arıtma iģlemleri sonrası saflaģtırılan su yüksek basınç ve sıcaklıkta buharlaģtırılacaktır. Yüksek basınç ve sıcaklıkta elde edilen buharın, buhar türbini çalıģtırarak mekanik enerjiye dönüģtürmesi ve türbinin de jeneratörü çalıģtırarak elektrik enerjisine dönüģtürülmesi sağlanacaktır. Prosesi daha detaylı açıklamak amacıyla, proses üniteleri 3 ana ve 6 yardımcı olmak üzere toplam 9 ünite baģlığında irdelenmiģtir: A- ANA ÜNĠTELER A.1- AkıĢkan Yatakta Yakma Kazanı A.2- Buhar Türbin Jeneratörü A.3- Kondenser ve Soğutma Sistemi 23

34 B-YARDIMCI ÜNĠTELER B.1- Yakıt Hazırlama ve Besleme Sistemi B.2- KireçtaĢı Hazırlama ve Besleme Sistemi B.3- Su Hazırlama ve Arıtma Sistemi B.4- Kül Alma/UzaklaĢtırma Sistemi ve Kül Depolama Alanı B.5- Elektrostatik Filtre B.6- Diğer Üniteler (KireçtaĢı Siloları, Alçak, Orta ve Yüksek Gerilim ġalt Techiatı ve Yardımcıları; Kontrol ve Kumanda Techizatı ve Yardımcıları, Kondensat Arıtma Üniteleri A- ANA ÜNĠTELER A.1- AkıĢkan Yatakta Yakma Kazanı Termik santralda buhar elde etmek amacıyla DolaĢımlı AkıĢkan Yatak (DAY) Teknolojisi kullanılacaktır. AkıĢkan Yatakta Yakma Teknolojisi AkıĢkan yatakta yakma (AYY) teknolojisi, bir termik santralın çevresel etkileri diğer proseslere göre minimum olan ve tüm dünyada baģarılı uygulamaları bulunan bir teknoloji olarak, güvenilirliği ve yanma veriminin üstünlüğü ile dünyaca kabul görmüģ bir teknolojidir. Bu teknoloji; kaliteli kömürlerin yanı sıra, baģka Ģekilde değerlendirilmesi mümkün olmayan, kükürtçe/külce zengin, düģük kaliteli ucuz yakıtları da temiz ve verimli yakabilen, bu nedenle de 1980 li yıllardan bugüne sayıları hızla artan baģarılı santral uygulamaları sergileyen bir teknolojidir. AYYT nin birçok ülkede baģarı ile uygulandığı dikkate alındığında ülkemiz kömür rezervinin değerlendirilmesi olanak sağlayacak bir teknolojidir. Ülkemizde bu teknolojiyi gerek proses, gerek ekonomik ve gerekse çevre yönünden tercih ederek uygulamaya baģlamıģ iģletmeler mevcut olup, yeni tesislerin kurulması da gündemdedir. AYY teknolojisini, kömürlü konvansiyonel termik santrallerinden ayıran en önemli teknolojik farklılık kazan kısmındadır. AkıĢkan yataklı kazanlarda; kazan içerisindeki katı parçacıklara, kazan altındaki nozullardan kompresörlerle hava verilerek katı parçacıklardan akıģkan hale gelmiģ bir yatak malzemesi elde edilir. Bu durumdaki katı parçacıklar bir akıģkanın gösterdiği fiziksel davranıģı gösterirler. Milimetre mertebesindeki kömür tanecikleri akıģkan yatağın yaklaģık % 2 sini oluģtururlar. Kömür, askıda eylemsiz tanecikler olarak hava içinde mükemmel bir karıģmayla yanar ve C de yanma gerçekleģtirilir. YanmamıĢ kömür tanecikleri ile beraber sürüklenen uçucu kül siklonlar vasıtasıyla tekrar yanma odasına gönderildiğinden yanma verimi çok yüksektir. AYY teknolojisinde desülfürizasyon (yanma sırasında oluģan SO 2 gazının bertarafı) iģlemi, ek bir baca gazı arıtma tesisine ihtiyaç olmadan kazan içinde gerçekleģir. Bu amaçla kazana kömürle birlikte belirli özelliklere sahip kireçtaģı beslemesi yapılarak, yanma sırasında oluģan SO 2 nin tutulması sağlanır. Gazla taģınan küçük tanecikler yakıcı çıkıģındaki siklonda gazdan ayrılarak yatağa geri beslenmekte bu Ģekilde kömür ve kireç taģının yakıcıda kalma süreleri uzamakta ve dolayısıyla yanma ve kükürt tutma verimi artmaktadır. 24

35 AkıĢkan Yatakta Yakma Teknolojisinin Özellikleri 3 -Yüksek Yanma Verimi ve Yüksek Isı Transferi Katsayısı: Mükemmel gaz/katı karıģımının sağlanması ve yakıtın yatakta kalıģ süresinin uzunluğu nedeniyle yüksek yanma verimi elde edilmektedir. Yatak içerisinde ısı transfer katsayısı çok yüksek olduğu için ısı transfer yüzey alanları ve dolayısıyla kazan boyutları konvansiyonel kazanlara göre daha küçüktür ve daha az yatırım maliyeti gerekmektedir. Ayrıca diğer sistemlere göre daha düģük yanma sıcaklığı olması nedeniyle ısı transfer yüzeylerine kül yapıģmaması sayesinde % 98 lere varan ısı verimi sağlanmaktadır. -Yakıt Hazırlama Kolaylığı: Kömür kazana verilmeden önce kırıcılardan geçirilerek belirli bir boyut aralığına getirilecektir. AkıĢkan yataklı kazanlara verilen kömür konvansiyonel tip termik santral kazanlarına verilen kömüre göre daha iri tanelidir. Dolayısıyla, akıģkan yataklı santrallerde kömürü pulverize hale getiren kömür değirmenleri bulunmamakta, dolayısıyla kömürün istenen boyuta getirilmesi için daha az enerji harcanmaktadır. -Yakıt Bileşimine Esneklik: Yatak malzemesinin yüksek ısıl kapasitesi sayesinde yakıtın yatağa girdiğinde anında ısınması ve parçacıklara yanma için uzun süre sağlanması, akıģkan yataklı kazanlarda düģük ısıl değerli yakıtların bile rahatlıkla yakılabilmesini sağlamaktadır. Aynı sebeplerden akıģkan yataklı kazanlar, kül ve kükürtçe zengin yakıtların değerlendirilmesine ve düģük kaliteli ikinci yakıtlarla beraber yakma iģlemine uygundur. Ayrıca bu teknoloji, yakıt bileģimine esnekliği ve bu nedenle iģletme sırasında bir yakıttan diğerine kısa sürede geçebilme özelliği taģımaktadır. -Düşük NO x ve SO 2 Emisyonları: Yanma sırasında, yakıtın bünyesinde bulunan kükürdün oksitlenmesiyle SO 2 oluģurken, akıģkan yataklı kazanlarda yatak bölgesine kireçtaģı beslemesi yapılarak SO 2 tutulur. KireçtaĢı yatağı beslediği anda, sıcaklığın etkisiyle endotermik kalsinasyon gerçekleģir: Kömür içerisindeki kükürdün yanması: S + O 2 SO 2 KireçtaĢının kalsinasyonu; CaCO 3 CaO + CO 2 Desülfürizasyon reaksiyonu: CaO + SO 2 + 1/2O 2 CaSO 4 OluĢan SO 2, katı faza (CaSO 4 ) geçerek katı atık oluģturur. OluĢan CaSO 4, akıģkan yataklı kazanlara özgü düģük yakma sıcaklıklarında (850 0 C) kimyasal olarak kararlı olduğundan katı fazda ve bozunmadan kazan dıģarısına çıkabilmektedir. Kül ergime sıcaklığının altındaki düģük yanma sıcaklığı nedeniyle ısı transfer yüzeylerine kül yapıģmaması (curuflanma olmaması) sayesinde % 98 lere varan ısı verimi sağlanmaktadır. Bu sistemlerde düģük yanma sıcaklığında (850 0 C) çalıģıldığından dolayı, havayla giren azotun oksitlenmesi (ısıl NO x oluģumunu) en alt seviyeye indirgenmiģ olmakta; kademeli hava besleme tekniği kullanıldığından dolayı da yakıt azotundan kaynaklanan NO x emisyonu son derece düģük seviyelerde oluģmaktadır. Bu nedenlerle akıģkan yataklı yakma sistemlerinde; NO x ve SO 2 emisyon değerleri; pahalı ve karmaģık baca gazı arıtma tesislerine gerek olmaksızın, emisyon sınır değerlerinin altında tutulabilmektedir. 3 Prof. Dr. SELÇUK N., AkıĢkan Yatakta Yakma Teknolojileri ; Dr. OYMAK O. BATU A.; AkıĢkan Yataklı Kazanlar 25

36 -Kullanılabilir Kül: AkıĢkan yatakta yakma tesislerinin yan ürünü orijinal kömür içinde bulunan mineral madde, alçıtaģı ve az bir miktarda kireçten ve yanmamıģ karbondan oluģan kuru küldür. Alkali ve hidrolik karakter taģıyan bu kül çevre sorunu yaratmaksızın depolanabilir. Bu kül; uçucu kül olarak alınabildiği gibi kazan altından da alınabilmekte olup; atık çamur stabilizasyonu, yol yapımında taban malzemesi, atık alanlarının kapatılması, açık maden ocaklarının geri kazanımında dolgu maddesi olarak çimento fabrikalarında klinkere katkı malzemesi olarak kullanılabilir. AYY teknolojileri atmosferik ve basınçlı olmak üzere iki grupta sınıflandırılmaktadırlar. Atmosferik basınç civarında çalıģanlar Atmosferik AkıĢkan Yataklı Kazan, 16 atm e kadar basınç altında çalıģanlar ise Basınçlı AkıĢkan Yataklı Kazan olarak adlandırılırlar. Bunun ardından, hem atmosferik hem de basınçlı akıģkan yataklı kazanlar, akıģkanlaģtırma koģullarına bağlı olarak kabarcıklı ve dolaģımlı akıģkan yataklı kazanlar olmak üzere ikiye ayrılırlar. Bunlar arasında santral boyutunda baģarıyla uygulanmıģ ve kullanımı giderek yaygınlaģan tip, atmosferik DAYY teknolojisidir. Bu proje kapsamında DAYY Teknolojisi kullanılacaktır. DolaĢımlı AkıĢkan Yatakta Yakma (DAYY) Teknolojisi AkıĢkan yatak terimi, bir hazne içerisinde öbeklenmiģ katı parçacıkların bir dağıtıcı plaka aracılığıyla homojen bir Ģekilde alttan verilen gazla hazne içinde hareketlendirilmiģ haline verilen addır. Planlanan projede kullanılacak bu teknolojide, kazanlarda küçük tanecik boyutu ve yüksek gaz hızları sebebiyle parçacıklar yatak ve serbest bölge boyunca sürüklenirler. Gaz hızlarının kabarcıklı sistemdekilerin 2-3 katı daha fazla olması sonucunda parçacıkların rahatlıkla sürüklenmesi, taneciklerin yoğun ve seyrek bölgelerini ayıran belirli bir yüzeyin oluģmasını engellemektedir. Bu sistemlerle, yanma havasının kademeli olarak beslenmesiyle yanmanın tüm kazan boyunca sürmesi sağlanır. En alttan giren hava miktarı toplam havanın % 60 - % 75 ini oluģtururken, geriye kalan hava daha yukarı seviyelerden ikincil hava olarak sisteme verilir. Yanma C da gerçekleģirken, ince tanecikler (<450 mikron) 4-6 m/s yanma gazı hızıyla yakıcının dıģına taģınırlar. Bu parçacıklar genelde yanma odası çıkıģına yerleģtirilen siklon tarafından tutularak yanma odasına geri gönderilir. Böylece dolaģım gerçekleģmiģ olur. Parçacık dolaģımı, parçacıkların ısısından maksimum yararlanarak yakıcı duvarlarına verimli ısı transferini ve kazanı terk eden parçacıkların geri dönmesi ile kömüre yanma, kireçtaģına da kükürt tutması için yakıcı içinde daha uzun kalma süresini sağlamıģ olur. Ayrıca, geri döndürülen parçacık debisinin yanma gazı debisinden çok daha yüksek olması, yanma odası sıcaklığının stabil kalmasını sağlar. Yatağın içine yerleģtirilmiģ kazan boruları bulunmayan bu sistemlerde borular yanma odasının duvarlarına ve gaz yolu üzerine yerleģtirilir. Kazan duvarlarındaki borular gereken ısıyı sistemden alırken, sıcaklığın da belirtilen düzeyde kalması için dengeyi sağlarlar. AkıĢkan yatakta yakma teknolojisinde yanma sırasında oluģan SO 2 emisyonları, ek bir baca gazı arıtma tesisine ihtiyaç olmadan yanma odasına kömürle birlikte beslenen kireçtaģı ile tutulur. Gazla taģınan küçük tanecikler yakıcı çıkıģındaki siklonda gazdan ayrılarak yatağa geri beslenir. Bu Ģekilde kömür ve kireçtaģının yakıcıda kalma süreleri uzar ve dolayısıyla yanma ve kükürt tutma performansı artar. DAY kazanlarda kullanılan kireçtaģı boyutu daha küçük olduğu için, birim ağırlık baģına kireçtaģı yüzey alanının artması, kükürt dioksit-kireçtaģı reaksiyonunun da hızını arttırır. Bu durum, kömürün yapısında bulunan birim kükürt karģılığında sisteme beslenmesi gereken kireçtaģı miktarını düģürmektedir. 26

37 Kazanda akıģkan yatağı oluģturan katı malzemelerin (linyit ve ithal kömürü ve kireçtaģı) yanıcı bileģenlerinin boyutları yanma devam ettikçe küçülecek, boyutu küçülen malzeme hava-gaz karıģımı ile birlikte taģınacak, fırına bağlanan siklonlara gelecek, bunlardan tamamen yanmamıģ ve boyutu yeterince küçülmemiģ olanlar siklonlarda tutulup, siklonun hemen altında yer alan kül depolama haznesine aktarılacak ve kül geri dönüģ hattı ile tekrar yakılmak üzere kazana döndürülecektir. Tamamen yanmıģ, boyutu siklonlarda tutulamayacak kadar küçülmüģ olanlar ise, siklondan kurtulup, baca gazı kanalına taģınacaktır. Siklondan çıkan ve SO 2 gazı arıtılmıģ baca gazı ikinci geçiģte yer alan buhar üretim ünitesi ısıtıcı boru hatlarında ısısını bıraktıktan sonra, baca gazı kanallarıyla taģınarak dönerli hava ön ısıtıcısına girecektir. Bu ısıtıcılar, ikinci geçiģin tabanına yakın konumlandırılmıģtır. Rejeneratif tip bu ısıtıcılarda bir taraftan ısısını bırakan sıcak baca gazı geçerken, diğer taraftan kazana gönderilecek taze hava ısıtılmaktadır. Baca gazı, ön hava ısıtıcısının altında yer alan elektrostatik toz ünitesine yönlendirilerek, çekme fanları ile bacaya gönderilecektir. Teknoloji gereği, dolaģımlı sistemlerde yakıt bünyesindeki kükürdün çok büyük bir bölümü yatakta kireçtaģı ile reaksiyona girerek tutulmuģ olduğundan, baca gazlarının kükürt içeriği düģüktür. Yatakta oluģan gazların kükürtten arındırılmıģ olması, düģük sıcaklıkta korozyon tehlikesini ortadan kaldırarak, kazan çıkıģında baca gazı sıcaklığının diğer tip kazanlara göre daha düģük seçilebilmesini, bu da baca gazı ısısından en yüksek oranda yararlanılabilmesini sağlar. Bu durum akıģkan yataklı kazanların verimini artırır. Tarif edilen özellikleri itibariyle, projede DAY ını teknolojinin bu elastikliklerini dikkate alarak uç parametrelere göre dizayn ve inģa edilecektir. DAYY teknolojisinin genel Ģematik görünümü ġekil I.2.6. da verilmiģtir. Kaynak: ġekil I.2.6. DolaĢımlı AkıĢkan Yatakta Yakma Teknolojisinin Akım ġeması 27

38 Kazan Önerilen santralda kullanılacak olan kazan domlu, doğal devir-daimli, yüksek sıcaklık siklonlu, yüksek sıcaklık kül geri dönüģlü, dengelenmiģ çekiģli, tamamen çelik düzeneğe sahip olan dolaģımlı akıģkan yatak (DAY) kazanıdır. A.2- Buhar Türbin Jeneratörü Termik santralda enerji döngü ünitesi, buharın ısı enerjisinin mekanik enerjiye, mekanik enerjinin ise elektrik enerjisine dönüģtürüldüğü buhar türbini ve jeneratörlerdir. Buhar türbininde aynı rotor üzerinde yerleģtirilmiģ hareketli ve sabit kanatlardan oluģan yüksek basınç, orta basınç, alçak basınç kademeleri bulunacaktır. Kazanda yanma sonrası oluģacak kızgın buhar, türbinin yüksek basınç kademesine girecek ve genleģecektir. Sık aralıklı olan türbin kanatlarına çarparak enerjisini rotorlara bırakacaktır. Yüksek basınç türbininden çıkan buharın ısısı, dolayısıyla enerjisi, kazanın kızdırıcı bölümünde tekrar yükseltilecek ve alçak basınç kademesi ile entegre olan orta basınç türbinine girecektir. Daha sonra yoğuģturulmak üzere alçak basınç kademesi altında yer alan kondensere gönderilecektir. Türbin ile aynı mekanik aksama (mile) bağlı olarak çalıģan stator ve rotordan oluģan jeneratörde ise türbin kanatlarına çarparak oluģturulan mekanik enerji elektrik enerjisine dönüģtürülmektedir. Kazanın hava ve baca gazı sistemi ve kömür ve kireçtaģı besleme sistemleri, ünitenin baģlangıçtan en yüksek sürekli iģletim hızına kadar çeģitli değerleri sağlayabilecek Ģekilde tasarlanacaktır. A.3- Kondenser ve Soğutma Sistemi 160 MW lık santral için planlanan soğutma sistemi 660 MW lık santral için planlanan soğutma sistemi ile aynı özellikleri taģıyacaktır. B-YARDIMCI ÜNĠTELER B.1- Yakıt Hazırlama ve Besleme Sistemi Proje kapsamında hammadde olarak kullanılacak kömür miktarı yaklaģık 145 ton/saat olup, kullanılacak kömürün kalorifik değeri yaklaģık kcal/kg civarında olacaktır. Termik Santral için ithal edilmesi düģünülen kömürün temin edilebileceği baģlıca bölgeler; Rusya baģta olmak üzere Güney Amerika, Güney Afrika vs. ülkelerdir. Ayrıca kullanılacak yerli kömürde; bölgeden karayolu ile veya deniz yolu ile iç piyasadan alınması planlanmaktadır. Kömür besleme sisteminin iģlevi, parçacık boyu 0-10 mm arasındaki Linyiti/kömürü lokal bir bunkerden alıp, yanma odasına ulaģtırmaktır. Her bir kömür bunkerinin depolama kapasitesi 350 m³ dür. Bu Ģekilde toplam depolama kapasitesi, kazanın en yüksek kapasitede yaklaģık olarak 10 saat çalıģmasını karģılayabilecek düzeydedir. Linyit/kömür çıkıģ oluklarından kömür besleyicilerine boģaltılacaktır. Her besleyicinin giriģinde bir kesme vanası bulunmaktadır. Ağırlık ölçümlü kömür besleyicileri kazan için en yüksek kapasitedeki kömür tüketimine uygun olacaktır. 28

39 Yardımcı Yakıt Sistemi: Yardımcı yakıt sistemi, yakıtı yanma odasına ve tutuģturuculara sağlamakla görevlidir. Yardımcı yakıt, soğuk kazan aģamasından kömür veriģinin baģlamasına kadar kullanılır. Yardımcı yakıt olarak, kükürt yüzdesi düģük olan % 1 S içerikli light fuel oil veya doğalgazın kullanılması planlanmaktadır. B.2- KireçtaĢı Hazırlama ve Besleme Sistemi SO 2 gazının tutulması amacıyla kazanda kömür ile kireç taģı yakılacaktır. Konu ile ilgili teknik çalıģmalar halen devam etmektedir. Kullanılacak kireçtaģı bölgedeki ruhsatlı ve izinleri alınmıģ sahalardan kireçtaģının temin edilmesi sağlanacaktır. TozlaĢtırılmıĢ kireç taģı besleme sisteminin iģlevi, parçacık çapı 0,7 mm den az olan kireçtaģını tozlaģtırılmıģ kireçtaģı bunkerinden alıp, yanma odasına ulaģtırmaktır. Dönel katı besleme vanası ve kireçtaģı besleyicileri aracılığı ile bunkerden alınan tozlaģtırılmıģ kireçtaģı, toz kireçtaģı vantilatörü sayesinde yanma odasına ulaģtırılır. Tesiste iki grup kireçtaģı sistemi bulunur. Her biri kazanın tam kapasite iģletim yükünü kaldırabilecek düzeydedir ve normal Ģartlarda %50 kapasitede çalıģırlar. B.3- Su Hazırlama ve Arıtma Sistemi 160 MW lık santral için planlanan su hazırlama ve arıtım sistemi 660 MW lık santral için planlanan su hazırlama ve arıtma sistemi ile aynı özellikleri taģıyacaktır. B.4- Kül Alma/UzaklaĢtırma Sistemi ve Kül Depolama Alanı (Endüstriyel Atık Depolama Alanı) Kül Alma Sistemi Termik santralde kömür ve kireçtaģının yakılması iģleminden yatak külü (cüruf) ve uçucu kül olmak üzere 2 çeģit kül oluģacaktır. Bu küllerin kazandan alınıp silolara kadar taģınması pnömatik olarak gerçekleģtirilecektir. Silolardan alınan küller nemlendirildikten sonra çamur pompaları ve konveyörler yardımıyla depolama alanına taģınacaktır. Kazanlarda elektrostatik filtre (ESF) bulunacak olup, uçucu kül taģıma sistemi için, pozitif basınçlı havalı iletim sistemi (yoğun faz) sağlanacak ve yatak külü alma sisteminde ise mekanik yatak külü alma sistemi kullanılacaktır. Yatak Külü Giderim Sistemi: Kazan yanma odasının altında iki adet yatak külü soğutucusu mevcut olup, kül çıkıģ sıcaklığı C den fazla olmayacaktır. Yatak külü direkt olarak sıyırıcı taģıyıcıda toplanır, kovalı elevatör/vakumlu pompalar ile yükseltilir ve yatak külü silosuna deģarj edilir. Kül, kapalı bir mekanik sistem tarafından iletildiğinden, kazanın alt kısmı iyi koģulda korunabilmektedir. Uçucu Kül Taşıma Sistemi: Uçucu küller ESF ve hava önısıtıcısından, pozitif basınçlı taģıma sistemi (yoğun faz) ile kül silolarına taģınacaktır. Kazanlar iki odalı ve dört elektrik alanlı ESF ile donatılacak olup, her alanda 2 adet hazne bulunacaktır. Hava ön ısıtıcısı ve kazanın konveksiyon kısmının altındaki kül toplama bunkeri iki hazneli olacaktır. Bu bunkerde toplanan uçucu kül, ESF altında toplanan uçucu küle göre daha iri olduğu için toplanan kül her iki ünite için kullanılacak ortak transport borusu ile iri taneli uçucu kül silosuna taģınıp depolanacaktır. ESF altında toplanan ince taneli uçucu kül, ince kül toplama silosuna taģınacaktır. TaĢıma sistemi borular ile yapılacaktır. Ġri taneli ve ince taneli uçucu kül taģıma sistemi için gerekli basınçlı hava, hava kompresörü ile sağlanacaktır. Proje kapsamında; 2 adet iri taneli uçucu kül ile 2 adet ince taneli uçucu kül silosu kullanılacaktır(bkz.ġekil I.2.5.). 29

