ALAŞEHİR YÖRESİNDE BAĞ İŞLETMELERİNİN YAPISAL ÖZELLİKLERİ VE BAZI KÜLTÜREL İŞLEMLERİN UYGULAMA DURUMLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ALAŞEHİR YÖRESİNDE BAĞ İŞLETMELERİNİN YAPISAL ÖZELLİKLERİ VE BAZI KÜLTÜREL İŞLEMLERİN UYGULAMA DURUMLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA"

Transkript

1 ALAŞEHİR YÖRESİNDE BAĞ İŞLETMELERİNİN YAPISAL ÖZELLİKLERİ VE BAZI KÜLTÜREL İŞLEMLERİN UYGULAMA DURUMLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Hüseyin YENER ¹, Şenay AYDIN ², Nuray CEBECݹ ÖZET Manisa ili ve çevresi özellikle Alaşehir ilçesinde çok geniş bağ alanlarında yuvarlak çekirdeksiz üzüm(vitis vinifera L.)çeşidi yetiştirilmektedir. Bu nedenle bu çalışma, Alaşehir yöresini temsil eden 65 adet bağ işletmelerinde yürütülmüştür. Çalışmada, elde edilen verilerin ışığında; bağ işletmelerinin genel yapısal özellikleri(büyüklüğü, bağ tesisi) ile budama, hastalık ve Zararlılarla mücadele, sulama, gübreleme, hasat ve ürünlerin değerlendirme şekli gibi kültürel işlemlerin ne ölçüde uygulandığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Veriler, bağ işletmelerinden anketleme yöntemi ile ve yöreyi temsil eden 7 mevkiden(alaşehir merkez, Şahyar, Yeşilyurt, Piyadeler, Tepeköy, Killik ve Delemenler)toplanmıştır. Anket çalışmasının sonuçlarına göre; yörede bağcılıkla uğraşan üreticilerin eğitim düzeyinin düşük olduğu (%4.60 eğitimsiz, %70.77 ilkokul, %10.78 ortaokul, %13.85 lise mezunu), bağ alanlarının %52.31 nin 20 da ın altında olduğu ve bağların %100 ünün yüksek sistem bağ olarak tesis edildiği saptanmıştır. Üreticinin gübrelemede toprak analizine gereken önemi vermediği ve tamamının her yıl mutlaka kimyasal gübre kullandığı belirlenmiştir. Organik gübre kullanım oranının (%33.85) düşük olmasına karşın yaprak gübresi kullanım oranı (%84.62) yüksektir. %55 i kompoze gübreleri, %45 i ise tek besin içeren kimyasal gübreleri kullanmayı tercih etmişlerdir. Yöre üreticilerinin %15.40 ı bir vejetasyon döneminde 0-5 kez, %75.40 ı 6-10 kez,%9.20 si 11 kez ve üzeri ilaçlama yaptıkları ve %95.39 nun da hormon kullandığı belirlenmiştir. Anahtar sözcükler: Alaşehir, bağcılık, kültürel uygulamalar, üzüm üreticisi ¹Yrd. Doç. Dr. Celal Bayar Üniversitesi Alaşehir M.Y.O Alaşehir- MANİSA ²Prof. Dr. Celal Bayar Üniversitesi Alaşehir M.Y.O Alaşehir- MANİSA A Research on the Structural Characteristics of Vineyard Enterprises and the Status of Application of Some Cultural Processes in Alaşehir District ABSTRACT

2 Round seedless grapes (Vitis vinifera L.) are grown in large vineyard areas in the province of Manisa and its surroundings, most specifically in Alaşehir district. Thus, this study was conducted in 65 vineyard enterprises representing Alaşehir district. In the light of the data gathered in the study, it was aimed to determine the general structural characteristics (size, vineyard works) of vineyard enterprises and to what extent cultural processes such as pruning, struggle with disease and pests, irrigation, fertilization, harvest and the way of evaluating the products were applied. The data were collected from vineyard enterprises in 7 regions (the center of Alaşehir, Şahyar, Yeşilyurt, Piyadeler, Tepeköy, Killik and Delemenler) by using the questionnaire method. According to the results of the questionnaire, it has been found that the education level of the producers dealing with viniculture in the regions is low ((%4.60 uneducated, %70.77 primary school graduate, %10.78 secondary school graduate, %13.85 high school graduate), and that 52.31% of the vineyard areas are below the 20 da and 100% of the vineyards have been established as high system vineyards. It has also been determined that the producers didn t give the required importance to soil analysis and that they surely used chemical fertilizers every year. Whereas the proportion of organic fertilizer use is low (%33.85), that of leaf fertilizer use is high (%84.62). %55 of the producers have preferred to use compound fertilizers and %45 of them chemical fertilizers containing single nutrients. %15.40 of the producers have been found to apply pesticides 0 to 5 times, %75.40 of them 6 to 10 times, and,%9.20 of them 11 times and more in a vegetation period; and %95.39 of the producers have been found to use hormones. Keywords: Alaşehir, viniculture, cultural processes, grape producer. 1. GİRİŞ Dünyanın bağcılık için en elverişli kuşağı üzerinde yer alan ülkemiz, asmanın gen merkezlerinin kesiştiği ve ilk kez kültüre alındığı coğrafyanın merkezindeki konumundan dolayı, çok eski ve köklü bir bağcılık kültürü ile zengin bir asma gen potansiyeline sahiptir(çelik, 1998). Ülkemiz, ton civarında gerçekleşen yaş üzüm üretimi ile dünya üretiminin %6.2 sini oluşturmaktadır. Üretimimizin %40 ı kurutmalık, %35 sofralık %23 ü pekmez, sucuk, pestil gibi diğer ürünlerin üretiminde ve %2 lik kısmı da şarap ve şıra sanayinde kullanılmaktadır (Çoban ve ark., 2001). Çekirdeksiz kuru üzüm üretiminin büyük bir kısmı Ege bölgesinden karşılanmakta olup, yıllık 250 bin ton üretim ile ihracatın büyük bir bölümünü(%80) oluşturmaktadır.ege bölgesinde Manisa iline bağlı önemli bir bağcılık merkezi olan Alaşehir ilçesi çekirdeksiz kuru üzüm üretiminin %25 ini karşılamaktadır (Anonim 2004). Ege Bölgesi(özellikle Manisa ve çevresi) diğer bölgelerle karşılaştırıldığında, toplam alanın %27.99 nu, üretimin %45.35 ini oluşturarak birinci sırada yer almaktadır. Ayrıca bölgede mevcut bağların %90 nını Yuvarlak Çekirdeksiz üzüm çeşidine(vitis Vinifera L. ) ait bağlar oluşturmaktadır (Yağmur ve ark, 2005). Elde edilen istatiksel verilere göre; Alaşehir de hektarlık alanda bağcılık yapılmakta olup, buna karşılık ton yaş üzüm üretilmektedir (Anonim, 2007). Bağcılık, yoğun işgücü girdisi ve tüm üretim mevsimi boyunca uğraş gerektiren bir üretim şeklidir. Bunun başlıca nedeni bağların tek yıllık tarımsal ürün olmayıp uzun yıllar üretim yapılabilmesidir. Günümüzde bağcılık yapılan birçok ülkelerde geliştirilen

3 mekanizasyon teknikleri(tarım alet, makineleri ve traktörlerin optimum kullanılması gibi) ve birçok kültürel işlemler hemen uygulamaya sokulmaktadır. Ancak ülkemizde kullanılan tekniklerden yeteri kadar yararlanılamamaktadır. Genellikle bağcılık eskiye dayalı olup mevcut bağların önemli bir kısmında geleneksel yetiştiricilik yöntemleri uygulanmaktadır. Birçok üretici halen insan gücünü kullanmaktadır. Sonuçta, bu da bağ alanlarında verim azalmasına neden olmaktadır. Bağda üretimin ve kalitenin artırılması ise; yüksek verimli çubuk çeşidinin bulunması, bağ tesis şekli, toprak işleme, budama, gübreleme, sulama, hastalıklarla, zararlılarla mücadele ve hasat gibi kültürel işlemlerin optimum bir şekilde yapılmasına bağlıdır. Bütün bunlar bağcılıkta kaliteli bir üretimde artış sağlayacak ve bağcılığın gelişmesine katkıda bulunacaktır. Oysa ki Alaşehir yöresi bağlarında üreticilerin bazı kültürel işlemleri ne kadar sıklıkla ve nasıl uyguladıkları hususunda bugüne kadar yapılmış pek fazla çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu nedenle, gerek bağ alanlarının genişliği gerekse özellikle kuru üzüm üretimi göz önüne alındığında, sunulan çalışmada; Alaşehir yöresindeki bağ işletmelerinin genel yapısal özellikleri(büyüklükleri, bağ tesisi) budama, hastalık ve zararlılarla mücadele, sulama, gübreleme(kimyasal ve ahır gübr.), hasat ve ürünün değerlendirme şekli gibi kültürel uygulamaların ne ölçüde uygulandığının belirlenmesi amaçlanmıştır. 2. MATERYAL VE YÖNTEM Araştırma, Ege bölgesinde bağcılığın yoğun olarak gerçekleştirildiği Manisa nın Alaşehir ilçesinde, diğer üzüm çeşitlerinin daha az Yuvarlak çekirdeksiz(vitis Vinifera L.)üzüm çeşidinin üretiminin daha fazla yapıldığı bağlarda yürütülmüştür. Çalışmada, kullanılan verilerin önemli bir kısmı; yöreyi temsil eden Alaşehir Yöresinde bağ işletmelerinden anket yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmalar; Alaşehir Merkez, Şahyar, Yeşilyurt, Piyadeler, Tepeköy, Killik ve Delemenler mevkilerinde yapılmıştır. Anket verileri üretim dönemini kapsamaktadır. 65 adet anketin uygulandığı bağ işletmeleri tesadüfi örnekleme yöntemine göre seçilmiştir(esin,1975). Anket verileri, bağ sahipleri ile yüz yüze görüşme yapılarak oluşturulmuştur. Anketlerden toplanan orijinal nitelikli verilerin değerlendirilmesinde aritmetik ortalamalar ve yüzde hesaplara yer verilmiştir(çoban ve ark.2001;durgut ve Arın;2005). Yapılan anket çalışması sonucunda elde edilen bilgiler ADA anket değerlendirme analiz programı ile analiz edilmiştir( Gül, 1993 ). 3. BULGULAR VE TARTIŞMA Tüm yöreyi temsil edecek şekilde yapılan anket çalışmasının sonuçlarına göre; yörede bağcılıkla uğraşan üreticilerin %4.60 ı eğitimsiz, %70.77 nin ilkokul, %10.78 nin ortaokul ve %13.85 nin de lise mezunu olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, bölge üreticisinin büyük bir kısmının eğitim düzeyinin düşük olduğunu göstermektedir. Bu koşulda, yenilikler ve gelişen tarım teknolojilerinin bölgeye adaptasyonunda güçlükler yaşanacağı ve uzun zaman alacağı söylenebilir. Bağ işletmelerinin büyüklükleri incelendiğinde, bağ işletmelerinin %26.16 nin 0-10 da, %26.15 nin da ve %47.69 ununda 20 da. ın üzerinde büyüklüğe sahip olduğu saptanmıştır. Alaşehir bölgesinde yapılan bir çalışmada işletme başına bağ alanının da olduğu belirtilmiştir(çoban ve ark., 2001). Bu sonuç elde edilen bulgularla uyum göstermektedir. Yörede çok büyük bağ işletmelerine rastlanmaması miras yoluyla bağ

