KARBONMONOKSĠT GAZI DEDEKTÖRÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KARBONMONOKSĠT GAZI DEDEKTÖRÜ"

Transkript

1 T.C. KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü KARBONMONOKSĠT GAZI DEDEKTÖRÜ Muhammet Dursun TATAS DANIġMAN Yrd. Doç. Dr. Gökçe HACIOĞLU Mayıs 2013 TRABZON

2

3 T.C. KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü KARBONMONOKSĠT GAZI DEDEKTÖRÜ Muhammet Dursun TATAS DANIġMAN Yrd. Doç. Dr. Gökçe HACIOĞLU Mayıs 2013 TRABZON iii

4 ii

5 LĠSANS BĠTĠRME PROJESĠ ONAY FORMU Muhammet Dursun TATAS tarafından Gökçe HACIOĞLU yönetiminde hazırlanan CO GAZI DEDEKTÖRÜ baģlıklı lisans bitirme projesi tarafımızdan incelenmiģ, kapsamı ve niteliği açısından bir Lisans Bitirme Projesi olarak kabul edilmiģtir. DanıĢman : Yrd. Doç. Dr. Gökçe HACIOĞLU Jüri Üyesi 1 : Prof. Dr. Temel KAYIKÇIOĞLU Jüri Üyesi 2 : Doç. Dr. Ali GANGAL Bölüm BaĢkanı : Prof. Dr. Ġsmail H. ALTAġ iii

6 iv

7 ÖNSÖZ Bu kılavuzun ilk taslaklarının hazırlanmasında emeği geçenlere, kılavuzun son halini almasında yol gösterici olan kıymetli hocam Sayın Gökçe HACIOĞLU na Ģükranlarımı sunmak istiyorum. Ayrıca bu çalıģmayı destekleyen Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü ne, Mühendislik Fakültesi Dekanlığına ve Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölüm BaĢkanlığına içten teģekkürlerimi sunarım. Her Ģeyden öte, eğitimim süresince bana her konuda tam destek veren aileme ve bana hayatlarıyla örnek olan tüm hocalarıma saygı ve sevgilerimi sunarım. Destekleri ve yardımlarından ötürü önce aileme, sonra arkadaģlarıma sonsuz teģekkürlerimi sunarım. Mayıs, 2013 Muhammet Dursun TATAS v

8 vi

9 ĠÇĠNDEKĠLER LĠSANS BĠTĠRME PROJESĠ ONAY FORMU.....iii ÖNSÖZ....v ĠÇĠNDEKĠLER...vii ÖZET.x SEMBOLLER VE KISALTMALAR xii 1. GĠRĠġ KARBONMONOKSĠT (CO) ĠLE ĠLGĠLĠ BĠLGĠLER KARBON (C) VE OKSĠJEN (O) ELEMENTLERĠ VE KĠMYASAL ÖZELLĠKLERĠ KARBON OKSĠJEN PERĠYODĠK CETVEL VE MOLEKÜL AĞIRLIĞI YOĞUNLUK ĠLĠġKĠSĠ CO GAZI NEDĠR? CO GAZI FARK EDĠLEBĠLĠR MĠ? FARK EDĠLEBĠLĠRSE NASIL FARK EDĠLĠR? CO ZEHĠRLENMELERĠNDE GÖRÜLEN BELĠRTĠLER KARBONMONOKSĠT (CO) GAZININ ETKĠ ġeklġ KARBONMONOKSĠT ZEHĠRLENMELERĠ VE BELĠRTĠLERĠ CO ZEHĠRLENMESĠNDE YAPMAMIZ GEREKENLER KARBONMONOKSĠT GAZI SIZMASI SONUCU BĠR TAKIM OLAYLAR DETEKTÖR ĠLE ĠLGĠLĠ BĠLGĠLER DETEKTÖR NEDĠR? KARBONMONOKSĠT DETEKTÖRLERĠ SENSÖR NEDĠR? CO SENSÖRÜ DEVRE ELEMANLARI VE ÖZELLĠKLERĠ...15 vii

10 4.1.MĠKRODENETLEYĠCĠ MĠKRODENETLEYĠCĠ NEDĠR? MĠKRODENETLEYĠCĠYE NEDEN ĠHTĠYAÇ DUYARIZ? NEDEN PIC SEÇTĠK? KULLANDIĞIMIZ PIC ÇEġĠTLERĠ VE ÖZELLĠKLERĠ PIC 16F628A PIC 12F ULN MQ-7 SENSÖRÜ RÖLE W06 TEK FAZLI SĠLĠKON KÖPRÜ DOĞRULTUCU PIC ĠLE YAPILAN ĠġLEMLER VE KODLAR KOD BĠLGĠLERĠ PIC 16F628A ĠLE YAPMIġ OLDUĞUMUZ KODLAMA ĠġLEMĠ CO DETEKTÖRÜNÜN ÇALIġMA PRENSĠBĠ SONUÇ KAYNAKÇA EKLER...50 viii

11 ix

12 ÖZET Karbonmonoksit (CO) gazı bildiğimiz gibi son derece zehirli ve fark edilmesi neredeyse imkansız olan bir gazdır. Bu zehirli gaza maruz kaldığımızda karģılaģtığımız belirtileri elen alan bir yazı ile iģin ciddiyetini gözler önüne serdikten sonra, bu zehirli gaza maruz kalmamak için tasarladığımız bu detektörün ne derece önem arz ettiğini ve bu gaz detektörünün tasarım aģamasını ve çalıģmasını iģleyeceğiz. Son derece zehirli bir gaz olan karbonmonoksit gazının sızması durumunda, ülkemizde maalesef her yıl yüzlerce insanımız hayatını kaybediyor. Biz de bu konuda bir araģtırma yaparak gaz zehirlenmelerindeki belirtileri de ele alarak, bu gaz zehirlenmelerine hiç sebebiyet vermeden bir çözüme kavuģturmak için bir CO (karbonmonoksit) detektörü tasarladık. Karbonmonoksit (CO) gazı renksiz, kokusuz ve tatsız olmakla birlikte son derece zehirli bir gazdır. Duyu organlarımızla bu gazı fark etmemiz maalesef mümkün değildir. Bu zehirli gaz birçok kiģi tarafından yanlıģ bilinmektedir. Genelde eksik yanma sonucu oluģan bu gaz ne yazık ki sobalardan sızarak ülkemizde yüzlerce insanın hayatını kaybetmesine sebep olmaktadır. Karbonmonoksit gazına maruz kalan kiģi belli bir süre sonra öleceğini dahi bilse olduğu yerden ayrılamaz konuma gelir. Son derece ölümcül olan bu gaza karģı ülkemizde ve birçok yabancı ülkede de yeterince önlem alınamamaktadır. Bu durumu esas alarak biz de bir CO (karbonmonoksit) detektörü tasarladık. AĢamalarıyla birlikte detaylıca anlatacağımız bu detektör bizi bu zehirli gaza karģı uyarıp, önlemimizi almamız için yeterli süreyi kazanmamızı sağlayacaktır. Detektörümüz sayesinde gazı algılayıp istediğimiz bir alarm Ģekliyle kendimize uyarı vermesini sağladık. Biz kendimize üç farklı yol seçtik ve olası bir sızıntı halinde sesli uyarı veren, ıģıklı uyarı veren ve aynı zamanda kısa mesaj yoluyla bize gaz sızıntısını bildiren bir proje gerçekleģtirdik. x

13 xi

14 SEMBOLLER VE KISALTMALAR V: Volt A: Amper ma: mili Amper C: Karbon O: Oksijen CO: Ppm: CO-Hb: PIC: PCB: PBP: g/mol: Hz: MHz: TTL: CMOS: Yarıiletken) LED: Karbonmonoksit Bir milyon hava partikülündeki gaz partikülü sayısı Karboksihemoglobin Peripheral Interface Controller (Çevresel Üniteleri Destekleme Arabirimi) Printed Circuit Board (Baskı Devre) Pic Basic Pro gram/mol Hertz Mega Hertz Transistor Transistor Logic Complementary Metal Oxisde Semiconductor (Tamamlayıcı Metal Oksit Light Emitting Diode (IĢık Saçan Diyot) xii

15 xiii

16 1. GĠRĠġ KıĢ aylarının getirdiği en büyük zorluk malum soğuk hava koģullarıdır. Bunun için çeģitli ısınma yöntemleri kullanmaktayız. Doğalgaz, merkezi sistem ve soba günümüzde en yaygın olan ısınma sistemleridir. Doğalgazın pahalı olmasından ve ulaģımının her yere yapılamamasından dolayı, halkımızın büyük bir kısmı sobayı tercih etmektedir. Sobanın da kendine göre zorlukları, tehlikeleri vardır. Bulunduğumuz bölge olan Karadeniz Bölgesi gibi yerler oldukça rüzgarlı alanlardır ve rüzgar sobanın bir numaralı düģmanıdır. Sobadan olası bir karbonmonoksit sızması ölümcül vakalara sebebiyet vermektedir. Bu aģamada tasarlamakta olduğum proje MQ-7 karbonmonoksit(co) sensoru sayesinde bu tehlikeli gazı tespit edecek ve tehlikeye karģı bize ıģıklı ve sesli alarm ile uyarı verecektir. PIC 16F628A mikrodenetleyicisi kullanarak dizayn edeceğimiz devreyi gereken programla kodladıktan sonra elimizde CO detektörü bulunmuģ olacak ve kıģ aylarında soba kullanmakta olan evlerde CO zehirlenmelerine karģı tedbir alınmıģ olacaktır. Bu sayede artık güven içerisinde sobamızı yakabileceğiz. CO detektörü yapımı ve alarm sistemini tanımamız için bilmemiz gereken bazı hususlar ve tanımamız gereken bazı malzemeleri sınıflandıracak olursak; öncelikli olarak CO gazını ve detektör kavramını iyi bilmemiz gerekir. Bu kavramları da birkaç başlıkta inceleyebiliriz. 1

17 2

18 2. KARBONMONOKSĠT (CO) ĠLE ĠLGĠLĠ BĠLGĠLER 2.1 KARBON (C) VE OKSĠJEN (O) ELEMENTLERĠ VE KĠMYASAL ÖZELLĠKLERĠ KARBON Ametalik özellik gösterir. Uzayda en sık rastlanan 6. elementtir. Özellikleri Atom numarası 6 dır. Atom ağırlığı ise 12,011 g/mol olan karbon, periyodik cetvelin IVA grubunda yer alır. Simgesi C dir[1]. ġimdi Çizelge 1. e bakarak fiziksel ve kimyasal özelliklerini inceleyelim. Çizelge 1. Karbonun temel özellikleri Periyodik Tabloda Karbon Atom numarası 6 Element serisi Ametaller Grubu 14 Periyot 2 Atom ağırlığı g/mol Maddenin hali Katı Elektrik Direnci ( ) nω m (20 C'de) Isıl iletkenlik Ses hızı ( ) W/(m K) m/s 3

19 OKSĠJEN Simgesi O dur. Atom numarası 8 dir. Kütlesel olarak evrende hidrojen ve helyumdan sonra en çok bulunan elementtir. Yer kabuğunda ise en çok bulunan elementtir ve hemen hemen yarısını oluģturur[2]. Ġki O atomu birleģerek Ģekilde bulunur. yi meydana getirir. Oksijen doğada molekül olarak bu Özellikleri Oksijen normal Ģartlar altında soluk mavi ve kokusuz bir gazdır. Standart sıcaklık ve basınçta çok soluk mavi renkte ve kokusuz bir gazdır. Çizelge 2. den de gördüğümüz üzere oksijenin kütle numarası 16'dır. Çizelge 2. Oksijenin temel özellikleri Periyodik Tabloda Oksijen Atom numarası 8 Grubu 16 Periyot 2 Görünüm Renksiz Atom ağırlığı g/mol Isıl iletkenlik Ses hızı 0,02674 W/(m K) m/s 4

20 2.2. PERĠYODĠK CETVEL VE MOLEKÜL AĞIRLIĞI YOĞUNLUK ĠLĠġKĠSĠ Periyodik cetvelde soldan sağa doğru gittiğimizde kütle numarası artar. Atom numarası, proton-nötron-elektron sayısı artar. Değerlik elektron sayısı artar. Atom çapı ve atom hacmi ise küçülür. Periyodik cetvelde yukardan aģağıya doğru gittiğimizde ise yine kütle numarası artar. p-n-e sayıları artar. atom hami ve atom çapı büyür. Değerlik elektron aynı kalır. Elektronegatifliği azalır. Burada kütle numaralarına dikkat çekmek gerekir, çünkü gazlarda kütle ağırlığı bizim için çok önemlidir. Gazlar, havaya göre konumlarını kütlelerine göre belirler. Eğer bir gazın kütlesi havadan ağırsa yoğunluğu daha fazla demektir ve yere yakın mesafede bulunur. Kütlesi havadan hafif bir gaz ise aynı mantıkla yukarı yönelir. Yoğunluğu havadan küçük olduğu için kapalı bir ortamda tavana çıkar. Bunları göz önüne alarak C ve O atomlarının periyodik tablodaki yerlerini ele alalım. C atomunun kütle numarasının yani atom ağırlığının gram/mol, O atomunun kütle numarasının ise 16 yani atom ağırlığının 16 gram/mol olduğunu periyodik cetvelden biliyoruz CO GAZI NEDĠR? Bir karbon ve bir oksijen atomundan meydana gelen moleküle karbonmonoksit denir, CO Ģeklinde sembolize edilir. Karbonmonoksit (CO) gazının rengi yoktur. Karbonmonoksit gazının kokusu yoktur. Karbonmonoksit gazının tadı yoktur. Kısacası karbonmonoksit gazını beģ duyu organımızla hissedemeyiz. Bütün bunların yanı sıra yanıcı ve zehirli bir gazdır. Havadan çok az da olsa hafif bir gazdır. Çok az miktarlarda bile oldukça zehirleyicidir. Havaya nazaran az da olsa hafif olmasından kaynaklı sıklıkla kapalı alanların tepesinde, tavana yakın bölgelerde birikir. Yanıcı olmasından sebeptir ki havadaki oranı %12 - %75 aralığı dahilinde ise patlamayla sonuçlanabilir. Duvarlardan sızması muhtemeldir. Solunum yolu vasıtasıyla vücuda girip, parçalanmaz. Aynı yolla dıģarı atılır. 5