40 Kül Depolama Alanı Proje kapsamında santraldan kaynaklanacak kül ve cürufların öncelikle çimento/alçıtaģı ve briket fabrikalarında değerlendirilmeleri planlanmıģ olup, en olumsuz durum göz önüne alınarak, kül ve cürufların geri kazanım olarak değerlendirilemediği varsayımıyla 1 adet Endüstriyel Atık Depolama Alanı, Ek-2 de belirtilen koordinatlı proje alanı içerisinde yapılacaktır. B.5- Elektrostatik Filtre Baca Gazı sisteminin iģlevi, kazandan çıkan baca gazını temizlemek ve kazandaki baca çekiģini dengelemektir. Sistem Ģu gereçleri içerir: bir adet elektrostatik filtre (ESF), iki adet cebri çekme fanı ve bir baca. Açık hava tipi elektrostatik filtre iki odalı, dört elektrik alanlıdır ve verimi %99,9 dan az değildir. Baca gazı akıģ ve sıcaklık marjinleri, en yüksek sürekli kapasitede sırasıyla %10 ve +15ºC dir. Yanma ürünleri ilk önce iki adet siklon ayırıcıya girer. Burada, iri taneli uçucu kül ayıklanır ve yanma odasına geri gönderilir. Ġnce taneli uçucu kül içeren baca gazı, ısı geri kazanma alanından (heat recovery area) geçer; tozlar elektrostatik filtrede tutulur, cebri çekme fanları ve baca yoluyla atmosfere atılır. B.6- Diğer Üniteler (KireçtaĢı Siloları, Alçak, Orta ve Yüksek Gerilim ġalt Teçhizatı ve Yardımcıları; Kontrol ve Kumanda Teçhizatı ve Yardımcıları, Kondensat Arıtma Üniteleri Diğer üniteler ile ilgili detay bilgiler ÇED Raporunda verilecektir. I Kıyı Yapısı Proje kapsamında makine ekipmanların nakli, ithal edilecek kömürün taģınması ve satıģı gerçekleģtirilecek kül-cürufun proje alanından nakli amacıyla kıyı yapısı inģa edilecek olup, ÇED sürecinde yapılacak denizsel çalıģmalar doğrultusunda iskele veya liman yapılmasına karar verilecektir. Proje kapsamında inģa edilecek kıyı yapısı DWT luk gemilere hizmet verebilecek Ģekilde projelendirilecektir. I.2.2. ĠnĢaat ve ĠĢletme Safhalarında Kullanılacak Arazi Miktarı ve Arazinin Tanımlanması, Sarıkaya Enerji Madencilik Tarım San. Ve Tic. A.ġ. tarafından kurulması planlanan termik santraller, kıyı yapısı ve endüstriyel düzenli atık depolama alanı için; Çanakkale Ġli, Biga Ġlçesi nde bulunan ve Ek-2 de sunulan 1/ ölçekli topoğrafik üzerinde gösterilen alan içerisinde planlanmaktadır. Proje bölgesinde mülkiyet dağılımına bakıldığında alanın tamamı, orman alanı olarak görülmektedir(bkz. Ek-3). Proje kapsamında kullanılacak alanlar ile ilgili detaylı çalıģmalar hazırlanacak ÇED Raporu içerisinde verilecektir. 30

41 I.3. Önerilen Projeden Kaynaklanabilecek Önemli Çevresel Etkilerin Genel Olarak Açıklanması (Su, Hava, Toprak Kirliliği, Gürültü, TitreĢim, IĢık, Isı, Radyasyon ve benzeri.) Tesis edilmesi planlanan Termik Santral Entegre Projesi nin arazi hazırlama ve inģaat aģamasında; kazı, dolgu, inģaat, montaj vb. imalatlardan kaynaklanacak kara ve deniz ortamında çevresel etkiler değerlendirilecektir. Buna göre arazi hazırlama ve inģaat aģamasında; gerek çalıģacak personelden ve gerekse yapılacak inģaat, hafriyat, dolgu, montaj vb. çalıģmalardan dolayı hafriyat, atıksu, atık, emisyonlar(toz), gürültü kirliliği vb. konularında detayda araģtırmalar ÇED sürecinde yapılacaktır. Projenin iģletme aģamasında ise kömürün taģınması ve depolanması, kül uzaklaģtırma sistemi, soğutma suyu sistemi, baca emisyonları, atıksu sistemi vb. ünitelerden kaynaklanacak; emisyonlar, kül-curuf, atıksu, gürültü, atık (ambalaj, tehlikeli vb.), atık yağ vb. konularında detayda araģtırmalar ÇED sürecinde yapılacaktır. Projesinde arazi hazırlık ve inģaat safhalarında yaklaģık kiģinin; iģletme safhasında ise yaklaģık 400 kiģinin çalıģması öngörülmektedir. Bu rapordaki tüm hesaplamalar bu değerler üzerinden yapılmıģtır. Projenin gerek inģaat ve gerekse de iģletme aģamasında projenin önemli çevresel etkileri ve alınacak önlemler hususunda genel bilgiler aģağıda ve Bölüm IV te, detay çalıģmalar ise hazırlanacak ÇED raporunda verilecektir. I.3.1. ĠnĢaat ve ĠĢletme AĢamasında Gerekli Olan Su Ġhtiyacının Nereden Temin Edileceği ve OluĢan Atıksuyun Bertaraf Sistemi Su Kullanımı Kurulması planlanan termik santral entegre projesinin; inģaat aģamasında çalıģacak personelin içme-kullanma ihtiyacı ve arazi hazırlık-inģaat çalıģmalarında tozlanmayı önlemek amacıyla su gereksinimi olacaktır. Projenin arazi hazırlama ve inģaat çalıģmalarında yaklaģık 1000 kiģi çalıģacak olup; bu kiģiler için gerekli su miktarı; (bir kiģinin günlük içme ve kullanma suyu ihtiyacı 150 lt/kiģi-gün alınarak) (4) ; 1000 kiģi x 150 lt/kiģi-gün = lt/gün = 150 m 3 /gün olarak hesaplanmıģtır. Ayrıca inģaat aģamasında yapılacak iģlemlerden dolayı oluģacak tozlanmanın önlenmesi amacıyla sulamada kullanılacak su miktarı da yaklaģık 50 m 3 /gün dür. ĠnĢaat çalıģmaları için gerekli toplam 200 m 3 /gün lük suyun temin yeri; yüzey suyu veya Karabiga Belediyesi içme ve kullanma suyu Ģebekesi olup, ÇED sürecinde netleģtirilecektir. ĠĢletme aģamasında santralde çalıģacak kiģilerin içme-kullanma ihtiyaçları ile santralde yer alacak çeģitli iģlem ve fonksiyonların yürütülebilmesi için su kullanımı söz konusudur. Bu iģlem ve fonksiyonlar; kazan make-up (besleme) suyu, soğutma suyu ve BGD üniteleri olup, proses sularının miktarına iliģkin tasarım çalıģmaları halen devam etmektedir. Su temin teknolojisi ve tasarım debi detayları ÇED Raporunda verilecektir. 4 Kaynak: Su Temini ve Atıksu UzaklaĢtırılması Uygulamaları ĠTÜ , Prof. Dr.Dinçer TOPACIK, Prof. Dr. Veysel EROĞLU) 31

42 Soğutma ve proses için gerekli suların tamamı denizden temin edilecek olup, deniz tabanı ekolojik dengesini etkilemeyecek noktada inģa edilecek su alma yapısı ile denizden sağlanacaktır. Santral kapsamında kullanılacak proses sularından yangın söndürme suları gibi arıtım gerektirmeyen üniteler dıģındaki sular (start-up, make-up, BGD ünitesi, vb sular) arıtılıp, belirli kriterlere getirildikten sonra kullanılabilecektir. Soğutma suyunun bertarafında soğutma suyu kullanıldıktan sonra gerekli deģarj standartları sağlanmasına müteakip derin deniz deģarjı yapılacaktır. Deniz suyunun arıtılması maliyetli bir iģlem olmasına rağmen deniz suyunun kullanılarak sınırsız bir kaynak yaratılması planlanmıģ olup, denizden alınan proses suyu ultrafiltrasyon ve reverse osmosis sistemi ile istenilen kalitedeki suyun temin edilmesi planlanmıģtır. ĠĢletme aģamasında çalıģacak 400 kiģi için gerekli su miktarı ise; (bir kiģinin günlük içme ve kullanma suyu ihtiyacı 150 lt/kiģi-gün alınarak) 250 kiģi x 150 lt/kiģi-gün= lt/gün (60,00 m 3 /gün) olarak hesaplanmıģtır. Su temini konularıyla ilgili detaylı bilgiler ÇED Raporu nda verilecektir. I.3.2. Katı Atık, Atık Yağ, Tehlikeli Atık, Tıbbi Atık, Ambalaj Atığı Planlanan projenin arazi hazırlanması ve inģaat aģamasından ünitelerin faaliyete açılmasına dek yapılacak çalıģmalarda oluģacak atıklar; çalıģanlardan kaynaklı evsel nitelikli atıklar, inģaat malzemelerinden kaynaklı katı atıklar, çalıģacak araçlardan kaynaklı atık yağlar, ambalaj atıkları ve arıtma tesisinden çıkacak arıtma çamuru olarak sıralamak mümkündür. Projenin iģletme aģamasında ise yine çalıģan kiģilerden evsel nitelikli katı atık, arıtma çamuru, tıbbi nitelikli atık, atık yağlar, ambalaj atıkları ve prosesten kül-cüruf oluģması söz konusu olacaktır. OluĢan evsel nitelikli katı atıklardan geri kazanımı mümkün olan (kâğıt, plastik vb.) ve geri kazanımı mümkün olmayan atıklar (yemek artıkları vb. organik atıklar) ayrı ayrı olacak Ģekilde proje sahasının çeģitli noktalarına yerleģtirilen ağzı kapalı çöp bidonlarında biriktirilecektir. Geri kazanımı mümkün olan atıklar lisanslı geri kazanım firmalarına veya aracılara verilerek bertaraf edilecek; geri kazanımı mümkün olmayan atıklar ise Karabiga ve/veya Biga Belediyesi nin katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf edilecektir. Ayrıca arazi hazırlık ve inģaat ve montaj çalıģmalarında oluģacak, inģaat (demir, tahta metal vb.) ve ambalaj (çimento kâğıdı, ekipmanların kapları, kâğıt, strafor vb.) atıkları hurda olarak toplanacaktır. Geri kazanımı mümkün olan atıklar yeniden kullanılacak ve/veya lisans almıģ geri dönüģüm firmalarına verilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan atıklar ise yine ilgili belediyenin (Karabiga ve/veya Biga) katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır. Santrallerin iģletilmesi sırasında yakma sonucunda oluģan küller, öncelikle piyasada mevcut hazır beton üretim tesislerine, biriket tesislerine, yol inģaatlarında temel malzemesi ile asfalt içine katkı maddesi olarak kullanabilecek tesislere ve/veya çimento fabrikalarına, akıģkan yatak külü ve BGD atık ürünü (alçıtaģı) ise susuzlaģtırılarak alçıpan üretimi yapan fabrikalara değerlendirmek üzere satılacaktır. Konu ile ilgili teknik çalıģmalar halen devam etmekte olup, ÇED Raporunda sunulacaktır 32

43 Ancak, satıģının gerçekleģtirilemediği durumda, kül ve cürufların depolanması için proje sahasında belirlenecek bir noktada Endüstriyel Atık Depolama alanı oluģturulacaktır. Kül-cüruf depolama konusunda en kötü senaryo ele alındığında; santrallerden oluģacak endüstriyel atıkların hiçbir Ģekilde geri dönüģüm yapılarak değerlendirilemediği göz önüne alındığında, Endüstriyel Atık Depolama alanının projenin ekonomik ömrü boyunca depolamayı karģılayacak hacimde olması planlanacaktır. Atıksu arıtma tesisinden oluģacak arıtma çamurları ise evsel ve kentsel atıksuların arıtılması sonucu ortaya çıkan arıtma çamurlarının toprağa, bitkiye, hayvana ve insana zarar vermeyecek Ģekilde, toprakta kontrollü kullanımına iliģkin teknik ve idari esasları belirleyen Evsel ve Kentsel Arıtma Çamurlarının Toprakta Kullanılmasına Dair Yönetmelik çerçevesinde değerlendirmesi araģtırılacak veya arıtma sistemi kapsamında bulunan Ģartlandırma ve filtrasyon iģlemlerinden geçirilerek, Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Madde 28 e göre su içeriği % 65 e getirilerek Karabiga ve/veya Biga Belediyesi nin belirttiği alana iletilerek bertaraf edilecektir. Tesiste iģletme aģamasında çalıģacak kiģilerin sağlık sorunlarına müdahale etmek amacıyla yapılacak ayakta tedavi amaçlı revir ünitesinden oluģacak atıkların miktarı belirlenememekle birlikte az miktarda olması tahmin edilmektedir. Çıkacak tıbbi atıklarda ilgili yönetmelik çerçevesinde bertaraf yöntemleri ÇED Raporunda detaylandırılacaktır. ĠnĢaat ve iģletme aģamasında çalıģacak araçların bakım ve onarımları Ģantiye alanına kurulacak tamir ve bakım istasyonlarında yapılacaktır. Bu aģamada oluģan atık yağlar için Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ve tehlikeli atıklar için Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hususlarına uyulacaktır. Katı atıkların bertarafıyla ilgili diğer bilgiler, Bölüm IV.1.c de detaylar ÇED Raporunda verilecektir. I.3.3. Hafriyat ÇalıĢmaları ve Toprak Kirliliği Proje kapsamında yapılacak hafriyat çalıģmaları aģağıda belirtilen alanlar için incelenecektir. Santral sahası ve destek üniteleri ile su isale hattı ve konveyör hatları için hafriyat çalıģmaları ile kıyı yapısı için dolgu iģlemlerinin yapılması söz konusudur. Proje kapsamında yapılacak tüm kazı iģlemlerinde toprak yüzeyinden öncelikle bitkisel toprak (üst örtü toprağı) sıyrılacak, ardından alt örtü toprağı alınarak "Hafriyat Toprağı, ĠnĢaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği"nde verilen standartlara göre proje sahası içerisinde eğimi % 5 ten fazla olmayan bir yerde geçici olarak depolanacak ve inģaat iģlemleri sırasında dolgu ve inģaat iģlemlerinin tamamlanmasından sonrada yapılacak çevre düzenleme iģlemlerindeki yeģil alan oluģturmada kullanılacaktır. Hafriyat çalıģmaları esnasında, hafriyat toprağı ile inģaat ve yıkıntı atıklarının çevreye zarar vermeyecek Ģekilde öncelikle kaynakta azaltılması, toplanması, geçici biriktirilmesi, taģınması, geri kazanılması, değerlendirilmesi ve bertaraf edilmesine iliģkin teknik ve idari hususlar ile uyulması gereken genel kuralları belirleyen Hafriyat Toprağı, ĠnĢaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerinin gereği yerine getirilecek ve yapılacak detay çalıģmalara ÇED Raporunda değerlendirilecektir. Arazi hazırlık çalıģmaları esnasında hafriyat çalıģması yapılacak olan bölgelere ait alansal bilgiler, bu kapsamda meydana gelecek toplam hafriyat miktarları ile ilgili detaylı hesaplamalar ÇED Raporunda sunulacaktır. 33

44 I.3.4. Hava Kalitesine Etkiler Arazi hazırlama ve inģaat aģamasında; hafriyat ve dolgu iģlemlerinde, malzemenin yüklenmesi, taģınması ve depolanması sırasında tozlanma olacaktır. Proje kapsamında oluģacak emisyonlarla ilgili hesaplamalar ÇED Raporu nda yapılacak ve yürürlükteki Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY) ve Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine göre değerlendirme yapılacaktır. Yönetmelikte verilen sınır değerlerin aģılması halinde emisyonlarla ilgili modelleme çalıģması yapılacaktır. Arazide oluģabilecek tozlanmayı minimuma indirgemek için emisyon kaynağında sulama, savurma yapmadan doldurma ve boģaltma iģlemlerinin yapılması, malzeme taģınması sırasında araçların üzerinin branda ile kapatılması ve malzemenin üst kısmının %10 nemde tutulması gibi önlemler alınacaktır. ĠĢletme aģamasında ise proseste söz konusu olan en önemli hava kirleticiler buhar üretimi için kullanılacak yakıtın yanmasından oluģan SO 2, NOx, CO ve tozdur. Projede, 660 MW lık santralden yanma sonucu oluģan gazlarının, BGD sistemi ve elektrostatik filtrelerden geçirilerek arıtıldıktan sonra, baca ile atmosfere verilmesi planlanmaktadır. Yakıt olarak ithal kömür kullanılacak olup; ülkemize termik santral yakıtı olarak ithal edilecek kömürlerin özellikleri Çevre ve Orman Bakanlığı ile DıĢ Ticaret MüsteĢarlığı tarafından birlikte belirlenmektedir. Buna göre ülkemize termik santral yakıtı olarak ithal edilebilecek kömürlerin kükürt oranı maksimum % 1 dir. 660 MW lık santralde kullanılacak ithal kömür içerisindeki düģük kükürt oranı (< % 1) nedeniyle SO 2 emisyonları kontrol altında tutulacaktır. Buna ilave olarak ıslak kireçtaģıalçıtaģı prosesine dayalı % 90 verimli bir BGD tesisi kurularak SO 2 emisyonlarının minimize edilmesi sağlanacaktır. 660 MW lık santralde NOx emisyonlarının düģük düzeylerde olmasının sağlanması için kazan yakma tekniği, yanma sıcaklığı ve basıncı uygun Ģekilde tasarlanacaktır. Bu amaçla low NOx burner olarak isimlendirilen özel tasarlanmıģ brülörler kullanılacaktır. Ayrıca proje kapsamında kullanılacak elektrostatik filtre yardımıyla toz emisyonlarının da minimumda tutulması hedeflenmiģtir. 160 MW lık santralde ise yakma sistemlerinde oluģabilecek en önemli emisyon kirlilik parametreleri SO 2, NO X ve PM olup, akıģkan yatakta yakma sürecinde kömür ile kireçtaģı aynı ortamda buluģarak kömür içeriğindeki kükürtten oluģan SO 2 nin CaSO 4 ün tutulması sağlanacaktır. PM için ise ESF sistemleri kurulacak, NOx için low NOx burner sistemleri sayesinde emisyon miktarlarının minimum düzeyde tutulması sağlanacaktır. Proje alanı ve çevresinde mevcut hava kirliliğini tespit etmek amacıyla, ortamda SO 2, NO x (pasif örnekleme metoduyla) ve PM 10 ve çöken toz ölçümleri yapılacak olup, sonuçlar ve değerlendirmeler hazırlanacak ÇED Raporunda verilecektir. Konu ile ilgili diğer bilgiler, Bölüm IV.1.c. de verilmiģ olup, detaylı bilgiler ÇED Raporunda sunulacaktır. I.3.5. Gürültü Projenin arazi hazırlama ve inģaat aģamasında ağır iģ makinelerinin (ekskavatör, yük araçları, v.b.) kullanımı ve inģaat faaliyetleri (kazı-dolgu iģleri, kalıp-demir-beton imalatları, çelik konstrüksiyonların yapımı v.b.) sırasında gürültü meydana gelecektir. 34

45 Projenin iģletmesi sırasında gürültü kaynağı olması beklenen baģlıca üniteler ise santral ana binası, kömür park sahasındaki iģlemler, kıyı yapısı vb. olup, gürültü kaynakları ise çalıģacak araç, makine ve ekipmanlardır. Projenin inģaat ve iģletme çalıģmaları sırasında oluģacak gürültü seviyeleri, faaliyet alanına en yakın yerleģim yerlerine olan etkilerini incelemek amacıyla; bütün araçların aynı yerde ve aynı anda çalıģtığı varsayımıyla en olumsuz Ģartlar için hesaplanacak ve Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ne ( tarih ve R.G.) göre değerlendirmeleri yapılarak Akustik Rapor Formatında ÇED Raporu'nda verilecektir. Değerlendirmeler sonucu; oluģacak gürültü seviyesinin Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde verilen sınır değerleri aģması halinde gürültü dağılımı modelleme çalıģmaları yapılacaktır. I.4. Yatırımcı Tarafından AraĢtırılan Ana Alternatiflerin Bir Özeti ve Seçilen Yerin SeçiliĢ Nedenlerinin Belirtilmesi. Herhangi bir enerji santrali için yer seçimi yapılırken, yatırımın fizibilitesi açısından, santral için seçilecek yerin hammadde kaynaklarına olan mesafesi çok büyük önem taģımaktadır. Çünkü enerji santralinde kullanılacak hammaddenin(kömür, soğutma suyu vb.) nakliyesi/temini en önemli iģletme maliyetlerinin baģında gelmektedir. Buna ilaveten soğutma suyu için kullanılacak deniz suyunun terfi yüksekliği arttıkça enerji kayıpları da ciddi oranda artıģ göstermektedir. Bunların yanı sıra kullanılacak milyonlarca ton yakıtın nakliyesinin yaratacağı trafik ve çevresel etkiler vb. sorunlar da ekonomik açıdan değerlendirilemeyecek olumsuzluklar meydana getirmektedir. Bu nedenle ağırlıklı ithal kömüre dayalı ve deniz suyu kaynaklı soğutma sistemine sahip enerji santrallerinin yer seçimi kriterlerinde, deniz suyu alma yapısı için denize ve hammadde nakliyesi için limanlara yakınlık gerek ekonomik ve gerekse çevresel nedenlerden dolayı çok büyük önem arz etmektedir. Termik Santral Entegre Projesi nde 660 MW proje için ithal kömür ve 160 MW proje için ana yakıt olarak ithal/yerli kömür kullanılacak olup, kömürün temin edileceği baģlıca bölgeler; Rusya baģta olmak üzere Güney Amerika, Güney Afrika vs. ülkelerdir. Ġthal kömürün santral tesislerine transferi için deniz yük boģaltma terminali inģası proje kapsamındadır. Kömür, gemilerden deniz yük boģaltma terminali üzerindeki bantlı taģıyıcılara dökülerek taģıyıcı bantlar ile santral sahasındaki kömür stok alanına taģınacaktır. 160 MW lık proje için ihtiyaç duyulacak kömürün bir kısmı ise bölge ve/veya ülkemiz kömürlerinden sağlanacaktır. Kurulması planlanan 660 MW lık pülverize yakma sistemli termik santralın yer seçimi çalıģmalarında da kömür nakliyesine göre konum ve kireçtaģı rezerv sahasına olan mesafe baģta olmak üzere; denizden su alma yapısı ve iklim koģulları da göz önünde bulundurularak değerlendirmeler yapılmıģtır. Buna göre proje için yapılan yer seçimi çalıģmalarında aģağıda belirtilen kriterler dikkate alınmıģtır: Hammadde kaynağına/nakliyesine göre konum(kömür, kireçtaģı, su vb.), UlaĢım sistemine göre konum, Jeolojik Sismik koģullar, Topografik koģullar, Soğutma suyu temin imkanları, Arazi mülkiyet durumu, Enerji iletim sistemine bağlanma durumu 35

46 Pülverize yakma sistemli konvansiyonel enerji (termik) santral olarak planlanan Termik Santrali nin proses teknolojisine; fizibilite çalıģmalarında gerek kurulu güç miktarı ve gerekse oluģacak küllerin değerlendirilme olanakları baģta olmak üzere tüm opsiyonları dikkate alınarak tespit edilen teknoloji alternatiflerinin incelenme ve değerlendirmeleri sonucu karar verilmiģtir. Pülverize kömür teknolojisi tüm dünyada baģarılı uygulamaları bulunan bir teknoloji olarak, güvenilirliği ve yanma veriminin üstünlüğü ile dünyaca kabul görmüģ bir teknolojidir. Bu teknoloji; kaliteli kömürleri verimli yakabilen, bu nedenle de 1960 lı yıllardan bugüne sayıları hızla artan baģarılı santral uygulamaları sergileyen bir teknolojidir. Pülverize kömür kazanlarında; mikron mertebesinde kazana giren kömür tanecikleri brülörler vasıtasıyla yakılmaya baģlar. Kömür tanecikleri pudra boyutunda olduğu için kömür yanma verimi çok yüksektir. Planlanan 160 MW lık termik santralde kullanılacak olan teknoloji, yakıtın yanması sonucu ortaya çıkacak olan SO 2 ve AYY teknolojisi, iyi yanma verimi ve temiz bir teknoloji olarak dünyada uygulanmaktadır. AkıĢkan yataklı yakıcılar atmosferik ve basınçlı olmak üzere iki grupta sınıflandırılabilir. Atmosferik basınç civarında çalıģanlar atmosferik akıģkan yataklı yakıcı, 5 20 atm arasında çalıģanlar basınçlı akıģkan yataklı yakıcı olarak adlandırılır. Bunun ardından, akıģkan yataklı yakıcılar akıģkanlaģtırma koģullarına bağlı olarak da kabarcıklı akıģkan yataklı (KAY) ve dolaģımlı akıģkan yataklı (DAY) yakıcılar olmak üzere ikiye ayrılır. Basınçlı akıģkan yataklı yakıcılar ise yeterince uygulamaya geçmemiģ olup, avantajları göz önünde tutularak geliģtirme çalıģmaları devam etmektedir. Proje için, DAY teknolojisi seçilmiģ olup, DAY teknolojisi ile alternatifi olan KAY teknolojisi aģağıda karģılaģtırılmaktadır. DAY, yüksek yanma havasından dolayı birim kesit alan düģen yakıt miktarı fazladır. Sirkülasyon nedeniyle, yanma verimi KAY teknolojisine göre fazladır. DAY teknolojisinin yakıt besleme sistemi daha basittir. DAY sistemlerinde, yakma sistemlerinde kullanılan kireçtaģının partikül boyutu daha küçük olduğundan istenilen SO 2 giderme veriminin elde edilmesi için gereken kireçtaģı daha azdır. NO x emisyonu, kademeli yanmadan ve iyi yanmadan dolayı DAY teknolojisinde daha düģüktür. KAY sistemlerinin tasarımı daha kolaydır, yatırım maliyeti daha düģüktür. DAY sistemlerinde, bekleme ve temas süresi uzun ve karıģımın iyi olmasından dolayı ısı ve kütle transferi artmakta, böylece yüksek kazan ve yanma verimi elde edilmektedir. Tüm bu veriler ıģığında bölgenin ve ülkemizin artan enerji ihtiyacını karģılamak üzere Sarıkaya Enerji Madencilik Sanayi ve Ticaret A.ġ. tarafından Karaburun Entegre Termik Santrali projesi planlanmaktadır. 36

