Diyaliz ve Nakil Hastaları İçin Soru ve Cevaplarla BÖBREK NAKLİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Diyaliz ve Nakil Hastaları İçin Soru ve Cevaplarla BÖBREK NAKLİ"

Transkript

1 Diyaliz ve Nakil Hastaları İçin Soru ve Cevaplarla BÖBREK NAKLİ Dr. Murat Tuncer

2 Aileme Yakınlarının organlarını bağışlayanlara

3

4 BÖBREK NAKLİ

5 Dr. Murat Tuncer BÖBREK NAKLİ GİRİŞ Böbrek yetmezliğinin en iyi ve başarılı tedavi yöntemi böbrek naklidir. İlk başarılı böbrek nakli 23 Aralık 1954 de Amerika Birleşik Devletleri nin Boston şehrinde Peter Bent Brigham hastanesinde Joseph Murray ve ekibi tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu ameliyatta ikiz kardeşinden alınan böbrek, bir böbrek hastasına nakledilmiştir. Doktor Murray bu çalışmasından dolayı daha sonra tıp alanında Nobel ödülü kazanmıştır. Böbrek nakli operasyon tekniği o günden bu yana nerede ise hiç değişmemiştir. Naklin başarılı olmasını sağlayan ekibin tecrübesi ve temel olarak nakil sonrası böbreğin vücutta kalabilmesi için verilen ilaçlardır. Vücudumuz kendine ait olmayan ve dışarıdan yerleştirilmeye çalışılan herhangi bir maddeyi (böbrek nakli olayında kadavradan veya canlıdan alınan böbrek) reddetmeye (atmaya) çalışır. İşte bu sebeple nakil sonrası hergün belli ilaçların alınması ve düzenli olarak kontrollere gelinmesi gereklidir. Eğer nakil başarısız olursa diyaliz yöntemime (hemodiyaliz veya periton diyalizi) tekrar geri dönebilir miyim? Tekrar nakil olabilir miyim? Naklin herhangi bir sebeple başarısız olması durumunda rahatlıkla önceki diyaliz yöntemine dönmek mümkündür. Belirli tıbbi şartların yerine getirilmesi koşuluyla yeniden nakil de rahatlıkla gerçekleştirilebilir. Böbrek nakli, hem hemodiyaliz hem de periton diyalizinden daha başarılı bir tedavi yöntemidir. Burada başarı ile kastedilen hem yaşam kalitesinin diyaliz yöntemlerine göre çok daha iyi olması, hem de diyalize göre nakil hastalarının en az üç kat daha uzun yaşamalarıdır. Böbrek Naklinin Yararları: Doktorum böbrek nakli olursam, daha uzun yaşayacağımı söyledi. Bunun sebebi ne olabilir? Hiç şüphesiz son dönem böbrek hastaları için böbrek nakli, en iyi tedavi yöntemidir. Diyaliz yöntemleri (hemodiyaliz veya periton diyalizi) en iyi şartlarda sağlıklı bir insanın iki böbreğinin yaptığı işin % 5 ini yapabilir. Başarıyla nakledilen böbrek ise bunun 10 katını ( sağlıklı bir insanın her iki böbreğinin yaptığı işin % 50 si ) sağlar. Naklin, böbrek yetmezlikli hastalara sağladığı en büyük yararlardan biri diyalizden kurtulmaktır. Nakledilen böbrek iyi çalıştığı sürece, haftanın en az üç gününü heba eden uzun ve sıkıcı diyaliz saatleri, son derece sıkı sıvı ve diyet kısıtlamaları, kan yapıcı EPO iğneleri ve çeşitli ilaç kullanımı gibi birçok zorunluluk geçmişte bir anı olacaktır. Nakil hastalarının çoğu kendilerini diyalizde olduklarından çok daha enerjik ve iyi hissederler. Birçoğu daha önce yapamadığı işini yapabilecek hale gelirken, iş bulma şansları da diyaliz hastalarına göre daha yüksek olmaktadır. Çoğunun, diyaliz dönemine oranla cinsel hayatında belirgin düzelme görülür, bayan hastalar daha kolay hamile kalabilip sağlıklı çocuklar dünyaya getirirler.

6 Kimler Nakil Olabilir? Ciddi kalp ve akciğer hastalığı olanlar, aktif infeksiyonu olanlar, tedavi edilmemiş kanser hastalığı olanlar böbrek nakli olamaz. Sayılan hastalıkların diyaliz hastalarının küçük bir kısmında bulunduğu gözönüne alınırsa, son dönem böbrek yetmezlikli hastaların hemen tamamı böbrek nakli adayıdır. ŞEKER HASTALARI: Tip 1 veya 2 şeker hastaları böbrek naklinden en fazla yararı görebilecek hasta grubudur. Bu hastaları böbrek naklinden uzak tutmak, 2 yıl içinde % 50 sinin, 5 yıl içinde % 80 inin ölümüne seyirci kalmak demektir. HEPATİT B VE/VEYA C Lİ HASTALAR: Yapılan incelemeler sonrası presirotik-sirotik (belirgin karaciğer yetmezliği) bulgular olmadığı müddetçe (bu bulgular böbrek nakli alıcı adaylarının % 1 inde görülür) Hepatit B, Hepatit C veya her ikisini de taşıyan hastalara rahatlıkla nakil yapılabilir. HCV VE BÖBREK NAKLİ HCV infeksiyonu, böbrek nakli için bir engel değildir. Bütün alıcı adayları, anti-hcv Ab pozitifliği yönünden araştırılmalıdır. Anti-HCV si pozitif olup HCV RNA sı negatif olan hastalar böbrek nakli sonrası karaciğer hastalığı gelişimi yönünden oldukça düşük risk altındadır. Böbrek nakli yapılan HCV pozitif hastaların ölüm oranı (özellikle nakil sonrası ilk 10 yıl gözönüne alındığında), nakil yapılmayıp diyaliz tedavisine devam eden HCV pozitif hastalara göre oldukça düşüktür. HCV pozitif ve transaminaz seviyeleri (karaciğerin çalışmasını gösteren ALT, AST gibi biyokimyasal tetkikler) yüksek alıcı adaylarına karaciğer biopsisi mutlaka uygulanmalıdır. Diyaliz hastalarında transaminaz seviyeleri iyi bir gösterge olmadığından, bazı hekimler HCV pozitif tüm hastalara karaciğer biyopsisi yapılmasını önermektedirler. Sirozu mevcut HCV pozitif alıcı adayı böbrek nakli yönünden uygun olmayıp, ancak kombine karaciğer+böbrek nakli yönünden değerlendirilmelidir. Kronik aktif hepatiti olan alıcı adayları interferon tedavisinden faydalanabilir. HCV pozitif canlı veya kadavradan böbrekler, rızaları alınarak HCV RNA pozitif alıcılara takılabilir. Bu durumda verici ve alıcının HCV genotiplerinin belirlenmesi gelişebilecek komplikasyonların değerlendirilebilmesi yönünden uygun olacaktır. HBV VE BÖBREK NAKLİ HBV infeksiyonu, böbrek nakli için engel değildir. Bütün böbrek nakli alıcı adayları, HBV infeksiyonu yönünden araştırılmalıdır. HBsAg pozitif hastalar, negatif olanlara göre nakil sonrası uzun dönemde daha yüksek bir ölüm riski ile karşı karşıyadırlar ve bu nedenle bilgilendirilmeleri gerekir. HBsAg pozitif alıcı adayları viral replikasyon göstergelerini yanında taşıyorsa (HBeAg pozitifliği ve/veya HBV-DNA pozitifliği), böbrek nakli sonrası ilerleyici karaciğer hastalığı gelişme riski artacağından karaciğer biyopsisini de kapsayacak şekilde tam bir karaciğer değerlendirmesine tabi tutulmalıdır. Sirozu mevcut HCV pozitif alıcı adayı böbrek nakli yönünden uygun olmayıp, ancak kombine karaciğer+böbrek nakli yönünden değerlendirilmelidir.

7 Aktif karaciğer hastalığı olan alıcı adaylarına mutlaka nakil öncesi interferon ve/veya lamivudin tedavisi uygulanmalıdır. HBV ile infekte olmuş canlı veya kadavradan böbrekler rızaları alınmak koşuluyla HBsAg pozitif veya immünize (HBV infeksiyonuna karşı koruyuculuk aktif aşılama veya pasif hastalık sonucu gelişmiş ise) alıcı adaylarına nakledilebilir. Merkezimizde bu durumda alıcının HBsAb titresinin > 10 olması şartı aranmaktadır. YAŞ SINIRI: Nakil merkezlerinin çoğu böbrek nakli alıcı adaylarına belli bir yaş sınırı koymazlar. Hastalar, yaşlarından çok nakle uygunlukları yönünden gözönüne alınır. Bununla birlikte 70 yaşın üzerindeki alıcı adaylarında hekimler çok daha ciddi inceleme yaparlar. Bunun sebebi hekimlerin bu yaşın üzerinde hastalara nakledilen böbreklerin harcanmış olduğunu düşünmeleri değildir. Esas sebep, 70 yaş üzeri hastaların nakil ameliyatını genellikle tolere edememe riski taşıması ve ameliyat sonrası böbrek vücut tarafından reddedilmesin diye verilen ilaçların bu yaş grubu hastalara çok ağır gelmesidir. Her ne kadar infeksiyöz komplikasyonlar göreceli olarak yaşlılarda daha fazla görülse de, akut rejeksiyon (red) ataklarının sıklığı ve ciddiyeti gençlere göre daha azdır. Yaşam beklentisi daha kısa olsa da, graft ömürleri yaşlı alıcılarda genç alıcılar ile benzer bulunmuş, 5 yıllık hasta yaşam oranları ise kendi yaş grubundaki diyaliz hastalarına göre daha yüksek saptanmıştır. Böbreğin vücut tarafından reddini engellemek için yapılan baskılama (immünosupresyon) tedavisindeki ilerlemelerden sonra birçok transplant ekibi yaşlı kadavralardan alınan organları yaşlı alıcılara nakletmeyi uygun bulmaktadır. Alıcı yaşı böbrek nakli için bir kontrendikasyon değildir. ŞİŞMAN/ZAYIF ALICI ADAYLARI Aşırı zayıflık (malnütrisyon) beraberinde nakil sonrası infeksiyon ve yara iyileşmesinde gecikme komplikasyonlarını getirir. Hasta ve graft (takılan böbrek) ömürleri şişman alıcılarda şişman olmayanlara göre daha kötü bulunmuştur. Bundan öncelikle kardiyovasküler, ikincil olarak da infektif komplikasyonlar sorumlu tutulmaktadır. Bekleme listesindeki hastalar normal kilolarına inmeleri (veya çıkmaları) konusunda özendirilmeli (diyet programları verilmeli), nakil yapılan şişman hastalarda da yukarıdaki önlemlere ek olarak steroid (kortizon) daha hızlı azaltılmalı veya (uygun şartlarda) kesilmelidir. ÖNCEDEN BÖBREK NAKLİ GEÇİRMİŞ OLAN ALICI ADAYLARI Bu hastalarda aşağıdaki faktörler çok önemlidir: Önceki graft kaybının zamanı ve nedeni Nakil sonrası ilk 46 günde graft kaybına uğrayanların ancak % 40 ı ikinci nakil sonrası 5 yıl boyunca graftlarını koruyabilmektedir. Buna mukabil ilk nakilde graftlarını 4 yıldan fazla tutabilenler ikinci nakilde % 84 oranında bir 3 yıllık graft ömrüne sahip olabilmektedir. İlk graftlarını erken bir rejeksiyon atağı, tekrarlayan primer glomerulonefrit veya metabolik hastalığa bağlı kaybedenlerde ikinci nakilde graft yaşam ömrü oldukça kısa olacaktır. Bu hastalarda kadavradan böbrek nakli tercih edilmelidir. Diğer hasta gruplarında ise mümkünse canlı vericili böbrek nakli tercih edilen yöntemdir.

