KONULAR. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 2

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KONULAR. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 2"

Transkript

1

2 KONULAR A. Türkiye nin Genel Enerji Durumu B. Türk sanayisinin yapısı ve enerji tüketimi C. Enerji Yönetimi D.Elektrik sistemleri E. Aydınlatmada enerji tasarrufu F. Ekonomik analiz yöntemleri Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 2

3 KONULAR G. Alternatif enerji kaynakları H. Ölçü aletleri ve ölçüm teknikleri I. Kazanlarda enerji verimliliğinin arttırılması J. Bileşik ısı-güç üretim sistemleri K. Çevre Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 3

4 Araştırma Projeleri 1. Çok amaçlı bileşik ısı-güç sistemlerinin analizi kojenerasyon sistemler) 2. Türk sanayisinin enerji tüketimi bakımından incelenmesi 3. Türkiye de rüzgar enerjisi potansiyelinin ve durumunun incelenmesi 4. Türkiye de güneş enerjisi potansiyelinin ve durumunun incelenmesi 5. Rüzgar türbün panellerinin yapısının incelenmesi 6. Güneş pillerinin yapısının incelenmesi Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 5

5 Araştırma Projeleri 7. Aydınlatmadaki ışık kaynakları ve birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları 8. Endüstride aydınlatma teklikleri ve verimli aydınlatma 9. Güç faktörünün düzeltilmesi ve sanayi açısından önemi 10.Elektrik motorlarında enerji tasarrufu yöntemleri 11. Güç kompanzasyonu (statik VAR) temel özellikleri 12.Türkiye de kullanılan yenilenebilir enerji kaynakları ve ve mevcut tüketimdeki yeri Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 6

6 Araştırma Projeleri 13. Elektrik iletim hatlarında enerji kayıpları 14. Enerji sistemlerinde dinamik kararlılık 15. Enerji sistemlerinde statik kararlılık 16. Enerjinin üretiminde, iletiminde ve tüketimindeki harmonikler ve etkileri 17. Harmoniklerin azaltılmasında kullanılan filtreler ve özellikleri Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 7

7 A- Türkiye nin Genel Enerji Durumu Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 8

8 A- Türkiye nin Genel Enerji Durumu Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 9

9 A- Türkiye nin Genel Enerji Durumu Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 10

10 A- Türkiye nin Genel Enerji Durumu Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 11

11 A- Türkiye nin Genel Enerji Durumu Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 12

12 A- Türkiye nin Genel Enerji Durumu Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 13

13 A- Türkiye nin Genel Enerji Durumu Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 14

14 A- Türkiye nin Genel Enerji Durumu Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 15

15 A- Türkiye nin Genel Enerji Durumu Ülkelerin rekabetçi koşulları yakalayabilmeleri ve bunun sonucunda ekonomik gelişmeleri sağlayabilmeleri enerji yoğunluğu tanımı ile doğrudan ilişkilidir. Enerji Yoğunluğu; bir birim elde edilebilmesi için harcanan enerji miktarı, Gayri Safi Yurtiçi Milli Hasıla (GSMH) başına tüketilen enerji (TEP) Enerji Yoğunluğu değerinin düşük olması enerjinin verimli kullanıldığını göstermektedir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 16

16 A- Türkiye nin Genel Enerji Durumu Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 17

17 Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 18

18 B- Türkiye nin Enerji Kaynakları Ülkemizin enerji alanındaki başlıca doğal kaynaklarını Hidrolik ve Linyit oluşturuyor. Bu iki temek doğal enerji kaynağının yanında Ham petrol, Doğalgaz, Taş kömürü, Jeotermal, Güneş, Rüzgar, Biokütle, Toryum, Uranyum ve Bor tuzlan gibi değişik kaynaklardan enerji ihtiyacını karşılamaya çalışmaktadır. Kısa ve genel ifadelerle başlıca enerji kaynaklarına değineceğiz. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 19

19 B- Türkiye nin Enerji Kaynakları 1- Hidrolik Türkiye mevcut yer üstü su potansiyelinin ancak %30 unu kullanabilmektedir. %70 i ise atıl halde beklemektedir yılındaki verilere göre Türkiye de ki çalıştırılması planlanan 485 adet santralın ancak 108 adedi çalıştırılabilmektedir. Türkiye %30 luk su potansiyelinden 2000 yılında %40 lık enerji ihtiyacı karşılanmıştır. Bu rakamlar göz önüne alındığında eğer %100 lük bir çalışma performansı sağlanacak olursa hidrolik enerjisinin genel enerji ihtiyacını karşılayacak miktarda olduğu görülmektedir yılı uzun dönem elektrik planlama çalışması sonuçlanana göre 2020 yılında hidrolik enerji potansiyelinin %90 dan fazlasının değerlendirilmesi bekleniyor. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 20

20 B- Türkiye nin Enerji Kaynakları 2- Linyit Türkiye de 8374 milyon ton linyit kömür rezervi bulunmaktadır. Fakat kömür üretimi 74,1 milyon ton civarlarındadır. Mevcut rezervin %68 lik bir kısmı düşük ısıl değerler sahip olduğundan üretilen kömürler genellikle termik santrallerde elektrik üretiminde tüketiliyor. Linyit kömürü zehirli ve kirletici bileşenlerden arıtılmadığı durumlarda çevre kirliliği ve insan sağlığı bakımından büyük problemler beklenebilir. Son dönemlerde yapılan çalışmalarda linyit kömürüyle üretimin insanlığa faydasından çok zararı olduğu fark edilmiştir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 21

21 B- Türkiye nin Enerji Kaynakları 3- Ham petrol ve Doğal gaz Ham petrol ve doğalgaz Türkiye de kullanılan yenilenmesi ve sürdürülmesi mümkün olmayan başlıca enerji kaynaklarındandır. Ülkemizde ki elektrik üretiminin %10 u fuel oil kullanılmak suretiyle elde edilmektedir. Elektrik üretimi dışında ise ulaşım ve sanayide kullanılmaktadır. Türkiye nin petrol ithalatı 2000 yılındaki verilere göre günde 600 bin varil civarlarındadır. Ülkemizdeki doğal gaz üretimi ise 810 milyon, civarlarındadır. Doğal gaz ithalatı yılda 15 milyar kadardır ve %66 lık büyük bir kısmı Rusya dan gelmektedir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 22

22 B- Türkiye nin Enerji Kaynakları 3- Ham petrol ve Doğal gaz Doğal gaz üretimi özellikle Kuzey Marmara sahasında 1997 yılında devreye alınmasıyla önemli ölçüde artmıştır. Ancak kullanılabilir rezervinin azalmasıyla 2001 yılında %51 azalmıştır. Halen Haradeniz kıyılarında ve doğu ve güneydoğu anadolu bölgelerinde petrol ve doğal gaz aramaları devam etmektedir. Özellikle petrol aramaları zor coğrafyalarda ve maliyeti yüksek oldukları için ciddi şekilde ihmal edilmiştir. Doğal gaz ile birlikte petrol aramalarına özellikle Türkiye gibi engebeli arazilere sahip ülkelerde çok daha fazla kaynak ayırmak gerekiyor. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 23

23 B- Türkiye nin Enerji Kaynakları 4- Jeotermal Jeotermal enerji Türkiye de kullanılan belli başlı birkaç sürdürülebilir enerji kaynaklarındandır. Çok amaçlı kullanılabilen (Elektrik, Isıtma) ve meteorolojik değişkenlerden (güneş, yağmur, rüzgar) etkilenmemesi başlıca avantajlarındandır. Türkiye jeotermal ısı ve kaplıca uygulamaları bakımından Çin, Japonya, ABD ve İzlanda nın ardından 5. sırada geliyor. Ülkemizde ve dünyada yer altı sıcak su (jeotermal) enerjisi kullanımı halen, şehir, konut, termal tesis ve sera gibi uygulamalarda ısıtmacılıkta ve elektrik üretiminde kullanılmaktadır. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 24

24 B- Türkiye nin Enerji Kaynakları 4- Jeotermal Dünyada Jeotermal enerjisinin kullanım alanları (Elektrik hariç) Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 25

25 B- Türkiye nin Enerji Kaynakları 5- Güneş Türkiye kuzey enlemleri arasında yer alan coğrafi konumuyla, güneş kuşağı (±40 ) içerisinde bulunuyor. Yüzeyine yılda düşen güneş enerjisi miktarı 977 x KWh kadardır. Güneş enerjisinden toplayıcılar vasıtasıyla ısı üretiminde önde gelen ülkeler arasında. Ancak bu potansiyel, elektrik üretiminde henüz kullanılmıyor. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 26

