TÜRKİYE DE PARASAL AKTARIM KANALLARININ İŞLEYİŞİ VE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ. İbrahim M. TURHAN, Borsa İstanbul. Nihat GÜMÜŞ, Borsa İstanbul.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE DE PARASAL AKTARIM KANALLARININ İŞLEYİŞİ VE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ. İbrahim M. TURHAN, Borsa İstanbul. Nihat GÜMÜŞ, Borsa İstanbul."

Transkript

1 TÜRKİYE DE PARASAL AKTARIM KANALLARININ İŞLEYİŞİ VE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ İbrahim M. TURHAN, Borsa İstanbul Nihat GÜMÜŞ, Borsa İstanbul Özet Bu çalışmanın temel amacı Türkiye de parasal aktarım kanallarının işleyişinin ve birbirlerine göre nisbî önemlerinin güncel veriler göz önünde bulundurularak incelenmesidir yılı Ocak ayı ve 2013 yılı Kasım ayı arasındaki aylık veriler kullanılarak yapılan vektör otoregrsyon (VAR) analizinin sonuçları Türkiye ekonomisi özelinde, faiz oranı, döviz kuru ve kredi kanallarının işlemekte olduğunu göstermektedir. Ancak çalışmanın en dikkat çekici bulgusu para politikası kararlarının reel ekonomiye geçişinde döviz kuru kanalının nisbî önemidir. Uygulanan varyans ayrıştırması analizi sonucunda analizde kullanılan tüm değişkenler için reel efektif kur ile açıklanan varyansın faiz oranları ile açıklanan varyanslardan daha yüksek olduğu bulunmuştur. Öte yandan faiz oranları döviz kurlarındaki oynaklıklar üzerinde etkilidirler ve bu yönleriyle para politikasının şekillendirilmesinde büyük öneme sahiptirler. Granger nedensellik analizi bir yandan faiz oranlarının döviz kurundaki oynaklıkların belirlenmesindeki öncü rolüne işaret ederken diğer yandan döviz kurlarının bankaların dış borç miktarlarındaki değişimler ile kredi genişlemesi üzerindeki etkisini göstermektedir. Ayrıca bankaların ve diğer özel sektör firmalarının dış borç pozisyonlarının kredi büyümesi ile birlikte sanayi üretimindeki değişimlerin açıklanmasında etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma para politikasının dizaynı açısından önemli sonuçlara işaret etmektedir. Anahtar kelimeler: parasal aktarım mekanizması, para politikası, faiz oranı kanalı, döviz kuru kanalı. 1. Giriş Para politikasının en uygun şekilde nasıl tasarlanacağı sorusu üzerinde Friedman ın 1970 yılında yayınladığı makaleden günümüze kadar süregelmiş hararetli bir tartışma bulunmaktadır (Taylor, 1995). Geçen zaman zarfında, makroekonomik çevrede meydana gelen gelişmelere müdahale etmek amacıyla para politikasının ne şekilde kullanılması grektiğine ilişkin birçok teorik ve uygulamalı araştırma yapılmış, modeller tasarlanmıştır. Ana akım ekonomi okulları içerisinde konuya yaklaşımda ciddi farklılıklar bulunsa da para 1

