' ı. I. AZ GELiŞMiŞ ÜLKELERiN DIŞ BORÇLARI BORC SORUNU. -Az Gelişmiş Ülkele;r' ve Türkiye Yönünden Bir Değerlendirme-

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "' ı. I. AZ GELiŞMiŞ ÜLKELERiN DIŞ BORÇLARI BORC SORUNU. -Az Gelişmiş Ülkele;r' ve Türkiye Yönünden Bir Değerlendirme-"

Transkript

1 ' ı 1 DIŞ BORC SORUNU -Az Gelişmiş Ülkele;r' ve Türkiye Yönünden Bir Değerlendirme- Cem ALPAR ( *) I. AZ GELiŞMiŞ ÜLKELERiN DIŞ BORÇLARI Dış borç olarak az gelişmiş ülkelere transfer edilen sermaye ikinci dünya savaşına kadar çok sınırlı ölçüde ikalmıştır. Örneğin İngiltere ve Fransanın zaman zaman yönetimleri altındaki koloni~ lere yardım ettikleri bilinmekteydi. İki dünya savaşı arasındaki as~ keri yardımlar bir kenara bırakılırs.a, Birleşmiş Milletler kararla rından esinlenerek yapılan ilk büyük yardım 1948 yılında «Marshall Yardımı» adı altında ABD tarafından b.aşlatılmıştır yılında Uluslararası parasal sorunlan çözmek için bir araya gelen ülkeler, ekonomiık güçlük içinde bulunan ülkelere krc. di sağlayacak bir kurumun yaratılmasına karar verirken-dünya Bankası~, geniş ölçekli yardım fikri de 1945 yılında Birleşmiş Mil letlerin yaptığı ilk genel kurul toplantısında gündeme geliyordu. Birleşmiş Milletlerde kabul edilen görüşe göre; «gerçek bir barışın sağlanması ancak üye ülkelerin gelişmişlik bakımından aralarında önemli farklar olınaması ile olabilirdi. Üye üleklerin bazılarının ekonomik bakımdan güçlü, diğer bir kısmının zayıf olması, zayıf ülkelerin dış müdahalelere uğrarnalanna neden olabilir, bu da bü~, yük güçlüklerle sağlanan dünya barışını yeniden tehlikeye sokabi lirdi» Bu nedenle genel kurulda ekonomik yardım konusunda Birleşmiş Milletler bünyesinde oluşan ekonomik ve sosyal komitenin (*) Doç. Dr., A.İ.T.İ.A. Ekonomi Fakültesi 151

2 mali ve teknik alanlarda ekonomik bakımdan güçsüz ülkelere yapı lacak yardımın özelliklerini belirlemesi ve bu konuda ortaya çıkacak sorunlara çözüm b ulabilmesi için yetki verildi (1) yılında A.B.D.'nin başlattığı ekonomik yardım daha ziyade ikinci dünya savaşından harap bir halde çıkmış olan Avrupanın imarını amaçlamaktaydı. Ancak Sovyetlerin Avrupadaki yayılma siyaseti karşısında, yardım.daha sonra Yw1anistan ve Türkiyeye de kaydınldı (2) li yıllardan sonra dış yardımların ve dolayısıyl~ az geliş-. n1iş ülkelerin dış borçlarının artması, siyasal bağımsızlığa sahip oln1akla birlikte ekonomik bağımsızlığa henüz kavuşmamış az gelişmiş ülkelerde yeni bir tartışmarun başlatılmasına neden olmuştur. Buna göre; dış yardım emperyalizmin yeni bir şeklidir ve az geliş miş ülkelerin l<alkınmalarına yardımcı olmaktan ziyade, bu ülkeleri bir yandan dış kaynaklara bağımlı kılarken, diğer yandan da ülkedeki gelir dağılımının daha da bozulmasına neden olmaktadır (3). Diğer yandan bazı iktisatçılar da dış kaynakların, ister dış yardım ister yabancı sermaye şeklinde gelsin bu ülkelerde sermaye birikimini arttıracağını öne sürüyorlardı (4). Dış yardım ve az gelişmiş ülk~lerin dış borçları arttıkça, yardıının ekonomik ve siyasal amaçları da çeşitlenıneye başlaçlı. Bir yazara göre, n Yardım. Teşkilatı (A.I.D)'nin temel amaçla, rından biri, az gelişmiş ülkelerde yatırım yapan n şirketlerine gerekli finansman kaynaklarını sağlamaktı (S). Gerçekten 1) Bknz : Üner Kırdar, The Structure of United Nations Economic Ald to Under developed Countries, Martinus Nijhoff 1966, ss ) I.M.D. LITTLE, International Aid, George Allen and Unwın Ltd, 1965, s. 24 3) Bknz : Teresa Hayter, Ald as Imperialism, Pelican Books, K. Griffin, Foreign Capital, Domestic Saving and Economıc Development, Oxford University Bulletin of the Institute of Economics and Statistics 1970 Vol : 32 No. : 2 4) Bknz : G. Papenek, The Effect of Aid and Other Resource Transfer on Saving and Growth in Less Developed Countries, Economic Journal 1972 Vol : 82 No : 327 5) Mira Wilkins, The Maturing of Multinational Enterprise, American Business Abroad from 1914 to 1970, Harwerd, University Press 1974 s. 332 ' ' ' t ' ' '... ı 152

3 .. "'\ 1 '1. A.B;D, Kongresinde yapılan bir konuşmada da bu fikir açıkca or taya konmuştu (6). Diğer yandan ekonomik kalkınma ile ilgili yazınlarda gelişti rilen «açık kuram»ında, az gelişmiş ülkelerin ekonomik kalkınma larını sağlayabilmeleri için dış kaynaklara olan ihtiyaçlan özellikle vurgulandı. Buna göre, dış yardım, az gelişmiş ülkelerde sermaye ve döviz açıklarını giderebilirdi (7). Ancak az gelişmiş ülkelt!re yapılan dış yardımların ve az ge lişmiş ülkelerin borçlaıynın artmasına rağmen, bir çok az gelişmiş ülkede ekonomvk kalkınmanın istenen düzeyde sağlanamaması ve sanayileşmiş ülkeler ile. az gelişmişier arasındaki. gelişmişlik far kının giderek açılması" bir çok iktisatçıyı bazen hükümetleri-dış kaynaklara dayalı bir kalkınma modelinin geçerliliği üzerinde de düşündürmeye başadı (8) yılları arasında hükümetten hükümete verilen " dış yardımlar ulijslararası sermaye transferi içinde önpvmli bir paya sahip iken, 60'lı yıllardan itibaren toplam sermaye transferleri içinde özel sermaye transferlerinin giderek arttığı izlendi. Bu yıllarda izlenen diğer bir gelişme uluslararası kuruluşlar ve konsorsiyum-ülke grupları- aracılığı ile sağlanan dış kredileri_n artmasıydı. Hatırlatalım ki bu gelişmeler ile birlikte «dış yardım» yerine «dış borçlanma» terimi daha sık kullanılmaya başlanmıştır. Çünkü az gelişmiş ülkelere yapılan sermaye transferleri gittikçe ticari bir görünüm kazanırken, verilen borcun,.öngörülen koşullar nedeniyle, yardım niteliği azalmıştır. Özel kaynaklardan sağlanan borçların artmasının bir nedeni de üretimin uluslararasılaşması ve uluslararası şirket yatırımlarının artması ile açıklanabilir. Uluslararası yatırımlar ve bağlı firmalar arası ticaret 'arttıkça bu ticareti gerçekleştirici ihracat kredileri 1 6) Bir Senatöre göre; «Az gelişmiş ülkelere verilen dış yardımların temel amacı bu ülkelere daha fazla n yatırımlarının gelmesini " teşvik etmektir.~ Congressional Record, 18 Şubat 1972, s. 32 «Az Gelişmiş Ülkelerde Yabancı Yatırımların Güvenliği ve Dış Yardım Konusunda Yapılan Konuşma».. 7) Bknz : Kim Hee Sung, Foreign Capital for Economic Development, Korean Case Study, Preager ) Bknz : J. Bhagwati, Econonıics and World Order From 1970 to 1990's, The Key Issues, Mac Millan