4 alanlarının her geçen gün parçalandığını göstermektedir. Bölgede bağcılık genellikle küçük aile işletmeciliği şeklinde yapılmaktadır. Trakya bölgesi bağ alanlarında yapılan benzer bir çalışmada bağ işletmelerinin %93 ünün 20 da ve altında bağ alanına sahip olduğu saptanmıştır(durgut ve Arın, 2005). Bu sonuç ülkenin her bölgesinde aynı sorunun olduğunu göstermektedir. Alaşehir bölgesi bağlarının %100 ünün yüksek sistem bağ olarak tesis edildiği saptanmıştır yılında yapılan çalışmada bu rakam %90 ın üzerinde tespit edilmiştir(özerin, 1986). Aynı bölgede yapılan diğer bir çalışmada da benzer sonuç elde edilmiştir (Çoban ve ark. 2001). Yüksek sistem bağ tesisinden daha fazla ürün elde edilmesi ve bu sistemin tarımsal mekanizasyona daha elverişli olması bu gelişmede en büyük paya sahip olduğunu düşündürmektedir. Bağcılıkta budama; yüksek ve kaliteli ürün elde etmede en önemli kültürel işlemlerden birisidir. Budamada bir asmada bırakılacak bayrak ve göz sayısı önemlidir. Araştırma yöresinde, bu konudaki üretici uygulamaları şu şekilde saptanmıştır. Budamada 4-8 bayrak bırakanların oranı %76.92, 8 in üzerinde bayrak bırakanların oranı ise %23.08 dir. Budamada bayrak üzerinde bırakılan göz sayısı incelendiğinde, üreticilerin %4.62 si 4-8 göz, %95.38 i ise 8 in üzerinde göz bıraktıkları görülmüştür. Aynı yörede yapılan diğer bir çalışmada, 4-6 bayrak bırakanların çoğunlukta olduğu ve bayrak üzerinde bırakılan göz sayısının genelde 9-11 arasında olduğu saptanmıştır(çoban ve ark.,2001). Budama zamanı incelendiğinde, üreticilerin %18.46 sının kasım aralık, %35.39 u aralık-ocak, %41.54 ünün ocak- şubat ve %4.61 inde mart aylarında budama yaptığı saptanmıştır. Başka bir çalışmada da üreticilerin %43.30 unun aralık-ocak ayında budama yaptığı belirtilmektedir(çoban ve ark.,2001). Budama zamanı konusunda bu iki çalışma paralellik göstermektedir. Tarımsal üretimde en önemli kültürel işlemlerden birisi de gübrelemedir. Gübrelemenin yetersiz yapılması verimi ve kaliteyi olumsuz etkilemektedir. Gereğinden fazla ve dengesiz uygulama ise, verimi ve kaliteyi olumsuz etkilemekle birlikte ekonomik zarara neden olmakta ve çevre kirlenmesine de yol açmaktadır. Dengeli gübreleme yapılmasının birinci şartı gübrelemenin toprakta bulunan alınabilir bitki besin maddesi miktarına göre yapılmasıdır. Çalışmada bölge bağcısının %80 nin toprak analizi yaptırmadan, %20 sinin de toprak analizi sonuçlarına göre gübreleme yaptığı tespit edilmiştir. Toprak analizi yaptıranların %54 ü her yıl, %46 sı ise 3 yılda analiz yaptırmaktadır. Çoban ve ark., (2001 ) aynı yörede toprak analizi yaptırma oranını %60.4 olarak saptamışlardır. Ege bölgesinde bu oran %25 civarında belirlenmiştir(işın ve Özerin, 1997). Sonuçlardaki farklılıklar ele alınan yöre farklılığından kaynaklanıyor olabilir ancak, yöre üreticisinin toprak analizine gereken önemi vermediği yadsınamaz bir gerçektir. Çalışmada yörede uygulanan gübrelerin çeşitleri, miktarları ve uygulama zamanları konusunda da inceleme yapılmıştır. Üreticilerin tamamı her yıl kimyasal gübre mutlaka kullanmaktadır. %33.85 i aynı zamanda ahır gübresi de kullanmaktadır. Yeşil gübreleme oranı ise %29.23 tür. Yaprak gübresi kullanımı oranı %84.62 dir. Kimyasal gübrelerin üreticilerce kullanım oranları ve ortalama kullanım miktarları Çizelge-1 de verilmiştir. Çizelgeden de görüldüğü gibi, amonyum sülfat en fazla oranda tercih edilip kullanılan gübredir. Amonyum sülfatı amonyum nitrat gübresi izlemektedir. Üre uygulama oranı da %29 olup, TSP(triple süper fosfat) kullanım oranına yakındır. Uygulama

5 miktarları incelendiğinde ise, TSP nin, üre ve amonyum nitratın toprak analizine göre istenilen miktarlardan daha fazla olduğu söylenebilir. Çizelge 1. Alaşehir Yöresinde Farklı Kimyasal Gübrelerin Üreticiler Tarafından Kullanılma Oranları ve Kullanma Miktarları. GÜBRE ÇEŞİDİ KULLANIM ORANI % KULLANILAN MİKTAR (kg/da) 15:15: :20: Amonyum sülfat TSP(triple süper fosfat) DAP(diamonyum fosfat) 6 34 Potasyum sülfat Üre Amonyum nitrat Kavaklıdere bağ alanlarında yapılan çalışmada yöredeki bağ alanlarının %48 inde azot, %24 ünde fosfor ve %52 potasyum yetersizliği olduğu belirtilmektedir(yener ve ark., 2002). Alaşehir bölgesindeki bağların beslenme durumunun yaprak analizleriyle incelendiği diğer bir çalışmada ise, bağ alanlarının %24 ünde hafif azot ve fosfor, %71 inde ise potasyum eksikliği olduğu belirlenmiştir.(kovancı ve Atalay, 1977). Başka bir çalışmada, Ege bölgesi bağlarının beslenme durumu toprak ve bitki analizleriyle incelenmiş ve bağların %57 nin azot, %73 nün fosfor ve %55 inin potasyuma ihtiyaç gösterdiği saptanmıştır(kovancı ve ark., 1984). Çalışmada yörede kullanılan gübreler ve miktarları değerlendirildiğinde, dengeli gübreleme yapmak için mutlaka toprak analizi yaptırılması gerektiği ve gübrelemenin buna göre gerçekleştirilmesinin daha yararlı sonuçlar ortaya çıkarabileceği söylenebilir. Gübrelerin uygulama zamanı ise, üreticilerin %9.27 si şubat, %41.58 i mart, %6.15 i nisan ayında azotlu gübreleri serpme olarak uygulamaktadırlar. %43.0 ü de ocak şubat aylarında kompoze gübrelerle birlikte banda uygulama yapmaktadırlar. Azotlu gübre vejetasyon periyodu boyunca genelde iki seferde uygulanmaktadır. İkinci uygulama amonyum nitrat formunda ve haziran temmuz aylarında serpme olarak gerçekleştirilmektedir. Fosforlu gübrelerin uygulama zamanı ve şekli konusunda elde edilen verilere göre; üreticilerin %15,38 i ocak ayında, %37,93 ü şubat ayında ve %46,69 u da kompoze gübrelerle ocak şubat aylarında cm toprak derinliğine banda uygulama yaptığı belirlenmiştir. Potasyumlu gübrelemede ise üreticilerin %15,38 i ocak ayında, %40 ı şubatta ve %44,62 side kompoze gübreleme ile birlikte ocak şubat aylarında yine cm banda uygulama yaptıkları görülmüştür. Bağlarda azotlu gübrelerin erken ilkbaharda serpme, fosforlu ve potasyumlu gübrelerin geç sonbaharda omcaların 50 cm uzağında ve cm derinlikte açılan çiziğe uygulanması önerilmektedir(kacar ve Katkat, 2007). Çalışma sonuçlarına göre bölge üreticilerinin büyük bir kısmının gübreleri uygun zaman ve şekilde kullandıkları söylenebilir. Yalnız kompoze, fosforlu ve potasyumlu gübrelerin kullanımında biraz geç kaldıkları düşünülmektedir.

6 Ahır gübresi kullanan üreticilerin; %50 si bağla uyanmadan önce ilkbaharda ve %50 si de hasattan sonra sonbaharda uygulama yapmaktadırlar. Uygulama şekli ise tüm toprak yüzeyine homojen olarak dağıtmak ve pullukla toprak altına getirmek şeklindedir. Uygulama miktarı ise genelde dekara bir traktör römorku hesabı şeklindedir. Bağlarda toprağın organik madde durumuna göre 2-3 yılda bir kez, ton/ha ahır gübresinin serilerek uygulanması ve zaman geçirilmeden toprakla karıştırılması önerilmektedir(kacar ve Katkat, 2007). Sonuçta, Alaşehir yöresinde üreticilerin organik madde uygulamalarını tekniğe uygun olarak yaptığı görülmektedir. Bağcılıkta sulama yağışın meydana gelmediği aylarda mutlaka yapılması gereken önemli bir kültürel uygulamadır. Bölge üreticisinin tamamı sulama yapmaktadır. Üreticilerin %74.0 ü yılda 0-3 kez ve %36 sı ise 4-6 kez sulama yaptıklarını belirtmişlerdir. Üreticilerin %31 i baraj suyundan, %40 ı yeraltı suyundan, %29 u ise dere ve yeraltı suyundan yararlanılarak sulama yaptıklarını ifade etmişlerdir. Başka bir çalışmada, Alaşehir de 3-5 kez sulama yapanların oranı %71.3 olarak bildirilmiştir(çoban ve ark., 2001). Görüldüğü gibi iki çalışma sonuçları paralellik göstermektedir. Alaşehir bölgesindeki bağlarda hastalık ve zararlılarla mücadele, üreticilerin en fazla üzerinde durduğu kültürel uygulamalardan birisidir. Bu konuda kimyasal mücadele en fazla uygulanan yöntemdir. Hastalık ve zararlılarla kimyasal mücadelenin uygun zaman ve dozda yapılmaması, hastalık ve zararlıların önlenememesi sonucunu yarattığı gibi, aynı zamanda üzümün pestisitlerle kirlenmesi sorununu da yaratmaktadır. Yöre üreticilerinin zirai ilaçlama sayıları bu konuda yol gösterici olabilir. Yöre üreticilerinin %15.40 ı bir vejetasyon döneminde 0-5 kez, % ı 6-10 kez, %9.20 si ise 11 ve üzeri ilaçlama yaptıklarını belirtmişlerdir. Hormon kullanım oranı ise %95.39 dur. Yöredeki diğer çalışmada da üreticilerin yarısının yılda 8-10 kez ilaçlama yaptığı tespit edilmiştir(çoban ve ark., 2001). Her iki çalışma sonuçlarına göre yörede fazla ilaçlama yapıldığı ve fazla hormon kullanıldığı söylenebilir. Çalışmada hasat işlemi ile ilgili uygulamalar da incelenmiştir. Hasat zamanının belirlenmesinde üreticilerin %7.62 i renk, %18.49 u tad, %69.26 ı renk+tad ve %4.63 de ölçme yöntemi kullandıklarını bildirmişlerdir. Üreticilerin %12.80 i 15 ağustostan önce, %45.40 ı ağustos arası, %40.00 ı 1-15 eylül arası ve %1.80 i 15 eylülden sonra hasat işlemini gerçekleştirdiklerini belirtmişlerdir. Üreticilerin %48.33 ü kurutmada beton sergi, %38.34 ü kanaviçe, %10.00 u beton sergi ve kanaviçe, %3.33 ü ise tel sergiyi kullanmaktadır. Bu sonuçlara göre; üreticilerin genelde hasat zamanı belirlemede üzümün renk ve tadına baktıkları, hasat işlemini 15 eylüle kadar bitirdikleri kurutma işlemini beton sergi ve kanaviçede gerçekleştirdikleri söylenebilir. Ürününün değerlendirme şekline gelince, üreticilerin %51.56 sı kurutmalık, %35.94 ü kurutmalık+sofralık ve %12.50 i ise sofralık olarak yetiştiricilik yapmaktadır. Aynı yöredeki başka bir çalışmada ise üreticilerin %51.50 sinin ürününü kurutmalık olarak değerlendirdiğini saptamışlardır (Çoban ve ark., 2001). Verim miktarları ise; kg/da kuru üzüm elde edenlerin oranı %63.93, kg/da ürün elde edilme oranı %29.51 ve 750 kg/da dan fazla ürün elde edenlerin oranı ise %6.56 dır. Bu oranlara göre yörede elde edilen ürün miktarların orta seviyede olduğu ve yükseltilmesi gerektiği düşünülmektedir. 4. SONUÇ VE ÖNERİLER