47 BÖLÜM II PROJE ĠÇĠN SEÇĠLEN YERĠN KONUMU

48 BÖLÜM II: PROJE ĠÇĠN SEÇĠLEN YERĠN KONUMU II.1. Proje Yeri ve Alternatif Alanların Mevkii, Koordinatları, Yeri Tanıtıcı Bilgiler. Sarıkaya Enerji Madencilik Tarım Sanayi ve Ticaret A.ġ. tarafından kurulması planlanan 160 MW ve 660 MW Karaburun Entegre Termik Santrali Projesi için; Çanakkale Ġli, Biga Ġlçesi sınırları içerisinde Ek-2 de sunulan 1/ ölçekli topografik harita üzerinde belirlenen alan seçilmiģtir. Bu alan ÇED süreci baģlangıcında büyük tutulmuģ olup, bu süreçte yer bilimleri(denizsel çalıģmalar dahil) ile ilgili yapılacak çalıģmalar sonrasında nihai kullanım alanları gerek kara kısmındaki tesisler ve gerekse kıyı yapıları için belirlenecektir. Proje alanının yaklaģık 300 m kuzeyinde Karaburun Feneri yer almakta olup en yakın yerleģim yeri proje alanının güney doğusunda yer alan, yaklaģık 7 km mesafedeki Karabiga Beldesi dir. Karabiga Beldesi nin yanı sıra proje alanına diğer yakın yerleģim yerleri proje alanının batısında yer alan, yaklaģık 9,5 km mesafedeki Aksaz Köyü ve proje alanının güneybatısında yer alan, yaklaģık 11 km mesafedeki Örtülüce Köyü dür. GerçekleĢtirilmesi planlanan projenin yeri ÇED ve Laboratuar uzmanlarınca etüt edilmiģ, gerekli gözlem ve durum tespitleri yapılmıģtır (Bkz. Ek-4, Ek-5 (Tutanaklar)). Proje bölgesini gösteren Yer Bulduru Haritası Ek-1 de, proje çevresini gösterir 1/ ölçekli Topografik Harita (koordinatlı) Ek-2 de, 1/ ölçekli Arazi Varlığı Haritası Ek-3 te ve proje bölgesine ait genel fotoğraflar Ek-4 te verilmiģtir. Ayrıca Çanakkale Ġl Özel Ġdaresinin tarihli yazısına göre proje alanı koordinatlarının Karabiga - GümüĢçay Çevre Düzeni Planı içerisinde kalmaktadır (Bkz. Ek-5). Proje ile ilgili detay mühendislik çalıģmaları halen devam etmekte olup, ilgili planlar ÇED Raporunda sunulacaktır. Proje ünitelerine ait UTM 6 derece ve coğrafik koordinatlar raporun kapak sayfasında verilmiģtir. 37

49 BÖLÜM III PROJE YERĠ VE ETKĠ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLĠKLERĠ

50 BÖLÜM III: PROJE YERĠ VE ETKĠ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLĠKLERĠ III.1. Önerilen Proje Nedeniyle Kirlenmesi Muhtemel Olan Çevrenin; Nüfus, Fauna, Flora, Jeolojik ve Hidrojeolojik Özellikler, Doğal Afet Durumu, Toprak, Su, Hava (Atmosferik KoĢullar) Ġklimsel Faktörler, Mülkiyet Durumu, Mimari ve Arkeolojik Miras, Peyzaj Özellikleri, Arazi Kullanım Durumu, Hassasiyet Derecesi (EK-V Deki Duyarlı Yöreler Listesi de Dikkate Alınarak) ve Yukarıdaki Faktörlerin Birbiri Arasındaki ĠliĢkileri de Ġçerecek ġekilde Açıklanması. III.1.1. Nüfus Planlanan projenin inģaat ve iģletme aģamalarında sosyo-ekonomik etkilerin en belirgin olması tahmin edilen bölge, proje alanı yakın çevresindeki yerleģim alanları olacaktır. Bahsi geçen bu bölgede sosyo-ekonomik etkilerin değerlendirilmesi ve mevcut sosyo-ekonomik yapının belirlenmesi amacıyla TÜĠK ten (Türkiye Ġstatistik Kurumu) elde edilen Çanakkale Ġli ne ait 2009 yılı nüfus verileri Tablo III de verilmiģtir. Tablo III Çanakkale Ġli ne Ait 2009 Yılı Nüfus Dağılımı ĠLÇELER ĠL/ĠLÇE MERKEZLERĠ BELDE/KÖYLER TOPLAM Toplam Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Merkez Ayvacık Bayramiç Biga Bozcaada Çan Eceabat Ezine Gelibolu Gökçeada Lapseki Yenice Toplam Kaynak: (Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi) 2009 yılı sonu itibarı ile açıklanan Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemine göre Çanakkale Ġli nin nüfusu kiģi olup, nüfusun % 53 ü ( kiģi) Ģehirlerde, %47 si ise ( kiģi) kırsal kesimde yaģamaktadır. Çanakkale de 12 Ġlçe, 34 belediye, 587 köy bulunmakta olup, yıllık nüfus artıģ hızı binde 6,18 dir. Yine 2009 Yılı Adrese Dayalı Nüfus Sayımı sonuçlarına göre kiģi yaģayan Biga Ġlçesi nde ise 6 belediye ve 112 köy bulunmaktadır. Söz konusu il ve ilçelerle ilgili daha geniģ nüfus istatistikleri, ÇED Raporu nda sunulacaktır. Ayrıca mevcut durumda bölge insanının projeye bakıģ açılarını, beklentilerini, sosyoekonomik yapısını ortaya çıkartabilmek üzere proje bölgesi ve yakın çevresinde bir dizi anket çalıģmaları ve görüģmeler gerçekleģtirilmiģtir. Bu araģtırmada Çok AĢamalı Tabakalı Tesadüfî Örnekleme Yöntemi kullanılacaktır. AraĢtırmaya iliģkin değerlendirmeler ÇED Raporunda sunulacaktır. 38

51 III.1.2. Flora ve Fauna Flora ve fauna (deniz ve karada) çalıģmaları halen devam etmekte olup, verilecek olan özel formata göre ÇED Raporu nda ilgili konu baģlıkları detaylandırılacaktır. Flora listesinde bitki türlerinin Latince ve Türkçe adları, endemizm durumları, tehlike kategorileri, fitocoğrafik bölgeleri, nispi bolluk dereceleri, habitatları belirtilecektir. ÇED Raporu nun flora kısmı oluģturulurken araziden toplanan bitki türlerinin teģhisinde Davis in Flora of Turkey and East Aegean Islands adlı eserinden yararlanılacak, hazırlanacak flora listesinin tam ve eksiksiz olması amacıyla aynı eserden literatür çalıģması yapılacak, Tübitak tarafından hazırlanan Türkiye Bitkileri Veri Servisi nden de türler teyit edilecek, ayrıca bölgede yapılmıģ araģtırma, yayın, makale ve tez çalıģmaları varsa incelenerek yapılan arazi çalıģması desteklenecektir. Faaliyet alanı ve çevresinde bulunabilecek endemik bitki türlerinin belirlenmesinde Ekim, T. ve arkadaģları (2000) tarafından hazırlanan Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı adlı yayından yararlanılacaktır. Faaliyet alanı ve çevresinde endemik bitki türlerinin bulunması halinde bunların adları ve kategorileri kapsamlaģtırma sonrası verilecek özgün formata göre hazırlanacak ÇED Raporu nda yer alacaktır. Fauna türlerinden amfibi, sürüngen, kuģ ve memeli türlerinin Latince ve Türkçe adları, Bern SözleĢmesi Ek-2 ve Ek-3 listelerinin hangisinde yer aldığı, habitatları, IUCN kategorileri, T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü nce 26 Mayıs 2010 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları Ek-I (Çevre ve Orman Bakanlığınca Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları), Ek-II (Merkez Av Komisyonunca Koruma Altına Alınan Av Hayvanları), Ek-III (Merkez Av Komisyonunca Avına Belli Edilen Sürelerde Ġzin Verilen Av Hayvanları) listeleri ilgili tablolara iģlenecektir. III.1.3 Jeolojik ve Hidrojeolojik Özellikler ile Doğal Afet Durumu Planlanan projenin, jeolojik ve hidrojeolojik özellikler ile doğal afet durumu genel olarak aģağıda verilmiģtir. Genel Jeoloji Biga Yarımadası'nda Tersiyer öncesi kayaçlar, birbiriyle tektonik iliģkili, KD-GB konumda uzanan tektonik kuģaklar içerisinde yüzeylenmektedir. Farklı istiflerden oluģan bu zonlar doğudan-batıya doğru Ġzmir-Ankara zonu, Sakarya zonu, Çetmi melanjı ve Ezine zonlarından oluģur. Bölgenin batısında Ezine zonuna ait Çamlık metamorfitleri yer almaktadır. Çamlık metamorfltleri altta yeģilģist fasiyesinin yüksek koģullarında metamorfîzmadan etkilenmiģ metaserpantinit mercekli ve mermer ardalanmalı mika Ģistler, daha üstte düģük dereceli metamorfîtlerden oluģan Palamut fîllit üyesine geçmektedir. Ezine ve Sakarya zonlarını tektonik dokanakla Geç Kretase yaģlı farklı kayaçlarlardan (grovak, fîllat, mikaģist, eklojit, serpantinit, spilitik bazalt, radyolarit ve kireçtaģı-mermer) oluģan Çetmi melanjı üzerler. Çetmi melanjı üzerinde, değiģik boyutta Permiyen-Kretase yaģlı kireçtaģı olistolitleri içeren ve pelajik kireçtaģı, kumtaģı, kiltaģı ve tüf ardalanmalı istif, Maastrihtiyen-Paleosen yaģlı Balıkkaya formasyonu olarak ayırtlanmıģtır. Temel kayaçlar üzerinde uyumsuz olarak yer alan Tersiyer birimleri, Orta Eosen yaģlı granitoyidler ve volkanitlerle baģlar. Bölgedeki Eosen yaģlı tüm granotoyidler Eosen granitoyidleri adı altında toplanmıģtır. Beyçayır volkanitleri olarak adlandırılan bölgenin en yaģlı volkanik kayaçlan, temel kayaçları üzerinde uyumsuzlukla yer alır. Andezitik, dasitik lav ve piroklastiklerden oluģan bu 39

52 birimler üzerine egemen olarak, bazalt, bazaltik andezit ve bunlarla geçiģli volkanoklastiklerden oluģan ġahinli formasyonu gelmektedir. ġahinli formasyonu Orta-Geç Eosen yaģlı resifal kireçtaģlarından oluģan Soğucak formasyonu tarafından üzerlenir. Geç Eosen'den itibaren Ceylan formasyonu olarak tanımlanan türbiditik çökelleri arasında Dededağ volkanitlerinin Kazmalı tüf üyesi yer almaktadır. Oligosen boyunca Biga Yarımadasında volkanik faaliyet devam etmiģtir. Erken Oligosen'de riyolitik bileģimli Atıkhisar volkaniti ile andezitik ve dasitik bileģimli Hallaçlar volkaniti Geç Oligosen'de baģlayıp, Erken Miyosen'e kadar etkinliğini sürdürmüģtür. Hallaçlar volkaniti yer yer aģın alterasyona uğramıģtır. Bu alterasyonun nedeni büyük olasılıkla bölgeye Oligosen-Erken Miyosen aralığında yerleģen, Oligo-Miyosen granitoyidleridir. Erken Miyosen'den itibaren Biga Yarımadası'nda yoğun bir volkanik faaliyetle birlikte birbirinden kopuk ve/veya bağlantılı çok sayıda gölsel havzalar oluģmuģtur. ġapçı volkaniti olarak adlandırılan andezitik volkanitlerle eģ zamanlı konglomera, kumtaģı kiltaģı, kömür içeren gölsel çökeller Çan formasyonu olarak tanımlanmıģtır. Bu havzaları yer yer Orta Miyosen yaģlı IĢıkeli riyoliti olarak adlandırılan asidik lav ve piroklastikler doldurmuģtur. Bayramiç formasyonu olarak tanımlanan Pliyosen yaģlı akarsu ve gölsel çökeller ile Kuvaterner yaģlı yamaç molozu ve alüvyal çökeller tüm bu birimleri uyumsuz olarak üzerlemektedir. Proje Alanı Jeolojisi Proje alanı tamamı ile Eosen yaģlı Mezozoik sonrası faaliyete geçen orojenik safhanın ürünleri olan ile granitoyidler üzerinde yer almaktadır. Proje alanındaki granitler genelde krem-açık pembe renkli iri-orta kuvars ve feldspat kristallidir. Bölgedeki yaygın olan diğer birimler ise hemen proje alanı batısında yüzeyleyen ve bölgenin temelini oluģturan mat görünümlü, sert bir yapıya sahip Paleozoyik yaģlı gnays, amfibolit, metadiyorit, mermer ve kuvarsitler ile metadunit, metaharzburjit, metaserpantinit, metagabrodan oluģan Çamlıca metamorfikleridir. Proje alanı güney-güneybatısında ise Üst Kretase-Paleosen yaģlı Çetmi Ofiyolitik Melanjı uyumsuz olarak gelmektedir. Proje alanı güneyinde Kuvaterner alüvyonlar ve Pliyosen yaģlı oluģuklar geniģ yayılımlar göstermektedir. Proje alanı ve çevresine ait genel jeoloji haritası ġekil III de verilmiģtir. 40

53 Proje Alanı ġekil III Proje Alanı Ve Çevresine Ait Genel Jeoloji Haritası Kaynak: MTA,

54 Tektonik Proje alanının bulunduğu Ġlin yer aldığı Batı Anadolu, Orta Miyosen- Üst Pliyosen zaman aralığında Kuzey-Güney sıkıģma yönüne göre Doğu-Batı doğrultulu kıvrım ve ters faylar; Kuzeydoğu-Güneybatı doğrultulu sol yönlü ve Kuzeybatı-Güneydoğu doğrultulu sağ yönlü doğrultu atımlı faylar geliģmiģtir. SıkıĢma yönünden Pliyosen sonuna doğru doğu-batı olarak değiģmesi ile birlikte yapıların doğrultuları da farklılaģmıģ; ters fay ve kıvrımlarda kuzey-güney, normal faylarda doğu-batı, sağ yönlü doğrultu atımlı faylarda kuzeydoğu-güneybatı ve sol yönlü doğrultu atımlı faylarda da kuzeybatı-güneydoğu yönü hâkim olmuģtur. Volkanik ürünler ise normal faylar veya açılma çatlaklarından yüzeye çıkmıģtır. Ayrıca bu fayların denetiminde dağ arası ve pull-apart türünde havzalar geliģmiģ bu havzalar genç çökellerle doldurulmuģlardır. Paleozoyik dönem ( milyon yıl) derin denizel ortam koģullarının hüküm sürdüğü zaman aralığı olup, bugün Kaz dağları olarak isimlendirilen dağ silsilesine ait tortul kayaçların çökelmesi ile sonuçlanmıģtır. Biga Yarımadasının temel kaya birimi olarak yorumlanan bu kayaçlar, jeolojik zaman içinde baģkalaģıma uğramıģtır. Paleozoyik dönem sonlarına doğru yükselerek kara halini alan bölgede, Permiyen de Biga Yarımadası ndan baģlayıp Tokat a kadar uzandığı tahmin edilen doğu-batı yöneliminde bir deniz açılımı meydana gelmiģtir. Karakaya kenar denizi olarak tanımlanan bu deniz, Çanakkale ve civarında bugün gözlenen kaya birliklerinin oluģumuna neden olmuģ ve Triyas sonunda kapanmıģtır. Triyas dan Tersiyer e kadar genellikle karasal coğrafik koģullar hüküm sürmüģ ve yoğun bir aģınım dönemi yaģanmıģtır ,6 milyon yıl öncesine karģılık gelen dönem Paleosen-Eosen-Oligosen aralıklı olup, bu dönem çok yoğun volkanik faaliyetlerin olduğu bir dönemdir. Bu dönemde, volkanik alanlarda sığ göksel oluģumlar ve kaldera göllerinin oluģumu sonucunda, Çan ve civarında gözlenen kömür ihtiva eden tortul kayaçlar çökelmiģtir. Miyosen i de içine alan bu dönemde bölgede kalın ve karmaģık bir volkanik malzeme çökelimi olmuģ, plutonik yerleģim ve tektonik hareketlilik maksimum düzeye gelmiģtir. Bütün bunların sonucunda, bugünkü maden ( kil, kömür, kurģun, çinko, bakır, gümüģ, altın, molibden ve demir) potansiyeli ile jeotermal enerji kaynakları oluģmuģtur. Çanakkale boğazı ve etrafındaki tortul çökelimi Miyosen ve sonrasına karģılık gelmektedir. Proje alanı ve çevresine ait diri fay haritası ġekil III de verilmiģtir. 42

55 Proje Alanı ġekil III Proje Alanı ve Çevresi Diri Fay Haritası Kaynak: MTA,1992 Hidrolojik ve Hidrojeolojik Özellikler Proje alanı içinde devamlı akıģa sahip bir yüzey suyu bulunmaz iken proje alanı içindeki en önemli yüzey suyu bölgeyi güneyden kuzeye doğru drene eden mevsimsel akıģa sahip Kalemli deresidir. Proje alanı Marmara Denizinin güney kıyısında yer almaktadır. Proje alanı Türkiye genelinde ayrılmıģ olan su havzalarından Marmara havzası içinde yer almaktadır. Proje alanında yer alan tamamı ile granitler hidrojeolojik olarak verimsizdir; bölgedeki yoğun tektonizma sonucu kırık ve çatlak sistemlerinde kısıtlıda olsa yeraltı suyu bulundurabilirler. Bölgede hidrojeolojik olarak verimli ve akifer özelliğindeki birimler proje alanın yaklaģık 10 km güneyindeki Biga ovasını oluģturan alüvyon ve Pliyosen yaģlı çökellerdir. 43

56 Proje alanı çevresinde yer alan mevcut su kullanım durumu, planlanan ve mevcut sulama tesisleri ġekil III de verilmiģtir. Proje Alanı (Kaynak: DSĠ, 2006) ġekil III Proje Alanı Ve Çevresi Mevcut Su Kullanım Durumu, Planlanan Ve Mevcut Sulama Tesisleri Doğal Afet Durumu Depremsellik Proje alanı, Bayındırlık ve Ġskân Bakanlığının Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası na göre 1. Derece Deprem Bölgesi içerisinde yer almaktadır. Çanakkale Ġli nin depremsellik haritası ġekil III de verilmiģtir. 44

57 Çanakkale sınırları içindeki Çan- Biga fay zonu, Etili fayı, Sarıköy fayı, Yenice- Gönen fayı ve Saroz- Gaziköy fay hatları, tarih dilimleri içinde önemli depremlerin merkezi olmuģlardır. Bu faylar sebep oldukları birçok deprem nedeni ile akif oldukları bilinen fay zonlarıdır. Saroz-Gaziköy fayı kuzeydoğu-güneybatı gidiģli olup, yaklaģık 50 km. uzunluğundadır. Sağ yanal atımlı olan bu fay tarihinde 7,3 büyüklüğünde ġarköy depremine neden olmuģtur. Segment boyu ile olası büyük hareketlerde oluģacak olan depremlerin büyüklüğü arasındaki bağıntıdan hareketle, gelecekte bu bölgede 7,0-7,4 büyüklüğünde bir deprem beklentisi vardır tarihinde 6,3 ve tarihinde 4,9 büyüklüğünde depremlerin yaģandığı Çan-Biga Fay Zonu, kuzeydoğugüneybatı yönlü birçok fay parçasından oluģmaktadır. Gelecekte aynı fay zonu üzerinde benzer büyüklükte depremlerin oluģması ihtimali yüksektir. YaklaĢık 15 km. lik bölümü Çanakkale Ġl sınırları içinde bulunan Sarıköy Fayı hattı 60 km. uzunluğa sahiptir. Bu fayın da 7,2-7,5 büyüklüğünde depremlere neden olabileceği sanılmaktadır. Tarihte Yenice Depremi olarak bilinen 7,2 büyüklüğünde bir depreme neden olan Yenice-Gönen Fay Zonunun uzunluğu yaklaģık 55 km civarında olup, bu zon üzerinde de büyük depremler beklenmektedir. Proje kapsamındaki tüm inģaat çalıģmaları; T.C. Bayındırlık Ġskân Bakanlığı nın tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik ve bu Yönetmelikte değiģiklik yapılmasına dair tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılacaktır. Proje Alanı ġekil III Çanakkale Ġli Depremsellik Haritası Kaynak: 45

58 III.1.4. Ġklimsel Özellikleri ve Meteorolojik Durum Ġklimsel Özellikler Herhangi bir bölge üzerinde arazinin değerlendirilmesi, uygulamalı veya temel bir perspektif içerisinde araģtırılmak istendiğinde çevre, dolayısı ile bunun baģlıca faktörlerinden biri olan iklim baģta gelmektedir. Ġklim, dolaylı ve dolaysız etkileri ile canlıların bir yerde yerleģme ve yaģama imkânlarını sağlayan önemli bir faktördür. Bu nedenle, bir yerin çevresel özellikleri incelenirken, gerek bölgesel gerekse yerel ölçekteki iklim özellikleri önem taģımaktadır. Bu bölümde, bölgenin mevcut özellikleri incelenmiģtir. Çanakkale Ġli nin iklimi, bulunduğu yer nedeniyle geçiģ iklimi özellikleri gösterir. Genel olarak Akdeniz ile Karadeniz iklimi arasında bir durum arz eder. Genel karakter, Sonbahar ve Ġlkbaharda olmak üzere bütün yıl yağıģlı, kıģlar soğukça, yazlar sıcak ve hava bütün yıl hareketlidir. Meteorolojik Özellikler Faaliyetin yapılacağı yerin meteorolojik durumunun değerlendirilmesinde Devlet Meteoroloji ĠĢleri Genel Müdürlüğü Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu na ait yılları arasındaki rasat kayıtlarından yararlanılmıģtır. Sıcaklık:Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu gözlem kayıtlarına göre; en düģük sıcaklık -14 o C ile ġubat Ayı nda, en yüksek sıcaklık ise 42,4 o C ile Temmuz Ayı nda kaydedilmiģ olup; yıllık ortalama sıcaklık 14 o C dir. Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu sıcaklık değerleri Tablo III de, grafiksel gösterimi ise ġekil III de verilmiģtir. Tablo III Sıcaklık Değerleri AYLAR ORT. SICAKLIK ( o C) EN DÜġÜK SICAKLIK ( o C) ORT. DÜġÜK SICAKLIK ( o C) EN YÜKSEK SICAKLIK ( o C) ORT. YÜKSEK SICAKLIK ( o C) Ocak 5,2-11,9 2,1 20,0 8,9 ġubat 5,4-14,0 2,1 22,5 9,3 Mart 7,6-6,0 3,8 28,0 12,1 Nisan 12,0-2,5 7,5 31,8 17,1 Mayıs 16,5 0,2 11,7 35,0 21,3 Haziran 21,4 6,8 16,0 40,1 26,3 Temmuz 23,6 9,6 19,1 42,4 28,0 Ağustos 23,5 10,2 19,6 42,0 27,9 Eylül 20,0 6,0 15,5 38,0 24,8 Ekim 15,5 0,7 11,7 36,6 20,1 Kasım 10,4-4,0 6,8 28,6 14,8 Aralık 7,0-7,2 3,9 23,0 10,6 YILLIK 14,0-14,0 10,0 42,4 18,4 Kaynak: Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu Rasat Kayıtları 46