21 Karbonmonoksit gazı doğal gaz, gaz yağı, tüp gaz, kömür ve odun gibi yakıtların eksik yanması sonucu oluģan oksijen yetersizliğinden oluģur. Molekül ağırlığı= Oksijen Mol. Ağ. + Karbon Mol. Ağ.=Karbonmonoksit (1) 16 g/mol g/mol = g/mol (2) Kısaca CO gazının kimyasal özelliklerinden bahsedecek olursak; Sembolü: CO Molekül Ağırlığı: g/mol Fiziksel özellikler: Renksiz, kokusuz bir gaz Kaynama noktası : -191,5 C Ergime noktası : -205 C Yoğunluk (0 C) : 1,25 g/l Toksisite: Çok güçlü bir zehirdir CO GAZI FARK EDĠLEBĠLĠR MĠ? FARK EDĠLEBĠLĠRSE NASIL FARK EDĠLĠR? Karbonmonoksit gazı yukarda da bahsettiğimiz üzere; renksiz, kokusuz ve tatsız olduğundan ötürü duyu organlarımızla fark edemeyeceğimiz, hissedemeyeceğimiz bir zehirli gaz çeģididir[3]. Bu sebeptendir ki bu gaza maruz kaldığımızda büyük bir ihtimalle zehirlenme durumuyla karģılaģırız ve bu zehirlenmeler ölümcül vakalarla sonuçlanabilir. Ülkemizde maalesef yüzlerce insanımız sobadan sızan karbonmonoksit gazından zehirlenerek hayatını kaybediyor. Bunun için alabileceğimiz baģlıca önlem bir karbonmonoksit detektörüdür. Gazı algıladığında sesli yada ıģıklı yada her iki yolla alarm veren bir detektör sayesinde sızan gazı tespit etmiģ ve olası bir zehirlenmeyi önlemiģ oluruz. 6

22 Zehirlenme sebebi olarak bilinen büyük bir yanlıģ vardır. Bilindiği üzere kullandığımız yakıtlar değildir sebep. Kömür, odun ve petrol ürünlerinin eksik yanması, oksijenin yetersiz olması durumudur. ile tam tepkimeye giren C, karbondioksit oluģturacakken yetersiz yanma sonucu yetersiz oksijen sebebiyle ½ ile tepkimeye girip karbonmonoksiti oluģturmaktadır. Meydana gelen karbonmonoksit (CO) gazı rengi, kokusu veya tadı olmadığı için hissedilemez. Karbonmonoksit (CO) gazından kaynaklanan zehirlenmeler, daha çok kapalı ortamlarda oluģan yanma sırasında görülür. Bu zehirlenme vakalarında derhal bir tıbbi müdahale uygulanmazsa ölümcül vakalarla sonuçlanabilir. C (katı kömür veya fosil yakıt) + (havadan) = CO (çıkan gaz) (3) Ortamdaki karbonmonoksit (CO) gazını her ne kadar fark edemesek de yanan alevin rengine bakarak ortama karbonmonoksitin sızıp sızmadığına göre bir yorum yapabiliriz. Alevin renginden yanmanın tam veya eksik olduğu hakkında tahmin yürütebiliriz en azından. Mavi renkte yanıyorsa eksik yanma ihtimali zayıftır. Turuncumsu bir renk ise eksik biryanma söz konusu olabilir. Bu bizim için CO gazı sızıntısı tehlikesi demektir. Yine de sağlıklı bir sonuç almak için kapalı bir ortamda mutlaka karbonmonoksit detektörü bulundurmalıyız. En sağlam yol, en iyi tedbir budur. BaĢlıca karbonmonoksit kaynaklarından bahsedecek olursak: Uzun süre açık kalan yanmamıģ ocak, tıkalı bir bacası olan sobada sıklıkla rastlanır. Karbonmonoksit (CO), havagazı ve generator gazlarının bileģiminde görülür. Yangın ve patlamadan sonra çıkan dumanlarda da görülmektedir. Motorlarda egzoz gazlarının içerisinde de rastlanmaktadır. (Dizel motorlarda benzinlilere göre daha nadir). Daha çok kapalı garajlarda, park binalarında, feribotlarda, motor tamiri iģliklerinde tehlike arz eder. Ayrıca yanlıģ yapılan her türlü ısıtma sistemleri, açık ocaklar, karbonmonoksitli gazların üretimi, dağılımı, kullanımı, tünel, maden ocağı gibi alanlardaki yangın ve patlamalar, kimya endüstrisindeki karbonmonoksit (CO) kullanılan alanlarda da çok büyük tehlikeler oluģturur[4]. 7

23 2.5. KARBONMONOKSĠT (CO) ZEHĠRLENMELERĠNDE GÖRÜLEN BELĠRTĠLER KARBONMONOKSĠT (CO) GAZININ ETKĠ ġeklġ Karbonmonoksitin zehir etkisi; hemoglobinin (Hb) (Kanda oksijen taģıyan kırmızı kan hücrelerinin içerisinde bulunan bir madde) oksijeninkine nazaran çok daha fazla bağlanmasından dolayı oluģan Karbonoksihemoglobin (CO-Hb) hipoksomiye sebebiyet verir. Bu bileģim ayrılabilir özellik taģır çünkü geri dönüģümlüdür [5]. AraĢtırdığım ve edindiğim bilgi doğrultusunda osha.org sitesinden edinmiģ olduğum bu bilgi beni zehirlenme belirtilerinin ne yönde olacağı konusunda baģka bir araģtırmaya itti ve bir sonraki aģamada da zehirlenme aģamalarından bahsedeceğim. ġimdi hemoglobin ile karbonmonoksit ilgisini biraz daha açalım: Karbonmonoksitin hemoglobine ilgisi, oksijenin bağlanma kapasitesinden takriben iki yüz misli daha hızlıdır. Karboksihemoglobin bileģiminin vücuttaki genel oranı zehirlenmenin aģamasını belirtir. Bu olayın bağlı olduğu etkenlerden bahsedecek olursak: Soluduğumuz havada bulunan karbonmonoksitin yoğunlaģması, Solunumun dakikadaki hacmi ve etki süresi, Hemoglobin miktarı KARBONMONOKSĠT (CO) ZEHĠRLENMELERĠ VE BELĠRTĠLERĠ Karbonmonoksit zehirlenmesi baģta grip etkisine benzer bir tablo ortaya koyar. BaĢ ağrısı bilinç bulanıklığı ve huzursuzluk bu etkilerin bir kısmıdır. Hemoglobinin % 20 si karbonoksihemoglobine (CO-Hb) dönüģtüğü için sonrasında baģ ağrısı, baģ dönmesi, bulantı ve kusma, taģikardi ve kan basıncı yükselmesi, kulak çınlaması, dalgınlık, genel bitkinlik ve halsizlik gibi belirtilerde Ģiddetlenme gözlenir[6]. DüĢük Seviye: Genellikle 50 ppm ve aģağısı 8

24 Orta Seviye: Genellikle 50 ppm ile 100 ppm arasında Yüksek Seviye: Zehirlenme belirtilerini gösteren biri yok ise genellikle 100 ppm ve üstü Tehlikeli Seviye: Zehirlenme belirtilerini gösteren biri var ise genellikle 100 ppm ve üstü Zehirlenme durumunda bir takım belirtiler, orta seviyeden itibaren görülmeye başlar. Karbonmonoksit (CO) çok az miktar maruz kalındığında bile insanlara etkisini gösterir. Karbonmonoksitin (CO) kandaki hemoglobine bağlanma kapasitesi oksijene oranla iki yüz elli üç yüz kat daha büyüktür. CO-Hb oluģtuğunda hemoglobin kanımıza oksijeni götüremez. Zehirlenme 3 safhada gerçekleģir: Ġlk AĢama: Karbonmonoksit gazını soluyan kiģide uyuģukluk baģlangıcı, durgunluk ve uyuklama görülür. Bu tablo bize zehirlenmenin baģladığını gösterir. Zehirlenenler hemen temiz havaya çıkarılırsa bu aģamada iken kurtarılma Ģansları olabilir. Karbonmonoksit gazından uzaklaģmazsa, hareket kabiliyeti yok olur, üzerlerine bir rahatlık çöker. Uyuklama isteği baģlar. KiĢi öleceğini bilse dahi oradan kıpırdamak istemeyebilir. Ġkinci AĢama: Titreme, kasların kasılması, çene kilitlenmesi ve diģ gıcırdatmaları baģlar. Gözler bir noktada sabitlenmeye baģlar ve ateģlenme görülür. Son AĢama: Solunum zayıflar. Kalp durmaya yaklaģır. Vücut ısısını kaybeder, bilinç kaybı oluģur. Ölüm gerçekleģir. Karboksihemoglobin etkisiyle kırmızımsı olan vücut derisi koyulaģır. Yüzde tebessüm oluģur. Karbonmonoksit zehirlenme oranları ve belirtilerine Çizelge 3. ten de gördüğümüz üzere incelersek ne kadar zehirli ve ölümcül olduğunu görebiliriz. 9

25 Çizelge 3. Havadaki karbonmonoksit oranına göre zehirlenme belirtileri Havadaki oran (maruz kalma süresi) Zehirlenme belirtileri % Atmosferdeki ortalama oranı % 0.01 Ciddi bir olgu gözlenmez, tesirsizdir % 0.02 (1.5 saat) BaĢ ağrısı ve zehirlenme izleri % % 0.05 (1 saat) BaĢ dönmesi, göz kararması, kusma, Ģuur kaybı ve ortamda kalmaya devam edilirse ölümle sonuçlanır. % % 0.1 (1 saat) Bilinç kaybı, ortamda kalmaya devam edilirse ölümle sonuçlanır. % 1 (0.5 saat) Ölümle sonuçlanır CO ZEHĠRLENMESĠNDE YAPMAMIZ GEREKENLER Öncelikle CO gazının sızmaması için tedbir almalıyız. Yılda en az iki kez bacalarımızı temizlemeliyiz. Kapalı alanlarda bacasız ısıtma kullanımından kaçınmalıyız. Banyo içine Ģofben kurmamalıyız. Kapalı garajda arabayı uzun müddet çalıģtırmamalıyız. Eğer yatmadan önce kömür atılmıģsa, atılan kömürün yandığından kesinlikle emin olunması, lodoslu havalarda soba yakılmaması ve imkan dahilinde yatılan odalarda soba kullanılmaması gerekir. Soba ve boruların uygun özelliklerde olması ve ayda bir baca bakımının yapılması gerekip, kapalı ortamların havalandırılması da aksatılmamalıdır. ġofben kaynaklı karbonmonoksit zehirlenmelerinde ise; baca bağlantılı Ģofbenler kullanmalı, Ģofbenler-kombiler hava akımı fazla olan yerlere monte edilmemeli ve havalandırma menfezi veya kapı altı eģiğinden yeterli hava giriģi sağlanmalıdır. Kapalı garajlarda arabalar çalıģır halde bırakılmamalıdır ve aynı ortamda bulunulmaktan kaçınmalıyız. 10

26 Bu önlemlere rağmen hala bir karbonmonoksit kaçağı ihtimali varsa bulunduğumuz kapalı alanda bir karbonmonoksit detektörü bulundurmalıyız. Sesli veye ıģıklı yada her iki Ģekilde bize uyarı alarmı verecek Ģekilde tasarlanmıģ bir karbonmonoksit (CO) detektörü bizi sızan bir zehirli karbonmonoksit gazına karģı uyarır ve güvende olmamızı sağlar. Renksiz, kokusuz ve tatsız olan bu gazı gözle göremediğimiz gibi kokusundan yada tadından da fark edemeyiz. Bu sebepten detektör kullanımı dıģında zehirli olan CO gazını fark etmemiz mümkün değildir ve ölümcül sonuçlar doğurabilen zehirlenmelere karģı mutlak surette bulunduğumuz kapalı ortamda detektör bulundurmalıyız. Ülkemizde hala birçok ilimizde kömür yakıtı kullanılmaktadır. Sobayla ısınan evlerimiz her daim tehdit altında kalmaktadır. Rüzgarın etkisiyle bacadan çıkan dumanın içeri yönelmesi ve oksijenin yetersiz kalmasıyla birlikte evimize, odamıza karbonmonoksit gazı sızabilir ve bizi uykuda da yakalayabilir. Her yıl yüzlerce vatandaģımız soba zehirlenmesin yüzünden hayatını kaybetmektedir. Buna önlem olarak bu evlerde mutlaka bir CO detektörü bulundurulmalıdır KARBONMONOKSĠT GAZI SIZMASI SONUCU BĠR TAKIM OLAYLAR 2010 yılında yapılan bir araģtırmaya göre ülkemizde on bin yüz elli dört karbonmonoksit zehirlenmesi olayı ve bu zehirlenme olayları sonucu 39 kiģinin hayatını kaybettiği gözlemlenmiģtir. Karbonmonoksit kaynaklı zehirlenmelerin oranı % dir ve bu da yaklaģık yüz binde on dörde tekabül eder. YaklaĢık on milyonda beģ kadar da ölüm oranı vardır. En çok ölümün gerçekleģtiği ilimiz ise 18 ölüm olayıyla Bursa dır. KıĢ aylarında bu vakaların daha fazla meydana geldiğini görüyoruz [7]. Ankara da yapılan bir araģtırmada ise 2002 ile 200 yılları arasında yapılan otopsilerde 4539 olgunu 175 inde karbonmonoksit zehirlenmesinden kaynaklanan ölümler olduğunu tespit etmiģtir. Bu sayı yaklaģık olarak % 3.85 e tekabül eder. Bu dağılımı yıllara göre inceleyecek olursak; 2002 de yapılan 709 otopsinin 27 sinde 2003 yılında yapılan 806 otopsinin 27 sinde (%3.35) 2004 yılında yapılan 896 otopsinin 30 unda (%3.35) 11

27 2005 yılında yapılan 1039 otopsinin 46 sında (%4.43) 2006 yılında yapılan 1089 otopsinin 45 inde (%4.13) ölümün karbonmonoksitten kaynaklanan zehirlenmeler sonucu olduğu görülmüģtür[8]. 12

28 3. DETEKTÖR ĠLE ĠLGĠLĠ BĠLGĠLER 3.1. DETEKTÖR NEDĠR? Detektör; bir maddenin varlığını, yerini, oranını ya da mesafesini saptamamıza yarayan elektronik cihazdır KARBONMONOKSĠT DEDEKTÖRLERĠ CO gazı; zehirli olduğu kadar patlayıcı da bir gazdır. YaklaĢık olarak havanın ağırlığı ile aynı ağırlığa sahiptir. Bu durumu gözeterek, dedektörler yerden bir buçuk metre yukarıya ve gaz kaynağının yatay olarak bir ya da iki metre uzağına montajlanmalıdır. Detektörler; bina dıģına, hava akımını önleyecek Ģekilde dolapların arkasına veya içine, nemli bölgelere, soba veya soba gibi yanan bir cihaz üstüne ve sıcaklığın çok yüksek veya çok düģük olduğu yerlere yerleģtirilmemelidir. Gaz düzeyi ppm (bir milyon hava partikülündeki gaz partikülü sayısı) aralığında olması durumunda, detektörümüz sesli ve görsel olarak alarm vermelidir SENSÖR NEDĠR? Sensörler; fiziksel bir iģareti elektriksel bir iģarete çevirmeye yarayan elektronik devre elemanlarıdır CO SENSÖRÜ Gaz sensörlerinin çok fazla çeģidi bulunmaktadır ve gazlara göre uygun sensörler üretilmiģtir. Her gazı farklı bir sensörle algılayıp, ölçebiliriz. Bu gaz çeģitlerine göre birkaç sensörden bahsedecek olursak: Alkol Sensörü: MQ-3 Metan Gazı Sensörü: MQ-4 13