4 miktarında da önemli artışlar olmuştur. Örneğin 1970 yılında 2.6 milyar dolar olan ihracat kredileri tutarı 19,78 yılında 13.1 milyar dolara ulaşmıştır (9) yılından sonra meydana gelen siyasal ve ekonomik gelişmeler az gelişmiş ülkelerin özellikle ıscrmaye piyasalarında borçlanabilecekleri yeni bir kaynağın yaratılmasına neden olmuştur. Bu kaynak petrol gelirlerindeki büyük artış nedeniyle petrol ihracatcısı OPEC ülkelerinin cari işlemler hesabında beliren fazlalıktır yılında bu fazlalığın 124 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir (10) yılında OPEC fonlarından «Eurocurrency» piyasa!arına. aktarılan miktar ise 36 milyar dolardır (ll). TABLO: 1 AZ GELİŞMİŞ ÜLKELERE V ERiLEN DIŞ BORÇLAR ( 8 ) -Kaynaklarıııa Göre (Milyar Dolar) Dış Borç Çeşidi İkili Hükümet Uluslararası Kuruluşlar OPEC (b) Uluslararası Banka Sistemi CC) Uluslararası Sermaye Piyasası (d) İhracat Kredileri (c) Planlı Ekonomiler Toplam Kaynak : OECD, Development Co-operation, 1979 Reviev s. 199 (a) Yalnızca belirtilen yılda verilen borcu kapsamaktadır. (b) OPEC'in uluslararası kuruluşlara verdiği veya doğrudan OPEC ülkelerinin yaptıkları ikili yardımlar, (c) Az gelişmiş ülkelerin özel banka sisteminden yaptıkları borçlanmalardır. Kaynağını Euro-currency oluşturmaktadır. (d) Tahvil satışı suretiyle uluslararası sermaye piyasalanndan sağlanan borçlar. Özellikle bu piyasalarda itibari olan yüksek gelir gurubuna giren az gelişmiş ülkeler bu yola başvurmaktadır. (e) Özel ve resmi tüm ihracat kredilerini kapsamaktadır. 9) Bknz : OECD, Development Co-operation, Review. 10) I.M.F., World Economic Outlook - International Adjustment Process ID/80 /3 31 Mart 1980 s. 44 ll) Adı Geçen Rapor, s

5 TABLO: 2 AZ GELİŞMİŞ ÜLKELERiN TOPLAM BİRİKMlŞ DOŞ BORÇLAR! (a) (Milyar Dolar) ı ı ' ' Resmi Kaynaklı Özel Kaynaıklı Toplam (a) Resmi ve Özel tüm borçları kapsamaktadır. Kaynak : Capital Flows and Developing Country Dept, World Bank Staff Working Paper No : 352, Ağustos 1979 s. 4 TABLO: 3 PETROL ÜRETİCISi OLMAYAN AZ GELİŞMİŞ ÜLKELERiN BİRİKMİŞ UZUN DÖNEMLi DIŞ BORÇLARI Resmi Kaynaklı Borçlar Özel Kaynaklı Borçlar Toplam (a) Yıllık Borç Servisi (l') Borç Servis Oranı (c) 0.08,9 0.08,5 0.11,1 (a) Milyar Dolar (b) Milyon Dolar (Anapara ve faiz ödemeleri) (c) Borç servisi/ihracat ve görünmeyen kalemler gelirleri -yüzde olarak Kaynak : World Economic Ooutlook - Statistical Supplement and Tecnlcal Notes IDf80 /6 3 Nisan 1980, World Bank s. 54 Tablo , 1974 ve 1978 yıllarında az gelişmiş ülkelere verilen dış borçları kaynaklarına göre.incelemektedir. Tabloda da izleneceği gibi 1970 yılından 1978'e, özellikle uluslararası Banka sisteminden olan borçlanmalar ile i hracat kredisi olarak alınan borçlarda önemli artışlar olmuştur. Tablo 2' de ise az gelişmiş ülkelerin birikmiş borçları kaynak!arına göre incelenmektedir yılındaki 57.1 milyar dolarlık borç 155

6 1977 yılında milyar dolara ulaşmıştır. Ancak 1969 da resmi kaynaklarıdan sağlanan borçlar toplam borçların % 55.5'ini oluştururken 1977'de bu oran % 40.2'ye düşmüştür. Borç istatistikleri verilirken petrol üreticisi olmayan az geliş miş ülkelerin durumunu ayrı göstermek anlamlı olabilir. Çünkü bu ülkeler, yalnızca petrol ürünlerini değil, fakat petrol ürünlerindeki fiat artışlarından etkilenen ve fiatlan hızlı bir şekilde artan sınai.yapınları da ithal etmek zorunda olduklarından, çok ciddi bir öqeme sorunu içine düşmüşlerdir. Gerçekten Petrol ithal eden az ge lişıniş ülkelerin ödemeler bilançosunda cari işlemleri 1973 yılında -4,7 milyar dolar açık verirken, bu açık 1980 yılında 21,6 milyar dolara çıkmıştır (12). Bu açıkiarın kapatılınası için resmi ve özel kaynaklardan sağlanan dış borçlarda sürekli artış göstermektedir.. Tablo 3. petrol ithalatcısı az gelişmiş ülkelerin birikmiş borç yüklerini incelemektedir. Tablodan da izleneceği gibi, toplam birikmiş borç, 1973 yılında 75,9 milyar dolar iken 1980 yılında 278,6 milyar dolara yükselmiştir. Toplam borç içinde özel kaynakların payı da % 35 den % 47'ye yukselmiştir. Borç servisi ve borç servis oranlarıda anılan dönemde artış göstermektedir. Az gelişmiş ülkelerin borç yükünün azalmasının bu ülkclcı in ihracat gelirleri ve endüstri malları üretiminin artmasına b.ağlı ol duğu açıktır. Örneğin 1978 yılında sanayileşmiş ülkeler 837 milyar dolarlık ihracat yaptıkları halde, az gelişmişler (petrol ihr.aç eden ler ~ariç) ancak 209 milyar dolarlık ihracat yapmışlardır. Bu değer toplam dünya ihracatının ise ancak % 16'sını oluşturmaktadır. Az gelişmiş ülkelerin ihracat gelirlerini artın11ak için yapılan ulvslararası toplantılardan ve kararlardan da somut bir sonuç alındığını söylemek güçtür. Oysa az gelişmiş ülkelerin dış kaynak ihtiyaçla rını dış borçlanma yerine ticaret gelirleri ile finanse etmek iste yecekleri şüphesizdir li yıllarda az gelişmiş ülkelerin dış borç yüklerinin giderek ağırlaşınası ve sanayileşmiş ülkelerle olan iliş kilerinde ticaret sorunlarının çözümlenınemiş olması, ekonomik olduğu kadar uluslararası siyasal gelişmeleri de etkileyecek bir gö!iinüm kazanabilir. 12) World Economic Outlook - Situation of the Non-oil Developing Countrıes, ID j80 /4 World Bank, 31 Mart 1930, s