59 Kaynak:Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu Rasat Kayıtları ġekil III Ortalama Sıcaklık Değerlerinin Grafiksel Gösterimi YağıĢ: Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama toplam yağıģ miktarı 713 mm olarak kaydedilmiģtir. Yıllık ortalama kar yağıģlı günler sayısı 14,2, sisli günler sayısı 19, dolulu günler sayısı ise 1,0 olarak tespit edilmiģtir. En çok yağıģ alan ay Eylül, en az yağıģ alan ay ise Mayıs Ayı dır. Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu yağıģ verileri Tablo III de, grafiksel gösterimi ise ġekil III de verilmiģtir. AYLAR Tablo III Bandırma Meteoroloji Ġstasyonuna Ait YağıĢ Verileri ORT. TOPLA M YAĞIġ MĠKTAR I (mm) GÜNLÜK EN ÇOK YAĞIġ MĠKTARI (mm) YAĞIġ 0,1MM OLDUĞU GÜNLER SAYISI ORT. KAR YAĞIġLI GÜNLER SAYISI EN YÜKSEK KAR ÖRTÜSÜ KALINLIĞI (cm) ORT. KAR ÖRTÜL Ü GÜNLE R SAYISI ORT. ORAJLI GÜNLE R SAYISI ORT. SĠSLĠ GÜNLE R SAYISI ORT. DOLUL U GÜNLE R SAYISI ORT. BULUTLU GÜNLER SAYISI Ocak 99,4 81,5 15,2 4,1 14,0 1,4 0,8 2,4 0,1 14,3 ġubat 78,1 58,3 13,5 4,7 33,0 2,5 0,8 2,0 0,1 13,8 Mart 67,7 46,6 11,5 2,4 28,0 0,7 1,0 1,9 0,1 17,1 Nisan 52,3 46,7 9,9 0,1 1,9 1,1 0,2 19,2 Mayıs 32,2 37,9 7,1 1,9 0,8 0,1 21,4 Haziran 24,2 60,7 4,8 2,8 0,1 0,1 17,9 Temmuz 16,3 71,8 2,5 1,5 0,1 0,0 17,4 Ağustos 14,5 103,3 2,7 1,6 0,1 18,6 Eylül 42,8 248,0 5,1 1,4 0,8 19,2 Ekim 75,8 177,5 9,7 1,9 3,0 0,1 20,9 Kasım 94,4 92,9 11,5 0,4 1,2 4,1 0,1 18 Aralık 115,3 86,1 15,7 2,5 14,0 0,4 1,1 2,6 0,1 16 Yıllık 713,0 248,0 109,2 14,2 33,0 5,0 17,9 19,0 1,0 213,8 Kaynak: Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu Rasat Kayıtları 47

60 Kaynak:Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu Rasat Kayıtları ġekil III Ortalama Toplam YağıĢ Miktarlarının Aylara Göre Grafiksel Gösterimi Bağıl Nem, BuharlaĢma ve Basınç Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu kayıtlarına göre yıllık ortalama bağıl nem % 71,6 dır. Ölçülen en düģük yerel basınç 983,2 hpa, en yüksek yerel basınç ise 1033,5 hpa olarak ölçülmüģ olup, ortalama yerel basınç 1009,5 hpa dır. Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu bağıl nem, buharlaģma ve basınç verileri Tablo III de, grafiksel gösterimleri ise ġekil III de verilmiģtir. Tablo III Bağıl Nem, BuharlaĢma ve Basınç Verileri AYLAR ORT. BAĞIL NEM (%) EN DÜġÜK BAĞIL NEM (%) ORT. YEREL BASINÇ (hpa) EN YÜKSEK YEREL BASINÇ (hpa) EN DÜġÜK YEREL BASINÇ (hpa) Ocak 76,6 26,0 1012,7 1033,5 983,2 ġubat 74,5 23,0 1011,8 1030,9 986,6 Mart 73,5 12,0 1010,3 1032,1 983,9 Nisan 71,4 18,0 1007,4 1028,4 989,1 Mayıs 71,2 14,0 1007,9 1018,2 994,9 Haziran 66,2 16,0 1006,8 1016,8 993,2 Temmuz 67,3 14,0 1005,7 1015,3 994,9 Ağustos 69,0 19,0 1006,2 1015,8 995,5 Eylül 68,1 13,0 1009,1 1020,7 995,6 Ekim 71,9 14,0 1011,8 1023,2 997,8 Kasım 73,6 19,0 1012,3 1027,3 991,3 Aralık 75,8 19,0 1012,4 1029,1 985,4 Yıllık 71,6 12,0 1009,5 1033,5 983,2 Kaynak: Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu Rasat Kayıtları 48

61 Kaynak: Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu Rasat Kayıtları ġekil III Bağıl Nem Verilerinin Grafiksel Gösterimleri Rüzgar Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu gözlem kayıtlarına göre hâkim rüzgâr yönü NNE (Kuzeykuzeydoğu) dur. Yıllık ortalama rüzgâr hızı 4 m/s dir. En hızlı esen rüzgârın yönü N (Kuzey) hızı 32,8 m/s dir. Yıllık ortalama fırtınalı günlerin sayısı 24,5, kuvvetli rüzgârlı günler sayısı 109,7 dir. Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu rüzgar verileri Tablo III te, ortalama rüzgar hızının aylara göre dağılımını gösteren grafik, ġekil III de, aylık ve yıllık rüzgar hızı ve esme sayıları toplamları Tablo III de, ort. rüzgar hızına göre yıllık rüzgar ve esme sayılarına göre yıllık rüzgar diyagramları ise ġekil III de verilmiģtir. AYLAR Tablo III Rüzgâr Verileri ORT. RÜZGÂR HIZI (m/s) EN HIZLI ESEN RÜZGÂR YÖNÜ EN HIZLI ESEN RÜZGÂR HIZI (m/s) ORT. FIRTINALI GÜNLER SAYISI (Rüzgâr Hızı 17,2 m/s) ORT. KUVVETLĠ RÜZGÂRLI GÜNLER SAYISI (Rüzgâr Hızı 10,8-17,1 m/s) EN ÇOK ESEN RÜZGÂR YÖNÜ Ocak 4,0 N 32,8 3,4 8,6 NNE ġubat 4,3 N 27,2 3,5 8,4 NNE Mart 4,0 NNE 29,4 2,7 9,3 NNE Nisan 3,2 S 29,4 1,1 7,3 NNE Mayıs 3,4 N 22,7 1,3 7,5 NNE Haziran 3,6 NNE 20,5 0,5 8,0 NNE Temmuz 4,6 N 23,5 1,3 12,4 NNE Ağustos 4,9 NNE 20 1,2 13,0 NNE Eylül 4,2 NE 23,8 1,5 9,2 NNE Ekim 4,2 NNE 27,2 2,3 9,2 NNE Kasım 3,5 N 25,6 2,1 7,8 NNE Aralık 4,0 N 29,1 3,6 9,0 NNE YILLIK 4,0 N 25,9 24,5 109,7 NNE Kaynak: Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu Rasat Kayıtları 49

62 Ocak ġubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık SARIKAYA ENERJĠ Kaynak: Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu Rasat Kayıtları ġekil III Ortalama Rüzgâr Hızının Aylara Göre Grafiksel Gösterimi Tablo III Aylık ve Yıllık Rüzgâr Hızı ve Esme Sayıları Toplamları YÖN METEOROLOJĠK ELEMAN AYLAR YILLIK N Esme Sayıları Toplamı N Ortalama Hız (m/s) 4,9 4,7 4 3,2 3,4 3,6 4,4 4,5 3,8 4,1 4,3 5,3 4,2 NNE Esme Sayıları Toplamı NNE Ortalama Hız (m/s) 5 5 4,9 3,7 4 4,1 4,8 5 4,3 4,7 4,1 5 4,6 NE Esme Sayıları Toplamı NE Ortalama Hız (m/s) 4,5 4,8 4,4 3,5 3,2 3,3 4,2 4, ,4 4,1 4 ENE Esme Sayıları Toplamı ENE Ortalama Hız (m/s) 1,3 1,3 1,4 1,1 1,2 1,2 1,4 1,4 1,3 1,4 1,2 1,5 1,3 E Esme Sayıları Toplamı E Ortalama Hız (m/s) 1,4 1,4 1,5 1,4 1,3 1,1 0,9 1,2 1,1 1,1 1,3 1,4 1,3 ESE Esme Sayıları Toplamı ESE Ortalama Hız (m/s) 1,7 1,7 1,7 1,7 1,4 1,2 1 1,3 1,4 1,4 1,7 1,9 1,5 SE Esme Sayıları Toplamı SE Ortalama Hız (m/s) 2 2,2 2,1 1,9 1,7 1,4 1,2 1,4 1,4 1,6 1,9 2 1,7 SSE Esme Sayıları Toplamı SSE Ortalama Hız (m/s) 2,4 2,6 2,7 2,5 2 1,7 1,4 1,5 1,8 2 2,4 2,7 2,1 S Esme Sayıları Toplamı S Ortalama Hız (m/s) 3,2 3,5 3,4 3,4 2,3 1,8 1,4 1,3 2,3 2,3 3,2 2,9 2,6 SSW Esme Sayıları Toplamı SSW Ortalama Hız (m/s) 2,5 3 3, ,8 1,2 1,3 2,2 2,4 2,5 2,3 2,3 SW Esme Sayıları Toplamı SW Ortalama Hız (m/s) 2,9 3,3 2,7 2,8 2,4 1,9 1,5 1,5 2,3 2,4 2,6 3 2,4 WSW Esme Sayıları Toplamı WSW Ortalama Hız (m/s) 1,7 2,2 2,3 2,3 1,9 1,5 1,4 1,4 1,8 1,5 1,8 1,8 1,8 W Esme Sayıları Toplamı W Ortalama Hız (m/s) 2,6 1,6 2 2,5 2,1 1,9 1,4 1,8 1,4 1,9 1,7 1,8 1,9 WNW Esme Sayıları Toplamı WNW Ortalama Hız (m/s) 2,1 1,5 2,2 2, ,8 1,9 2 1,5 1,4 1,6 1,8 NW Esme Sayıları Toplamı NW Ortalama Hız (m/s) 1,9 2,5 2,1 2,3 2,2 1,9 2,2 2 1,8 2,1 2,3 2,2 2,1 NNW Esme Sayıları Toplamı NNW Ortalama Hız (m/s) 2,5 2,4 2,3 2,2 2,5 2,3 3 2,8 3 2,8 2,5 3,5 2,7 Kaynak: Bandırma Meteoroloji Ġstasyonu Rasat Kayıtları 50

63 Ortalama Rüzgâr Hızına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı ġekil III Ortalama Rüzgâr Hızına Göre Yıllık Rüzgâr ve Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgâr Diyagramları Detaylı meteorolojik bilgi ve değerlendirmeler ÇED Raporu nda verilecektir. III.1.5. Arazi Kullanım Durumu ve Toprak Özellikleri Proje alanı içerisinde ana madde, iklim, topoğrafya, bitki örtüsü ve zamanın etkisi ile çeģitli büyük toprak grupları, Çanakkale Ġli Arazi Varlığı kitabından ve Tarım ve KöyiĢleri Bakanlığı tarafından hazırlanan Çanakkale iline ait 1/ ölçekli Arazi Varlığı haritasından incelenmiģtir. Buna göre eğimli topoğrafyaya sahip arazilerde 1/ ölçekli arazi varlığı haritalarına göre proje alanı, büyük toprak grupları açısından kireçsiz kahverengi orman toprakları(n) içerisinde bulunmakta olup, arazi kullanım kabiliyet sınıflarına göre ise VII. sınıf arazilerde yer almaktadır. Proje ünitelerinin yer aldığı alanlarda, Ģimdiki arazi kullanımı bakımından alanın tamamı fundalık vasıflı arazilerden oluģmaktadır(bkz. Ek-3 Arazi Varlığı Haritası). Proje alanına ait arazi kullanım kabiliyet sınıfları ve Ģimdiki alan kullanım haritaları, orman mescere haritaları ve proje alanı jeolojisinin gösterildiği ayrıntılı harita çalıģmaları halen devam etmekte olup, ÇED Raporu nda verilecektir. III.1.6. Mülkiyet Durumu Proje bölgesinde mülkiyet dağılımına bakıldığında alanın tamamında orman vasıflı araziler yer almaktadır (Bkz. Ek-3). Orman sayılan alanların kullanımı için, 6831 Sayılı Orman Kanunun, 5192 sayılı kanunla değiģik, 17/3 maddesi gereği Orman Genel Müdürlüğünden ''Orman Ġzni'' alınacaktır. III.1.7. Mimari ve Arkeolojik Miras Projenin yer aldığı Biga Ġlçesi ve çevresindeki Arkeolojik Sit Alanları; - Biga, Karabiga, Dedetepe Tümülüsü - Biga, Karabiga, Priapos Antik Kenti - Biga, Kemer, Parion Antik Kenti - Biga, Kemer, Tümbetepe Tümülüsü 51

64 Anıtsal Yapılar; - Biga, GümüĢçay Köy Camii - Biga, Merkez, ÇarĢı Camii - Biga, Merkez, Ġskender Köprüsü - Biga, Merkez, KurĢunlu Camii Sivil Mimarlık Örnekleri ve TaĢınmaz Eski Eserler; - Biga BalıklıçeĢme Köyü Ġlköğretim Okulu - Biga, Halimbey KöĢkü Bu alanların belirlenecek proje yerine olan mesafeleri ve etkileri ÇED Raporunda ayrıntılı ele alınacaktır. III.1.8. Proje Alanının Hassasiyet Derecesi Proje alanında 2872 sayılı Çevre Kanunu Özel Çevre Koruma Bölgeleri baģlığında tanımlanmıģ alan ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu na giren Milli Parklar, Tabiatı Koruma Alanları, Tabiat Anıtları, Tabiat Parkları maddesi altında yer alan özellikte herhangi bir alan bulunmamaktadır. Projenin yer aldığı Biga Ġlçesi ve çevresindeki Doğal Sit Alanları; - Hoyrat Gölü Doğal Sit Alanı Bu alanlar proje çalıģma alanı dıģında yer almaktadır. Sit alanları ile ilgili olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çanakkale Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü ne görüģ sorulmuģ olup ilgili Müdürlüğün tarih ve 1116 sayılı cevabi yazısına göre proje alanının kurullarca onaylı herhangi bir sit alanı içerisinde kalmadığı tespit edilmiģtir (Bkz. Ek-5). III.1.9. Peyzaj Özellikleri Tesis kurulduktan sonra proje alanı içerisinde ve etrafında yapılacak olan peyzaj çalıģmaları ÇED Raporu nda ayrıntılı olarak verilecektir. 52

65 BÖLÜM IV PROJENĠN ÖNEMLĠ ÇEVRESEL ETKĠLERĠ VE ALINACAK ÖNLEMLER

66 BÖLÜM IV: PROJENĠN ÖNEMLĠ ÇEVRESEL ETKĠLERĠ VE ALINACAK ÖNLEMLER IV.1. Önerilen Projenin AĢağıda Belirtilen Hususlardan Kaynaklanması Olası Etkilerinin Tanıtımı. (Bu Tanıtım Kısa, Orta, Uzun Vadeli, Sürekli, Geçici ve Olumlu Olumsuz Etkileri Ġçermelidir.) Projeden etkilenecek alanın belirlenmesi için, projeden kaynaklanan çevresel, ekonomik ve sosyal boyutlardaki etkilerin bir arada değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu etkilerin bazıları doğrudan, bazıları ise dolaylı etkilerdir. Özellikle çevresel kirlilik yaratacak unsurlar olan hava, gürültü, su ve toprak kirliliklerinin ilgili yönetmeliklerde belirlenen sınır değerlerin altında kalması taahhüt edildiğinden; proje etki alanı, bunlar ve diğer unsurlar (proje alanı florası-faunası, jeoloji, gürültü, istihdam, tarım, orman alanları vb.) göz önüne alınarak seçilecektir. Projeden ekonomik ve sosyal yönden baģta Çanakkale Ġli olmak üzere tüm Türkiye nin etkilenmesi söz konusudur. Çevresel etkileģim alanı ise seçilecek proje bölgesi ve yakın çevresi olacaktır. a) Proje Ġçin Kullanılacak Alan Sarıkaya Enerji Madencilik Tarım Sanayi ve Ticaret A.ġ. tarafından kurulması planlanan 160 MW ve 660 MW Karaburun Entegre Termik Santrali Projesi için; Çanakkale Ġli, Biga Ġlçesi sınırları içerisinde Ek-2 de sunulan 1/ ölçekli topoğrafik harita üzerinde belirlenen alan seçilmiģtir. Bu alan ÇED süreci baģlangıcında büyük tutulmuģ olup, bu süreçte yer bilimleri (denizsel çalıģmalar dâhil) ile ilgili yapılacak çalıģmalar sonrasında nihai kullanım alanları gerek kara kısmındaki tesisler ve gerekse kıyı yapıları için belirlenecektir. Proje alanının yaklaģık 300 m kuzeyinde Karaburun Feneri yer almakta olup en yakın yerleģim yeri proje alanının güney doğusunda yer alan, yaklaģık 7 km mesafedeki Karabiga Beldesi dir. Karabiga Beldesi nin yanı sıra proje alanına diğer yakın yerleģim yerleri proje alanının batısında yer alan, yaklaģık 9,5 km mesafedeki Aksaz Köyü ve proje alanının güneybatısında yer alan, yaklaģık 11 km mesafedeki Örtülüce Köyü dür. Proje alanının tamamı orman arazisi vasfındadır. Dolayısıyla, proje kapsamında orman sayılan alanların kullanımı için, 6831 Sayılı Orman Kanunun, 5192 sayılı kanunla değiģik, 17/3 maddesi gereği ''Orman Ġzni'' Orman Genel Müdürlüğü nden alınacaktır. AkıĢkan yataklı kazan(160 MW) ve BGD(660 MW) sisteminde kullanılacak kireçtaģı, bölgede üretim yapmakta olan özel sektöre ait kireçtaģı sahalarından; ÇED Yönetmeliği çerçevesinde yükümlülüklerini yerine getirmiģ olan iģletmelerden temin edilecektir. Proje kapsamında prosesten çıkan kül ve alçıtaģının geri kazanımla değerlendirilememesi durumunda; proje sahası içerisinde bu ÇED sürecinde belirlenecek Endüstriyel Atık Depolama Alanında yönetmeliklerin öngördüğü Ģartlarda projenin ekonomik ömrü boyunca cevap verecek Ģekilde depolanacaktır. Proje kapsamında kullanılacak alanlar ile ilgili detaylı çalıģmalar hazırlanacak ÇED Raporu içerisinde verilecektir. b) Doğal Kaynakların Kullanımı Kurulması planlanan 660 MW lık santral kapsamında; hammadde (yakıt) olarak ithal kömür; kömürün yakılması sonucu açığa çıkan SO 2 nin tutulması amacıyla kireçtaģı veya benzer arıtımı gerçekleģtirecek deniz suyunun kullanılması planlanmaktadır. 160 MW lık santral kapsamında; hammadde (yakıt) olarak yerli ve ithal kömür; kömürün yakılması sırasında kazanda SO 2 nin tutulması amacıyla kireçtaģı kullanılacaktır. 53

67 Santrallerde iģletme aģamasında santralde yer alacak çeģitli iģlem ve fonksiyonların yürütülebilmesi için su kullanımı söz konusudur. Bu iģlem ve fonksiyonlar kazan make-up (besleme) suyu, soğutma suyu, BGD (660 MW için) üniteleri vb. olup; gerekli suyun tamamı inģa edilecek su alma yapısı ile denizden sağlanacak ve proses suyu arıtıldıktan ve belirli kriterlere getirildikten sonra kullanılacaktır. Arazi hazırlık ve inģaat çalıģmaları esnasında ve iģletme aģamasında personelin kullanma suyu ve tozlanmanın önlenmesi için gerekli olan su yüzey suyundan veya Ģehir Ģebekesinden(Karabiga) satın alınarak karģılanacaktır. Projenin inģaat çalıģmalarında, iģ makineleri ve kullanılacak araçlar için mazot, benzin, makine yağı vb. akaryakıt ve madeni yağa ihtiyaç olup, tüm bunlar en yakın akaryakıt istasyonundan karģılanacaktır. Ayrıca, Ģantiye ve inģaat çalıģmalarında kullanılacak elektrik, mevcut elektrik Ģebekesinden, ilgili kurumdan (TEDAġ) gerekli izinler alındıktan sonra bağlantı oluģturularak karģılanacaktır. c) Kirleticilerin Miktarı, (Atmosferik ġartlar Ġle Kirleticilerin EtkileĢimi) Çevreye Rahatsızlık Verebilecek Olası Sorunların Açıklanması ve Atıkların Minimizasyonu c.1.) Mevcut Durumun Tespitine Yönelik ÇalıĢmalar Termik Santral Projesi için proje alanı ve çevresinde, ÇED ÇalıĢması na done oluģturmak, ÇED Raporu nda çevresel ve sosyal etkileri tespit edebilmek, olumlu ve olumsuz etkileri belirleyebilmek ve değerlendirmek amacıyla mevcut durumun tespiti amacıyla bir dizi çevresel etüt ile ölçüm ve analiz çalıģmaları yapılmaktadır. Mevcut durum tespitine yönelik yapılacak çalıģmaların özeti kısaca aģağıda verilmiģtir. c.1.1.) Mevcut Hava Kalitesi Tespit ÇalıĢmaları Gazların (SO 2, NO, NO X,) Ölçülmesi: Planlanan proje için Hava Kalitesi Ölçümü (PM10 ve pasif difüzyon tüpleri ile kirletici ölçümü) kapsamında örnekleme noktalarının seçimi için tarihli sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY) Ek-2 (Tesislerin Hava Kirlenmesine Katkı Değerlerinin Hesaplanması ve Hava Kalitesi Ölçümü) ne uygun olarak ölçme planı hazırlanmıģ ve inceleme alanının seçimi yapılmıģtır. Proje sahası baz alınarak difüzyon tüpleri 8 noktaya yerleģtirilmiģ olup, SO 2, NO ve NO 2 parametreleri için her bir nokta için 3 adet difüzyon tüpü olmak üzere, 8 noktada toplam 24 adet difüzyon tüpü yerleģtirilmiģtir. Mevcut durum tespiti çalıģmaları kapsamında muhtemel faaliyet alanı 8 veya 16 yön üzerinde ana rüzgar yönü dağılımına bakılmaksızın yapılacak hava kalitesi tayinleri, ileride civar yerleģimlerle veya üçüncü Ģahıslarla çıkabilecek hukuki sorunların veya Ģikayetlerin çözümünde kanıt teģkil etmesi bakımından vazgeçilmez bir öneme sahip olup, tüm dünyada uygulanmaktadır. Yapılan çalıģmalar kötü durum senaryosu dikkate alınarak, yapılan bir ön modelleme sonucu emisyonların maksimum yer seviyesi konsantrasyonlarının meydana geldiği noktalar ve yerleģim yerleri yaklaģık baz alınarak 1/ ölçekli topoğrafik haritada belirlenerek daha sonra da araziye gidilerek belirlenen bu noktalara mümkün olduğunca ulaģılarak difüzyon tüpleri yerleģtirilmiģtir. 54