29 LPG Sensörü: MQ-6 Duman Sensörü: MQ-8 Karbonmonoksit Sensörü: MQ-7 Karbonmonoksit ve Yanıcı Gaz Sensörü: MQ-9 Biz karbonmonoksit algılayıcı bir detektör yapacağımız için MQ-7 sensörü kullanacağız. Karbonmonoksit algılayıcı detektörü montaj edeceğimiz yeri seçerken de daha önceden belirttiğimiz gibi hava ile CO gazının molekül ağırlığını göz önüne alarak montaj yapmalıyız. Hava birçok gazın birleģiminden meydana gelip molekül ağırlığı yaklaģık olarak 29 g/mol dür. CO gazının molekül ağırlığını ise; Karbon = g/mol Oksijen = 16 g/mol Dolayısıyla CO = g/mol dür. Karbonmonoksit ile havanın arasında bariz bir yoğunluk farkı olmadığını görüyoruz. Bu sebeptendir ki detektörümüzü ne odamızın tavanına yakın ne de tabanına yakın yerleģtirmeliyiz. Eğer tespit etmek istediğimiz gazın molekül ağırlığı havadan ağır ise yoğunluk farkından aģağı çökecektir ve bu durumda gaz detektörünü odanın tabanına yakın bir mesafede kullanmalıyız. Eğer tespit etmek istediğimiz gazın molekül ağırlığı havadan daha hafif ise yoğunluk farkından dolayı yukarı çıkacaktır ve bu durumda gaz detektörünü tavana yakın bir mesafede kullanmamız gerekir. Karbonmonoksit bu iki duruma da uymadığı için odanın ne tavanına ne de tabanına yakın mesafede montaj edilmelidir. Tabandan bir buçuk metre yükseğe ve gaz kaynağının yataydan bir iki metre uzağına montajlanmalıdır. 14

30 4. DEVRE ELEMANLARI VE ÖZELLEĠKLERĠ 4.1. MĠKRODENETLEYĠCĠ MĠKRODENETLEYĠCĠ NEDĠR? Ucuz ve tek bir çipten oluģan bilgisayarlardır. Tek chip bilgisayar, bir bilgisayarın sistemindeki tüm çipleri barındıran tümleģik devre çipi (Integrated Circuit chip) demektir. Mikrodenetleyicinin içine yerleģtirilen silikon parçacıklarının özellikleri günümüzde kullanmakta olduğumuz standard kiģisel bilgisayarlarımızdakilerle epey uyuģmaktadır. Mikrodenetleyiciler için denilebilecek en mühim Ģey, bir programı içerisinde depolayıp, çalıģtırabilme yeteneğinin oluģudur. Bu yeteneğiyle mikroiģlemciden en büyük farkını oluģturur. Mikrodenetleyicilerin bünyesinde, bir CPU (Central Processing Unit), RAM (Random Access Memory), ROM (Read Only Memory), I/O (Input/Output) uçları, seri ve paralel portlar, sayıcılar, bazılarında da A/D (Analog to Digital) veya D/A (Digital to Analog) dönüģtürücüler bulunur. Halbuki mikroiģlemcili sistemde (Standard PC lerdeki gibi) tüm bu parçalar ayrı çipler halinde anakart üzerine serpiģtirilmiģ Ģekilde bulunur[9] MĠKRODENETLEYĠCĠYE NEDEN ĠHTĠYAÇ DUYARIZ? Mikrodenetleyicinin ucuz oluģundan dolayı, tek chip ile elektronik projeler üretmenin masrafının nispeten az olması tercih sebeplerinden birincisidir. Ġkincisi ise mikrodenetleyicinin çalıģtıracağı programı içerisindeki bir EEPROM bellekte veya FLASH bellekte depolaması ve istenildiğinde çalıģtırılabilmesidir. Misalen, bir programcı mikrodenetleyici programlayarak önceden belirlenen koģulları yada I/O uçlarından gelen verileri ele alarak karar verdirilebilir. Eldeki verileri kullanarak bazı matematik ve mantıksal iģlevleri yürütüp, elde ettiği neticeyi yine I/O uçlarından digital veriler [5V (lojik 1), 0V (lojik 0)] olarak çıkarılabilir. Kısacası, bu bahsettiğimiz iģlemleri sayısal kapı devreleri ile yapmak istenildiğinde çok karmaģık devreler kurarak onlarca entegre kullanmak gerekir. Halbuki mikrodenetleyicili çözümlerde bu iģlevleri sadece tek bir mikrodenetleyici kullanmak yeterli olabilir. 15

31 Mikrodenetleyiciye yüklenen bazı programlar ise onun sinirsel algıların algılayabildikleri gibi gösterebilmesini, yani normal mantık devrelerin kullanabildiği 5V ve 0V arasında sonsuz sayıdaki değerleri de algılayabilmesini sağlarlar. Bu durumda mikrodenetleyici bir fuzzy-logic (fazi lojik) denetleyici görevini üstlenmesi sağlanır. Mikrodenetleyici sisteminin olmadığı elektronik cihaz neredeyse yok denecek kadar azdır. Bunlardan bazılarından bahsedecek olursak; kiģisel tüketici cihazlarında (cep telefonu, çağrı cihazı, dijital fotoğraf makinesi, video kaydedici, video kaset oynatıcı, taģınabilir video oyunları, hesap makinesi, DVD oynatıcı, televizyon, radyo, CD player, PC klavyesi), elektrikli ev cihazları (mikrodalga fırın, telesekreterli telefon, bina alarm sistemi, yangın alarm sistemi, çamaģır makinesi ve bazı aydınlatma sistemleri), ofis cihazlarında (faks cihazı, fotokopi makinesi, lazer veya mürekkepli yazıcı, tarayıcı), otomobillerde (otomatik vites sistemi, yol bilgisayar sistemi, yakıt enjeksiyonu, ABS sistemi), elektronik ölçme cihazları (dijital mutimetre, dijital osiloskop, lojik analizör). Kısaca bahsettiğimiz bu mikrodenetleyicili sistemler ilerleyen yıllarda kuģkusuz çok daha uzun bir liste olarak karģımıza çıkacaktır NEDEN PIC SEÇTĠK? Mikrochip in ürettiği PIC, adını Ġngilizce deki Peripheral Interface Controller (Çevresel Üniteleri Destekleme Arabirimi) cümlesinden almıģtır. PIC yerine bazen PICmikro adı da kullanılmaktadır. Günümüz elektronik piyasasında bu kadar geniģ bir yelpaze varken neden PIC chip leri seçtiğimize gelecek olursak; PIC lerin çok kolaylıkla ve ucuza elde edilebilmesi Çok geniģ bir kullanıcı kitlesinin bulunması nedeniyle bol miktarda örnek programın internetten tedarik edilebilir olması Programlamada çok az sayıda ve basit komutlar kullanıldığında öğrenilmesinin çok kolay olması Çok basit reset, clock sinyali ve güç devreleri gerektirmeleri Programlama için gerekli yazılımın MĠcrochip tarafından internet vasıtasıyla ücretsiz sağlanması 16

32 Microchip in adresinde Application Notes baģlığı altında verdiği sayfasından indirilen uygulama programlarının yazılım geliģtirmede örnek olarak kullanılabilmesi Basic, Pascal ve C dili benzeri (PicBasic, JAL, Pic-C gibi) dillerle programlanabilmeleri nedeniyle karmaģık sistem dizaynında programlamayı kolaylaģtırması Elektronikle devrelerle uğraģmaktan zevk alanların dahi kullanmakta problem yaģamadıkları basit elemanları kullanarak, gerçekleģtirilen donanımla programlanabilmesi gibi tatmin edici özellikler sıralayabiliriz KULLANDIĞIMIZ PIC ÇEġĠTLERĠ VE ÖZELLĠKLERĠ PIC 16F628a Bundan önce mikrodenetleyicilerden bahsetmiģtik ve hemen ardından devremiz için neden PIC seçtiğimizden bahsetmiģtik. ġimdi seçmiģ olduğumuz mikrodenetleyici PIC 16F628a yı Çizelge 4. ten de yaralanarak inceleyip, daha yakından tanıyalım. Parametrelerinin değerlerinden bahsedecek olursak; Çizelge 4. PIC 16F628a parametre değer iliģkisi Parametre ismi Program hafıza tipi Program hafızası CPU hızı RAM Data EEPROM Sayısal haberleģme çevre birimi Yakala / KarĢılaĢtır Değeri Flash 3.5 KB 5 MIPS 224 bytes 128 bytes 1-A/E/USART 1 CCP 17

33 PWM çevre birimleri Zamanlayıcı -bit, -bit KarĢılaĢtırıcı 2 Sıcaklık aralığı -40 ile 125 ÇalıĢma gerilimi V Pin sayıcı 18 Çalıma hızı 4 20 MHz PIC 16F628a 18 bacaklı bir mikrodenetleyicidir. 16 tane I/O pini bulunmaktadır. Vdd ve Vss dıģındaki tüm pinler birkaç iģlem yapabilme yetisindedir. Bu pinlerin hepsini de I/O olarak kullanabiliriz PIC 12F675 Fiyatı oldukça uygun olan bu mikrodenetleyicinin özelliklerinden bahsedecek olursak; Çizelge 5. PIC 12F675 parametre değer iliģkisi Parametre ismi Program hafıza tipi Program hafızası CPU hızı RAM Data EEPROM Değeri Flash 1.75 KB 5 MIPS 64 bytes 128 bytes Sayısal haberleģme 1-A/E/USART çecre birimi Zamanlayıcı -bit, -bit KarĢılaĢtırıcı 2 Sıcaklık aralığı -40 ile 125 ÇalıĢma gerilimi V 18

34 Pin sayıcı 8 ADC 4 ch, 10-bit Yukarda da belirttiğim gibi oldukça uygun fiyatı olan bu mikrodenetleyici, devremizde kullanmıģ olduğum diğer elemandır. Çizelge 5. ten de fark edildiği üzere diğer mikrodenetleyicilere göre bizim iģlemimizi görme açısından pek bir özellik kaybı yoktur. Yine Flash hafızaya sahip olduğu için yazılıp silinebilir bir hafıza içerirler. Ġç ve dıģ osilatör seçeneği vardır. Akım çıkıģı 25 ma dir. 8 bacaklı olduğunu ve pinlerinin neler olduğunu datasheet ine bakarak anlayabiliriz. Devremizde sensörle olan haberleģmeyi bu mikrodenetleyicimizle kurduk. Sensörün gazı algıladığı iģlemde sensör ile devremiz arasındaki haberleģmeyi PIC 12F675 mikrodenetleyicimiz ile kontrol etmiģ oluyoruz. Sensörümüz gazı algılamaya baģladığında içindeki tel ısınarak yavaģ yavaģ kırmızıya dönmeye baģladığında bir tetikleme meydana gelecek ve sensörümüz gaz tespit ettiğine dair bilgiyi bu mikrodenetleyicimize gönderecek ve mikrodenetleyicimiz de gerekli tetiklemeyi devremize ileterek bize uyarı verecektir. Telefon ile bize mesaj yollama kısmında ise diğer mikrodenetleyicimiz devreye girecek ve gaz tespit edildiğine dair bize uyarı vermesi için telefonla haberleģmeyi sağlayıp bize mesaj olarak gaz tespit edildiğini bildirecek ULN2003 ULN2003 yedi adet darlington transistör çiftinden oluģan bir entegredir. Yüksek gerilim ve akım kazancı için ideal bir entegredir. Uygulamada röle sürücüsü, LED lamba sürücü ve diğer yüksek gerilim ve yüksek akım üzerinde kullanılır. Bizim devremizde de röle sürücüsü olarak ULN2003 ü seçtik. Entegre devre sürücüyü endüktif anahtarlamayı kullanıģlı hale getiren her bir NPN darlington çiftinin ortak katotlu kelepçe diyotlarından oluģtuğunu ULN2003 ün datasheet ine bakarak rahatlıkla görebiliyoruz. 19

35 ġekil 1. NPN darlington çifti Sürücünün çıkıģı açık kollektördür ve her bir darlington çiftinin kollektör akımı 500mA dir. Daha yüksek bir akım gerekli ise, darlington çiftleri paralel olabilir. Sürücü IC(entegre devre) ayrıca her bir darlington çifti için 2.7kΩ luk baz direncinden oluģmaktadır. Bu nedenle her bir darlington çifti TTL veya 5V CMOS cihazları ile direkt olarak kullanılabilir[10]. ULN2003 entegresinin daha iyi anlaģılabilmesi için darlington yapısını bilmemiz gerekmektedir: Transistörlerde darlington bağlantının neden yapıldığını anlatmadan önce bu bağlantı Ģeklini biraz inceleyelim. Darlington bağlantıda ġekil 1. den de gördüğümüz gibi iki transistör birbirine bağlanır ve birbirine bağlanan bu iki transistör tek transistör gibi çalıģır. Ġki transistör birbirine darlington Ģeklinde bağlanacaksa birinin emetörü diğerinin bazına bağlanır, iki transistor ün de kolektör bacakları birbirine bağlanır. 20

36 ġekil 2. Ġki transistorün darlington bağlantısı Transistörlerde darlington bağlantının yapılmasının nedeni yüksek kazanç elde etmektir. Bu bağlantı Ģeklinde özellikle amfi devrelerinde sık sık rastlanır. Darlington bağlantıda ise yüksek kazanç elde edilir ve dolayısıyla yüksek çıkıģ akımı da elde edilmiģ olur. Darlington bağlantıda kazanç hesaplanırken birbirine bağlanan transistörlerin kazançları çarpılır. Örnek olarak ġekil 2. deki devrede transistörlerin ikisinin de kazancını 10 olarak varsayalım. Bu iki transistör birbirine darlington Ģeklinde bağlandıktan sonra kazanç: (4) olur. 21