7 Yörede bağcılıkla uğraşan üreticilerin eğitim düzeyi düşüktür. Bağcılık genellikle küçük aile işletmeciği şeklinde yapılmaktadır. Budama işlemi genellikle, alışkanlıklar ve çevreden etkilenme ile şekillenmektedir. Oysa her üreticinin kendi bağının gücü, yaşı ve toprak yapına göre budama yapması tekniğe en uygun yöntemdir. Bu konuda üreticilere yönelik bilgilendirme çalışmalarının yapılması faydalı olacaktır. Bu çalışmalarda, budama zamanı ile don olaylarından zarar görme eğilimi arasındaki ilişki üzerinde durulmalıdır. Gübrelemede; toprak analizine gereken önem verilmemektedir. Toprak analizinin önemi ve gerekliliği konusunda yayım çalışması yapılarak analiz yaptırma oranı mutlaka arttırılmalıdır. Organik gübrelerin kullanılma oranı düşüktür. Buna karşılık yaprak gübre kullanım oranı yüksektir. Organik gübreler asmanın besin ihtiyacının karşılanması yanında, toprağın fiziksel ve kimyasal özelliklerini bağcılık için daha uygun hale getirmektedirler. Yapraktan gübreleme gereksinim duyulduğunda, besin eksikliğinin topraktan yapılacak olan gübreleme ile giderilmesinin zor olduğu koşulda yararlı olmaktadır. Yörede bilinçsiz bir yaprak gübrelemesi yapılmaktadır. Bu nedenlerden dolayı organik gübre kullanımının arttırılması yaprak gübresinin kullanımından daha bilinçli hale getirilmesi gerektiği düşünülmektedir. Azotlu gübreler en fazla oranda kullanılan gübrelerdir. Potasyumlu gübrelerin gübreleme programlarında yer almaya başlaması sevindirici bir gelişmedir. Gübrelerin kullanım zamanlarında da dengesizlikler söz konusudur. Gübrelemenin toprak analizlerine göre yapılması bu sorunun ortadan kalkmasına yardımcı olacaktır. Sulama, su kaynaklarının durumuna göre gerçekleştirilmektedir. Fazla su ve eksik su ile asmada meydana gelen stres, verim ve kaliteyi olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle yörede sulamanın tekniğine uygun olarak yapılması için damla sulama sisteminin yörede yaygınlaştırılması gerekli görülmektedir. Zirai ilaç ve hormon kullanımı üründe kalıntı sorunu yaratması nedeniyle büyük önem taşımaktadır. Bu konuda üretici mutlaka bilgilendirilmelidir. Hasat işlemi genelde üzümün renk ve tat durumuna göre yapılmaktadır ve 15 Eylüle kadar hasat tamamlanmaktadır. Kurutmada beton sergi+kanaviçe ve tel sergi kullanım oranları düşüktür. Bunun artırılması kuru üzüm kalitesi açısından faydalı olacaktır. Ayrıca hasat zamanını tespitinde ürünün şeker miktarını ölçerek hasat zamanının tespit edilmesi yönteminin daha yararlı olacağı üreticilere benimsetilmelidir. Üreticilerin %35.94 ü üzümü kurutmalık+sofralık yetiştirdiğini belirtmişlerdir. Oysa her iki amaçla üzüm yetiştirme teknikleri birbirinden farklıdır. Bu nedenle üreticinin başlangıçta amacını iyi belirleyip ona göre yetiştirme yapması hem kuru üzüm hem de sofralık üzümün kalitesini arttıracaktır. Bu konuda yayım çalışması yapılması gerekli görülmektedir. Bu çalışmada, dekardan elde edilen kuru üzüm veriminin orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Yukarıda belirlenen hatalı uygulamalar konusunda yapılacak çalışmalarla verim miktarının artırılması mümkün olabilecektir.

8 5. KAYNAKLAR 1. Anonim,2004. Ege İhracatçı Birlikleri Kayıtları, İzmir, Türkiye. 2. Anonim, Alaşehir İlçesi Tarım İstatistik Verileri, Alaşehir-Manisa. 3. Çelik,S Bağcılık (Ampeloji), Cilt:1, Anadolu Matbaa, 425, Tekirdağ. 4. Çoban., H., Kara, S. ve Kısmalı,İ., Alaşehir ve Buldan İlçelerinde Mevcut Bağ İşletmelerinin Yapısının Belirlenmesi Üzerinde Bir Araştırma E.Ü.Z.F dergi 38(1): İzmir. 5. Durgut, M.R. ve Arın, S., Trakya Yöresi Bağcılığın Mekanizasyon Düzeyi ve Sorunları, Tekirdağ Ziraat Fak. Dergi 2 (3) Tekirdağ.

9 6. Esin, A., Örnekleme Metotları ve Bin Uygulama A.Ü.I.T.I.A S Gül, A Anket Değerlendirme ve Analiz Programı (ADA). Ç.Ü.Z.F. Tarım Ekonomisi Bölümü Version Adana. 8. Işın, F. ve Özerin, G., Ege Bölgesi Bağcılığın Sosyo - Ekonomik Yapısı, Pazara Arz ve Yayım, Ege Bölgesinde Çekirdeksiz Kuru Üzümün Geleceği Sorunları ve Çözüm Önerileri Paneli, Ege Tarımsal Arş. Ens. S 10-13, Menemen. 9. Özerin, G.,1986. Çekirdeksiz Kuru üzümde Uygulanması Politikalarının Ege Bölgesinde Üretim ve Üretici Açısından Sonuçlarının Değerlendirilmesi, E.Ü Fak.(Basılmamış doktora tezi), - İzmir. Ziraat 10. Kaçar B. Ve Katkat A, Gübreler ve Gübreleme tekniği Nobel Yayın No:1129-Ankara. 11. Kovancı, İ., Atalay, İ.Z. ve Anaç, D., Ege Bölgesi Bağlarının Beslenme Durumunun Toprak ve Bitki Analizleri ile İncelenmesi. Bilgehan Basımevi İzmir 12. Kovancı,İ. Ve Atalay İ.Z., Alaşehir Bağlarının Beslenme Durumunun Yaprak Analizleri Yöntemiyle İncelenmesi. E.Ü. Z.F dergi Cilt :14 sayı : 1 İzmir. 13. Yağmur, B., Aydın, Ş.ve Çoban, H Yapraktan Potasyum Nitrat(KNO3) Uygulamalarının Yuvarlak Çekirdeksiz (Vitis Vinifera L.) Üzüm Çeşidinde Verim ve Bazı kalite Özelliklerine Etkisi. Selçuk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Dergisi 19(36): Yener, H., Aydın, Ş. ve Güleç, I., Alaşehir Yöresi Kavaklıdere Bağlarının Beslenme Durumu Anadolu 12(2), İzmir.

10 HİDROLİK TAHRİKLİ SAYISAL DENETİMLİ CİHAZ BÖLÜM 1: SİSTEMİN YAPILANDIRILMASI Ahmet Murat PİNAR 1, Abdulkadir GÜLLÜ 2, A. Faruk PİNAR 3 ÖZET Otomasyon ve tezgah tasarımı alanlarına ışık tutacağı düşünülen çalışmada, CNC (Computer Numerical Control) ile denetlenen hidrolik tahrikli bir prototip tanıtılmıştır. İlk olarak cihazın mekanik yapısı sonrasında hidrolik ve CNC sistemi ayrıntılı olarak sunulmuştur. Son kısımda cihaza ait kalibrasyon deneyleri gerçekleştirilerek yorumlanmıştır. Anahtar sözcükler: CNC, Sayısal denetim, Oransal valf, Hidrolik pozisyonlama HYDRAULIC DRIVEN NUMERICAL CONTROLLED DEVICE PART 1: CONSTRUCTION OF THE SYSTEM ABSTRACT In this study, a hydraulic driven prototype controlled by the CNC (Computer Numerical Control)which is considered to enlighten the areas of automation and machine tool design is introduced. The mechanic structure of the device is first presented followed by a detailed examination of the hydraulic and CNC system. In the last section, the calibration experiments of the devise are realised and evaluated. Keywords: CNC, Numerical Control, Proportional valve, Hydraulic positioning 1. GİRİŞ Küçük hacimde büyük kuvvetlerin elde edilmesi, kademesiz hız/kuvvet geçişleri ve hassas konum kontrolü gibi birçok avantajı bünyesinde barındıran hidrolik sistemler endüstrinin birçok alanında geniş kullanıma sahiptirler. Buna karşın hidrolik sistemlerin en belirgin dezavantajı; modellenmesi zor olan sıcaklık, sıkıştırılabilirlik, sızıntılar, ağırlık, sürtünme vb. lineer olmayan parametrelerin, sistemin konum ve hız kontrolünü olumsuz etkilemesidir. Bu sebeple hala birçok kontrol stratejisi bu sistemler üzerinde denenmektedir. Hidrolik sistemlerin en çok kullanıldığı, yüksek güce ihtiyaç duyulan alanlardan biri de madenciliktir. Rath ve arkadaşları, Alp madeni için kullanılacak olan servo hidrolik pozisyonlama sistemi üzerine çalışmışlardır. Yapılan deneyler sonucunda ivme geri besleme çevrimi kullanarak sistemin veriminin arttığı görülmüştür [1]. Bonchis aynı sektöre yönelik yapmış olduğu çalışmada, hidrolik sistemlerin genelinde görülen önemli sürtünme lineersizliği halinde, pozisyon problemlerini incelemiştir. Değişken yapılı yaklaşım içeren birçok sürtünme araştırması, ivme geri beslemeli denetimle gerçekleştirilmiştir. Yapılan deney sonuçlarına göre, değişken yapılı kontrolün, modellenmeyen sürtünmeye rağmen en iyi sonuçları verdiği tespit edilmiştir [2]. Cho ve Lee, tarımda kullanılan püskürtücünün otomatik operasyonuna yönelik bulanık 1 Yrd. Doç. Dr., Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu MYO, Turgutlu-MANİSA, 2 Yrd. Doç. Dr., Gazi Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi, Beşevler-ANKARA, 3 Öğr. Gör., Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu MYO, Turgutlı-MANİSA,

11 denetleyici geliştirmişlerdir. Bulanık denetimli otomatik operasyonun gerçek bahçe şartlarında grafiksel olarak simülasyonu yapılmıştır. Simülasyon sonuçları, geliştirilen Diferansiyel Global Konumlama Sistemi alıcısı ve ultrasonik sensörlerin kombinasyonundan oluşan bulanık denetimli püskürtücünün, otomatik olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Alan testi sonuçlarına göre, püskürtücü 50 cm lik sapma ile otomatik operasyonu gerçekleştirebilmiştir. Ultrasonik sensörler pozisyon sapmalarını çok fazla telafi edememişlerdir. Fakat bilgisayar simülasyonlarına göre, denetleyicinin performansı %68 oranında iyileştirilmiştir. Hidrolik tertibatın bu sisteme cevap hızı uygun olmadığından performans da çok etkili olmamıştır [3]. Kugi ve arkadaşları, modern lineer olmayan denetim tekniklerinin hadde tezgâhındaki kalınlık denetimine uygulanmasını incelemişlerdir. Kapalı çevrimlerin performanslarının, sistemin lineer olmayan özellikleri göz önüne alınarak büyük ölçüde geliştirilebileceği ortaya çıkmıştır. Uygulamada, bu lineer olmayan denetim kavramları, daha hızlı üretim oranlarına, daha ince final çubuk kalınlıklarına imkan vermektedir. Fakat iyi oluşturulmuş, lineer olmayan denetim teorilerinin direkt uygulanması pratikte her zaman aynı sonucu vermez. Parçanın tüm özelliklerinin gözden geçirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, bir haddenin pozisyonlama sistemi kullanılarak, aralık denetimi yapılmasıyla lineer olmayan denetim yaklaşımının avantajları görülmektedir [4]. Becker vd. hidrolik tahrikli robot mekanizmalar için, model tabanlı pozisyon denetim sistemini sunmuşlardır. Anahtarlama denetim kuralının global asimptotik kararlılığını manipülatör ve hareketlendiricideki belirsizliklere rağmen kanıtlamışlardır. Önerilen sistemin diğer bir avantajıda denetleyici parametrelerinin ayarını önemli ölçüde basitleştiren modüler yapısıdır [5]. Günümüzün önemli rekabet stratejilerinden bir tanesi de imalatta adaptif bilgisayar denetimli hassas kalıplama teknikleridir. Karl ve arkadaşları, gerçek bir uygulamaya dayanarak bilgisayar kontrollü bir pozisyonlama mekanizması geliştirmişlerdir. Sistemde, pahalı bir servo valf kullanmadan 0,001 inch lik hassasiyetler elde edilmiştir [6,7]. Asansör sanayide yüksek rijitliğinden dolayı hidrolik sistemleri sıklıkla kullanmaktadır. Guojin vd., hız geri beslemesinin kullanıldığı hidrolik asansörü tanıtarak, sistem için akış geri besleme denetiminin problemlerini analiz etmişlerdir. Li ve arkadaşları, bir asansör kabinine ait hız ve konum analizinin iyileştirilmesini incelemişlerdir. Bu işlem, asansör kabininin iki yanına yerleştirilmiş iki simetrik silindirin denetimi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma, 3 adet oransal valf içeren basit bir hidrolik sistemin tasarımını içermektedir. Amaç, kabinin iki tarafında yer alan silindirlerin senkronize olmamasından doğan konum hatalarının düzeltilmesi ve hızın istenilen sınırlarda tutulmasıdır. Deney sonuçları, konum kontrolünün ± 2 mm lik tolerans sınırlarında tutulduğunu, istenilen hız ile gerçekleştirilen hız arasındaki farkın valflerin histerisiz özelliğinden kaynaklandığını belirtmektedir [8]. Talaşlı imalata yönelik bir konum denetimi uygulamasında, Park ve Eman, tahmini telafi denetimini (TTD), parmak frezelemede 3 boyutlu prizmatik iş parçalarının düzlüğünün doğruluğunu arttırmak için kullanmışlardır. Bu stratejinin temel mantığı, işlem esnasında hata ölçümü, ihtimale dayalı modelleme ve kesme hatalarının telafisine dayanmaktadır. Önerilen TTD sistemi, lazer temelli işlem sırasındaki düzlük hata ölçümü sistemi, hidrolik pozisyonlama servo düzeneği ve bilgisayardan oluşmuştur. Talaş kaldırma esnasında TTD sisteminin uygulanmasıyla, iş parçası düzlük hatası % 80 azaltılmıştır [9].