8 KANSER HASTALIĞI Kanser hastalığı olan alıcı adaylarına nakil yapılmaması için iki temel neden bulunabilir: 1. Nakil sonrası verilen immünosupresif tedavinin kanser hastalığının doğal seyrini kötü yönde etkilemesi. 2. Orijinal kanser hastalığı nedeniyle öngörülen yaşam süresi kısa olan hastaya nakil yapılmasının doğru olmaması. Alıcıdaki kanser hastalığı nakil için kesin bir engel teşkil etmez. Her hasta, tümörün tipine ve tedavi sonrası tümörden arınmış bekleme zamanına göre ayrı ayrı değerlendirilir. BÖBREK NAKLİNE KESİN ENGEL TEŞKİL EDEN DURUMLAR: Çözümlenmemiş kanser hastalığı Aktif AIDS veya hepatit Aktif tüberküloz Ciddi vasküler hastalık Aktif intravenöz ilaç bağımlılığı 5 yıldan az yaşam beklentisi Yeni geçirilmiş myokard enfarktüsü Diğer son dönem organ yetmezlikleri (kalp, akciğer, karaciğer) Hastanın nakil sonrası ilaçlarını almadaki finansal sorunları Hangi Tip Böbrek Nakli? İki tip böbrek nakli mevcuttur: Canlıdan ve kadavradan. Canlıdan yapılan böbrek nakli; 1.Kan grubu uyumlu akrabalardan, 2.Ülkemizde son yıllarda uygulamaya konulan ve etik kurullardan son derece ciddi araştırmalar yapılarak geçmeleri durumunda (temel şart alıcı ve verici arasında herhangi bir maddi alışveriş olmamasıdır) akraba olmayanlardan 3.Merkezimizde son zamanlarda uygulamaya koyduğumuz fiziksel ve psikolojik olarak diyalizin tolere edilememesi durumunda kan grubu uyumsuz akrabalarından alınan böbrekle gerçekleştirilen nakil şeklidir. Ülkemizde yapılan nakillerin büyük çoğunluğunu (%70-80) canlıdan yapılan nakiller oluşturur. Kadavradan nakil, hayatını kaybetmiş birinden alınan organla gerçekleştirilen nakil şeklidir. Eğitim, organizasyon vb. eksiklikleri nedeniyle ülkemizde kadavradan organ nakli bir türlü istenen seviyeyi yakalayamamıştır. Canlı verici adaylarım var. Yine de bir süre veya tamamen kadavra listesinde mi beklemeliyim? Çok miktarda kadavra organın bulunduğu Avrupa ülkelerinde alıcı adaylarına bir süre bekleme listesinde beklemeleri söylenebilir. Ülkemiz gibi kadavra organının azlığı değil

9 yokluğunun sözkonusu olduğu ülkelerde yapılması gereken, uygun canlı vericisi olan hastalara mümkün olan en kısa sürede canlıdan naklin uygulanmasıdır. Canlı vericisi olmayan alıcı adaylarının ise kadavradan nakil için bekleme listelerine alınmaları uygun olacaktır. Bunun belirli nedenleri vardır: - Canlıdan alınan böbrek, ortalama 18 yıl sağlam kalırken kadavradan alınan böbrek 12 yıl sağlam kalabilmektedir yıldır yapılan çalışmalar sonucu iki böbreğinden birini vermenin ve tek böbrekle kalmanın vericiye herhangi bir zararı olmadığını göstermiştir. - En iyi nakil diyalizin en erken döneminde hatta mümkünse diyalize girmeden yapılan (preemptif) nakil şeklidir. - Hastanın bekleme listesindeyken, verem, sarılık kapma gibi nakli geciktirici veya engelleyici ve en önemlisi hayatını kaybetme riskleri vardır. Nakil İçin Mutlaka Önceden Diyalize Girmek Gerekli mi? Bu konuda bazı merkezler, kadavradan bekleme listesine girmek için hastanın diyalize girmiş olması şartını ararken, bazıları henüz diyalize girmemiş ve böbrek süzmesi (glomeriler filtrasyon hızı) 20 ml/dk nın altında olan (kısa süre zarfında diyalize girmesi gerekecek olan) hastaları da kabul etmektedir. Ülkemiz şartlarında, giderek artan sayıda diyaliz hastasının bekleme listesinde olması ve kadavradan yapılan nakil sayısının azlığı sebebiyle, henüz diyalize girmemiş olan hastaları kadavra bekleme listesine almak uygun değildir. Canlı vericisi olan hastalarda ise mümkünse hiç diyalize girmeden bir an önce nakil gerçekleştirilmeye çalışılmalıdır. Bu bağlamda nakil merkezinin şartları belirleyici olabilir: Bazı nakil merkezleri kadavradan organ bulma konusunda son derece organize olmuştur ve buldukları çok sayıda kadavra böbreği sebebiyle hastalarına bekleme listesi seçeneğini gönül rahatlığıyla sunabilir. Yılda 1-2 kadavra bulabilen bir merkezin canlı vericisi olan bir hastayı ısrarla bekleme listesine almak istemesi doğru değildir. Normal şartlarda canlı vericili böbrek naklinin hazırlık aşaması 2-3 hafta içinde bitirilebilir. Hazırlık aşaması merkez şartları nedeniyle uzuyorsa (kimi merkezlerde 3-6 ay) hastanın diyalize girmeden-preemptif nakil olma şansı otomatik olarak ortadan kalkacaktır. Bu nedenle, nakil hazırlığı planlanan hastalara hazırlık süresinin ve tahmini ameliyat tarihinin açıkça belirtilmesi şarttır. Her hasta, nakil öncesi nakil ekibine geçmiş performanslarını sorma hakkına sahiptir (Şu ana dek kaç nakil yaptınız? Kaçının böbreği çalışıyor, kaçının attı? Kaç hasta hayatta? Yılda kaç kadavra bulabiliyorsunuz? Ortalama bakleme süresi ne kadar? vb.) Uygun Böbrek Nasıl Bulunabilir? Hekimleri tarafından diyaliz tedavisi gerektiği söylenen hastalar hemen en yakın nakil merkezine başvurmalıdır. Bir insanın başka bir insanın organını kabullenebilmesi ancak belirli şartların yerine getirilmesine bağlıdır: Kan grubu uyumu: Kan grubu, damarlarımızda dolaşan kırmızı kan hücrelerinin sunduğu karakteristik göstergelerdir. Doğuşumuzdan itibaren değişmez ve kabaca hepimizin bir ön-şifresi sayılır. Dört temel kan grubu vardır: A, B, AB ve O (sıfır).

10 Hangi kan grubuna mensup olacağınız, vücudunuzda A ve B isimli iki değişik antijeni (bir çeşit protein) taşıyıp taşımadığınıza bağlıdır. Eğer A antijeni taşıyorsanız kan grubunuz A olacaktır. Bunun gibi eğer B antijeniniz varsa kan grubunuz B olacaktır. Her iki antijene de sahip hastalar AB kan grubu, bu iki antijenden hiçbirinin bulunmadığı hastalar da O kan grubu olacaktır. Hasta Verici O Grubu Sadece O Grubu verebilir A Grubu A Grubu veya O Grubu B Grubu B Grubu veya O Grubu AB Grubu Her grup verebilir (O, A, B veya AB) Kan grubu uyumu olmadan nakil mümkün değil midir? Nakil açısından kan grubunun önemi bu antijenlerin sadece kırmızı kan hücrelerinin değil bilinen bütün vücut hücrelerinin yüzeyinde bulunmasına bağlıdır. Kan grubu antijenleri hücreler için tanıtım kartı gibi davranır. Onların sayesinde vücudumuzdaki bağışıklık sistemi vücuda yabancı olanla vücuda ait olanın ayrımını yapabilir. Olaya bu boyuttan bakıldığında kan grubu uyumu olmadan nakil yapmanın mümkün olmadığı söylenebilir. Oysa teori ve gerçekler çoğu zaman biribirinden farklıdır. Bilim adamlarının görevi hastalarını yaşatmak üzere imkansızı başarmak olmalıdır. Bu bağlamda Japonya, ABD ve norveç te sınırlı sayıdaki kan grubu uyumsuz çiftler arasında nakil yapmaya başlamıştır. Burada temel amaç vericinin kan grubu antijenini alıcıya sanki kendi kan grubuymuş gibi tanıtmaktır. Bu amaçla kullanılan (diyaliz filtrelerine benzer) filtreler ile alıcının vücudunda var olan ve vericinin böbreğinin düşman olarak algılayan antikorlar yok edilir. Tıpkı diyalizdeki zehirli (toksik) maddelerin temizlenmesi gibi bu işlemde birkaç kez tekrarlandıktan sonra nakil mümkün olabilir. Merkezimiz de kısa zaman önce kan grubu uyumsuz nakil uygulamasına başlamış ve bu kitabın yazıldığı döneme dek 6 hastaya bu nakil şekli başarıyla uygulanmıştır. Kan grubu uyumsuz nakil bütün hastalara uygulanabilir mi? Kan grubu uyumsuz nakil bütün hastalara ve özellikle bütün merkezlerde yaygın olarak uygulanabilecek (en azından günümüz koşullarında) bir yöntem değildir. Bunun sebepleri: 1. Takılan böbreğin (graft) 10. yıldaki sağkalma oranı, kan grubu uyumlu yapılan nakillere göre % 10 daha düşüktür. 2. Kullanılan filtreler oldukça pahalı (her bir filtre 4000 Euro civarı ve bir nakil için ortalama 5 filtre kullanılmaktadır) ve henüz devletimizin sosyal güvenlik kurumlarının geri ödeme listesinde değildir. 3. Kullanılan antikor temizleme aleti son derece pahalıdır. (Merkezimizde bu sorunu iki standart hemodiyaliz aletini kullanarak ve birtakım arabağlantılar icat edip üretimlerini ülkemizde yaptırarak bertaraf ettik) Bütün bu sebeplerden ötürü kan grubu uyumsuz böbrek nakli şu an özellikle damar sorunları ve geçirilmiş peritonitler sebebi ile diyaliz şansı kalmamış ve hiçbir şekilde psikolojik olarak diyalizi tolere edemeyen hastalara uygulanmaktadır. Kan grubu uyumsuz böbrek nakli tarafımızca çaresiz hastalarımıza çözüm yolu olarak ülkemize getirilmiştir. Hepimizin temel amacı olan kadavradan nakil sayısını artırmak gerçeğini örselemesi ve kadavradan yapılan nakle bir alternatif olarak görülmesi kesinlikle uygun değildir.