37 4.3. MQ-7 SENSÖRÜ Karbonmonoksit dedektörü yaparken ana malzemelerimizden olan sensörümüzü daha iyi tanımamız açısından MQ-7 sensöründen biraz bahsedelim: Sensörümüz yarıiletken yapıda ve düģük maliyetli bir devre elemanıdır. Kullanım alanları ve karakteristiklerinden de alt satırlarda bahsedeceğiz. Sensörümüz devrede iken gazı algılamaya baģladığı anda yukardan bakınca içerisinde tel benzeri bir maddenin ısındığını ve renginin kırmızıya döndüğünü görüyoruz. Bu sensör içindeki malzemenin kırmızıya dönmesi yani ısınması, gazın algılandığını ve sensörün harekete geçtiğini bize gösterecektir. MQ-7 gaz sensörünün hassas malzemesi olan SnO2 temiz havada düģük iletkenliği vardır. Bu çevrim yüksek ve düģük sıcaklık metodu ile tespiti yapar ve düģük sıcaklıkta ise CO algılar (1.5V ile ısıtılır). Sensörün iletkenliği gaz konsantrasyonun artmasıyla birlikte çok daha yükselir. Yüksek sıcaklıkta (5.0V ile ısıtılmaktadır), düģük sıcaklık altında absorb edilen diğer gazları temizler. Basit bir elektronik devre kullanarak, gaz konsantrasyonunun çıkıģ iģaretiyle haberleģmesi için iletkenlik değiģtirerek dönüģtürülür. MQ-7 gaz sensörü Karbonmonoksit için yüksek hassasiyete sahiptir. Karbonmonoksit içeren farklı gazları tespit etmek için kullanılan bu sensör, maliyeti ucuz ve farklı uygulamalara da açıktır. Karakteristiği Yanıcı gazlar için geniģ bir menzilde iyi bir hassasiyeti vardır. Doğalgaz için yüksek hassasiyeti vardır. Uzun ömürlü ve düģük maliyetlidir. Sürücü devresi basittir. Uygulamaları Ev için gaz kaçağı dedektörü. Endüstriyel karbonmonoksit dedetktörü. Portatif gaz dedektörü. Ürün hakkında daha fazla bilgi verecek olursak MQ-7 gaz sensörü karbonmonoksit gazını tespit etmeye yarar. Ortamda bulunan ve konsantrasyonu 10 ile ppm arasında değiģen karbonmonoksiti algılayan bu yarıiletken gaz sensörü, -10 ile 50 C arasında 22

38 çalıģabilir ve 5V ta sadece 150mA akım çeker. Analog çıkıģı sayesinde algılanan gaz konsantrasyonu ise kolayca okunabilir RÖLE Röle; bir elektrik devresinde anahtarlama görevi yapan, açılıp kapanma iģlemini düzenleyen bir devre elemanıdır. Farklı frekans ve farklı dalgalarda etkilenmeksizin anahtarlamayı bize sağlar. Üzerlerinden akım geçtiği anda aktif konuma gelirler. Bunun sebebi ise elektromanyatik bir devre elemanı olmasıdır. Bizim devremizde kullanmıģ olduğumuz 5 adet röle vardır ve her birini farklı çıkıģlar alabilmek için kullandık. KullanmamıĢ olduğumuz rölelere de devremize almak istediğimiz farklı çıkıģlar düģündüğümüz takdirde, istediğimiz çıkıģları rölelerimize bağlayarak devremize entegre edebiliriz. Bizim devremizde örnek telefonla haberleģmemiz için mikrodenetleyiciden gelen bilgiyi, bize telefon yardımıyla mesaj olarak gönderebilmesi için telefonu bir çıkıģ olarak kullandık ve röle ile iliģkilendirdik. Bu sayede alarm çıkıģımız olarak bir tanesini telefonla bize uyarı vermesi yönünde kullanmıģ olduk. KullanmıĢ olduğumuz rölelerin tipinden ve özelliklerinden bahsedecek olursak, model olarak flourishing röle kullandık. Bunlar telekominikasyon rölesidir. Subminyatür güç rölesi tipindedirler. Özelliklerinden bahsedecek olursak; Flourishing FL 1-2C, telekominikasyon kullanımı için subminyatür güç rölesidir. Ġç direnci 100 olan rölemiz gümüģ alaģımdan üretilmiģtir. Minimum yükü 1 ma 5V DC dir. Yük oranı 1A 120V AC, 2A 24V DC dir. ĠĢlem yapma- salma süresi 4ms-6ms dir. Nominal iģlem gücü 150/200/360 mw dır. Maksimum 2A akım çekiyor, maksimum çalıģma gerilimi 240V AC / 60V DC dir ve maksimum çalıģma gücü 120 VA/ 60W dır. 23

39 4.5. W06 TEK FAZLI SĠLĠKON KÖPRÜ DOĞRULTUCU Bu devre elemanımızın azami oranlarını ve elektriksek karakteristiklerini inceleyelim. Çizelge 6. ya bakarak doğrultucumuzun karakteristiklerini daha yakından tanıyabiliriz. Tek fazlı, yarım dalga, 60 Hz, dirençsel yada endüktif yük. Kapasitif yük için %20 akım yükü azalır. Çizelge 6. W06 karakteristiği Sembol W06 Max. Tekrarlayan ters tepe gerilimi Vrrm 600 V Max. efektif gerilim Vrms 420 V Max. DC gerilim Vdc 600 V Akımın ortalama değeri Iave 1.5 A ÇalıĢma sıcaklığı Tj -55 ile 125 C 24

40 5. PIC ĠLE YAPILAN ĠġLEMLER VE KODLAR 5.1. KOD BĠLGĠLERĠ Mikrodenetleyicilerden ve seçtiğimiz PIC 16F628a nın özelliklerinden ve pinlerinden bahsettikten sonra mikrodenetleyicimizi nasıl kullanacağımızdan da bahsetmeliyiz. Devremizde kullandığımız 16F628 mikrodenetleyicisine yazdığımız kodlardan ve ne için, ne Ģekilde kullanıldığından bahsedelim. Öncelikli olarak TRIS komutundan baģlayalım. TRIS komutu TRISA yada TRISB Ģeklinde PORTA yada PORTB yi çıkıģ yada giriģ olarak yönlendirmek için kullandığımız komuttur. TRISA=% Ģeklinde yazılırsa binary biçimde, TRISA=0 Ģeklinde yazılırsa ondalık biçimde yazılmıģ olur. Hemen sonrasında PORTA=0 komutundan bahsedelim. PORTA=0 tüm değerleri sıfırlar. PORTA yı giriģ, PORTB yi çıkıģ olarak aldığımızda giriģ ve çıkıģ değerlerini sıfırlamak için PORTA=0, PORTB=0 Ģeklinde yazarız. TRISB=% (PORTB nin tüm pinlerini giriģ olarak yönlendir) TRISB=255 TRISA=% (PORTA nın tüm pinlerini çıkıģ olarak yönlendir) TRISA=0 PORTA=0 PORTB=0 (PORTA nın giriģlerini sıfırla) (PORTB nin çıkıģlarını sıfırla) Ġkinci adım olarak DEFINE komutundan bahsedelim. 25

41 DEFINE komutu: Clock osilatör frekansı ve LCD pin yerleģimi gibi bazı elemanlar Pic Basic Pro içerisinde tanımlıdır. DEFINE komutu istenirse bu tanımlamaların değiģtirilmesini sağlar. Önceden tanımlı olan clock osiltörü değerinin değiģtirilmesi, DEBUG pinlerinin ve baud rate ve LCD pin yerleģiminin değiģtirilmesi gibi iģlemler DEFINE ile değiģtirilebileceklerden bazılarıdır. DEFINE ile yapılan tanımlamaların hepsi büyük harfle yazılmalıdır. Osilatörümüzü dahili osilatör olarak kullanıyoruz, yine de 4MHz olarak gösterelim. DEFINE OSC 4 (3, 4, 8, 10, 12, 16 veya 20 MHz seçilebilir) PORTlardan bahsedecek olursak hangi ucu sıfır yada bir yapacağımızı kodlamak için PORTB.5 Ģeklinde yazarız. portb.5 PORTB=0 (PORTB nin 5 numaralı ucunu 0 yap.) (PORTB nin çıkıģlarını sıfırla) High ve Low komutlarından bahsedecek olursak, değerleri 1 yapmak yani 5V göndermek için HIGH komutunu, değerleri 0 yapmak yani 0V göndermek, daha doğrusu gerilim gönderilmemesi için ise LOW komutunu kullanırız. HIGH: Belirlenen pin çıkıģını high (1) yapar. LOW: Belirlenen pin çıkıģını low (0) yapar. high porta.0 (porta nın 0. Bitini high 1 yap, yani 5V yap) low porta.0 (porta nın 0. Bitini low 0 yap, yani 0V yap) portb.5=0 (PORTB nin 5. Bitini 0V yap) 26

42 GOTO komutundan bahsedecek olursak; GOTO: Belirlenen bir etikete dallanmayı sağlar. GOTO komutundan bahsetmiģken söylememiz gerekir ki bi program içerisinde çok fazla GOTO kalıbı kullanmaktan kaçınmalıyız. GOTO komutunun kullanımı çok gerekli olduğunda bile mümkün mertebe az kullanılmalıdır. Çünkü program akıģı aģağı doğru devam ederken geriye doğru dallanmalar karmaģaya ve okunurluğun zorlaģmasına neden olur. GOSUB komutunun kullanımıyla bu gibi karıģıklıkların üstesinden gelinebilinir. goto dn (dn etiketine git, dn yi tekrar kontrol et) GOSUB komutundan bahsedecek olursak GOSUB, bir PBP alt programını çağırır. GOSUB: Etiket ile belirlenen alt programa dallanmayı sağlar. Programın çalıģması alt programın sonundaki RETURN komutuna gelince, program akıģı GOSUB komutundan sonraki komuta geçer. Bir programda sınırsız sayıda alt program kullanılabilir. Alt programlar gerektiğinde iç içe yazılabilir. BaĢka bir deyiģle, bir alt program içerisinden baģka bir alt program çağırmak mümkündür. Ġç içe alt program yazılırken 4 seviyeden daha fazla çağırma yapmaktan kaçınmalıyız. gosub bir (bir altprogramına atla.) Bir sonraki aģama olarak RETURN komutundan bahsedelim. RETURN komutu, programı en son kullanılan GOSUB komutundan sonraki komuttan itibaren devam ettirir. RETURN: Alt programdan sonra ana programa dönüģ komutudur. Alt program çağırma komutu olan GOSUB dan sonraki komuttan itibaren programın devam etmesini sağlar. gosub bir (bir alt programına atla) 27

43 .. return (ana programa geri dön) DEVICE komutları ise mikrodenetleyicimizin baģlangıç koģullarını ve iģlevini ayarlamamıza imkan sağlar. Mikrodenetleyicimizin modelini burda belirtmeliyiz. Biz PIC 16F628 kullandığımız pic16f628 yazdık, farklı bir mikrodenetleyici için kendi modelinin adını yazmalıyız. Kullandığımız DEVICE komutlarını görelim ve sırasıyla ne iģlem yaptıklarını açıklayalım DEVICE pic16f628 (iģlemci tipi DEVICE pic16f628, DEVICE pic16f628, PWRT_ON (Watchdog Timer pasif) (Power-On Timer DEVICE pic16f628, PROTECT_OFF (Program kodu koruması DEVICE pic16f628, MCLR_OFF (MCLR pini DEVICE pic16f628, INTRC_OSC_NOCLKOUT (Dahili osilatör kullanılacak) Ġlk sırada PIC16F628 mikrodenetleyicisinin kullanılacağını tanımladık. Ġkinci sırada Config değerini oluģturmak üzere kullanılan Watch Dog Timer ı OFF yapıyoruz. Üçüncü sırada Power On Timer açık olarak ayarlandı. Dördüncü sırada Kod Protek i kapalı konuma ayarladık. BeĢinci sırada MCLR pinini kullanma durumumuza göre MCLR yi ON yada OFF olarak ayarlıyoruz. PIC16F628 in bir özelliği olan MCLR pini gerektiğinde bir INPUT pini olarak kullanılabilmektedir. Burada MCLR yi biz OFF yaparak bir INPUT pini olarak kullanabilmiģ olacağız. 28

44 Son satırda ise yine PIC16F628 e özel bir komut olan, mikrodenetleyicimizin içerisinde bulunan dahili osilatörün kullanılıp dıģarıya ayrıca Clock çıkıģı yapılmayacağını göstermiģ oluyoruz. CMCON=7 satırı: Bazı iģlemcilerde Komparatör bazılarında ise Analog-Digital Konvertörler bulunur. Bu sistemler açılıģta önseçimli (default) olarak açık çalıģırlar. Yani Komparatör ü olan bir PIC de aksine bir emir koymazsak Komparatör önseçimli olarak çalıģacaktır. ġayet bu Komparatör bacaklarono iptal edip onları normal giriģ-çıkıģ pinlerine dönüģtürmezsek programımızda hata oluģacaktır. Bu yüzden programın bu sırasında Komparatörlerin iptali için CMCON=7 (16F628 de komparatör pinleri iptal, tüm pinler giriģ çıkıģ) Ģeklinde bir komut yazıyoruz. IF THEN komutlarından bahsedecek olursak; IF..THEN..ELSE..ENDIF: Bir koģula bağlı olarak farklı komut veya komut grupları çalıģtırmak için kullanılır. END: Programı durdurur ve düģük güç moduna geçer. IF THEN: IF THEN karģılaģtırılan ifadelerin doğru veya yanlıģ oluģunu değerlendirerek, farklı iģlemler gerçekleģtirmek için kullanılır. KarĢılaĢtırma sonucu doğruysa THEN den sonraki komut çalıģtırılır. KarĢılaĢtırma sonucu yanlıģsa THEN den sonraki komut çalıģtırılmadan bir sonraki komuta geçer. KarĢılaĢtırma ifadesinin olduğu yerdeki sayı 0 ise yanlıģ olarak değerlendirilir. Diğer tüm sayılar doğru olarak değerlendirilir. Tüm karģılaģtırmalar iģaretsizdir, çünkü Pic Basic Pro sadece iģaretsiz sayıları destekler. KarĢılaĢtırma iģlemleri sırasını belirlemek için parantezleri doğru olarak yerleģtirdiğimizden emin olmalıyız. Aksi takdirde değerlendirme kullanılan karģılaģtırma operatörlerinin önceliğine göre yapılacak ve sonuç istenildiği gibi olmayacaktır. 29

45 IF THEN deyiminin bir kullanıģ biçimi de etiket kullanarak program akıģını değiģtirme Ģeklindedir. KarĢılaĢtırma doğruysa program akıģı THEN den sonra yazılan etikete dallanır. YanlıĢsa THEN den sonraki komuttan devam eder. IF THEN deyiminin baģka bir kullanıģ biçimi de THEN den sonra bir grup komut çalıģtıracak olduğu zaman kullanılır. Bu durumda grup halinde çalıģacak olan deyimlerden sonra ELSE veya ENDIF yazılmalıdır. if portb.5=0 then (portb.0 sinyal gelmedikçe 0, sinyal geldiğinde 1 olur) ĠĢlem sırasında bir gecikme meydana gelmesini istiyorsak PAUSE komutunu kullanırız. PAUSE komutu ms olarak, PAUSEUS komutu ise saniye olarak gecikme yapar. Yaptığımız iģlemi daha iyi takip edebilmek için iki iģlem arasına koymak isteyebileceğimiz bir gecikmeyi PAUSE komutu ile yapabiliriz. PAUSE: Ġstenilen bir zaman süresinde gecikme yapar. Zaman birim aralıkları 1ms dir. PAUSE 10 (10 ms gecikme yap) 5.2. PIC 16F628A ĠLE YAPMIġ OLDUĞUMUZ KODLAMA ĠġLEMĠ DEVICE DEVICE pic16f628, DEVICE pic16f628, DEVICE pic16f628, DEVICE pic16f628, MCLR_OFF 30