2 politikasının en azından kısa vadede toplam makroekonomik çıktıya etkisinin bulunduğu kabul edilmiştir 1. Bu çerçevede, para politikasına ilişkin kararların hangi mekanizmalar üzerinden ekonomik aktivitelere aktarıldığı halen büyük bir ekonomik ilgi alanıdır. Literatürde genel olarak yer verilen aktarım mekanizmaları faiz oranı kanalı, döviz kuru kanalı, varlık fiyatları kanalı ve kredi kanalı olarak sıralanabilir (Mishkin, 1995). Parasal aktarımın temel mekanizması olarak kabul görmüş faiz oranı kanalı şu şekilde çalışır. Reel para arzı arttığında (azaldığında), faizler düşer (yükselir), bu da ekonomideki yatırım harcamalarını tetikler (baskılar). Devamında toplam çıktı artar (azalır). Öte yandan döviz kuru kanalı da para politikası araçları üzerinden makroekonomik çıktıları etkileme sürecinde etkin olan bir diğer kanaldır. Reel para miktarı arttığında (azaldığında) faiz oranları düşer (yükselir), bu durum yerel para biriminin değer kaybetmesine (kazanmasına) yol açar ki bu da yerel malların yabancılar tarafından gördüğü talebi ve dolayısıyla toplam talebi artırır (azaltır). Bankaların borç vermesinin ekonominin gelişmesi üzerinde aracı olarak rolü göz önüne alındığında kredi kanalının da para politikası kararlarının reel ekonomik aktiviteye aktarılmasında önemli payı vardır. Diğer tüm değişkenler verili iken, genişlemeci (daraltıcı) bir para politikası banka mevduatlarında bir artışa (azalışa) yol açar ve böylece bankacılık sektörü tarafından verilen kredilerde bir artış (azalışa) gerçekleşir. Bu durumda yatırım harcamaları ve toplam çıktı artar (azalır). Kredi kanalının işleyişi üzerine ikinci bir açıklama da şu şekilde yapılabilir; genişlemeci (daraltıcı) para politikası kredilerde teminat olarak kullanılan varlık fiyatlarında artışa (azalışa) neden olur. Böylece ters seçim, ahlaki tehlike ve finansal sıkıntı risklerine bağlı olası zararlar azalır (artar) ve bankacılık sektörü hem hanehalkına hem de firmalara daha çok borç vermeye başlar. Neticede tüketim, yatırım ve toplam talep artmış (azalmış) olur. Son olarak dördüncü kanal olan varlık fiyatları kanalı Tobin in q oranı konseptine ya da servet değişiminin tüketim üzerindeki etkisine atıfta bulunarak açıklanabilir. Para arzındaki bir artış (azalış) firmalar için sermayenin yenilenme maliyetlerinde piyasa fiyatına göre bir azalışa (artışa) neden olur. Dolayısıyla firmaların sermayesi artar (azalır) ve yatırım harcamalarını artıracak (azaltacak) yeni yatırım projelerini uygulamaya alırlar (uygulamaya almazlar). Böylece nihai çıktıda bir artış (azalış) olur. Alternatif olarak, para arzındaki bir artış (azalış) varlık fiyatlarında ve bu varlıkları portföylerinde bulunduran hanehalkının reel servetinde bir artışa (azalışa) yol açar. Bu da tüketim harcaması ve toplam talepte bir yükselişe (düşüşe) sebep olur. 1 Detaylı bir tartışma için bkz. Parasız (2000) 2

3 Farklı ülkelere ilişkin veriler kullanılarak yapılan parasal aktarım mekanizmaları araştırmaları ana akım iktisat ekolleri tarafından kabul edilen parasal aktarım kanallarının genel olarak işlediğini göstermektedir. Ancak bu yapılan araştırmalarda farklılık gösteren en önemli unsurlardan biri para politikasına ilişkin kararların nihai çıktıya ve genel fiyatlar seviyesine aktarılmasında parasal aktarım mekanizmalarının nisbî önemleridir. Faiz oranı kanalı genellikle en etkin kanal olarak ön plana çıkarken, özellikle gelişmiş finansal kurumlara ve piyasalara sahip ülkelerde kredi kanalı da en az faiz oranı kanalı kadar önemli bulunmuştur. Varlık fiyatları kanalı üzerine yapılan araştırmaların çoğunluğu ise gelişmiş sermaye piyasalarına sahip ülkelere ilişkin veriler kullanılarak gerçekleştirilmiş ve varlık fiyatları kanalının etkinliği hakkında kayda değer kanıtlar bulunmuştur. Ancak finansal sistemlerinin daha ziyade bankacılık üzerine kurulu olması nedeniyle gelişmekte olan ülke piyasalarında varlık fiyatları kanalının etkinliğine yönelik çok az araştırma yapılmıştır. Özellikle gelişmekte olan piyasalar özelinde döviz kuru kanalının makroekonomik çıktılara olan etkisi üzerine yapılan çalışmalar artmaktadır. Döviz kuru kanalının ülkelerin ekonomilerine karşılıklı ticaret yoluyla yaptığı etkinin yanında son dönemde ülkeler arasındaki sermaye akımları sebebiyle oluşan etkiler de önemli bir araştırma alanı olarak ön plana çıkmaktadır. IMF ve Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) ne göre gelişmekte olan piyasalara yönelen sermaye akımları son yirmi yıl içerisinde neredeyse sıfır seviyesinden 2013 yılı itibariyle bir trilyon ABD doları seviyesine yükselmiştir. Özellikle 2000 li yılların başından 2007 ve 2008 küresel finansal krizine kadar geçen sürede özellikle gelişmiş ülke merkez bankalarının parasal gevşeme politikaları ile birlikte gelişmekte olan piyasalara yapılan doğrudan yatırımların ve portföy yatırımlarının hızı tarihi seviyelere yükselmiştir (Turhan, 2010). Uluslararası sermaye piyasları ile gerçekleşen bu hızlı entegrasyon olumlu yanları ile birlikte, gelişmekte olan piyasaları sermaye akımlarında oluşabilecek geri dönüşlere karşı kırılgan hale getirmektedir. Bu bağlamda ABD Merkez Bankası FED in 22 Mayıs 2013 tarihinde ilan ettiği küresel kriz sonrasında başlatmış olduğu parasal genişlemeyi tamamen durdurmaya yönelik açıklamanın ardından gelişmekte olan ülke piyasalarında yaşanan gelişmeler bu kırılganlığın doğurduğu risklerin gerçekleşmesi olarak yorumlanabilir. Gelişmekte olan ekonomilerin sermaye akımları kanalı üzerinden yüksek seviyede küresel entegrasyonunun önemli bir diğer sonucu da döviz kuru kanalının işleyişinde meydana gelen değişmelerdir. Artan küresel entegrasyon ile birlikte gelişmekte olan piyasalarda yer alan finansal kuruluşların ve özel sektör şirketlerinin yabancı para cinsinden 3

