2.4 Öğrenme Nesnesi Geliştirme Yaklaşımları Durağan ve Devingen Öğrenme Nesneleri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "2.4 Öğrenme Nesnesi Geliştirme Yaklaşımları. 2.4.1 Durağan ve Devingen Öğrenme Nesneleri"

Transkript

1 tutarsızlıkların oluşmasına neden olacaktır. Bu yüzden yeni sürümü otomatik olarak oluşturulur ve tutarsızlıkların oluşması engellenmiş olur. Fakat artık nesnemizin birbirine yakın iki kopyası mevcuttur. Bir başka deyişle veri tekrarı olmaktadır. Bunu önlemek için B yazarı yeni sürümden haberdar edilmesi ve yazarın yeni sürümü kullanması sağlanabilir. Bu durumda hem veri tekrarı önlenmiş olur hem de yeniden kullanılabilir öğrenme nesnelerini güncel tutulmuş olur. Son olarak bir C yazarı, C++ da if koşullu dallanma deyimi hakkında bir öğrenme nesnesi geliştirsin. A yazarının geliştirdiği Java da if koşullu dallanma deyimi, Sürüm 1 adındaki nesne, C yazarının geliştirmek istediği nesneye yapısı ve içeriği bakımından çok yakın olduğundan, C yazarı A yazarının oluşturduğu nesnesinin basitçe fiziksel bir kopyasını oluşturmaya karar verir. Daha sonra C yazarı yeni oluşturulan nesnenin başlığını, içeriğini, alıştırma faaliyetlerini, şekilleri, üst-veriyi veya öğrenme nesnesi içindeki diğer öğeleri günceller, bir başka değişle yeniden amaçlandırır. Sonuçta C++ da if koşullu dallanma deyimi adında yeni bir öğrenme nesne oluşur. Fakat daha sonra Sürüm 1 güncellense bile, bu güncellemeler C yazarının oluşturduğu kopyaya yansımaz. Görüldüğü gibi bir öğrenme nesnesi paylaşıldığında ya da yeniden amaçlandırıldığında öğrenme nesnesi geliştiricilerin karşısına ciddi sakıncalar ortaya çıkmaktadır. Fakat sakıncaların önlenebilmesi uygulamada hiç kolay değildir. Ayrıca içerik geliştiricilerden bu sakıncaları önlemelerini de beklemek yanlıştır. Bu yüzden bir öğrenme nesnesi geliştirme aracın bu durumları ele alması gerekir. 2.4 Öğrenme Nesnesi Geliştirme Yaklaşımları Durağan ve Devingen Öğrenme Nesneleri Öğrenme nesnelerinin geliştirilmesinde temel iki yaklaşımdan söz edebiliriz. Bu iki tasarım yaklaşımı durağan ve devingen olarak isimlendirilir. Bu iki yaklaşımı birbirinden ayıran özelik içeriklerin nasıl saklanacağı ve sunulacağıdır. Durağan öğrenme nesnesi yaklaşımında, içerikler sunucu sistemde kütük olarak depolanırlar. Öğrenme nesneleri PDF, HTML, gibi belli kütük biçimlerinde 10

2 geliştirilirler, saklanırlar ve sunulurlar. Bu nedenle içeriklerin düzenlenmesi için içeriğin geliştirileceği kütük biçimine uygun yazılımlar gerekmektedir. Örneğin içerik bir PDF kütüğü olarak geliştirilecekse bir PDF düzenleyici yazılım ya da bir HTML kütüğü olarak geliştirilecekse bir HTML düzenleyici yazılım gerekmektedir. Devingen öğrenme nesnesi yaklaşımında, içerikler bir sunucu uygulaması tarafından biçim verilmeden toplanır ve depolanırlar. Öğrenme nesnesi geliştirilirken herhangi bir biçim bilgisi verilmediğinden biçim ve içerik verisi ayrılmış olur. Geliştirilecek bir uygulama yazılımının sağlayacağı kullanıcı ara yüzleri ve geliştirme şablonları sayesinde içerik geliştiriciler içeriğin biçimiyle ilgilenmeden kolaylıkla içerik geliştirebilirler. Devingen öğrenme nesnelerine öğrencilere sunulacağı zaman biçim verilir. Bu sayede farklı ortamlar için öğrenme nesnelerine farklı biçimler verilebilir. Örneğin içeriklerin web ya da kayıt üzerinde sunulması kolaylıkla sağlanabilir. Ayrıca birçok içerik geliştiricinin olduğu bir ortamda içeriklerin biçim yönünden belli bir standarda kavuşturulması olasıdır. Çizelge 2.1 Durağan ve devingen yaklaşım Tek bir öğrenme nesnesi oluşturma Uygulamanın ölçeklenebilirliği Gerçek zamanlı eşleme (Öğrenme nesnesi güncellendiği an o öğrenme nesnesinin kullanıldığı tüm içerikler güncellenir) Bakım Durağan Öğrenme nesnesi ortam varlıklarının birleştirilmesiyle oluşturulur. Her bir öğrenme nesnesi tek tek oluşturulur. Uygulanamaz. Bakımı zordur. Her yeni öğrenme nesnesi Devingen Öncelikle genel bir şablonun geliştirilmesi gerekmektedir sonra öğrenme nesnesi için içerik oluşturulur. Şablonlar yardımıyla geliştirilecek tüm öğrenme nesneleri için sadece içerik geliştirilir. Tüm öğrenme nesneleri aynı görünüm şablonu ya da eğitim stratejisini kullanır Devingen yaklaşım en uygun çözümdür. Güncelleme durumunda sadece şablonlar 11

3 Çevrim-dışı dağıtım eklendiğinde bakım zorlaşır. Herhangi bir güncelleme gerektiğinde güncellemenin yapılacağı tüm öğrenme nesneleri ele alınmalıdır. Kolaylıkla çevrim-içi dağıtılabilir. Örneğin içeriği oluşturan kütükler bir CD-ROM ortamına kopyalanarak kolaylıkla çevrim-dışı kullanılabilirler. üzerinde güncelleme yapılacağından bakımı kolaydır. Devingen öğrenme nesneleri canlı bir internet bağlantısına ihtiyaç duyar. İçeriği ne zaman erişilmek istense sunucu sisteme bağlantı kurulması gerekir. de durağan ve devingen yaklaşımlar karşılaştırılmıştır. Çizelgeden çıkarılacağı gibi az sayıda öğrenme nesnesi ele alınacaksa devingen yaklaşımı kullanmak anlamsızdır. Bu durumda durağan yaklaşımla öğrenme nesnesi oluşturmak daha kolaydır. Ancak geliştirilmesi gerek öğrenme nesnesi sayısı fazla ise ve öğrenme nesneleri birden fazla geliştirici tarafında geliştirilecekse devingen yaklaşım durağan yaklaşıma göre avantajlıdır. Öğrenme nesnesi sayısı arttıkça devingen yaklaşımda bakım durağan yaklaşıma göre kolaydır Katmanlı Öğrenme Nesneleri Katmanlı öğrenme nesneleri devingen öğrenme nesnelerinin geliştirilmiş halidir. Devingen öğrenme nesnelerinde biçim ve içerik birbirinden ayrılır. Katmanlı öğrenme nesnesi öğrenme nesnesinin barındırdığı öğrenme yaklaşımını da ayırır. Bu sayede üç katmanlı bir yapı oluşur. Katmanlı öğrenme nesneleri kavramı yazılım mühendisliğindeki katmanlı yazılım mimari yaklaşımından üretilmiştir. Katmanlı yazılım mimarisinde uygulamalarda kullanıcı ara yüzlerini ve kullanıcı işlevlerini içeren sunum katmanı, uygulamanın mantığını oluşturan iş mantığı katmanı ve uygulama verilerinin bulunduğu veri katmanı birbirinden ayrılır. Bu katmanlar arası iletişim tanımlanmış ortak iletişim kurallarıyla gerçekleştirilir. Bu sayede her hangi bir katmanda oluşacak değişiklik diğer katmanları etkilemesi engellenmiş olur. Ayrıca katmanlar başka uygulamalarla da kullanılabilir. Bu durumda yeniden kullanılabilirlik artmış olacaktır. 12

4 Kullanıcı Ara yüzleri Diğer görünüm öğeleri Sunum Katmanı Öğrenme yaklaşımları Eğitsel teoriler Öğrenme Mantığı Katmanı Salt metin içerik Çoklu ortam öğeleri İçerik verisi Şekil 2.3 Katmanlı öğrenme nesnesi Bu mantığa dayanarak öğrenme nesneleri de katmanlı olarak geliştirilebilir. Bu durum öğrenme nesnelerinin yeniden kullanılabilirliğini arttırılabilir. Ayrıca katmanlı öğrenme nesnelerinin bir avantajı da geliştirme aşamasında ortaya çıkar. Öğrenme nesneleri katmanlara ayrıldığında(şekil 2.3) sunum katmanı grafik tasarımcısı ve bilişim uzmanı tarafından, öğrenme katmanı eğitim tasarımcısı tarafından, içerik katmanı konu uzmanı tarafından geliştirilir. Bu sayede geliştiricilerin iş tanımları da katmanlara bölünüp birbirinden soyutlanmış hale getirilebilir. Öğrenme nesnelerini katmanlı yapıda geliştirmenin bir diğer avantajı ise yeniden kullanıldığında ortaya çıkmaktadır. Öğrenme nesneleri çoğu zaman yeniden amaçlandırma yapılarak yeniden kullanıldığı göz önüne alındığında, katmanlara ayrılmış bir öğrenme nesnesinde yeniden amaçlandırma bazı katmanları etkilemeyebilir. Örneğin bir öğrenme nesnesinin görünümünde ya da içeriklerinin nasıl öğrenileceğini belirleyen öğrenme mantığında bir değişiklik yapılırsa bu durumdan içerik verisi etkilenmez. Bu durumda sadece gerekli katmanda yeniden amaçlandırma yapılır ve diğer katmanlar paylaşılarak yeniden kullanılabilir. Çizelge 2.2 de katmanlarda yapılacak yeniden amaçlandırmaların nasıl sakıncalar doğurabileceği verilmiştir. 13