7 1!. TÜRKİYENİN DIŞ BORÇLAR! \. Osmanlı devleti Batıdan ilk borcu Kırım savaşını finanse ede bilmek için 1845 yılında almıştır. Bundan sonra alınan borçlar kısmen alt yapı yatırımlarının ge.rçekleştirilmesinde, kısmende Dev letin cari harcamalannın giderilmesinde kullanılmıştır. Anc'ak dev letin siyas.al ve ekonomik çöküntüsü hıziandıkça eski borçlar ödenememiş, bu kez de esk! borçların ana para ve faizlerini, ödemek için yeniden borç alma yoluna gidilmiştir (13). Örneğin 1914 yılın da Osmanlı devletinin birikmiş dış borçları milyon altın T.L. 1 na ulaşmaktaydı (14).. Cumhuriyetin kurulmasından sonra yeni Türk Devletinin iki yönlü dış borç sorunu ortaya çıtkı. Birincisi, Osmanlı Devletinden devir alınan dış borçların ödenmosi, diğeri ise ekonomik gelişme yi sağlamada gereksinme duyulan dış finansmanı karşılamak için yeni dış borç sağlqnması. Cumhuriyet hükümeti, Osmanlı borçlarının 1912 yılından ön ceki kısmının % 62'sini, 1912 den sonrakilerin ise % 76'sını üstlendi (15) yılında imzalanan Paris anlaşmasıyla Türkiye Cum huriyetinin ödemesi gerekli olan Osmanlı borçlan 84.6 milyon T.L. (65 milyon dolar) olarak saptandı. Bu borçların ödenmesi ise 1954 yılına kadar sürmüştür' (16). Cumhuriyet hükümetinin aldı,ğı ilk dövizle ödenecek dış borç 1927 yılında imzalanan İsviçre, ve Fransa kredisiydi. Krc di Haydarpaşa limanı ve Anadolu Demiryolu için kullanıldı. 13) Osmanlı Borçları konusunda özet bilgi ve kaynaklar için bknz. Toper Çağlayan, Osmanlı Dış Borçlarının neden ve Sonuçları ( ) Maliye Dergisi 47, Eylül - Ekim 1980 ss ) Seha L. Meray, Osman Olcay; Osmanlı İmparatorluğunun Çöküş Belgeleri, (Mondros Bırakışması Sevr Andlaşması, İlgili Belgeler) Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayını No ~ 409, Ankara Üniversitesi Basımevi 1977 ss ) İ. Hakkı Yeniay, Yeni Osmanlı Borçları Tarihi, tü. İktisat Fakültesi Yayını No: 150, Ekin Basımevi 1964 ss '., 16) Toper Çağlayan. a.g.m., s

8 1930 yılında ise The American Turkish Investment Corp. veri lcn kibrit tekeli karşılığında A.B.D.'den <Yo 6,5 faizli 10 milyon dolar borç alındı (17) yılında alınan 27 milyon dolarlık faizsiz Sovyet kredisinden öngörülen, Sovyetler Birliğinin bu kredi tutarında makina ve teçhizatı Türkiyeye vermesi karşılığının ise geleneksel tarım ürünleri ile ödenmesiydi (18). Türkiyenin dış borçlanması 1950 yılından sonra hızlı bir artış gösterir. Örneğin savaş döneminde alınan silah kredileri da:hil yılları arasında 23 yıllık sürede alınan dövizle ödenecek dış borçlar 702,8 milyon dolar olduğu halde arası 10 yıllık sürede n1ilyon dolar borç alınmıştır. (Bknz: ek Tablo 1) Bu dönemde alınan proje kredileri incelendiğinde, bunlaıi.n büyük bir bölümünün Eximbank tarafından finanse edildiği görü -lecektir. Bir kaynağa göre bu yıllarda Türk ılıükümeti Bankası arasında çıkan anlaşmazlıktan ötürü Türkiye raflı kaynaıktan yararlarramamıştır (19). ile Dünya bu çok taı 7) Cumhuriyetin ilk yıllarında Türk ve Yabancı sermayeye verilen tekel imtiyazları Lozan barış anlaşmasında gümrük duvarları konusunda verilen ödünün doğurduğu gelir kayıplarının içteki bir kurumsal dü-.. zenleme ile azaltılması yolunda alınmış bir karar olarak değerlendlrilmektedir. Bknz. İlhan Tekeli, Selim İlkin, 1929 Dünya Bulıranında Türkiye'nin İktisadi Poli~ika Arayışları, Türkiye Belgesel İktisat Ta-. rihi 2, ODTÜ, ) Johannes Glasneck, Kemal Atatürk ve Çağdaş Türkiye, Çeviren : Arif Gelen, Onur Yayınları, ss Bu kaynakta ödemenin tarım ürünleri ile yapılacağı öne sürülmekle birlikte ekte verilen ve Maliye Bakanlığının rayınladığı çalışmada, Sovyet kredisi dövizle ödenecek listeye dahil edilmiştir. 10) Zafer Başak, Dış Yardım ve Ekonomik Etkileri Türkiye , Hacettepe Üniversitesi Yayınları C. 16, 1977, s

9 Türkiyenin dış borçlanmasında önemli bir yılda 1958 yılıdır. 4 Ağustos 1958 kararlarının uygulanabilmesi için Avrupa İktisadi İş birliğine (OEEC)'ye bağlı ülkelerden % 5,75 f:ıizli ve 10 yıl vadeli 75 milyon dolar borç alınmıştır (20) yılından itibaren kalkınma planlannın hazırlanması, plan döneminde ekonominin gereksinme duyduğu dış kaynak ihtiyacının daha sağlıklı bir biçimde saptanmasına olanak tanımıştır. Birinci S Yıllık Kalkınma Planında amaçlanan, «Türkiyenin İkinci 5 Yıllık Kalkınma Planının son yılından itibaren dış yardıma ihtiyaç duymadan kalkınma çabasını sürdürebilmesiydi» (21). Oysa planda amaçlanan bu hedefe hiç bir zaman ulaşılamadığı gibi, Türkiyenin dış borçları da 1973 yılından itibaren hızlı bir artış I } 1 20) 4 Ağustos 1958 kararları bazı iktisatçılar tarafından Cumhuriyet döneminin «Muharrem Kararnamesi» olarak değerlendirilmektedir. Bknz; Stefanos Yerasimos, Az Gelişmişlik Sürecinde Türkiye, I. Dün-, ya Savaşından 1971'e, Gözlem Yayınları 1,977, s Oysa anınlan kararlardan sonra zamanın Maliye Bakanı Büyük Millet Meclisinde aşağıdaki konuşmayı yapmıştır : «Bu ölçüde ve mahiyette bir yardım temininin en başta gelen arnili son senelerde Türkiye'de tahakkuk ettirildiği yalnız kabul ve teslim edilmekle değil, aynı zamanda takdirle karşılandığı bir vakıa olarak tescil ve ifade edilmiş bulunan' muazzam ilerlemedir. İşte bu muazzam ilerlemeyi tahakkuk ettirme yolunda milletçe sarf etmekte bulunduğumuz eşine ender rastlanan gayretierin hasılası olarak ortaya çıkan neticeler ve eserlerdir ki dost ve müttefik memleketleri; iktisadi kudretini tam manasıyla kazanmak yolunda bulunan memleketimize bu yardımların yapılması hususunda teşvik etmiştir.:.. ' Bknz : Zabıt Ceridesi - Devre XI, içtima ı Cilt : 4 - Seksen Yedinci Birleşim.. Nazif Ekzen, 1946, 1958, 1970 Dev::ı.lüasyonlan, Maliye Bakanlığı Tetkik Kurulu Yayını No. : 1980 f126'dan naklen s ) D.P.T., Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı s