68 Proje alanı ve çevresinde çeģitli noktalara yerleģtirilecek difüzyon tüpleri her bir periyotun süresi olan 20 gün sonunda toplanacak Ġngiltere de bulunan Gradko Laboratuarı na gönderilecek olup, toplamda 3 periyotta toplam 60 gün ölçüm yapılacaktır. Sonuçlar ve sonuçlara iliģkin değerlendirmeler ÇED raporu içerisinde verilecektir. Partikül Madde (PM10) ve Çöken Toz Ölçülmesi: Yapılacak çalıģmalar kötü Ģartlar dikkate alınarak, yapılacak bir ön modelleme sonucu emisyonların maksimum yer seviyesi konsantrasyonlarının meydana geldiği noktalar ve yerleģim yerleri yaklaģık baz alınarak ve topografya ile meteorolojik Ģartlar değerlendirilerek 1/ ölçekli topoğrafik haritada belirlenecek daha sonra da araziye gidilerek belirlenen bu noktalarda ölçüm yapılacaktır. Havada PM10 ölçümleri kapsamında filtreler üzerine toplanan parçacıklar ÇINAR Çevre Ölçüm ve Analiz Laboratuar ında tartılarak, toz konsantrasyonları tespit edilecektir. Ayrıca projenin mevcut durum tespit çalıģmalarında iki noktada da çöken toz cihazları yerleģtirilmiģ ve sonuçlar ÇED sürecinde değerlendirilecektir. Ölçüm Sonuçları Laboratuarda filtreler 105 o C de kurutulduktan sonra desikatörde soğutularak tartılacak ve her nokta için son ve ilk tartımların farkları, toplam emilen hava hacmine bölünerek ortamdaki partikül madde konsantrasyonları bulunacak olup, sonuçlar ve değerlendirmeler ÇED Raporunda verilecektir. c.1.2. Deniz Suyu Yüzey Suyu ve/veya Yer altı Suyu Mevcut Durum Tespit ÇalıĢmaları Mevcut durum tespiti çalıģmaları kapsamında tesiste soğutma sisteminde deniz suyundan su alınacak nokta ile deģarj edilecek noktada iki numune alınacaktır. Alınacak su numuneleri, numune alma ve saklama kılavuzuna göre yapılacaktır. Alınan numunenin Çınar Çevre Ölçüm ve Analiz Laboratuarı nda Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Tablo-4 e göre analizleri yapılacak olup, analiz sonuçları ve değerlendirmeler ÇED Raporunda verilecektir. Ayrıca bölgedeki yüzey ve/veya yeraltı suyu durumu araģtırılarak gerekmesi durumunda Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Tablo-1 e göre analizleri yapılacak ve analiz sonuçları ve değerlendirmeler ÇED Raporunda verilecektir. c.1.3. Toprakta Mevcut Durum Tespit ÇalıĢmaları, Mevcut durum tespiti çalıģmaları kapsamında muhtemel faaliyet alanı çevresinde mevcut toprak kirlilik durumunun belirlenmesi amacıyla numuneler alınacaktır. Bu numunelerin tamamında verimlilik analizleri yaptırılacaktır. Analiz sonuçları ve değerlendirmeler ÇED Raporunda verilecektir. c.1.4. Mevcut Gürültü Tespit ÇalıĢmaları Planlanan proje sahası ve yakın çevresindeki belirlenecek noktalarda mevcut gürültü seviyesini tespit etmek amacıyla gürültü ölçümü yapılacaktır. Gürültü ölçümü yapılacak noktalar; ÇGDYY ne göre uygun olarak, proje alanlarının içerisinden ve yerleģim yerlerine en yakın noktalardan seçilecek olup, tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren ÇGDYY ne göre hesaplamalar ve değerlendirmeler ÇED raporunda verilecektir. 55

69 c.1.5. Deniz Suyunun 3 Boyutlu Su Alma ve DeĢarj Modellemesi Yapımı planlanan denizden su alma ve soğutma suyunun denize boģaltım sisteminin (denizde hangi derinliğe ve nereye konumlandırılacağının) belirlenmesi amacıyla deģarj modellemesi yapılacaktır. Bu doğrultuda, 3 Boyutlu Hidrodinamik TaĢınım Modeli (HĠDROTAM-3) ile deģarj edilen sıcak suyun dağılım simülasyonları gerçekleģtirilecektir. c.1.6. Batımetrik ve OĢinografik ÇalıĢmalar Yapımı planlanan kıyı tesisleri için jeolojik, jeofizik ve oģinografik çalıģmaların ölçüm, değerlendirme ve yorumlanması iģleri ÇED sürecinde içerisinde tamamlanacaktır. Bu kapsamda özetle, Proje alanının 1/1.000 ölçekli batimetri haritası yapılması, Faaliyet alanı ve civarının akıntı sirkülasyonunun tespitine yönelik akıntı hız ve yön ölçümleri yapılması, Deniz suyunun fiziksel (sıcaklık, tuzluluk, iletkenlik v.b.) oģinografik parametrelerine iliģkin ölçümler yapılması, Deniz tabanı yatay ve düģey devamlılığının tespitine yönelik jeolojik-jeofiziksel çalıģmalar (sığ sismik ve yan taramalı sonar uygulamaları) yapılması, Deniz tabanı sediment cinsi ve dağılımını belirlemek maksadıyla deniz tabanından örnekler alınarak laboratuar analizleri yapılması, Yukarıda belirtilen tüm çalıģmalardan elde edilen veri ve bulguların analiz, yorumlama ve değerlendirmeleri yapılarak oluģturulacak rapor, Seyir, Hidrografi ve OĢinografi Dairesi BaĢkanlığı na onaya bu ÇED sürecinde sunulacaktır. c.2. Projenin Çevresel Etkilerine KarĢı Alınacak Önlemler, c.2.1. Atıksu ĠnĢaat aģamasında çalıģacak personelden kaynaklı evsel nitelikli atıksudan baģka herhangi bir atıksu oluģumu söz konusu değildir. ĠnĢaat aģamasında çalıģacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli atıksular; kullanılan suyun % 100 atık suya dönüģeceği varsayımıyla 150 m 3 /gün olacaktır. ĠĢletme aģamasında ise muhtelif proseslerden ve iģletmede çalıģacak kiģilerden evsel nitelikli atıksu oluģumu söz konusu olacaktır. ÇalıĢacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli atık sular kullanılan suyun % 100 atık suya dönüģeceği varsayımıyla m 3 /gün olacaktır. ĠĢletme aģamasında oluģacak proses atıksularını evsel atıksu, kömür hazırlama ve depolama sistemi drenaj atıksuları, kazan ateģ tarafı ve hava ısıtıcıları yıkama atık suları, kazan blöfleri, kum filtreleri geri yıkama atıksuları, rejenerasyon atıksuları, laboratuvar atıksuları ve tesiste kullanılacak pompa vb. ekipmanlardan kaynaklanacak yağ bulaģıklı sular olarak özetlemek mümkündür. Kazan altında yer alan kül taģıma konveyörleri jacket (ceket) tipi soğutucu konveyörler olduğundan kül ile su arasında direk bir temas söz konusu olmadığından bu sistemde atıksu oluģması söz konusu değildir. 56

70 Tesiste oluģacak evsel nitelikli atıksular için biyolojik artıma sistemine dayalı atıksu arıtma tesisi yapılacak olup, atıksular arıtma tesisinde arıtıldıktan sonra, (Su Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği) deģarj standartlarının sağlanmasına müteakip proje sahasının sınırında bulunan Marmara Denizi ne deģarj edilerek bertaraf edilecektir. Atıksu arıtma tesisi; biyolojik arıtma tekniklerine göre yapılacak olup, biyolojik atıksu arıtma sistemlerinde atık su içerisindeki BOĠ 5, KOĠ ve AKM kirlilik parametreleri asgari seviyelere indirilmektedir. Atıksu arıtma tesisine inģaat aģamasında 150,00 m 3 /gün lük iģletme aģamasında 60,00 m 3 /gün lük evsel nitelikli atıksuyun tamamı verilecek olup, tesis çıkıģında suyun aynı miktarda çıkacağı düģünülerek 150,00 ve 60,00 m 3 /gün lük bir deģarj yapılması planlanmaktadır. Denizden alınacak ve soğutma amaçlı olarak kullanılacak sular denize; SKKY ne göre analizleri yaptırılıp, deģarj standartlarının sağlandığı tespit edildikten sonra deģarj edilecektir. Soğutma sularının deģarjında en önemli parametre sıcaklık olup, deģarj suyunun mevcut deniz suyu sıcaklığını maksimum 35 C olacak Ģekilde en fazla 2 C değiģtirmesine dikkat edilecektir. Konuyla ilgili olarak ÇED süreci içerisinde Sirkülasyon soğutma suyu deģarjı sıcaklık dağılımı nümerik modeli yapılacaktır. BGD(660 MW) ünitesindeki proses sonucu oluģan alçıtaģının susuzlaģtırılması iģlemi sonucu toplam yaklaģık 16 ton/saat lik bir su çıkıģı olacaktır. Su çökeltme havuzunda içeriğindeki katı madde içeriği çökeltildikten sonra üst fazdaki durultulmuģ su, deģarj standartları kontrol edildikten sonra diğer sularla birlikte deģarj edilecektir. DolaĢımda istenilen özellikte suyu temin etmek amacıyla kazanlardan sürekli olarak blöf yapılacaktır. Kazan blöfleri saf su özelliğinde olup, kazan suyuna verilen fosfat iyonundan dolayı eser miktarda fosfat içerecek ve ph ı 9-10 arasında olacaktır. Dolayısıyla atıksuyun standartlara uygunluğu tespit edildikten sonra diğer sularla birlikte Marmara Denizi ne deģarj edilecektir. Bununla birlikte kül nemlendirme sistemlerinde kullanılma özelliği değerlendirilecektir. Kum filtreleri geri yıkama atıksuları AKM içeren atıksular olup, çökeltme havuzunda AKM içeriği biriktirildikten sonra üst kısımdaki durultulmuģ su geri dönüģümlü veya kül nemlendirme sistemlerinde kullanılma özelliği değerlendirilecektir. Tesiste kullanılacak pompa vb. ekipmanlardan kaynaklanacak yağ bulaģıklı sular ayrı bir toplama sistemi ile toplanarak, bekleme havuzlarına alınacak ve etkili yağ kapanlarında yağları tutulduktan sonra deģarj standartlarına uygunluğu tespit edildikten sonra deģarj edilecek veya kül nemlendirmede kullanılacaktır. Proje kapsamında oluģacak atıksular ve yapılacak deģarj iģlemleri ile ilgili detaylı bilgiler ÇED Raporu nda değerlendirilecektir. c.2.2. Katı Atık, Atık Yağ, Tehlikeli Atık, Tıbbi Atık, Ambalaj Atığı Kurulması planlanan projenin arazi hazırlama ve inģaat aģamasında çalıģacak kiģilerden evsel nitelikli katı atık, arıtma tesisinden çıkacak arıtma çamuru ve inģaat çalıģmalarından çeģitli inģaat artıklarının (parça demir, çelik, sac, ambalaj malzemesi vb katı atıkların) oluģması söz konusu olacaktır. Santralın iģletme aģamasında ise yine çalıģan kiģilerden evsel nitelikli katı atık, arıtma çamuru, tıbbi nitelikli atık, ambalaj atıkları, tehlikeli atıklar, atık yağlar vb. ile prosesten kül ve cüruf oluģması söz konusu olacaktır. 57

71 Arazi hazırlık ve inģaat çalıģmalarında 1000 kiģi görev alacak olup; bunlardan kaynaklı evsel nitelikli katı atık miktarı (kiģi baģına oluģan günlük katı atık miktarı1,34 kg/gün-kiģi (5) alınarak); 1000 kiģi x 1,34 kg/gün-kiģi = kg/gün olacak ve oluģacak bu atıklar; proje sahası içerisinde çeģitli noktalara yerleģtirilen ağzı kapalı çöp bidonlarında toplanarak; geri kazanımı mümkün olan atıklar ayrı konteynırlarda biriktirilerek geri kazanım firmalarına verilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan organik atıklar ise çeģitli noktalara yerleģtirilen ağzı kapalı çöp bidonlarında toplanarak; Karabiga ve/veya Biga Belediyesi nin katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır. Arazi hazırlama ve inģaat çalıģmalarından ise; parça demir, çelik, sac, ambalaj malzemesi ve benzeri katı atıklar oluģacaktır. Bu atıklar hurda olarak toplanarak, proje alanı içinde uygun bir yerde depo edilecek ve geri kazanımı mümkün olan atıklar yeniden kullanılacak, geri kazanımı mümkün olmayan atıklar ise yine Karabiga ve/veya Biga Belediyesi nin katı atık toplama sistemine götürülerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır. ĠĢletme aģamasında oluģacak evsel nitelikli katı atıklar çalıģan 250 kiģilik personelden kaynaklanacaktır. Bu atıkların miktarı 400 kiģi x 1,34 kg/gün-kiģi = 536 kg/gün olacaktır. OluĢacak bu atıklar; tesis içerisinde çeģitli noktalara yerleģtirilen ağzı kapalı çöp bidonlarında toplanarak; geri kazanımı mümkün olan atıklar ayrı konteynırlarda biriktirilerek geri kazanım firmalarına verilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan organik atıklar ise çeģitli noktalara yerleģtirilen ağzı kapalı çöp bidonlarında toplanarak; Karabiga ve/veya Biga Belediyesi nin katı atık deponi alanına iletilecektir. Tesis içerisinde oluģacak olan tüm katı atıkların bertarafında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne ve bu yönetmelikte; tarih ve sayılı Resmi Gazete de tarih ve sayılı Resmi Gazete de tarih ve sayılı Resmi Gazete de tarih ve sayılı Resmi Gazete de tarih ve sayılı Resmi Gazete de tarih ve sayılı Resmi Gazete de tarih ve sayılı Resmi Gazete de tarih ve sayılı Resmi Gazete de yapılan değiģikliklere uygun olarak hareket edilecektir. Atıksu arıtma tesisinden oluģacak arıtma çamurları ise evsel ve kentsel atıksuların arıtılması sonucu ortaya çıkan arıtma çamurlarının toprağa, bitkiye, hayvana ve insana zarar vermeyecek Ģekilde, toprakta kontrollü kullanımına iliģkin teknik ve idari esasları belirleyen Evsel ve Kentsel Arıtma Çamurlarının Toprakta Kullanılmasına Dair Yönetmelik çerçevesinde değerlendirmesi araģtırılacak veya arıtma sistemi kapsamında bulunan Ģartlandırma ve filtrasyon iģlemlerinden geçirilerek, Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Madde 28 e göre su içeriği % 65 e getirilerek Karabiga ve/veya Biga Belediyesi nin belirttiği alana iletilerek bertaraf edilecektir. Santralin iģletilmesi sonucunda oluģan küllere iliģkin detay bilgiler Bölüm I.2. de verilmiģtir. Santralın iģletilmesi sırasında yakma sonucunda oluģan küller, öncelikle piyasada mevcut hazır beton üretim tesislerine, biriket tesislerine, yol inģaatlarında temel malzemesi ile asfalt içine katkı maddesi olarak kullanabilecek tesislere ve/veya çimento fabrikalarına, akıģkan yatak külü ve BGD atık ürünü (alçıtaģı) ise susuzlaģtırılarak alçıpan üretimi yapan fabrikalara değerlendirmek üzere satılacaktır

72 Ancak, satıģının gerçekleģtirilemediği durumda, kül ve cürufların depolanması için proje sahasında belirlenecek bir noktada Endüstriyel Atık Depolama alanı oluģturulacaktır. Kül-cüruf depolama konusunda en kötü senaryo ele alındığında; santrallerden oluģacak endüstriyel atıkların hiçbir Ģekilde geri dönüģüm yapılarak değerlendirilemediği göz önüne alındığında, Endüstriyel Atık Depolama alanının projenin ekonomik ömrü boyunca depolamayı karģılayacak hacimde olması planlanacaktır. Konu ile ilgili teknik çalıģmalar halen devam etmekte olup, ÇED Raporunda sunulacaktır. Tesiste iģletme aģamasında çalıģacak kiģilerin sağlık sorunlarına müdahale etmek amacıyla yapılacak ayakta tedavi amaçlı revir ünitesinden oluģacak atıkların miktarı belirlenememekle birlikte az miktarda olması tahmin edilmektedir. OluĢan tıbbi atıklar, yürürlükteki Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin 8. Maddesi nde belirtilen tıbbi atık üreticilerinin yükümlülükleri uyarınca diğer atıklardan ayrı olarak biriktirilecek ve çıkacak tıbbi atıklarda ilgili yönetmelik çerçevesinde bertaraf yöntemleri ÇED Raporunda detaylandırılacaktır. ĠnĢaat ve iģletme aģamasında çalıģacak araçların bakım ve onarımları Ģantiye alanına kurulacak tamir ve bakım istasyonlarında yapılacaktır. Bu aģamada oluģan atık yağlar için Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ve tehlikeli atıklar için Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hususlarına uyulacaktır. Detay bilgiler ÇED Raporunda verilecektir. Ambalaj kağıdı, pet ĢiĢe, cam ĢiĢe vb. atıklar ise Ambalaj Atıkların Kontrolü Yönetmeliği 27. Maddesi uyarınca; kullanılan malzeme ve oluģtuğu kaynağa bakılmaksızın, diğer atıklardan ayrı olarak biriktirilecek ve lisanslı geri kazanım firmalarına satılarak değerlendirilecektir. Ayrıca, aynı Yönetmelik uyarınca piyasaya sürülen ambalajlarla ilgili bildirim ve geri kazanım yükümlülükleri yerine getirilecektir. Tehlikeli kapsamına giren ambalaj atıkları ise, bertaraf edilmek üzere bu konuda lisanslı firmalara verilerek bertaraf edilecek olup, atıkların taģınması lisanslı araçlara yaptırılacaktır. c.2.3. Hava Kalitesine Etkiler Arazi hazırlama ve inģaat aģamasında; hafriyat ve dolgu iģlemlerinde, malzemenin yüklenmesi, taģınması ve depolanması sırasında tozlanma olacaktır. Proje kapsamında oluģacak emisyonlarla ilgili hesaplamalar ÇED Raporu nda yapılacak ve yürürlükteki Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY), Büyük Yakma Tesisleri Yönetmeliği ve Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine göre değerlendirme yapılacaktır. Yönetmelikte verilen sınır değerlerin aģılması halinde emisyonlarla ilgili modelleme çalıģması yapılacaktır. Arazide oluģabilecek tozlanmayı minimuma indirgemek için emisyon kaynağında sulama, savurma yapmadan doldurma ve boģaltma iģlemlerinin yapılması, malzeme taģınması sırasında araçların üzerinin branda ile kapatılması ve malzemenin üst kısmının %10 nemde tutulması gibi önlemler alınacaktır. ĠĢletme aģamasında ise proseste söz konusu olan en önemli hava kirleticiler buhar üretimi için kullanılacak yakıtın yanma iģlemi sonrası kükürt dioksit (SO 2 ), azot oksitler (NO x ), partikül madde (PM), karbon monoksit (CO) ve halojen bileģikleri (HF, HCl) emisyonlarının oluģması beklenmektedir. 660 MW lık tesiste yakma sistemlerinde oluģabilecek en önemli emisyon kirlilik parametreleri SO 2, NO X ve PM olup, her 3 emisyon için de arıtım sistemleri planlanmıģtır. Santrale; SO 2 nin tutulması için BGD sistemi, NO X için DeNOx sistemi ve düģük NOx lu brülörler, PM için ise ESF sistemleri kurulacak olup, emisyon miktarlarının minimum düzeyde tutulması sağlanacaktır. 59

73 160 MW lık santralde ise yakma sistemlerinde oluģabilecek en önemli emisyon kirlilik parametreleri SO 2, NO X ve PM olup, akıģkan yatakta yakma sürecinde kömür ile kireçtaģı aynı ortamda buluģarak kömür içeriğindeki kükürtten oluģan SO 2 nin CaSO 4 ün tutulması sağlanacaktır. PM için ise ESF sistemleri kurulacak, NOx için low NOx burner sistemleri sayesinde emisyon miktarlarının minimum düzeyde tutulması sağlanacaktır. Projede yakıt olarak kullanılacak ithal kömür; ülkemize termik santral yakıtı olarak ithal edilecek kömürlerin özellikleri Çevre ve Orman Bakanlığı ile DıĢ Ticaret MüsteĢarlığı tarafından birlikte belirlenmektedir. Buna göre ülkemize termik santral yakıtı olarak ithal edilebilecek kömürlerin kükürt oranı maksimum % 1 dir. Projede kullanılacak ithal kömür içerisindeki düģük kükürt oranı (< % 1) nedeniyle SO 2 emisyonları kontrol altında tutulacaktır. Buna ilave olarak ıslak kireçtaģı-alçıtaģı prosesine dayalı % 90 verimli bir BGD(660 MW santralde) tesisi kurularak SO 2 emisyonlarının minimize edilmesi sağlanacaktır. 660 MW lık santralde azot oksit bileģikleri, çevreyle etkileģimleri açısından SO 2 lerden çok daha geniģ kapsamda etkileri olan gazlardır. Tüm çeģitlerinin tanımlanması için NO x formülü ile ifade edilen azot oksitlerin; asit yağmuru, yer seviyesinde ozon oluģumu, atmosferin üst seviyelerinde ozon tabakasının incelmesi, sera gazı etkisi ve fotokimyasal sis oluģumunda yer almasıyla çevre üzerinde belirgin etkileri vardır. Bu gazların yanma sonucunda oluģması için iki kaynak vardır ki bunlar; yakıttaki azot ve yanma için beslenen havadaki atmosferik azottur. NOx emisyonlarının düģük düzeylerde olmasının sağlanması için kazan yakma tekniği, yanma sıcaklığı ve basıncı uygun Ģekilde tasarlanacaktır. Bu amaçla low NOx burner olarak isimlendirilen özel tasarlanmıģ brülörler kullanılacaktır. Ayrıca proje kapsamında kullanılacak elektrostatik filtre yardımıyla toz emisyonlarının da minimumda tutulması hedeflenmiģtir. Proje bölgesinde mevcut hava kirliliğini tespit etmek amacıyla, SO 2, NO x (ortamda pasif örnekleme metoduyla) ve PM 10 ve çöken toz ölçümleri yapılacak olup, sonuçlar ve değerlendirmeler hazırlanacak ÇED Raporunda verilecektir. ÇED Raporu nda proje kapsamında oluģması muhtemel emisyonlar, benzer tesislerdeki ölçüm ve analizlerde dikkate alınarak değerlendirilecek ve Yönetmelik değerlerine göre modelleme çalıģması yapılacaktır. Ayrıca faaliyet, tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ne (SKHKKY) göre belirtilen sınır değerlere ve koģullara uyulacak ve gerekli tedbirler alınacaktır. Buna ilaveten tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Büyük Yakma Tesisleri Yönetmeliği ve AB IPPC Direktifi (96/61/ec) kapsamında hazırlanmıģ ve Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanmıģ olan Mevcut En Ġyi Teknikler (BAT) Referans Belgesi (BREF/Büyük Yakma Tesisleri BREFĠ) nin dikkate alınarak değerlendirilmeler yapılacaktır. Tüm bunlara ek olarak, inģaat ve iģletme sırasında, araçlardan kaynaklanacak emisyonların da minimuma indirgenmesi için, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği nin 7. Maddesi uyarınca; kullanılacak tüm araç ve ekipmanların rutin kontrolleri yaptırılarak bakım gereken araçlar bakıma alınacak ve bakımları bitene dek çalıģmalarda baģka araçlar kullanılacaktır. Ayrıca Trafik Kanunu na uygun Ģekilde çalıģmaları konusunda uyarılarak özellikle yükleme standartlarına uygun yükleme yapmalarına dikkat edilecektir. 60