5 Çizelge 2.2 Katmanlı öğrenme nesnesinde yeniden amaçlandırma Sunum Katmanı Öğrenme Mantığı Katmanı İçerik Katmanı Yeniden amaçlandırma İçeriğin dış görünümü ve sunum şekli değişir. Öğrenme mantığı değişir. Öğrenilecek konu değişmez. Nasıl öğrenileceği değişir. İçerik değişmiştir tamamen farklı bir öğrenme nesnesi oluşur. Oluşan durum İçerik ve öğrenme mantığı tekrarlanır. Öğrenme nesnesi paylaşılarak kullanılabilir. İçerik verisi etkilenmez. Öğrenme nesnesini çoğaltmadan paylaşılarak kullanılabilir. Öğrenme nesnesi değişir. Yeniden amaçlandırma sonucu yeni bir öğrenme nesnesi oluşturmak gerekir. Bu öğrenme nesnesinin asıl öğrenme nesnesiyle ilişkisi kalmamıştır Çizelge 2.2 deki durumlara göre sunum ve öğrenme mantığı katmanındaki değişiklikler içerik verisini etkilemez. Bu durumlarda öğrenme nesnesi aynı içeriğe sahiptir. Sadece nasıl sunulacağı ya da konunun nasıl öğrenileceği değişir. Sunum ya da öğrenme mantığı için yeniden amaçlandırma durumlarında içeriği paylaşarak kullanmak anlamlı olacaktır. Sonuç olarak katmanlı öğrenme nesnesi yeniden kullanılabilirliği arttıran bir kavramdır. Ayrıca öğrenme nesnesinin tümünün yeniden amaçlandırılması yerine gerekli katmanların yeniden amaçlandırılması sonucu veri tekrarları azalır ve yeniden amaçlandırılmamış katmanların paylaşılarak kullanılması sağlanır Biçimden Bağımsız Öğrenme Nesneleri Öğrenme nesnelerinin katmanlara ayrılması ve devingen olarak sunulmasının avantajlarından bahsettikten sonra bu bölümde öğrenme nesnelerinin biçimden bağımsızlaştırılması konusu ele alınacaktır. Öğrenme nesnelerinin biçimden nasıl bağımsızlaştırılacağı ve bu işlemin sağladığı avantajlar incelenecektir. Öğrenme nesnelerinin biçimden bağımsız geliştirilmesi geliştirme aşamasında herhangi bir biçim öğesinin sağlanmayacağı anlamına gelir. Geliştirilen öğrenme 14

6 nesnesi herhangi bir biçime sahip olmaz. Bu durumda geliştirici biçimle değil içeriğin kendisine yoğunlaşmış olur. Öğrenme nesnelerinin biçimden bağımsız olarak geliştirmenin en yaygın yolu öğrenme nesnelerini XML verileri olarak tanımlamaktır. XML yapısal bir işaretleme dilidir. Her bir yapı bir etiketle ifade edilir. Etiketler bir birleriyle sıradüzensel bir yapı oluşturarak her türlü tanımlamanın yapılabileceği bir altyapı sağlar. Bu özelliği nedeniyle XML öğrenme nesneleri için bir tanımlama ortamı olarak kullanılır. Biçimden bağımsız öğrenme nesneleri XML verileri olarak tanımlandıklarında farklı yazılım ve donanım ortamlarında gösterimi yapılabilir. XML verilerine bir biçim kazandırmanın en basit yolu bir XSL(Extensible Stylesheet Language) kütüğü ile ilişkilendirmektir. XSL kütükleri XML verileri için biçim bilgilerini içerir. Bu sayede bazı yazılım araçları kullanılarak XML verilerine biçim kazandırmak mümkündür. Örneğin bir XML verisi bir XSL ile HTML biçimine dönüştürmek mümkündür(şekil 2.4)[21]. XML biçiminde öğrenme nesnesi geliştirmek için XML düzenleyiciler kullanmak gerekir. Şekil 2.4 XML verisine biçim verilmesi Öğrenme nesnelerinin biçimden bağımsız geliştirilmesi taşınabilirliliğini sağlar. Ayrıca veriyi ve sunum biçimini ayırmamızı olanak verir. Bu sayede öğrenme nesneleri için yeniden kullanılabilirlik arttırılabilir. 15

7 3 ÖĞRENME NESNELERİNE ÜST-VERİNİN UYGULANMASI Bu bölümde üst-veri kavramından ve öğrenme nesnesi(ön) ile ilişkisinden bahsedilecektir. Üst-verinin ne olduğu ve öğrenme nesneleriyle ilişkisine değinildikten sonra öğrenme nesnesi kavramı bağlamında nasıl kullanıldığından söz edilecektir. Ayrıca günümüzde üst-veri oluşturmada yaygın olarak kullanılan endüstri standardı IEEE-LOM açıklanacak ve öğrenme nesnelerine uygulanmasından söz edilecektir. Daha sonra üst-veri geliştirmek için ne tür yaklaşımlar ve araçlar kullanılabileceği tartışılacaktır. Bu bölümün en sonunda ise üst-veri oluşturmanın sağladığı fayda ve maliyeti düşünülerek, ne kadar üst-veri oluşturmak gerektiği tartışılacaktır. 3.1 Üst Verinin Tanımı ve Öğrenme Nesnesi ile ilişkisi Bölüm 2 de yeniden kullanılabilir öğrenme nesnesinin(ykön) özellikleri anlatılırken öğrenme nesnesinin kendisini açıklar nitelikte(self-descriptive) olma özelliğinden bahsedilmiştir. Şimdi bu özelliğin nasıl sağlandığına deyineceğiz. Öğrenme nesnelerinin yararlarından biri hem geliştiricilerine hem de öğrencilere ihtiyaçları doğrultusunda var olan nesneleri arama olanağı sağlamasıdır. Geliştiriciler daha önce hazırlanmış öğrenme nesnelerini arayarak ve ihtiyaçlarına uygun olanları yeniden kullanarak yeni eğitim programları geliştirebilirler. Öğrenciler ise içerikleri şu anki ve gelecekte oluşacak ihtiyaçları doğrultusunda araştırabilirler. Bu beceri iki temel bileşen sayesinde sağlanmaktadır: üst-veri ve bu üst-verinin oluşturulmasını, aranmasını sağlayan araçlar. Bu araçlar hem geliştiriciler hem de öğrenciler tarafından kullanılır. Her bir öğrenme nesnesi hakkında veri olan üst-veri, geliştirme ve dağıtım araçlarının işlemesini de sağlamaktadır. Üst-veri kısaca veri hakkında veri olarak tanımlanır. Öğrenme nesnesi bağlamında ise üst-veriyi öğrenme nesnesi ya da eğitsel içeriği oluşturan her bir parça hakkında veri olarak nitelendirebiliriz. Üst-veri geliştirici adı, öğrenme nesnesinin başlığı, konu ve amaç gibi temel bilgileri içerebilir ya da öğrenme nesnesini tamamlama ölçütleri, sürümü, erişim hakları gibi karmaşık üst-veri bilgileri de tanımlamak mümkündür. 16

8 Üst-veri kavramını birkaç örnek vererek görmek yararlı olacaktır. Bir kitabın üstverisi yazar adı, kitabın başlığı, ISBN numarası, içindekiler tablosu, kaynakçalar, sayfa sayısı, gibi bilgileri içerebilir. Aynı şekilde bir gıda maddesinin üst-verisi de üreticisi, besin değerleri, içindekiler, son kullanma tarihi, üretim tarihi gibi bilgileri içerebilir. Bir öğrenme nesnesi için ise üst-veri başlık, konu, öğrenme zamanı, öğrenme amacı, gerekli ön şartlar gibi bilgilerden oluşabilir. Sonuç olarak üst-veri herhangi bir veri için açıklayıcı ve tamamlayıcı bileşendir. Öğrenme nesneleri için de üst-veri onu açıklayıcı ve tamamlayıcı bir özellik olarak kullanılır. Öğrenme nesnelerinin yeniden kullanılabilmesi için aranması çok önemli bir unsurdur. Arama işlemi genellikle üst-veri üzerinde yapılır. Bu bağlamda öğrenme nesnesi için oluşturulan üst-veri yeniden kullanılabilirlik için gerekli bir öğedir. Öğrenme nesneleri için üst-veri oluşturmak ve kullanmak öğrenme nesnelerinin yeniden kullanılırlığını arttırır. 3.2 Üst-Veri Kullanım Şekli Öğrenme nesneleri için üst-veri oluşturulurken, karşılaşılan en büyük zorluk hem öğrenci hem de geliştiricilerin ihtiyaçlarını karşılaması gerektiğinin göz önünde bulundurulmasıdır. Oluşturulan üst-veri ihtiyaçları karşılayacak kadar zengin olmalı fakat aynı zaman da geliştiriciler için de aşırı külfet getirmemelidir. Bu dengeyi sağlamak oldukça zordur çünkü çoğu zaman kullanılan e-öğrenme araçları ve yazılımları istenilen üst-veri elemanlarını kabul etmeyebilir. Bu nedenle kurumlar kendi araçlarını ve üst-veri yapılarını geliştirmeyi tercih edebilir. Bu durum e- öğrenme araç üreticileri ve kurumlar arasındaki birlikte işlerliliği zor hale getirir. Fakat kurumların ve e-öğrenme araçları geliştiren firmaların, kendi üst-veri şemalarını tanımlamada başlangıç noktası olarak kullandıkları bir endüstri standardı mevcuttur. IEEE nin, öğrenme nesnesi üst-veri belirtimi olarak bilinen bu standarda daha sonra değinilecektir. Daha önce de belirtildiği gibi, üst-veri içerik geliştiricilere ve öğrencilere öğrenme nesnelerinin sağlayabileceği faydalar ve sahip olduğu işlevler hakkında bilgi vermektedir. Bu özelliğin sağlanması kolay görünüyor olsa bile uygulamada bazı sakıncaların ortaya çıkması olasıdır. Tüm bu anlatılanlar doğrultusunda üst-verinin öğrenme nesneleriyle oluşturulmuş eğitsel içeriklerle nasıl kullanılabileceğini bir örnekle açıklamaya çalışalım. 17