10 TABLO: 4 TÜRKİYENİN ALDlGI DÖVIZLE ÖDENECEK ORTA VE UZUN VADELİ DIŞ BORÇLAR (Milyon Dolar) Alman Yıllık Toplam Yıllık Toplam Ortalama Borç Ortalama Borç Borç Servisi Servisi ,8 29, , I Plan Dönemi ( ) 1.207, II Plan Dönemi ( ) 1.690, III Plan Dönemi ( ) ' Kaynak : Maliye Bakanlığı, Devlet Borçları Bültenleri TABLO : 5 TÜRKIYENIN TOPLAM BIRIKMIŞ DIŞ BORÇLARI (Milyar Dolar) Dış Borç Çeşidi 1977 ' Uluslarara:sı Kuruluşlar tkili Hükümet '3.136' Kısa Vadeli Toplanı Kaynak : T.C. Merkez Bankası 1979 Yıllık Ekonomik Rapor D.P.T., Eko nomik İstikrar Tedbirleri Uygulama Neticeleri göstermeye başladı. Tablo 4 Türkiyenin aldığı dövizle ödenecek uzun ve orta vadeli borçlarını plan dönemleri ilibariyle incelemektedir. Tablodan da' izleneceği gibi üç plan dönemi boyunca yıllık ortalama alınan borç ıniktan ve borç ser:visi (ana para ve faiz ödell1cleri) sürekli artış göstermiştir. /

11 Özel~kle 1973 yılından sonr.a Türkiyenin içine düştüğü döviz darboğazı Türk ekonomisini bu 'yıllardan itibaren gerek re~mi ve. gerekse özel. kaynaklardan daha fazla borç almaya yöneltmiş tir. Dünya Bankası verilerine göre Türkiyenin. özel kaynaklara olan dış borçları toplamı 1973 yılında 279 milyon dolarken 1975'de 3.4 mil~ yar, 1978 de ise 7,4 milyar dolara ulaşmıştır (22). Tablo S'de Tüııkiyenin birikmiş dış borçlan kaynaklanna göre son yıllar için verilmektedir. Tablodan da izleneceği gibi 1980 yılında toplam borç 15,8 milyar dolara ulaşırken bunun % 30'unu kısa vadeli olan borçlar oluşturmaktadır {23). Ancak Türk ekonomisinin içinde bulunduğu. döviz darboğazı, diğer borçlarda olduğu gibi DÇM borçlarının da geri ödenmesini güçleştirmiştir yılında yapılan anlaşma ile DÇM borçlarının büyük bir bölümü ertelenmiş Merkez Bankası tarafından üstlene- 22) Bakınız, Ek tablo 2 23) Türkiye'nin dış borçları konusunda istatistiki analizler yapmak son derece güç görünmektedir. Çünkü farklı. kaynaklardan verilen dış borç değerleri birbirini tutmamaktadır. Aşağıda örnek teşkil etmesi bakımından Türkiye'nin uzun ve orta vadeli borç toplamı farklı kay. naklara göre verilmişt!r.. TÜRKiYE'NİN ORTA ve UZUN VADELi BORÇ TOPLAMI 1978 (Milyon Dolar) Maliye Bakanlığına Göre Merkez Bankasına Göre Dünya Bankasına Göre : : Ka11rıak : - T.C. Merkez. Bankası 1979 Yıllık Rapor - Turkey Policies and Prospects For Growth Vol II : Slahshcal Annex 12 Aralık 1979 World Bank - Devlet Borçlan Bülteni Hazine Genel Müdürlüğü ve MİİT Genel Sekreterliği İstatistiki bilgilerin eksikliği yanında alınan proje kredilerinin ekonomide sermaye pirikimini ne ölçüde arttırdığı ve Türkiye'nin borç ödeme kapasitesini ne denli yukselttiği de bilinmektedir. Oysa her proje için bu gibi hesapların yapılması zorunludur. Bu konuda yapılan bir çalışma -model- için bknz. : A. Qu~.yum; Çeviren : Cem Alpar, Yabancı Krediler için Uzun Vadeli Ekonomik Kriter, AİTİA Dergisi Yayın No : 54, 1972, ss

12 rek or.ta vadeli borç haline dönüştürülmüştür. Bu nedenle 1979 yı lında DÇM hesaplarında görülen değer bir evvelki yıla göre 3,1 mil yar dolardan 642 milyar dolara inerken, Avrupa para piyasalarına olan orta vadeli borç tutarı 467 milyon dolardan 3,2 milyar dolara yükselmiştir. (24). Özel kaynaklardan kısa vadeli olan borçlanmanın başında Av rupa ve Dünya para piyasalarından sağlanan fonlar gelmektedir. Dövize Çevrilebilir Mevduat (D.Ç.M.) olarak tanımlanan bu borç şekli Türkiyenin verdiği yüksek faiz nedeniyle yurt dışındaki ger çek ve tüzel kişilerin Türkiyedeki bankalarda :kur garantisi al tın da açtırdıklan konvertibl döviz hesaplanndan oluşunak!tadır (25). Uygulamada getirilen kolaylıklar yardımıyla Türkiye kolay bir borç lanma şekli olan DÇM yoluyla özel kaynaklara vç kişilere olan borçlarını süratle arttırmıştır. Örneğin 1973 yılında 234 milyon dolar olan DÇM borcu 1978 yılında 3,6 milyar dolara ulaşmıştır (26). DÇM yoluyla borçlanma Türk ekonomisinin dışa olan bağımlılığını artırması, karşılığında ekonomiye dağıtılan kredilerin denetim dı şı kalması, para politikalarının işlerliğini azaltınası Türk ekonomisine faiz maliyeti olarak önemli bir yük getirmesi ve istikrarsız ol ması bakımından çok yanlış bir borçlanma şekli olarak d~ğerlendirilmiştir (27). Türkiyenin son yıllar.da izlediği dış borç politikası Ekonomiyi önemli bir çıkınazın içine sürüklemiştir. Dış borçlanınada özellikle kısa vadeli borçlara dayanılması hem borç servis oranını arttırmış hemde ekonomide borcu ödeyecek yeni bir kapasitenin yaratılmasına yeteri kadar zaman tanımamıştır. 24) Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası, 1979 Yıllık Rapor, s ) DÇM konusunda ayrıntılı bilgi için bknz : Tuncay Art un ve diğerleri, Kambiyo düzeninde Liberal Eğilimler, Binbirdirek Matbaası ) Turkey : Policies and Prospects for Growth Vol II : Statistical Annex 12 Aralık 1979, Documents or the World Bank, s ) Tuncay Art un, a.g.e., s ı Ü' '

13 ,,_,, '~ ' ' r ' i i ' i ı ı i ( Dış borç konusunda zaman zaman taııtışma gündemine gelen diğer.bir konu,da ekonominin borçlanma sımnnı belirleyen borç/ servis oranının,büyüklüğüdür (28). Yalnızca Uzun ve Orta vadeli borçlar dikkate alındığında Türkiye diğer gelişmekte olan ülkelere göre borçlanma kapasitesini zorlamadığı söylenebilir. Ancak kanımızca borç,~servirs oranının hesaplarken kısa vadeli borçları ve ertelemelerıde dikkate alınmalıdır. Tablo 6 da izleneceği gibi bu açıdan Türkiye gereğinden fazla borçlanmış bir ülke görünümündedir. TABLO: 6 TÜRKiYENiN DIŞ BORÇ/SERVIS ORANI (Milyon Dolar) Dış Borç ana para ve Faiz Ödemeleri (*) (1) _ İhracat ve Görünmeyen Kalemler Gelirleri (2) Borç/Servis Oranı (1)/(2) ( *) Resmi, özel, uzun, orta ve kısa dönemli olmak üzere tüm borç ödemelerini kapsamaktadır. Kaynak : Merkez Bankası. ' ' başından beri Türkiye yeni bir ekonomi po- Gerçekte 1980 yılı litikasını uygulamaya çalışmaktadır. Piyasa ekonomisi modeline dayalı bu uygulama, Türkiyeye borç sağlayan kaynaklar tarafından 28) _Bu konuda sayısal karşılaştırma için bknz : Nahit Töre, Gelişmekte Olan Ülkelerin Dış Borç Sorunları, Türkiye Bankalar Birliği Yayınları No. 110,