74 c.2.4. Gürültü Projenin arazi hazırlama ve inģaat aģamasında ağır iģ makinelerinin (ekskavatör, yük araçları, v.b.) kullanımı ve inģaat faaliyetleri (kazı-dolgu iģleri, kalıp-demir-beton imalatları, çelik konstrüksiyonların yapımı v.b.) sırasında gürültü meydana gelecektir. Projenin iģletmesi sırasında gürültü kaynağı olması beklenen baģlıca üniteler ise santral ana binaları, kömür park sahası, kül depolama sahası ve kıyı yapısındaki iģlemler olup, gürültü kaynakları ise çalıģacak araç, makine ve ekipmanlardır. Planlanan projenin iģletme ve inģaat çalıģmaları sırasında oluģacak gürültü seviyeleri, faaliyet alanına en yakın yerleģim yerlerine olan etkilerini incelemek amacıyla; bütün araçların aynı yerde ve aynı anda çalıģtığı varsayımıyla en olumsuz Ģartlar için hesaplanacak ve Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ne göre değerlendirmeleri yapılarak Akustik Rapor Formatında ÇED Raporu'nda verilecektir. Değerlendirmeler sonucu; oluģacak gürültü seviyesinin Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde verilen sınır değerleri aģması halinde gürültü dağılımı modelleme çalıģmaları yapılacaktır. Planlanan projenin arazi hazırlık ve inģaat çalıģmaları esnasında meydana gelecek olan gürültü düzeyinin tespit edilmesi amacıyla Sound PLAN 6.5 programından yararlanılacaktır. Yapılacak hesaplamalarda gürültü kaynağı olacak araç ve ekipmanların gürültü düzeyleri hakkında bilgi programın kitaplığında bulunan veritabanından sağlanacaktır. Programda ilk olarak, gürültü dağılımını direk olarak etkileyen doğal zeminin yükseklik modeli ortaya çıkartılacaktır. Doğal zeminin programa yansıtılması esnasında 1/ ölçekli topoğrafik harita üzerinde bulunan ve 10 m yükseltilerle atılan yükselti konturları sayısallaģtırılacaktır. Yükseltilerin sayısallaģtırılmasından sonra programın sayısallaģtırılan yükseltiyi algılaması amacıyla Geçici SZM (sayısal zemin modellemesi) oluģturulacaktır. Geçici SZM oluģturulması iģleminden sonra ise arazi hazırlık çalıģmaları esnasında çalıģacak olan araçlar tanımlanacak ve tesis oturum alanı içerisine yerleģtirilecektir. Yapılacak hesaplamada arazi hazırlık çalıģması esnasında tüm araçların aynı anda ve aynı noktada çalıģmaları varsayımı ile veriler girilecektir. Sayısal yükseklik verisinin oluģturulması, tesis alanı ve gürültü kaynaklarının coğrafi veri tabanına aktarılmasına iliģkin haritalar oluģturulacak ve akabinde gürültü haritaları hazırlanacaktır. Gürültü haritaları doğrultusunda da etkilenecek alanlar belirlenecek ve alınması gereken önlemler ÇED Raporunda detaylandırılacaktır. Tesisin iģletilmesi sırasında gürültü düzeyinin en az seviyede tutulabilmesi için yapıların, yapı malzemelerinin seçimine ve mimari tasarım sırasında gürültü izolasyon konusuna önem verilecektir. Ayrıca projenin inģaat ve iģletme aģamasında tavsiye edilen gürültü seviyelerinin aģıldığı, gürültü ve vibrasyonların kaynağında azaltılması için teknik imkânların yetersiz olduğu durumlarda, iģçilere 4857 Sayılı ĠĢ Kanunu nda belirtilen baģlık, kulaklık, kulak tıkaçları, vb. gibi koruyucu giysiler ve gereçler sağlanacaktır. Böylece, çalıģmalarda makine ve ekipmanlardan kaynaklı oluģacak gürültü seviyeleri çalıģanları rahatsız etmeyecek düzeye indirilmiģ olacaktır. Ayrıca yönetmeliklerin öngördüğü değerler yakalanarak, çevreye verilecek gürültü, minimum düzeyde tutulmuģ olacaktır. 61

75 c.2.5. Hafriyat ÇalıĢmaları ve Toprak Kirliliği Proje kapsamında yapılacak hafriyat çalıģmaları aģağıda belirtilen alanlar için incelenecektir. Santral sahası ve destek üniteleri ile su isale hattı ve konveyör hatları için hafriyat çalıģmaları ile kıyı yapısı için dolgu iģlemlerinin yapılması söz konusudur. Proje kapsamında yapılacak tüm kazı iģlemlerinde toprak yüzeyinden öncelikle bitkisel toprak (üst örtü toprağı) sıyrılacak, ardından alt örtü toprağı alınarak "Hafriyat Toprağı, ĠnĢaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği"nde verilen standartlara göre proje sahası içerisinde eğimi % 5 ten fazla olmayan bir yerde geçici olarak depolanacak ve inģaat iģlemleri sırasında dolgu ve inģaat iģlemlerinin tamamlanmasından sonrada yapılacak çevre düzenleme iģlemlerindeki yeģil alan oluģturmada kullanılacaktır. Santraller ve diğer destek binaların temel inģaatları öncesinde yapılacak hafriyat çalıģmalarında çıkan hafriyat malzemeleri yapıların temel iç dolgularında değerlendirmesi, su isale hattı/konveyör hattı için yapılacak hafriyat çalıģmaları ile boru hattı (su) boyunca yapılacak kazı çalıģmaları sonucu ortaya çıkan hafriyat toprağı, hattın hemen yanına geçici olarak depolanması ve boruların/konveyör hattı direklerinin yerleģtirildikten sonra hafriyat malzemesi tekrar kazı alanının içerisine topografyaya uygun olarak serilmesi, kıyı yapısı dolgu iģlemleri gibi pek çok kontrol tedbirleri ve bertaraf yöntemleri ÇED Raporunda ayrıntılandırılacaktır. Ayrıca arazi hazırlık, inģaat ve iģletme aģamalarında yapılacak çalıģmalar esnasında Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirlenen hususlara uygun nasıl hareket edileceği konusunda da ÇED raporunda bilgilere yer verilecektir. Proje ünitelerinin hafriyat iģlemleri sırasında dozer, paletli ve lastikli yükleyiciler, ekskavatör (kırıcı ağızlı dâhil), greyder, silindir, damperli kamyon, hava kompresörü, taģınabilir jeneratör, drenaj pompası ve borusu, mobil aydınlatıcı vb. gerekmesi durumunda da patlayıcı olarak ANFO ve dinamit (Powergel Magnum) kullanılması planlanmaktadır. Patlatmalarda kullanılan patlayıcıların özellikleri, titreģim dalgalarının genel özellikleri, patlatma ile oluģturulan titreģimin çevre yapılara etkisi ve binalardaki hasarların titreģim genliği yönünden incelenmesi konuları ile ilgili detaylı çalıģma ÇED Raporunda sunulacaktır. Patlayıcı maddenin kullanılması, korunması, taģınması konuları; Tekel dıģı bırakılan patlayıcı maddelerle av malzemesi ve benzerlerinin üretimi, ithali, taģınması saklanması, depolanması, satıģı, kullanılması, yok edilmesi, denetlenmesi usul ve esaslarına" iliģkin 29 Eylül 1987 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 87/12028 karar sayılı tüzüğe uygun olarak yapılacaktır. c.2.6. Peyzaj Üzerine Etkiler ve Alınacak Önlemler Projenin inģaat döneminde yapıların yapılacağı bölgelerde baģta olmak üzere değiģiklik göstermeye baģlayacak olan peyzaj karakteri, iģletme döneminde bazı ünitelerde geri dönüģümü olmayacak biçimde farklılıklara uğrayacaktır. Proje alanında, peyzaj değiģimine neden olabilecek baģlıca sebepler Ģu Ģekilde sıralanmaktadır: Tahrip olan ve bu tahrip sonucunda değiģen yüzey örtüsü, Ortadan kaldırılacak olan bitki örtüsü, 62

76 ĠnĢa edilecek üniteler / kullanımlar, Arazi desenindeki / kullanımındaki değiģim, Kazı dolgu çalıģmaları sonucunda değiģen topografya, Doğal ve fiziksel anlamda gerçekleģecek en büyük değiģim santral alanında yaģanacaktır. Bu noktalarda doğal bitki örtüsü tahrip olurken, ekosistemdeki denge, müdahaleler sonucunda geçici olarak aksaklıklara uğrayacaktır. Bu aksaklığı ortadan kaldırabilmek adına yapılacak peyzaj çalıģmalarıyla; öncelikle bölgedeki peyzaj karakterlerine yakın düzenlemeler oluģturularak görsel bütünlük sağlanacaktır. Arazi hazırlık çalıģmaları baģlamadan önce tesis ünitelerinin yapılacağı alanların fotoğrafları çekilerek alanın görsel durumu ortaya konacaktır. ĠĢletme faaliyete kapandıktan sonra bu alanlar aslına yakın olarak bitkilendirilerek benzer Ģekilde düzenlenecektir. Bunun için; Alanda sıyrılan üst toprak stabil hale getirilecektir. Proje alanında, doğal bitki örtüsü değerlendirilerek alanı temsil eden öncü, katılımcı ve hâkim türler tespit edilecektir. Tespit edilen bu türler ağaç, ağaçcık, çalı ve orman alt örtüsü olarak sınıflandırılacaktır. Proje alanında yapılacak olan rehabilitasyon çalıģmaları, bu türlerin tespiti doğrultusunda, alana uyumlu olarak gerçekleģtirilecektir. ĠnĢaat çalıģmalarının ardından, eğimin yüksek olduğu bölgelerde, sekiler oluģturmak suretiyle, daha düz yüzeyler elde edilecek ve bu yüzeyler yukarıda bahsedilen sistematiğe göre bitkilendirilecektir. Bakı noktaları olarak tanımlanabilecek geniģ vista sağlayan alanlarda görsel değiģim oluģmaması bakımından, bu çalıģmalar sistematik olarak yapılacaktır. Böylece; Projenin, proje inģaat ve kullanım süreci içerisinde çevreye olan etkilerini en aza indirgeyerek, alanda sürdürülebilirliği desteklenecek, ĠnĢaat ve iģletme aģamasında kaldırılan bitki örtüsü, sıyrılan üst toprak ve eğim nedeniyle oluģabilecek erozyon riskine karģı, erozyon kontrolünü sağlanacak, Bölgesel ve yerel karakter pekiģtirilecek, Proje gerçekleģtirildikten sonra, alanda arzu edilen mevcut görüntüye yakın bir görüntü oluģturulacak, Görüntü kirliliği oluģturabilecek yapılar belli oranda perdelenecek, Özellikle, bölgede çeģitlilik gösteren, bitki türlerinin bir arada yaģaması ve farklı habitatların buluģması sonucu oluģan mevsimlik renkliliği, peyzaj yapısını karģılayacak nitelikte bir peyzaj tasarımı ile gerçekleģtirilecektir. Konu ile ilgili yukarıdaki bilgiler ıģığında detay değerlendirmeler ÇED Raporunda verilecektir. c.2.7. Flora-Fauna Üzerine Etkiler ve Alınacak Önlemler Projenin gerek denizsel ve gerekse karasal flora ve fauna üzerine etkileri ve etkileri azaltıcı önlemler ÇED Raporunda detaylı olarak irdelenecektir. 63

77 ATIK SU SARIKAYA ENERJĠ IV.2. Yatırımın Çevreye Olan Etkilerinin Değerlendirilmesinde Kullanılacak Tahmin Yöntemlerinin Genel Tanıtımı Yatırımın çevreye olan etkilerinin değerlendirilmesinde; Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, Büyük Yakma Tesisleri Yönetmeliği, Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği, Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, Lağım Mecrası ĠnĢası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik, Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği Hafriyat Toprağı, ĠnĢaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği, Su Ürünleri Kanunu ve Yönetmeliği, Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği, ile Ġller Bankası değerleri, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Çevre Sağlığı Bölümü, Türk Standartları Enstitüsü, BirleĢmiĢ Milletler Çevre Programı (UNEP) nın değerleri ayrıca ulusal ve uluslararası literatürde kabul görmüģ değerler kullanılacaktır. Söz konusu projenin gerek inģaat ve gerekse iģletme aģamalarında çevresel etkilere karģı alınacak önlemler; katı atıklar, sıvı atıklar, hava emisyonları, gürültü, hafriyat, florafauna vb. baģlıklar altında çevresel etki değerlendirme çalıģmaları süresince detaylı incelenecektir. Olabilecek en kötü hal senaryosu çerçevesinde alınması gerekli önlemler belirlenecek ve yatırımın çevresel el kitabı niteliğinde olacak ÇED Raporu oluģturulacaktır. IV.3. Çevreye Olabilecek Olumsuz Etkilerin Azaltılması Ġçin Alınması DüĢünülen Önlemlerin Tanıtımı Planlanan projenin arazi hazırlık, inģaat ve iģletme aģamalarında; Tablo IV.3.1. de belirtilen önlemler alınarak; çevreye olabilecek olumsuz etkilerin minimuma indirilmesine çalıģılacaktır. Tablo IV.3.1. Projenin Arazi Hazırlık, ĠnĢaat ve ĠĢletme AĢamalarında Kaynaklanacak Çevresel Etkiler, KAYNAK OLASI ETKĠLER ALINACAK ÖNLEMLER Arazi Hazırlık ve ĠnĢaat AĢaması ÇalıĢacak personelden kaynaklı evsel nitelikli atıksu oluģacaktır. ĠĢletme AĢaması ÇalıĢacak personelden dolayı evsel nitelikli atıksu ve denize soğutma suyu deģarjı, söz konusu olacaktır. Arıtılmadıklarında yer altı ve yer üstü su kirliliği ve toprak kirliliğine neden olmaktadır. Kurulması planlanan enerji santralinden oluģacak atıksuların arıtılması için atıksu arıtma tesisi planlanmaktadır. Gerek inģaat ve gerekse iģletme döneminde oluģan atıksular arıtıldıktan sonra alıcı ortama deģarj edilecektir. 64

78 KATI ATIK-TEHLĠKELĠ ATIK, ATIK YAĞ, ENDÜSTRĠYEL ATIK VB. SARIKAYA ENERJĠ Arazi Hazırlık ve ĠnĢaat AĢaması Kurulması planlanan projenin arazi hazırlama ve inģaat aģamasında çalıģacak kiģilerden evsel nitelikli katı atık, arıtma tesisinden çıkacak arıtma çamuru ve inģaat çalıģmalarından çeģitli inģaat artıklarının (parça demir, çelik, sac, ambalaj malzemesi vb katı atıkların) oluģması söz konusu olacaktır. Arazi hazırlık ve inģaat aģamasında oluģacak katı atıklardan; geri kazanımı mümkün olmayan organik atıklar, çeģitli noktalara yerleģtirilen ağzı kapalı çöp bidonlarında toplanarak; ilgili belediyenin katı atık deponi alanına iletilecektir. Geri kazanımı mümkün olan atıklar ayrı konteynırlarda biriktirilerek geri kazanım firmalarına verilecektir. ĠĢletme AĢaması ÇalıĢan kiģilerden evsel nitelikli katı atık, arıtma çamuru, tıbbi nitelikli katı atık, ambalaj atıkları, tehlikeli atıklar, atık yağlar vb. ile prosesten kül ve cüruf oluģması söz konusu olacaktır. Bertaraf edilmediğinde insan sağlığına, yer altı ve yerüstü su kaynaklarının kirlenmesine, toprak kirliliğine, koku problemlerine yol açmaktadır. ĠĢletme aģamasında oluģacak evsel nitelikli katı atıklar çalıģan personelden kaynaklanacaktır. Bu atıklar; tesis içerisinde çeģitli noktalara yerleģtirilen ağzı kapalı çöp bidonlarında toplanarak; geri kazanımı mümkün olan atıklar ayrı konteynırlarda biriktirilerek geri kazanım firmalarına verilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan organik atıklar ise çeģitli noktalara yerleģtirilen ağzı kapalı çöp bidonlarında toplanarak; ilgili belediyenin katı atık deponi alanına iletilecektir. Atıksu arıtma tesisinden oluģacak arıtma çamurları ise evsel ve kentsel atıksuların arıtılması sonucu ortaya çıkan arıtma çamurlarının toprağa, bitkiye, hayvana ve insana zarar vermeyecek Ģekilde, toprakta kontrollü kullanımına iliģkin teknik ve idari esasları belirleyen Evsel ve Kentsel Arıtma Çamurlarının Toprakta Kullanılmasına Dair Yönetmelik çerçevesinde değerlendirmesi araģtırılacak veya arıtma sistemi kapsamında bulunan Ģartlandırma ve filtrasyon iģlemlerinden geçirilerek, Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Madde 28 e göre su içeriği % 65 e getirilerek Biga Belediyesi nin belirttiği alana iletilerek bertaraf edilecektir. Santralın iģletilmesi sırasında yakma sonucunda oluģan küller, öncelikle piyasada mevcut hazır beton üretim tesislerine, biriket tesislerine, yol inģaatlarında temel malzemesi ile asfalt içine katkı maddesi olarak kullanabilecek tesislere ve/veya çimento fabrikalarına, BGD atık ürünü (alçıtaģı) ise susuzlaģtırılarak alçıpan üretimi yapan fabrikalara değerlendirmek üzere satılacaktır. Konu ile ilgili teknik çalıģmalar halen devam etmekte olup, ÇED Raporunda sunulacaktır. OluĢan tıbbi atıklar, yürürlükteki Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin 8. Maddesi nde belirtilen tıbbi atık üreticilerinin yükümlülükleri uyarınca diğer atıklardan ayrı olarak biriktirilecek ve Biga Belediyesi ne teslim edilecektir. Tıbbi atıkların kaynağında ayrılması ve biriktirilmesi ile ilgili yönetmelik Ģartları yerine getirilecektir. ĠnĢaat ve iģletme aģamasında çalıģacak araçların bakım ve onarımları Ģantiye alanına kurulacak tamir ve bakım istasyonlarında yapılacaktır. Bu aģamada oluģan atık yağlar için Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ve tehlikeli atıklar için Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hususlarına uyulacaktır. 65

79 HAFRĠYAT ve TOPRAK KĠRLĠLĠĞĠ GÜRÜLTÜ HAVA KALĠTESĠNE ETKĠLER SARIKAYA ENERJĠ Arazi Hazırlık ve ĠnĢaat AĢaması Projenin arazi hazırlık ve inģaat aģamasında tüm ünitelerde yapılacak olan hafriyat ve dolgu çalıģmalarından kaynaklı bir toz emisyonu oluģacaktır. ĠĢletme AĢaması ĠĢletme aģamasında ise proseste söz konusu olan en önemli hava kirleticiler buhar üretimi için kullanılacak yakıtın yanma iģlemi sonrası kükürt dioksit (SO 2), azot oksitler (NO x), partikül madde (PM), karbon monoksit (CO) ve halojen bileģikleri (HF, HCl) emisyonlarının oluģması beklenmektedir. Emisyonlar geçici olarak hava kirliliğine ve dolaylı olarak da toprak ve su kirliliğine neden olabilir. Ayrıca insan sağlığına ve ortamın flora ve faunasına geçici olarak etkisi olacaktır. Arazide oluģabilecek tozlanmayı minimuma indirgemek için emisyon kaynağında sulama, savurma yapmadan doldurma ve boģaltma iģlemlerinin yapılması, malzeme taģınması sırasında araçların üzerinin branda ile kapatılması ve malzemenin üst kısmının %10 nemde tutulması gibi önlemler alınacaktır. Tesiste yakma sistemlerinde oluģabilecek en önemli emisyon kirlilik parametreleri SO 2, NO X ve PM olup, her 3 emisyon için de arıtım sistemleri planlanmıģtır. Santrala; SO 2 nin tutulması için BGD sistemi(660 MW Santral), NO X için DeNOx sistemi 660 MW Santral) ve düģük NOx lu brülörler, PM için ise ESF sistemleri(160 MW ve 660 MW Santral) kurulacak olup, emisyon miktarlarının minimum düzeyde tutulması sağlanacaktır. Arazi Hazırlık, ĠnĢaat ve ĠĢletme AĢamaları Projenin arazi hazırlık ve inģaat aģamalarında iģ makinelerinin çalıģmasından ve makine ekipmanlardan kaynaklı gürültü oluģacaktır. ĠĢletme aģamasında ise gürültü kaynağı olması beklenen baģlıca üniteler ise santral ana binası, kömür park sahası vb. olup, gürültü kaynakları ise çalıģacak araç, makina ve ekipmanlardır. Gürültünün insan sağlığı ve fauna üzerine olumsuz etkileri vardır. Kullanılacak iģ makinelerinin düzenli kontrolü yapılarak yönetmelikte belirtilen sınır değerlerin aģılmaması sağlanacaktır. Mümkün olan en az sayıda aracın aynı anda çalıģmasına özen gösterilecektir. Ayrıca çalıģanların gürültüden etkilenmemeleri için kulak koruyucusu kullanılması sağlanacaktır. Tesisin iģletilmesi sırasında gürültü düzeyinin en az seviyede tutulabilmesi için yapıların, yapı malzemelerinin seçimine ve mimari tasarım sırasında gürültü izolasyon konusuna önem verilecektir.ayrıca kiģisel koruyucu tedbirlerde alınacaktır. Arazi Hazırlık ve ĠnĢaat AĢaması Projenin arazi hazırlık ve inģaat aģamasında, tesis ünitelerinin yerleģtirilmesi, hafriyat ve dolgu çalıģmaları yapılacaktır. Bertaraf edilmediğinde görsel kirliliğe ve toz yayılımına sebebiyet verir. Bu çalıģmalarda, hafriyat toprağı ile inģaat ve yıkıntı atıklarının çevreye zarar vermeyecek Ģekilde öncelikle kaynakta azaltılması, toplanması, geçici biriktirilmesi, taģınması, geri kazanılması, değerlendirilmesi ve bertaraf edilmesine iliģkin teknik ve idari hususlar ile uyulması gereken genel kuralları belirleyen Hafriyat Toprağı, ĠnĢaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerinin gereği yerine getirilecektir. Ayrıca arazi hazırlık, inģaat ve iģletme aģamalarında yapılacak çalıģmalar esnasında Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirlenen hususlara uygun olarak hareket edilecektir. 66

80 BÖLÜM V HALKIN KATILIMI

81 BÖLÜM V: HALKIN KATILIMI V.1. Projeden Etkilenmesi Muhtemel Halkın Belirlenmesi Ve Halkın GörüĢlerinin Çevresel Etki Değerlendirmesi ÇalıĢmasına Yansıtılması Ġçin Önerilen Yöntemler. Proje kapsamında birinci derece etkilenecek kesim, proje alanına yakın yerleģim yerlerinde yaģamını sürdüren yerel halktır. Yörede yaģayan ve yöreden geçimini sağlayan yerel halk, öncelikli olarak etkileneceklerdir. Bunların yanı sıra, yakın çevrede köylerde yaģayan bölge halkı dolaylı olarak etkileneceklerdir. Bölüm 2 de proje alanı ve yakın çevresinde yer alan yerleģim birimlerinin proje ünitelerine olan uzaklıkları verilmiģtir. Dolayısıyla bu yerleģim yerlerinde yaģayanlar projeden doğrudan ve dolaylı olarak etkilenecek kesimdir. Proje ile ilgili baģlayan ÇED çalıģmaları kapsamında çalıģma grubu ve ilgili kurumlarca yöre birçok defa ziyaret edilmekte, arazi etütleri ve mahallinde incelemeler yapılmaktadır. Bu ziyaretlerde mümkün olduğunca yöre halkı proje ile ilgili olarak bilgilendirilmekte ve yöre halkının konuya iliģkin düģünce ve görüģleri alınmaya çalıģılmaktadır. Proje ile ilgili ÇED çalıģmaları, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliği ne uygun olarak yürütülmektedir. Bu kapsamda yönetmeliğin 9. Maddesi gereği, kapsam ve özel format belirleme toplantısından önce, halkı yatırım hakkında bilgilendirmek, projeye iliģkin görüģ ve önerilerini almak üzere Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenecek tarihte Halkın Katılım Toplantısı yapılacaktır. Halkın Katılım Toplantısı, projeden en çok etkilenecek ve tüm yerleģim yerlerinden yöre halkının kolayca ulaģabileceği Çanakkale Valiliği Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile birlikte belirlenecek bir yerleģim yerinde yapılacaktır. Halkın Katılım Toplantısı için, projeden etkilenmesi muhtemel yerleģim yerlerinde duyurular yapılacak ve toplantının içeriği, tarih ve saatinin yer aldığı duyuru metni, ulusal ve yerel düzeyde yayın yapan gazetelerde toplantı tarihinden en az 10 gün önce yayınlanarak çok sayıda ilgilinin katılması için çalıģılacaktır. Böylece yöre halkının faaliyetle ilgili görüģ ve önerilerini bildirmeleri mümkün olacaktır. Ayrıca halkın proje ile ilgili bilgilendirilmesi amacıyla; proje hakkında kısa görsel sunumlar yapılacak ve proje hakkında bilgiler verilecektir. V.2 GörüĢlerine BaĢvurulması Öngörülen Diğer Taraflar Projenin ÇED süreci kapsamında; Çevre ve Orman Bakanlığına bağlı ve ilgili kuruluģlar, Tarım ve KöyiĢleri Bakanlığına bağlı ve ilgili kuruluģlar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı ve ilgili kuruluģların görüģleri alınabilir. Ayrıca Çanakkale Ġl Özel Ġdaresinin görüģleri alınabilir. V.3 Bu Konuda Verebileceği Diğer Bilgi ve Belgeler Hâlihazırda bu konuda belirtilebilecek baģka bir bilgi ve belge bulunmamaktadır. 67