26 B- Türkiye nin Enerji Kaynakları 5- Güneş Türliye de ki güneşli gün sayısı birçok ülkede bulunamayacak seviyededir. Dünya ortalaması 2000saat/yıl iken, Türkiye de ortalama 2600 saat/yıl dır. Hesaplar Türkiye de ilk etap da 44 milyar KWh enerji elde edebileceğimizi gösteriyor. Anca bu konuda herhangi bir somut adım atılmış değil. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 27

27 B- Türkiye nin Enerji Kaynakları 5- Rüzgar Türkiye nin rüzgar enerjisi açısından yaklaşık 400 milyar kwh/yıl brüt ve 120 milyar kwh/yıl teknik potansiyele sahip olduğu tahmin ediliyor. Ancak bu rakamların kesinleşmesi için ayrıntılı rüzgar haritalarının tamamlanması gerekiyor. Halen, başta Çeşme, Çeşme-Alaçatı, Çanakkale-Bozcaada ve Bandırma da olmak üzere kurulu pek çok rüzgar türbini çiftliği bulunuyor. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 28

28 B- Türkiye nin Enerji Kaynakları 5- Rüzgar Türkiye'deki Rüzgar Santraleri ÜRETİME YERİ ŞİRKET GÜÇ(MW) İMALATÇI TÜRBİN SAYISI GEÇİŞ İzmir - Çeşme Alize A.Ş Enercon 3 İzmir - Çeşme Güçbirliği A.Ş Vestas 12 Çanakkale - Bozcaada İstanbul - Hadımköy Balıkesir - Bandırma Bores A.Ş Enercon 17 Sünjüt A.Ş Enercon 2 Bares A.Ş. I/ GE 20 İstanbul - Silivri Ertürk A.Ş. II/ Vestas 1 izmir - Çeşme Mare A.Ş. I/ Enercon 49 Manisa - Akhisar Deniz A.Ş. I/ Vestas 6 Çanakkale - İntepe Anemon A.Ş. I/ Enercon 38 Çanakkale - Gelibolu Doğal A.Ş. II/ Enercon 18 Hatay - Samandağ Deniz A.Ş. I/ Vestas 15 Manisa - Sayalar Doğal A.Ş. I/ Enercon 38 İzmir - Aliağa İnnores A.Ş. I/ Nordex 17 Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 29

29 B- Türkiye nin Enerji Kaynakları 5- Rüzgar Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 30

30 C- Enerji Yönetimi 1- Enerji Yönetimine Giriş Enerji yönetimi tanımı farklı kişiler için değişik anlamlar ifade etmektedir. Enerji Yönetimi; Minimum maliyet ile maksimum kar elde etmek ve rekabet edebilir pozisyonlar yaratmak için, enerjinin etkin ve akıllıca kullanımı şeklinde tanımlanacaktır. Oldukça geniş kapsamlı olan bu tanım ürün ve tasarım teçhizatından, üretimin taşınmasına kadar bir çok işlemi kapsamına almaktadır. Atıkların en aza indirilmesi ve elden çıkarılması da enerji yönetim olanakları arasında sayılabilir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 31

31 C- Enerji Yönetimi 1- Enerji Yönetimine Giriş Tüm sistemin enerji yönetimi, bir çok önemli işlemin incelenmesini ve optimizasyonunu gerektirir. Günümüzde, çoğu iş yeri ve endüstri tesisi, işlemlerini iyileştirmek, geliştirmek için Toplam Kalite Yönetimi (Total Quality Management) (TQM) stratejisini benimsemiştir. Herhangi bir Enerji Kalite Yönetimi kavramı mutlaka enerji maliyetlerini azaltmak için enerji yönetim bölümünü de kapsamına almalıdır. Enerji yönetiminin birincil amacı, maksimum kar ya da minimum maliyettir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 32

32 C- Enerji Yönetimi 1- Enerji Yönetimine Giriş Enerji yönetimi programlarının bazı arzu edilen alt amaçları ise şöyle sıralanabilir: 1. Enerjiyi etkin kullanarak enerji tüketimini azaltmak, dolayısıyla maliyetleri düşürmek, 2. Enerji konuları arasında iyi bir iletişim sağlamak, 3. Enerji kullanım yöntemleri için etkin izleme, raporlama ve yönetim stratejileri geliştirmek ve uygulamak, 4. AR-GE çalışmaları ile enerji yatırımlarından geri dönüşümleri arttırmak için yeni ve daha iyi yollar aramak, Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 33

33 C- Enerji Yönetimi 1- Enerji Yönetimine Giriş 5. Tüm kullanıcıların enerji yönetim programı ile ilgilenmelerini ve onun bir parçası olmalarını sağlamak, 6. Enerji teminindeki kısıtlayıcı etkileri veya kesintileri azaltmak. Bu liste ayrıntılı olmamasına rağmen, bu altı madde bizim amaçlarımız için yeterlidir. Diğer yandan, altıncı amaç biraz açıklama gerektirmektedir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 34

34 C- Enerji Yönetimi 1- Enerji Yönetimine Giriş Değişik hava koşulları ve/veya dağıtım problemleri nedeniyle, bir enerji kaynağının ana besleme ünitesinden iletim ve dağıtımın azaltılması zorunda kalınıldığında enerji kullanımında kısıtlamalar (curtailments) ortaya çıkar. Örneğin, endüstriye nispeten daha ucuza satılan doğal gaz kesilebilir. Kısıtlamalar çok sıklıkla olmamasına rağmen, olduğunda maliyeti çok yüksek olduğu için, bazen de tamamen kesintiler (interruption) söz konusu olabildiğinden, yönetim bunların etkisini minimuma indirebilmek için alternatifler yaratmalıdır. Bunun çok değişik yolları olmasına rağmen, en sık uygulanan yöntem depolama ve yedek yakıtın kullanımıdır. Genelde 2 numara fuel-oil yakıt depolanır ve hem doğal gaz hem de fuel-oil yakabilen kazanlarda kullanılır. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 35

35 C- Enerji Yönetimi 2- Enerji Yönetimi Gereksinimi Ekonomik; Serbest girişimci, sistem karının gerekliliği veya kar gütmeyen organizasyonlar durumunda da bütçe tahsisi üzerine işler. Böylece, herhangi bir yeni aktivite ancak maliyeti efektif ise uygulanabilir, net sonuç olarak kar miktarı veya maliyet azalmasının aktivitenin maliyetinden büyük olduğugösterilmelidir. Sıkı bir enerji yönetim programı başlatıldığında, genelde hiçbir sermaye yatırımı gerekmeden çabuk bir şekilde %5-15 arasında enerji maliyet tasarrufu elde edilebilir. %30 luk bir tasarruf sıklıkla sağlanırken, %50-60 hatta %70 lere varan tasarruflar bile elde edilebilir. Bu tasarruflar daha önce gerçekleştirilen aktivitelerin tamamının sonucudur. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 36

36 C- Enerji Yönetimi 2- Enerji Yönetimi Gereksinimi Ulusal çıkarlar; Günümüzde, enerji yönetimi programlarının hayati önemi vardır. Enerji yönetimi en büyük problemlerden bazılarına çözüm olabilmektedir. Küresel ısınma, hava kirliliği v.b. Enerji tüketiminin azaltılması bu problemlerin minimize edilmesine de yardımcı olacaktır. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 37

37 C- Enerji Yönetimi 2- Enerji Yönetimi Gereksinimi Enerjinin etkin ve verimli kullanımı sonucunda; -asit yağmurları azalır, -global iklim değişikliği sınırlandırılabilir, -ozon delinmesi sınırlandırılabilir, -ulusal güvenlik geliştirilebilir, -ticari rekabet gücü artırılabilir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 38

38 C- Enerji Yönetimi 3- Enerji Birimleri KWh (kilowat-saat): Bu birim daha çok endüstride kullanılan elektriğin belirlenmesinde kullanılır. 1 saat içerisinde tüketilen enerjinin miktarıdır. 1 kwh = 3.6x10⁶joule British thermal unit (Btu): Bu birim eski imparatorluğa ait bir ısı birimidir. Hala çok sık kullanılmaktadır ve özellikle USA da çok popülerdir. 1Btu=0.1055x10⁴ joule Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 39