14 olumlu buluiıduğu için Türkiyenin birikmiş borçları ertelenmektedir' (29). Örneğin 1980 yılında OECD'nin ertelemeyi kabul ettiği 3,3 '. milyar dolarlık borçtan 1,8 milyar doları fiilen ertelenmiştir (30). Arıcak Türkiyenin ekonomi politikasını çizenler, ertelenen borçların ilerki yıllarda büyük bir yük getireceğini de unutmamalıdırlar. Eğer çok kısa sürede ekonominin üretim kapasitesi ve ihracat ge lirlerj.arttırılamazsa.türkiye ertelemelerle birlikte yeni dış borçların arayıcısı olabilir. Bu ise Türkiycyi çok kısa sürede kişi başına milli geliri ve borç yükü aynı değere eşit bir ülke durumuna düşürebilir (31). 29) «Uluslararası Para Fonu temsilcileri Türkiye'nin iktisadi durumu ile birlikte 18 Haziran 1980 tarihinde Uluslararası Para Fonu Yönetim Kurulu'nca onaylanan Stand-by Anlaşmasıyla da desteklenen Türk Hükümeti tarafından hazırlanan yeni iktisadi stabilizasyôn programının belli başlı unsurlarını açıkladılar; 18 Haziran 1980 tarihinde. başlayan ve üç yıllık \)ir dönemi kapsayan.bu anlaşma, gerek iktisadi gerekse mali alanlarda- belli taahhütleri içermektedir. Türk hükümeti temsilcileri ülkenin iktisadi durumunun düzelmesini sağlamak için, çeşitli sahalarda Hükümetleri tarafından gösterhen çabaları vurguladılar. Ve Türk Hükümeti tarafından Ocak 1980'de hazırlanan ekonomiyi düzeltme programınnı açıkladılar. ~atılan ülkele~in temsilcileri, bu tedbirler konusunda duydukları memnuniyeti teyid ettiler ve Türk ekonomisinin yapısal sorunlanna çözüm ge~irmek ve özellikle Türkiye'nin dış ödemeler durumunda önemli bir düzeltme sağlamak amacını güden taşıyan bu programın başanya ulaşmasına verdikleri önemi belirttiler.»,. E.knz.: T.C. Resmi Gazete, 8 Kasım 1980, Sayı : 17154, Türkiye'nin \,,,,. Borçlanma Konsolidasyonuna İlişkin Tutanak, s. 4 30) D.P.T., Ekonomik İstikrar Tedbirleri Uygulama Sonuçları Kasım 1980 s ) 1980 yılında Türkiye'de kişi başına mllli gelir yaklaşık dolar,'..... ' kişi başına toplam borç yükü ise 350 dolar olarak hesaplanmaktadır.

15 \ TABLO EK: YILLARINDA ALINAN VE DÖVİZLE ÖDENECEK DIŞ BORÇLAR Kredinin Adı Ülkesi Anlaşma Tarihi 1927 Yılında Alınan KredUer Anadolu Demiryolu Tah. isvicre-fronsa 1927 Haydarpaşa Limanı Tah. i sviçre-fransa Yılında Alınan Krediler: The American-Türkish-lnvestment Corp. (Kibrit ishkrazı) Yılında Alınan Krediler : Sovyet Kredisi Rusya Yılında Alınan Krediler: İngiltere İngHtere TesH:hat Kredisi Ticari Malzeme Kredisi ingiltere İngiltere Yılında Alınan Krediler: ingiltere ve Fransa Al tın Kredisi ingilıtere ve Fransa Teslihat Kredisi KUring Deblokaj istikrazı Kilring Deblokaj istikrazı ingil-tere-fransa i ngiltere-f ra nsa ingiltere Fransa Yılında Alınan Krediler: Alman Teslihat Kredisi 1946 Yılında Alınan Krediler: A.B.D. Malzeme Kr. Denizcilik Bankası Maritime Commission. Kr. (10 adet gemi) Ameri ka '.d 166

16 $ Mukablli Faiz Oranı % Ödeme Süresi Ödemesiz Dönem (yıl) /2 74 yıl 1 yıl » 1» /2 25 )) yok 25 )) /2 20 )) 20 )) j , , )) 20 )) 20 )) 20» 1 yıl /16 10» 1 )) /8 10» 1 )) /2. 18» 167

17 Kredinin Adı Ülkesi Anlaşma Tarihi Eximbank-Tekel Gn. Md. lüğü Cibali Si'gara F. Eximbank-D.D.Y. 62 Lokomotif Kredisi Eximbank.. D.D.Y. 26 Lokomotif Kredisi Eximlbank-D. D.Y. 88 Lokomotif Nakliye ücreti Eximbank~D.ıD.Y. 'Ray ve küçük yol malzemesi Eximbank-Denizcilik Ban. Gemi tamiri Ex.imbank-ıDenizcili k Ban. Tezgôhlar Eximbank-Bayındırlık Bo. Demiryolu inşaat Malzemesi. Eximbank-Eti'bank Eximbank-Sümerbank Eximbank-THY IMF-Merkez Bankası Kredisi Ameri,ka Amer ika IMF Yılında Alınan Krediler: Marshall Yardımı ı CKD Bonoları-D.D.Y. 50 lokomotif Cekoslovakya Yılında Alınan Krediler: Eximbank-Denizcilik Bankası T.A.O. Yüzer Havuz Kredisi. Avusturyadan alınan 80 yolcu vagonu Avusturya Yılında Alınan Krediler : IBRD-Limanlar Kredisi ı. IBRD-TMO Silolar Kredisi EPU-Aiacaklı!3aşlangıç Kredisi Marshall Yardımı ll EPU-Kota ve Ralonj Kredisi IBRD-TSKB Proje Kredisi IBRD IBRD EPU EPU IBRD Yılında Alınan Krediler : Societe Centrole de Cheminsdefer-DDY 20 motorlu vagon ve römark bedeli Osmanlı Bankası Kred isi Marshall Yardımı lll IBRD-DSi Seyhan Barajı Kredisi IMF-Mer:kez Bankası Kredisi Fransa ingiltere IBRD IMF

18 Faiz Ödeme Ödemesiz $ Mukabil! Oranı % Süresi Dönem (yıl) /2 5 yıl /2 7» /2 7 : /2 5 :t » /2 7 )) /2 7 ) /2 5» /2 5-6» /2 5 ) » )) 3 yıl /2 44 )) 17 )) /2 15 )) 3» ,5 3 ) /4 25 )) 5 )1) /8 18 )) 3 )) )) /2 42» 15 ) /4 7 ) /4 15 ) 7» ' /2 5 )) 1 )) Değişik 24» 22 )) /2 44 ) 14 )) /4 24 ) 7 1/2» )) 3»