9 Bir çevrim-içi öğrenme sistemi düşünelim(şekil 3.1). Sistemin bileşenleri, içeriklerinin öğrencilere dağıtılmasını ve sunulmasını sağlayan, öğrencilerin içeriklerle etkileşimini günlükleyen bir eğitim yönetim sistemi, içeriklerin saklanmasını sağlayan içerik yönetim sistemi ve eğitsel içerikler olsun. Bu sistemde bulunan ders içerikleri birçok parçanın birleşiminden, öğrenme nesnelerinden oluşmaktadır. Bu parçalar üniteler, bölümler vb. gibi üst birimleri oluşturarak en üst seviyede ders içeriğini meydana getirmektedir. Her bir öğrenme nesnesi, işlevi, amacı, geliştiricisinin adı, sınıflandırılması, yaratılma tarihi gibi üstverilere sahiptir. Bu sistemde içerik geliştiriciler sisteme öğrenme nesneleri eklemektedirler. Ayrıca geliştiriciler daha önce geliştirilmiş öğrenme nesnelerini arama yeteneğine de sahiptirler. Bu yetenek üst-veri geliştirme ve arama işlevini sağlayan araç (örneğin içerik yönetim sistemi) tarafından sağlanmaktadır(şekil adım). İçerik geliştiriciler ihtiyaçlarına göre daha önce geliştirilmiş içerikleri yeniden kullanırlar. Ayrıca daha önce geliştirilmiş içeriklerin, eğitim yönetim sistemi tarafından toplanan öğrenme deneyimleri(öğrenci belgileri, öğrenci üst-verileri) doğrultusunda içerik geliştiriciler tarafından güncellenmeleri de mümkündür(şekil adım). Şekil 3.1 Örnek bir e-öğrenme sistemi 18

10 Geliştirilmiş olan öğrenme nesneleri ders içeriklerini oluşturmaktadır. Öğrenme nesneleri içerik yönetim sisteminde saklanır ve gerektiğinde eğitim yönetim sistemi tarafından kullanılır(şekil adım). Eğitim yönetim sistemi öğrenme nesnelerini öğrencilere dağıtmakla sorumludur. Öğrenciler öğrenme sürecinde öğrenme nesneleriyle etkileşime girerler(şekil adım) ve sonuç olarak öğrenme deneyimleri ortaya çıkar. Eğitim yönetim sistemi öğrenmenin her aşamasında öğrenme deneyimlerini saklar(şekil adım). Bu deneyimler aslında öğrenciler hakkında üst-verilerdir ve öğrenmenin ne şekilde olduğu hakkında bilgi sağlamaktadır. Daha sonra öğrenme deneyimini oluşturan bu üstveriler, öğrenme nesnelerinin öğrenme üzerinde etkisini incelerken ve bu inceleme doğrultusunda değişiklikler yapılırken kullanılır. Verilen örnekte görüldüğü gibi üst-veriler bir e-öğrenme sistemini oluşturan tüm alt birimlerde kullanılabilir. Ayrıca bazı üst-veriler sistemler tarafından da üretilmektedir. Akla hemen bir soru gelmektedir: farklı sistemler ve farklı kişiler tarafından oluşturulan üst-veriler nasıl ortak olarak kullanılabilmektedir? Farklı sistemler ve kişilir tarafından oluşturulmuş üst-verilerin ortak olarak kullanılabilmesi için bazı standartlar geliştirilmiştir. 3.3 Standartlar Zaman içinde AICC, IMS, ADL gibi kurumlar, öğrenme nesneleri için üst-veri tanımlamayı sağlayan bazı belirtimler tanımlamışlardır. Günümüzde ise bu belirtimlerden tek bir standart oluşturulmuştur. Bu standart IEEE/LTSC tarafından tanımlanan IEEE learning object meta-data(ieee-lom) standardıdır. Bu standart öğrenme nesneleri için bazı üst-veri alanları ve değerleri tanımlar. Öğrenme nesneleri için üst-veri oluşturanlar tanımlanan standarttan yararlanarak, standarda uyumlu tüm araçların kullanabileceği bir üst-veri oluşturabilirler. Bu sayede sistemler arasında üst-veriler için ortak bir dil birliği sağlanmış olur. IEEE LOM standardında bulunan üst-veri alanlarının çoğu seçimliktir. Bu sayede YKÖN geliştiricilerinin tüm üst-veri alanlarını oluşturmaları gerekmez. Aynı zamanda standart ek üst-veri alanları tanımlamayı sağlayan esnek bir yapıya sahiptir. Geliştiriciler ihtiyaçlarına uygun standartta olmayan üst-veri alanları ve değerleri ekleyebilirler. Fakat unutulmamalıdır ki üst-verinin değeri nasıl 19

11 kullanıldığı ile ölçülür. Tanımlanan standardın dışında eklentiler yapmak, üstverinin farklı sistemler tarafından algılanmasını engeller. 3.4 Üst-Veri Oluşturmanın Faydaları ve Maliyeti Öğrenme nesneleri için oluşturulan üst-veri miktarı elde edilebilecek fayda ile ilişkilidir. Gerekenden fazla ya da az üst-veri oluşturmanın sakıncalarını göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Ne kadar üst-veri oluşturmak ne kadar fayda sağlar? Bu sorusuya yanıt aramak üst-veri miktarı ile sağladığı fayda arasındaki ilişkiyi anlamak anlamak adına doğru bir yaklaşım olacaktır. Üst-verinin sağladığı fayda En uygun üstveri miktarı Üst-veri oluşturma ve bakım maliyeti Şekil 3.2 Üst-veri oluşturma maliyetinin, sağladığı fayda ile karşılaştırılması Üst-veri oluşturma birçok faydalar sağlamasına rağmen hem zaman hem de insan gücü gerektirmektedir. Eğitsel içerikler hazırlanırken bu içeriklere üst-veri eklemenin yeniden kullanılırlığı artırabileceği mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. Yeni oluşturulmuş bir öğrenme nesnesi için üst-veri oluşturmanın faydası öğrenme nesnesi yeniden kullanılana kadar hiçe yakındır. Bu yüzden üst-veri oluşturma en temel ve basit seviyede olmalıdır. İlk kez oluşturulan bir öğrenme nesnesi için gereğinden fazla üst veri oluşturmak gereksizdir. Fakat temel üst-veri bilgilerinin de oluşturulması ihmal edilmemelidir. 20

12 Üst-veri miktarıyla beraber sağlanın faydanın artacağı açıktır. Çünkü üst-veri miktarı arttıkça hazırlanan eğitsel kaynak hakkında daha detaylı veri hazırlanmış olur. Bu sayede bu kaynağın başkaları tarafından özelliklerinin incelenmesi ve yeniden kullanılma olasılığı artar. Fakat geliştirilecek üst-veri miktarıyla sağlanan fayda arasında her zaman doğru bir orantı olmaz. Üst-veri belli bir miktardan sonra anlamsız ve gereksiz hale gelir. Bu noktadan sonra üst-veri geliştirmek kaynakların boşa kullanılması anlamına gelmektedir. Bu durumu özetler bir grafik Şekil 3.2 gibi ifade edilebilir. Bu şekil üst-veri miktarı ile üst-verinin sağladığı fayda arasındaki ilişkiyi özetlemektedir. Görüldüğü gibi üst-veri miktarı arttıkça üstverinin sağladığı fayda artmaktadır. Fakat üst-veri miktarı belli bir noktaya geldiğinde üst-verinin sağladığı fayda azalmaktadır. Bu nokta en uygun üst-veri miktarını göstermektedir. Bu bağlamda akılımıza gelen ilk soru içerik geliştiricilerin ne kadar üst-veri üreteceklerine nasıl karar verecekleridir. En uygun üst veri miktarı değişkenlik gösterir ve bu miktarın belirlenmesi zordur. Üst-veri geliştiricileri Şekil 3.2 deki en uygun noktayı belirlemelidirler ya da araçlar bir kestirim yapıp bu noktaya yaklaşık bir miktar seçebilir. Bu nedenlerden dolayı bir içerik geliştirme aracı tasarlanırken öğrenme nesnelerinin ne kadar üst-veriye ihtiyacı olduğu düşünülmedir ve fazla üst-veri oluşturmanın maliyetli olduğu unutulmamalıdır. Kullanılan içerik geliştirme araçlarının üst-veri ekleme maliyetinizi düşürmesi beklenir. 3.5 İçerik Geliştirme ve Üst-veri Oluşturma Süreçlerinin Birleştirilmesi Anlaşılacağı gibi üst veri oluşturmak maliyetli ve geliştiricilere ek yük getirmektedir. Şu an mevcut çoğu üst-veri geliştirme aracı, öğrenme nesnesi geliştirme süreci dışında kalmaktadır. Üst-veri ve öğrenme nesnesi geliştirme süreçleri ayrı ele alınmaktadır. Bu durum maliyetlerin artması, yeteri kadar üst-veri geliştirilememesi gibi sakıncaları ortaya çıkarmaktadır. Üst-veri geliştirme öğrenme nesnesi geliştirme süreci içine dahil edilmelidir. Bu durumda üst-veri ve öğrenme nesnesi içeriği içinde ortak bulunan veriler bir kez toplanmış olur. Bu bütünleştirme sayesinde öğrenme nesneleri için üst-veri oluşturma maliyeti düşer. Çok basit bir örnek vermek gerekirse bir öğrenme 21

13 nesnesinin öğrenme amacı hem öğrenme nesnesi içeriğinde hem de üst-verisinde bulunmalıdır. Bu bilginin iki kez içerik geliştirici tarafından sağlanması anlamsızdır. Bazı üst-veri bilgileri sistemler tarafından otomatik oluşturulabilir. Örneğin bir öğrenme nesnesinin toplam boyu, içerdiği kütükler ve başka teknik özellikler gibi bilgilerin içerik geliştiriciler tarafından sağlanması anlamsızdır. Bu bilgilerin bir araç tarafından üst-veriye dönüştürülmesi anlamlı olacaktır. Bunlara ek olarak üst-veri oluşturma içerik geliştirme aracı tarafından ele alındığında oluşturulması gereken en az ve en fazla üst-veri miktarı belirlenerek yeterli miktarda üst-veri oluşturma sağlanabilir. Sonuç olarak iyi bir eğitsel içerik geliştirme aracı üst-veri ve içerik geliştirme süreçlerini birleştirmelidir. Bu durumun içerik geliştirme sürecinin maliyetini azaltabilir ve geliştirilen içeriğin yeniden kullanılma olasılığı arttıtılabilir. Ayrıca veri tekrarları engellenebilir, öğrenme nesnesi ve onun üst-verisi arasında tutarlılık sağlanır. Gereğinden az ya da fazla üst-veri oluşturma engellenmiş olur. 22