39 C- Enerji Yönetimi 3- Enerji Birimleri Therme: Gaz üretimendüstrisindekullanılan bir birimdir. 1 therme= Btu 1 therme=1.055x10⁸ joule Varil (Barrel): Petrol endüstrisinde kullanılan bir birimdir. 1 varil=6x10⁹ joule Kalori (caloire): Bu birim özellikle yiyecek (gıda) endüstrisinde kullanılan bir birimdir. Gerçekte 1 gram suyun sıcaklığını 1 C yükseltmek için gerekli ısı enerjisi miktarıdır. 1 kalori=0.42x10 ⁴ joule Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 40

40 C- Enerji Yönetimi 3- Enerji Birimleri Tablo: Enerji birimleri ve yakıtların enerji içeriği Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 41

41 C- Enerji Yönetimi 3- Enerji Yönetim Programlarının Tasarlanması Yönetim taahütü: Bir enerji yönetim programının başarılı bir şekilde uygulanması için gerekli en önemli madde en üst yönetim tarafından programa verilen destektir. Bu destek olmaksızın, programın amaçlarına ulaşmada büyük bir olasılıkla başarısız olunacaktır. Yönetimin programa karşı olan desteklerini güvence altına almada en büyük pay enerji yöneticilerine aittir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 42

42 C- Enerji Yönetimi 3- Enerji Yönetim Programlarının Tasarlanması Enerji yönetim programı ve tasarımı sırasında muhtemelen eşit olasılıkta iki durum meydana gelecektir. İlkinde, yönetim enerji yönetiminin zorunlu olduğunu ve programın uygulanması gerektiğini belirleyebilir. Bu da enerji yöneticisi olarak sizi cevap verme (response mode) durumunda bırakacaktır. İkincisinde, çalışan olarak siz yönetimi enerji yönetimi gereklidir konusunda ikna etmeye çalışırsınız, yani siz (girişken) atak (aggressive mode) durumda olursunuz. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 43

43 C- Enerji Yönetimi 3- Enerji Yönetim Programlarının Tasarlanması Yönetimi ikna etmenin en iyi yolu gerçekler ve istatistiklerdir. Bazı durumlarda en etkin yol gerçekleri sonraki Şekil de olduğu gibi grafikle göstermekle mümkündür. Burada enerji maliyetlerinin azaltılmasının farklı hedefleri gösterilmiştir. Bu grafik bütün enerji kaynakları için kullanılabilir veya her bir kaynak için ayrı grafikler kullanılabilir. Daha sonra, enerji kaynaklarına göre tasarruf hedefleri belirlenmelidir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 44

44 C- Enerji Yönetimi 3- Enerji Yönetim Programlarının Tasarlanması Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 45

45 C- Enerji Yönetimi 3- Enerji Yönetim Programlarının Tasarlanması Tablodaki veilerle birlikte zaman ilerledikçe ve teknoloji geliştikçe, bu şekildeki eğilim değişecektir. Örneğin kısa bir süre önce ofislerde enerji tüketiminin %70 li oranlarda azalabileceğine veya üretim yerlerinin daha önce kullanılan enerjinin yarısı ile çalışabileceğine çok az kişi inanmaktaydı. Şu anda her ikiside düzenli bir şekilde yürütülmektedir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 46

46 C- Enerji Yönetimi 3- Enerji Yönetim Programlarının Tasarlanması Enerji yönetim koordinatörü / Enerji yöneticisi Enerji yönetimini geliştirmek ve sürdürmek için şirket, program koordinasyonundan sorumlu bir kişi bulundurmak zorundadır. Eğer görevi sadece enerji yönetimi olan bir kişi yoksa, yönetim başka bir işten sorumlu olan ve gücünü enerji yönetimine verebilecek bir kişiyi görevlendirmelidir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 47

47 Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 48

48 C- Enerji Yönetimi 3- Enerji Yönetim Programlarının Tasarlanması Destekleyici unsurlar Maalesef başarılı bir program için bir kişinin veya bir disiplinin başarılı olması yeterli değildir. Örneğin, buhar üretimi, dağıtımı, kullanımı ve yoğunlaştırma sisteminin bulunduğu bir fabrikanın çalışabilmesi için bir çok mühendislik disiplinine gereksinim vardır. Başarılı bir enerji yönetim programı bir enerji yönetim komitesi ile olur. Genellikle teknik ve yönetim alt komitelerinden oluşan iki alt takım tercih edilir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 49

49 C- Enerji Yönetimi 3- Enerji Yönetim Programlarının Tasarlanması Yönetim komitesi üyeleri enerji problemlerini çözmeye istekli ve ilgili kişilerden seçilmedir. Bölüm ve vardiya temsilcileri dönüşümlü olarak seçilmelidir. Böyle bir komite ile fabrikanın genel enerji tüketiminin profili geliştirebilir ve bunun bu şekilde geliştirilmesi, enerji yönetim koordinatörünün yapması gereken faaliyetleri seçmesine ve yürütmesine yardımcıolur. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 50

50 C- Enerji Yönetimi 3- Enerji Yönetim Programlarının Tasarlanması Bütçe tahsisi Enerji yöneticilerinin en zor problemlerinden biri kuruluşların genel harcamalarının bir parçası olan enerji maliyetlerini azaltmaktır. Bu durumda, tek tek yöneticiler ve danışmanlar enerji maliyetlerini kontrol altına almayı kendi sorumluluklarında düşünmezler. Genel Komite başkanı (genelde enerji yönetim koordinatörü) harcama içerisinde enerji maliyet azaltmanın direkt faydasını göremezler. Bu durumda en iyi çözüm üst yönetim tarafından firmanın enerji maliyetlerini düşürecek bir maliyet merkezi oluşturmasıdır. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 51

51 C- Enerji Yönetimi 3- Enerji Yönetim Programlarının Tasarlanması Raporlama ve izleme Enerji yönetim koordinatörü ve yönetim komitesi fabrikadaki enerji tüketimini izleyen kişilerdir. En iyi kazanım etkin ve verimli bir sistem yaratılması veya enerjinin raporlanmasıdır. Enerji raporlamanın amacı enerji tüketimini ölçmek ve hem şirketin hedefleri ile hem de bazı tüketim standartları ile kıyaslama yapabilmektir. İdeal olarak ölçümler fabrikadaki her bir işlem veya üretim merkezi için yapılmalıdır, fakatçoğu kuruluş gerekli ölçüm aletlerinesahip değildir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 52

52 C- Enerji Yönetimi 3- Enerji Yönetim Programlarının Tasarlanması Çoğu enerji yönetim koordinatörü gerçekçi bir eğitimin gerekli olduğu konusunda hemfikirdirler. Bu eğitim Şekil deki gibi çeşitli guruplara ayrılabilir. Yeni teknoloji ve üretim metodlarında olduğu gibi yönetim personelinde ve çalışanların bütün kademelerinde değişiklikler meydana gelebilir. Bütün bunlar eğitimin sürekliliğini gerektirir. Enerji yönetim koordinatörü eğitimden sorumlu olan kişidir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 53

53 Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 54

54 D- Elektrik Sistemleri Elektrik enerjisi temizlik kullanım,ölçüm kontrol ve dağıtım kolaylıkları nedeniyle diğer enerji türlerinden daha kullanışlıdır. Elektrik enerjisi fabrikalarda prosese bağlı olarak toplam enerji tüketiminin %10-25 arasında yer tutar. Ancak birim fiyatının yüksekliği nedeniyle toplam %50 ye yakını bazı hallerde çok daha fazlası elektrik enerjisi için ödenir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 55

55 Satın alınan elektrik; Elektrik enerjisini izleme çalışmalarına başlamak için önce, satın alınan elektrik enerjisinin kullanım miktarı ve maliyetinin bilinmesi gerekir. Çünkü maliyeti etkileyen başka unsurlarda vardır. Bunlar; *Maksimum talep fiyatı *Birim fiyatı *Reaktif enerji birimfiyatı *Maksimum talebi aşma fiyatı. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 56

56 GÜÇ FAKTÖRÜ Mevcut faydalı gücün maksimum faydalı güce oranına güç faktörü adı verilir. Bu faktör faz açısının kosinüs değerine eşittir. GÜÇ FAKTÖRÜNÜN DÜŞÜK OLMASININ ENERJİ ÜRETEN VE DAGITAN İŞLETMELERDE YARATACAGI ETKİLERİ Donanım bakımından ; *Daha güçlü jeneratör ve transformatörlere *Daha büyük kesitli hat iletkenlerine daha büyük güçlü şalterlere koruma kontrol cihazlarına ihtiyaç olacaktır Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 57