82 BÖLÜM VI YUKARIDA VERĠLEN BAġLIKLARA GÖRE TEMĠN EDĠLEN BĠLGĠLERĠN TEKNĠK OLMAYAN BĠR ÖZETĠ

83 BÖLÜM VI: YUKARIDA VERĠLEN BAġLIKLARA GÖRE TEMĠN EDĠLEN BĠLGĠLERĠN TEKNĠK OLMAYAN BĠR ÖZETĠ Sarıkaya Enerji Madencilik Tarım San. ve Tic. A.ġ. tarafından Çanakkale Ġli, Biga Ġlçesi sınırları içerisinde ithal kömüre dayalı pülverize kazan teknolojisi ile 660 MW kurulu güçte ve yerli ve ithal kömüre dayalı akıģkan yatak kazan teknolojisi ile 160 MW kurulu güçte, hızla geliģen ve endüstrileģen ülkemizin enerji ihtiyacını karģılamak üzere Karaburun Termik Santrali Entegre Projesi planlanmaktadır. Proje bölgesinde mülkiyet dağılımına bakıldığında alanın tamamında orman vasıflı alanlar yer almaktadır. Orman sayılan alanların kullanımı için, 6831 Sayılı Orman Kanunun, 5192 sayılı kanunla değiģik, 17/3 maddesi gereği Orman Genel Müdürlüğünden ''Orman Ġzni'' alınacaktır. Kömüre dayalı enerji santrallerindeki ana iģlem; kömürde var olan kimyasal enerjinin elektrik enerjisine dönüģtürülmesidir. Planlanan Enerji Santralinde kömürün kazanda yakılması sonucu elde edilecek yüksek ısı ile deniz suyundan temin edilecek ve bir takım arıtma iģlemleri sonrası saflaģtırılan su, kritik basınçta yüksek sıcaklığa çıkarılacaktır. Kritik basınçta, sudan elde edilen yüksek basınç ve sıcaklıktaki buharın, türbinde mekanik enerjiye, jeneratörde de elektrik enerjisine dönüģtürülmesi sağlanacaktır. 660 MWe kurulu güç için pülverize yakma sistemli konvansiyonel termik santral olarak planlanan enerji santralinin proses teknolojisine; fizibilite çalıģmalarında gerek kurulu güç miktarı ve gerekse oluģacak küllerin değerlendirme olanakları baģta olmak üzere tüm opsiyonları dikkate alınarak tespit edilen teknoloji alternatiflerinin incelenme ve değerlendirmeleri sonucu karar verilmiģtir. Pülverize kömür teknolojisi tüm dünyada baģarılı uygulamaları bulunan bir teknoloji olarak, güvenilirliği ve yanma veriminin üstünlüğü ile dünyaca kabul görmüģ bir teknolojidir. Bu teknoloji; kaliteli kömürleri verimli yakabilen, bu nedenle de 1950 li yılların öncesinden bugüne kadar geliģtirilmiģ ve sayıları hızla artan baģarılı santral uygulamaları sergileyen bir teknolojidir. Pülverize kömür kazanlarında; mikron mertebesinde kömür tanecikleri brülörler vasıtasıyla yakılmaya baģlar. Kömür tanecikleri pudra boyutunda olduğu için kömür yanma verimi çok yüksektir. 660 MW lık santralde ana üniteler olarak; buhar kazanı, buhar türbini ve jeneratörü, ana ve yardımcı soğutma sistemleri (160 MW lık santral ile ortak planlanmaktadır) ve Endüstriyel Atık(Kül) Depolama (160 MW lık santral ile ortak planlanmaktadır) alanı yer alacak olup, yardımcı üniteler olarak ise yakıt hazırlama, kireçtaģı hazırlama, su hazırlama ve arıtma, ESF, BGD ve DeNOx sistemleri ve bakım atölyeleri bulunacaktır 660 MW lık santralde ana yakıt olarak ithal kömür kullanılacak olup kömürün temin edileceği baģlıca bölgeler; Rusya baģta olmak üzere Güney Amerika, Güney Afrika vs. ülkelerdir. Kömür bu ülkelerden ülke kıyılarımıza deniz yolundan gemilerle getirilecektir. Ġthal kömürün santral tesislerine transferi için deniz yük boģaltma terminali inģası proje kapsamındadır. 660 MW lık santralde kullanılacak kömür miktarı yaklaģık 233 ton/saat olup, BGD ünitesi için kireçtaģı veya deniz suyu kullanım miktarı ÇED sürecinde netleģtirilecek ve ÇED Raporu içerisinde verilecektir. Kullanılacak kömürün (+/-%10) kcal/kg civarında olacaktır. Proje kapsamında santralin çalıģma süresi 7,800 saat/yıl; projenin lisans süresi ise 49 yıl olarak öngörülmektedir. Santralin yaklaģık ısıl gücü MW olup, yıllık ortalama brüt üretimi yaklaģık GWh olarak planlanmaktadır. 68

84 160 MWe lık santral projesindeki prosesi kısaca tanımlamak gerekirse; kömür, kazanda DolaĢımlı AkıĢkan Yatakta Yakma Teknolojisi ne göre yakılacak ve yanma sonrası oluģan yüksek ısı ile bir takım arıtma iģlemleri sonrası saflaģtırılan su yüksek basınç ve sıcaklıkta buharlaģtırılacaktır. Yüksek basınç ve sıcaklıkta elde edilen buharın, buhar türbini çalıģtırarak mekanik enerjiye dönüģtürmesi ve türbinin de jeneratörü çalıģtırarak elektrik enerjisine dönüģtürülmesi sağlanacaktır. AkıĢkan yatakta yakma (AYY) teknolojisi, bir termik santralin çevresel etkileri diğer proseslere göre minimum olan ve tüm dünyada baģarılı uygulamaları bulunan bir teknoloji olarak, güvenilirliği ve yanma veriminin üstünlüğü ile dünyaca kabul görmüģ bir teknolojidir. Bu teknoloji; kaliteli kömürlerin yanı sıra, baģka Ģekilde değerlendirilmesi mümkün olmayan, kükürtçe/külce zengin, düģük kaliteli ucuz yakıtları da temiz ve verimli yakabilen, bu nedenle de 1980 li yıllardan bugüne sayıları hızla artan baģarılı santral uygulamaları sergileyen bir teknolojidir. AYYT nin birçok ülkede baģarı ile uygulandığı dikkate alındığında ülkemiz kömür rezervinin değerlendirilmesi yönünde uygun bir teknoloji olarak ortaya çıkmaktadır. Kurulması planlanan enerji santralinin net kurulu gücü 160 MWe, anma ısıl gücü 760 MW, yıllık ortalama brüt üretimi ise GWsaat/yıl olarak planlanmaktadır. Santralde kullanılacak kömür miktarı yaklaģık 145 ton/saat, kireçtaģı kullanım miktarı ise ÇED sürecinde netleģtirilecek ve ÇED Raporu içerisinde verilecektir. Kullanılacak kömürün kalorifik değeri ortalama kcal/kg civarında olacaktır. Santrallerin(660 MW+160 MW) iģletilmesi sırasında yakma sonucunda oluģan küller, öncelikle piyasada mevcut hazır beton üretim tesislerine, biriket tesislerine, yol inģaatlarında temel malzemesi ile asfalt içine katkı maddesi olarak kullanabilecek tesislere ve/veya çimento fabrikalarına, akıģkan yatak külü ve BGD atık ürünü (alçıtaģı) ise susuzlaģtırılarak alçıpan üretimi yapan fabrikalara değerlendirmek üzere satılacaktır. Konu ile ilgili teknik çalıģmalar halen devam etmekte olup, ÇED Raporunda ayrıntılı çalıģmalar sunulacaktır Ancak, satıģının gerçekleģtirilemediği durumda, kül ve cürufların depolanması için proje sahasında belirlenecek bir noktada Endüstriyel Atık Depolama alanı oluģturulacaktır. Kül-cüruf depolama konusunda en kötü senaryo ele alındığında; santrallerden oluģacak endüstriyel atıkların hiçbir Ģekilde geri dönüģüm yapılarak değerlendirilemediği göz önüne alındığında, Endüstriyel Atık Depolama alanının projenin ekonomik ömrü boyunca depolamayı karģılayacak hacimde olması planlanacaktır. Proje kapsamında her iki santralde yer alacak çeģitli iģlem ve fonksiyonların yürütülebilmesi için su kullanımı söz konusudur. Bu iģlem ve fonksiyonlar; kazan make-up (besleme) suyu, soğutma suyu ve BGD ünitesi olup, gerekli suyun tamamı deniz tabanı ekoloji dengesini etkilemeyecek noktada inģa edilecek su alma yapısı ile denizden temin edilecektir. Su alma ve deģarj noktalarının belirlenmesi; yer seçimine müteakip yapılacak teknik çalıģmalar (su dağılım(hidrotermal) modelleri vb.) doğrultusunda belirlenecek ve detayları ÇED Raporunda verilecektir. Proje kapsamında üretilecek enerji, TEĠAġ ile yapılacak bağlantı anlaģmasına göre belirlenecek yeni bir Ģalt merkezine, yine TEĠAġ ın vereceği karara göre 154 veya 380 kv luk enerji iletim hattıyla bağlanacaktır. Üretilecek enerji, enterkonnekte sistem üzerinden ulusal Ģebekeye verilecek ve tarih ve 4628 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde serbest piyasada ve ikili anlaģmalar çerçevesinde satılarak değerlendirilecektir. Bu hat, TEĠAġ a ait olacağı için hattın ÇED Yönetmeliği çerçevesinde yükümlülükleri, bu rapor kapsamında değerlendirilmeyip, ayrıca yapılacaktır. 69

85 Proje kapsamında gerek inģaat ve gerekse iģletme aģamalarında olası çevresel etkiler değerlendirilecektir. Bu etkileri kısa baģlıklar halinde; katı atıklar, sıvı atıklar, hava emisyonları, gürültü, vb olarak sıralayabiliriz. Bu çevresel etkilerin, çevresel etki değerlendirme çalıģmalarında, detaylı incelenmesi yapılarak, olabilecek en kötü hal senaryosu çerçevesinde önlemlerin alınması sağlanacaktır. Özellikle tüm dünyada kabul görmüģ matematiksel modeller kullanılacaktır. Bu modellerin çalıģtırılmasında projenin olası çevresel etkilerinin belirlenebilmesi için en kötü hal senaryoları göz önünde bulundurularak değerlendirmeler hazırlanacak ÇED Raporu nda verilecektir. Türkiye nin temel sorunu yüksek nüfus artıģ hızıdır. Bu durum geliģmekte olan bir ülke için enerji baģta olmak üzere altyapı yatırımlarının zamanında planlanması ve gerçekleģtirilmesini yaģamsal olarak önemli kılmaktadır. Ülkemiz son otuz yılda üretim kapasitesini on kat artırmayı baģarmasına rağmen, kiģi baģına elektrik tüketimi oranı bazında en düģük ülkeler sınıfından halen kurtulamamıģtır. Türkiye elektrik üretimini her on yılda iki kat artırmak durumundadır. Tesiste üretilecek elektrik enerjisi, Türkiye nin artan elektrik ihtiyacının karģılanmasında önemli bir rol oynayacaktır. Sağlanacak sürekli, güvenilir ve kaliteli elektrik, ülkenin endüstriyel açıdan geliģmesine katkıda bulunacak; özel sektörde yeni iģ alanları yaratılarak kiģi baģına düģen gelirin artmasında rol oynayacaktır. Ayrıca, yatırımın yapılacağı yörede ciddi istihdam ve geliģme sağlanacağından, proje sahasının bulunduğu yörenin yerel yönetimlerine kaynak girdisi sağlanmıģ olunacaktır. 70

86 EKLER: Çevresel Etki Değerlendirmesi BaĢvuru Dosyası Hazırlanmasında Kullanılan ve ÇeĢitli KuruluĢlardan Sağlanan Bilgi ve Belgeler Ġle Raporda Kullanılan Tekniklerden Rapor Metninde Sunulamayan AĢağıdaki Belgeler 1- Proje Ġçin Belirlenen Yer ve Alternatiflerin Varsa; Çevre Düzeni, Nazım, Uygulama Ġmar Planı, Vaziyet Planı veya Plan DeğiĢikliği Teklifleri Proje alanı Karabiga-GümüĢçay Çevre Düzeni Planı içerisinde kalmaktadır (Bkz. Ek-5). Proje alanlarını içeren nazım ve uygulama imar planları bulunmamaktadır. 2-Yatırımcı Ġçin Projesi Ġle Ġlgili Olarak Daha Önceden AlınmıĢ Ġzin, Onay, Ruhsat veya Ġlgili Kurumlardan AlınmıĢ Belgeler ve benzeri. Yatırımcı firma tarafından alınmıģ izin, onay, ruhsat veya ilgili kurumlardan alınmıģ bilgi ve belgeler ÇED raporunda sunulacaktır. 3-Proje Ġçin Seçilen Alana ĠliĢkin Arazi Kullanım Durumu Proje alanını gösterir 1/ Ölçekli Arazi Varlığı Haritası Ek-3 te sunulmuģtur. 71

87 EKLER DĠZĠNĠ Ek-1 Ek-2 Ek-3 Ek-4 Ek-5 Yer Bulduru Haritası(Projenin Türkiye deki Yeri) Proje Çevresini Gösterir 1/ Ölçekli Topografik Harita, Proje Çevresini Gösterir 1/ Ölçekli Arazi Varlığı Haritası, Proje Çevresini Gösterir Fotoğraflar, Resmi Yazılar ve Dökümanlar

88 EK-1 YER BULDURU HARĠTASI (Projenin Türkiye deki Yeri)

89

SOCAR POWER ENERJİ YATIRIMLARI A.Ş.

SOCAR POWER ENERJİ YATIRIMLARI A.Ş. SOCAR POWER ENERJİ YATIRIMLARI A.Ş. SOCAR POWER TERMİK SANTRALİ-2 (660 MWe/1.775 MWt) VE SOCAR POWER KIYI YAPISI KAPASİTE ARTIŞI (50.000 DWT) ENTEGRE PROJESİ ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ (ÇED) BAŞVURU

Detaylı

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ İsken Sugözü Termik Santrali Adana Türkiye de 200 binin üzerinde iģletme, 70 bin dolayında üretim/sanayi iģletmesi bulunmaktadır. Bunlar arasında; Enerji tesisleri

Detaylı

İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ)

İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ) ĠĢletme Logosu (varsa) İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ)...... FAALİYETİ/FALİYETLERİ İŞ AKIM ŞEMASI/ŞEMALARI VE PROSES ÖZETİ/ÖZETLERİ Hazırlayan (Unvan) Tarih İŞLETMELERİN FAALİYET KONULARI FARKLI OLSA

Detaylı

SEKTÖR: ENERJİ (TERMİK-KOJENERASYON)

SEKTÖR: ENERJİ (TERMİK-KOJENERASYON) SEKTÖR: ENERJİ (TERMİK-KOJENERASYON) SIRA 1 Afşin-Elbistan A Termik Santralı Rehabilitasyonu ve Baca Gazı Desülfürizasyon Ünitesinin Tesis Edilmesi Projesi EÜAŞ Genel Müdürlüğü Afşin-Elbistan A Termik

Detaylı

Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik

Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik 2008 KASIM -SEKTÖREL Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik Dünya, 2030 yılında Ģimdi olduğundan yüzde 60 daha fazla enerjiye ihtiyaç duyacaktır. Bu enerji

Detaylı

İLETİM SİSTEMİ BAĞLANTILARI

İLETİM SİSTEMİ BAĞLANTILARI TÜRKİYE DE RÜZGAR SANTRALLERİNİN İLETİM SİSTEMİ BAĞLANTILARI TEİAŞ Kemal YILDIR Genel Müdür Yönetim Kurulu Başkanı Rüzgâr Enerjisi ÇalıĢtayı, TÜREB 27 Mart 2013 ANA FAALĠYET KONULARI Türkiye Elektrik Sistemini

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ Çevre Mühendisliğine GiriĢ Dersi Ders Notları HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ Yrd. Doç Dr. Orhan CERİT Daha önceki derslerimizde, hava kirliliği çalıģmalarının üç parametresi bulunduğunu ifade etmiģtik. 1.Kirletici

Detaylı

TERMİK SANTRALLERDE PERİYODİK BAKIM-REHABİLİTASYON MEHMET DEĞİRMENCİ

TERMİK SANTRALLERDE PERİYODİK BAKIM-REHABİLİTASYON MEHMET DEĞİRMENCİ TERMİK SANTRALLERDE PERİYODİK BAKIM-REHABİLİTASYON MEHMET DEĞİRMENCİ EYLÜL 2015 Giriş: Ülkemizde bulunan termik santrallerin büyük bir bölümü yaşlı santraller kategorisinde değerlendirilebilecek işletme

Detaylı

ÇED SÜRECİNE HALKIN KATILIMI TOPLANTISI 26 Mayıs 2009 Erzin/HATAY

ÇED SÜRECİNE HALKIN KATILIMI TOPLANTISI 26 Mayıs 2009 Erzin/HATAY ÇED SÜRECİNE HALKIN KATILIMI TOPLANTISI 26 Mayıs 2009 Erzin/HATAY Çevre ve Denizcilik Mevzuatına Uyum Kıyı Tesisi İşletme İzinleri Kıyıda ve Denizde Uygulama İmar Planları Gemi Atık Proje Raporları ve

Detaylı

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 1 2 FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 3 İÇİNDEKİLER 1) TARİHÇE 2) ÇİMENTO nedir ve ÇİMENTO ÜRETİM PROSESİ 3) VERİMLİLİK UYGULAMALARI (Bu sunumda yer alan sayısal

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI

İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI Mustafa Orçun ÖZTÜRK mustafaozturk@kosbi.org.tr ÖZET Günümüzde fosil yakıtlarının sonunun gelecek olması maliyetlerinin fazla olması ve

Detaylı

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol,

Detaylı

HİSAR REG. VE HES BİLGİ NOTU

HİSAR REG. VE HES BİLGİ NOTU HİSAR REG. VE HES BİLGİ NOTU ODAŞ ELEKTRİK ÜRETİM SAN. TİC. A.Ş. 2015 ŞUBAT HİSAR HİDRO ELEKTRİK SANRALİ PROJE BİLGİ NOTU : Hisar Regülatörü ve HES projesi Marmara bölgesinde Sakarya Nehri üzerinde Bilecik

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

Kömürlü Termik Santraller

Kömürlü Termik Santraller Kömürlü Termik Santraller TERMİK SANTRAL NEDİR, NASIL ÇALIŞIR? Termik santraller katı, sıvı ve gaz halindeki yakıtlarda var olan kimyasal enerjiyi ısı enerjisine, ısı enerjisini mekanik enerjiye, mekanik

Detaylı

Enerji Yatırımları Fizibilite Raporu Hazırlanması Semineri Enerji Yatırımlarının Çevresel ve Sosyal Etkilerinin Değerlendirilmesi 29 Mart 2012

Enerji Yatırımları Fizibilite Raporu Hazırlanması Semineri Enerji Yatırımlarının Çevresel ve Sosyal Etkilerinin Değerlendirilmesi 29 Mart 2012 Enerji Yatırımları Fizibilite Raporu Hazırlanması Semineri Enerji Yatırımlarının Çevresel ve Sosyal Etkilerinin Değerlendirilmesi 29 Mart 2012 H.Bülent KADIOĞLU Çevre Mühendisi Golder Associates Sunum

Detaylı

Mars Enerji Hakkında

Mars Enerji Hakkında Mars Enerji Hakkında Mars Enerji International Hollanda Üretim Planı ; RES Servis ve kurulumda, Hollanda lı partner Avrupalı yatırımcıları TR ye gelmesinde köprü Üreticiler ile hızlı işbirlikleri Mars

Detaylı

Fuel-oil termik santralleri

Fuel-oil termik santralleri Fuel-oil termik santralleri Termik Santraller ısı enerjisini elektrik enerjisine çeviren santrallerdir ve doğalgaz, taş kömürü, linyit, fuel oil gibi yakıtlar ile çalışırlar. Elektrik Enerji Üretim A.Ş.

Detaylı

ENERJĠ ETÜ DÜ RAPORU. Hazırlayanlar 4

ENERJĠ ETÜ DÜ RAPORU. Hazırlayanlar 4 LOGO 1... 2. 3 ENERJĠ ETÜ DÜ RAPORU Hazırlayanlar 4 Adı Soyadı Sertifika No... 5 1 2 3 4 5 Raporu hazırlayan kuruluģun logosu yer alacaktır. Raporu hazırlayan kuruluģun adı veya ünvanı yazılacaktır. Enerji

Detaylı

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI A. Verimlilik Artırıcı Projelerin (VAP) Desteklenmesi B.

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması, Sanayileşmenin

Detaylı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı İstanbul, Kasım 2014 Son 10 Yılda Gelinen Nokta(2003-2013) Elektrik tüketimi yaklaşık 2 kat artışla 245 milyar

Detaylı

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 31.07.2015 İçindekiler Ġçindekiler... 2 Amaç ve Kapsam... 7 1. Yöntem... 8 2. Bölgelerin Değerlendirmeleri ve Sonuçlar... 10 2.1. Akdeniz...

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI ÇEVRE YÖNETY NETİMİ GENEL MÜDÜRLM RLÜĞÜ İZİN N VE DENETİM M DAİRES RESİ BAŞKANLI KANLIĞI ÇEVRE İZNİ VE LİSANSI L ŞUBESİ Başvuru Sürecinin S Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU Çevre MühendisiM ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

BGT MAVİ ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM TİC. A.Ş. 8,566 MW SUKENARI HİDROELEKTRİK SANTRALI PROJE BİLGİ NOTU

BGT MAVİ ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM TİC. A.Ş. 8,566 MW SUKENARI HİDROELEKTRİK SANTRALI PROJE BİLGİ NOTU BGT Mavi Enerji Elektrik Üretim Dağıtım Pazarlama Sanayi ve Ticaret SU KENARI HİDROELEKTRİK SANTRALİ BGT MAVİ ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM TİC. A.Ş. 8,566 MW SUKENARI HİDROELEKTRİK SANTRALI PROJE BİLGİ NOTU

Detaylı

TERMĐK SANTRALLARIN ÇEVRE SORUNU

TERMĐK SANTRALLARIN ÇEVRE SORUNU TERMĐK SANTRALLARIN ÇEVRE SORUNU Metin YÜCEL 1949 yılında Đstanbul Yıldız Yüksek Teknik okulu (Bugünkü YILDIZ TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ) Makine Mühendisliği Bölümünden mezun oldu. Etibank Ergami Bakır'da ve

Detaylı

DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YÖNETİMİ

DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YÖNETİMİ DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YÖNETİMİ Serpil Çimen Teknik İşler Direktörü Türkiye Çelik Üreticileri Derneği 15 Ocak 2014 WOW Kongre Merkezi -İstanbul Türkiye nin Ham Çelik Üretimi (mmt)

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ KBSB Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Birliği - 2014 Ahmet Cevat Akkaya www.kbsb.org.tr Milyar Kaçınılmaz Son? Misyon? Tek gerçek kaynak - Dünya Dünya popülasyon

Detaylı

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri 5 Kasım 2015 Ekonomi Bakanlığı 1 Enerji Sektöründe Düzenlenen Teşvik Belgeleri V - 20.06.2012-30.06.2014 Döneminde Düzenlenen Yatırım Teşvik Belgelerinin Kaynaklarına

Detaylı

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir.