14 4 ÖĞRENME NESNESİ İÇERİK MODELLERİ Bölüm 2 de öğrenme nesnelerinin verilen tanımlarından ve bu tanımlarla ilgili bir belirsizlikten bahsedilmişti. Öğrenme nesnelerinin tanımının farklı bakış açılardan değişiklik gösterdiği belirtilmişti. En büyük belirsizlik öğrenme nesnesinin ne olduğu ve yapısının nasıl olması gerektiğidir. Bu nedenle öğrenme nesnesi geliştirme stratejisi geliştirmeye çalışanlar, öğrenme nesnesini kesin bir tanıma ve yapıya kavuşturmaya çalışmışlardır. Bu durum öğrenme nesnesi içeriğinin nasıl tanımlanacağı sorununu ortaya çıkarmıştır. Öğrenme nesnesi oluşturmak isteyenler, ilk olarak öğrenme nesnesinin kendileri için ne anlama geldiğini ve ihtiyaçları doğrultusunda yapısını tanımlamışlardır. Bu tanımlamaları yaparken de öğrenme nesnelerinin iki temel özelliğini(yeniden kullanılabilirlik ve parçalı olma) kullanmışlardır. Yeniden kullanılabilme özelliği öğrenme nesnelerinin boyutunu(ders, Ünite bölüm, paragraf, harf) yani ne kadar içerik barındıracağını kısıtlar. Fakat boyunun ve içerik yapısının nasıl olması gerektiği konusunda kesin bir kural ya da standart yoktur. Fakat ortak bir yaklaşımın genel olarak kabul gördüğünden bölüm 2 de bahsedilmişti. Bu yaklaşımda öğrenme nesneleri tek bir amaç çevresinde öğrenmeyi desteklemektedir. Bu da onun boyunu belirlemede temel alınabilecek bir özelliktir. Bu bölümde farklı yaklaşımlarının öğrenme nesnelerini nasıl tanımladıklarını ve yapılarını nasıl belirlediklerini göreceğiz. Bu doğrultuda dört farklı içerik modelinden bahsedilecektir. Bu yaklaşımlar doğrultusunda, bu çalışmanın amacı olan öğrenme nesnesi geliştirme aracına bir şekil vermiş olacağız. Bunun için anlatılacak yaklaşımların sakıncaları ortadan kaldıran ve hepsini kapsayan bir içerik model tanımlanmaya çalışılacaktır. Yeni bir içerik modeli tanımlamadaki amaç artıklılığı azaltmak ve yeniden kullanılabilirliği artırmaktır. Ayrıca iyi bir içerik modelinin süreçlerin otomatikleştirilmesini kolaylaştırdığı, içerik geliştiriciler ve kullanıcılar için öğrenme eğrisini düşürdüğü, hataları ve maliyetleri azalttığı da unutulmamalıdır. 23

15 4.1 Learnativity İçerik Modeli Learnativity içerik modeli eğitsel içeriği beş kümeleme sınıfına ayırmaktadır[10]. Her bir sınıf, içerikleri soyut olarak sınıflar. Her bir sınıf kendinden sonra gelen sınıfı kapsar böylece içerik grupları bir sıradüzensel yapı oluştururlar. İçerikler geliştirilirken en alt sınıftan üstte doğru içerikler gruplandırılır ve eğitsel içerik oluşturulur. Bu modeli oluşturan soyut beş kümeleme birimi şöyledir: Ham ortam elemanları(raw Media Elements): bu elemanlar modeldeki en küçük birimlerdir. Örnek olarak, tek bir cümle veya paragraf, canlandırma, gösterim gibi öğeler sayılabilir. Bu gruptaki elemanlar ayrıca iki alt grupta değerlendirilmektedir. İlk grup zamana dayalı olarak nitelendirilen işitsel, hareketli görüntü ve canlandırma elemanların olduğu zengin içerikler, diğer grup ise resim, metin gibi durağan ortamlardır. Bilgi Nesneleri(Information Objects): Bir grup ham ortam elemanından oluşmaktadır. Bu ham elemanlar belli bir bağlam çerçevesinde bir bütün bilgi nesnesini oluştururlar. Öğrenme nesneleri(learning Objects): Tek bir amaca dayalıdır. Bilgi nesneleri, tek bir amaç etrafında toplanırlar ve birleştirilirler. Bu kümeleme seviyesinde içerikler, LOM standardında önerilen öğrenme nesnelerine göre daha sınırlandırılmış bir durumdadır. Küme grupları(aggregate Assemblies): Bu seviyedeki kümele öğrenme nesnelerinin bir genel amaç çerçevesinde toplanması sonucu oluşur. Koleksiyonlar(Collections): Bu seviye, kümelemedeki en yüksek seviyedir. Ders bölümleri ve ders saatleri büyük gruplar içinde toplanırlar. Açıkça görülüyor ki bu modelde içerikler küçük parçaların birleşiminden oluşmaktadır. Bir koleksiyon küme gruplarından, küme grupları öğrenme nesnelerinden, öğrenme nesnesi bilgi nesnelerinden ve bir bilgi nesnesi, ham ortam elemanlarından oluşmaktadır(şekil 3.3). 24

16 Şekil 3.3 Learnativity içerik modeli Şekil 3.3 de içeriklerin kümelenme sıradüzeni görülmektedir. Bu yapıda soldan sağa yeniden kullanılabilirlik azalırken, bağlam artmaktadır. Ayrıca bu modelde yeniden amaçlandırma, kümelemede en küçük içerik parçaları olan ham ortam elemanları ve bilgi nesneleri üzerinde yapılmaktadır. 4.2 SCORM İçerik Kümeleme Modeli ADL, SCORM belirtimlerinde SCORM İçerik kümele modeli adı altında eğitsel kaynakların düzenini tanımlar. Bu belirtimlerde, SCORM içerik kümeleme modeli üç bileşen içermektedir[11, 12]: Varlık(Assets): Varlıklar eğitsel içeriği oluşturan en temel bileşendir. Herhangi bir Web istemcisi tarafından kullanılabilen çoklu ortam, metin, resim, ses, video kütükleri, Web sayfaları ya da başka şekillerdeki verilerin elektronik gösterimleridir. Ayrıca birden çok varlık başka bir varlık da oluşturabilir. 25

17 Şekil 3.4 SCORM İçerik Kümesi Modeli Paylaşılabilir İçerik Nesnesi-PİN(Sharable Content Objects): Paylaşılabilir içerik nesneleri, bir ya da daha fazla varlıktan oluşmuştur. Paylaşılabilmesi için bağlamdan bağımsız özelliktedir. Örneğin bir PİN farklı öğrenme amaçları çevresinde farklı öğrenme deneyimlerini karşılamak için yeniden kullanılabilir. Paylaşılabilir içerik nesneleri SCORM çalışma ortamını(scorm Run-time Environment) kullanarak eğitim yönetim sistemiyle iletişime geçebilirler. Bu sayede öğrencilerin PİN ile etkileşimini eğitim yönetim sistemi izleyebilir. İçerik Kümesi(Content Aggregation): İçerik kümesi öğrenme kaynaklarının yapısını belirleyen içerik yapısıdır. Bu yapı içerik kümelerini(ders, Ünite, Bölüm, Konu) belirlemeyi sağlar. Şekil 3.4 de SCORM içerik kümeleme modeli ve bu modeldeki bileşenlerin birbirleri arasındaki sıradüzeni görülmektedir. 26

18 4.3 CISCO RLO/RIO Modeli CISCO sistemleri kendi ürünleri için geliştirdiği eğitim programları için öğrenme nesnesi stratejisini benimseyen ilk firmalardan biridir.1998 de, CISCO daha etkin eğitim programları geliştirmek için etkin bir düzen ihtiyacının farkına varmış ve öğrenme nesnesi yaklaşımını kullanmaya başlamıştır. CISCO nun öğrenme nesnesi, Dr.Merill nin Bileşen Görüntüleme Teorisi nin bir karışımı olan tekrar kullanılabilir bilgi nesnesi(tkbn) ne dayanmaktadır. CISCO nun yaklaşımı başarıma dayalı eğitsel nesneleri içerir. Bu nesneler XML ve IMS üst-veri standardında geliştirilmektedir. YKBN leri öğrenme nesnelerinin çekirdeğini oluşturur, aynı zamanda CISCO nun yaklaşımında YKÖN de mevcuttur. YKBN ile YKÖN arasındaki fark, YKBN nin içerik parçaları olması, YKÖN nin ise değerlendirilen ana görev olmasıdır. Her bir YKÖN si, birçok YKBN lerinden oluşur. YKBN leri bilgi eşlemeye dayanmaktadır ve Kavram, Olgu, Süreç, İlke veya Yordam olarak tanımlanır. CISCO nun modelinde, biraz önce bahsedildiği gibi temel iki bileşen mevcuttur. Bunlardan biri yeniden kullanılabilir bilgi nesnesi(reusable Information Object - RIO), diğeri ise yeniden kullanılabilir bilgi nesnelerinden oluşmuş yeniden kullanılabilir öğrenme nesnesidir(reusable Learning Object - RLO)[13, 14, 15]. Yeniden kullanılabilir bilgi nesnesi tekbir öğrenme amacı çevresinde oluşturulmuş bilgi parçaları olarak tanımlanır. Her bir yeniden kullanılabilir bilgi nesnesi üç bileşenden oluşur. Bu bileşenler içerik öğeleri(content items), alıştırma öğeleri(practice items) ve değerlendirme öğeleridir(assessment items). Bu yapı Şekil 3.5 de görülebilir. Ayrıca CISCO modelinde bilgi nesneleri kavram(concept), olgu(fact), süreç(process), ilke(principle) veya yordam(procedure) olarak sınıflandırılırlar. 27

19 Şekil 3.5 CISCO - Yeniden kullanılabilir bilgi nesnesi CISCO modeli, yeniden kullanılabilir öğrenme nesnesini 5 ile 9 adet arasında değişen kullanılabilir bilgi nesnesinden oluşan bir yapı olarak tanımlamıştır. Ayrıca YKÖN sinde gözden geçirme(overview) ve özet(summary) olarak adlandırılan iki kısım daha bulunur. Bu kümeleme seviyesi tek bir öğrenme amacı etrafında toplanmış karmaşık öğrenme deneyimlerini ifade etmek için kullanılır.(şekil 3.6) Şekil 3.6 CISCO RLO/RIO Modeli Ayrıca yeniden kullanılabilir öğrenme nesnesi değerlendirme öğeleri içermektedir. Bu öğeler sayesinde, öğrenci öğrenme işlemine başlamadan bir ön değerlendirme aşamasından geçer. Bu değerlendirmenin sonucuna göre öğrencinin hangi yeniden kullanılabilir bilgi nesnesinden başlayacağı belirlenir. Öğrenme işleminin 28