57 İşletme bakımından ; *Daha düşük üretim ve iletim kapasitesi *Daha düşük verim *Daha zor gerilim ayarı ortaya çıkacak Koruma cihazlarının daha hassas olmaları gerekir GÜÇ FAKTÖRÜNÜN DÜŞÜK OLMASININ ELEKTRİK ENERJİSİ TÜKETİM ABONELERDEN YARATACAĞI ETKİLERİ Donanım bakımından ; *Daha büyük güçte transformatör, sigorta, şar tel vb. cihazlara *Daha büyük kesitli iletkenlere ihtiyaç duyulacaktır İşletme bakımından; *Daha düşük verim *Daha pahalı tarifeler enerji tüketimine *Hat ve transformatörlerden daha az enerji çekimine neden olacaktır Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 58

58 KOMPANZASYON Tüketicilerin şebekeden çektikleri endüktif gücün, kapasitif güç çekilerek faz kaydırıcıları tarafından dengelenmesine kompanzasyon denir. Kompanzasyonu sağlayacak faz kaydırıcıları ikiye ayrılır. Dinamik faz kaydırıcılar: Şebekeden çektiği az miktarda aktif gücü reaktif güce çevirerek çalışırlar. Statik faz kaydırıcılar: Statik faz kaydırıcılar enerji tüketen birimlere bağlanır. Bu nedenle orta ve alçak gerilim şebekelerine boş yere reaktif güçle yüklemezler Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 59

59 TALEP VE TÜKETİM YÖNETİMİ TALEP YÖNETİMİ Yük(talep)faktörü işletmenin pik talepte ne kadar azalma yapabileceğini belirten göstergedir. Elektrik enerjisi üreticisi,çift terimli tarifeden enerji tüketim anlaşması yaptığı tüketiciye maksimum talep durumuna göre enerji satılmaktadır. Her KW başına ek bir ücret alınmaktadır. Bu da tesise bağladığı demandmetre yardımıyla sağlanmaktadır Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 60

60 ELEKTRİK MOTORLARINDA ENERJİ TASARRUFU GENEL BİLGİLER Elektrik motorları,elektriksel gücün mekanik güce çevrilmesi amacıyla enyaygın olarak kullanılan makinelerdir. ELEKTRİK MOTORLARININ ÇALIŞMASI Motorların yeterli performansı, motorlar üzerindeki etiket geriliminin %10 u ve frekansın %5 i içinde çalıştırılmalıdır. *Motorların etiketteki gerilimin %10 undan daha farklı bir gerilimde çalıştırılmamalıdır. *Motorlar etiketinde belirtilenden başka nominal frekanslarda çalıştırılmamalıdır. *Motorlar etikette yazılı olan değerlerde daha fazla olarak yüklenmemelidir. *Sıcaklık artışı etikette belirlenen değeri aşmamalıdır. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 61

61 ELEKTRİK MOTORLARININ BAKIMI Yatakların (rulmanların) yağlanması: Yağlanma sırasında gereken dikkat gösterilmelidir.motorlar imalatçının tavsiyelerine göre yağlanmalıdır.motor yataklarından sızan fazlalık yağ veya gres motora girebilir ve motor yalıtımını doygun hale getirir. Motor kontrolü: Motorun aşırı yüklü veya düşük yüklü olmamasını sağlamak içinyük durumu kontrol edilmelidir. Motorun genel temizliği: Yataklardaki aşınmayı ve motor vantilatörlerindeki kir ve tozu belirlemek için motorların düzenli olarak bakım yapılmalıdır. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 62

62 Mekanik düzgünlük: Eksen kaçaklığı olup olmadığı periyodikolarak kontrol edilmeli. Yalıtkanlığın elektriksel olarak sağlanmalıdır: Elektrik besleme hattı kabloların uygun biçimde boyutlandırılmış ve tesis edilmiş olduğundan emin olunmalıdır. Komütatör,bileziklerin ve fırçaların durumu: Komütatörler temiz tutulmalı.kirli komütatörler motor verimini çok etkiler.aşınmış fırçalar artan elektrik direncini nedeniyle motorun çalışma verimini düşürür ve dönen bölümlere hasar verir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 63

63 ELEKTRİK MOTORLARINDA KAYIPLAR MOTOR BOŞTA ÇALIŞIRKEN OLUŞAN KAYIPLAR *Demir kayıplar,bunlar gerilime bağlı olduğu için yükten bağımsız olarak sabittir. *Sürtünme kayıpları,yükten bağımsız olarak verilen hızda sabittir. ELEKTRİK MOTORLARININ YÜKTE ÇALIŞMASI SONUCU OLUŞAN KAYIPLAR *Stator bakır kayıplar *Rotor bakır kayıplar *Yükün dalgalanmasıyla oluşan kayıplar Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 64

64 PRİMER KAYIPLAR Primer I²R kaybı,akımın stator sargısından geçmesi ile oluşan bir direnç kaybıdır.bu kayıp statordan geçen akımın ve stator sargısının direncine bağlıdır. SEKONDER KAYIPLARI Rotor iletkenindeki direnç kayıplarıdır.rotordaki güç kaybı genellikle kayma kaybı olarak ifadeeder. DEMİR VEYA MEKANİK GÖBEK KAYIPLARI, Demir kayıpları motorların manyetik devresinin enerjilenmesiyle ortaya çıkan anafor akımlarıyla histerisiz kayıplarının toplanmasıyla oluşur.bu kayıplar motorun manyetik devresine enerji verilmesine sonucu oluşur. SÜRTÜNME VE HAVA SÜRTÜNMESİ Bu tür kayıplar rotor karşısında hava sürtünmesi ve yataklarındaki sürtünmeden oluşurlar. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 65

65 MOTOR VERİMİNİN HESAPLANMASI Bir elektrik motorunun verimi, motorun verdiği mekanik gücün motora verilen elektriksel güce oranı olarak ifade edilir. MOTOR VERİMİNİN SAPTANMASI Elektrik motor veriminin saptanması oldukça zor bir konudur.dünya da farklı motor üreticileri birbirinden farklı yöntemler kullandığı halde bu yöntemleri başlıca iki ana grupta ayrılabilir. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 66

66 DİREKT ÖLÇÜM YÖNTEMLERİ Direkt ölçüm yöntemleri,motor gerçek veriminin saptanmasında en belirgin yollar kullanılır. Üç tür direkt ölçüm yöntemi vardır. *Fren testi *Dinamometre testi *Kopya makinesi testi İNDİREKT ÖLÇÜM YÖNTEMLERİ Çeşitli nedenlerle yük testlerinin kullanılmadığı durumlarda eşdeğer devre hesaplama kullanılır. *Eşdeğer devre hesabı yöntemi *Giriş ölçümü ve kayıpların ayrılması yöntemi Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 67

67 E- Aydınlatmada Enerji Tasarrufu (Bölüm 5.) Evlerde aylık elektrik faturalarının yaklaşık %10-20'si aydınlatma amaçlı kullanıma aittir. Aydınlatma dizaynı yapılırken; mekanın hangi bölgesine, ne düzeyde ve nasıl bir aydınlatma gerektiği, nerede ne gibi işlevlerin yapılacağı bilinerek yapılmalıdır. Hem görsel konfor hem de enerjide tasarruf birlikte yapılmalıdır. Aydınlatmada enerji tasarrufunun basit tedbirlerle sağlanması bizim için önemli bir avantajdır. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 68

68 Ülkemizde yaygın olarak kullanılan belli başlı lamba tipleri aşağıda yer almaktadır; Akkor Lambalar Işık elde etme biçimi ısıl ışıma olan akkor lambada, tungsten telden geçen elektrik akımı teli ısıtarak akkor duruma getirir ve telin ısınmaya başlamasıyla elektrik enerjisi ışınım enerjisine dönüşür. Bu lambaların yayımladıkları ışınımların çok büyük bir bölümü ısı, küçük bir bölümü görünür ışınımlardır. Bu nedenle, verimleri çok düşüktür. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 69

69 Akkor Halojen Lambalar Akkor halojen lamba, akkor lambanın atmosferindeki gaz karışımının değiştirilmesi (halojen eklenmesi) ile oluşturulmuş bir ısıl ışır kaynaktır. Bu tür lambaların atmosferinde kullanılan halojen moleküllerinin tungsten teli yenilemeleri nedeniyle, tel sıcaklığı artabilmektedir. Bunun sonucunda da, aynı güçteki akkor lambaya göre, hem ışık verimi hem de renk sıcaklığı biraz yükseltilebilmektedir Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 70

70 Fluoresan Lambalar Işınım elde etme biçimi ısıl ışıma olan fluoresan lambalarda, ışık üretimi, alçak basınçlı civa buharı ortamında lambanın iç yüzeyine fluoresan madde sürülerek elektrik akımı geçirilmesi ile gerçekleştirilen 'elektrik deşarj' olayı ile ışınım oluşturulmasıdır. Başka bir söyleyişle; Floresan lambalarda, elektrik düğmesine basıldığında, trans-formerden geçen elektrik, tüpün bir ucundaki elektrottan diğerine bir ark oluşturur. Bu arkın enerjisi tüpün içindeki cıvayı bu-harlaştırır. Bu buhar elektrik yüklenerek gözle görülmeyen ültraviyole ışınları saçmaya başlar. Bu ışınlar da tüpün iç yüzeyine kaplanmış olan fosfor tozlarına çarparak görülen parlak ışığı oluşturur. Enerji Yönetimi - Çankırı Karatekin Üniversitesi - Göksu GÖREL 71

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR?