12 İlgili literatür incelendiğinde, CNC lerin Hidrolik sistemlerin denetiminde çok fazla kullanılmadığı görülmektedir. Hidrolik sistemler daha çok CNC takım tezgahlarının gezer punta, taret ve ayna mekanizmaları gibi yan operasyonlarında kullanılmaktadır. Buna karşın, Metal bükme presleri metallerin plastik deformasyonu esnasında yüksek tonaj ihtiyaçlarından dolayı hidrolik silindirlerle tahriklenmektedir. CNC teknolojisinin bu tezgâhlara adaptasyonu ile daha esnek ve firesiz üretim mümkün hale gelmiştir. Altıntaş ve Lane Apkan presin denetimini açık mimarili CNC ile gerçekleştirmişlerdir [10]. Bu çalışmada ise, CNC işleme merkezi temel hareketleri olan doğrusal interpolasyonların ve daha önce hidrolik tahrikle denenmemiş dairesel interpolasyon hareketlerinin incelenebileceği bir sistem yapılandırılmıştır. 2. CNC HİDROLİK SİSTEM Bu çalışmada 4 eksen kontrolü yapabilen bir CNC kontrolü hidrolik sistem geliştirilmiştir. Geliştirilen sistem, Siemens S7-300 PLC seti bünyesindeki 4 eksen CNC denetleyici ile (FM-357) kapalı çevrim olarak kontrol edilmektedir. Geri besleme elemanı olarak 5µm lik doğrusal pozisyon kodlayıcı (lineer enkoder) kullanılmıştır. Şekil 1 de görüldüğü gibi, denetleyiciye ait yazılımla gerçekleştirilecek harekete göre ilgili komut MDI (Manuel Data Input) modunda kullanıcı tarafından girilmektedir. CNC komuta ait veriler USB/MPI arabirim kartı vasıtası ile PLC (Programable Logic Controller) setin işlemcisine (CPU-314) gönderilir. CNC denetleyici (FM 357-2) ±10 Volt luk çalışma gerilimi aralığında uygun elektrik sinyalini oransal valfe uygular. Valfin yönlendirdiği silindirler, ekseni uygun hızda hareket ettirerek istenilen hareketin gerçekleştirilmesini sağlar. Mekanik Aksam Şekil 1. Sistemin çalışma prensibi [11] Düzenek CNC dik işleme merkezine benzer konfigürasyonda 90º konumlandırılmış X ve Y ekseninden oluşmaktadır. Mekanik yapı, CNC temel hareketleri olan doğrusal interpolasyon (G01), dairesel interpolasyon (G02, G03) ve hızlı hareketleri (G00) yapabilecek yetenekte tasarlanmıştır (Şekil 2).

13 Şekil 2. Mekanik aksam 1. Y ekseni silindiri 2. X ekseni silindiri 3. Y ekseni doğrusal pozisyon kodlayıcısı 4. X ekseni doğrusal pozisyon kodlayıcısı 5. Y ekseni oransal valfi 6. X ekseni oransal valfi 7. Y ekseni tablası 8. X ekseni tablası 9. Ağırlıklar Her iki eksende de hareket iletimleri bilyeli araba ve ray-kızak sistemi ile sağlanmıştır ( Şekil 2). Sistemde, Star firmasına ait, /600 sipariş kodlu 4 adet 20 lik ray-kızak ve sipariş kodlu 8 adet bilyalı araba kullanılmıştır. Bu hareket iletim sistemi, maksimum 100 ºC sıcaklık, 3 m/s lik hız, ve 250 m/s 2 lik ivme değerlerinde kullanılabilmektedir. Sistemin montajındaki doğruluk gerçekleşen hareketin doğruluğunu doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle sistemin montajı yapılırken 0,01 mm ve 0,001 mm lik komparatörler kullanılmıştır. İlk olarak X ve Y eksenlerine ait rayların montajı iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada 0,01mm lik komparatörle kaba, ikinci aşamada da 0,001 mm lik komparatörle hassas paralellik ayarı yapılmıştır. Şekil 3 de X-eksenine ait rayın hassas paralellik ayarı görülmektedir. Silindirlere ait paralellik ayarı üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada silindir maksimum strokta açılarak, iki uçtan 0,01 mm lik komparatörle yükseklik ayarı yapılmıştır (Şekil 4).

14 Şekil 3. Ray-kızağa ait paralellik ayarı [11] Şekil 4. Silindirlere ait yükseklik ayarı [11] İkinci aşamada yatay delik tezgâhının fener miline bağlanan 0,01 mm lik komparatörle silindirlerin kaba, üçüncü aşamada da 0,001 mm lik komparatörle hassas paralellik ayarı yapılmıştır (Şekil 5) Hidrolik Sistem Şekil 5. Silindirlerin paralellik ayarı [11] Şekil 6 da Sistemin hidrolik devresi görülmektedir. Oransal valflerin montajı yapılmadan önce depo ve hortumlardaki kirliliğin, hava ve gaz kabarcıklarının alınması için sistem yaklaşık olarak 8 saat boşta çalıştırılmıştır (flashing işlemi). Ardından her bir eksene ait silindire aç/kapa valfi kullanılarak 300 defa maksimum strokta ileri geri hareket yaptırılmış ve silindirlerin içinde kalan hava boşaltılmıştır. Özellikle yüksek basınçlarda hidrolik sistemdeki sızıntıların artması ve denetleyicideki pozisyon denetim kazancının (K v ) düşmesi sebebiyle, deneyler 10 bar basınçta gerçekleştirilmiştir.

15 Şekil 6. Geliştirilen sistemin hidrolik devresi [11] Çizelge 1 de hidrolik sistemde kullanılan elemanlara ait malzeme kodları ve özellikler verilmiştir. Çizelge 1. Hidrolik malzemelere ait sipariş kodları ve özellikleri No Malzemenin adı Malzeme kodu ve özelliği Adet 1 Depo Rexroth-120lt 1 2 Sıcaklı seviye göstergesi Kapak Dıştan dişli pompa Rexroth ,5 cm 3 /devir 1 5 Akuplaj Elektrik motoru Gamak, 8Kw 1450dev/dk 3Faz Asenkron elektrik motoru 1 7 Basma hattı filtresi Hayboc-DFBN/HC110G10A lt/dk geçirgenlik, 10µm elek boyutu 1 8 Küresel vana Flutec KHB-G1/ X 1 9 Hidrolik akü Hayboc SB330-4A1/112U-330A 330 bar maksimum çalışma basıncı, 4Lt balonlu akümülatör 1 10 Gliserinli manometre Pakkens, pano tip Ø63x Kontrol bloğu Blok gövdesi - 1

16 11.2 Basınç emniyet valfi Rexroth DBDH 10 K1X/100 Boyut 10, 100 bara kadar basınç ayarı Çek valf Flutec CP100-1-B Bar çalışma basıncı Basınç düşürme valfi Rexroth DR 10 K4-3X/100YM Boyut 10, 100 bara kadar basıç ayarı 1 12 Havalı soğutucu Emmegi V DC, 3000dev/dk, 0,1KW 1 13 Oransal yön denetim valfi Rexroth WREE6E322X/G24K31/A1V 2 Rexroth CDH1MS2 40/28/300B1X/B1CGUTWW+GAS Hidrolik silindir Rexroth CDH1MS2 50/28/300B1X/B1CGUTWW+GAS30 2 Rexroth CDH1MS2 63/36/300B1X/B1CGUTWW+GAS CNC Denetleyici FM analog fonksiyon modülüne ait kontrol şeması Şekil 7 de görülmektedir. FM maksimum 4 eksenin pozisyon fonksiyonu olarak kontrol edilmesini sağlamaktadır. FM 357-2, bunu ayarlanmış hız için her bir eksene analog çıkış atayarak ve gerçek pozisyonun periyodik olarak okunması için her bir eksene pozisyon kodlayıcı giriş atayarak gerçekleştirir. Bizim sistemimizde Şekil 7 den farklı olarak servo motor yerine oransal yön denetim valfi kullanılmıştır. Şekil 7. CNC denetleyiciye (FM 357-2) ait kontrol şeması CNC denetleyici parametrelerinin ayarı Denetleyiciye ait ölçü birimi, eksen konfigürasyonları ve kanal konfigürasyonları gibi parametreler denetleyiciye ait yazılımın Configuration (Konfigürasyon) sekmesi kullanılarak ayarlanmaktadır. Bu formda Axis Configuration (Eksen konfigürasyonu) düğmesine basılarak eksen konfigürasyon ayarları yapılmaktadır. Sistemimizde X ve Y olmak üzere 2 adet eksen bulunduğu için bunlara ait ayarlamalar yapılmıştır. Burada eksenlerin isimlendirilmesi, lineer mi döner tabla şeklinde mi olduğu ve nasıl tahrik edileceği (Servo, Step ya da Profibus tahrikle) belirlenmektedir. Düzenekteki eksenler lineer tip olup, Servo olarak tahrik edilecektir (Şekil 8).

17 Şekil 8. Eksen konfigürasyon formu CNC denetleyicide her bir eksen için kullanılacak konum geri besleme elemanına ait özellikler Encoder Adaptation yani pozisyon kodlayıcı adaptasyonu sekmesi seçilerek ayarlanmaktadır. Burada Encoder design (pozisyon kodlayıcı tasarımı) parametresi ile pozisyon kodlayıcının lineer mi yoksa dönel mi olacağı, Encoder type (pozisyon kodlayıcı tipi) parametresi ile artışlı mı yoksa mutlak mı olacağı ve Scale division (Ölçek bölüntüsü) parametresi ile de pozisyon kodlayıcıya ait 1 palsın mm olarak değeri belirlenmektedir. Şekil 9 da gerçekleştirilen sistem için yapılan ayarlamalar görülmektedir. Şekil 9. Denetleyici yazılımındaki pozisyon kodlayıcı ayarlarının yapıldığı form Konum hassasiyetini etkileyen en önemli parametre Kv Controller Data (Denetleyici verileri) formundan ayarlanmaktadır (Şekil 10).

18 Şekil 10. Denetleyici parametrelerinin ayarlandığı Controller Data formu Pozisyon Denetim kazancı (K v ) Pozisyon doğruluğunu ve sistemin kararlılığını etkileyen en önemli denetleyici parametrelerinden biridir. K v faktörünün miktarı eksenlerin aşağıdaki önemli referans değişkenlerini etkilemektedir: Pozisyonlama doğruluğu Hareketin bütünlüğü Pozisyonlama zamanı K v aşağıdaki gibi formülüze edilebilir. K v =V/ s (1) Burada V, hızı (m/dk), s de takip hatasını (mm) ifade etmektedir. Aşırı büyük K v faktörü sistemde titreşim, kararsızlık ve istenmeyen gerilimlere sebep olmaktadır. İzin verilen en büyük K v faktörü tahriğin tasarımına, dinamik cevabına, ve sistemin mekanik kalitesine bağlıdır. Sistemde K v fakörü deneysel olarak belirlenmiş olup basınçla ters orantılı olarak değişmektedir. Yapılan pilot çalışmalarda düşük K v değerinde pozisyon hassasiyetinin düştüğü, yüksek değerlerde ise silindirlerde titreşim meydana geldiği görülmüştür. Kullanılacak her bir silindir için farklı K v ayarı yapılmıştır. Bu doğrultuda silindirlere ait 63mm, 50mm ve 40mm piston çapları için sırasıyla 4, 0,7 ve 0,2 K v değerleri deneysel olarak belirlenmiştir. 3. KALİBRASYON DENEYLERİ Kullanılan ölçüm sisteminin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla kalibrasyon deneyleri gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, 1 µm lik komparatör ve Johnson mastarları kullanılarak her iki eksende, 2 farklı hareket mesafesinde ve 2 farklı ilerleme oranında deneyler yapılmıştır. Hareket süreler kronometre ile ölçülmüş olup, gerçekleşen ilerleme oranı değeri pozisyon