19 Kredinin Adı Ülkesi Anlaşma Tarihi Enfield Cables Ltd.-PTT Kr. Kurşunlu Kab. IBRD-TSKD Proje Kredisi ingiltere IBRD IMF-Merkez Bankası Kr. IMF lnvest-lmport DDY. Kefaleti Yugoslavya Le Petit Fils Bonde-Nata Bak. Fransa ' Yılında Alınan Krediler:.. i Societe National de cheminadefer Fir. DDY. 100 Lokomotif Kredisi IBRD-Limanlar Kredisi ll Fransa IBRD DSi-Demir Köprü Barajı Kr. Fransa DSi-Kemer Barajı Kredisi Fransa DSi-Hirfanlı Barajı Kr. ingiltere THY-Heren ucak ve yed. kredisi Azot Sanayii T.A,.Ş. ingiltere Denizcilik Bankası T.A.O. 15 yolcu ge- mis i Simon Handling ingiltere Mersin Limon ı inşaatı Hollanda Yılında Alınan Krediler: M.A.K: Bonoları-DDY Kr. 6 Dizel Loko- motif DSiWestinghouse Kredisi Eximbank-Denizcilik Bankası T.A.O. (Yüzer havuz inşaatı)

20 $ Mukablll Faiz Nlsbetl % Ödeme Oranı Ödemesiz Dönem /8 2,5 5 2 yıl 15 )) 5 yıl 3 )) 3 )) 2» )) 2 1/2 )) / /2 22» 2 )) 9 )) 1» 9 )) 6 ay 11 1/2 )) 1 1/2 yıl 4» 15 )) 2.1/2» 15 1/2 )) » 7 )) /2 3» 2» 7 )) 13» 4 )) 171

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül)

İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül) İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül) 2- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcunun Borçluya Göre Alacaklı Dağılımı (2002-2015

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

Doç. Dr. Birgül GÜLER 1. DÜNYA BANKASI ve TARIM SEKTÖRÜ KREDİLERİ

Doç. Dr. Birgül GÜLER 1. DÜNYA BANKASI ve TARIM SEKTÖRÜ KREDİLERİ Doç. Dr. Birgül GÜLER 1 DÜNYA BANKASI ve TARIM SEKTÖRÜ KREDİLERİ Dünya Bankası, kurulduğu tarihten bu yana çeşitli ülkelerle 9.822 kredi anlaşması imzalamış, Türkiye toplam kredi anlaşmalarının 163'üne

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Dünya Bankası Grubu Hakkında Dünya Bankası nedir? 1944 te kurulan Banka, kalkınma desteği konusunda dünyanın en büyük kaynağıdır 184 üye ülke sahibidir

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

MNG BANK A.Ş. BİLANÇOSU

MNG BANK A.Ş. BİLANÇOSU BİLANÇOSU Bağımsız Sınırlı Denetimden Geçmiş Bağımsız Denetimden Geçmiş AKTİF KALEMLER Dipnot (30/09/2006) (31/12/2005) TP YP Toplam TP YP Toplam I. NAKİT DEĞERLER VE MERKEZ BANKASI (1) 10.069 2.643 12.712

Detaylı

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBUNUN 63. TOPLANTISINA KATILIM

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBUNUN 63. TOPLANTISINA KATILIM OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBUNUN 63. TOPLANTISINA KATILIM Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Uluslararası Kuruluşlar Daire Başkanlığı AB Uzman Yrd. Zeynep ORAL 28.05.2014

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

EK-1 YABANCI PARA NET GENEL POZİSYON / ÖZKAYNAK STANDART ORANI BİLDİRİM CETVELİ

EK-1 YABANCI PARA NET GENEL POZİSYON / ÖZKAYNAK STANDART ORANI BİLDİRİM CETVELİ EK-1 YABANCI PARA NET GENEL POZİSYON / ÖZKAYNAK STANDART ORANI MEVDUAT BANKASI A.Ş./KALKINMA VE YATIRIM BANKASI Kapanış Kuru: Hesaplama Tarihi: Sıra No Hesap Kodu Hesap Adı DÖVİZ VARLIKLARI Bin YTL I -

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI 2015 HALI SEKTÖRÜ Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 Page 1 HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI Ülkemizin halı ihracatı 2014 yılını %

Detaylı

M. Atilla Söğüt. KOSGEB Başkan Danışmanı. Counsellor to President KOSGEB

M. Atilla Söğüt. KOSGEB Başkan Danışmanı. Counsellor to President KOSGEB M. Atilla Söğüt KOSGEB Başkan Danışmanı Counsellor to President KOSGEB AB Perspektifinde Sanayinin Desteklenmesinde Devletin Yeni Rolü Mehmet Atilla SÖĞÜT KOSGEB Başkan Danışmanı IV. SANAYİ KONGRESİ Sürdürülebilir

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 23 Aralık 2013 DÜNYA EKONOMİSİNDE 2013 ÜN EN LERİ 1. FED Başkanı Bernanke nin piyasaları dalgalandıran açıklamaları 2. Gelişmekte olan ülke risklerinin

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013 Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-213 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

Global Ekonomi ve Yurtdışı Piyasalar. Temmuz 2011

Global Ekonomi ve Yurtdışı Piyasalar. Temmuz 2011 Global Ekonomi ve Yurtdışı Piyasalar Temmuz 2011 Görünüm Küresel ekonomide toparlanma sürüyor: Gelişmiş ülkelerdeki borç yükünün yarattığı kırılganlık sebebiyle toparlanma yavaş seyrederken, gelişmekte

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Haziran ayında bir önceki

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 İÇERİK OECD Hakkında Genel Bilgi OECD Çalışma Şekli OECD Teşkilat Yapısı OECD Ticaret ve Tarım Direktörlüğü OECD ve Tarım 2 OECD HAKKINDA

Detaylı

DÜNYA, AB ve TÜRKİYE ŞEKER İSTATİSTİKLERİ

DÜNYA, AB ve TÜRKİYE ŞEKER İSTATİSTİKLERİ Pancar Ekicileri Kooperatifleri Birliği DÜNYA, AB ve TÜRKİYE ŞEKER İSTATİSTİKLERİ MAYIS 2015 ANKARA Ulus. İliş. ve İş Geliş. Müdürlüğü Cem KAPTAN Mithatpaşa Cad. 19/3 06420 ANKARA TÜRKİYE Tel: + 90 312

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER. Sektör Raporu

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER. Sektör Raporu ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER Sektör Raporu Sayfa 2 / 11 İÇİNDEKİLER 1. ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER 2.TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ 3.1.İHRACAT 3.2.İTHALAT 3.DÜNYA TİCARETİ KAYNAKÇA Sayfa 3 / 11 1. ALKOLLÜ

Detaylı

İhracat Finansmanı Aracılık Kredisi (EFIL IV)

İhracat Finansmanı Aracılık Kredisi (EFIL IV) İhracat Finansmanı Aracılık Kredisi (EFIL IV) Orta Anadolu İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği bünyesinde bulunan Makine Tanıtım Grubu, Eximbank tarafından gemi/yat yapımı ve makine imalat sektörlerinde

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

SERTAÇ BEZCİ MALİYE UZMANI GENEL YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ ŞUBESİ ANKARA 2012

SERTAÇ BEZCİ MALİYE UZMANI GENEL YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ ŞUBESİ ANKARA 2012 SERTAÇ BEZCİ MALİYE UZMANI GENEL YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ ŞUBESİ ANKARA 2012 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun 5393 sayılı

Detaylı

ELEVATÖRLER-KONVEYÖRLER SEKTÖR NOTU

ELEVATÖRLER-KONVEYÖRLER SEKTÖR NOTU ELEVATÖRLER-KONVEYÖRLER SEKTÖR NOTU Bu çalışmada elevetörler-konveyörler sektörü, GTIP tanımları aşağıda belirtilen kalemlerin toplamı olarak ele alınmıştır. 8428.20 Pnömatik elevatörler ve konveyörler