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? Elektrodinamik sisteme göre çalışan transformatör, elektrik motorları gibi cihazlar şebekeden mıknatıslanma akımı çekerler. Mıknatıslanma akımı manyetik alan varken şebekeden

Detaylı

Güç Faktörünün İyileştirilmesi Esasları: KOMPANZASYON HAKKINDA GENEL BİLGİ Tüketicilerin normal olarak şebekeden çektikleri endüktif gücün kapasitif yük çekmek suretiyle özel bir reaktif güç üreticisi

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELETRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ KOMPANZASYON SİSTEMİ ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 1 KompanzasyonSistemlerinde Kullanılan Elemanlar Güç Kondansatörleri ve deşarj dirençleri Kondansatör Kontaktörleri Pano Reaktif Güç Kontrol

Detaylı

1000 V a kadar Çıkış Voltaj. 500 V a kadar İzolasyon Sınıfı. F 140C İzolasyon Malzemesi IEC EN 60641-2 Çalışma Frekansı. 50-60 Hz.

1000 V a kadar Çıkış Voltaj. 500 V a kadar İzolasyon Sınıfı. F 140C İzolasyon Malzemesi IEC EN 60641-2 Çalışma Frekansı. 50-60 Hz. BİR ve İKİ FAZLI İZOLASYON TRANSFORMATÖR Bir ve İki fazlı olarak üretilen emniyet izolasyon transformatör leri insan sağlığı ile sistem ve cihazlara yüksek güvenliğin istenildiği yerlerde kullanılır. İzolasyon

Detaylı

KOMPANZASYON www.kompanze.com

KOMPANZASYON www.kompanze.com KOMPANZASYON Hazırlayan: Mehmet Halil DURCEYLAN Teknik Öğretmen & M.B.A. halil@kompanze.com Dünyada enerji üretim maliyetlerinin ve elektrik enerjisine olan ihtiyacın sürekli olarak artması, enerjinin

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören 04.12.2011 AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören İçerik AA Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları na Yol Verme Uygulama Soruları 25.11.2011 2 http://people.deu.edu.tr/aytac.goren

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu

Detaylı

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER. Dr. Bora ALBOYACI alboyaci@kocaeli.edu.tr

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER. Dr. Bora ALBOYACI alboyaci@kocaeli.edu.tr REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER Dr. Bora ALBOYACI alboyaci@kocaeli.edu.tr REAKTİF GÜÇ NEDİR? Elektrodinamik prensibine göre çalışan generatör, trafo, bobin, motor gibi tüketicilerin çalışmaları

Detaylı

ENDÜSTRİYEL BİR TESİSTE DİNAMİK KOMPANZASYON UYGULAMASI

ENDÜSTRİYEL BİR TESİSTE DİNAMİK KOMPANZASYON UYGULAMASI ENDÜSTRİYEL BİR TESİSTE DİNAMİK KOMPANZASYON UYGULAMASI Özgür GENCER Semra ÖZTÜRK Tarık ERFİDAN Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Elektrik Mühendisliği Bölümü, Kocaeli San-el Mühendislik Elektrik

Detaylı

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri MOTOR KORUMA RÖLELERİ Motorlar herhangi bir nedenle normal değerlerinin üzerinde akım çektiğinde sargılarının ve devre elemanlarının zarar görmemesi için en kısa sürede enerjilerinin kesilmesi gerekir.

Detaylı

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik

Detaylı

Elektrikte Güç Faktörünün Düzeltilmesi Esasları. Önerge No: 2227/2010

Elektrikte Güç Faktörünün Düzeltilmesi Esasları. Önerge No: 2227/2010 Bireysel (teke tek) Kompanzasyon: Elektrikte Güç Faktörünün Düzeltilmesi Esasları Önerge No: 2227/2010 Devamlı olarak işletmede bulunan büyük güçlü tüketicilerin reaktif güç ihtiyacını temin etmek için

Detaylı

5. ÜNİTE GÜÇ KATSAYISI

5. ÜNİTE GÜÇ KATSAYISI 5. ÜNİTE GÜÇ KATSAYISI KONULAR 1. Güç Üçgeni 2. Güç Katsayısı 3. Güç Katsayısının Düzeltilmesi 5.1 Güç Üçgeni Alternatif akım devrelerinde, devreye uygulanan şebeke gerilimi ile devre akımı arasındaki

Detaylı

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Dönen Elektrik Makinaları nın önemli bir grubunu oluştururlar. (Üretilen en büyük güç ve gövde büyüklüğüne sahip dönen makinalardır) Generatör (Alternatör) olarak

Detaylı

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir.

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir. 7.1.4 Paket Şalter İle Bu devredeki DG düşük gerilim rölesi düşük gerilime karşı koruma yapar. Yani şebeke gerilimi kesilir ve tekrar gelirse motorun çalışmasına engel olur. 7.2 SIRALI KONTROL Sıralı kontrol,

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER BÖLÜM KONDANSATÖRLER AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma kompresörlerinde kullanılan kalkış (ilk hareket) ve daimi kondansatörleri seçebilme ve bağlantılarını yapabilme. Kondansatörler 91 BÖLÜM-7 KONDANSATÖRLER

Detaylı

EĞİTİM PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ EĞİTİM MODÜLÜ

EĞİTİM PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ EĞİTİM MODÜLÜ EK-2 PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ MODÜLÜ MÜFREDAT KONUSU MODÜL GENEL Enerji verimliliği mevzuatı, M1 Teorik Enerjide arz ve talep tarafındaki gelişmeler, M1 Teorik Enerji tasarrufunun ve verimliliğin önemi

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

ELETRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELETRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELETRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ KOMPANZASYON SİSTEMİ 523EO0079 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları 10. MOTORLARIN FRENLENMESİ Durdurulacak motoru daha kısa sürede durdurmada veya yükün yer çekimi nedeniyle motor devrinin artmasına sebep olduğu durumlarda elektriksel frenleme yapılır. Kumanda devrelerinde

Detaylı

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR 22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR KONULAR 1. YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ 2. YOL VERME YÖNTEMLERİ 3. KULLANILDIĞI YERLER Herhangi bir yükü beslemekte olan ve birbirine paralel bağlanan iki altematörden birsinin

Detaylı

Yükleme faktörü (Diversite) Hesabı

Yükleme faktörü (Diversite) Hesabı DERSİMİZ BİNALARDAKİ GÜCÜN HESAPLANMASI Yükleme faktörü (Diversite) Hesabı BİR ÖRNEK VERMEDEN ÖNCE IEE REGULATION 14. EDITION a GÖRE YAPILAN GÜÇ YÜKLEME FAKTÖRÜNÜ İNCELEYELİM.BU TABLO AŞAĞIDA VERİLECEKTİR.