4 pozisyonlarının giderek artması sebebiyle para politikası çerçevesi oluşturulurken döviz kurunda stabilitenin sağlanmasının önemini de artmaktadır. Küresel ekonomik entegrasyon noktasında ileri seviyede mesafe katetmiş bir gelişmekte olan ülke olarak Türkiye, geçtiğimiz on yıl zarfında gerek makroekonomik kalkınma, gerekse fiyat istikrarı ve finansal dayanıklılık açılarından başarılı bir dönem geçirmiştir. Ülke reel bazda yılda ortalama yüzde 5 büyümüş, ayrıca aynı dönemde enflasyon ve faiz oranları tek haneli seviyelere inmiştir. Kamu sektöründe gerçekleşen yapısal reformlar sonucunda kamunun ekonomi üzerindeki finansal baskınlığı azalmıştır. Büyüme daha ziyade, genellikle yabancı kaynaklar ya da azalan kamu borçlanma ihtiyacı ve ülkenin artan kredibilitesi nedeniyle küresel finansal piyasalarda daha uygun şartlarla borçlanabilen bankacılık sektörünün finanse ettiği özel sector eliyle gerçekleştirilmiştir (Kenç ve diğerleri, 2011). Ancak uluslararası piyasalarda oluşan bu uygun finansman koşullarının ülke ekonomisi açısından maliyeti gerek Türk bankacılık sektörününün gerekse özel sektör şirketleinin artan yabancı para cinsinden borçları nedeniyle döviz kurlarında meydana gelebilecek oynaklıklara karşı daha kırılgan hale gelmeleri olmuştur. Bu çalışmanın altında yatan motivasyon Türk bankacılık sektörünün ve özel sektör şirketlerinin artan yabancı para cinsinden borçlarının parasal aktarım mekanizması üzerinde herhangi bir etkisinin olup olmayacağının araştırılmasıdır. Türkiye de parasal aktarım mekanizması üzerine yapılan çalışmalarda genellikle geleneksel faiz oranı kanalı ve banka kredileri kanalının önemi vurgulanmakta, sermaye hareketlerini göz önüne alarak döviz kuru kanalının etkinliğini araştıran pek az çalışma bulunmaktadır (Başçı ve diğerleri, 2007; Brooks, 2007). Aslında çalışmanın amaçlarından biri bu boşluğun doldurulmasına katkıda bulunmaktır. Çalışmada çeşitli aktarım mekanizmalarının nisbî önemine odaklanılarak döviz kuru kanalının ve döviz kurunun stabilitesinin para politikası tercihlerinin reel çıktılara aktarılmasındaki rolü inclenmiştir. Çalışmanın sonraki bölümleri şu şekilde düzenlenmiştir; ikinci bölümde parasal aktarım mekanizmasının temel kavramları ve gelişmiş ekonomiler ile Türkiye yi de içeren gelişmekte olan ekonomiler hakkında gerçekleştirilmiş ve parasal aktarım mekanizmalarının işleyişini inceleyen uygulamalı çalışmalar üzerine bir literatür taraması sunulmaktadır. Üçüncü bölümde, bu çalışmanın temel savlarına da temel teşkil eden son on yılda Türk ekonomisinde gerçekleşen gelişmeler hakkında bir özet yer almaktadır. Dördüncü bölümde ise 2004 yılı Ocak ayı ile 2013 yılı Kasım ayı arasındaki aylık veriler kullanılarak, Vektör 4