11 Kan grubum A Rh(-), eşimin kan grubu A Rh(+), böbreğimi verebilirmiyim? Kan grubunun Rh faktörü (yani negatif veya pozitif olması) önemli değildir. Örneğin A (-) bir insan böbreğini hem A(-) hem de A(+) alıcıya verebilir. Bunun gibi B(+) kan gruplu kadavradan organ için hem B(-) hem de B(+) hastalar çağrılır. DOKU UYUMU Doku tiplendirme testi bir insanın genetik yapısını (genetik parmak izini ) gösteren bir kan testidir. Kan grubu uyumunda olduğu gibi alıcı ve vericinin doku tiplerinin uyup uymadığı araştırılır. Özellikle kadavradan yapılan nakillerin başarılı olması büyük oranda doku uyumuna bağlıyken, canlıdan yapılan nakillerde eskiden düşünüldüğü kadar önemli olmadığı anlaşılmıştır. İkiz kardeşlerden (tüm dokular aynı) yapılan nakiller ile hiç doku uyumu bulunmadan sadece kan grubu uyumu ile yapılan nakiller karşılaştırıldığında, 5. yıldaki nakledilen böbreğin sağlam kalma oranının doku uyumsuzlarda ikizlere göre % 7 gibi gözardı edilebilecek bir oranda az olduğu görülür. Hiç doku uyumu olmadan nakiller ile 6 da 5 doku uyumu olanlardan nakiller karşılaştırıldığında 5. yıldaki nakledilen böbreğin sağkalma oranının benzer (% 80) olduğu görülmektedir. Ülkemizde hemodiyaliz hastalarının yarısının 5. yılda kaybedildiği düşünülürse hastaları yaşatmak adına doku uyumu aranmaksızın nakil şansı hastalara mutlaka verilmelidir. Doku tipi, insana anne-babasından geçen ve neredeyse tüm hücrelerinin yüzeyinde bulunan karakteristik antijen setleridir. Aynı kan grubu gibi yaşam boyu değişmez ve birey olarak bizim şifremizdir. Herkes bir doku tipine ve bu doku tipini oluşturan 6 değişik antijene sahiptir. Üç temel doku tipi karakteristiği (antijeni) mevcuttur: A, B ve DR. Her birey biri anneden biri de babadan alınmak üzere 2A, 2B ve 2DR olmak üzere toplam 6 karakteristik gösterir. Her bir karakteristiğin 20 veya daha çok değişik versiyonu vardır. Bu da yüzlerce değişik doku tipi şifresinin olabilirliğini gösterir. Örneğin doku tipi A1/A2, B7/B8, DR2/DR3 olabilir. Özellikle kadavradan yapılan nakillerde alıcı ve vericinin bu altı antijeni arasında uyum ne kadar fazla ise böbreğin çalışma şansı da o kadar yüksek olur. Bu antijenler arasında DR uyumu A veya B uyumuna göre daha önemlidir. Bu sebeple, merkezlerin çoğu kadavradan organ için hastalar arasında seçim yaparken, kadavra ile alıcı arasında mutlaka DR uyumu (benzerliği) olmasına dikkat eder ve en fazla uyumu gösteren hastalar nakil için çağrılır. Başarılı bir nakil için dokuların yüzde kaç uyması gereklidir? Doku uyumundan bahsederken halk arasında % 50 uyum varsa nakil olur veya % 80 in altında uyum varsa böbrek işe yaramaz gibi gerçek dışı kavramlardan da bahsetmek gerekir. Hiç bir tıp kitabında yeralmayan ve sadece canlı böbrekten nakil uygulamasını azaltmaya yarayan bu söyleme hastalar inanmamalıdır. Canlıdan böbrek naklinde doku grubu uyumu önemini yitirmiştir. Kadavradan yapılan nakillerde ise ülkemiz yasalarına göre alıcının kadavra ile en az iki doku uyumu (en az 6 da 2, ideal olarak bir tanesi DR olmak üzere) olması gerekir. Altıda altı (tam uyumlu) uyumlu nakillerin diğerlerine (6 da 3, 6 da 4) göre (özellikle kadavradan nakillerde) daha başarılı olduğu gösterilmiştir. Ama bu kan grubu uyumlu ve doku grubu tam uyumlu böbreklerin atmayacağı anlamına gelmez. İkiz kardeşlerden

12 yapılan böbrek nakillerinin bile bir süre sonra atabildiğinin görülmesi, hücre yüzeylerinde organ reddine neden olabilecek kan grubu ve doku tipinden başka önemli göstergeler olduğunu düşündürmektedir. Hangisi daha önemlidir? Kan grubu uyumu mu, doku tipi uyumu mu? Naklin başarısı açısından kan grubu uyumu, doku tipi uyumundan çok daha önemlidir. - Lenfosit Cross Match (LCM- Kros testi): Bu testte verici ve alıcı adayının kanları karıştırılır. Bu test ile alıcının kanındaki vericinin böbreği ile reaksiyone girebilecek antikorların varlığı (normal koşullarda bu antikorlar insanı infeksiyonlara karşı korur) araştırılır. Yüksek miktarda antikor varlığında, alıcının kanı vericinin kanı ile reaksiyona girecek ve test pozitif çıkacaktır. Bu durumda nakil yapılırsa böbrek büyük ihtimalle saatler-günler içinde kaybedilecektir. Bu test canlı veya kadavradan nakillerde kan ve doku uyumundan sonra yapılması gerekli ilk testtir. Özellikle daha önce böbrek nakli olmuş ve geçmişte kan verilmiş hastalarda testin pozitif çıkma riski daha yüksektir. Bu sebeple, diyaliz hastalarına çok gerekli olmadıkça asla kan verilmemelidir. Kros testinin (LCM) pozitifliği, kesin olarak naklin olmayacağı anlamına mı gelir? Bu testin pozitif çıkması herşeyin bittiği ve hastanın bir daha nakil olamayacağı anlamına gelmez. Bazı ilaçların kullanımı ile LCM pozitif vakaları negatife çevirip nakle uygun hale getirmek mümkün olmaktadır. Merkezimizde simvastatin etken maddeli ilacın kademeli olarak artırılarak kullanımı ile hastalarımızın LCM pozitifliklerini % 85 başarı oranı ile negatife çevirebiliyoruz. Bu uygulamamızın iki önemli sonucu olmuştur: 1. Kadavra bekleme listesinde iken PRA (panel reaktif antikor) testi yapılıp yüksek riskli (% 20 den fazla pozitif) bulunan vakaların PRA yüzdeleri negatifleştirilip tüm kadavralardan organ alabilecek hale gelmeleri sağlanmıştır. Örneğin PRA % 85 pozitif demek o hastaya çıkacak kadavra organların % 85 i kullanılamaz, kros testi değerlendirme gecesi pozitif çıkar demektir. 2. Şu ana dek canlı vericisi olup da LCM pozitifliği nedeniyle nakil şansı bulamamış 20 hastaya nakil olabilme şansı vermiştir. Bir başka önemli konu da tüm LCM pozitifliklerinin nakle engel olmadığının bilinmesidir. Testin pozitif çıkmasına neden olan antikor tipinin IgG yapısında olması naklin o dönem için mümkün olmadığını gösterirken, IgM yapısında olması naklin rahatça yapılabileceğini gösterir. Yani, IgM yapısındaki LCM pozitifliklerinde rahatlıkla böbrek nakli yapılabilir. Hem kan grubu uyumsuz, hem doku uyumsuz hem de kros testi pozitif alıcıvericilerde nakil mümkün müdür? Hekimlerin görevi hastalarına gerekli durumlarda imkansızı sunmaktır. Merkezimizde nakil dışında hiçbir şansı kalmamış bu durumdaki iki hastaya böbrek nakli başarılı bir şekilde uygulanmıştır.