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

PLASTİK VE KAUÇUK İŞLEME MAKİNALARI ve AKSAM VE PARÇALARI SEKTÖRÜNÜN 2008 YILI DEĞERLENDİRME RAPORU

PLASTİK VE KAUÇUK İŞLEME MAKİNALARI ve AKSAM VE PARÇALARI SEKTÖRÜNÜN 2008 YILI DEĞERLENDİRME RAPORU 1 FİRMA SAYISI : PLASTİK VE KAUÇUK İŞLEME MAKİNALARI ve AKSAM VE PARÇALARI SEKTÖRÜNÜN 2008 YILI DEĞERLENDİRME RAPORU Barbaros Demirci Genel Sekreter PAGEV / PAGDER PAGEV bilgi bankası kayıtlarına göre,

Detaylı

Cari açık ve finansmanı

Cari açık ve finansmanı Cari açık ve finansmanı I.GİRİŞ Cari açık ve finansmanı konusunun, 2011 yılında Türkiye Ekonomisindeki önemli gündem maddelerinden biri olacağı anlaşılıyor. 2010 yılında cari açık, 2009 a göre % 247,1

Detaylı

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI İÇERİK -Karşılıklı Tanıma Anlaşması (MRA) Nedir? -Karşılıklı Tanıma Anlaşmaları

Detaylı

Bu sunum, borç stoku ve borçlanma ile ilgili güncel bilgileri. kamuoyuna kapsamlı olarak sunmak amacıyla hazırlanmıştır ve

Bu sunum, borç stoku ve borçlanma ile ilgili güncel bilgileri. kamuoyuna kapsamlı olarak sunmak amacıyla hazırlanmıştır ve Bu sunum, borç stoku ve borçlanma ile ilgili güncel bilgileri kamuoyuna kapsamlı olarak sunmak amacıyla hazırlanmıştır ve her ay sonu itibarıyla güncellenmektedir. Son güncelleme tarihi: 1 ŞUBAT 2011 1

Detaylı

Gü ven ce He sa b Mü dü rü

Gü ven ce He sa b Mü dü rü Güvence Hesabı nın dünü, bugünü, yarını A. Ka di r KÜ ÇÜK Gü ven ce He sa b Mü dü rü on za man lar da bi lin me ye, ta nın ma ya S baş la yan Gü ven ce He sa bı as lın da ye - ni bir ku ru luş de ğil.

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 17 Mart 2015 SUNUM İÇERİĞİ 1. TÜRKİYE EKONOMİSİNİN YURTİÇİNDEN VE YURTDIŞINDAN GENEL GÖRÜNÜMÜ 2. ÜYE MEMNUNİYETİ VE LİDERLİK

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul 389 390 1-2007, T.C. Kalkınma Bakanlığı, Gelir Dağılımı ve Yoksullukla Mücadele, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, www.dpt.gov.tr/docobjects/download/3087/oik691.pdf,

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 28 Nisan 2014 MALEZYA-TÜRKİYE STA VE VİZE ANLAŞMASI MALEZYA-TÜRKİYE İHRACAT KOMPOZİSYONU TÜRKİYE İHRACATI (2013) % MALEZYA İTHALATI (2013) 1 Motorlu

Detaylı

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağından ödün vermeksizin bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilecek kalkınma

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

GENEL MUHASEBE. KVYK-Mali Borçlar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

GENEL MUHASEBE. KVYK-Mali Borçlar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi GENEL MUHASEBE KVYK-Mali Borçlar Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi KAYNAK KAVRAMI Kaynaklar, işletme varlıklarının hangi yollarla sağlandığını göstermektedir. Varlıklar,

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

11-16 ŞUBAT DEMİR CEVHERİ PİYASA FİYATLARI

11-16 ŞUBAT DEMİR CEVHERİ PİYASA FİYATLARI 11-16 ŞUBAT DEMİR CEVHERİ PİYASA FİYATLARI MADEN DERECE MENŞEİ CFR(USD/MT) DEMİR %65 TÜRKİYE 152-154 DEMİR %60/59 TÜRKİYE 131-133 DEMİR %55/54 TÜRKİYE 112-114 11-16 ŞUBAT CEVHERİ PİYASA FİYATLARI MADEN

Detaylı

ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ

ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ 1/8 ALMANYA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Almanya Federal Cumhuriyeti Berlin Almanca BAĞIMSIZLIK TARİHİ 23

Detaylı

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT ANONİM ŞİRKETİ 30 EYLÜL 2013 TARİHİ İTİBARİYLE BİLANÇO V A R L I K L A R

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT ANONİM ŞİRKETİ 30 EYLÜL 2013 TARİHİ İTİBARİYLE BİLANÇO V A R L I K L A R I- CARİ VARLIKLAR V A R L I K L A R A-Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 10.089.165 5.055.138 1- Kasa - - 2- Alınan Çekler - - 3- Bankalar 10.039.100 5.055.138 4- Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-) - -

Detaylı

TÜRK EXIMBANK İHRACAT KREDİ SİGORTASI ŞUBAT 2013

TÜRK EXIMBANK İHRACAT KREDİ SİGORTASI ŞUBAT 2013 TÜRK EXIMBANK İHRACAT KREDİ SİGORTASI ŞUBAT 2013 İHRACAT KREDİ SİGORTASI GELİŞMİŞ ÜLKELERDE XX. YÜZYILIN BAŞLARINDA GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE 1960 LARDA TÜRKİYE DE 1989 YILINDA UYGULANMAYA BAŞLAMIŞTIR.

Detaylı

İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 31 MART 2015 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 31 MART 2015 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 31 MART 2015 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 2015 Yılı I. Dönem Faaliyet Raporu İÇİNDEKİLER Başlık... Sayfa

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 24 Eylül 2008 İstanbul 1 DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın uluslararası yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2015) TEPAV Perakende Güven Endeksi-TEPE (Ağustos 2015) TEPE, Ekim ayında bir önceki aya ve geçen yılın aynı dönemine göre arttı. Geçtiğimiz 3 ayda işlerin

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ Tarım Buluşmaları. 13 Aralık 2012 İZMİR

TEB KOBİ AKADEMİ Tarım Buluşmaları. 13 Aralık 2012 İZMİR TEB KOBİ AKADEMİ Tarım Buluşmaları 13 Aralık 2012 İZMİR Hizmetlerimiz 13 Aralık 2012 İZMİR KOBİ Akademi KOBİ lerin yurtiçi ve uluslararası pazarlardaki karlılıklarını ve rekabet güçlerini artırabilecekleri

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

Günlük Bülten 25 Temmuz 2013

Günlük Bülten 25 Temmuz 2013 Bülten Temmuz 13 PİYASALAR Döviz Piyasası Çarşamba günü USD, gelişmekte olan ülke para birimleri karşısında değer kazanırken yurtiçinde kurumsal döviz talebinin de USD/TL kurunun yükselişine destek vermesiyle

Detaylı

OECD VE AB KAPSAMINDA EN ELVERİŞSİZ YATIRIM ORTAMI TÜRKİYE DE TABLO 1

OECD VE AB KAPSAMINDA EN ELVERİŞSİZ YATIRIM ORTAMI TÜRKİYE DE TABLO 1 OECD VE AB KAPSAMINDA EN ELVERİŞSİZ YATIRIM ORTAMI TÜRKİYE DE TABLO 1 OECD VE AB ÜLKELERĠNDE YATIRIM ORTAMININ ÇEKĠCĠLĠK SIRALAMASI, 2005 Yeni Zelanda ABD Kanada Norveç Avusturalya Danimarka İngiltere

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER NİSAN 2014 Birleşmiş Milletler (UN), Uluslararasın Para Fonu (IMF), Ekonomik İşbirliği ve Kalınma Teşkilatı (OECD) ve Dünya Bankası nın (WB), küresel

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

SS KORU SİGORTA KOOPERATİFİ'nin 31.3.2013 TARİHİ İTİBARİYLE BİLANÇOSU

SS KORU SİGORTA KOOPERATİFİ'nin 31.3.2013 TARİHİ İTİBARİYLE BİLANÇOSU SS KORU SİGORTA KOOPERATİFİ'nin 31.3.213 TARİHİ İTİBARİYLE BİLANÇOSU (TL) VARLIKLAR TOPLAMI Cari Varlıklar Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar Kasa Alınan Çekler Bankalar Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri

Detaylı

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN BOLU

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN BOLU T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI 2003-2011 DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN BOLU Türk tarımını kalkındırmadan Türkiye yi kalkındıramayız Recep Tayyip ERDOĞAN Başbakan Ekolojik denge ve küresel gıda

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım?