Detaylı

Isı ile emk elde etmek

Isı ile emk elde etmek ELEKTRİK ÜRETİMİ Isı ile emk elde etmek İki farklı iletkenin birer uçları birbirine kaynak edilir ya da sıkıca birbirine bağlanır. boşta kalan uçlarına hassas bir voltmetre bağlanır ve birleştirdiğimiz

Detaylı

Elektrik Makinaları I

Elektrik Makinaları I Elektrik Makinaları I Açık Devre- Kısa Devre karakteristikleri Çıkık kutuplu makinalar, generatör ve motor çalışma, fazör diyagramları, güç ve döndürmemomenti a) Kısa Devre Deneyi Bağlantı şeması b) Açık

Detaylı

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri U : AC girişteki efektif faz gerilimi f : Frekans q : Faz sayısı I d, I y : DC çıkış veya yük akımı (ortalama değer) U d U d : DC çıkış gerilimi, U d = f() : Maksimum

Detaylı

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI GÜÇ SİSTEMLERİNDE HARMONİKLER VE FİLTRELEMELERİN İNCELENMESİ

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI GÜÇ SİSTEMLERİNDE HARMONİKLER VE FİLTRELEMELERİN İNCELENMESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI EMO ANKARA ŞUBESİ İÇ ANADOLU ENERJİ FORUMU GÜÇ SİSTEMLERİNDE HARMONİKLER VE FİLTRELEMELERİN İNCELENMESİ EMO ŞUBE : KIRIKKALE ÜYE : Caner FİLİZ HARMONİK NEDİR? Sinüs formundaki

Detaylı

İNVERTER ENTEGRELİ MOTORLAR

İNVERTER ENTEGRELİ MOTORLAR İNVERTER ENTEGRELİ MOTORLAR ENTEGRE MOTOR ÇÖZÜMLERİ Günümüzde enerji kaynakları hızla tükenirken enerjiye olan talep aynı oranda artmaktadır. Bununla beraber enerji maliyetleri artmakta ve enerjinin optimum

Detaylı

ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU

ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU Mehmet SUCU (Teknik Öğretmen, BSc.)

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

SERİ PARALEL DEVRELER

SERİ PARALEL DEVRELER 1 SERİ PARALEL DEVRELER ALTERNATİF AKIMDA EMPEDANS Seri Paralel Devreler Çözüm Yöntemi: Seri ve paralel devrelerin bir arada bulunduğu devrelerdir. Devrelerin çözümünde Her kolun empedansı bulunur. Her

Detaylı

EĞİTİM DENEY SETLERİ Bu katalogda gösterilmeyen deney ve eğitim amaçlı ürünler için müşteri taleplerine uygun olarak özel tasarım ve

EĞİTİM DENEY SETLERİ Bu katalogda gösterilmeyen deney ve eğitim amaçlı ürünler için müşteri taleplerine uygun olarak özel tasarım ve EĞİTİM DENEY SETLERİ Bu katalogda gösterilmeyen deney ve eğitim amaçlı ürünler için müşteri taleplerine uygun olarak özel tasarım ve üretimler gerçekleştirilebilir. BİR ve ÜÇ FAZLI DENEY TRANSFORMATÖRÜ

Detaylı

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04 İNÖNÜ ÜNİERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖL. 26 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 26-04. AMAÇ: Üç-faz sincap kafesli asenkron

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

Olgun SAKARYA EMO Enerji Birim Koordinatörü. 13 Haziran 2012 / ANKARA

Olgun SAKARYA EMO Enerji Birim Koordinatörü. 13 Haziran 2012 / ANKARA Olgun SAKARYA EMO Enerji Birim Koordinatörü 13 Haziran 2012 / ANKARA Enerji Verimliliği; Üretimimizde, Konforumuzda, İş gücümüzde, herhangi bir azalma olmadan daha az enerji kullanmaktır. SUNU ĠÇERĠĞĠ

Detaylı

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI A. Verimlilik Artırıcı Projelerin (VAP) Desteklenmesi B.

Detaylı

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ 14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ KONULAR 1. GERİLİM DÜŞÜMÜNÜN ANLAMI VE ÖNEMİ 2. ÇEŞİTLİ TESİSLERDE KABUL EDİLEBİLEN GERİLİM DÜŞÜMÜ SINIRLARI 3. TEK FAZLI ALTERNATİF AKIM (OMİK) DEVRELERİNDE YÜZDE (%) GERİLİM

Detaylı

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş ASENKRON MAKİNELER Asenkron Motorlara Giriş İndüksiyon motor yada asenkron motor (ASM), rotor için gerekli gücü komitatör yada bileziklerden ziyade elektromanyetik indüksiyon yoluyla aktaran AC motor tipidir.

Detaylı

ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI. Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır.

ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI. Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır. ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır. MOTOR PARÇALARI 1. Motor Gövdesi 2. Stator 3. Stator sargısı 4. Mil 5. Aluminyum kafesli rotor 6.

Detaylı

9. Güç ve Enerji Ölçümü

9. Güç ve Enerji Ölçümü 9. Güç ve Enerji Ölçümü Güç ve Güç Ölçümü: Doğru akım devrelerinde, sürekli halde sadece direnç etkisi mevcuttur. Bu yüzden doğru akım devrelerinde sadece dirence ait olan güçten bahsedilir. Sürekli halde

Detaylı

Örneğin bir önceki soruda verilen rüzgâr santralinin kapasite faktörünü bulmak istersek

Örneğin bir önceki soruda verilen rüzgâr santralinin kapasite faktörünü bulmak istersek KAPASİTE FAKTÖRÜ VE ENERJİ TAHMİNİ Kapasite faktörü (KF) bir santralin ne kadar verimli kullanıldığını gösteren bir parametredir. Santralin nominal gücü ile yıllık sağladığı enerji miktarı arasında ilişki

Detaylı

REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ. Aktif güç sabit. Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç. Q 1 = P 1 * tan ø 1 ( a )

REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ. Aktif güç sabit. Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç. Q 1 = P 1 * tan ø 1 ( a ) REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ Aktif güç sabit Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç Q = P * tan ø ( a ) kompanzasyondan sonra ise Q 2 = P * tan ø 2 ( b ) dir. Buna göre kondansatör gücü

Detaylı

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ Murat BAYRAM Binalarda Enerji Verimliliği Şubesi Şube Müd.V. bayram.bay@gmail.com Enerji Nedir? İş yapabilme kabiliyetidir. Enerji Yönetimi Nedir? Yaşam için gerekli

Detaylı

Anma güçleri 3 kw tan büyük olan motorların üç fazlı şebekelere bağlanabilmeleri için üç fazlı olmaları gerekir.

Anma güçleri 3 kw tan büyük olan motorların üç fazlı şebekelere bağlanabilmeleri için üç fazlı olmaları gerekir. Elektrik motorlarında yol verme işlemi Motorun rotor hızının sıfırdan anma hızına hızına ulaşması için yapılan işlemdir. Durmakta olan motorun stator sargılarına gerilim uygulandığında endüklenen zıt emk

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

Yumuşak Yolvericiler. Kalkış için kontrollü yol verme fonksiyonları. Duruş için özellikle pompa uygulamalarına yönelik yumuşak duruş fonksiyonları

Yumuşak Yolvericiler. Kalkış için kontrollü yol verme fonksiyonları. Duruş için özellikle pompa uygulamalarına yönelik yumuşak duruş fonksiyonları Yumuşak Yolvericiler Vektör kontrollü AKdem dijital yumuşak yol vericisi, 6-tristör kontrollü olup, 3 fazlı sincap kafesli motorlarda yumuşak kalkış ve duruş prosesleri için tasarlanmıştır. Vektör kontrol,

Detaylı

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı AC makinelerde üretilen üç fazlı gerilim, endüstride R-S-T (L1-L2- L3) olarak bilinir. R-S-T gerilimleri, aralarında 120 şer derece faz farkı

Detaylı

AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON

AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON Dünyamızın son yıllarda karşı karşıya kaldığı enerji krizi, araştırmacıları bir yandan yeni enerji kaynaklarına yöneltirken diğer yandan daha verimli sistemlerin tasarlanması

Detaylı

Elektrik Makinaları I. Yuvarlak rotorlu makinada endüvi (armatür) reaksiyonu, eşdeğer devre,senkron reaktans

Elektrik Makinaları I. Yuvarlak rotorlu makinada endüvi (armatür) reaksiyonu, eşdeğer devre,senkron reaktans Elektrik Makinaları I Yuvarlak rotorlu makinada endüvi (armatür) reaksiyonu, eşdeğer devre,senkron reaktans Stator sargıları açık devre şekilde, rotoru sabit hızla döndürülen bir senkron makinada sinüs

Detaylı

DC Motor ve Parçaları

DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları Doğru akım motorları, doğru akım elektrik enerjisini dairesel mekanik enerjiye dönüştüren elektrik makineleridir. Yapıları DC generatörlere çok benzer. 1.7.1.