13

14 KADAVRADAN BÖBREK NAKLİ

15 KADAVRADAN BÖBREK NAKLİ Dr. Murat Tuncer Kadavradan böbrek nakli kavramı, hayatını kaybetmiş bir bireyden alınan organın nakledilmesi işlemidir. Organ nakli sayısının artırılmasında ilk hedef kadavradan yapılan organ nakli sayısını artırmak olmalıdır. Kadavranın tanımlanması, bakımı, aile görüşmesi ve organ alımı acil serviste başlayıp ameliyathanede biten iyi bir organizasyon işidir. Bu anlamda, organ nakli koordinatörleri hem toplumun organ bağışı konusunda eğitimi, hem de aile ile görüşme ve organın bağışlanması konularında anahtar role sahiptir. Dünyada böbrek nakillerinin çoğunluğunu kadavradan alınan böbrek nakilleri oluşturmaktadır. Ülkemizde ise bunun tersine kadavradan nakiller toplam rakamın ancak % unu oluşturmaktadır. Organ nakli sayısını artırmanın birinci yolu kadavradan alınan organ sayısını artırmaktır. Bunu sağlamanın tek yolu da eğitimli organ nakli koordinatörlerinin çalıştığı ve ekip zihniyetinin ön planda tutulduğu bir organ nakli koordinasyonu ile mümkündür. Neden diğer merkezlerde/ülkelerde kadavradan çok sayıda nakil yapılabiliyor da bizim merkezimizde/ülkemizde yapılamıyor? İyi organize olmuş, organ nakli koordinatörlüğü sistemini ve ekip çalışması uygulayan ekip ve ülkelerde kadavradan organ sayısı tüm nakillerin büyük çoğunluğunu teşkil eder. İspanya ve İngiltere de böbrek nakillerinin % 80 inin kadavra, ülkemizde ise % 20 sinin kadavra kaynaklı olmasının temel nedenleri: Ülkemizde ekip zihniyeti yerine kişisel başarıların prim görmesi, organ nakli koordinasyon sisteminin tam olarak oturtulamaması, acil servis, yoğun bakım kavramlarının henüz tam olarak benimsenmemiş olmasından kaynaklanmaktadır. Hastaların merkezlerinin hekimleri ve yöneticilerinden organ nakli aktiviteleri konusunda ve iyileştirme planları hakkında bilgi edinme hakları vardır. Kadavra vericilerin çoğu trafik kazası sonrası veya beyin kanaması sonrası yoğun bakıma kaldırılan, yapılan tüm müdahalelere rağmen beyin ölümü gerçekleşip destek makinesi yardımıyla nefes alıp verdirilen hastalardır. Bir ker beyin ölümü tanısı almış hiçbir hasta daha sonra hayata dönememiştir. Bu hastaların organları bağışlanmazsa da kısa bir süre sonra kalpleri de duracak ve organları kullanılamaz hale gelecektir. Kalbi atan kadavra veya canlı dışında böbrek bulma şansı var mı? Kalbi atmayan kadavra: Ülkemizde henüz uygulamaya sokulmamış bir yöntemdir. Bu yöntemde, genellikle kalp krizi ile başvuran hastaların kalpleri durduktan sonra aile izinleri alınarak organları alınmaktadır. Sonuçları kalbi atan kadavra kadar başarılı değildir ve henüz geliştirilme aşamasındadır. Xenotransplant: Hayvanlardan (özellikle domuz) alınacak organın insana nakledilmesi işlemidir. Henüz geliştirilme aşamasındadır. Kök hücreden üretilen böbrek: İnsan kök hücrelerinden bir böbrek yapılabileceği veya hasarlı böbreğin bu hücreler vasıtasıyla tamir edilebileceği umuduyla çalışmalar yapılmaktadır. Bu konuya hakın ve medyanın ciddi ilgisi olmasına rağmen yakın bir gelecekte bu yolla böbrek elde etmek veya böbrek yetmezliğine çare bulmak mümkün görünmemektedir.

16 Bekleme Listesi: Günümüzde, hemen hemen tüm ülkelerde artan böbrek yetmezliği hasta sayısını karşılayacak oranda kadavradan organ bulunamamaktadır. Ülkemiz kadavradan organ temininde ne yazık ki son sıralarda bulunmaktadır. Son verilere göre civarında diyaliz hastası bulunan ve her yıl ortalama yeni diyaliz hastasının saptandığı bir yerde yıllık ortalama 500 böbrek nakli komik bir rakam olarak ortaya çıkmaktadır. Bu nakil bekleyenlerin ortalama % 8-10 unun her yıl hayatını kaybedeceği düşünülürse olayın vehameti daha da ortaya çıkmaktadır. Kadavradan organ sayısının artırılmasında hekimler-sistem neler yapabilir? Kendinizi henüz daha çok yeni bir şekilde yakınının beyin ölümü olduğu haberini almış hasta yakınının yerine koyunuz. Acaba hastanenin acil servisinden başlamak üzere hastasına gereken ihtimam gösterilmiş midir? Hasta yakınına insanca muamele yapılıp, hastası hakkında hergün yeterli bilgi verilmiş midir? En önemlisi hastası vefat edene dek hastası için ilgili hekimlerin ter döktüğünü ve hastasını yaşatmak uğruna herşeyin yapıldığını görmüş müdür? Bu insanlar organ bekleyen hastaların yakınlarının yüzde kaçının organ bağışında bulunduğunu sorduğunda ne yanıt verilecektir? Hayatı boyunca sağlık sisteminden belki de hiç faydalanamamış, organ nakli konusunda hiçbir bilgisi olmayan ve hastası vefat ettiğinde daha önce hiç görmediği bir takım takım elbiseli insanlar tarafından yakınının organı istenen insanlar ne cevap verirler? Bu olay bir takım oyunudur. Toplum eğitimi ile başlar, tüm sağlık sistemi ile devam eder, ambulansta hastanın alınıp, acil servisteki yaklaşım ve yoğun bakımdaki uygun bakım ile devam eder. Yeterli derecede eğitim almış organ nakli koordinatörleri kadavradan organ temininde sistemin temel taşlarıdır. Kadavradan organ sayısının artırılmasında hastalar-hasta yakınları neler yapabilir? Önce kendi kapımızın önünü süpürmeliyiz. Hasta yakınlarının kaçı organ bağışında bulunmuştur. Hastalar organ naklinin anlam ve önemini tam olarak bilmekte midirler? Kaçımız yakınlarımıza veya komşularımıza, tüm dinlerde organ bağışının özendirildiğini, organlar alınırken vücudun asla parçalanmadığını aksine estetik dikişle hiç ameliyat olmamış gibi göründüğünü, bu olayda asla paranın geçmediğini söyledik? Canlıdan organ bulma şansı olmayan hastalar bekleme listelerine konulurlar. Hastaların kan grupları, doku tipleri, kan ve idrar değerleri, karın ve kasık ultrasonları, EKG ve ekokardiografileri (ve gerekiyorsa daha ileri tetkikleri) bekleme listesi formlarına kaydedilir. Her hasta 6 ayda bir bekleme listesi formunu muayene olarak, epikriz getirerek, batın+kasık USG, EKG ve ekokardiografi tetkiklerini tekrar yaptırarak güncellemelidir.bekleme listesindeki her hastanın panel reaktif antikor (PRA) testleri 3-6 ayda bir yapılarak, hastaların nakil sonrası rejeksiyon riski taranmalıdır. Öğrendiğime göre merkezimin bekleme listesinde 1000 hasta varmış. Yılda ortalama 50 kadavradan nakil yapan bu merkeze başvurursam sıraya göre ancak 20 yıl sonra mı şansım olacak? Kadavra bekleme listesindeki hastalara organ takılırken en uygun hastaya verilmesi hedeflenir. Önce gelmek, böbreğin önce o hastaya takılacağı anlamına gelmez. Bir verici çıktığında ilk bakılan şey hastanın o verici ile kan grubu uyumu olmasıdır. İkinci aşamada ise kan grubu uyumlu alıcı adayları içinde en uygun doku grubuna sahip olanları belirlemektir. Bütün bunlardan sonra alıcılar doku uyumu oranları, bekleme listesindeki süreleri,

17 hastalıkları, diyalizdeki uyumları, yaşları, PRA seviyeleri gözönünde bulundurularak (hepsine ayrı ayrı puan verilerek) seçilir. Seçimlerde asla din, dil, ırk, parasal durum gözönüne alınmaz, hiçbir baskı kabul edilemez. Gerçekten organ nakli şansı olmayan hiçbir hasta bekleme listesine konulmamalıdır. Bekleme listesine konulmama veya çıkarılma sebepleri hastaya ayrıntılarıyla anlatılmalıdır. Hekimin nakil yapmayı düşünmediği bir hastayı bekleme listesine alarak ona umut vermesi doğru değildir. Bekleme listesine alınacak alıcı adayının laboratuar araştırmaları İmmünolojik değerlendirme Kan grubu, HLA doku tipi tayini, Önceden oluşmuş anti-hla antikor tayini Hematolojik değerlendirme Tam kan, Kanama zamanı, PT, PTT Renal yönden değerlendirme Serum kreatininini, elektrolitleri, idrar kültürü, PTH Metabolik değerlendirme Kan şekeri (açlık-postprandial), HbA1c (diabetiklerde), Lipid düzeyleri, Homosistein Enfeksiyonlar Hepatit markırları, HBV DNA (HBV pozitif ise), HCV RNA (HCV pozitif ise), anti-hiv antikorları, EBV titresi, Herpes virüs titresi, Toxotest, PPD deri testi Gastrointestinal değerlendirme GGK, Serum amilaz ve lipazı,, transaminazlar, bilirubin Bekleme listesine alınacak alıcı adayının değerlendirmesi: Kardiovasküler değerlendirme KB ölçümleri, Telekardiografi, EKG, EKO, Myokard sintigrafisi (özel durumlarda), Koroner anjiografi (özel durumlarda), Abdominal aort ekografisi, Karotis renkli doppler (>50 yaş), Alt ekstremite renkli doppler (ağır sigara içicileri, diyabetikler ve yaşlılarda) Nefrourolojik değerlendirme USG (böbrek, mesane, prostat), Sistografi (özel durumlarda), Ürodinamik testler (özel durumlarda) Gastroenterolojik değerlendirme Üst abdominal USG, Barium grafileri(özel durumlarda), Gasdtroskopi(özel durumlarda), Kolonoskopi(özel durumlarda) Jinekolojik değerlendirme Pelvik ve adneks USG, Mamografi (>40 yaş), Pap test

18 Organ nakline hazır olmak nedir? Bekleme listesindeki hastalar diyaliz hekimlerinin önerdiği tedavileri harfiyen uygulayarak, diyaliz tedavilerine düzenli bir şekilde uyum göstererek, sigara içmeyerek, normal kiloya gelerek (çok zayıf veya çok şişman hasta uygun adaylar değildir) kendilerini nakle hazır tutmalıdır. Merkezimizde sigara içen hastalara asla böbrek nakli yapılmaz. Hastalar bekleme liste formlarına yazdırdıkları telefon numaralarını sürekli açık tutmalıdırlar. Herhangi bir adres değişikliği, telefon değişikliği, nakil, vefat, önemli hastalık veya ameliyat durumunda organ nakli merkezi bilgilendirilmelidir. Periton diyalizi hastalarının organ nakli olabilmeleri için en son geçirdikleri peritonit atağı üzerinden en az 2 ay geçmiş olmalıdır. Hastalar böbrek nakli için alıcı adayı olarak çağrıldıklarında hiç vakit kaybetmeden en kısa sürede organ nakli merkezine ulaşmalıdır. Kars ta diyalize giren bir hastayım. Organ nakli için çağrıldığımda Antalya ya en erken 19 saatte ulaşabiliyorum. Bu benim için bir dezavantaj teşkil eder mi? Çoğu zaman hayır. Burada beyin ölümü tanısını almış hastanın durumu ve diğer organ nakli bekleyen hastaların aciliyeti belirleyici olur. Eğer vericinin durumu diğer organların kullanımını da riske atacak şekilde hızlıca bozuluyorsa mümkün olan en kısa sürede organlar çıkarılarak nakil yapılmalıdır. Bunun dışında kalp veya karaciğer gibi organları acil olarak alma ihtiyacı olan hastalar varsa uzun süre beklenemez. Bunun dışında kalan durumlarda uzaktan gelmek bir dezavantaj teşkil etmez. Hangi kadavralardan organ alınamaz? Uzun süreli vücut ısısının düşüklüğü Böbrek tutulumu ile giden SLE ve diğer romatizmal hastalıklar Ailesel/edinsel metabolik bozukluklar Orak hücreli anemi Derinin bazal hücreli kanseri veya SSS primer tümörleri hariç diğer kanserler Yaygın viral veya bakteriyel enfeksiyonlar Taşıyıcı AIDS hastası Vericinin intravenöz ilaç bağımlılığı KADAVRA DONÖRDEN BÖBREK NAKLİ YAPILACAK ALICI ADAYININ ÇAĞRILMASI VE GÖRÜŞME