46 @ DEVICE pic16f628, INTRC_OSC_NOCLKOUT ' 'DEFINE OSC 4 ' CMCON=7 TRISB=% TRISA=% PORTA=0 PORTB=0 ; CLEAR 'tüm değiģkenler sıfırlandı ' portb=% porta=% basla: if portb.5=0 then pause 10 if portb.5=0 then pause 10 if portb.5=0 then pause 10 31

47 if portb.5=0 then pause 10 if portb.5=0 then pause 10 if portb.5=0 then pause 10 if portb.5=0 then pause 10 if portb.5=0 then pause 10 if portb.5=0 then pause 10 if portb.5=0 then pause 10 gosub bir gosub bir gosub iki gosub iki gosub bir gosub bir gosub bir gosub iki 32

48 gosub iki gosub iki gosub bir gosub bir gosub bir gosub bir dn: high porta.0 pause 500 low porta.0 pause 200 goto dn endif endif endif endif endif endif endif endif endif 33

49 endif goto basla bir: high porta.2 pause 300 low porta.2 pause 400 return iki: high porta.1 pause 300 low porta.1 pause 400 return END 34

50 6. CO DETEKTÖRÜNÜN ÇALIġMA PRENSĠBĠ Karbonmonoksit gazı daha önceden de bahsettiğimiz gibi renksiz, kokusuz, tatsız ve dolayısıyla da fark etmemizin pek mümkün olmadığı son derece zehirli bir gazdır. Ülkemizde ve yabancı ülkelerin çoğunda da yakıt olarak soba kullanılmaktadır. Soba kıģ aylarında özellikle de lodoslu havalarda bizler için büyük bir tehlike arz etmektedir. Sobamızın yeterli Ģekilde yanamaması odamıza karbonmonoksit sızmasına yol açacaktır. Bizim asıl olarak önlem almak istediğimiz nokta da budur. Kapalı garajlarda veya diğer Ģekillerde de karbonmonoksite maruz kalabiliriz ama en yaygın Ģekilde ihtiyaç duyduğumuz alan sobalı evlerdir. Soba ısınmak amaçlı olduğu için bizlere bir zaruriyet doğurmaktadır. Bu nedenle ısındığımız evimizde eğer ki soba kullanıyorsak can güvenliğimizi sağlamanın en önemli tedbiri, evimizde bu Ģekilde bir detektör bulundurmaktır. Bu projede en çok dikkat çeken husus telefonla mesaj yollayarak alarm durumunu öğrenmek için yapılan adımlar. Neden sorusunu soracak olursak; Bu projeye baģlarken düģündük ki alarm durumunu algıladığı halde elinden kurtulmak için bir Ģey gelmeyen birisi ne yapabilir. Örnek olarak evde küçük çocuğumuz tek baģına ve ıģıklı ve sesli alarm ile CO gazı sızıntısı olduğu alarmı veriliyor. Küçük bir çocuk bu durumu anlayıp, tedbir alma teģebbüsünde bulunamayacağı için biz de kısa mesaj olarak bir alarm durumu öğrenme sistemi de ekledik. Mesaj böylelikle bize geldiğinde evdeki çaresiz olan çocuğumuzu da kurtarmak için uyarılmıģ olacağız. Yapmakta olduğumuz bu detektörün prensibine gelecek olursak; Öncelikli olarak elimizde bir MQ7 sensörümüz bulunmakta. Bildiğimiz üzere bir sensörün görevi aldığı analog bir iģareti elektriksel bir iģarete çevirmektir. Elimizdeki MQ7 sensörü de karbonmonoksit algılayan bir sensördür. Devremizdeki görevi de karbonmonoksiti algıladığında bunu elektriksel iģarete çevirecektir. Bu Ģekilde aldığı gaz miktarına bağlı olarak gerilimde de bir değiģme olacaktır. Biz bu değiģimi ölçüp, belli bir artıģı yakaladığımızda da mikrodenetleyicimize haber göndereceğiz. 35

51 Mikrodenetleyicimiz ise aldığı bilgiyi alarm almak istediğimiz çıkıģlara aktaracak ve bize uyarı verecek. Temel prensibimiz buna dayanmaktadır. Biz bu çıkıģları beyaz LED ile ıģıklı uyarı verecek Ģekilde, buzzer ile sesli uyarı verecek Ģekilde ve telefonla bize sms yollayacak Ģekilde seçtik. Bu çıkıģlar daha da geniģletilebilir. Temel mantığı bu düzene oturtmuģ olduğumuz CO detektörümüz gazı artık algılayıp, bize sesli alarm, ıģıklı alarm ve sms yoluyla uyarı Ģeklinde bildirecek düzeye gelmiģ olacaktır. Buna uygun olarak düģündüğümüz devre profilini ise Proteus programında simule ederek projemize ekledik. Devre modelimizi de bu Ģekilde oluģturduktan sonra mikrodenetleyicimizi sensörden bilgiyi alacak ve aldığı bilgiyi çıkıģlardaki rölelere bağlı olan sesli alarm verecek olan zilimize, ıģıklı uyarı verecek olan LED lambamıza ve sms yoluyla bize mesaj atacak olan telefonumuza verecek Ģekilde kodlama iģlemimizi yaptık. ġimdi ġekil 3. e bakarak devre modelimizi görebiliriz: 36

52 ġekil 3. Devre Ģeması pcb baskısı Temel olarak çalıģma prensibine daha ayrıntılı bir Ģekilde inecek olursak; Devremize enerji verdiğimizde çalıģtığını gösteren bir kırmızı LED kullanabiliriz. ġekilde en solda bulunan iki yuvarlaktan alttaki bu kırmızı LED dir. Üstteki yuvarlak ise beyaz LED ve CO algılandığında sürekli olarak yanacaktır. Devremizin en sağında bulunan 5 kutu rölelerimizdir ve bunları kendi arasında bağlantı kurarak bir ICs ye bağlıyoruz. Bu röleler sayesinde çıkıģta istediğimiz alarmları yani buzzer ın sesli alarm vermesini ve telefonun sms göndermesini sağlıyoruz. Yukardan aģağı doğru 16 bacaklı olan elemanımız bizim ICs (Integrated Circuits) elemanımızdır ve modeli ULN2003 tür. ULN2003 ü de pcb Ģeklinde gördüğümüz gibi PIC 16F628 e bağlıyoruz. ICs nin 13 numaralı çıkıģına da 3. röleyi bağlayıp bu çıkıģtan buzzer la sesli alarmı alıyoruz. 4. ve 5. (alttaki iki röle) röleler ile de telefonun bağlantısını kurarak bunları da 37

53 ICs nin 10 ve 11 çıkıģlarına bağlıyoruz. Bu sayede telefon bağlantımızı da kurmuģ oluyoruz. PIC 1 çıkıģını ICs 1 çıkıģına bağlıyoruz. ICs nin 8. bacağını da alttaki en sağdaki yuvarlak olan W06 ya bağlıyoruz. Diğer iki yuvarlak ise 1mF lık kondansatörlerimiz. ġeklin ortasında gördüğümüz yarım daireler ise transistörlerimiz ve bu transistörlerin kollektörleri de 16f628 in 9 ve 10 çıkıģlarına bağlanıyor. Soldaki boyalı bölgemiz ise bizim devremizin kalbi olan MQ7 sensörümüz. Kırmızı ve beyaz LED e de bağlı olan sensörümüz aynı zamanda 12F675 e bağlı. 12F675 sensörümüzün hemen sağ üstünde olan diğer bir PIC elemanıdır. Beyaz LED imizin artısını bu elemana bağlayarak onun ıģıklı alarmını da sağlamıģ oluruz. En altta bulunan karelerden ortadaki besleme giriģimizdir ve 12 Vdc gerilim vererek devremizi çalıģtırırız. Besleme giriģinin hemen solundaki eleman ise regülatör elemanı L7805 tir. Devremizdeki diyot ve dirençleri de Ģekildeki gibi bağlantısını kurduktan sonra bilmemiz gereken tek Ģey mikrodenetleyizimizin kodlanması. Gerekli kodları yazdıktan sonra PICleri devremizde bu Ģekilde kurduğumuzda sistemimiz artık hazır haldedir. Devre Ģemamızın PCB baskısını gördükten sonra Ģimdi de ġekil 4. e bakarak Proteus çizimini görelim. Bu sayede elemanları daha net görebiliriz ve daha ayrıntılı anlayabiliriz. 38

54 ġekil 4. Devre Ģeması ġekil 4. te gördüğümüz devremiz 12V luk DC adaptör ile enerji verilerek çalıģıyor. 12V luk adaptörümüzü prize bağladığımızda devremiz üzerindeki kırmızı LED yanmaya baģlıyor, devremizin çalıģıp çalıģmadığını gösteren bu kırmızı LED temassızlık yada çalıģmama durumunda yanmayacaktır. Kırmızı LED yandığına göre devremize enerji geliyor ve çalıģıyor demektir. Sensörümüz eksik yanma sonucu oluģan karbonmonoksiti algıladığında içerisindeki tel ısınıp kırmızıya dönecektir ve bu da sensörün aktif duruma geldiğini gösterir. Bir süre karbonmonoksit gazını sensörümüze yavaģça verdiğimizde yaklaģık 30ppm seviyesini algıladığında sensör içerisindeki tel yeterinde ısınıp, kırmızıya dönecek ve uyarı vermeye hazır hale gelecektir. Karbonmonoksit gazını sensörümüze verdik ve sensör içerisindeki telin kırmızıya döndüğünü görüyoruz, sensör tehlikeli gazı algıladığında beyaz LED yanmaya baģladı ve bu da bizim için ilk uyarıdır. Beyaz LED sensörümüzün gaz tespit ettiğini bize bildiriyor Ģu durumda, fakat iģlem henüz tamamlanmadı. Devremiz beyaz LED ile birlikte uyarı vermeye baģlıyor ve bir tetikleme meydana getiriyor. Tık tık diye ses gelmeye baģladığında bu tetiklemenin meydana geldiğini gösteriyor. Bu tetiklemeyi 39

Bu dersimizde pic pinlerinin nasıl input yani giriş olarak ayarlandığını ve bu işlemin nerelerde kullanıldığını öğreneceğiz.

Bu dersimizde pic pinlerinin nasıl input yani giriş olarak ayarlandığını ve bu işlemin nerelerde kullanıldığını öğreneceğiz. Ders-2: ---------- Bu dersimizde pic pinlerinin nasıl input yani giriş olarak ayarlandığını ve bu işlemin nerelerde kullanıldığını öğreneceğiz. Hazırlanan programlarda pic in zaman zaman dış ortamdan bilgi

Detaylı

İçİndekİler. 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? 2. Bölüm - MİkroDenetleyİcİlerİ Anlamak

İçİndekİler. 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? 2. Bölüm - MİkroDenetleyİcİlerİ Anlamak XIII İçİndekİler 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? Mikrodenetleyici Tanımı Mikrodenetleyicilerin Tarihçesi Mikroişlemci- Mikrodenetleyici 1. İki Kavram Arasındaki Farklar 2. Tasarım Felsefesi ve Mimari

Detaylı

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİNDEN KORUNUN!!! www.bursa.bel.tr

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİNDEN KORUNUN!!! www.bursa.bel.tr KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİNDEN KORUNUN!!! www.bursa.bel.tr Değerli Hemşehrilerim, Halk arasında baca gazı denilen karbonmonoksit gazına bağlı zehirlenme vakalarına ülkemizde çok sık rastlanmaktadır.

Detaylı

PIC PROGRAMLAMA STEP MOTOR SÜRÜCÜ VE KONTROL AMAÇ NEDİR? Unipolar Step Motorlar. Uç TESPİTİ NASIL YAPILIR?

PIC PROGRAMLAMA STEP MOTOR SÜRÜCÜ VE KONTROL AMAÇ NEDİR? Unipolar Step Motorlar. Uç TESPİTİ NASIL YAPILIR? PIC PROGRAMLAMA hbozkurt@mekatroniklab.com www.mekatroniklab.com.tr STEP MOTOR SÜRÜCÜ VE KONTROL AMAÇ Bu ayki sayımızda, özellikle CNC ve robotik uygulamalarda oldukça yaygın olarak kullanılan step motorlar

Detaylı

Çizgi İzleyen Robot Yapımı

Çizgi İzleyen Robot Yapımı Çizgi İzleyen Robot Yapımı Elektronik Elektronik tasarım için yapılması gerek en önemli şey kullanılacak malzemelerin doğru seçilmesidir. Robotun elektronik aksamı 4 maddeden oluşur. Bunlar; 1. Sensörler

Detaylı

KARBONMONOKSĠT ZEHĠRLENMELERĠ (Soba, ġofben,duman vb) ve ALINACAK ÖNLEMLER. Amasya İl Sağlık Müdürlüğü

KARBONMONOKSĠT ZEHĠRLENMELERĠ (Soba, ġofben,duman vb) ve ALINACAK ÖNLEMLER. Amasya İl Sağlık Müdürlüğü KARBONMONOKSĠT ZEHĠRLENMELERĠ (Soba, ġofben,duman vb) ve ALINACAK ÖNLEMLER Amasya İl Sağlık Müdürlüğü 1 Karbonmonoksit Zehirlenmeleri Ülkemizde bilgisizlik, yanlış kullanım ve ihmal sonucunda kış mevsiminde

Detaylı

B.Ç. / E.B. MİKROİŞLEMCİLER

B.Ç. / E.B. MİKROİŞLEMCİLER 1 MİKROİŞLEMCİLER RESET Girişi ve DEVRESİ Program herhangi bir nedenle kilitlenirse ya da program yeniden (baştan) çalıştırılmak istenirse dışarıdan PIC i reset yapmak gerekir. Aslında PIC in içinde besleme

Detaylı

BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş

BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş C ile 8051 Mikrodenetleyici Uygulamaları BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş Amaçlar 8051 mikrodenetleyicisinin tarihi gelişimini açıklamak 8051 mikrodenetleyicisinin mimari yapısını kavramak 8051

Detaylı

GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ

GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ Fizik Mühendisliği Bölümü Pic Basic Pro ile PIC Programlama Ders Notları Hazırlayan: Kamil KAYA 2012 Mikrodenetleyiciler: Mikrodenetleyicilerin tanımına girmeden önce kısaca mikroişlemcilere

Detaylı

3 YIL GARANTĠ YÜKSEK KALĠTE SERİ KUMANDA KUTUSU RPB

3 YIL GARANTĠ YÜKSEK KALĠTE SERİ KUMANDA KUTUSU RPB SERİ ÇÖZÜMLER Seri çözümler, orta ve büyük ölçekli tesisler için en iyi sistemlerdir. Bu aletle, kontrol ve kumanda cihazlarına valfların bağlantı maliyetlerinin azalmasını hatta neredeyse tamamen yok