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ENDÜSTRİYEL SAYAÇLAR ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

ELEKTRİK MOTORLARINDA VE UYGULAMALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Fatih BODUR

ELEKTRİK MOTORLARINDA VE UYGULAMALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Fatih BODUR ELEKTRİK MOTORLARINDA VE UYGULAMALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ Fatih BODUR Elektrik Motorları : Dönme kuvveti üreten makineler Elektrik motorunun amacı: Motor şaftına Dönme Momenti (T) ve Devir (n) sağlaması,iş

Detaylı

İçindekiler. Genel... 3 ka Otomatik Sigortalar... 4.5 ka Otomatik Sigortalar... 6 ka Otomatik Sigortalar... 10 ka Otomatik Sigortalar...

İçindekiler. Genel... 3 ka Otomatik Sigortalar... 4.5 ka Otomatik Sigortalar... 6 ka Otomatik Sigortalar... 10 ka Otomatik Sigortalar... İçindekiler Genel... 3 ka Otomatik Sigortalar... 4.5 ka Otomatik Sigortalar... 6 ka Otomatik Sigortalar... 10 ka Otomatik Sigortalar... 16 ka Otomatik Sigortalar... Montaj Ve Bağlantı Özellikleri... 3

Detaylı

ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU

ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU Mehmet SUCU (Teknik Öğretmen, BSc.)

Detaylı

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi 1. GİRİŞ Bilezikli asenkron motor, sincap kafesli asenkron motordan farklı olarak, rotor sargıları dışarı çıkarılmış ve kömür fırçaları yardımıyla elektriksel bağlantı

Detaylı

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ 1. Gerilimi Düşürerek Yolverme Alternatif akım endüksiyon motorları, şebeke gerilimine direkt olarak bağlandıklarında, yol alma başlangıcında şebekeden Kilitli Rotor Akımı

Detaylı

TEBLİĞ ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI

TEBLİĞ ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI TEBLİĞ ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Elektrik Projelerinin Hazırlanması ve Elektrik Tesislerinin Gerçekleştirilmesi Sürecinde Güç Faktörünün İyileştirilmesi ile İlgili Tebliğ 1 Mart 1983 tarihinden

Detaylı

Açılış-Genel Bilgiler Kursun amacı, kurs genel tanıtımı, derslerle ilgili bilgiler

Açılış-Genel Bilgiler Kursun amacı, kurs genel tanıtımı, derslerle ilgili bilgiler 1. gün Program GG.AA.YYYY Açılış-Genel Bilgiler Kursun amacı, kurs genel tanıtımı, derslerle ilgili bilgiler Kişisel Gelişim Problem çözme yeteneği, ikna kabiliyeti 11:00-11:50 Kişisel Gelişim Yenilikleri

Detaylı

Doç. Dr. Ersan KABALCI

Doç. Dr. Ersan KABALCI 7. Bölüm Sayaçlar Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 Giriş Bir cismin iş yapabilme yeteneğine enerji denir. Birim zamanda harcanan enerjiye veya üretilen enerjiye güç denir. Yani iş yapabilme hızının bir ölçüsüdür.

Detaylı

ŞÖNT - ENDÜKTİF YÜK REAKTÖRLERİ

ŞÖNT - ENDÜKTİF YÜK REAKTÖRLERİ REAKTÖRLER ŞÖNT - ENDÜKTİF YÜK REAKTÖRLERİ Şönt reaktörler endüktif etki oluşturan cihazlardır. Bu nedenle Endüktif Yük Reaktörü olarak da adlandırılırlar ve kapasitifreaktif enerjinin yüksek olduğu sistemlerde

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI KOMPANZASYON DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ YAPTIRAN

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.)

ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.) ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.) 1) Etiketinde 4,5 kw ve Y 380V 5A 0V 8,7A yazan üç fazlı bir asenkron motorun, fazlar arası

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05 EELP212 DERS 05 Özer ŞENYURT Mayıs 10 1 BĐR FAZLI MOTORLAR Bir fazlı motorların çeşitleri Yardımcı sargılı motorlar Ek kutuplu motorlar Relüktans motorlar Repülsiyon motorlar Üniversal motorlar Özer ŞENYURT

Detaylı

ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DEVRE VE KISA DEVRE KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 324-04

ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DEVRE VE KISA DEVRE KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 324-04 ĐNÖNÜ ÜNĐERSĐTESĐ MÜHENDĐSĐK FAKÜTESĐ EEKTRĐK-EEKTRONĐK MÜH. BÖ. ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DERE E KISA DERE KARAKTERİSTİKERİ DENEY 4-04. AMAÇ: Senkron jeneratör olarak çalışan üç faz senkron makinanın

Detaylı

Evde ya da ofisinizde, günde ortalama 6 saat süre ile 10 adet akkor lamba kullandığınızda; LED NEDİR? LED Aydınlatma Sistemleri Nasıl Çalışır?

Evde ya da ofisinizde, günde ortalama 6 saat süre ile 10 adet akkor lamba kullandığınızda; LED NEDİR? LED Aydınlatma Sistemleri Nasıl Çalışır? LED NEDİR? LED Aydınlatma Teknolojisi,enerji tasarruflu aydınlatmada en son teknolojidir. LED 'Işık Yayan Diyot', elektriği ışığa dönüştüren yarı iletken cihaz anlamına gelir.led aydınlatmanın düşük enerji

Detaylı

ELEKTRİK PİYASASI ŞEBEKE YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK MADDE

ELEKTRİK PİYASASI ŞEBEKE YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK MADDE 3 Ocak 2013 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28517 YÖNETMELİK Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: ELEKTRİK PİYASASI ŞEBEKE YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK MADDE 1 22/1/2003 tarihli

Detaylı

ED8-STATİK VE DİNAMİK KGK

ED8-STATİK VE DİNAMİK KGK ED8-STATİK VE DİNAMİK KGK 2013 Statik ve Dinamik KGK Karşılaştırması MALİYET 1- Satın alma Dinamik KGK dünyada KGK marketinin sadece %4,3 üne sahiptir, geriye kalan %95,7 si ise statik KGK lere aittir.

Detaylı

Monoblok trifaze KGK sistemi. PowerWave 33 60 500 kw Benzersiz güç performansı

Monoblok trifaze KGK sistemi. PowerWave 33 60 500 kw Benzersiz güç performansı Monoblok trifaze KGK sistemi PowerWave 33 60 500 kw Benzersiz güç performansı PowerWave 33 güç merkezi ABB, kesintisiz güç kaynağı sistemlerinde global standartlar ortaya koymuștur. PowerWave 33 ün en

Detaylı

Elektrik Makinaları I

Elektrik Makinaları I Elektrik Makinaları I Yuvarlak rotorlu makina, fazör diyagramları, şebekeye paralel çalışma,reaktif-aktif güç ayarı,gerilim regülasyonu,motor çalışma Generatör çalışması için indüklenen gerilim E a, uç

Detaylı

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1. Fizik 12 1.2. Fiziksel Büyüklükler 12 1.3. Ölçme ve Birim Sistemleri 13 1.4. Çevirmeler 15 1.5. Üstel İfadeler ve İşlemler 18 1.6. Boyut Denklemleri

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri

Detaylı

Güç Faktörünün düzeltilmesi

Güç Faktörünün düzeltilmesi Güç Faktörünün düzeltilmesi Enerji dağıtım firmalarınca tüketici tesislerde; Enerji iletim sistemlerinin elemanlarının (Transformator,kesici, baralar, vb.)ve iletkenlerinin kesitlerinin aşır boyutlandırılmasını

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

10. ÜNİTE ENERJİ İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKELERİ

10. ÜNİTE ENERJİ İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKELERİ 10. ÜNİTE ENERJİ İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKELERİ KONULAR 1. Elektrik Enerjisi İletim ve dağıtım Şebekeleri 2. Şebeke Çeşitleri 10.1. Elektrik Enerjisi İletim ve dağıtım Şebekeleri Elektrik enerjisini üretmeye,

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

ED12-REGÜLATÖRLER 2013

ED12-REGÜLATÖRLER 2013 ED12-REGÜLATÖRLER 2013 Regülatörler Şebeke gerilimindeki yükselme düşme gibi dengesizlikleri önleyip gerilim regülasyonu yapan elektriksel cihazlara regülatör denir. Regülatörler elektrik enerjisini içerisindeki

Detaylı

>> >> >> >> >> >> >> >> >> >> >> >>

>> >> >> >> >> >> >> >> >> >> >> >> LED'ler (Light Emitting Diode), adından da anlaşılabileceği gibi elektriksel enerjiyi ışık enerjisine dönüştüren yarı iletken diyotlardır. LED lere gelen elektrik akımı bildiğimiz ampuller gibi akkor hale

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ

ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ 1 ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ DC Güç Birim zamanda yapılan işe güç adı verilir. Doğru akımda çekilen gücün tamamı aktif güçtür ve devreye uygulanan gerilim ve akım ile doğru orantılıdır. DC devrelerde

Detaylı

Asenkron Motor Analizi

Asenkron Motor Analizi Temsili Resim Giriş Asenkron motorlar, neredeyse 100 yılı aşkın bir süredir endüstride geniş bir yelpazede kulla- Alperen ÜŞÜDÜM nılmaktadır. Elektrik Müh. Son yıllarda, FİGES A.Ş. kontrol teknolojilerinin

Detaylı

Reaktif güç kompanzasyonu, bazı uygulama ve ülkeler de şebekenin orta gerilim kısmında yapılırken, çoğunlukla alçak gerilim kısmında yapılır.