20 son aşamasında öğrenci tekrar bir değerlendirmeye girer ve yeterli görülürse öğrenme deneyimi tamamlanır. 4.4 NETg Öğrenme Nesnesi Modeli Bilişim teknolojileriyle ilgili eğitsel içerik geliştiren NETg firması, öğrenme nesnesi kavramını ilk kullanan içerik geliştiricilerden biridir. NETg nin geliştirdiği içerik modelinde, dört adet sıradüzen seviye mevcuttur. Bu yapıda bir ders bağımsız üniteleri içerir. Bir ünite bağımsız ders saatlerini ve bir ders saati de bağımsız konuları içerir. Bir öğrenme amacı ve ilgili eğitim faaliyetleri ve değerlendirmeler içeren bir konu, bir öğrenme nesnesi olarak temsil edilir(şekil 3.7)[16]. Birimlerin bağımsız olarak nitelendirilmesinin nedeni bu birimlerin kendi başlarına da var olabildiklerini vurgulamaktır. Şekil 3.7 NETg Öğrenme Nesnesi Modeli NETg nin modelinde ders bir üç boyutlu bir matris olarak düşünülür. Bu matrisin üç temel bileşeni vardır. Bu matriste en küçük birim hücredir ve bu hücre konuyu temsil eder. Aynı satırdaki hücreler bir ders saatini ve aynı dikey eksendeki ders saatleri de üniteyi oluşturur(şekil 3.7). Bu üç bileşen de bağımsızdır yani tek başlarına var olabilirler. 29

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ ÜNİTE 2 VERİ TABANI İÇİNDEKİLER Veri Tabanı Veri Tabanı İle İlgili Temel Kavramlar Tablo Alan Sorgu Veri Tabanı Yapısı BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ BİLGİSAYAR II HEDEFLER Veri tabanı kavramını

Detaylı

BLG4146 - Sistem Analizi ve Tasarımı. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK

BLG4146 - Sistem Analizi ve Tasarımı. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK BLG4146 - Sistem Analizi ve Tasarımı Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK Tasarım Evresi Analiz evresinde sorulan NE sorusuyla elde edilen bilgilerin NASIL yapılacağı, NASIL gerçekleştirileceğinin ortaya konulduğu

Detaylı

Programın Adı: Eğitim ve Öğretim Yöntemleri Proje/Alan Çalışması. Diğer Toplam Kredi AKTS Kredisi

Programın Adı: Eğitim ve Öğretim Yöntemleri Proje/Alan Çalışması. Diğer Toplam Kredi AKTS Kredisi Dersin Adı Kodu: Bilgisayar II Yarıyıl Teori Uyg. Lab. Programın Adı: Eğitim ve Öğretim Yöntemleri Proje/Alan Çalışması Krediler Diğer Toplam Kredi AKTS Kredisi I (Güz) 28 28 56 3 6 Ders Dili Türkçe Zorunlu

Detaylı

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri VERİ KAYNAKLARI YÖNETİMİ İ İ 5. ÜNİTE GİRİŞ Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri yönetimidir. Geleneksel yada çağdaş, birinci yada ikinci elden derlenen veriler amaca uygun veri formlarında tutulur.

Detaylı

Üst Düzey Programlama

Üst Düzey Programlama Üst Düzey Programlama Struts Framework Üst Düzey Programlama-ders08/ 1 JSP MODEL 1 ve MODEL 2 Mimarileri Bu mimariler bir web uygulaması geliştirilirken kullanılan yöntemlerdir. Bu yöntemler arasındaki

Detaylı

JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması

JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması Hakan ALBAĞ Tahsin Barış AKAN Bitirme Projesi 05.06.2006 Giriş Ticari yazılımlarda ortak ihtiyaçlar Birden

Detaylı

Yazılım Gereksinimlerine İlişkin Belirtimler. Sürüm <1.0>

<Ekip Adı> <Proje Adı> Yazılım Gereksinimlerine İlişkin Belirtimler. Sürüm <1.0> Yazılım Gereksinimlerine İlişkin Belirtimler Sürüm [Not: Aşağıda yer alan şablon, Rational Unified Process ile birlikte kullanılmak üzere sağlanmıştır] [Köşeli parantezler

Detaylı

NESNEYE YÖNELİK TASARIM SÜRECİ

NESNEYE YÖNELİK TASARIM SÜRECİ NESNEYE YÖNELİK TASARIM SÜRECİ GİRİŞ Nasıl? sorusuna yanıt aranır. Nesne modeli: Analizden tasarıma. Doğrudan problem alanı ile ilgili nesnelerden oluşan model, yardımcı nesnelerle zenginleştirilir. Ana

Detaylı

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 KONU BAŞLIKLARI 1. Yazılım Mimarisi nedir? 2. Yazılımda Karmaşıklık 3. Üç Katmanlı Mimari nedir? 4. Üç Katmanlı Mimari

Detaylı

KÜTÜPHANECİLİKTE STANDARTLAŞMA VE MARC-XML ÇÖZÜMÜ

KÜTÜPHANECİLİKTE STANDARTLAŞMA VE MARC-XML ÇÖZÜMÜ KÜTÜPHANECİLİKTE STANDARTLAŞMA VE MARC-XML ÇÖZÜMÜ Zehra TAŞKIN ztaskin@hacettepe.edu.tr http://yunus.hacettepe.edu.tr/~ztaskin PLAN MARC Standartları XML MARC XML Neden MARC için XML? MARC XML için gerekli

Detaylı

Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri

Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri Konular Veritabanı Tasarım Aşamaları Veri Modeli Nedir? Veri Modeli Temel Bileşenleri İş Kuralları (Business Rules) İş Kurallarını Veri

Detaylı

PERFORMANS YÖNETĐMĐ. Hedefe Odaklı Çalışma ve Yetkinlik Yönetimi.

PERFORMANS YÖNETĐMĐ. Hedefe Odaklı Çalışma ve Yetkinlik Yönetimi. PERFORMANS YÖNETĐMĐ Kurumların yapısına uygun performans yönetimi sistemini esnek yapı sayesinde Đnsan Kaynakları uygulaması içinde tanımlayarak takip edebilme Performans kayıtlarını yöneticilere e-posta

Detaylı

Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım

Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım İbrahim Onuralp Yiğit 1, Nafiye Kübra Turhan 2, Ahmet Erdinç Yılmaz 3, Bülent Durak 4 1,2,3,4 ASELSAN A.Ş.

Detaylı

S.O.S Günışığı Lojistik Saha Operasyon Sistemi

S.O.S Günışığı Lojistik Saha Operasyon Sistemi S.O.S Günışığı Lojistik Saha Operasyon Sistemi 2013 Sayın Yetkili; Sunduğumuz danışmanlık hizmeti ve geliştirmiş olduğumuz yazılım çözümleriyle müşterilerimizin Bilgi Teknolojileri alanında sektörel rekabet

Detaylı

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER Yazılımı ve Genel Özellikleri Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağların Modellemesi ve Analizi 1 OPNET OPNET Modeler, iletişim sistemleri ve

Detaylı

Paylaşmak istediğiniz dosyalarınızı veya klasörlerinizi işaretledikten sonra tıklayarak paylaşımdaki bir sonraki aşamaya geçebilirsiniz.

Paylaşmak istediğiniz dosyalarınızı veya klasörlerinizi işaretledikten sonra tıklayarak paylaşımdaki bir sonraki aşamaya geçebilirsiniz. 3. Doküman Paylaşma Google Drive, dosyaların, klasörlerin ve Google Dokümanların diğer kişilerle istenilen erişim düzeyinde paylaşılmasına olanak tanır. Google Drive'da, dosyaları, dosyaya ait bir bağlantı

Detaylı

ESNEK YAPILANDIRMA UYGULAMASINDA YENİLİKLER

ESNEK YAPILANDIRMA UYGULAMASINDA YENİLİKLER ESNEK YAPILANDIRMA UYGULAMASINDA YENİLİKLER Amaç ve Fayda Esnek yapılandırma uygulamasında yapılan yenilikler ile; Hareket girişlerinde, daha önceden tanımlanmamış özellik değerlerinin kullanılabilmesi,

Detaylı

TÜİK e-vt Teknik Kılavuz

TÜİK e-vt Teknik Kılavuz TÜİK e-vt Teknik Kılavuz Genel Açıklamalar Mayıs 2015 ANKARA Versiyon: 1.1 1/6 Versiyon Yayım Tarihi Eklenen/Silinen/Değişen Bölüm Açıklama 1.0 20.02.2014 ---- Kılavuzun ilk sürümü. 1.1 04.05.2015 Sayfa

Detaylı

UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ

UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD) Sistemleri Arasındaki Temel Farklar Universal Bilgi Teknolojileri Ltd. Şti. 2010. Tüm hakları saklıdır.

Detaylı

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC)

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem analistlerinin ve kullanıcı faaliyetlerinin spesifik döngüsünün kullanılmasıyla En iyi geliştirilmiş sistemin oluşmasını

Detaylı

2. HTML Temel Etiketleri

2. HTML Temel Etiketleri 2. HTML Temel Etiketleri Bu bölümü bitirdiğinizde, HTML ve etiket kavramlarının ne olduğunu, HTML komut yapısını, Örnek bir HTML dosyasının nasıl oluşturulduğunu, Temel HTML etiketlerinin neler olduğunu,

Detaylı

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur.