Detaylı

ENDÜSTRİYEL TİP GAZ DEDEKTÖRLERİ. powered by

ENDÜSTRİYEL TİP GAZ DEDEKTÖRLERİ. powered by ENDÜSTRİYEL TİP GAZ DEDEKTÖRLERİ IPACK ENDÜSTRİYEL GAZ ÖLÇÜMLEME VE KONTROL SİSTEMLERİ Endüstriyel işletmelerde kullanılan yanıcı parlayıcı patlayıcı ve/veya toksik gazların anlık veya sürekli olarak tespiti

Detaylı

Program AkıĢ Kontrol Yapıları

Program AkıĢ Kontrol Yapıları C PROGRAMLAMA Program AkıĢ Kontrol Yapıları Normal Ģartlarda C dilinde bir programın çalıģması, komutların yukarıdan aģağıya doğru ve sırasıyla iģletilmesiyle gerçekleģtirilir. Ancak bazen problemin çözümü,

Detaylı

DC motorların sürülmesi ve sürücü devreleri

DC motorların sürülmesi ve sürücü devreleri DC motorların sürülmesi ve sürücü devreleri Armatür (endüvi) gerilimini değiştirerek devri ayarlamak mümkündür. Endüvi akımını değiştirerek torku (döndürme momentini) ayarlamak mümkündür. Endüviye uygulanan

Detaylı

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM 9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM ZEHİRLENMELER Zehirlenme nedir? Vücuda zehirli (toksik) bir maddenin girmesi sonucu normal fonksiyonların bozulmasıdır. Vücuda dışarıdan giren bazı yabancı maddeler, vücudun

Detaylı

5.Eğitim E205. PIC16F628 ve PIC16F877 Hakkında Genel Bilgi IF THEN ELSE ENDIF HIGH-LOW GOTO-END- PAUSE Komutları Tanıtımı ve Kullanımı PIC16F628:

5.Eğitim E205. PIC16F628 ve PIC16F877 Hakkında Genel Bilgi IF THEN ELSE ENDIF HIGH-LOW GOTO-END- PAUSE Komutları Tanıtımı ve Kullanımı PIC16F628: 5.Eğitim E205 PIC16F628 ve PIC16F877 Hakkında Genel Bilgi IF THEN ELSE ENDIF HIGH-LOW GOTO-END- PAUSE Komutları Tanıtımı ve Kullanımı PIC16F628: PIC16F628 18 pine sahiptir.bu pinlerin 16 sı giriş / çıkış

Detaylı

PROJE RAPORU Haziran 2009 TÜSSİDE-GEBZE

PROJE RAPORU Haziran 2009 TÜSSİDE-GEBZE TÜBİTAK-BİDEB Y.İ.B.O. ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİ, FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ VE MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAY 2009 2 23 30 HAZİRAN 2009 Proje Adı : KARBONMONOKSİT UYARICI VE ÖNLEYİCİ

Detaylı

S50 Parmak izi Cihazı Kullanım Kılavuzu. S50 Genel Tanıtım

S50 Parmak izi Cihazı Kullanım Kılavuzu. S50 Genel Tanıtım S50 Parmak izi Cihazı Kullanım Kılavuzu S50 Genel Tanıtım Fonksiyon Tanımı İlgili özellik ve input için aşağıdaki tabloyu inceleyiniz Programlama Moduna Giriş * 888888 # Kodundan sonra programlamaya başlayabilirsiniz

Detaylı

KONSPEK MADENCĠLĠK GAZ İZLEME VE KONTROL SİSTEMLERİ

KONSPEK MADENCĠLĠK GAZ İZLEME VE KONTROL SİSTEMLERİ KONSPEK MADENCĠLĠK GAZ İZLEME VE KONTROL SİSTEMLERİ Tam yetkili Türkiye temsilciliğini yaptığımız CONSPEC Controls yaklaşık 50 yıldır kömür madenlerinde, gaz izleme ve ekipman kontrolünde Kuzey Amerika

Detaylı

RADYO FREKANSIYLA KABLOSUZ SICAKLIK KONTROLÜ WIRELESS TEMPERATURE CONTROL BY RADIO FREQUENCY

RADYO FREKANSIYLA KABLOSUZ SICAKLIK KONTROLÜ WIRELESS TEMPERATURE CONTROL BY RADIO FREQUENCY RADYO FREKANSIYLA KABLOSUZ SICAKLIK KONTROLÜ WIRELESS TEMPERATURE CONTROL BY RADIO FREQUENCY Mehmet TÜMAY, Çankırı Karatekin Üniversitesi Meslek Yüksekokulu, Çankırı Mustafa TEKE, Çankırı Karatekin Üniversitesi

Detaylı

GAZ, ISI, RADYASYON ÖLÇÜM CİHAZLARI

GAZ, ISI, RADYASYON ÖLÇÜM CİHAZLARI GAZ, ISI, RADYASYON ÖLÇÜM CİHAZLARI CO 262 CO ( KARBON MONOKSİT ) MONİTÖRÜ Karbon Monoksit ( CO ) 3. Grup Zehirli gaz olup, hemen her yangında ortaya çıkar. Kan zehiridir. Akciğerlerden hücrelere oksijen

Detaylı

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENESİ

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENESİ KARBONMONOKSİT ZEHİRLENESİ KARBONMONOKSİT ZEHİRLENESİ Karbonmonoksit öldürme potansiyeli olan; renksiz, kokusuz, tatsız, bu nedenle fark edilmesi zor bir gazdır. Bu özelliklerinden ötürü sessiz katil adını

Detaylı

CMOS NEDİR? TTL NEDİR? CMOS İLE TTL ARASINDAKİ FARKLAR NELERDİR?

CMOS NEDİR? TTL NEDİR? CMOS İLE TTL ARASINDAKİ FARKLAR NELERDİR? CMOS NEDİR? TTL NEDİR? CMOS İLE TTL ARASINDAKİ FARKLAR NELERDİR? CMOS ile TTL adlı yapılar, entegre olarak adlandırılan devre grubuna girerler.bu sebeple önce entegre kavramını açıklayım.bu sayede CMOS

Detaylı

4-Deney seti modüler yapıya sahiptir ve kabin içerisine tek bir board halinde monte edilmiştir.

4-Deney seti modüler yapıya sahiptir ve kabin içerisine tek bir board halinde monte edilmiştir. MDS 8051 8051 AİLESİ DENEY SETİ 8051 Ailesi Deney Seti ile piyasada yaygın olarak bulunan 8051 ailesi mikro denetleyicileri çok kolay ve hızlı bir şekilde PC nizin USB veya Seri portundan gönderdiğiniz

Detaylı

PIC16F87X te ADC MODÜLÜNÜN KULLANIMI

PIC16F87X te ADC MODÜLÜNÜN KULLANIMI PIC16F87X te ADC MODÜLÜNÜN KULLANIMI Emre YAVUZ Temmuz 2009 PIC16F87X te ADC MODÜLÜ Ü KULLA IMI Bu makalemizde PIC16F87X serisi mikrodenetleyicilerde ADC modülünün temel düzeyde kullanımını anlatacağım.

Detaylı

Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı

Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı Sabit değerli pozitif gerilim regülatörleri basit bir şekilde iki adet direnç ilavesiyle ayarlanabilir gerilim kaynaklarına dönüştürülebilir.

Detaylı

TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU

TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU A. ELEKTRONĠKDE BĠLĠNMESĠ GEREKEN TEMEL KONULAR a. AKIM i. Akımın birimi amperdir. ii. Akım I harfiyle sembolize edilir. iii. Akımı ölçen ölçü aleti ampermetredir. iv. Ampermetre

Detaylı

Semboller : :Açma kapama alteri :Ate leme butonu :Yardımcı röle :Merkez kontak :Normalde açık kontak :Normalde kapalı kontak :UV.

Semboller : :Açma kapama alteri :Ate leme butonu :Yardımcı röle :Merkez kontak :Normalde açık kontak :Normalde kapalı kontak :UV. ALEV MONİTÖRÜ 03A1 Uygulama Alev monitörleri, uygun alev elektrodu veya UV. fotosel ile birlikte, alevin belirli bir standardın altında olduğunu, yanmanın iyi olduğunu veya alevin söndüğünü haber verir.

Detaylı

Detaylı bilgi için www.ekont.com veya http://www.ekont.com/index.php?id=119 adreslerine göz atabilirsiniz. -1-

Detaylı bilgi için www.ekont.com veya http://www.ekont.com/index.php?id=119 adreslerine göz atabilirsiniz. -1- -1- -2- Temel Fonksiyonlar-Özellikler 1. Ücretsiz çağrı atarak kapı ve bariyer kumanda edebilme (1 adet kuru kontak çıkış) 2. Tüm programlama işlemlerinin SMS ile yapılabilmesi ve SMS ile geri bildirim

Detaylı

ROKART VER 3.1 AYRINTILI MONTAJ KILAVUZU MALZEME LİSTESİ. DEVRENİN MONTAJINDA KULLANILAN ARAÇLAR Lehim teli 25 40 watt havya Yankeski Maket bıçağı

ROKART VER 3.1 AYRINTILI MONTAJ KILAVUZU MALZEME LİSTESİ. DEVRENİN MONTAJINDA KULLANILAN ARAÇLAR Lehim teli 25 40 watt havya Yankeski Maket bıçağı ROKART VER 3.1 AYRINTILI MONTAJ KILAVUZU MALZEME LİSTESİ 16F628A L293D 7805 16 pin dip soket 18 pin dip soket Tek sıra erkek soket (Header) Kırmızı led Minik sarı ledler x 2 Minik yeşil ledler x 2 2 li

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

PD103 BUTON LED UYGULAMA DEVRESİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ MALZEME LİSTESİ

PD103 BUTON LED UYGULAMA DEVRESİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ MALZEME LİSTESİ PD103 BUTON LED UYGULAMA DEVRESİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ MALZEME LİSTESİ AÇIK DEVRE ŞEMASI BASKI DEVRESİ PIC16F84 UYGULAMA-1 İŞLEM BASAMAKLARI 1. PIC16F84 te A portunun ilk bitine (RA0) bağlı butona basıldığında,

Detaylı

Sistem Nasıl Çalışıyor: Araç İzleme ve Filo Yönetim Sistemi

Sistem Nasıl Çalışıyor: Araç İzleme ve Filo Yönetim Sistemi arvento Araç Takip ve Filo Yönetim Sistemleri ile araçlarınızı 7 gün 24 saat on-line ve geçmişe yönelik olarak izleyebilir, hızlarını, izlemiş oldukları güzergahı, duraklama yaptıkları yerleri uzaktan

Detaylı

OMS-312 ENDÜSTRİYEL SENSÖRLER EĞİTİM SETİ

OMS-312 ENDÜSTRİYEL SENSÖRLER EĞİTİM SETİ OMS-312 ENDÜSTRİYEL SENSÖRLER EĞİTİM SETİ ENDÜSTRİYE SENSÖR EĞİTİM SETİ STANDART DONANIM LİSTESİ M18 endüktif sensör M12 endüktif sensör reflektörden yansımalı optik sensör ve reflektörü cisimden yansımalı

Detaylı

GEPA. set. RQ-112B Reaktif Güç Kontrol Rölesi. set. set RQ B SERİSİ REAKTİF GÜÇ RÖLELERİ

GEPA. set. RQ-112B Reaktif Güç Kontrol Rölesi. set. set RQ B SERİSİ REAKTİF GÜÇ RÖLELERİ RQ B SERİSİ REAKTİF GÜÇ RÖLELERİ RQ B Serisi reaktif güç röleleri, alçak gerilim elektrik tesislerinin reaktif güç kompanzasyonunda kullanılırlar. Kondansatör gruplarını devreye alan ve çıkaran reaktif

Detaylı

CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN TEMELLERİ DERSİ DERS NOTLARI BELLEKLER

CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN TEMELLERİ DERSİ DERS NOTLARI BELLEKLER BELLEKLER Genel olarak bellekler, elektronik bilgi depolama üniteleridir. Bilgisayarlarda kullanılan bellekler, işlemcinin istediği bilgi ve komutları maksimum hızda işlemciye ulaştıran ve üzerindeki bilgileri

Detaylı

5.50. OTOMOBĠL TEKERLEĞĠ MONTAJ OTOMASYONU

5.50. OTOMOBĠL TEKERLEĞĠ MONTAJ OTOMASYONU 5.50. OTOMOBĠL TEKERLEĞĠ MONTAJ OTOMASYONU Prof. Dr. Asaf VAROL avarol@firat.edu.tr GiriĢ: Hızla geliģen bilgisayar teknolojisi, her alanda olduğu gibi etkisini robot teknolojisi ve otomasyon sistemleri

Detaylı

5.49. METRO ULAŞIM SİSTEMİ OTOMASYONU

5.49. METRO ULAŞIM SİSTEMİ OTOMASYONU 5.49. METRO ULAŞIM SİSTEMİ OTOMASYONU Prof. Dr. Asaf VAROL avarol@firat.edu.tr Giriş: Metro ulaģım sisteminde amaç araçların değil insanların ekonomik, hızlı ve güvenli bir biçimde ulaģımına öncelik vermektir.

Detaylı

- GSP 3 Gaz Dedektörü - GSP3-flex

- GSP 3 Gaz Dedektörü - GSP3-flex SYSTRONIK Elektronik u. Systemtechnik GmbH - GSP 3 Gaz Dedektörü - GSP3-flex Kullanıcı Kılavuzu Kullanmadan önce kılavuzu okuyun! Tüm güvenlik talimatlarına uyun! Daha sonrası için kılavuzu muhafaza edin!

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK SİSTEMLER LABORATUVARI 1

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK SİSTEMLER LABORATUVARI 1 T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK SİSTEMLER LABORATUVARI 1 ARDUINO DİJİTAL GİRİŞ-ÇIKIŞ KONTROLÜ DENEY SORUMLUSU Arş. Gör. Burak ULU ŞUBAT 2015 KAYSERİ

Detaylı

BQ300 RF Röle Kontrol Ünitesi. Kullanım Kılavuzu. Doküman Versiyon: 1.1 18.11.2015 BQTEK

BQ300 RF Röle Kontrol Ünitesi. Kullanım Kılavuzu. Doküman Versiyon: 1.1 18.11.2015 BQTEK RF Röle Kontrol Ünitesi Kullanım Kılavuzu Doküman Versiyon: 1.1 18.11.2015 BQTEK İçindekiler İçindekiler... 2 1. Cihaz Özellikleri... 3 2. Genel Bilgi... 4 2.1. Genel Görünüm... 4 2.2 Cihaz Bağlantı Şeması...

Detaylı

BESLEME KARTI RF ALICI KARTI

BESLEME KARTI RF ALICI KARTI BESLEME KARTI Araç üzerinde bulunan ve tüm kartları besleyen ünitedir.doğrudan Lipo batarya ile beslendikten sonra motor kartına 11.1 V diğer kartlara 5 V dağıtır. Özellikleri; Ters gerilim korumalı Isınmaya

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ Elektrik ve Elektronik Ölçmeler Laboratuvarı Deney Adı: Sensörler. Deney 5: Sensörler. Deneyin Amacı: A.