19 Alıcı adaylarını asla seçimi yapacak olan hekim çağırmaz. Hastayı evinden daha önce temas halinde olduğu organ nakli koordinatörü çağırır. Organ nakli koordinatörü konuşma esnasında alıcı adayına bir kadavra adayının olduğunu (kadavra donörün özellikleri ve olay hakkında ayrıntıya girmeden), tetkik edilmek üzere 4-6 alıcı adayının çağrıldığını söyler ve herhangi bir aktif enfeksiyonu yok ise (periton diyalizi hastalarına son iki ay içinde peritonit olup olmadıkları sorulur) tetkiklerini yaptırmak üzere organ nakli merkezine davet eder. Bu görüşmede hemodiyaliz hastalarına en son ne zaman diyalize girdiğinin sorulması, organ nakli yapılacak yerdeki diyaliz merkezinin zaman kaybetmeden hazırlanması açısından gereklidir. Alıcı adayı organ nakli merkezinde organ nakli koordinatörü tarafından karşılanır. Alıcı adayını, ilgili hekimlere daha önce organ nakli merkezinde listeye alınırken hazırlanan muayene notları ve tetkikler ile birlikte teslim eder. Hekim alıcı adayını muayene etmeden kısaca organ nakli hakkında (medikal ve sosyal açıdan olumlu ve olumsuz yönleri, sosyal güvence) bilgi verir, çağrılan tüm adaylara seçimde nasıl bir yol izleneceği tüm ayrıntıları ile anlatılır. Organ nakli ile ilgili maddi konular hakkında bilgi asla hastayı nakil sonrası da takip edecek olan hekimler tarafından verilmez, bu görev organ nakli koordinatörüne aittir. Hastaya tüm bu bilgiler eşliğinde organ naklini kabul edip etmediği sorulur, olumlu yanıt alınırsa hastanın hazırlıkları ve muayenesi başlatılır. Organ nakli koordinatörü muayene sonrası yapılacak tetkikler ve operasyon ile ilgili birimleri (biyokimya, acil servis, radyoloji, mikrobiyoloji, kan bankası, immünoloji, ameliyathane, anesteziyoloji vs.) önceden bilgilendirir. Herhangi bir gecikme ve karışıklığa meydan vermemek için organizasyonu sağlar. Alıcı adaylarının tetkiklerinin ulaşımı, yapılması ve toplanmasında kendilerine bir görevli (tercihen bir hekim) eşlik eder. Alıcı adaylarına seçim kararının bildirildiği görüşme aydınlık, düzenli ve tüm alıcı adaylarının oturabileceği büyüklükte bir odada yapılmalıdır. Görüşmeye katılan merkez elemanları mutlaka önlüklü olmalıdır. Görüşme sırasında oda kapıları kapatılmalı, görüşmeyi yönlendiren hekim tüm hastaların kendisini cepheden görebileceği bir konumda karşılarına oturmalıdır. Görüşmeye hekim girerken yanında mutlaka hastayı evinden çağıran ve daha önce temas halinde olduğu organ nakli koordinatörü yanında olmalıdır. Muayene öncesi kısaca anlatılan seçim kriterleri, organ naklinin medikal ve sosyal açıdan olumlu ve olumsuz yönleri, finansal destek sorunları bu kez tüm ayrıntıları ile bir kez daha anlatılır. Özellikle kadavra donörden yapılan naklin riskleri, diyaliz ile kıyaslanması, graft ve hasta yaşam süreleri, nakil sonrası hastaların uyması gereken kurallar tüm ayrıntıları ile anlatılır. Bu bilgilerden sonra alıcı adaylarına konu ile ilgili olarak bir soruları olup olmadığı sorulur. Bu sorulardan medikal konular dışında olanlara (özellikle de konu hakkında tam olarak bilgi sahibi değilse) hekim kesinlikle cevap vermemeli, yanında oturan organ nakli koordinatörü hastaları bilgilendirmelidir. Bütün bunlardan sonra hastalara 10 dakika düşünme süresi verilir ve odadan çıkmaları istenir. Bu sürenin sonunda hastalar birer tane hasta yakını ile tekrar odaya alınır. Daha önce hastaya anlatılanlar kısaca hasta yakınlarının yanında bir kez daha anlatılır ve her hastadan iyice bilgilendirildiğine dair teyit alınır. Bu kez hasta yakınlarına soruları olup olmadığı sorulur ve daha önce anlatıldığı şekilde bilgilendirilir. Tüm bunlardan sonra hasta yakınları alıcı adayları etki altında kalmaması amacıyla odadan çıkarılır. Son aşamada tüm alıcı adaylarına ayrı ayrı organ naklini kabul edip etmedikleri sorulur. Kabul eden adaylara alıcı adayının seçiminde dikkat edilen noktalar bir kez daha ayrıntıları ile anlatılır. Seçilmiş olan 2 aday en son olmak üzere tüm adaylara tetkikler eşliğinde neden dışlandıkları veya neden seçildikleri anlatılır. Dışlanan adaylara sorunları hakkında bilgi verilir, tetkikleri kendilerinde kalmak üzere iletilir, problemlerinin çözümü konusunda yol

20 gösterilir (gerekirse organ nakli merkezinde görüşmek üzere randevu verilir), tetkik sonuçları ve dışlanma nedenleri tarihi ile birlikte organ nakli merkezindeki belgelerine işlenir. Operasyon esnasında saptanabilecek ve alıcı adayının nakil olmasını engelleyebilecek bir olaya karşın tedbir amacıyla, en uygun üçüncü aday operasyonlar sonlanana kadar hastanede misafir edilir. Seçilen iki adayın yakınları görüşme odasına alınır. Hastaların yanında bir kez daha seçim kriterleri konusunda kısaca bilgi verilir. Hasta yakınları nakil sonrası karşılaşılabilecek problemler, ziyaret kısıtlılığı, odalara canlı çiçek alınmaması, sosyal güvenlik kurumları ile ilgili olarak yapmaları gerekenler vs. gibi konular hakkında tekrar bilgilendirilir. Yakınlarının yanında her iki seçilmiş alıcı adayına da daha önceden hazırlanmış ve operasyon ve operasyon sonrası gelişebilecek tüm komplikasyonların ayrıntılı olarak anlatıldığı bilgilendirilmiş olur formları iki şahit eşliğinde imzalattırılır. Kadavradan böbrek nakli yapılacak alıcının seçiminde torpil (parasal güç, tanıdık, hemşehrilik, statü, meslek ayrımcılığı vb.) söz konusu olur mu? Her organ nakli merkezi kadavradan böbrek nakli yapılacak alıcı adaylarının belirlenmesinde adaletli bir seçim puanlaması oluşturmak zorundadır. ABD de organ paylaşımının adaletli bir şekilde yapılmasını amaçlayan UNOS kriterleri ve hastaların buna göre aldıkları puanlar aşağıda verilmiştir. Merkezimiz ülkemiz şartlarında alıcı seçiminde tedaviye uyum, entellektüel yeterlilik, hastanın nakil sonrası tedavisini de garanti altına alabilecek sosyal güvence ve topluma faydalılık kriterlerinin de gözönüne alınması gerektiğini düşünmektedir. Kriter Derece Puan HLA uyumsuzluğu 0 ABDR uyumsuzluğu 10 0 BDR 7 0 AB 6 1 BDR 3 2 BDR 2 3 BDR 1 Daha fazla 0 Bekleme süresi İlk yıl Her bir yıl 0.5 artacak şekilde Panel reaktif antikoru >%80 ve negatif crossmatch 4 <%80 ve pozitif Hasta yaşı < > Diyalize girip organ bekleyen o kadar genç hasta varken benim gibi yaşlılara organ takılır mı?

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi TÜRKİYEDE BÖBREK NAKLİ 1975 yılında canlı 1978 yılında kadavra E.Ü.T.F Hastanesi Organ Nakli Uygulama ve Araştırma Merkezi 1988

Detaylı

ORGAN NAKLİ. Uzm Hem. NURŞEN ALTUĞ ORGAN NAKLİ UYGULAMA ve ARAŞTIRMA MERKEZİ

ORGAN NAKLİ. Uzm Hem. NURŞEN ALTUĞ ORGAN NAKLİ UYGULAMA ve ARAŞTIRMA MERKEZİ ORGAN NAKLİ Uzm Hem. NURŞEN ALTUĞ ORGAN NAKLİ UYGULAMA ve ARAŞTIRMA MERKEZİ RENAL PRELASMAN TEDAVİSİ UYGULANAN HASTA SAYILARI 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 Turk Neph Dial Transpl 2015;24(1):10-16

Detaylı

ORGAN VE DOKU BAĞIŞI-NAKLİ

ORGAN VE DOKU BAĞIŞI-NAKLİ ORGAN VE DOKU BAĞIŞI-NAKLİ. BEYİN ÖLÜMÜ NEDİR? Beyin ölümü, beyin fonksiyonlarının geri dönüşümsüz olarak kaybolmasıdır. Beyin ölümü gerçekleşen kişide solunum ve dolaşım ancak yoğun bakım koşullarında

Detaylı

3-9 KASIM ORGAN BAĞIŞI VE NAKLİ HAFTASI ARTVİN HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ

3-9 KASIM ORGAN BAĞIŞI VE NAKLİ HAFTASI ARTVİN HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ 3-9 KASIM ORGAN BAĞIŞI VE NAKLİ HAFTASI ARTVİN HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ORGAN NAKLİ NEDİR? Hastalıklar nedeniyle görev yapamayacak derecede hasar gören organ yada organlar yerine, sağlam organ yada organların

Detaylı

Organ bağışında bulunan herkesin organları kullanılabilir mi?