19 kodlayıcı ölçümünün süreye bölünmesi ile belirlenmiştir. Her bir deney 8 kez tekrar edilmiştir. Y Ekseni Kalibrasyon Deneyleri Yapılan deneyler neticesinde tüm durumlarda ölçü farkı 0 ila 0,004 arasında değişmekte olup, pozisyon kodlayıcı sinyallerinde herhangi bir pals (darbe) kaybı olmadığı görülmüştür. Buna göre pozisyonlama ölçüm sisteminin istenen sınırlar içerisinde ölçme yaptığı açıkça görülmektedir. 40 mm lik hareket mesafesinde 100mm/min ve 50 mm/min lık ilerleme oranı test edilmiş, sırasıyla ortalama 98,367mm/min ve 49,394mm/min ilerleme değerleri ölçülmüştür. Buna göre 100 ve 50 mm/min lık deneylerde sırasıyla ortalama 1,633 ve 0,606 mm/min lik hatalar tespit edilmiştir. 20 mm lik hareket mesafesi deneylerinde 100 lük ilerlemede ortalama 94,620, 50 lik ilerlemede ise, ortalama 48,960 mm/min lık ilerleme oranı değerleri ölçülmüştür. Bu ölçmeler ışığında 100 ve 50 likte nominale göre sırasıyla 5,38mm/min ve 1,04mm/min lik hata oluşmuştur. X Ekseni Kalibrasyon Deneyleri Y ekseninde olduğu gibi ölçü farkı 0 ila 0,004 arasında değişmekte olup, Buna göre pozisyonlama ölçüm sisteminin istenen sınırlar içerisinde ölçüm yaptığı açıkça görülmektedir. 40 mm lik hareket mesafesinde 100 ve 50 mm/min lik ilerleme oranlarında sırasıyla ortalama 98,110 ve 49,164 lık ilerleme değerleri ölçülmüştür. Buna göre 100 ve 50 mm/min lık deneylerde sırasıyla 1,89 ve 0,836 lık hatalar meydana gelmiştir. 20 mm lik hareket mesafesinde ise 100 lük ilerlemede ortalama 94,297, 50 likte ise ortalama 48,636 mm/min lık değerler ölçülmüştür. Bu sonuca göre; 100 ve 50 lik nominal ilerleme oranlarındaki ölçmelerde sırasıyla 5,703 ve 1,364mm/min lik hatalar tespit edilmiştir. Tüm deneyler dikkate alındığında, düşük ilerleme oranında ve artan hareket mesafesinde, ilerleme oranındaki hatanın azaldığı açıkça görülmektedir. Tespit edilen hataların deneysel çalışmaları aksatacak veya engelleyecek nitelikte olmadığı görüldüğünden, belirlenen ilerleme değerleri yerine nominal ilerleme değerleri esas alınmıştır. 4. SONUÇ VE ÖNERİLER CNC denetleyicilerin hidrolikle tahriklenen sistemler üzerindeki pozisyonlama yeteneğinin incelenmesi için, CNC dik işleme merkezine benzer konfigürasyonda birbiri ile 90 konumlandırılmış iki eksenden oluşan prototip imal edilmiştir. Sistem 4 eksenli CNC takım tezgahların kontrolünde kullanılan Siemens S7-300 PLC set bünyesindeki FM-357 analog modülle denetlenmiştir. Yapılan çalışmayla aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir:

20 Hidrolik tahrikli doğrusal ve dairesel interpolasyon hareketlerine ait pozisyonlama hassasiyetleri belirlenebilecek ve bunları etkileyen modellenmesi zor parametrelerin etkileri belirlenebilecektir. Tezgah tasarımı ve otomasyon alanlarında çalışan kişilere özellikle CNC denetleyicinin parametre ayarları hakkında önemli bilgiler aktarılabilecektir. Çalışmanın endüstriye adaptasyonu oldukça kolaydır. Diğer kontrol algoritmaları karmaşık ve piyasaya adaptasyonu oldukça zordur. Buna karşın, Siemens S7-300 PLC seti bünyesindeki FM denetleyici piyasada yaygın olarak kullanılan bir CNC ürünü olduğundan ulaşılması oldukça kolaydır. İstenilen hareketlerin yapılması için karmaşık yazılımlara gerek yoktur. Denetleyiciye ait yazılımın MDI ve otomatik modlarında istenilen harekete ait kod kolayca girilebilir. Sistem prototip olarak geliştirilmesine karşın, firmaya ait operatör paneli vb. ekipmanlar ilave edilerek, basit endüstriyel bir tezgaha dönüştürülebilir. Sisteme ait kalibrasyon deneyleri sonuçları incelendiğinde ölçüm sisteminin yeterli doğrulukta olduğu görülmektedir Teşekkür Bu çalışmanın gerçekleştirilmesinde, 07/ no lu projedeki katkılarından dolayı Gazi Üniversitesi Rektörlüğü Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi ne teşekkür ederiz.

HİDROLİK TAHRİKLİ EĞRİSEL HAREKETLERİN POZİSYONLAMA DOĞRULUĞUNUN MODELLENMESİ

HİDROLİK TAHRİKLİ EĞRİSEL HAREKETLERİN POZİSYONLAMA DOĞRULUĞUNUN MODELLENMESİ 5. Uluslararası İleri Teknolojiler Sempozyumu (IATS 09), 13-15 Mayıs 2009, Karabük, Türkiye HİDROLİK TAHRİKLİ EĞRİSEL HAREKETLERİN POZİSYONLAMA DOĞRULUĞUNUN MODELLENMESİ MODELLING OF POSITIONING ACCURACY

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

Flue Cured Tütün Çeşidinde Farklı Potasyum Formlarının Kaliteye Etkisi

Flue Cured Tütün Çeşidinde Farklı Potasyum Formlarının Kaliteye Etkisi Flue Cured Tütün Çeşidinde Farklı Potasyum Formlarının Kaliteye Etkisi Mahmut Tepecik 1 M.Eşref İrget 2 ÖZET Düzce ili merkeze bağlı Otluoğlu köyünde çiftçi koşullarında yürütülen bu denemede K un farklı

Detaylı

Alaşehir Ve Buldan İlçelerinde Mevcut Bağ İşletmelerinin Yapısının Belirlenmesi Üzerinde Bir Araştırma

Alaşehir Ve Buldan İlçelerinde Mevcut Bağ İşletmelerinin Yapısının Belirlenmesi Üzerinde Bir Araştırma Ege Üniv. Ziraat Fak. Derg., 2001, 38(1):17-24 ISSN 1018-8851 Alaşehir Ve Buldan İlçelerinde Mevcut Bağ İşletmelerinin Yapısının Belirlenmesi Üzerinde Bir Araştırma Harun ÇOBAN 1 Serdar KARA 2 İbrahim

Detaylı

MASA ÜSTÜ 3 EKSEN CNC DÜZ DİŞLİ AÇMA TEZGAHI TASARIMI ve PROTOTİP İMALATI

MASA ÜSTÜ 3 EKSEN CNC DÜZ DİŞLİ AÇMA TEZGAHI TASARIMI ve PROTOTİP İMALATI MASA ÜSTÜ 3 EKSEN CNC DÜZ DİŞLİ AÇMA TEZGAHI TASARIMI ve PROTOTİP İMALATI Salih DAĞLI Önder GÜNGÖR Prof. Dr. Kerim ÇETİNKAYA Karabük Üniversitesi Tasarım ve Konstrüksiyon Öğretmenliği ÖZET Bu çalışmada

Detaylı

FARKLI GÜBRE KOMPOZİSYONLARININ ÇAYIN VERİM VE KALİTESİNE ETKİSİ. Dr. GÜLEN ÖZYAZICI Dr. OSMAN ÖZDEMİR Dr. MEHMET ARİF ÖZYAZICI PINAR ÖZER

FARKLI GÜBRE KOMPOZİSYONLARININ ÇAYIN VERİM VE KALİTESİNE ETKİSİ. Dr. GÜLEN ÖZYAZICI Dr. OSMAN ÖZDEMİR Dr. MEHMET ARİF ÖZYAZICI PINAR ÖZER FARKLI GÜBRE KOMPOZİSYONLARININ ÇAYIN VERİM VE KALİTESİNE ETKİSİ Dr. GÜLEN ÖZYAZICI Dr. OSMAN ÖZDEMİR Dr. MEHMET ARİF ÖZYAZICI PINAR ÖZER Dünya üzerinde çay bitkisi, Kuzey yarımkürede yaklaşık 42 0 enlem

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR II DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR II DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR II DERSİ CNC TORNA UYGULAMASI Deneyin Amacı: Deney Sorumlusu: Arş. Gör.

Detaylı

SAYISAL DENETİMLİ HİDROLİK POZİSYONLAMA SİSTEMİNİN TAGUCHI METODU İLE OPTİMİZASYONU

SAYISAL DENETİMLİ HİDROLİK POZİSYONLAMA SİSTEMİNİN TAGUCHI METODU İLE OPTİMİZASYONU Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. J. Fac. Eng. Arch. Gazi Univ. Cilt 2, No 1, 93-100, 2010 Vol 2, No 1, 93-100, 2010 SAYISAL DENETİMLİ HİDROLİK POZİSYONLAMA SİSTEMİNİN TAGUCHI METODU İLE OPTİMİZASYONU Ahmet

Detaylı

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KONTROL VE OTOMASYON LABORATUVARI

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KONTROL VE OTOMASYON LABORATUVARI CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KONTROL VE OTOMASYON LABORATUVARI Kuruluş Amacı Celal Bayar Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Kontrol

Detaylı

CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR

CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR Çalışmanın amacı. SUNUM PLANI Çalışmanın önemi. Deney numunelerinin üretimi ve özellikleri.

Detaylı

HİDROLİK EĞİTİM SETİ TEMEL DONANIMLAR

HİDROLİK EĞİTİM SETİ TEMEL DONANIMLAR HİDROLİK EĞİTİM SETİ TEMEL DONANIMLAR www.ogenmakina.com Ogen-2010 1.HİDROLİK EĞİTİM SETİ EKİPMANLARI eğitim seti, eğitim masası, sunum seti, hidrolik güç ünitesi ve kontrol ünitesi üzere dört ana kısımdan

Detaylı

Elazığ İlinde Bir Maden Sahasından Kaynaklanan Sızıntı Sularının Maden Çayına Etkisi: II. Diğer Parametreler

Elazığ İlinde Bir Maden Sahasından Kaynaklanan Sızıntı Sularının Maden Çayına Etkisi: II. Diğer Parametreler Karaelmas Science and Engineering Journal/Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi 2 (1): 15-21, 212 Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi Journal home page: www.fbd.karaelmas.edu.tr Araştırma Makalesi Elazığ

Detaylı

Prof. Dr. Nuray Mücellâ Müftüoğlu ÇOMÜ, Ziraat Fakültesi, Toprak Bölümü Çanakkale. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Rize

Prof. Dr. Nuray Mücellâ Müftüoğlu ÇOMÜ, Ziraat Fakültesi, Toprak Bölümü Çanakkale. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Rize Prof. Dr. Nuray Mücellâ Müftüoğlu ÇOMÜ, Ziraat Fakültesi, Toprak Bölümü Çanakkale Ekrem Yüce Dr. Turgay Turna Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Rize Ali Kabaoğlu Safiye Pınar Özer Gökhan Tanyel ÇAYKUR Atatürk

Detaylı

2014 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER

2014 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER NDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER SIRA NO TARİFENİN NEV'İ KARAR NO KARAR TARİHİ SAYFA NO 1 ANADOLU YAKASI PARK VE BAHÇELER MÜDÜRLÜĞÜ 1 Ağaç Budama Bedeli 1.1 Ağaç Budama Ücreti 2 Ağaç Kesim

Detaylı

2016 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER

2016 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER NDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER SIRA NO TARİFENİN NEV'İ KARAR NO KARAR TARİHİ SAYFA NO 1 ANADOLU YAKASI PARK VE BAHÇELER MÜDÜRLÜĞÜ UYGULANACAK İ 1 Ağaç Budama Bedeli 1.1 Ağaç Budama Ücreti

Detaylı

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ Sıra No: SULAMA SUYU ANALİZLERİ: 2014 FİYATI 1 ph 14,00 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 3 Sodyum (Na)

Detaylı

SERVO KONTROLLÜ PLASTİK ENJEKSİYON MAKİNASI TASARIMI

SERVO KONTROLLÜ PLASTİK ENJEKSİYON MAKİNASI TASARIMI 3. Ulusal Talaşlı İmalat Sempozyumu, 04-05 Ekim 2012, Ankara, Türkiye SERVO KONTROLLÜ PLASTİK ENJEKSİYON MAKİNASI TASARIMI Harun KAHYA a, * ve Hakan GÜRÜN b a, * Gazi Üniversitesi Teknoloji Fakültesi İmalat

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

BİR HİDROLİK POZİSYONLAMA SİSTEMİNDE PİSTON ÇAPI, İLERLEME ORANI, YÖN VE EKSEN PARAMETRELERİNİN OPTİMUM SEVİYELERİNİN BELİRLENMESİ

BİR HİDROLİK POZİSYONLAMA SİSTEMİNDE PİSTON ÇAPI, İLERLEME ORANI, YÖN VE EKSEN PARAMETRELERİNİN OPTİMUM SEVİYELERİNİN BELİRLENMESİ ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2009, Volume: 4, Number: 3, Article Number: 1A0025 ENGINEERING SCIENCES Received: November 2008 Accepted: June 2009 Series : 1A ISSN : 1308-7231 2009

Detaylı

3.5. TARIM MAKİNALARI BÖLÜMÜ

3.5. TARIM MAKİNALARI BÖLÜMÜ 3.5. TARIM MAKİNALARI BÖLÜMÜ 3.5.1. TARIM MAKİNALARI ANABİLİM DALI Yürütücü Kuruluş (lar) : Çeşitli Tarımsal Ürünlerin Vakumla Kurutulmasında Kurutma Parametrelerinin Belirlenmesi İşbirliği Yapan Kuruluş