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ Elektrik ve Elektronik Ölçmeler Laboratuvarı Deney Adı: Sensörler. Deney 5: Sensörler. Deneyin Amacı: A. Deneyin Amacı: Deney 5: Sensörler Sensör kavramının anlaşılması, kullanım alanlarının ve kullanım yerine göre çeşitlerinin öğrenilmesi. Çeşitli sensör tipleri için çalışma mantığı anlaşılıp sağlamlık testi

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. KLAVYE... 11 2. KLAVYE RB0... 19 3. KLAVYE RBHIGH... 27 4. 4 DİSPLAY... 31

İÇİNDEKİLER 1. KLAVYE... 11 2. KLAVYE RB0... 19 3. KLAVYE RBHIGH... 27 4. 4 DİSPLAY... 31 İÇİNDEKİLER 1. KLAVYE... 11 Satır ve Sütunlar...11 Devre Şeması...14 Program...15 PIC 16F84 ile 4x4 klavye tasarımını gösterir. PORTA ya bağlı 4 adet LED ile tuş bilgisi gözlenir. Kendiniz Uygulayınız...18

Detaylı

PIC MİKROKONTROLÖR TABANLI MİNİ-KLAVYE TASARIMI

PIC MİKROKONTROLÖR TABANLI MİNİ-KLAVYE TASARIMI PIC MİKROKONTROLÖR TABANLI MİNİ-KLAVYE TASARIMI Prof. Dr. Doğan İbrahim Yakın Doğu Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Lefkoşa, KKTC E-mail: dogan@neu.edu.tr, Tel: (90) 392 2236464 ÖZET Bilgisayarlara

Detaylı

EasyPic 6 Deney Seti Tanıtımı

EasyPic 6 Deney Seti Tanıtımı EasyPic 6 Deney Seti Tanıtımı Power supply voltage regulator J6 ile power supply seçimi yapılır. USB seçilirse USB kablosu üzerinden +5V gönderilir, EXT seçilirse DC connector üzerinden harici bir power

Detaylı

PIC KULLANARAK GÜÇ KARSAYISI ÖLÇÜM DEVRESİ TASARIMI VE SİMÜLASYON

PIC KULLANARAK GÜÇ KARSAYISI ÖLÇÜM DEVRESİ TASARIMI VE SİMÜLASYON PIC KULLANARAK GÜÇ KARSAYISI ÖLÇÜM DEVRESİ TASARIMI VE SİMÜLASYON Sabir RÜSTEMLİ 1 Muhammet ATEŞ 2 1 Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Van 2 Başkale Meslek Yüksekokulu

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ TASARIM PROJESİ ÇALIŞMASI PİC PROGRAMLAMA İLE BASİT UÇAK OYUNU MEHMET HALİT İNAN BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BAHAR 2014 KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

Proje Adı KARBONMONOKSİT UYARICI VE ÖNLEYİCİ SİSTEM. Proje Grubu ZEHİRSAVAR. Proje Grubu Üyeleri Bayram ŞAŞİ Abdullah EĞDEMİR Hayriye ÇAVUŞOĞLU

Proje Adı KARBONMONOKSİT UYARICI VE ÖNLEYİCİ SİSTEM. Proje Grubu ZEHİRSAVAR. Proje Grubu Üyeleri Bayram ŞAŞİ Abdullah EĞDEMİR Hayriye ÇAVUŞOĞLU TÜBİTAK-BİDEB Y.İ.B.O. ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİ, FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ VE MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI 2009 2 23 30 HAZİRAN 2009 Proje Adı KARBONMONOKSİT UYARICI VE ÖNLEYİCİ SİSTEM

Detaylı

Gaz Dedektörü GSP1. Grafik LED-göstergeli Gaz Dedektörü için Kullanıcı Kılavuzu. SYSTRONIK Elektronik u. Systemtechnik GmbH

Gaz Dedektörü GSP1. Grafik LED-göstergeli Gaz Dedektörü için Kullanıcı Kılavuzu. SYSTRONIK Elektronik u. Systemtechnik GmbH SYSTRONIK Elektronik u. Systemtechnik GmbH Grafik LED-göstergeli Gaz Dedektörü için Kullanıcı Kılavuzu Gaz Dedektörü GSP1 Kullanmadan önce kılavuzu okuyun! Tüm güvenlik talimatlarına uyun! Daha sonrası

Detaylı

Kullanım Uygulamaları Ön Görünüş. Dijital Ekran Mode Butonu Programlama Tuşu Sıcaklık Değiştirme tuşu ( - ) Sıcaklık Değiştirme tuşu ( +)

Kullanım Uygulamaları Ön Görünüş. Dijital Ekran Mode Butonu Programlama Tuşu Sıcaklık Değiştirme tuşu ( - ) Sıcaklık Değiştirme tuşu ( +) Kullanım Uygulamaları Ön Görünüş Dijital Ekran Mode Butonu Programlama Tuşu Sıcaklık Değiştirme tuşu ( - ) Sıcaklık Değiştirme tuşu ( +) Dijital Ekran Üzerindeki Bilgiler 1.Manuel Çalışma 2.Çalışma Fonksiyonları

Detaylı

YANGIN ALARM Sistemleri ELEKS * Ana Besleme : 230V AC 50 Hz * Max. Akým : 1.7 A @ 230V AC * Besleme Gerilimi : 21V DC - 30V DC * Ana Sigorta : 4A * Max. Akü : 2x 12V DC 2Ah Veya 2x 12V DC 7 Ah * Batarya

Detaylı

BĠLGĠSAYAR AĞLARI. 1-Bilgisayar ağı nedir? 2-Ağ türleri 3-Ağ bağlantıları 4-Ġnternet kavramı ve teknolojileri

BĠLGĠSAYAR AĞLARI. 1-Bilgisayar ağı nedir? 2-Ağ türleri 3-Ağ bağlantıları 4-Ġnternet kavramı ve teknolojileri BĠLGĠSAYAR AĞLARI 1-Bilgisayar ağı nedir? 2-Ağ türleri 3-Ağ bağlantıları 4-Ġnternet kavramı ve teknolojileri Ağ Kavramı Bilgisayarların birbirleri ile iletiģimlerini sağlamak, dosya paylaģımlarını aktif

Detaylı

PEY-D810 SĠNYALĠZASYON SĠSTEMĠ

PEY-D810 SĠNYALĠZASYON SĠSTEMĠ PEY-D810 SĠNYALĠZASYON SĠSTEMĠ AÇIKLAMALAR-KULLANIM-BAĞLANTILAR Sayfa 1 ĠÇĠNDEKĠLER SAYFA 1-) Sistemin Genel Tanıtımı 3 2-) Sistemin ÇalıĢma ġekli.4 3-) Sistem Yazılımı 5 4-) Sistemin Elektrik ve Bağlantı

Detaylı

RF İLE ÇOK NOKTADAN KABLOSUZ SICAKLIK ÖLÇÜMÜ

RF İLE ÇOK NOKTADAN KABLOSUZ SICAKLIK ÖLÇÜMÜ RF İLE ÇOK NOKTADAN KABLOSUZ SICAKLIK ÖLÇÜMÜ Fevzi Zengin f_zengin@hotmail.com Musa Şanlı musanli@msn.com Oğuzhan Urhan urhano@kou.edu.tr M.Kemal Güllü kemalg@kou.edu.tr Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği

Detaylı

ATBRFN. Radyo Frekansı (RF) Tabanlı Dorse Takip Birimi. Bilgi Dokümanı (ATBRFN) www.dtsis.com 1

ATBRFN. Radyo Frekansı (RF) Tabanlı Dorse Takip Birimi. Bilgi Dokümanı (ATBRFN) www.dtsis.com 1 Radyo Frekansı (RF) Tabanlı Dorse Takip Birimi (ATBRFN) Bilgi Dokümanı www.dtsis.com 1 İçindekiler 1. Genel Tanım... 3 2. Sistem Tanımı... 4 2.1. Master Cihaz... 4 2.1.1. Blok Diyagram... 4 2.1.2. Teknik

Detaylı

Adres Yolu (Address Bus) Bellek Birimi. Veri Yolu (Databus) Kontrol Yolu (Control bus) Şekil xxx. Mikrodenetleyici genel blok şeması

Adres Yolu (Address Bus) Bellek Birimi. Veri Yolu (Databus) Kontrol Yolu (Control bus) Şekil xxx. Mikrodenetleyici genel blok şeması MİKRODENETLEYİCİLER MCU Micro Controller Unit Mikrodenetleyici Birimi İşlemci ile birlikte I/O ve bellek birimlerinin tek bir entegre olarak paketlendiği elektronik birime mikrodenetleyici (microcontroller)

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ KULLANIM KİTAPÇIĞI ve Deneyler İÇİNDEKİLER Eğitim Seti Özellikleri 3 Hibrid Şarj Regülatörü Modülü Özellikleri 4 DC-AC İnverter Modülü Özellikleri 5 AKÜ Modülü Özellikleri

Detaylı

RedoMayer Makina ve Otomasyon

RedoMayer Makina ve Otomasyon RedoMayer Makina ve Otomasyon >Robotik Sistemler >PLC ve modülleri >Operatör Panelleri >Servo Motor ve Sürücüleri >Redüktörler >Encoderler www.redomayer.com RedoMayer Makina ve Otomasyon, 20 yılı aşan

Detaylı

KULLANIM KLAVUZU SSM-I SESLĠ ANONS KARTI. Lifkon Elektrik Elektronik SSM-I. D.No: 003 - D.Ver: 102-06.05.2015 - www.lifkon.com

KULLANIM KLAVUZU SSM-I SESLĠ ANONS KARTI. Lifkon Elektrik Elektronik SSM-I. D.No: 003 - D.Ver: 102-06.05.2015 - www.lifkon.com SESLĠ ANONS KARTI KULLANIM KLAVUZU Bütün Hakları Saklıdır. 1 / 9 İÇİNDEKİLER REVĠZYON GEÇMĠġĠ... 3 GĠRĠġ... 4 TEKNĠK ÖZELLĠKLER... 5 GENEL GÖRÜNÜM... 5 SESLERĠN AYARLANMASI... 6 BĠRDEN FAZLA ANONS SESĠNĠN

Detaylı

Proje Teslimi: 2013-2014 güz yarıyılı ikinci ders haftasında teslim edilecektir.

Proje Teslimi: 2013-2014 güz yarıyılı ikinci ders haftasında teslim edilecektir. ELEKTRONĐK YAZ PROJESĐ-2 (v1.1) Yıldız Teknik Üniversitesi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümünde okuyan 1. ve 2. sınıf öğrencilerine; mesleği sevdirerek öğretmek amacıyla, isteğe bağlı olarak

Detaylı

GSM Kartı. Programlama Butonu

GSM Kartı. Programlama Butonu Teknik Özellikler GSM DIALER KULLANMA KILAVUZU Besleme Gerilimi : 12 Volt Sukunet Akımı : 35 ma. Arama Esnasında Çekilen Akım : 100 ma. Tetikleme Türü : Negatif (-) Tetikleme Bağlantı Şekli GSM Kartı SIM

Detaylı

İstanbul Teknik Üniversitesi IEEE Öğrenci Kolu

İstanbul Teknik Üniversitesi IEEE Öğrenci Kolu Step Motor Step motor fırçasız elektrik motorlarıdır. Step motorlar ile tam bir tur dönmeyi yüksek sayıda adımlara bölebilmek mümkündür (200 adım). Step motorları sürmek için, sürekli gerilim uygulamak

Detaylı

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİ ÖNLENEBİLİR!

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİ ÖNLENEBİLİR! KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİ ÖNLENEBİLİR! Türkiye de her yıl binlerce insan ısınma amaçlı kullanılan cihazlardan veya bu sistemlerin bacalarından kaynaklanan karbonmonoksit gazı zehirlenmesine maruz kalmakta

Detaylı

KULLANIM KLAVUZU DCB-I KRAMER KAPI KONTROL KARTI. Lifkon Elektrik Elektronik DCB-I. D.No: 005 - D.Ver: 104-27.04.2015 - www.lifkon.

KULLANIM KLAVUZU DCB-I KRAMER KAPI KONTROL KARTI. Lifkon Elektrik Elektronik DCB-I. D.No: 005 - D.Ver: 104-27.04.2015 - www.lifkon. KRAMER KAPI KONTROL KARTI KULLANIM KLAVUZU Bütün Hakları Saklıdır. 1 / 11 İÇİNDEKİLER GĠRĠġ... 3 TEKNĠK ÖZELLĠKLER... 4 BAĞLANTI ġemasi... 5 KART ÇALIġMA MODLARI... 6 MENÜ... 7 KAPI HAREKETLERĠ... 10 MONTAJ...

Detaylı

MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER

MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER KARABÜK ÜNĠVERSĠTESĠ TEKNOLOJĠ FAKÜLTESĠ MEKATRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER ArĢ. Gör. Emel SOYLU ArĢ. Gör. Kadriye ÖZ Assembly Dili Assembly programlama dili, kullanılan bilgisayar

Detaylı

PROJE RAPORU. Proje adı: Pedalmatik 1 Giriş 2 Yöntem 3 Bulgular 6 Sonuç ve tartışma 7 Öneriler 7 Kaynakça 7

PROJE RAPORU. Proje adı: Pedalmatik 1 Giriş 2 Yöntem 3 Bulgular 6 Sonuç ve tartışma 7 Öneriler 7 Kaynakça 7 PROJE RAPORU Proje Adı: Pedalmatik Projemizle manuel vitesli araçlarda gaz, fren ve debriyaj pedallarını kullanması mümkün olmayan engelli bireylerin bu pedalları yönetme kolu (joystick) ile sol el işaret

Detaylı

Çizgi İzleyen Robot Yapımı ve Teknik Bilgiler

Çizgi İzleyen Robot Yapımı ve Teknik Bilgiler Çizgi İzleyen Robot Yapımı ve Teknik Bilgiler ÇİZGİ İZLEYEN ROBOT NEDİR? Çizgi izleyen robot belirli bir yolu otonom olarak takip edebilen robottur. Bu yol siyah zemin üzerinde beyaz renkte ya da beyaz

Detaylı

2. A4 ÇOK FONKSĠYONLU YAZICI GENEL ÖZELLĠKLERĠ

2. A4 ÇOK FONKSĠYONLU YAZICI GENEL ÖZELLĠKLERĠ 1 KONU: Eğitimde Fırsat EĢitliğinin Sağlanması ve Zengin Öğrenme-Öğretme Ortamlarının OluĢturulması Amacıyla Fatih Projesi Kapsamında Ortaöğretim Okullarını Ġçeren Alım ĠĢidir. KISALTMALAR ĠĢbu Ģartnamede

Detaylı

idea rsbasic KOMUTLARI

idea rsbasic KOMUTLARI idea KOMUTLARI İÇİNDEKİLER 2.1 Etiketler (Labels)... 4 2.2 Yorumlar (Comments)... 5 2.3 Semboller (Symbols)... 6 2.4 backward (geri)... 7 2.5 debug (hata ayıkla/izle)... 8 2.6 dec (azalt)... 9 2.7 do..