Organ bağışında bulunan herkesin organları kullanılabilir mi? Organ Doku Birimi ve Bağış Organ Bağışı Başka Hayatlara Can Katmaktır Organ bağışı nedir? Organ bağışı kişinin hayatta iken kendi özgür iradesiyle, organlarının bir kısmını veya tamamını ölümünden sonra

Detaylı

TRANSPLANTASYONA HAZIRLIK

TRANSPLANTASYONA HAZIRLIK TRANSPLANTASYONA HAZIRLIK Dr. Aydın TÜRKMEN Ġstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 01.04.2011 Antalya TND Kış Okulu Yüzde Ġstanbul Tıp Fakültesi Transplantasyon Serisi* Hasta Sağkalım Süreleri 120

Detaylı

BÖBREK NAKLİ ve MERKEZİMİZ HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ

BÖBREK NAKLİ ve MERKEZİMİZ HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ BÖBREK NAKLİ ve MERKEZİMİZ HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ VERİCİLERİN ve ALICILARIN NAKİL HAZIRLIK TETKİKLERİNDEN VE NAKİL AMELİYATLARINDAN EK ÜCRET ALINMAMAKTADIR SGK mensuplarına anlaşmalı olarak hizmet

Detaylı

EV HEMODİYALİZ SÜRECİ

EV HEMODİYALİZ SÜRECİ EV HEMODİYALİZ SÜRECİ Latife HAYDANLI İzmir Sevgi Diyaliz Merkezi SÜREÇ 1 Hasta seçimi 2 Eğitime başlanması 3 Ev keşfi 4 Cihazların talebi 5 Tesisatın hazırlanması 6 Cihazların kurulumu 7 8 9 10 11 Su

Detaylı

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar Dr. Dilek Çolak 10 y, erkek hasta Olgu 1 Sistinozis Böbrek transplantasyonu Canlı akraba verici HLA 2 antijen uyumsuz 2 Olgu 1 Transplantasyon öncesi viral

Detaylı

DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU

DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU Hastanın Adı, Soyadı: TC Kimlik No: Baba adı: Ana adı: Doğum tarihi: Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi,

Detaylı

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI * VİRAL V HEPATİTLERDE TLERDE SEROLOJİK/MOLEK K/MOLEKÜLER LER TESTLER (NE ZAMANHANG HANGİ İNCELEME?) *VİRAL HEPATİTLERDE TLERDE İLAÇ DİRENCİNİN SAPTANMASI *DİAL ALİZ Z HASTALARININ HEPATİT T AÇISINDAN

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var KARACİĞER NEDEN ÖNEMLİ 1.Karaciğer olmadan insan yaşayamaz! 2.Vücudumuzun laboratuardır. 500 civarında görevi var! 3.Hasarlanmışsa kendini yenileyebilir! 4.Vücudun

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

Türkiye Doku ve Organ Nakli Koordinasyon Sistemi. Dilek Okutur BaĢkent Üniversitesi Ġstanbul AraĢtırma ve Uygulama Merkezi Hastanesi

Türkiye Doku ve Organ Nakli Koordinasyon Sistemi. Dilek Okutur BaĢkent Üniversitesi Ġstanbul AraĢtırma ve Uygulama Merkezi Hastanesi Türkiye Doku ve Organ Nakli Koordinasyon Sistemi Dilek Okutur BaĢkent Üniversitesi Ġstanbul AraĢtırma ve Uygulama Merkezi Hastanesi Neden Sistem? O Organ yetmezliği dil, din, ırk, cinsiyet, millet, zenginlik

Detaylı

G. EKLERLE İLGİLİ AÇIKLAMA

G. EKLERLE İLGİLİ AÇIKLAMA 392 G. EKLERLE İLGİLİ AÇIKLAMA Kitabın sonuna pratikte yararlı olabilecek 7 ek konmuştur. 1.ekte hastalar için bir kimlik kartı tasarlanmıştır. Hastaların başka bir hemodiyaliz merkezine kısa süreli gittikleri

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

RENAL REPLASMAN TEDAVİLERİNDEN EV HEMODİYALİZİ

RENAL REPLASMAN TEDAVİLERİNDEN EV HEMODİYALİZİ RENAL REPLASMAN TEDAVİLERİNDEN EV HEMODİYALİZİ Dr. Hatice ASLAN Kütahya Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği D.P.Ü. Evliya Çelebi Eğitim Araştırma Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesi EV HEMODİYALİZİ NEDİR

Detaylı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Testler farklı amaçlarla uygulanabilir: - Tanı, tarama, doğrulama,

Detaylı

PLAN. Organ nakli hizmetlerinde mevcut durum ve projeksiyonu. Sağlık Bakanlığı çalışmaları. Planlanan çalışmalar

PLAN. Organ nakli hizmetlerinde mevcut durum ve projeksiyonu. Sağlık Bakanlığı çalışmaları. Planlanan çalışmalar SAĞLIK BAKANLIĞI TEDAVİ HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIK BAKANLIĞI ORGAN NAKLİ ÇALIŞMALARI VE MEVCUT DURUM Uz. Dr. Altay KÖKEN PLAN Organ nakli hizmetlerinde mevcut durum ve projeksiyonu Sağlık Bakanlığı

Detaylı

Anti-HLA Antikorlar ve Transplantasyon

Anti-HLA Antikorlar ve Transplantasyon Anti-HLA Antikorlar ve Transplantasyon ne zaman, ne yapmalı? Prof.Dr. Ali ŞENGÜL Medicalpark Antalya Hastane Kompleksi İmmünoloji bölümü Anti-HLA Ab Oluşumu Gebelik Transfüzyon Transplantasyon İyi HLA

Detaylı

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ PIHTI KAPLI YAPAY KALP KAPAKLARININ PIHTI ERİTİCİ İLAÇ İLE TEDAVİSİ İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ PIHTI KAPLI YAPAY KALP KAPAKLARININ PIHTI ERİTİCİ İLAÇ İLE TEDAVİSİ İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ PIHTI KAPLI YAPAY KALP KAPAKLARININ PIHTI ERİTİCİ İLAÇ İLE TEDAVİSİ İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANIN Adı Soyadı:..... Protokol Numarası:..... Doğum

Detaylı

ALLOJENİK KORDON KANI BANKACILIĞINDA UMUTLAR

ALLOJENİK KORDON KANI BANKACILIĞINDA UMUTLAR ALLOJENİK KORDON KANI BANKACILIĞINDA UMUTLAR Prof. Dr. İhsan Karadoğan Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Kök Hücre Nedir? Kendileri için uygun olan bir çevre içinde

Detaylı

Kalp ve Damar Cerrahı Gözüyle. Op.Dr. Mesut KÖSEM Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Acıbadem International Hastanesi

Kalp ve Damar Cerrahı Gözüyle. Op.Dr. Mesut KÖSEM Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Acıbadem International Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahı Gözüyle Op.Dr. Mesut KÖSEM Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Acıbadem International Hastanesi Damaryolu konusundaki gelişmeler, kronik hemodiyaliz tedavisini ve diyaliz sektörünü oluşturmuştur.

Detaylı

HBV-HCV TRANSPLANTASYON. Dr Sevgi Şahin Özel Gaziosmanpaşa Hastanesi

HBV-HCV TRANSPLANTASYON. Dr Sevgi Şahin Özel Gaziosmanpaşa Hastanesi HBV-HCV TRANSPLANTASYON Dr Sevgi Şahin Özel Gaziosmanpaşa Hastanesi HBV infeksiyonu ve HD HBV infeksiyonu insidansı agresif aşılama politikaları ile azalmıştır A.B.D: %1 seropozitif HBV TÜRKİYE: %3.9-4.8

Detaylı

Kronik Hepatit B li Hastanın Güncel Tedavisi

Kronik Hepatit B li Hastanın Güncel Tedavisi Kronik Hepatit B li Hastanın Güncel Tedavisi Prof. Dr. Reşat Özaras İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Enfeksiyon AD. rozaras@yahoo.com Genel Bakış HBV Enfeksiyonunda Neredeyiz? Eradikasyon

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

Acil Karaciğer Transplantasyonu

Acil Karaciğer Transplantasyonu Acil Karaciğer Transplantasyonu A.E. (24,K) Şikayeti: Aralıklı bulantı-kusma, sarılık Hikayesi: 6 gündür mevcutmuş. Başka bir hastanede ayaktan izlenmiş. Özgeçmiş: Özellik yok. Muayene: Şuur açık, aktif,

Detaylı

Komplikasyonların önlenmesine, erken evrede tanınmasına, tedavi edilmesine, böbrek fonksiyonunun en üst düzeyde sürdürülmesine yöneliktir.

Komplikasyonların önlenmesine, erken evrede tanınmasına, tedavi edilmesine, böbrek fonksiyonunun en üst düzeyde sürdürülmesine yöneliktir. Komplikasyonların önlenmesine, erken evrede tanınmasına, tedavi edilmesine, böbrek fonksiyonunun en üst düzeyde sürdürülmesine yöneliktir. Böbreğin tam fonksiyone olmaması nedeniyle; SIVI-ELEKTROLĠT DENGESĠZLĠĞĠ

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

Dünyada 350 milyonun üzerindeki hepatit B taşıyıcısının %50 sinden fazlasında infeksiyon perinatal yolla kazanılmıştır.

Dünyada 350 milyonun üzerindeki hepatit B taşıyıcısının %50 sinden fazlasında infeksiyon perinatal yolla kazanılmıştır. GİRİŞ Dünyada 350 milyonun üzerindeki hepatit B taşıyıcısının %50 sinden fazlasında infeksiyon perinatal yolla kazanılmıştır. HBeAg pozitif annelerden bebeğe bulaş oranı % 90 dır. Perinatal olarak kazanılan

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Özgür Günal Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

Yrd.Doç.Dr. Özgür Günal Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Yrd.Doç.Dr. Özgür Günal Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD HÇ, 28 yş, E, Memur 2010 yılı ocak ayında kan bağışı sırasında sarılık olduğu söyleniyor. Başvuru sırasında bazen halsizlik ve

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTASININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Özel Gaziosmanpaşa Hastanesi

HEMODİYALİZ HASTASININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Özel Gaziosmanpaşa Hastanesi HEMODİYALİZ HASTASININ TRANSPLANTASYON AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ DrSevgi Şahin Özel Gaziosmanpaşa Hastanesi Organ Nakli klibirimii i Türkiye 2011 yılı Ulusal Hemodiyaliz, Transplantasyon ve Nefroloji

Detaylı

KRONİK BÖBREK HASTASINDA (HBV) TEDAVİ PROTOKOLU NASIL OLMALIDIR?