Detaylı

H1 - Otomatik Kontrol Kavramı ve Örnek Devreler. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören

H1 - Otomatik Kontrol Kavramı ve Örnek Devreler. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören H1 - Otomatik Kontrol Kavramı ve Örnek Devreler MAK 3026 - Ders Kapsamı H01 İçerik ve Otomatik kontrol kavramı H02 Otomatik kontrol kavramı ve devreler H03 Kontrol devrelerinde geri beslemenin önemi H04

Detaylı

HİDROLİK SİSTEMLERİN TASARIMINDA PAKET PROGRAM VE HİDROLİK MODÜLLER KULLANILARAK KOLAY BENZETİM YAPILMASI

HİDROLİK SİSTEMLERİN TASARIMINDA PAKET PROGRAM VE HİDROLİK MODÜLLER KULLANILARAK KOLAY BENZETİM YAPILMASI 49 HİDROLİK SİSTEMLERİN TASARIMINDA PAKET PROGRAM VE HİDROLİK MODÜLLER KULLANILARAK KOLAY BENZETİM YAPILMASI Tuna BALKAN M. A. Sahir ARIKAN ÖZET Bu çalışmada, hidrolik sistemlerin tasarımında hazır ticari

Detaylı

ipunch CNC TARET PANÇ PRESLER

ipunch CNC TARET PANÇ PRESLER ipunch CNC TARET PANÇ PRESLER 1950 1971 1974 1981 1994 2001 2003 2011 MVD ilk makinasını imal etmiştir. İlk sac işleme makinası olan sac delme presini imal etmiştir. Ana üretim konusu olan ağır tip abkant

Detaylı

HACH LANGE. Evsel Atık Su Arıtma Tesisine Giriş Öncesi Endüstriyel Deşarjların İzlenmesi İSKİ Örneği HACH LANGE TÜRKİYE OFİSİ

HACH LANGE. Evsel Atık Su Arıtma Tesisine Giriş Öncesi Endüstriyel Deşarjların İzlenmesi İSKİ Örneği HACH LANGE TÜRKİYE OFİSİ HACH LANGE Evsel Atık Su Arıtma Tesisine Giriş Öncesi Endüstriyel Deşarjların İzlenmesi İSKİ Örneği HACH LANGE TÜRKİYE OFİSİ Metin BARAN Proje Müdürü 24 Eylül 2014 Hach Lange Dünya üzerinde birçok noktada

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014 YILI ANALİZ LABORATUVARI FİYAT LİSTESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014 YILI ANALİZ LABORATUVARI FİYAT LİSTESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014 YILI ANALİZ LABORATUVARI FİYAT LİSTESİ A. NUMUNE ALMA/ÖRNEKLEME A.1.Emisyon Kapsamında Numune Alma/Örnekleme Uçucu Organik

Detaylı

ADAPAZARI KENTSEL ATIKSU ARITMA TESĐSĐ ATIKSUYUNUN KARAKTERĐZASYONUNUN ĐNCELENMESĐ VE DEĞERLENDĐRĐLMESĐ

ADAPAZARI KENTSEL ATIKSU ARITMA TESĐSĐ ATIKSUYUNUN KARAKTERĐZASYONUNUN ĐNCELENMESĐ VE DEĞERLENDĐRĐLMESĐ ADAPAZARI KENTSEL ATIKSU ARITMA TESĐSĐ ATIKSUYUNUN KARAKTERĐZASYONUNUN ĐNCELENMESĐ VE DEĞERLENDĐRĐLMESĐ 1 Beytullah EREN, 1 Büşra SUROĞLU, 1 Asude ATEŞ, 1 Recep ĐLERĐ, 2 Rüstem Keleş ÖZET: Bu çalışmada,

Detaylı

ÜÇ EKSENLİ MASA TİPİ CNC FREZE TEZGAHI TASARIM VE PROTOTİPİ. Cem DOĞAN, Kerim ÇETĠNKAYA

ÜÇ EKSENLİ MASA TİPİ CNC FREZE TEZGAHI TASARIM VE PROTOTİPİ. Cem DOĞAN, Kerim ÇETĠNKAYA ÜÇ EKSENLİ MASA TİPİ CNC FREZE TEZGAHI TASARIM VE PROTOTİPİ Cem DOĞAN, Kerim ÇETĠNKAYA *Karabük Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi, Makine Eğitimi Bölümü, Karabük Özet Günümüzde Teknolojinin gelişmesi

Detaylı

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR AMAÇ Çorlu katı atık depolama sahası sızıntı sularının ön arıtma alternatifi olarak koagülasyon-flokülasyon yöntemi ile arıtılabilirliğinin değerlendirilmesi Arıtma alternatifleri

Detaylı

010 SİSTEMİ. TEKNOSİSTEM MÜHENDİSLİK - Gazcılar Cad. Anafarta Sok. No:1/A BURSA, Tel:(224)272 37 34 Faks:272 40 19

010 SİSTEMİ. TEKNOSİSTEM MÜHENDİSLİK - Gazcılar Cad. Anafarta Sok. No:1/A BURSA, Tel:(224)272 37 34 Faks:272 40 19 010 SİSTEMİ 1 VOLUMETRİK DAĞITICILAR US ve USM Serisi volumetrik yağlama blokları endirek yağlama için tasarlanmıştır. Pompa basıncının düşmesinden sonra yağlama bloklarına gönderilen yağ yaylar vasıtasıyla

Detaylı

AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI

AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI *Mehmet YÜCEER, **Erdal KARADURMUŞ, *Rıdvan BERBER *Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Tandoğan - 06100

Detaylı

Lineer Pivot Sulama ve Center Pivot Sulama Sistemlerinde Uzaktan RF Kontrol & İzleme & Pozisyon Kontrol Sistemleri

Lineer Pivot Sulama ve Center Pivot Sulama Sistemlerinde Uzaktan RF Kontrol & İzleme & Pozisyon Kontrol Sistemleri Lineer Pivot Sulama ve Center Pivot Sulama Sistemlerinde Uzaktan RF Kontrol & İzleme & Pozisyon Kontrol Sistemleri 1 -Makineların sulama oranı 2-Nem oranı 3-PIVOT Çalış / Dur 4- Pivot Enerjisini Aç / Kapat

Detaylı

Yenilikçi Teknolojiler www.ermaksan.com.tr Makas Serisi HGS. Hidrolik Devirmeli Makas HGS

Yenilikçi Teknolojiler www.ermaksan.com.tr Makas Serisi HGS. Hidrolik Devirmeli Makas HGS Yenilikçi Teknolojiler www.ermaksan.com.tr Makas Serisi HGS Hidrolik Devirmeli Makas HGS Hidrolik Devirmeli Makas Dünyada ispatlamış olduğu tecrübesiyle ERMAKSAN, yüksek teknoloji kullanarak 19 den beri

Detaylı

CNC FREZE TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI

CNC FREZE TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI CNC FREZE TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI Frezelemenin Tanımı Çevresinde çok sayıda kesici ağzı bulunan takımın dönme hareketine karşılık, iş parçasının öteleme hareketi yapmasıyla gerçekleştirilen talaş

Detaylı

Hastanelerde Su Kullanımı. M.Ali SÜNGÜ Amerikan Hastanesi Bakım ve Onarım Müdürü alis@amerikanhastanesi.org

Hastanelerde Su Kullanımı. M.Ali SÜNGÜ Amerikan Hastanesi Bakım ve Onarım Müdürü alis@amerikanhastanesi.org Hastanelerde Su Kullanımı M.Ali SÜNGÜ Amerikan Hastanesi Bakım ve Onarım Müdürü alis@amerikanhastanesi.org Bir Çin atasözü der ki; Suyu içmeden önce, kaynağını öğren Hastanelerde infeksiyon kaynaklarını

Detaylı

KÜTLE ÖLÇÜMLERİNDE OTOMASYON

KÜTLE ÖLÇÜMLERİNDE OTOMASYON 83 KÜTLE ÖLÇÜMLERİNDE OTOMASYON Levent YAĞMUR Sevda KAÇMAZ Ümit Y.AKÇADAĞ ÖZET Günümüz ihtiyaçları ve kütle kalibrasyonları göz önüne alındığında kütle ölçümlerinde otomasyonun kaçınılmaz olduğu değerlendirilebilir.

Detaylı

FINEAMIN 06 kullanılan kazan sistemlerinin blöfleri yalnızca ph ayarlaması yapılarak sorunsuzca kanalizasyona dreyn edilebilir.

FINEAMIN 06 kullanılan kazan sistemlerinin blöfleri yalnızca ph ayarlaması yapılarak sorunsuzca kanalizasyona dreyn edilebilir. Kazan Kimyasalları FINEAMIN 06 Demineralize su kullanlan, yüksek basınçlı buhar sistemleri için korozyon ve kireçlenmeyi önleyici kimyasal Kullanıcı ve Çevre Dostu: FINEAMIN 06, doğada hemen hemen tümüyle

Detaylı

SKF bu yolda ilerlerken bünyesinde servis-yağlama-sızdırmazlık platformlarınıda geliştirmiş ve bu platformlarda çalışmalarını devam ettirmektedir.

SKF bu yolda ilerlerken bünyesinde servis-yağlama-sızdırmazlık platformlarınıda geliştirmiş ve bu platformlarda çalışmalarını devam ettirmektedir. Günümüzde teknolojinin gelişimi ile birlikte endüstriyel işletmelerin eskiye oranla satınaldıkları ürünlerden beklentileride artmış ve beklentilerini en üst seviyede karşılayabilecek ürünleri tercih etmelerinin

Detaylı

ÇEVRE OLÇUM VE ANALİZLERİ ON YETERLİK BELGESİ

ÇEVRE OLÇUM VE ANALİZLERİ ON YETERLİK BELGESİ C T.C. T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE OLÇUM VE ANALİZLERİ ON YETERLİK BELGESİ : ÖY-48/242/2013 Kapsam Düzenleme Tarihi : : Su, Atık Su, Deniz Suyu, Numune Alma : Adres : ALM Binası Zemin Kat

Detaylı

BİLGİSAYARLI TASARIM VE İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK KRANK MİLİ İMALATI ÖZET ABSTRACT

BİLGİSAYARLI TASARIM VE İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK KRANK MİLİ İMALATI ÖZET ABSTRACT BİLGİSAYARLI TASARIM VE İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK KRANK MİLİ İMALATI Ömer PEKDUR 1, Can CANDAN 2, Davut AKDAŞ 3, Yaşar AKMAN 4, Sabri BIÇAKÇI 5 1 opekdur@gmail.com 6 ncı Ana Bakım Merkezi Komutanlığı,

Detaylı

CNC FREZE BAHAR DÖNEMİ DERS NOTLARI

CNC FREZE BAHAR DÖNEMİ DERS NOTLARI CNC FREZE BAHAR DÖNEMİ DERS NOTLARI Frezeleme; mevcut olan en esnek işleme yöntemidir ve neredeyse her şekli işleyebilir. Bu esnekliğin dezavantajı, optimize etmeyi daha zor hale getirecek şekilde uygulama

Detaylı

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK 1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK Kentsel Atıksu Arıtım Tesislerinde Geliştirilmiş Biyolojik Fosfor Giderim Verimini Etkileyen Faktörler Tolga Tunçal, Ayşegül Pala, Orhan Uslu Namık

Detaylı

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sosyoekonomik Etkiler Sağlık Etkileri 1. DOĞAL KAYNAKLAR ÜZERİNDEKİ

Detaylı

GÜBRE TAVSİYELERİ Gübrelemenin Amacı, - Önce Toprak Analizi - Usulüne Uygun Toprak Örneği Alma

GÜBRE TAVSİYELERİ Gübrelemenin Amacı, - Önce Toprak Analizi - Usulüne Uygun Toprak Örneği Alma GÜBRE TAVSİYELERİ Gübrelemenin Amacı, Toprakta eksikliği tespit edilen bitki besin maddelerini toprağa ilave etmek suretiyle, mümkün olduğu kadar yüksek bir bitkisel üretim ve kaliteli ürün elde etmektir.