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. SİSTEM VE YAZILIM o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. o Yazılım, bilgisayar sistemlerinin bir bileşeni olarak ele alınmalıdır. o Yazılım yalnızca

Detaylı

DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI BİLGİ TOPLUMU DAİRESİ BAŞKANLIĞI. e-yazışma Projesi. Paket Yapısı

DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI BİLGİ TOPLUMU DAİRESİ BAŞKANLIĞI. e-yazışma Projesi. Paket Yapısı DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI BİLGİ TOPLUMU DAİRESİ BAŞKANLIĞI e-yazışma Projesi Paket Yapısı 11/04/2011 İçindekiler 1. Giriş... 2 2. Paket Yapısı... 2 2.1. Paket Bileşenleri... 2 2.2. Senaryo... 6 1 1. Giriş

Detaylı

DITA ile Uygulama Belgeleri Hazırlamak

DITA ile Uygulama Belgeleri Hazırlamak Özgür Web Teknolojileri Günleri 2011 DITA ile Uygulama Belgeleri Hazırlamak Adil Güneş AKBAŞ adil@ozguryazilim.com.tr DITA? Özelleştirilmiş, konu tabanlı(topic-based), yapılandırılmış belge yazma mimarisi

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Bilgi Teknolojileri Kullanımı Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi

Detaylı

Programın Adı: Eğitim ve Öğretim Yöntemleri Proje/Alan Çalışması. Diğer Toplam Kredi AKTS Kredisi

Programın Adı: Eğitim ve Öğretim Yöntemleri Proje/Alan Çalışması. Diğer Toplam Kredi AKTS Kredisi Dersin Adı-Kodu: Bilgisayar II Yarıyıl Teori Uyg. Lab. Programın Adı: Eğitim ve Öğretim Yöntemleri Proje/Alan Çalışması Krediler Diğer Toplam Kredi AKTS Kredisi I (Güz) 28 28 - - - 56 3 6 Ders Dili Türkçe

Detaylı

ODTÜ BLOG SERVĐSĐ ve BLOG HAZIRLAMA

ODTÜ BLOG SERVĐSĐ ve BLOG HAZIRLAMA Instructional Technology Support Office ODTÜ BLOG SERVĐSĐ ve BLOG HAZIRLAMA Orta Doğu Teknik Üniversitesi Middle East Technical University Đletişim Bilgileri: Web adresi: http://its.metu.edu.tr Adres:

Detaylı

SU KALITE SİSTEMİ. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu

SU KALITE SİSTEMİ. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başarsoft Su Kalite Bilgi Dokumanı 10.10.2013 İçindekiler 1. SU KALITE SİSTEMİ... 2 1.1 Sistemin Genel Amaçları:... 3 1.2 Kullanılan Bileşen ve Teknolojiler:... 4 2. UYGULAMALARA

Detaylı

GÖMÜLÜ YAZILIMLARDA ÇOK AMAÇLI GRAFİK ARAYÜZÜ: VISION GDI

GÖMÜLÜ YAZILIMLARDA ÇOK AMAÇLI GRAFİK ARAYÜZÜ: VISION GDI GÖMÜLÜ YAZILIMLARDA ÇOK AMAÇLI GRAFİK ARAYÜZÜ: VISION GDI Soner ÇINAR 1,Merve Özkardeş 1, Recep Bora ÇALIŞKANBAŞ 1, Burak ÜNALTAY 1 1 Gömülü ve Gerçek Zamanlı Yazılım Tasarım Müdürlüğü, SST Sektör Bşk.

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB TASARIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB TASARIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB TASARIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı karşıya

Detaylı

Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı. Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği

Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı. Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği Bilgi Sistemleri Yönetim Bilgi Sistemleri Para, insangücü, malzeme, makine, teknoloji ve bilgi gibi

Detaylı

MUHASEBE VE FİNANSMAN MUHASEBEDE WEB TABANLI PROGRAM KULLANMA GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAM (YETERLİĞE DAYALI)

MUHASEBE VE FİNANSMAN MUHASEBEDE WEB TABANLI PROGRAM KULLANMA GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAM (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü MUHASEBE VE FİNANSMAN MUHASEBEDE WEB TABANLI PROGRAM KULLANMA GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAM (YETERLİĞE DAYALI) 2014 ANKARA 1

Detaylı

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1 Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net http://www.serkanaksu.net/ 1 JavaScript JavaScript Nedir? Nestcape firması tarafından C dilinden esinlenerek yazılmış, Netscape Navigator 2.0 ile birlikte

Detaylı

Powered by www.etgigrup.com. www.vedubox.com

Powered by www.etgigrup.com. www.vedubox.com Powered by www.etgigrup.com www.vedubox.com Entegre E-Eğitim Sistemi Uzaktan Eğitim Sisteminiz 1DK da Hazır! Kolay Basit İnovatif Esnek Entegre Entegre Eğitim Platformu Uzaktan Eğitim, e-eğitim, Online

Detaylı

Kural Motoru. www.paperwork.com.tr

Kural Motoru. www.paperwork.com.tr Kural Motoru www.paperwork.com.tr İş Kuralı Örnekleri Aşağıda iş kurallarına çeşitli örnekler verilmiştir; : İş Kuralı Nedir? T üm işletmeler kural merkezli çalışırlar. Kurallar hangi fırsatların takip

Detaylı

Temel Bilgi Teknolojileri - II Ayrıntılı Ders İçerikleri

Temel Bilgi Teknolojileri - II Ayrıntılı Ders İçerikleri Temel Bilgi Teknolojileri - II Ayrıntılı Ders İçerikleri Hesap Tabloları(Excel 2007) HAFTA 1 1. Hesap Tablolarına Giriş 1.1. Hesap tablosu tanımı, kullanım amacı ve yerleri 1.2. MS Excel Uygulamasına giriş

Detaylı

BIM 312 Database Management Systems. Veritabanı Kavramına Giriş

BIM 312 Database Management Systems. Veritabanı Kavramına Giriş BIM 312 Database Management Systems Veritabanı Kavramına Giriş Veritabanı Nedir? Veritabanı, birbirleriyle ilişkili verilerin hızlı ve verimli bir şekilde ulaşılmasına olanak verecek biçimde saklanmasıyla

Detaylı

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR Doküman Adı: GELİŞTİRME SÜREÇLERİ Doküman No.: P508 Revizyon No: 01 5 1 Web Sayfası Hazırlama Talimatı iptal edildiği için 5.2 maddesinden ilgili cümle çıkartıldı. 3 1 Web Sayfası Hazırlama Talimatı iptal

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN İçerik Dosya Organizasyonu (File Organization) Veritabanı Sistemleri (Database Systems) BM307 Dosya Organizasyonu (File Organization) İçerik Dosya

Detaylı

Üst Düzey Programlama

Üst Düzey Programlama Üst Düzey Programlama Servlet Üst Düzey Programlama-ders01/ 1 Servlet Nedir? Web sayfaları ilk başlarda durağan bir yapıya sahipti ve kullanıcıdan bilgi alarak işlemler yapmıyordu. Zamanın geçmesiyle kullanıcıya

Detaylı

ÇANKIRI KARATEKĐN ÜNĐVERSĐTESĐ STRATEJĐ GELĐŞTĐRME KURULUNUN KURULUŞ VE ĐŞLEYĐŞĐ HAKKINDAKĐ YÖNERGE. BĐRĐNCĐ BÖLÜM Genel Hükümler

ÇANKIRI KARATEKĐN ÜNĐVERSĐTESĐ STRATEJĐ GELĐŞTĐRME KURULUNUN KURULUŞ VE ĐŞLEYĐŞĐ HAKKINDAKĐ YÖNERGE. BĐRĐNCĐ BÖLÜM Genel Hükümler ÇANKIRI KARATEKĐN ÜNĐVERSĐTESĐ STRATEJĐ GELĐŞTĐRME KURULUNUN KURULUŞ VE ĐŞLEYĐŞĐ HAKKINDAKĐ YÖNERGE Amaç BĐRĐNCĐ BÖLÜM Genel Hükümler MADDE 1 Bu yönerge, Üniversitenin misyon, vizyon ve temel değerlerinin

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri Veri modelleri, veriler arasında ilişkisel ve sırasal düzeni gösteren kavramsal tanımlardır. Her program en azından bir veri modeline dayanır. Uygun

Detaylı

YAZILIM KAVRAMINA BİR BAKIŞ. Gürcan Banger Elektrik Yük. Müh. ESOGÜ - 9 Nisan 2007

YAZILIM KAVRAMINA BİR BAKIŞ. Gürcan Banger Elektrik Yük. Müh. ESOGÜ - 9 Nisan 2007 YAZILIM KAVRAMINA BİR BAKIŞ Gürcan Banger Elektrik Yük. Müh. ESOGÜ - 9 Nisan 2007 YAZILIM ve DONANIM Bilgisayar kavramı, donanım ve yazılım olmak üzere iki ana bileşenden oluşuyor. Elektronik, mekanik

Detaylı

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ FMEA-HATA TÜRLERİ VE ETKİ ANALİZİ Tanımlama Mevcut veya olası hataları ortaya koyan, bu hataların yaratabileceği etkileri göz önünde bulunduran ve etkilerine göre hataları önceliklendirerek oluşmalarının

Detaylı

İç Mimari için BIM 1. bölüm

İç Mimari için BIM 1. bölüm İç Mimari için BIM 1. bölüm BIM (Yapı Bilgi Sistemi) hakkındaki görüşler genellikle binanın dış tasarımı ve BIM in mimari tasarımın bu alanına getirdiği faydalar üzerine odaklanır. Binaların katı modelleri,

Detaylı

MS WORD 6. BÖLÜM. Başvurular sekmesindeki seçenekler Şekil 3.127 de görülmektedir. Şekil 3. 127. Başvurular Sekmesi

MS WORD 6. BÖLÜM. Başvurular sekmesindeki seçenekler Şekil 3.127 de görülmektedir. Şekil 3. 127. Başvurular Sekmesi MS WORD 6. BÖLÜM Bölüm Adı: BAŞVURULAR Bölümün Amacı: Başvurular sekmesini kullanmak. Neler Öğreneceksiniz? Bu bölümü bitiren kişi: 1. Belgeye içindekiler tablosu oluşturabilir. 2. Belge içinde dipnot

Detaylı

1.Yazılım Geliştirme Metotları 1

1.Yazılım Geliştirme Metotları 1 1.Yazılım Geliştirme Metotları 1 1.1 Klasik Çevrim(Waterfall) 1.2 V Modeli 1.3 Prototipleme/Örnekleme 1.4 Spiral Model 1.5 Evrimsel Geliştirme 1.6 Evrimsel Prototipleme 1.7 Artımlı Geliştirme 1.8 Araştırmaya

Detaylı

T. C. KAMU İHALE KURUMU

T. C. KAMU İHALE KURUMU T. C. KAMU İHALE KURUMU Elektronik İhale Dairesi KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ BT Strateji Yönetimi BT Hizmet Yönetim Politikası Sürüm No: 6.0 Yayın Tarihi: 26.02.2015 444 0 545 2012 Kamu İhale Kurumu Tüm hakları

Detaylı

1 Temel Kavramlar. Veritabanı 1

1 Temel Kavramlar. Veritabanı 1 1 Temel Kavramlar Veritabanı 1 Veri Saklama Gerekliliği Bilgisayarların ilk bulunduğu yıllardan itibaren veri saklama tüm kurum ve kuruluşlarda kullanılmaktadır. Veri saklamada kullanılan yöntemler; Geleneksel

Detaylı

2-Veritabanı Yönetim Sistemleri/ Temel Kavramlar

2-Veritabanı Yönetim Sistemleri/ Temel Kavramlar 2-Veritabanı Yönetim Sistemleri/ Temel Kavramlar Öğr. Gör. Saliha Kevser KAVUNCU Veritabanı neden kullanılır? Veritabanının amacı; insanların ve organizasyonların birşeyleri takip edebilmesine yardımcı

Detaylı

DOKÜMANLARIN KONTROLÜ PROSEDÜRÜ Doküman No: Yürürlük Tarihi: Revizyon Tarih/No:

DOKÜMANLARIN KONTROLÜ PROSEDÜRÜ Doküman No: Yürürlük Tarihi: Revizyon Tarih/No: 1. AMAÇ Bu prosedürün amacı, İç Kontrol Sistemi içinde bulunan tüm dokümanların hazırlanması, onaylanması, yayını, sürdürülmesi, güncelleştirilmesi ve dağıtım esasları için yöntem ve sorumlulukları belirlemektir.