KRONİK BÖBREK HASTASINDA (HBV) TEDAVİ PROTOKOLU NASIL OLMALIDIR? KRONİK BÖBREK HASTASINDA (HBV) TEDAVİ PROTOKOLU NASIL OLMALIDIR? Dr. Ziya Kuruüzüm DEÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD 07.09.2013, UVHS, Güral Sapanca Otel, Sakarya Kronik böbrek hastası

Detaylı

EĞİTİM ÖNCESİ BAŞARI ÖLÇME FORMU

EĞİTİM ÖNCESİ BAŞARI ÖLÇME FORMU EĞİTİM ÖNCESİ BAŞARI ÖLÇME FORMU KATILIMCI: GÖREV YERİ: 1. Aşağıdakilerden hangisi transfüzyon reaksiyonlarından biri değildir? A) Akut hemolitik transfüzyon reaksiyonu B) Akut normovolemik hemodilüsyon

Detaylı

UTERUS TRANSPLANTASYONU Etik ve Yasal Zorluklar. Celalettin GÖÇKEN

UTERUS TRANSPLANTASYONU Etik ve Yasal Zorluklar. Celalettin GÖÇKEN UTERUS TRANSPLANTASYONU Etik ve Yasal Zorluklar Celalettin GÖÇKEN Uterus Transplantasyonu Bağışlayanlar Açısından Risk Alıcılar Açısından Risk Doğacak Çocuklar Mevzuata Dair Zorluklar SONUÇ Uterus Transplantasyonu

Detaylı

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182 İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI HASTA OKULU PLANI HASTANE ADI TARİH SAAT KONU EĞİTİM YERİ HASTA OKULU PROGRAMI İÇİN HASTA VE YAKINLARININ İLETİŞİM KURABİLECEKLERİ TELEFON NUMARASI HASEKİ 28/01/2013

Detaylı

Karaciğer Nakli. Dr Sezai YILMAZ İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi MALATYA

Karaciğer Nakli. Dr Sezai YILMAZ İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi MALATYA Karaciğer Nakli Güncel Yaklaşımlar Dr Sezai YILMAZ İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi MALATYA Karaciğer Nakli Malatya Deneyimi ABD Karaciğer Nakli Verileri -2007 ABD Karaciğer Nakli Verileri -2008

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

ORGAN NAKLİNDE ETİK HAYDARPAŞA NUMUNE E.A.HASTANESİ ORGAN NAKLİ KOORDİNATÖRÜ NİLGÜN DAŞKIN

ORGAN NAKLİNDE ETİK HAYDARPAŞA NUMUNE E.A.HASTANESİ ORGAN NAKLİ KOORDİNATÖRÜ NİLGÜN DAŞKIN ORGAN NAKLİNDE ETİK HAYDARPAŞA NUMUNE E.A.HASTANESİ ORGAN NAKLİ KOORDİNATÖRÜ NİLGÜN DAŞKIN ETİK İnsanların kurduğu bireysel ve toplumsal ilişkilerin temelini oluşturan değerleri, normları, kuralları doğru-yanlış

Detaylı

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları HEPATİT B TESTLERİ Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları Hepatit B virüs enfeksiyonu insandan insana kan, semen, vücut salgıları ile kolay bulaşan yaygın görülen ve ülkemizde

Detaylı

Kemik İliği Nakli Merkezi Kemik İliği (Kök Hücre) Nakli Merkezi

Kemik İliği Nakli Merkezi Kemik İliği (Kök Hücre) Nakli Merkezi Kemik İliği Nakli Merkezi Kemik İliği (Kök Hücre) Nakli Merkezi +90 216 BR.HLİ.103 World Hospital Standarts Approved by JCI Acreditation Certificate K-Q TSE-ISO-EN 9000 Saray Mah. Siteyolu Cad. No:7 34768

Detaylı

HEMŞİRELİKTE ÖZEL ALANLAR

HEMŞİRELİKTE ÖZEL ALANLAR HEMŞİRELİKTE ÖZEL ALANLAR Son yıllarda dünyada meydana gelen hızlı gelişme ve değişmeler her alanda olduğu gibi sağlık bakım sistemi üzerinde de etkisini göstermektedir. Toplum, nüfus özellikleri, ekonomi,

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

HEMODİYALİZ VE TRANSPLANTASYONDA MALİYET VE ETKİNLİK ANALİZİ DR. NURHAN SEYAHİ

HEMODİYALİZ VE TRANSPLANTASYONDA MALİYET VE ETKİNLİK ANALİZİ DR. NURHAN SEYAHİ HEMODİYALİZ VE TRANSPLANTASYONDA MALİYET VE ETKİNLİK ANALİZİ DR. NURHAN SEYAHİ İstanbul Üniversitesi Cerrahapaşa Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Transplantasyon hastaları daha uzun Yıl 1978 İmmunsupressifler

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir.

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir. HİPERTANSİYON Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Yüksek tansiyon (hipertansiyon) nedir? Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon

Detaylı

KORDON KANI BANKASI FORMU

KORDON KANI BANKASI FORMU KORDON KANI BANKASI FORMU Operasyon Kontrol Anne veya Baba Onay Onay Sayfa No:1/9 VERİCİ NO BAŞVURU TARİHİ VERİCİ (Bebek): T.C. Kimlik No Cinsiyeti Kız Erkek *T.C. Kimlik numarası bebeğin nüfus kağıdı

Detaylı

Kronik Hepatit B Tedavisi Zor Olgular

Kronik Hepatit B Tedavisi Zor Olgular Kronik Hepatit B Tedavisi Zor Olgular Dr. Faruk KARAKEÇİLİ Erzincan Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 22.01.2016 HATAY Tedavisi Zor Olgular! Zor hasta

Detaylı

KRONİK HEPATİT B (Olgu Sunumu) Dr. İlkay Karaoğlan Gaziantep Ün. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hst. Ve Kl. Mik. AD.

KRONİK HEPATİT B (Olgu Sunumu) Dr. İlkay Karaoğlan Gaziantep Ün. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hst. Ve Kl. Mik. AD. KRONİK HEPATİT B (Olgu Sunumu) Dr. İlkay Karaoğlan Gaziantep Ün. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hst. Ve Kl. Mik. AD. Kasım-1999 HK 41 yaş, erkek Öğretmen Gaziantep Yakınması: Yok Bir yıl önce tesadüfen HBsAg

Detaylı

I. YARIYIL ORGAN NAKLİ. ODK 601 Teorik 2, Uygulama 2, 3 kredi. 1. Organ Nakli Tarihçesi. 2. Kalp Nakli. 3. Böbrek Nakli. 4.

I. YARIYIL ORGAN NAKLİ. ODK 601 Teorik 2, Uygulama 2, 3 kredi. 1. Organ Nakli Tarihçesi. 2. Kalp Nakli. 3. Böbrek Nakli. 4. T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ORGAN VE DOKU KOORDİNATÖRLÜĞÜ EĞİTİM YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ORGAN NAKLİ ODK 601 Teorik

Detaylı

TRANSFÜZYON MERKEZİ HASTALARDA KULLANILAN MİKROBİYOLOJİK TARAMA TESTLERİ TALİMATI

TRANSFÜZYON MERKEZİ HASTALARDA KULLANILAN MİKROBİYOLOJİK TARAMA TESTLERİ TALİMATI 1.AMAÇ.Hastalara ait kan örneklerinde yapılması gereken mikrobiyolojik testleri, bu testlerin çalışma yöntemlerini ve kalite kontrol gereklerini belirlemektir.. 2.KAPSAM : Bu talimat transfüzyon merkezinde

Detaylı

Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu

Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu 1945 K SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI UANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOC Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu Dr. Mehmet ERTEM Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji

Detaylı

Transplantasyon Öncesi Verici ve Alıcının İnfeksiyon Yönünden Taranması. Dr. Filiz Günseren AÜTF Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları AD

Transplantasyon Öncesi Verici ve Alıcının İnfeksiyon Yönünden Taranması. Dr. Filiz Günseren AÜTF Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları AD Transplantasyon Öncesi Verici ve Alıcının İnfeksiyon Yönünden Taranması Dr. Filiz Günseren AÜTF Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları AD Transplantasyon Öncesi Alıcı ve Vericilerin İnfeksiyon

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

Diyabette böbrek sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabette böbrek sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 09 Diyabette böbrek sorunları Diyabet

Detaylı

Kepçe kulak ameliyatında yapılan temelde kulak şeklini değiştirmek. Bu yukarıda saydığım iki sorun için ayrı ayrı müdahaleler yapılıyor.

Kepçe kulak ameliyatında yapılan temelde kulak şeklini değiştirmek. Bu yukarıda saydığım iki sorun için ayrı ayrı müdahaleler yapılıyor. Kepçe kulak genellikle olması gerekenden daha büyük kulak olarak algılanır. Hâlbuki çok doğru değil. Kepçe kulakları olan bir insan ile normal kulakları olan bir insanın aslında kulak büyüklüğü olarak

Detaylı

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU)

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) Op.Dr. Tuncer GÜNEY Göz Hastalıkları Uzmanı GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) HASTALIĞINI BİLİYOR MUSUNUZ? Glokom=Göz Tansiyonu Hastalığı : Yüksek göz içi basıncı ile giden,görme hücrelerinin ölümüne

Detaylı

BÖBREK NAKLİ SONRASI HİPERÜRİSEMİ GELİŞİMİ İLE İLİŞKİLİ RİSK FAKTÖRLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Dr. Şahin EYÜPOĞLU

BÖBREK NAKLİ SONRASI HİPERÜRİSEMİ GELİŞİMİ İLE İLİŞKİLİ RİSK FAKTÖRLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Dr. Şahin EYÜPOĞLU BÖBREK NAKLİ SONRASI HİPERÜRİSEMİ GELİŞİMİ İLE İLİŞKİLİ RİSK FAKTÖRLERİNİN ARAŞTIRILMASI Dr. Şahin EYÜPOĞLU Giriş Hiperürisemi, böbrek nakli sonrası yaygın olarak karşılaşılan bir komplikasyondur. Hiperürisemi

Detaylı

DİYALİZ HASTASININ TRANSPLANTASYONA

DİYALİZ HASTASININ TRANSPLANTASYONA DİYALİZ HASTASININ TRANSPLANTASYONA HAZIRLANMASI Dr. Aydın TÜRKMEN İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 26 Mart 2010 - KKTC SDBY Tedavisinde Transplantasyon Daha uzun ve rahat bir ömür beklentisi

Detaylı

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ STRES EKOKARDİYOGRAFİ İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANIN Adı Soyadı:..... Protokol Numarası:..... Doğum Tarihi:..... Telefon Numarası:.... Adresi:.....