Detaylı

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ. ERZURUM HALK ÇEġMELERĠNĠN FĠZĠKSEL-KĠMYASAL- MĠKROBĠYOLOJĠK YÖNDEN ĠNCELENMESĠ VE DEĞERLENDĠRĠLMESĠ. Banu TULUK, Figen ORHAN

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ. ERZURUM HALK ÇEġMELERĠNĠN FĠZĠKSEL-KĠMYASAL- MĠKROBĠYOLOJĠK YÖNDEN ĠNCELENMESĠ VE DEĞERLENDĠRĠLMESĠ. Banu TULUK, Figen ORHAN ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ERZURUM HALK ÇEġMELERĠNĠN FĠZĠKSEL-KĠMYASAL- MĠKROBĠYOLOJĠK YÖNDEN ĠNCELENMESĠ VE DEĞERLENDĠRĠLMESĠ Banu TULUK, Figen ORHAN Erzurum ilinde içme-kullanma suyu 2008 yılı öncesine kadar

Detaylı

GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET İÇİ EĞİTİM PROGRAMLARI MÜFREDATLARI BÖLÜM I

GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET İÇİ EĞİTİM PROGRAMLARI MÜFREDATLARI BÖLÜM I Versiyon Tarih Hazırlayanlar Tanımlama Taslak 24.11.2014 Mesut GÖLBAŞI Ersin AKILLI Hüseyin AYDIN Antalya-Alanya Hizmet İçi Değerlendirme Toplantısında düzenlenmiştir. BÖLÜM I Hizmet İçi Eğitim Programının

Detaylı

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 Volümetrik debimetre nedir?? Fark basınç ölçümü ile hava akış verimini kontrol etmenizi sağlayan, bakım gerektirmeyen, yenilikçi bir Pnömatik otomasyon kontrol sistemidir, bu

Detaylı

PNÖMATİK VE HİDROLİK SİSTEM UYGULAMALARI. Ömür AKYAZI 1, Doğan ÇOKRAK 2

PNÖMATİK VE HİDROLİK SİSTEM UYGULAMALARI. Ömür AKYAZI 1, Doğan ÇOKRAK 2 Fırat Üniversitesi-Elazığ PNÖMATİK VE HİDROLİK SİSTEM UYGULAMALARI Ömür AKYAZI 1, Doğan ÇOKRAK 2 1 Sürmene Abdullah Kanca Meslek Yüksekokulu Karadeniz Teknik Üniversitesi oakyazi@ktu.edu.tr 2 Teknik Eğitim

Detaylı

ECOMFORT 3 YIL. Avantajları. Fonksiyonu. Enerji Ekonomisi. Modeller

ECOMFORT 3 YIL. Avantajları. Fonksiyonu. Enerji Ekonomisi. Modeller ECOMFORT Fonksiyonu Küçük ve orta büyüklükteki iklimlendirme uygulamalarında iç ortamın ısıtılması/soğutulması ve filtrelenmesi için kullanılmaktadır. Asma tavana montaj imkanı vardır, hava dağıtımı asma

Detaylı

GPS ile Hassas Tarım Uygulamaları

GPS ile Hassas Tarım Uygulamaları GPS ile Hassas Tarım Uygulamaları Hassas tarım değişken oranlar ilkesiyle gerekeni, gerektiği yere, gerektiği zaman, gerektiği kadar kullanımı temel almış olan bir teknoloji olduğu için, konumsal bilgi

Detaylı

Presinizi Servoprese Dönüştürmek Pres Sürücüsü PSH

Presinizi Servoprese Dönüştürmek Pres Sürücüsü PSH Presinizi Servoprese Dönüştürmek Pres Sürücüsü PSH Presinizi Yenilikçi Bir Anlayışla Kontrol Edin. Yenilikçilik PSH Pres sürücüsünde Servopompalar klasik valf ve kontrol teknolojisinin yerini alır. Bu

Detaylı

Ekstra Güvenlik ve Anti-Terör Sistemleri METAXDOOR SECURITY. Security Geçiş Sistemleri. Kayar Kapılar. Döner Kapılar.

Ekstra Güvenlik ve Anti-Terör Sistemleri METAXDOOR SECURITY. Security Geçiş Sistemleri. Kayar Kapılar. Döner Kapılar. Döner Kapılar Kayar Kapılar Hastane Kapıları 90 Derece Kapılar Security Geçiş Sistemleri METAXDOOR SECURITY Ekstra Güvenlik ve Anti-Terör Sistemleri METAXDOOR RBK Road Blocker Metaxdoor RBK Road Blocker

Detaylı

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU Fiziksel ve Kimyasal Analizler - ph Değeri Elektrometrik AWWA 4500-H + B 21 st ed. 2005-103-105 o C de Toplam Katı Madde AWWA 2540-B 21 st ed. 2005 - İletkenlik AWWA

Detaylı

Araçlar: Çıkarma Parçaları şu şekilde etiketlenmiştir:

Araçlar: Çıkarma Parçaları şu şekilde etiketlenmiştir: Araçlar: Deney Hücresi Deney Çözeltileri o Soğutma Kulesinden Alınan Numuneler o Laboratuvarda Hazırlanan Çözeltiler Deney Numunesi (Numune Çıkarma sı, 30mm * 50mm * 2mm) Su devirdaim Havuzu (40 C) GRANDER

Detaylı

MLS-310 MANYETİK LİNEER ENCODER SİSTEMİ

MLS-310 MANYETİK LİNEER ENCODER SİSTEMİ MLS-310 MANYETİK LİNEER ENCODER SİSTEMİ KENDİNDEN YATAKLANMIŞ KAPALI ÖLÇÜM SİSTEMİ Manyetik Temassız Lineer Encoder Sistem 5 µm 'den 62,5 µm ' ye kadar Çözünürlük Değerleri 0,001-0,005-0,010-0,025-0,050

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Kalibrasyon Laboratuvarı Akreditasyon No: Adresi : Osmaniye mah. Ümraniye Sok. No:11/B Bakırköy 34144 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0 212 660 87 81 Faks : 0 212 660

Detaylı

BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI

BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI 1. KURUMUN ADI : 2. KURUMUN ADRESİ : 3. KURUCUNUN ADI : 4. PROGRAMIN ADI : Bilgisayar Sayısal Kontrollü

Detaylı

Yenilikçi Teknolojiler.

Yenilikçi Teknolojiler. Yenilikçi Teknolojiler. CNC Hidrolik Abkant Pres EcoBend, hem standart hem de opsiyonel olarak sunduğu donanım özellikleri ile kullanıcı dostu olmaya ve ekonomik anlamda iºletmenize vermiº olduğu güç ile

Detaylı

YARASA VE ÇİFTLİK GÜBRESİNİN BAZI TOPRAK ÖZELLİKLERİ ve BUĞDAY BİTKİSİNİN VERİM PARAMETRELERİ ÜZERİNE ETKİSİ

YARASA VE ÇİFTLİK GÜBRESİNİN BAZI TOPRAK ÖZELLİKLERİ ve BUĞDAY BİTKİSİNİN VERİM PARAMETRELERİ ÜZERİNE ETKİSİ ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ YARASA VE ÇİFTLİK GÜBRESİNİN BAZI TOPRAK ÖZELLİKLERİ ve BUĞDAY BİTKİSİNİN VERİM PARAMETRELERİ ÜZERİNE ETKİSİ TARIMSAL YAPILAR VE SULAMA ANABİLİM

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU. Okul Eğitimi Süresi

DERS BİLGİ FORMU. Okul Eğitimi Süresi ) GÜÇ ELEKTRONİĞİ (0860120203-0860170113) VE ENERJİ Zorunlu Meslek i Seçmeli (Proje, Ödev, Araştırma, İş Yeri ) 4 56 44 100 Kredisi 3+1 4 Bu derste; yarı iletken anahtarlama elemanları, doğrultucu ve kıyıcı

Detaylı

Mekanik Titreşimli Zeytin Hasat Makinasının Performans Değerlerinin Belirlenmesi

Mekanik Titreşimli Zeytin Hasat Makinasının Performans Değerlerinin Belirlenmesi Ulud. Üniv. Zir. Fak. Derg., (2003) 17(2): 103-110 Mekanik Titreşimli Zeytin Hasat Makinasının Performans Değerlerinin Belirlenmesi Eşref IŞIK * Halil ÜNAL ** ÖZET Bu çalışmada, ülkemizin zeytin üretim

Detaylı

Aydın İlindeki Bazı Süt Sağım Tesislerinin Teknik Özellikleri. Technical Properties of Some Milking Parlours in Aydın Province

Aydın İlindeki Bazı Süt Sağım Tesislerinin Teknik Özellikleri. Technical Properties of Some Milking Parlours in Aydın Province Aydın İlindeki Bazı Süt Sağım Tesislerinin Teknik Özellikleri Türker SARAÇOĞLU, Nurettin TOPUZ, Cengiz ÖZARSLAN Adnan Menderes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Makinaları Bölümü, Aydın turksar@hotmail.com

Detaylı

Ankara da İçme ve Kullanma Suyu Kalitesi Ülkü Yetiş ODTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü ODTÜ

Ankara da İçme ve Kullanma Suyu Kalitesi Ülkü Yetiş ODTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü ODTÜ Ankara da İçme ve Kullanma Suyu Kalitesi Ülkü Yetiş Çevre Mühendisliği Bölümü KAPSAM Ham Su Kalitesi? Nasıl arıtılıyor? Nasıl bir su içiyoruz? Sorunlar Çevre Mühendisliği Bölümü 2 KAPSAM Ham Su Kalitesi?

Detaylı

Su Jeti Kesiminde Bilgisayar Kontrolü. Kontrol Sistemleri Mühendisliği... KÖMBE

Su Jeti Kesiminde Bilgisayar Kontrolü. Kontrol Sistemleri Mühendisliği... KÖMBE Su Jeti Kesiminde Bilgisayar Kontrolü Kontrol Sistemleri Mühendisliği... KÖMBE Su jeti nedir? Su jeti, metali yada başka bir maddeyi içerisinde bulunan su ve aşındırıcı maddelerle, suyun çok yüksek bir

Detaylı

YATAY VE DİKEY OLARAK KONUMLANDIRILMIŞ KRANK-BİYEL MEKANİZMASININ BİLGİSAYAR DESTEKLİ ANALİZİ

YATAY VE DİKEY OLARAK KONUMLANDIRILMIŞ KRANK-BİYEL MEKANİZMASININ BİLGİSAYAR DESTEKLİ ANALİZİ 2. Ulusal Tasarım İmalat ve Analiz Kongresi 11-12 Kasım 2010- Balıkesir YATAY VE DİKEY OLARAK KONUMLANDIRILMIŞ KRANK-BİYEL MEKANİZMASININ BİLGİSAYAR DESTEKLİ ANALİZİ Celil YAVUZ*, Murat SARIKAYA**, Mustafa

Detaylı

MİDEA ISI POMPASI-HAVUZ /SPA SU ISITMA

MİDEA ISI POMPASI-HAVUZ /SPA SU ISITMA MİDEA ISI POMPASI-HAVUZ /SPA SU ISITMA Bireysel ve Ticari Tipler üzme Havuzu için Isıtma ve Soğutma Suyu sağlar. Kapasite Durumu 6 kw: 40m³ 8 kw: 50m³ BİREYSEL HAVUZ/SPA ISI POMPASI 12kW: 60~85m³ 14kW:

Detaylı

BİYOLOJİK YÖNTEMLE ARITILAN KENTSEL ATIK SULARIN YENİDEN KULLANIMI İÇİN NANOFİLTRASYON (NF) YÖNTEMİNİN UYGULANMASI

BİYOLOJİK YÖNTEMLE ARITILAN KENTSEL ATIK SULARIN YENİDEN KULLANIMI İÇİN NANOFİLTRASYON (NF) YÖNTEMİNİN UYGULANMASI BİYOLOJİK YÖNTEMLE ARITILAN KENTSEL ATIK SULARIN YENİDEN KULLANIMI İÇİN NANOFİLTRASYON (NF) YÖNTEMİNİN UYGULANMASI Samuel BUNANI a, Eren YÖRÜKOĞLU a, Gökhan SERT b, Ümran YÜKSEL a, Mithat YÜKSEL c, Nalan

Detaylı

BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) TORNA TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI

BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) TORNA TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) TORNA TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI 1. KURUMUN ADI : 2. KURUMUN ADRESİ : 3. KURUCUNUN ADI : 4. PROGRAMIN ADI : Bilgisayar Sayısal Kontrollü (CNC)

Detaylı

Ufuk TÜRKER* * A.Ü.Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları Bölümü, Ankara uturker@agri.ankara.edu.tr

Ufuk TÜRKER* * A.Ü.Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları Bölümü, Ankara uturker@agri.ankara.edu.tr HASSAS TARIM TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI Ufuk TÜRKER* * A.Ü.Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları Bölümü, Ankara uturker@agri.ankara.edu.tr HASSAS TARIM NEDİR? Tarımda hedeflere ulaşmak 3 anahtar unsur gereklidir.