Detaylı

ŞARTNAME TAKİP PROGRAMI (STP2006)

ŞARTNAME TAKİP PROGRAMI (STP2006) ŞARTNAME TAKİP PROGRAMI (STP2006) Firmanız, birden çok kurum veya kuruluşun şartnamelerini takip etmek zorunda ise geliştirmiş olduğumuz Şartname Takip Programı mızı kullanarak bu bilgilerinizi yönetebilirsiniz.

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ BUILDING GEODATABASE EĞİTİMİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ BUILDING GEODATABASE EĞİTİMİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ BUILDING GEODATABASE EĞİTİMİ http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 3 Gün 18 Saat COĞRAFİ

Detaylı

Önemli noktalar. Paradigma Nesnelere Giriş Mesajlar / Ara bağlantılar Bilgi Gizleme (Information Hiding ) Sınıflar(Classes) Kalıtım/Inheritance

Önemli noktalar. Paradigma Nesnelere Giriş Mesajlar / Ara bağlantılar Bilgi Gizleme (Information Hiding ) Sınıflar(Classes) Kalıtım/Inheritance Önemli noktalar Paradigma Nesnelere Giriş Mesajlar / Ara bağlantılar Bilgi Gizleme (Information Hiding ) Sınıflar(Classes) Kalıtım/Inheritance public class Test { // çalışır İnsan insan = new Çiçekçi();

Detaylı

KULLANIM KILAVUZU. VSP Teknoloji ile sıfır hatada Dünya standartlarında web kalite politikasına uygun web sitesi oluşturabileceksiniz

KULLANIM KILAVUZU. VSP Teknoloji ile sıfır hatada Dünya standartlarında web kalite politikasına uygun web sitesi oluşturabileceksiniz KULLANIM KILAVUZU VSP Teknoloji ile sıfır hatada Dünya standartlarında web kalite politikasına uygun web sitesi oluşturabileceksiniz Kullanıcı dostu kontrol panelli dünya standartlarında web tasarım uygulaması.

Detaylı

TARBİL Kapsamında Uydu ve Yersel Veri Tespit, Kayıtçı İşlem Yönetim Sistemi Geliştirilmesi

TARBİL Kapsamında Uydu ve Yersel Veri Tespit, Kayıtçı İşlem Yönetim Sistemi Geliştirilmesi TARBİL Kapsamında Uydu ve Yersel Veri Tespit, Kayıtçı İşlem Yönetim Sistemi Geliştirilmesi Kurum Adı : İstanbul Teknik Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi Proje Durumu : Tamamlandı. Projenin

Detaylı

[E-Katalog Tanıtım Sayfası] Ayser Bilgisayar. Cumhuriyet Meydanı No:41 Kat:2 0286 217 60 34

[E-Katalog Tanıtım Sayfası] Ayser Bilgisayar. Cumhuriyet Meydanı No:41 Kat:2 0286 217 60 34 [E-Katalog Tanıtım Sayfası] Ayser Bilgisayar Cumhuriyet Meydanı No:41 Kat:2 0286 217 60 34 Neden Ayser Bilgisayar? Bundan 10 yıl önce insanlar bir ürün almak için mağaza mağaza dolaşırlar ve farklı fiyatları

Detaylı

TS EN ISO 9241-151 EŞLEŞTİRME LİSTESİ

TS EN ISO 9241-151 EŞLEŞTİRME LİSTESİ Kriter No Kriter Başlığı Rehber İlke Başlığı A 6. Üst Düzey Tasarım Kararları ve Tasarım Stratejisi 6.1 Genel özellikler 6.2 Web uygulamasının amacının belirginliği 3.10.1. Kurumsal Bilgiler 1.3.2. Kullanıcıların

Detaylı

1. Defter detaylarına ait bilgilerin, örneğin yevmiye kayıtlarının olduğu dosya 2. Bir nevi kapak sayfası diyebileceğimiz Berat dosyası

1. Defter detaylarına ait bilgilerin, örneğin yevmiye kayıtlarının olduğu dosya 2. Bir nevi kapak sayfası diyebileceğimiz Berat dosyası 12 Kasım 2014 İlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL İlgili Modül/ler : E-Defter e-defter Hazırlama Uygulaması E-Defter, şekil hükümlerinden bağımsız olarak Vergi Usul Kanununa ve/veya Türk Ticaret

Detaylı

1. Excel Dönüşümü : 2. Rapor Master Tanımları :

1. Excel Dönüşümü : 2. Rapor Master Tanımları : Programın Amacı : Bu Program As/400 Sistemindeki herhangi bir veya birden fazla file ı kullanarak istenilen şekilde sorgulama yaparak elde edilen bilgileri Excel Formatında Pc deki istenilen bir yere kaydetmek.

Detaylı

e-öğrenmede İçerik Üretimi ve Yönetimi

e-öğrenmede İçerik Üretimi ve Yönetimi e-öğrenmede İçerik Üretimi ve Yönetimi Öğr. Gör. Dr. M. Emin Mutlu Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi III. E-Learning Zirvesi 18 Mart 2004 e-öğrenme Öğretimde elektronik teknolojilerin kullanıldığı

Detaylı

Türkiye Tarımsal Öğrenme Nesneleri Deposu

Türkiye Tarımsal Öğrenme Nesneleri Deposu Türkiye Tarımsal Öğrenme Nesneleri Deposu Damla Öceş 1, Zeynel Cebeci 2 1 Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü 2 Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Biyometri-Genetik A.B.D damlaoces@windowslive.com,

Detaylı

Yaşanmış Tecrübe Paylaşımı Önce Test Et Sonra Kodla XP Pratiği

Yaşanmış Tecrübe Paylaşımı Önce Test Et Sonra Kodla XP Pratiği TBD 21. Ulusal Bilişim Kurultayı Sunumu Yaşanmış Tecrübe Paylaşımı Önce Test Et Sonra Kodla XP Pratiği Hasan ÖZKESER Bimar Bilgi İşlem Hizmetleri Aş. 5 Ekim 2004 ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi, Ankara 2004

Detaylı

1.2.7 Kurum ve Süreç Performans Yönetimi 11. 15. Günler

1.2.7 Kurum ve Süreç Performans Yönetimi 11. 15. Günler 1.2.7 Kurum ve Süreç Performans Yönetimi 11. 15. Günler 14.2.-18.2.2011 Süreç Performans Yönetimi 12. Gün Süreç Geliştirme Süreç Geliştirme Görev ve faaliyetleri bir bütün olarak geliştirebilen, ürün ve

Detaylı

Sade ve tam ekran masaüstü kullanımının temel çıkış noktası, aranılan özelliğe çabuk erişimi sağlayan yenilikçi kullanıcı deneyimidir.

Sade ve tam ekran masaüstü kullanımının temel çıkış noktası, aranılan özelliğe çabuk erişimi sağlayan yenilikçi kullanıcı deneyimidir. Netsis 3 Netsis 3 Netsis 3, Netsis ERP ürün ailesinin 3. Boyuta taşınmış yeni arayüz ve işlevleriyle karşımıza çıkan yeni yüzüdür. 3. Boyut, Logo ürün ailesi için ortak bir hedefi işaret eder, çünkü yapılan

Detaylı

w w w. a n k a r a b t. c o m

w w w. a n k a r a b t. c o m Şirket Profili w w w. a n k a r a b t. c o m AnkaraBT, yazılım geliştirme alanında faaliyet gösteren ve uzman kadrosuyla Türkiye'nin önde gelen kurumsal çözümlerini üreten %100 Türk sermayeli bilgi teknolojisi

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Bilgisayar II Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (x) Dersin Türü Zorunlu (x) Seçmeli

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 1

Yrd. Doç. Dr. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 1 Yrd. Doç. Dr. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 1 Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 2 Kullanıcıların site içeriğini belirlemede rol oynadığı, Dinamik, Teknik bilgi gerektirmeyen, Çok yönlü etkileşim sağlayan,

Detaylı

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Özlem Özgöbek Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 2010 İnternet erişiminin yaygınlaşması ve artık mobil cihazlar üzerinden bile yüksek hızlı veri iletişimine

Detaylı

TEBLİĞ. MADDE 2 Aynı Tebliğin ekinde yer alan Türkiye Muhasebe Standardı TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu Standardının;

TEBLİĞ. MADDE 2 Aynı Tebliğin ekinde yer alan Türkiye Muhasebe Standardı TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu Standardının; 9 Nisan 2015 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 29321 TEBLİĞ Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan: FİNANSAL TABLOLARIN SUNULUŞUNA İLİŞKİN TÜRKİYE MUHASEBE STANDARDI (TMS 1) HAKKINDA TEBLİĞ

Detaylı

Tarım makineleri kullanımında mesleki riskleri önlemek için görsel iletişim araçlarıyla eğitim

Tarım makineleri kullanımında mesleki riskleri önlemek için görsel iletişim araçlarıyla eğitim Tarım makineleri kullanımında mesleki riskleri önlemek için görsel iletişim araçlarıyla eğitim PROJE nº: 2011-1-ES1-LEO05-35863 Öğrenci Kılavuzu Bu proje Avrupa Komisyonu tarafından desteklenmektedir.