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? 13. Enerji Arenası İstanbul, 8 Eylül 2011 Sayfa 2 Kısaca TEPAV Üç temel disiplinde araştırma kapasitesi

Detaylı

VARLIKLAR Bağımsız Sınırlı Bağımsız Denetimden Geçmemiş Denetimden Geçmiş Dipnot 30 Eylül 2015 31 Aralık 2014

VARLIKLAR Bağımsız Sınırlı Bağımsız Denetimden Geçmemiş Denetimden Geçmiş Dipnot 30 Eylül 2015 31 Aralık 2014 VARLIKLAR Bağımsız Sınırlı Bağımsız I Cari Varlıklar A Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 153.735.677 147.648.170 1 Kasa 2 Alınan Çekler 3 Bankalar 2.12, 14 141.629.618 137.321.333 4 Verilen Çekler ve Ödeme

Detaylı

VARLIKLAR Bağımsız Sınırlı Bağımsız Denetimden Geçmemiş Denetimden Geçmiş Dipnot 31 Mart 2015 31 Aralık 2014

VARLIKLAR Bağımsız Sınırlı Bağımsız Denetimden Geçmemiş Denetimden Geçmiş Dipnot 31 Mart 2015 31 Aralık 2014 VARLIKLAR Bağımsız Sınırlı Bağımsız I- Cari Varlıklar A- Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 154.232.766 147.648.170 1- Kasa - - 2- Alınan Çekler - - 3- Bankalar 2.12, 14 142.884.508 137.321.333 4- Verilen

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 i Bu sayıda; 2014 Mart ayı Ödemeler Dengesi Verileri ve kurdaki gelişmeler değerlendirilmiştir. i 1 İlk üç ayda cari açıktaki her 100 Dolarlık

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

İlişikteki açıklama ve dipnotlar bu finansal tabloların tamamlayıcı parçalarıdır.

İlişikteki açıklama ve dipnotlar bu finansal tabloların tamamlayıcı parçalarıdır. 30 EYLÜL 2014 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE OLMAYAN BİLANÇO I. BİLANÇO (FİNANSAL DURUM TABLOSU) Bağımsız 30 Eylül 2014 31 Aralık 2013 AKTİF KALEMLER Dipnot TP YP Toplam TP YP Toplam I. NAKİT DEĞERLER VE

Detaylı

İlişikteki açıklama ve dipnotlar bu finansal tabloların tamamlayıcı parçalarıdır.

İlişikteki açıklama ve dipnotlar bu finansal tabloların tamamlayıcı parçalarıdır. 31 MART 2015 TARİHİ İTİBARIYLA KONSOLİDE OLMAYAN BİLANÇO I. BİLANÇO (FİNANSAL DURUM TABLOSU) Bağımsız denetimden 31 Mart 2015 31 Aralık 2014 AKTİF KALEMLER Dipnot TP YP Toplam TP YP Toplam I. NAKİT DEĞERLER

Detaylı

TARIM BANKACILIĞI. Hazırlayan: Murat AKPINAR Danışmanı: Prof. Dr. Necmi İşler Mustafa Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Ana Bilim Dalı

TARIM BANKACILIĞI. Hazırlayan: Murat AKPINAR Danışmanı: Prof. Dr. Necmi İşler Mustafa Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Ana Bilim Dalı TARIM BANKACILIĞI Hazırlayan: Murat AKPINAR Danışmanı: Prof. Dr. Necmi İşler Mustafa Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Ana Bilim Dalı BANKACILIKTA TARIMIN ÖNEMİ ZMO olağan kurulunda organik

Detaylı

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU DÖNEM İÇERİSİNDE BANKANIN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER Dönem içerisinde Bankamız ortaklık yapısında değişiklik

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI.A.Ş.'NİN KONSOLİDE OLMAYAN NAKİT AKIŞ TABLOSU

T.C. ZİRAAT BANKASI.A.Ş.'NİN KONSOLİDE OLMAYAN NAKİT AKIŞ TABLOSU T.C. ZİRAAT BANKASI.A.Ş.'NİN KONSOLİDE OLMAYAN NAKİT AKIŞ TABLOSU EK1-E A. BANKACILIK FAALİYETLERİNE İLİŞKİN NAKİT AKIMLARI Dipnot ( 31/12/2006) ( 31/12/2005) 1.1 Bankacılık Faaliyet Konusu Aktif ve Pasiflerdeki

Detaylı

Temel Ekonomik Gelişmeler

Temel Ekonomik Gelişmeler Temel Ekonomik Gelişmeler 6 Temmuz 21 Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Günlük veriler her Perşembe günü (resmi tatil olması durumunda bir önceki iş günü); diğer veriler ise verinin açıklandığı

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

FİNANSAL KİRALAMA, FAKTORİNG VE FİNANSMAN ŞİRKETLERİ İSTATİSTİKLERİ

FİNANSAL KİRALAMA, FAKTORİNG VE FİNANSMAN ŞİRKETLERİ İSTATİSTİKLERİ FİNANSAL KİRALAMA, FAKTORİNG VE FİNANSMAN ŞİRKETLERİ İSTATİSTİKLERİ HAZİRAN 2015 08.09.2015 Sayı: 2015-3 Son Güncelleme Tarihi: 03.09.2015 İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PARASAL VE FİNANSAL VERİLER MÜDÜRLÜĞÜ

Detaylı

Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958 Cumhuriyet ) Tarım %1,8, Endüstri %19,3, Hizmetler %78,9

Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958 Cumhuriyet ) Tarım %1,8, Endüstri %19,3, Hizmetler %78,9 FRANSA ÜLKE BÜLTENİ Başkent Resmi Dil(ler) Yönetim Biçimi Cumhurbaşkanı Başbakan Paris Fransızca Parlamenter Başkanlık Tipi Cumhuriyet Nicolas Sarkozy François Fillon Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958

Detaylı

Ödemeler Dengesi Tanım ve Kapsam:

Ödemeler Dengesi Tanım ve Kapsam: Ödemeler Dengesi Ödemeler bilançosu, bir ülkede yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin yabancı ülkelerle yaptıkları iktisadi işlemlerin sistematik kayıtlar olarak tutulmasıdır. Mal ve hizmetlerin yanı sıra

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI ÜÇ AYLIK BÜLTEN SAYI: 2005-III

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI ÜÇ AYLIK BÜLTEN SAYI: 2005-III KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI ÜÇ AYLIK BÜLTEN SAYI: 2005-III A Ç I K L A M A Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Merkez Bankası tarafından hazırlanan Üç Aylık Bülten'de yer alan, bankaların

Detaylı

10.404. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 43,75. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,85 152,31

10.404. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 43,75. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,85 152,31 EYLÜL 15 Güncel Ekonomik Yorum Ağustos ayı içinde Türkiye kendi özeli başta olmak üzere dış etkenlerin de piyasalara etkisi ile sert inişli günleri yaşayarak geçirmiştir. Koalisyon çabalarının sonuçsuz

Detaylı