Reaktif güç kompanzasyonu, bazı uygulama ve ülkeler de şebekenin orta gerilim kısmında yapılırken, çoğunlukla alçak gerilim kısmında yapılır. Kompanzasyon Nedir? Günümüzde yeni enerji kaynakları araştırılmakta ve var olan enerjinin de kalitesini artırarak en ekonomik şekilde kullanıcıya ulaştırılması yönünde çalışmalar yapılmaktadır. Elektrik

Detaylı

AKILLI ŞEBEKELER Smart Grids. Mehmet TÜMAY Taner TOPAL

AKILLI ŞEBEKELER Smart Grids. Mehmet TÜMAY Taner TOPAL AKILLI ŞEBEKELER Smart Grids Mehmet TÜMAY Taner TOPAL Özet Günümüzde elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtım teknolojilerinde bilişim teknolojilerinin kullanımı yaygınlaşmaktadır. Akıllı şebekeler

Detaylı

Onur ELMA TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI. Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği

Onur ELMA TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI. Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği 1 TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI SMART HOME LABORATORY FOR SMART GRID INFRASTRUCTURE IN TURKEY Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Sunan Onur ELMA 2

Detaylı

Kartal USLUEL. Yönetim Kurulu Başkanı

Kartal USLUEL. Yönetim Kurulu Başkanı KURULUŞ 1992 40 ı AŞKIN ÜYE EMSAD ELEKTROMEKANİK SANAYİCİLER DERNEĞİ 2 MİLYAR USD İHRACAT Yönetim Kurulu Başkanı Elektromekanik sanayimizin bugünkü durumu, Şebekelerimizde kullanılan malzemelerin kalite

Detaylı

Elektrik Projelerinin Hazırlanması ve Elektrik Tesislerinin Gerçekleştirilmesi. İlgili Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

Elektrik Projelerinin Hazırlanması ve Elektrik Tesislerinin Gerçekleştirilmesi. İlgili Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ Elektrik Projelerinin Hazırlanması Elektrik Tesislerinin Gerçekleştirilmesi Sürecinde Güç Faktörünün İyileştirilmesi ile İlgili Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ Elektronik Resmi Gazete 17.02.2000

Detaylı

Enerji Verimliliği ve İndüksiyon Ocaklarının Değerlendirilmesi. Yrd. Doç. Dr. Halil Murat Ünver Kırıkkale Üniversitesi

Enerji Verimliliği ve İndüksiyon Ocaklarının Değerlendirilmesi. Yrd. Doç. Dr. Halil Murat Ünver Kırıkkale Üniversitesi Enerji Verimliliği ve İndüksiyon Ocaklarının Değerlendirilmesi Yrd. Doç. Dr. Halil Murat Ünver Kırıkkale Üniversitesi Giriş İndüksiyonla Isıtma Prensipleri Bilindiği üzere, iletken malzemenin değişken

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ

ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ 1 ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar DC Güç DC Güç Birim zamanda yapılan işe güç adı verilir. Doğru akımda çekilen gücün tamamı Aktif Güçtür ve devreye uygulanan

Detaylı

Sera ve Tavuk Çiftliklerinde Isı Pompası ile ısıtma

Sera ve Tavuk Çiftliklerinde Isı Pompası ile ısıtma Sera ve Tavuk Çiftliklerinde Isı Pompası ile ısıtma Sera ve Tavuk çiftlikleri genellikle şehir merkezlerinden uzak olduğu için doğalgaz şebekesine bağlı değildir. Bu durumda; en kolay erişilebilen ısı

Detaylı

İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI

İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI Mustafa Orçun ÖZTÜRK mustafaozturk@kosbi.org.tr ÖZET Günümüzde fosil yakıtlarının sonunun gelecek olması maliyetlerinin fazla olması ve

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ enveripab Bilinçlendirme Semineri (Marmara Üniversitesi) 12 Kasım 2008 A. Yıldırım TÜRKEL ENKO Birleşik Enerji Sistemleri ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU Kanun

Detaylı

DEĞĐŞKEN DEBĐLĐ SĐRKÜLASYON POMPALARI

DEĞĐŞKEN DEBĐLĐ SĐRKÜLASYON POMPALARI DEĞĐŞKEN DEBĐLĐ SĐRKÜLASYON POMPALARI M. Bülent Vural 1953 yılında doğdu. 1976 yılında Berlin Teknik Üniversitesinden Makina Yüksek Mühendisi olarak mezun oldu. Halen Wilo Pompa Sistemleri A.Ş. Genel Müdürü

Detaylı

Giriş DÜZCE ŞARTLARINDA BİR KONUTUN ENERJİ İHTİYACININ GÜNEŞ ENERJİSİ İLE KARŞILANMASI İÇİN EN UYGUN SİSTEMİN BELİRLENMESİ VE KURULUMU

Giriş DÜZCE ŞARTLARINDA BİR KONUTUN ENERJİ İHTİYACININ GÜNEŞ ENERJİSİ İLE KARŞILANMASI İÇİN EN UYGUN SİSTEMİN BELİRLENMESİ VE KURULUMU Proje Başlığı : DÜZCE ŞARTLARINDA BİR KONUTUN ENERJİ İHTİYACININ GÜNEŞ ENERJİSİ İLE KARŞILANMASI İÇİN EN UYGUN SİSTEMİN BELİRLENMESİ VE KURULUMU Proje No : 2013.06.03.173 Yürütücü Araştırmacı Araştırmacı

Detaylı

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır.

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. ASENKRON MOTORLARDA HIZ AYARI ve FRENLEME Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. Giriş Bilindiği üzere asenkron motorun rotor hızı, döner alan hızını (n s )

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde; Voltmetrenin çekeceği güç artar. Yüksek gerilimden kaynaklanan kaçak akımların

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK NEDİR BU ENERJİ? İş Yapabilme Yeteneğidir. Canlı Tüm Organizmalar Enerjiye İhtiyaç Duyar. İnsanlık Enerjiye Bağımlıdır. Yaşam

Detaylı

KAYSERİ VE CİVARI ELK. T.A.Ş. DÜNYA DA YÜK YÖNETİM SİSTEMİ UYGULAMALARI

KAYSERİ VE CİVARI ELK. T.A.Ş. DÜNYA DA YÜK YÖNETİM SİSTEMİ UYGULAMALARI DÜNYA DA YÜK YÖNETİM SİSTEMİ UYGULAMALARI 1 Yük Yönetim Sistemi Müşteri ve/veya elektrik üreticisi tarafından yapılan, üretim, iletim ve dağıtım sisteminin kapasitesini ve yük faktörünü arttırmak amacıyla

Detaylı

KONUT AYDINLATMASINDA ELEKTRİK TASARRUFU VE TOPLAM TÜRKİYE TÜKETİMİNE ETKİSİ

KONUT AYDINLATMASINDA ELEKTRİK TASARRUFU VE TOPLAM TÜRKİYE TÜKETİMİNE ETKİSİ KONUT AYDINLATMASINDA ELEKTRİK TASARRUFU VE TOPLAM TÜRKİYE TÜKETİMİNE ETKİSİ Yusuf BAYRAK H. Ruhan AKTÜRK SEZER Türkiye Elektrik İletim A.Ş. APK Dairesi Başkanlığı TÜRKİYE 11. ENERJİ KONGRESİ 21-23 EKİM

Detaylı