Detaylı

BETİ GSM/GPRS MODEM KULLANIM KILAVUZU

BETİ GSM/GPRS MODEM KULLANIM KILAVUZU BETİ GSM/GPRS MODEM KULLANIM KILAVUZU Yayınlanış Tarihi: 01.08.2012 Revizyon:1.2 1 1. MODEM İN ÖZELLİKLERİ: Beti GSM/GPRS modem kartı, kullanıcıların M2M uygulamaları için ihtiyaç duyabilecekleri asgari

Detaylı

SSM - 4 ORANSAL SERVOMOTOR SSM 4 TANITIM BİLGİLERİ :

SSM - 4 ORANSAL SERVOMOTOR SSM 4 TANITIM BİLGİLERİ : SSM - 4 ORANSAL SERVOMOTOR SSM 4 TANITIM BİLGİLERİ : SSM Serisi servo motorlar Era Ltd.Şti. ticari ürünüdür. Saha da çalışması için basit ve sorunsuz bir yapıya sahiptir. 4 Pinli bağlantı soketi ile, kolay

Detaylı

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELİŞTİRME PROJESİ. 1. Tipik bir mikrobilgisayar sistemin yapısı ve çalışması hakkında bilgi sahibi olabilme

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELİŞTİRME PROJESİ. 1. Tipik bir mikrobilgisayar sistemin yapısı ve çalışması hakkında bilgi sahibi olabilme PROGRAMIN ADI DERSIN KODU VE ADI DERSIN ISLENECEGI DÖNEM HAFTALIK DERS SAATİ DERSİN SÜRESİ ENDÜSTRİYEL ELEKTRONİK MİK.İŞLEMCİLER/MİK.DENETLEYİCİLER-1 2. Yıl, III. Yarıyıl (Güz) 4 (Teori: 3, Uygulama: 1,

Detaylı

5. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI. KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi

5. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI. KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 5. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 Konu Başlıkları Bellekler İç Bellekler ROM Bellek RAM Bellek Dış Bellekler Sabit Disk Sürücüleri

Detaylı

Hacettepe Robot Topluluğu

Hacettepe Robot Topluluğu Hacettepe Robot Topluluğu PIC Assembly Dersleri 1. Ders: PIC Programlamaya Giriş HUNRobotX - PIC Assembly Dersleri 1. Ders: PIC Programlamaya Giriş Yazan: Kutluhan Akman, Düzenleyen: Canol Gökel - 4 Haziran

Detaylı

BASINÇ, AKIŞ VE HIZ ÖLÇÜM ALETLERİ

BASINÇ, AKIŞ VE HIZ ÖLÇÜM ALETLERİ 1 BASINÇ, AKIŞ VE HIZ ÖLÇÜM ALETLERİ 2 Autel, farklı çalıģma Ģartları altında olası en hatasız ölçümlerin yapılması için farklı modellerde DPF diferansiyel basınçölçerler yapmaktadır. Bunlar, veri güvenilirliğini

Detaylı

FP52 PROXIMITY KART OKUYUCUSU KULLANIM KILAVUZU

FP52 PROXIMITY KART OKUYUCUSU KULLANIM KILAVUZU FP52 PROXIMITY KART OKUYUCUSU KULLANIM KILAVUZU FP52 kart okuyucusunu; Mody serisi dış kapı buton modülleri ile birlikte kullanılır. Fp52 ile iki farklı röle çıkışı vardır.500 kullanıcıya kadar tanımlanabilir.

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SAYISAL ELEKTRONİK LAB. DENEY FÖYÜ DENEY 4 OSİLATÖRLER SCHMİT TRİGGER ve MULTİVİBRATÖR DEVRELERİ ÖN BİLGİ: Elektronik iletişim sistemlerinde

Detaylı

KLEA Enerji Analizörü

KLEA Enerji Analizörü KLEA Enerji Analizörü Kolay panel montajı sistem bağlantısı Modüler tasarım Soket kablosu gerektirmez Tespit vidası gerektirmez En yeni teknoloji Veri Toplama Platformu Tüm enerji tüketimleri bir KLEA

Detaylı

PIC TABANLI, 4 BASAMAKLI VE SER

PIC TABANLI, 4 BASAMAKLI VE SER PIC TABANLI, 4 BASAMAKLI VE SERİ BAĞLANTILI 7 SEGMENT LED PROJESİ Prof. Dr. Doğan İbrahim Yakın Doğu Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Lefkoşa E-mail: dogan@neu.edu.tr,

Detaylı

2. ĠġLEMCĠLER. Genel bir bilgisayar dört ana birimden oluģur. Bunlar sırasıyla aģağıdaki gibidir:

2. ĠġLEMCĠLER. Genel bir bilgisayar dört ana birimden oluģur. Bunlar sırasıyla aģağıdaki gibidir: 2. ĠġLEMCĠLER ĠĢlemciler, mikroiģlemciler bilgisayara yüklenen iģletim sistemini ve diğer tüm programları çalıģtırıp bu programların iģlemlerini yerine getirir. Bu sebeple merkezî iģlem birimi (MĠB) adını

Detaylı

idea Kontrol Kartı (idea Board jv2.1) Kullanım Kılavuzu

idea Kontrol Kartı (idea Board jv2.1) Kullanım Kılavuzu idea Kontrol Kartı (idea Board j) Kullanım Kılavuzu 1 Genel Bakış idea (Board) Kontrol Kartı robotbilim ve mekatronik uygulamalar geliştirmek için sizlere yeni bir dünyanın kapılarını aralıyor! Bu kontrol

Detaylı

Kullanım Kılavuzu / User s Guide Garanti Belgesi / Guarentee Certificate

Kullanım Kılavuzu / User s Guide Garanti Belgesi / Guarentee Certificate Pratik-C series Kullanım Kılavuzu / User s Guide Garanti Belgesi / Guarentee Certificate PRATİKKART, PRATİK-C SERİSİ PratikKart, Kartlı Geçiş Sistemi Pratik-C serisi, KGS (Kartlı Geçiş Sistemi) mantığında

Detaylı

YANGIN ALARM SĐSTEMLERĐ MODERN ALGILAMA VE UYARI TEKNĐKLERĐ

YANGIN ALARM SĐSTEMLERĐ MODERN ALGILAMA VE UYARI TEKNĐKLERĐ YANGIN ALARM SĐSTEMLERĐ MODERN ALGILAMA VE UYARI TEKNĐKLERĐ Atilla KARADAĞ atilla.karadag@karadag.com.tr Karadağ Elektronik Araçlar San. ve Tic. Ltd Şti. Tekno Group Emniyet Evleri Mahallesi, Yeniçeri

Detaylı

USB 10 IN-OUT. Usb portundan, 10 adet giriş ve çıkış yapabilen, Opto izolasyonlu digital otomasyon devresi.

USB 10 IN-OUT. Usb portundan, 10 adet giriş ve çıkış yapabilen, Opto izolasyonlu digital otomasyon devresi. USB 10 IN-OUT delab Deniz Elektronik Laboratuvarı Tel&Fax:0216-348 65 21 Usb portundan, 10 adet giriş ve çıkış yapabilen, Opto izolasyonlu digital otomasyon devresi. TTL devreler USB portundan aldığı gerilimle

Detaylı

Electronic Letters on Science & Engineering 5(1) (2009) Available online at www.e-lse.org

Electronic Letters on Science & Engineering 5(1) (2009) Available online at www.e-lse.org Electronic Letters on Science & Engineering 5(1) (2009) Available online at www.e-lse.org Traffic Signaling with Sensor and Manual Control Sıtkı AKKAYA Erciyes Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Elektrik

Detaylı

ACD BİLGİ İŞLEM ACD KABLOSUZ VERİ TOPLAMA SİSTEMLERİ URT-V2 KABLOSUZ VERİ TOPLAMA TERMİNALİ DONANIM TEKNİK BELGESİ. URT-V2 Terminallerinin

ACD BİLGİ İŞLEM ACD KABLOSUZ VERİ TOPLAMA SİSTEMLERİ URT-V2 KABLOSUZ VERİ TOPLAMA TERMİNALİ DONANIM TEKNİK BELGESİ. URT-V2 Terminallerinin ACD BİLGİ İŞLEM URT-V2 KABLOSUZ VERİ TOPLAMA TERMİNALİ DONANIM TEKNİK BELGESİ URT-V2 Terminallerinin Donanım Özellikleri Genel Yetenekleri Terminal Dış Özellikler Montajda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Detaylı

ZM-2H504 İki Faz Step. Motor Sürücüsü. Özet

ZM-2H504 İki Faz Step. Motor Sürücüsü. Özet ZM-2H504 İki Faz Step Motor Sürücüsü Özet ZM-2H504 iki faz, 4,6 ve 8 telli step motorlar için üretilmiştir. Yüksek frekanslı giriş sinyallerini kabul edebilecek şekilde donatılmıştır. Akım kararlılığı,

Detaylı

PIC Programlama. Devrim Çamoğlu

PIC Programlama. Devrim Çamoğlu PIC Programlama Devrim Çamoğlu İçİndekİler XIII İçİndekİler 1. Bölüm - Temel Kavramlar Mikrodenetleyici Tanımı Mikroişlemci-Mikrodenetleyici 1. Mikro İşlemcili Bir Sistemde Kavramlar 2. Tasarım Felsefesi

Detaylı

RTX 6A-BX RF Uzaktan Kumanda

RTX 6A-BX RF Uzaktan Kumanda RTX 6A-BX RF Uzaktan Kumanda delab Deniz Elektronik Laboratuvarı Tel:0216-348 65 21 Yüksek performanslı 6 kanal RF kontrol alıcı verici seti. Çalışma frekansı UHF 434.9 MHz. Endüstriyel çalışmalara uyumlu.açık

Detaylı

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 Volümetrik debimetre nedir?? Fark basınç ölçümü ile hava akış verimini kontrol etmenizi sağlayan, bakım gerektirmeyen, yenilikçi bir Pnömatik otomasyon kontrol sistemidir, bu

Detaylı

TMMOB MAKÝNA MÜHENDÝSLERÝ ODASI UYARIYOR! SOBA - ÞOFBEN - BACA KAZALARINA KARÞI GEREKLÝ BÝLGÝ ve ÖNLEMLER Bilgisizlik ve ihmal yüzünden ülkemizde her yýl yüzlerce insanýmýz sobalar, þofbenler ve kombilerden

Detaylı

ZM-2H606 İki Faz Step. Motor Sürücüsü. Özet

ZM-2H606 İki Faz Step. Motor Sürücüsü. Özet ZM-2H606 İki Faz Step Motor Sürücüsü Özet ZM-2H606 iki faz, 4,6 ve 8 telli step motorlar için üretilmiştir. Yüksek frekanslı giriş sinyallerini kabul edebilecek şekilde donatılmıştır. Akım kararlılığı,

Detaylı

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri Sanayi fabrika otomasyonunda proximity (yaklasım) sensorler kullanılır. Porximity sensorler profesyonel yapıda cevre sartlarından

Detaylı

SMS Sanayi Malzemeleri Üretim ve Satışı A.Ş. TORK GA 21 EX PROOF GAZ ALARM CİHAZI

SMS Sanayi Malzemeleri Üretim ve Satışı A.Ş. TORK GA 21 EX PROOF GAZ ALARM CİHAZI SMS Sanayi Malzemeleri Üretim ve Satışı A.Ş. TORK GA 21 EX PROOF GAZ ALARM CİHAZI KULLANMADAN ÖNCE TALİMATLARI OKUYUNUZ EKİM 2013 İÇİNDEKİLER ÇALIŞMA PRENSİBİ... 3 TEMEL BİLGİLER... 3 ÇALIŞMA ALANLARI...

Detaylı

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ MEKATRONİĞİN TEMELLERİ Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Mekatronik Programı Yrd. Doç. Dr. İlker ÜNAL Vize %30 Dersin Koşulları Final %60 Ödev %10 Dersin Konuları Mekatronik Sistemler Birimler ve Ölçme

Detaylı

PM 2 KARTLI VE ġġfrelġ GEÇĠġ KONTROL TERMĠNALĠ KURULUM VE KULLANIM KILAVUZU

PM 2 KARTLI VE ġġfrelġ GEÇĠġ KONTROL TERMĠNALĠ KURULUM VE KULLANIM KILAVUZU PM 2 KARTLI VE ġġfrelġ GEÇĠġ KONTROL TERMĠNALĠ KURULUM VE KULLANIM KILAVUZU 1.Malzeme Listesi TuĢtakımı 1 Kullanım kılavuzu 1 Tornavida 1 20mmx60mm özel tuştakımı Lastik tıpa 2 6mmx30mm,sıkmak için kullanılır

Detaylı

BLGM423 Gömülü Sistem Tasarımı

BLGM423 Gömülü Sistem Tasarımı 1 BLGM423 Gömülü Sistem Tasarımı İkinci Çalışma Sayısal giriş ucunun çeşitli konum ve hareketlerini algılama Bu çalışmada tipik bir anahtara bağlanmış olarak kullanılan sayısal giriş ucundaki konum ve

Detaylı

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 NİÇİN KORUYUCU GAZ KULLANILIR? 1- Ergimiş kaynak banyosunu, havada mevcut olan gazların zararlı etkilerinden

Detaylı

Ham Veri. İşlenmiş Veri Kullanıcı. Kullanıcı. Giriş İşleme Çıkış. Yazılı Çizili Saklama. Doç.Dr. Yaşar SARI-ESOGÜ-Turizm Fakültesi

Ham Veri. İşlenmiş Veri Kullanıcı. Kullanıcı. Giriş İşleme Çıkış. Yazılı Çizili Saklama. Doç.Dr. Yaşar SARI-ESOGÜ-Turizm Fakültesi Kullanıcı Ham Veri İşlenmiş Veri Kullanıcı Giriş İşleme Çıkış Yazılı Çizili Saklama Server PC Laptop PDA (Personal Digital Assitance) Netbook Tablet PC BİLGİSAYAR DONANIM YAZILIM Scanner (Tarayıcı)

Detaylı

Proje Teslimi: 2012-2013 güz yarıyılı ikinci ders haftasında Devre ve Sistem Analizi Dersinde teslim edilecektir.

Proje Teslimi: 2012-2013 güz yarıyılı ikinci ders haftasında Devre ve Sistem Analizi Dersinde teslim edilecektir. ELEKTRONĐK YAZ PROJESĐ-1 (v1.2) YTÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü birinci sınıf öğrencileri için Elektrik Devre Temelleri Dersinde isteğe bağlı olarak verilen pratik yaz ödevidir. Proje

Detaylı