Detaylı

ÇEVRE BOYUTLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ PROSEDÜRÜ

ÇEVRE BOYUTLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ PROSEDÜRÜ SAYFA NO 1/7 1. AMAÇ VE KAPSAM: Bu prosedürün amacı, TOTM nin faaliyetlerinin ve hizmetlerinin çevre güvenliği üzerinde gerçek veya potansiyel olarak önemli etkileri olabilecek çevresel boyutlarının (yönlerinin),

Detaylı

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER Hastanelerde Hastaneler enfeksiyon etkenleri bakımından zengin ortamlar Sağlık personeli kan yolu ile bulaşan hastalıklar açısından yüksek

Detaylı

TABURCUYUZ, YA SONRASI?

TABURCUYUZ, YA SONRASI? TABURCUYUZ, YA SONRASI? Uzm. Hemş. Emel DİLEK Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları ABD Annem, 67 yaşında, Emekli öğretmen, HT hastası, 2002 yılında geçirmiş olduğu beyin ameliyatı sonrası

Detaylı

Organ bağışından organ nakline kadarki süreç. Ölüm halinin saptanması

Organ bağışından organ nakline kadarki süreç. Ölüm halinin saptanması Organ naklinde ölen bir insanın sağlıklı organları veya dokuları, ağır kronik hasta olan insanlara nakledilir. Bu operasyonun amacı, alıcının işlevini yerine getirmeyen organlarını değiştirmektir. Organ

Detaylı

KALP NAKLİ MERKEZİ. Kalp nakli ve yapay kalp destek sistemleri programı nedir?

KALP NAKLİ MERKEZİ. Kalp nakli ve yapay kalp destek sistemleri programı nedir? KALP NAKLİ MERKEZİ İstanbul Mehmet Akif Ersoy Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi Kalp Nakli ve Yapay Kalp Merkezi, Sağlık Bakanlığından onaylı İstanbul Avrupa yakasında ilk ve tek

Detaylı

HASTA VE YAKINLARININ EĞİE. Hazırlayan Cihan Arabacı PROSEDÜRÜ

HASTA VE YAKINLARININ EĞİE. Hazırlayan Cihan Arabacı PROSEDÜRÜ HASTA VE YAKINLARININ EĞİE ĞİTİMİ Hazırlayan Cihan Arabacı Eğitim Hemşiresi PROSEDÜRÜ 1 HASTA VE YAKINLARININ EĞİTİMİ Hasta ve yakınlarının tedavi ve bakım süreçlerine katılımı, hem hastanın kendisini

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İşe Giriş Muayeneleri Aralıklı kontrol muayeneleri (periyodik muayeneler) Sağlık Eğitimi 1 İşe Giriş

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 29 Nisan 2015 17. Hafta (20-26 Nisan 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 17. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği OP. DR. ÜNSAL ÖZKUVANCI Genel bilgiler Şeker hastalığı bir çok organı etkilediği gibi cinsel fonksiyonları da olumsuz

Detaylı

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ RİSK ANALİZİ PROSEDÜRÜ

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ RİSK ANALİZİ PROSEDÜRÜ Sayfa 1 / 6 1. AMAÇ 2. KAPSAM Nazilli Devlet Hastanesinde bölüm bazında risk değerlendirmeleri yaparak çalışanların çalıştıkları alanlardan kaynaklı risklerini belirlemek ve gerekli önlemlerin alınmasını

Detaylı

1- Kadavradan böbrek nakli 2- Canlı vericili böbrek nakli

1- Kadavradan böbrek nakli 2- Canlı vericili böbrek nakli Böbreğinizle ilgili detaylı incelemeler yapılarak böbrek nakli olmanız gerektiğine karar verildi. Merkezimiz böbrek bekleme listesine kaydınız yapıldı. Organ yetmezliklerinin günümüz şartlarında tek tedavisi

Detaylı

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı?

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Yrd. Doç. Dr. Kaya Süer Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Sunum Planı Giriş HBsAg Pozitifliği Kronik Hepatit

Detaylı

Kalp Kapak Hastalıkları

Kalp Kapak Hastalıkları BR.HLİ.085 içerisinde kanın bulunduğu dört odacık vardır. Bunlardan ikisi sağ, ikisi ise sol kalp yarımında bulunur. Kalbe gelen kan önce sağ atriuma gelir ve kalbin sağ kulakcığı ve sağ karıncığı arasında

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 20 Mayıs 2015 20. Hafta (11-17 Mayıs 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 20. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

KATARAKT İKİ GÖZDE BİRLİKTE Mİ ORTAYA ÇIKAR?

KATARAKT İKİ GÖZDE BİRLİKTE Mİ ORTAYA ÇIKAR? Katarakt, saydam olan göz merceğinin saydamlığını kaybederek görmenin azalmasıdır. Gözün renkli tabakası irisin arkasında yer alan ve saydam bir yapı olan göz merceğinin, görme işlevinde önemli bir rolü

Detaylı

Prof Dr Barış Akin Böbrek Nakli Programı Başkanı İstanbul Bilim Üniversitesi Florence Nightingale Hastanesi

Prof Dr Barış Akin Böbrek Nakli Programı Başkanı İstanbul Bilim Üniversitesi Florence Nightingale Hastanesi İSTANBUL AVRUPA YAKASI EĞİTİM VE İSTİŞARE TOPLANTISI 22.02.2015 DİYALİZ HEKİMLERİ DERNEĞİ VE TÜRK NEFROLOJİ, DİYALİZ VE TRANSPLANTASYON HEMŞİRELERİ DERNEĞİ Prof Dr Barış Akin Böbrek Nakli Programı Başkanı

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü. Kaza Tarihi :... Kaza Gününde İşbaşı Saati :... Kazanın olduğu saat :...

İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü. Kaza Tarihi :... Kaza Gününde İşbaşı Saati :... Kazanın olduğu saat :... EK-2 İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI BİLDİRİM FORMU Düzenlenme tarihi... 1 İ şy eri ni n Unvanı : SGK/Bölge Müdürlüğü Sicil No : Adresi : Tel No. ve E-mail : İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü Toplam

Detaylı

Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek

Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek 2 Egzersiz programına başlamadan önce bireyin aşağıdaki değerlendirmesinin

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

TRANSFÜZYON MERKEZİ STANDART İŞLETİM PROSEDÜRÜ

TRANSFÜZYON MERKEZİ STANDART İŞLETİM PROSEDÜRÜ KOD:YÖN.PRS 34 YAY.TAR:27.03.2014 REV.TAR: REV.NO: SAYFA :1 / 5 1.AMAÇ: Bölge Kan Merkezinden temin edilen kan ve bileşenlerinin, transfüzyon için cross-match (çapraz karşılaştırma) ve gerek duyulan diğer

Detaylı

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Yazar Ad 61 Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Ülkemizde kalp damar hastalıkları erişkinlerde en önemli ölüm ve hastalık nedeni olup kanser veya trafik kazalarına bağlı ölümlerden daha sık görülmektedir. Halkımızda

Detaylı

ÇAPRAZ. Dr Sevgi Şahin. Özel Gaziosmanpaşa Hastanesi Organ Nakli Birimi

ÇAPRAZ. Dr Sevgi Şahin. Özel Gaziosmanpaşa Hastanesi Organ Nakli Birimi ÇAPRAZ TRANSPLANTASYON Dr Sevgi Şahin Özel Gaziosmanpaşa Hastanesi Organ Nakli Birimi Canlı vs kadaverik donör??? ALICI BAKIŞ AÇISI Daha kısa bekleme ve hastanede kalış süresi Preemptif transplantasyon

Detaylı

EV HEMODİYALİZİ BİLGİLENDİRİLMİŞ HASTA ONAY FORMU. Kurum Adı ve Adresi. Hastanın Adı-Soyadı. Hastanın Adresi. Hastanın Telefon/Faks Numarası

EV HEMODİYALİZİ BİLGİLENDİRİLMİŞ HASTA ONAY FORMU. Kurum Adı ve Adresi. Hastanın Adı-Soyadı. Hastanın Adresi. Hastanın Telefon/Faks Numarası EV HEMODİYALİZİ BİLGİLENDİRİLMİŞ HASTA ONAY FORMU Kurum Adı ve Adresi Hastanın Adı-Soyadı Hastanın Adresi Hastanın Telefon/Faks Numarası Hastane/Klinik Protokol Numarası Ev hemodiyaliz uygulamasına katılmak

Detaylı

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR. SAYFA NO 1/6 RENAL TRANSPLANTASYON AYDINLATILMIŞ ONAM FORMU Hasta Adı Dosya No Tarih / Saat..... Yöntem: Böbrek Nakli (Renal Transplantasyon) Hasta Bilgilendirme ve Cerrahi Onam Formu Sayın Hasta, Sayın

Detaylı

SOLİT ORGAN TRANSPLANTASYONU ve BK VİRUS ENFEKSİYONLARI Doç. Dr. Derya Mutlu Güçlü immunsupresifler Akut, Kronik rejeksiyon Graft yaşam süresi? Eskiden bilinen veya yeni tanımlanan enfeksiyon etkenleri:

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

için kılavuzunuz Hasta Bilgilendirmesi

için kılavuzunuz Hasta Bilgilendirmesi için kılavuzunuz Hasta Bilgilendirmesi Bu ilaç, ek bir denetime tabi tutulmaktadır. Böylece güvenliğe ilişkin yeni bulguların hızlı bir biçimde saptanması mümkün olur. Görülebilen her türlü yan etkileri

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama - 0 - EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 2/5 1. AMAÇ Bu yönergenin amacı; çalışanların iş kazası sonucu yaralanmalarında bildirimin

Detaylı

Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda. Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı

Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda. Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı Herediter Meme Over Kanseri (HBOC) %5-10 arası kalıtsaldır Erken başlama

Detaylı

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader OLGU 1 İkinci çocuğuna hamile 35 yaşında kadın gebeliğinin 6. haftasında beş yaşındaki kız çocuğunun rubella infeksiyonu geçirdiğini öğreniyor. Küçük

Detaylı