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ANDROİD İLE MOBİL PROGRAMLAMA GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ANDROİD İLE MOBİL PROGRAMLAMA GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ANDROİD İLE MOBİL PROGRAMLAMA GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2014 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB TABANLI İÇERİK YÖNETİM SİSTEMLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB TABANLI İÇERİK YÖNETİM SİSTEMLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB TABANLI İÇERİK YÖNETİM SİSTEMLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim

Detaylı

ProQuest DISSERTATIONS AND THESIS FULL TEXT

ProQuest DISSERTATIONS AND THESIS FULL TEXT ProQuest DISSERTTIONS ND THESIS FULL TEXT Kullanım Kılavuzu Kapsam Kendi alanındaki tek veritabanı olan bu veritabanı Mühendislik, Tıp Bilimleri, Fizik, Psikoloji, Eğitim, Edebiyat, Felsefe, Sosyal Bilimler,

Detaylı

FATURA ŞABLONU TASARLAMA KILAVUZU

FATURA ŞABLONU TASARLAMA KILAVUZU FATURA ŞABLONU TASARLAMA KILAVUZU Şubat 2015 FATURA ŞABLONLARI Alıcının faturalarını istediğiniz formatta görüntüleyebilmesi için hazırlamanız gereken şablonu Yönetim Şirket Tanımları Fatura Şablonları

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Bilgi ve İletişim Teknolojisi Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (x) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi

Detaylı

Uzaktan Eğitim ve E-Öğrenme

Uzaktan Eğitim ve E-Öğrenme Uzaktan Eğitim ve E-Öğrenme Gökhan Eryol III. ULAKNET Çalıştayı ve Eğitimi Adnan Menderes Üniversitesi Didim MYO/Aydın 31 Mayıs - 3 Haziran 2009 Gündem Tanımlar Uzaktan Eğitim E-Öğrenme kavramları Ürünler

Detaylı

RotamNet Ticari Programı Kısa Tanıtım Dökümanı

RotamNet Ticari Programı Kısa Tanıtım Dökümanı RotamNet Ticari Programı Kısa Tanıtım Dökümanı RotamNet ; Kolay kurulumu ve kullanımıyla ön plana çıkan, teknolojik alt yapısıyla işletmelere pratik çözümler sunan ve büyük avantajlar sağlayan tam bir

Detaylı

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım Kısaca Müşteri İlişkileri Yönetimi Genel Tanıtım Başar Öztayşi Öğr. Gör. Dr. oztaysib@itu.edu.tr 1 MİY Genel Tanıtım 2 MİY Genel Tanıtım İçerik Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir? Neden? Tipleri Nelerdir?

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA TEKNİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA TEKNİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA TEKNİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

İNTERNET TABANLI TEST HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME PROGRAMLAMA ARAYÜZÜ

İNTERNET TABANLI TEST HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME PROGRAMLAMA ARAYÜZÜ İNTERNET TABANLI TEST HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME PROGRAMLAMA ARAYÜZÜ Öğr Grv. M. Emin MUTLU (Açıköğretim Fakültesi) Arş. Grv. Ruşen YILMAZ (Açıköğretim Fakültesi) Prof. Dr. B. Fethi ŞENİŞ (İşletme Fakültesi)

Detaylı

OHS Backoffice > Ana Görünüm. OHS Backoffice'de birden fazla otelinizi yönetebilirsiniz.

OHS Backoffice > Ana Görünüm. OHS Backoffice'de birden fazla otelinizi yönetebilirsiniz. OHS Backoffice > Ana Görünüm OHS Backoffice'de birden fazla otelinizi yönetebilirsiniz. OHS Backoffice > Otel Bilgileri Otel resmi iletişim, konum, kapasite bilgileri ve varsayılan dil, iç pazar para birimi

Detaylı

DEPREM BÖLGESİNDE BİLGİ TABANLI İŞ GÜVENLİĞİ VE SAĞLIĞI YÖNETİMİ

DEPREM BÖLGESİNDE BİLGİ TABANLI İŞ GÜVENLİĞİ VE SAĞLIĞI YÖNETİMİ Özet DEPREM BÖLGESİNDE BİLGİ TABANLI İŞ GÜVENLİĞİ VE SAĞLIĞI YÖNETİMİ Ercan ÖZTEMEL, Ali İlhan HACIFAZLIOĞLU Sakarya Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü, Sakarya İş güvenliği

Detaylı

VERİ TABANI SİSTEMLERİ

VERİ TABANI SİSTEMLERİ VERİ TABANI SİSTEMLERİ 1- Günümüzde bilgi sistemleri Teknoloji ve bilgi. 2- Bilgi sistemlerinin Geliştirilmesi İşlevsel Gereksinimleri 1.AŞAMA Gereksinim Belirleme ve Analiz Veri Gereksinimleri Gereksinimler

Detaylı

VERİ TABANI UYGULAMALARI

VERİ TABANI UYGULAMALARI V. Ünite VERİ TABANI UYGULAMALARI A. BAŞLANGIÇ B. BİR VERİ TABANI YARATMA C. FORMLARIN KULLANIMI D. BİLGİYE ERİŞİM E. RAPORLAMA 127 A BAŞLANGIÇ Konuya Hazırlık 1. Veri tabanı programları hangi amaç için

Detaylı

İÜ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ. Süreç İyileştirme Standardı

İÜ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ. Süreç İyileştirme Standardı Dök. No: AUZEF-SS-1.2-11 Yayın Tarihi:30.12.2015 Rev No:00 Rev Tarihi: Sayfa 1 / 12 1. AMAÇ İÜ AUZEF süreçlerinin kalite, verimlik ve etkinliğini arttırmak için yapılan sürekli iyileştirme çalışmalarında

Detaylı

Özgür Yazılım Eğitim Yönetim Sistemleri

Özgür Yazılım Eğitim Yönetim Sistemleri Özgür Yazılım Eğitim Yönetim Sistemleri Özgür Yazılım A.Ş. merve.yalcin@ozguryazilim.com.tr, adil.akbas@ozguryazilim.com.tr Özet: Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte öğrenme ortamlarının

Detaylı

2000 li Yıllar. 2010 sonrası. BT sınıflarının yanında tüm sınıflarımıza BT ekipmanları ve internet Bağlantısı

2000 li Yıllar. 2010 sonrası. BT sınıflarının yanında tüm sınıflarımıza BT ekipmanları ve internet Bağlantısı eğitimde 2000 li Yıllar İlköğretim ve ortaöğretim okullarımızın tamamına yakınında BT sınıfları (bilgisayar, internet bağlantısı, yazıcı, tarayıcı ve projeksiyon gibi BT ekipmanları) 2010 sonrası BT sınıflarının

Detaylı

Görsel Programlama DERS 03. Görsel Programlama - Ders03/ 1

Görsel Programlama DERS 03. Görsel Programlama - Ders03/ 1 Görsel Programlama DERS 03 Görsel Programlama - Ders03/ 1 Java Dili, Veri Tipleri ve Operatörleri İlkel(primitive) Veri Tipleri İLKEL TİP boolean byte short int long float double char void BOYUTU 1 bit

Detaylı

Yazılım Mühendisliği Bölüm - 3 Planlama. Cengiz GÖK

Yazılım Mühendisliği Bölüm - 3 Planlama. Cengiz GÖK Yazılım Mühendisliği Bölüm - 3 Planlama Cengiz GÖK 1 Planlama Yazılım geliştirme sürecinin ilk aşaması Başarılı bir proje geliştirebilmek için projenin tüm resminin çıkarılması işlemi Proje planlama aşamasında

Detaylı

3. hafta Bulut Bilişim Mimari Yapısı

3. hafta Bulut Bilişim Mimari Yapısı 1 3. hafta Bulut Bilişim Mimari Yapısı 2. Bulut Bilişim Mimari Yapısı Bulut bilişim mimari yapısı her biri birbiri ile çok sıkı bağlı (ilintili) olmayan birçok bulut bileşenlerinden oluşur. Bu bölümde

Detaylı

KARADAĞ SUNUMU Natalija FILIPOVIC

KARADAĞ SUNUMU Natalija FILIPOVIC VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yeni Teknolojiler ve Bunların Yargıda Uygulanmaları Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar Yüksek

Detaylı

FineHVAC Yeni Sürüm 9 NG ISK Tasarımı İçin Yeni Nesil Entegre Yazılım Aracı

FineHVAC Yeni Sürüm 9 NG ISK Tasarımı İçin Yeni Nesil Entegre Yazılım Aracı Tesisat Dergisi, Sayı 133, Ocak 2007 FineHVAC Yeni Sürüm 9 NG ISK Tasarımı İçin Yeni Nesil Entegre Yazılım Aracı Süleyman Kavas Makina Mühendisi 4M Teknik Yazılım Ltd. Şti. 1. Giriş FineHVAC ISK (Isıtma,

Detaylı

4.1. Grafik Sihirbazını kullanarak grafik oluşturma

4.1. Grafik Sihirbazını kullanarak grafik oluşturma BÖLÜM14 4. EXCEL DE GRAFİK Excel programının en üstün özelliklerinden bir diğeri de grafik çizim özelliğinin mükemmel olmasıdır. Excel grafik işlemleri için kullanıcıya çok geniş seçenekler sunar. Excel

Detaylı

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 Ders- 13 World Wide Web (WWW) Yrd. Doç. Dr. Burcu Can Buğlalılar Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Katmanları İçerik World Wide Web (WWW) Anlık Mesajlaşma

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü Mesleki Gelişim Programı 1-ETKİNLİĞİN ADI FATİH Projesi Eğitimde Teknoloji Kullanımı Kursu -ETKİNLİĞİN AMAÇLARI Bu faaliyeti

Detaylı

BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1. Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı

BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1. Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1 Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı Mart 2015 0 SORU 1) Bulanık Küme nedir? Bulanık Kümenin (fuzzy

Detaylı

İş Akış Yönetimi LOGO Kasım 2014

İş Akış Yönetimi LOGO Kasım 2014 İş Akış Yönetimi LOGO Kasım 2014 İçindekiler İş Akış Yönetimi... 3 Görevler... 4 Görev Bilgileri... 5 Mesajlar... 7 Zaman Ayarlayıcı İşlemler... 8 Zamanlanmış Görevler... 10 Zamanlanmış Görev Bilgileri...

Detaylı