Detaylı

ENTEK TEKNOLOJİ EĞİTİMLERİ

ENTEK TEKNOLOJİ EĞİTİMLERİ ENTEK TEKNOLOJİ EĞİTİMLERİ HIDR HİDROLİK TEKNOLOJİSİ EĞİTİMİ o Hidrolik devre elemanlarını tanımak ve çalışma prensiplerini öğrenmek o Uluslararası standartlara göre hidrolik devre şeması çizebilmek ve

Detaylı

ARILI DAMLA SULAMA SĐSTEMLERĐ

ARILI DAMLA SULAMA SĐSTEMLERĐ ARILI DAMLA SULAMA SĐSTEMLERĐ Bitki gelişimi için gerekli olan su ile suda eriyebilen besin maddelerinin, istenilen zamanda ve istenilen miktarda,kontrollü olarak bitki kök bölgesine damlalar halinde verilmesine

Detaylı

Yeni Nesil Beton Santralleri Başlıca Avantajları PowerMix 180 TEKNİK ÖZELLİKLERİ Model: Kapasite: Karıştırıcı Mikser: AGREGA BUNKER

Yeni Nesil Beton Santralleri Başlıca Avantajları PowerMix 180 TEKNİK ÖZELLİKLERİ Model: Kapasite: Karıştırıcı Mikser: AGREGA BUNKER Yeni Nesil Beton Santralleri Başlıca Avantajları PowerMix 180 Demirstar, değişik kapasite ve özelliklerde ürettiği sabit beton santralleri ile beton üreticilerinin tüm ihtiyaçlarına rahatlıkla cevap verebilmektedir.

Detaylı

BH SERİSİ HIZLI PLASTİK ENJEKSİYON MAKİNELERİ (150-500 TON)

BH SERİSİ HIZLI PLASTİK ENJEKSİYON MAKİNELERİ (150-500 TON) BH SERİSİ HIZLI PLASTİK ENJEKSİYON MAKİNELERİ (150-500 TON) 1 BH Serisi Std Hızlı Plastik Enjeksiyon Makinesinin tasarım ve geliştirmesi BORCHE firması tarafından yapılmış olup, PATENT hakları ile korunmaktadır.

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI SENSÖRLER VE DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SÜREÇ KONTROL Süreç Kontrol Süreç kontrolle ilişkili işlemler her zaman doğada var olmuştur. Doğal süreç kontrolünü yaşayan bir

Detaylı

SYSTEM X-BLOCK ADIM ADIM KURULUM REHBERİ

SYSTEM X-BLOCK ADIM ADIM KURULUM REHBERİ 1 SYSTEM X-BLOCK ADIM ADIM KURULUM REHBERİ GİRİŞ SYSTEM X-BLOCK kendisi arasındaki küçük bir hava tankı ve buna bağlı aynı basınçta çalışan çok sayıda pnömatik silindir devreleri kapalı bir devre içinde

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Mustafa NİL

Yrd. Doç. Dr. Mustafa NİL Yrd. Doç. Dr. Mustafa NİL ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Fırat Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Y. Kocaeli Üniversitesi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı

Detaylı

Dersin Adı Alan Meslek / Dal Dersin Okutulacağı Dönem/Sınıf/Yıl Süre. Dersin Amacı. Dersin Tanımı Dersin Ön Koşulları

Dersin Adı Alan Meslek / Dal Dersin Okutulacağı Dönem/Sınıf/Yıl Süre. Dersin Amacı. Dersin Tanımı Dersin Ön Koşulları Dersin Adı Alan Meslek / Dal Dersin Okutulacağı Dönem/Sınıf/Yıl Süre Dersin Amacı Dersin Tanımı Dersin Ön Koşulları Ders İle Kazandırılacak Yeterlilikler Dersin İçeriği Yöntem ve Teknikler Eğitim Öğretim

Detaylı

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi 1 Motorlar: Çalışma prensibi Motorlar: Çalışma prensibi 2 Motorlar: Çalışma prensibi AC sinyal kutupları ters çevirir + - AC Motor AC motorun hızı üç değişkene

Detaylı

MAK-LAB017 HİDROLİK SERVO MEKANİZMALAR DENEYİ 1. DENEYİN AMACI 2. HİDROLİK SİSTEMLERDE KULLANILAN ENERJİ TÜRÜ

MAK-LAB017 HİDROLİK SERVO MEKANİZMALAR DENEYİ 1. DENEYİN AMACI 2. HİDROLİK SİSTEMLERDE KULLANILAN ENERJİ TÜRÜ MAK-LAB017 HİDROLİK SERVO MEKANİZMALAR DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Bu deneyin amacı temel ilkelerden hareket ederek, hidrolik sistemlerde kullanılan elemanların çalışma ilkeleri ve hidrolik devre kavramlarının

Detaylı

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Hüseyin Fidan, Vildan Çınarlı, Muhammed Uysal, Kadriye Filiz Balbal, Ali Özdemir 1, Ayşegül Alaybeyoğlu 2 1 Celal Bayar Üniversitesi, Matematik Bölümü, Manisa

Detaylı

Mak-204. Üretim Yöntemleri II. Talaşlı Đmalatın Genel Tanımı En Basit Talaş Kaldırma: Eğeleme Ölçme ve Kumpas Okuma Markalama Tolerans Kesme

Mak-204. Üretim Yöntemleri II. Talaşlı Đmalatın Genel Tanımı En Basit Talaş Kaldırma: Eğeleme Ölçme ve Kumpas Okuma Markalama Tolerans Kesme Mak-204 Üretim Yöntemleri II Talaşlı Đmalatın Genel Tanımı En Basit Talaş Kaldırma: Eğeleme Ölçme ve Kumpas Okuma Markalama Tolerans Kesme Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi

Detaylı

Proses Analizörleri ile Atıksu Arıtma Tesislerinde Enerji Verimli Kontrol Örnek Uygulamaları /

Proses Analizörleri ile Atıksu Arıtma Tesislerinde Enerji Verimli Kontrol Örnek Uygulamaları / October 2, 2009_HACH LANGE United for Water Quality_page 1 HACH LANGE United for Water Quality Proses Analizörleri ile Atıksu Arıtma Tesislerinde Enerji Verimli Kontrol Örnek Uygulamaları / Beispiele von

Detaylı

Araştırma Geliştirme Ltd. Şti. - Firma Tanıtım Sunumu -

Araştırma Geliştirme Ltd. Şti. - Firma Tanıtım Sunumu - Araştırma Geliştirme Ltd. Şti. - Firma Tanıtım Sunumu - Şubat 2013 Hakkımızda Firma Profili Ekip Faaliyet Alanları Firma Profili Hakkımızda Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı nın 2012 Teknogirişim Sermaye

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI SENSÖRLER VE DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SEVİYENİN ÖLÇÜLMESİ Seviye Algılayıcılar Şamandıra Seviye Anahtarları Şamandıralar sıvı seviyesi ile yukarı ve aşağı doğru hareket

Detaylı

MEKATRONĐK EĞĐTĐMĐNDE KULLANILMAK ÜZERE HĐDROLĐK POZĐSYONLAMA EĞĐTĐM SETĐ TASARIMI

MEKATRONĐK EĞĐTĐMĐNDE KULLANILMAK ÜZERE HĐDROLĐK POZĐSYONLAMA EĞĐTĐM SETĐ TASARIMI MEKATRONĐK EĞĐTĐMĐNDE KULLANILMAK ÜZERE HĐDROLĐK POZĐSYONLAMA EĞĐTĐM SETĐ TASARIMI DESIGN OF HYDROULIC POSITIONING TRAINING SET TO BE USED IN MECHATRONICS EDUCATION Rıza GÜRBÜZ, Çankırı Karatekin Üniversitesi,

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

12.Patates.. Patates.. Patates yumru olarak ekildiğinden patates ekim makinaları da diğer makinalardan ayrı olarak tasarlanmış özel makinalardır.

12.Patates.. Patates.. Patates yumru olarak ekildiğinden patates ekim makinaları da diğer makinalardan ayrı olarak tasarlanmış özel makinalardır. 12.Patates.. Patates.. Patates yumru olarak ekildiğinden patates ekim makinaları da diğer makinalardan ayrı olarak tasarlanmış özel makinalardır. Patates yumrusunun en büyük özelliği dışardan gelen fiziksel

Detaylı

RMF TANDEM 900 OFF-LINE FİLTRELERİ

RMF TANDEM 900 OFF-LINE FİLTRELERİ Değerli Kuruluşunuza uzun yıllar güvenle hizmet verecek olan ve filtrasyon teknolojisinde günümüzün en yüksek teknolojisine sahip RMF Filtre Sistemlerine ürünlerine göstermiş olduğunuz ilgiye teşekkür

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü Ek-9A T.C. ÇED İzin ve Denetim lüğü Kapsam : Su, Atık Su, Atık, Gürültü, Numune Alma Düzenleme Tarihi : 12.05.2015 Laboratuvar Adı : Gümüşsu A.Ş. Çevre Laboratuvarı Adres : Zafer Mah. Değirmen Cad. No:41

Detaylı

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ ALİAĞA MESLEK YÜKSEKOKULU

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ ALİAĞA MESLEK YÜKSEKOKULU ELEKTRİK PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 2013 / 2014 EĞİTİM ÖĞRETİM DÖNEMİ 1. SINIF 1. YARIYIL 107 Matematik-I 3 0 3 3 Sayılar,olasılık ile ilgili temel esasları uygulamak, cebir çözümlerini yapmak, geometri

Detaylı

KEMAL BAY OTEL'İN MUZ BAHÇESİNDE EM ( Efektif mikroorganizmalar ) UYGULAMALARI. Elde Edilen Sonuçlar Ve Gözlemler ( 03.09.2004 --04.02.

KEMAL BAY OTEL'İN MUZ BAHÇESİNDE EM ( Efektif mikroorganizmalar ) UYGULAMALARI. Elde Edilen Sonuçlar Ve Gözlemler ( 03.09.2004 --04.02. KEMAL BAY OTEL'İN MUZ BAHÇESİNDE EM ( Efektif mikroorganizmalar ) UYGULAMALARI Elde Edilen Sonuçlar Ve Gözlemler ( 03.09.2004 --04.02.2005 ) Bu Bölgede Naturem'in Akdeniz Bölge Bayii Albi Tarım Ve Hayvancılık

Detaylı

MAK-204. Üretim Yöntemleri. (8.Hafta) Kubilay Aslantaş

MAK-204. Üretim Yöntemleri. (8.Hafta) Kubilay Aslantaş MAK-204 Üretim Yöntemleri Vidalar-Vida Açma Đşlemi (8.Hafta) Kubilay Aslantaş Kullanım yerlerine göre vida Türleri Bağlama vidaları Hareket vidaları Kuvvet ileten vidaları Metrik vidalar Trapez vidalar

Detaylı

MUĞLA HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI

MUĞLA HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI Sayfa No :1 / 7 1.0-KLİNİK DIŞI MİKROBİYOLOJİK ANALİZLER Diyaliz Suyu 2 gün LAL (Limulus Amebocyte Lysate) - Endotoksin Pyrosate Toplam Koloni Sayısı (37 C-48s) TS EN ISO 6222 Doğal Kaynak ve İçme Suyu

Detaylı

BİTKİ KORUMA TEKNİKERİ

BİTKİ KORUMA TEKNİKERİ TANIM Bitkisel üretimin her aşamasında, ürünün ortaya çıkabilecek olumsuz etkilerden (hastalıklar, böcekler, yabancı otlar vb.) korunması ve üretimde kalitenin yükseltilmesi konusunda çalışan teknik ara

Detaylı

Hazır Kit(HACH)-DPD pp. Metot /Spektrofotometrik.

Hazır Kit(HACH)-DPD pp. Metot /Spektrofotometrik. 1-HAVUZ SUYU İ S.B. 15.12.2011 ve 28143 sayı ile yayımlanan " Yüzme Havuzlarının Tabi Olacağı Sağlık Esasları ve Şartları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik " Renk Tortu Bulanıklık

Detaylı

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni İÇİNDEKİLER YÖNETİCİ ÖZETİ... 3 1 Toz ve Gaz Emisyonlarõnõn Kontrolü...4-5 Toz...4-5 Havada Hidrojen Siyanür (HCN) Gazõ... 6 2 Gürültü Kontrolü... 7 3 Kimyasal

Detaylı

İzolasyon Yalıtım Direnç Ölçer Marka/Model METREL/ 3201

İzolasyon Yalıtım Direnç Ölçer Marka/Model METREL/ 3201 İzolasyon Yalıtım Direnç Ölçer Marka/Model METREL/ 3201 250V-5kV arası 25V luk adımlarla ayarlanabilir test gerilimi 5mA güçlü kısa devre akımı 10 T Ohm a kadar direnç ölçebilme Doğruluk-İzolasyon: 5 %

Detaylı

ISITMA SİSTEMLERİ BİLGİ FORMU

ISITMA SİSTEMLERİ BİLGİ FORMU ISITMA SİSTEMLERİ BİLGİ FORMU Tarih: Müşteri Adı Adresi Şehir Posta Kodu : Sistem Sorumlusu ve Görevi Tel. Faks : GSM e-mail : HİKAYESİ Müşteri şimdiki sonuçlardan memnun mu? Evet Hayır Sorunların derecesi

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ Danışman Doç. Dr. Tufan BAL YÜKSEK LİSANS TEZİ TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI ISPARTA - 2016 2016 [] TEZ

Detaylı