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir. KÖMÜR NEDİR? Kömür, bitki kökenli bir maddedir. Bu nedenle ana elemanı karbondur. Bitkilerin, zamanla ve sıcaklık-basınç altında, değişim geçirmesi sonunda oluşmuştur. Kömür, karbon, hidrojen, oksijen

Detaylı

Türkiye Yeni Yenilenebilir Enerji Yasasının Esasları GENSED DEĞERLENDĠRMESĠ 27.05.2010

Türkiye Yeni Yenilenebilir Enerji Yasasının Esasları GENSED DEĞERLENDĠRMESĠ 27.05.2010 Türkiye Yeni Yenilenebilir Enerji Yasasının Esasları GENSED DEĞERLENDĠRMESĠ 27.05.2010 Genel olarak aģağıdaki bütün açıklamalar bir soruya bağlıdır: Fotovoltaik için bir yenilenebilir enerji yasasındaki

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü MADEN ARAMA PROJELERİNE YÖNELİK UYGULAMA TALİMATI

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü MADEN ARAMA PROJELERİNE YÖNELİK UYGULAMA TALİMATI Sayfa1 MADEN ARAMA PROJELERİNE YÖNELİK UYGULAMA TALİMATI 03.10.2013 tarihli ve 28784 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği nin 5. Maddesi gereği, 26. Maddesi kapsamında yer

Detaylı

Harici Yanma Tesisi. Enerji Üretim ve Dağıtım Müdürlüğü. Özgür AKGÜN

Harici Yanma Tesisi. Enerji Üretim ve Dağıtım Müdürlüğü. Özgür AKGÜN Harici Yanma Tesisi Enerji Üretim ve Dağıtım Müdürlüğü Özgür AKGÜN 05.06.2015 Şirket Tanıtımı Alanı 4.2 km² 3 05.06.2015 Şirket Tanıtımı Ülkemizin en büyük ve tek entegre yassı çelik üreticisi 9 milyon

Detaylı

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler Ankara, 24 Mart 2015 Çerçeve Temel endişe: İklim değişikliği

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

ÇİMENTO FABRİKASI PROJE TANITIM DOSYASI

ÇİMENTO FABRİKASI PROJE TANITIM DOSYASI 2015 ÇİMENTO FABRİKASI PROJE TANITIM DOSYASI İÇİNDEKİLER BÖLÜM I: Çimento Üretim Fabrikası Kapasitesi Ve Ana Üretim Binaları BÖLÜM II: Çimento Fabrikası Genel Düzeni BÖLÜM III: Fırın Vakfı İle Klinker

Detaylı

BURÇ JEOTERMAL YATIRIM ELEKTRĠK ÜRETĠM A.ġ. EFE JEOTERMAL ENERJĠ SANTRALĠ PROJESĠ ÇEVRESEL ETKĠ DEĞERLENDĠRMESĠ RAPORU

BURÇ JEOTERMAL YATIRIM ELEKTRĠK ÜRETĠM A.ġ. EFE JEOTERMAL ENERJĠ SANTRALĠ PROJESĠ ÇEVRESEL ETKĠ DEĞERLENDĠRMESĠ RAPORU BURÇ JEOTERMAL YATIRIM ELEKTRĠK ÜRETĠM A.ġ. EFE JEOTERMAL ENERJĠ SANTRALĠ PROJESĠ ÇEVRESEL ETKĠ DEĞERLENDĠRMESĠ RAPORU AYDIN ĠLĠ, GERMENCĠK ve ĠNCĠRLĠOVA ĠLÇELERĠ ÇED Raporu Nihai ÇED Raporu ANKARA-TEMMUZ/2012

Detaylı

JEOTERMAL ELEKTRİK SANTRALLERİ İÇİN TÜRKİYE DE EKİPMAN ÜRETİM İMKANLARI VE BUHAR JET EJEKTÖRLERİ ÜRETİMİ

JEOTERMAL ELEKTRİK SANTRALLERİ İÇİN TÜRKİYE DE EKİPMAN ÜRETİM İMKANLARI VE BUHAR JET EJEKTÖRLERİ ÜRETİMİ JEOTERMAL ELEKTRİK SANTRALLERİ İÇİN TÜRKİYE DE EKİPMAN ÜRETİM İMKANLARI VE BUHAR JET EJEKTÖRLERİ ÜRETİMİ Karbonsan ın fabrikası, Orhangazi Bursa da bulunmaktadır. Karbonsan ın ürün çeşitlerini genel çerçevesiyle

Detaylı

Vizyonumuz Ülkemizin, çevre ve iş güvenliği alanlarında ulusal ve uluslararası rekabet gücünü artıracak çalışmalarda öncü olmaktır.

Vizyonumuz Ülkemizin, çevre ve iş güvenliği alanlarında ulusal ve uluslararası rekabet gücünü artıracak çalışmalarda öncü olmaktır. Kariyer Mühendislik 2011 yılında gelişen çevre ve iş güvenliği mevzuatlarının Türkiye de uygulanmasını hedef alarak kurulmuştur. Şirket çalışanlarının ve kurucusunun yıllar içerisinde elde etmiş olduğu

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Konunun önemi Belediyelerin enerji kaynakları; Hidrolik Bio kütle Bu kaynaklardan belediyeler nasıl yararlanabilir, Yenilenebilir enerji

Detaylı

SORULAR. 2- Termik santrallerden kaynaklanan atıklar nelerdir? 4- Zehirli gazların insanlar üzerindeki etkileri oranlara göre nasıl değişir?

SORULAR. 2- Termik santrallerden kaynaklanan atıklar nelerdir? 4- Zehirli gazların insanlar üzerindeki etkileri oranlara göre nasıl değişir? SORULAR 1- Termik enerji nedir? 2- Termik santrallerden kaynaklanan atıklar nelerdir? 3- Gaz atıklar nelerdir? 4- Zehirli gazların insanlar üzerindeki etkileri oranlara göre nasıl değişir? 5- Bir termik

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM)

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) 8. İLETİM TESİS VE İŞLETME GRUP MÜDÜRLÜĞÜ (İŞLETME VE BAKIM MÜDÜRLÜĞÜ) HAZIRLAYAN TEMMUZ 2008 Ankara 1 Gönderen: Recep BAKIR recepbakir38@mynet.com ENTERKONNEKTE

Detaylı

ÇİMENTO TESİSLERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ. Hasan Çebi. Nuh Çimento 2015

ÇİMENTO TESİSLERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ. Hasan Çebi. Nuh Çimento 2015 ÇİMENTO TESİSLERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ Hasan Çebi Nuh Çimento 2015 Özet Enerjiyi yoğun kullanan çimento tesisler yıllarca proses gereği attıkları ısılarını değerlendirmek için

Detaylı

EV Projeleri Teknik Ġnceleme ve Değerlendirme Kriterleri. 27 Eylül 2010

EV Projeleri Teknik Ġnceleme ve Değerlendirme Kriterleri. 27 Eylül 2010 EV Projeleri Teknik Ġnceleme ve Değerlendirme Kriterleri 27 Eylül 2010 MÜHENDĠSLĠK BAKIġIYLA VERĠMLĠLĠK KAVRAMI VERĠMLĠLĠK = ÇIKTI/GĠRDĠ Tüm mühendislik ve teknik çalıģmalarda temel amaç bu kesri maksimum

Detaylı

Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita

Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu nun 7 nci maddesi; evsel katı atıkların toplanarak bertaraf tesisine/aktarma istasyonlarına taşınması

Detaylı

Ek Form-2 İŞLETME PROJESİ BÖLÜM I RUHSAT BİLGİLERİ

Ek Form-2 İŞLETME PROJESİ BÖLÜM I RUHSAT BİLGİLERİ Ek Form-2 İŞLETME PROJESİ 1.1. Ruhsat Sahasının İli : İlçesi : Beldesi : Köyü : Ruhsat Numarası : Ruhsat Grubu : I (a) Maden Cinsi : BÖLÜM I RUHSAT BİLGİLERİ 1.2. Ruhsat Sahibinin Adı Soyadı : Adres :

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM SİSTEMİNDE RÜZGÂR ENERJİ SANTRALLERİ TEİAŞ

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM SİSTEMİNDE RÜZGÂR ENERJİ SANTRALLERİ TEİAŞ TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM SİSTEMİNDE RÜZGÂR ENERJİ SANTRALLERİ TEİAŞ Kemal YILDIR Genel Müdür Yönetim Kurulu Başkanı TÜREK, İstanbul Kasım 2013 ANA FAALİYET KONULARI Türkiye Elektrik Sistemini yönetmek Türkiye

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI EK-2 FAALİYET BAŞVURU FORMU

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI EK-2 FAALİYET BAŞVURU FORMU 1. Başvuru sahibine ilişkin bilgiler: 1.1 Adı Soyadı 1.2 Adresi 1.3 T.C. Kimlik No 1.4 Telefon (GSM) 1.5 E-Posta 2. Firmaya ilişkin bilgiler: 2.1 Firma Adı 2.2 Adresi 2.3 Telefon No 2.4 Faks No 2.5 Sicil

Detaylı

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR TÜRKİYE RÜZGAR R ENERJİSİ POTANSİYEL YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR RÜZGAR ENERJİSİ VE SANTRALLERİ SEMİNERİ Rahmi Koç Müzesi Konferans Salonu - İstanbul (27 MAYIS 2011) MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi

Detaylı

RANTEKO ÇAMUR KURUTMA VE YAKMA ÇÖZÜMLERİ. Çamur bertaraf çözümlerimizi 2 bölüme ayırmaktayız

RANTEKO ÇAMUR KURUTMA VE YAKMA ÇÖZÜMLERİ. Çamur bertaraf çözümlerimizi 2 bölüme ayırmaktayız RANTEKO ÇAMUR KURUTMA VE YAKMA ÇÖZÜMLERİ Çamur bertaraf çözümlerimizi 2 bölüme ayırmaktayız RANTEKO KURUTMA-YAKMA TEKNOLOJİSİ KURUTMA TEKNOLOJİSİ Buss-SMS-Canzler Çamur Kurutma Yatay İnce Film Kurutucu

Detaylı

AĞAN TERMĠK SANTRALI (2X790,1 MWe TERMĠK SANTRAL, KÜL DEPOLAMA ALANI VE ĠSKELE DÂHĠL) ENTEGRE PROJESĠ

AĞAN TERMĠK SANTRALI (2X790,1 MWe TERMĠK SANTRAL, KÜL DEPOLAMA ALANI VE ĠSKELE DÂHĠL) ENTEGRE PROJESĠ DD ELEKTRİK ÜRETİM VE ENERJİ YATIRIMLARI A.Ş. AĞAN TERMĠK SANTRALI (2X790,1 MWe TERMĠK SANTRAL, KÜL DEPOLAMA ALANI VE ĠSKELE DÂHĠL) ENTEGRE PROJESĠ ÇEVRESEL ETKĠ DEĞERLENDĠRMESĠ BAġVURU DOSYASI (ÇED Genel

Detaylı

Atık Yakma ve Beraber Yakma Tesislerinin İzin Lisans Süreci

Atık Yakma ve Beraber Yakma Tesislerinin İzin Lisans Süreci ÇED İZİN VE DENETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Atık Yakma ve Beraber Yakma Tesislerinin İzin Lisans Süreci Ayşegül KILINÇ MENEKŞE Zonguldak 2014 06.10.2010 tarih ve 27721 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe

Detaylı

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Ranteko ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Çamur Bertaraf Çözümleri Yenilenebilir Enerji Projeleri Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri

Detaylı

ENERJİ TESİSLERİNİN ÇEVRESEL ETKİLERİ

ENERJİ TESİSLERİNİN ÇEVRESEL ETKİLERİ ENERJİ TESİSLERİNİN ÇEVRESEL ETKİLERİ DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ Çevre Mühendisliği Bölümü Hava Kirliliği Laboratuvarı İZMİR BÖLGESİ ENERJİ FORUMU 31 Ekim 1 Kasım 2014 İzmir Mimarlık Merkezi 1 Aliağa ve

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

KOJENERASYON VE MİKROKOJENERASYON TESİSLERİNİN VERİMLİLİĞİNİN HESAPLANMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA TEBLİĞ TASLAĞI (SIRA NO: 2014 /...

KOJENERASYON VE MİKROKOJENERASYON TESİSLERİNİN VERİMLİLİĞİNİN HESAPLANMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA TEBLİĞ TASLAĞI (SIRA NO: 2014 /... Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından: KOJENERASYON VE MİKROKOJENERASYON TESİSLERİNİN VERİMLİLİĞİNİN HESAPLANMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA TEBLİĞ TASLAĞI (SIRA NO: 2014 /... ) Amaç MADDE 1-

Detaylı

EMİSYON ÖN İZNİ VE EMİSYON İZNİ ALMAYA ESAS TEŞKİL EDECEK DÖKÜMANLARLA İLGİLİ YÖNERGE. BİRİNCİ BÖLÜM Genel İlkeler

EMİSYON ÖN İZNİ VE EMİSYON İZNİ ALMAYA ESAS TEŞKİL EDECEK DÖKÜMANLARLA İLGİLİ YÖNERGE. BİRİNCİ BÖLÜM Genel İlkeler EMİSYON ÖN İZNİ VE EMİSYON İZNİ ALMAYA ESAS TEŞKİL EDECEK DÖKÜMANLARLA İLGİLİ YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Genel İlkeler Madde 1- Bu yönergenin amacı, 07.10.2004 tarih ve 25606 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan

Detaylı

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ Ahmet Musluoğlu BĠYOENERJĠ DERNEĞĠ Yönetim Kurulu II. BaĢkanı ahmet.musluoglu@biyoder.org.tr HOCHREITER BĠYOGAZ A.ġ.& BGA Enerji Yatırım A. ġ.

Detaylı

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2014 İÇİNDEKİLER 1. Talebe İlişkin Baz Senaryolar 2. Doğal Gaz Şebekesi Arz İmkânlarına

Detaylı

ZEYNEP ENERJİ ÜRETİM SAN. VE TİC. A.Ş.

ZEYNEP ENERJİ ÜRETİM SAN. VE TİC. A.Ş. KURULU GÜCÜ 21,6 MW OLAN NEHİR TİPİ SANTRAL ve BETON SANTRALİ (AVANOS REGÜLÂTÖRÜ ve CEMEL HİDROELETRİK SANTRAL PROJESİ) REVİZE PROJESİ (SEÇME-ELEME KRİTERLERİNE GÖRE HAZIRLANMIŞTIR.) NEVŞEHİR İLİ, AVANOS

Detaylı

ENERJİDE TEMİZ KÖMÜR ÖZET

ENERJİDE TEMİZ KÖMÜR ÖZET ENERJİDE TEMİZ KÖMÜR Güven ÖNAL, Zeki DOĞAN İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Mühendisliği Bölümü 34469 Maslak İstanbul onalg@itu.edu.tr ÖZET Dünya da, enerji gereksiniminin 87 si kömür, petrol ve doğalgaz

Detaylı

Türbin modeli : LARUS45. Güç: 45 kw. (Maksimum) Kanat çapı: 15,6 m., 3 kanat.

Türbin modeli : LARUS45. Güç: 45 kw. (Maksimum) Kanat çapı: 15,6 m., 3 kanat. TEKNİK BİLGİLER Türbin modeli : LARUS45 Güç: 45 kw. (Maksimum) Kanat çapı: 15,6 m., 3 kanat. Kule : Bakım ve kurulum eğilmesi yapılabilen, hidrolik piston monte edilebilen, galvanizli çelik kule. Yükseklik

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

Enfaş Enerji Elektrik Üretim A.Ş. (Enfaş A.Ş bir Sütaş Grup Şirketidir.) Aksaray Atık Bertaraf (Biyogaz) Tesisi Proje Bilgi Notu

Enfaş Enerji Elektrik Üretim A.Ş. (Enfaş A.Ş bir Sütaş Grup Şirketidir.) Aksaray Atık Bertaraf (Biyogaz) Tesisi Proje Bilgi Notu Enfaş Enerji Elektrik Üretim A.Ş (Enfaş A.Ş bir Sütaş Grup Şirketidir.) Aksaray Atık Bertaraf (Biyogaz) Tesisi Proje Bilgi Notu Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus

Detaylı

ENERJĠ ġube MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ TASARRUFU UYGULAMALARI

ENERJĠ ġube MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ TASARRUFU UYGULAMALARI ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ DESTEK HİZMETLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI ENERJĠ ġube MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ TASARRUFU UYGULAMALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ Faaliyetlerinden Örnekler KOMPANZASYON KOMPANZASYON UYGULAMALARI

Detaylı

TC ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI ÇED ve PLANLAMA GENEL MÜDÜRLM MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARINDA VE PROJE TANITIM DOSYLARI

TC ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI ÇED ve PLANLAMA GENEL MÜDÜRLM MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARINDA VE PROJE TANITIM DOSYLARI MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARINDA VE PROJE TANITIM DOSYLARI MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARI VE PROJE TANITIM DOSYASINDA YER ALAN KONULAR 3 ANA GRUPTA TOPLANMAKTADIR 1- PROJE ALANI VE

Detaylı

İZİN BAŞVURUSU İÇERİĞİ PETROL RAFİNERİLERİ

İZİN BAŞVURUSU İÇERİĞİ PETROL RAFİNERİLERİ İZİN BAŞVURUSU İÇERİĞİ PETROL RAFİNERİLERİ 1 AŞAĞIDA ADI GEÇEN TESİSİN BİRİMLERİ İÇİN ENTEGRE ÇEVRE İZNİ GEREKLİLİĞİ İÇİN TEMEL PROJE : YERLEŞKE ADRESİ: VERİLİŞ TARİHİ: HAZIRLAYAN KİŞİ 1 : Adı - Soyadı

Detaylı

Sera ve Tavuk Çiftliklerinde Isı Pompası ile ısıtma

Sera ve Tavuk Çiftliklerinde Isı Pompası ile ısıtma Sera ve Tavuk Çiftliklerinde Isı Pompası ile ısıtma Sera ve Tavuk çiftlikleri genellikle şehir merkezlerinden uzak olduğu için doğalgaz şebekesine bağlı değildir. Bu durumda; en kolay erişilebilen ısı

Detaylı

TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ

TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ Enerji İşleri Genel Müdürlüğü 18 Haziran 2009, Ankara YEK Potensiyeli Yenilenebilir Enerji Üretimi Yenilenebilir Kurulu Güç Kapasitesi YEK Hedefleri YEK Mevzuatı YEK Teşvik

Detaylı

Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü

Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü ISITMA TEKNİĞİ 1.Tarihsel gelişim 2.Günümüz ısıtma teknikleri Bir ısıtma tesisatının uygun olabilmesi için gerekli

Detaylı

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz EWEA-TWEA Policy Workshop Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz Mustafa Özgür Berke, WWF-Türkiye 27.03.2013, Ankara 27-Mar-13 / 1 Photo: Michel Roggo / WWF-Canon KISACA WWF +100 5 kıtada,

Detaylı

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. www.euas.gov.tr 1

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. www.euas.gov.tr 1 Türkiye de Rüzgar Enerjisi www.euas.gov.tr 1 Enerjinin Önemi Günümüz dünyasında bir ülkenin sürdürülebilir kalkınma hamlelerini gerçekleştirmesi, toplumsal refahı yükseltmesi ve global ölçekte rekabet

Detaylı

HUBER Bant kurutucu BT Arıtma tesisi çamurunun kurutulması için

HUBER Bant kurutucu BT Arıtma tesisi çamurunun kurutulması için HUBER Bant kurutucu BT Arıtma tesisi çamurunun kurutulması için En yüksek enerji verimliliği Atık ısıdan faydalanmaya yönelik müşteriye özel tasarım Tam otomatik sistem Çok kolay kullanım Paslanmaz çelikten

Detaylı

TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PAZARLAMA SATIŞ DAİRE BAŞKANLIĞI 2006; EYLÜL ANKARA. Mustafa AKTAŞ

TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PAZARLAMA SATIŞ DAİRE BAŞKANLIĞI 2006; EYLÜL ANKARA. Mustafa AKTAŞ TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2006; EYLÜL ANKARA Mustafa AKTAŞ DÜNYA BİLİNEN FOSİL REZERVLERİN ÖMRÜ (R/Ü,YIL) 2005 SONU 250 227 Y I L 200 150 100 50 0 136 65,1 40,6 14 16 PETROL DOĞALGAZ

Detaylı

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ Atıktan enerji elde edilmesi, atıkların fazla oksijen varlığında yüksek sıcaklıkta yakılması prosesidir. Yanma ürünleri, ısı enerjisi, inert gaz ve kül şeklinde sayılabilir.

Detaylı

EĞİTİM PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ EĞİTİM MODÜLÜ

EĞİTİM PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ EĞİTİM MODÜLÜ EK-2 PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ MODÜLÜ MÜFREDAT KONUSU MODÜL GENEL Enerji verimliliği mevzuatı, M1 Teorik Enerjide arz ve talep tarafındaki gelişmeler, M1 Teorik Enerji tasarrufunun ve verimliliğin önemi

Detaylı

TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI

TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI Kasım 2014 Çimento Üretimi Çimento yarı mamulü olan klinker; kireçtaşı, marn ve kil gibi hammaddelerin öğütülüp homojenize

Detaylı

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik Emisyon Envanteri ve Modelleme İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik İçerik Emisyon Envanteri Emisyon Kaynaklarına Göre Bilgiler Emisyon Faktörleri ve Hesaplamalar Modelleme Emisyon Envanteri

Detaylı

ENDÜSTRİYEL ATIK YÖNETİM PLANI

ENDÜSTRİYEL ATIK YÖNETİM PLANI 1) ATIK ÜRETİCİSİNİN İLETİŞİM BİLGİLERİ: Adı Soyadı : Adres : Telefon : Faks : Vergi Sicil Numarası : İşletme Sahibi (Yetkili Kişi) : 2) FİRMADA ATIK YÖNETİMİNDEN SORUMLU KİŞİYE AİT BİLGİLER (İletişim

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat Hulusi KARA Grup Başkanı Sunum Planı Yenilenebilir Enerji Kaynakları Potansiyelimiz ve Mevcut Durum İzmir ve Rüzgar Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına İlişkin

Detaylı

Atık Yönetimi Daire Başkanlığı. Yönetimi

Atık Yönetimi Daire Başkanlığı. Yönetimi Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Daire Başkanlığı Termik Santrallerden Kaynaklanan Küllerin Yönetimi Erdem ÖZMEN Çevre ve Orman Uzmanı Antalya, Nisan 2011 Yönetimi Kömür, dünyada en yaygın

Detaylı

Çimento AraĢtırma ve Uygulama Merkezi. Mineral Katkılar- Uçucu Kül

Çimento AraĢtırma ve Uygulama Merkezi. Mineral Katkılar- Uçucu Kül Çimento AraĢtırma ve Uygulama Merkezi Mineral Katkılar- Uçucu Kül Çimento İkame Malzemeleri - Doğal Malzemeler (Tras vb.) - Atık Malzemeler ( Uçucu Kül, Yüksek Fırın Cürufu, Silis Dumanı) ÇĠMENTO HĠDRATASYONUNUN

Detaylı

T.C. B A Ş B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/5464 30 NĠSAN 2010 GENELGE 2010/11

T.C. B A Ş B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/5464 30 NĠSAN 2010 GENELGE 2010/11 GENELGE 2010/11 Dokuzuncu Kalkınma Planında yer alan Ġstanbul un uluslararası finans merkezi olması hedefini gerçekleģtirmek üzere yapılan çalıģmalar kapsamında, Ġstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi

Detaylı

NEC Direktifi Emisyon Envanteri, Tasarıların ve Olası Tavan Değerlerinin Tamamlanmasına ilişkin Planlar

NEC Direktifi Emisyon Envanteri, Tasarıların ve Olası Tavan Değerlerinin Tamamlanmasına ilişkin Planlar TD Projesi: Emisyon Denetiminin İyileştirilmesi NEC Direktifi Emisyon Envanteri, Tasarıların ve Olası Tavan Değerlerinin Tamamlanmasına ilişkin Planlar Dr Russell C Frost Proje Ekip Lideri Content Aşağıdakilerin

Detaylı

KAYSERİ MİMARSİNAN ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİNDE İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATI BAŞVURUSUNDA İSTENİLEN BELGELER

KAYSERİ MİMARSİNAN ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİNDE İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATI BAŞVURUSUNDA İSTENİLEN BELGELER KAYSERİ MİMARSİNAN ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİNDE İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATI BAŞVURUSUNDA İSTENİLEN BELGELER 1. Dilekçe, 2. Başvuru formu, 3. Tahsis Belgesi, 4. Yapı Kullanma İzin Belgesi 5. İmza Sirküleri,

Detaylı

Afşin-Elbistan Termik Santralleri Elektrik Üretiminden Çok İklimi Değiştiriyor

Afşin-Elbistan Termik Santralleri Elektrik Üretiminden Çok İklimi Değiştiriyor Afşin-Elbistan Termik Santralleri Elektrik Üretiminden Çok İklimi Değiştiriyor Kasım 2015 Hazırlayan Önder Algedik 2 İçindekiler Özet... 3 Afşin Elbistan Linyit Rezervi... 4 Elektrik Üretimi... 5 Afşin

Detaylı