5 Otoregresyon (VAR) modeli ile parasal aktarımda etkin olabilecek değişkenlerin sanayi üretimi ve enflasyondaki değişimleri açıklamaya olan katkıları incelenmiştir. Son olarak beşinci bölümde çalışmanın temel sonuçları ile çalışmadan çıkarılabilecek kimi politika önerilerine yer verilmiştir. 2. Parasal Aktarım Mekanizmasına İlişkin Literatür Taraması Parasal aktarım mekanizmasının işleyişi hakkındaki literatür, yapılan çalışmaların kapsadıkları verilere kaynaklık teşkil eden ülkelerin finansal gelişmişlik seviyeleri esas alınarak gelişmiş ve gelişmekte olan piyasalar üzerine yapılan çalışmalar şeklinde bir sınıflandırmaya tâbi tutularak incelenebilir. Gelişmiş piyasalar üzerine yapılmış çalışmalarda genel olarak parasal aktarım mekanizmalarından faiz oranı kanalının, kredi kanalının, döviz kuru kanalının ve varlık fiyatları kanalının tamamının etkin bir şekilde işlediği sonuçlarına varılmaktadır. (Bernanke ve Gertner, 1995; Taylor, 1995; Perez, 1998; Barth ve Ramey, 2001; Morsink ve Bayoumi, 2001; Fuertes ve diğerleri, 2010; Fratzsher, 2008; Ciccarelli ve diğerleri, 2013). Öte yandan gelişmekte olan ülkelere ilişkin veriler kullanılarak gerçekleştirilen çalışmalar farklı aktarım kanallarının etkinliği ve nisbî önemi üzerine farklı sonuçlar sunmaktadırlar. Örneğin Tahir (2012) parasal aktarım mekanizmalarının nisbî etkinliğine ilişkin Brezilya, Şili ve Kore verileri kullanılarak yapılan analizde döviz kuru ve hisse senedi fiyatları kanallarının sanayi üretimi üzerinde faiz oranı ve kredi kanalına göre daha önemli olduğuna sonucuna varmaktadır. Montes ve Machado (2013) kredi kanalının ve kredibilitenin Brezilya daki parasal aktarımda artan önemine vurgu yapmaktadır. Fan ve Jianzhou (2011) Çin deki parasal aktarım mekanizmasını incelemiş ve 2001 sonrası dönemde kredi kanalının parasal aktarımda önde gelen kanal olduğu, faiz ve kur kanallarının etkinliğinin artarken varlık fiyatları kanalının etkinliğini yitirdiği sonuçlarına ulaşmıştır. Palakkeel (2007) Hindistan daki parasal aktarım mekanizmasını incelemiş, para politikası kararları sonrasında hanehalkı ve diğer ekonomik aktörlerin servetlerinde meydana gelen ayarlamaların, parasal aktarım mekanizmasını açıklamaya katkıda bulunduğunu belirtmiştir. Son ve diğerleri (2010) Kore deki parasal aktarım mekanizmasının işleyişini açıklarken uluslararası sermaye piyasalarında merydana gelen gelişmelerin artan önemine işaret etmektedir. Tai ve diğerleri (2012) yedi Asya ülkesinin verilerini kullanarak yapılan analizde faiz oranları kararlarının bankacılık aktiveteleri üzerinden reel ekonomik çıktılara aktarımının Malezya hariç diğer ülkelerde yavaş olduğunu, bu durumun daha ziyade bu ülkelerdeki daha az etkin piyasalardan 5

6 ve ülkeler arasındaki düşük seviyeli entegrasyondan kaynaklandığını belirtmiştir. Loo ve Poon (2003) Malezya daki parasal aktarım kanallarının nisbî etkinliklerini karşılaştırmış, kredi kanalının nisbî olarak en önemli kanal olduğunu, kredi kanalını sırasıyla döviz kuru ve faiz kanallarının izlediği sonucuna varmıştır. Öte yandan varlık fiyatları kanalı ise en az etkili kanal olarak tespit edilmiştir. Ogbulu ve Torbira (2012) Nijerya daki parasal aktarımı inceleyerek kredi kanalının etkin bir şekilde işlediği sonucuna ulaşmıştır. Bonga-Bonga (2010) Güney Afrika da faiz kanalının işleyişini gösterirken, Abdel-Baki (2010) ise Mısır da bankacılık sektörü reformları sonrasında faiz oranı ve döviz kuru kanallarının artan etkinliğine işaret etmiştir. Mukherjee ve Bhattacharya (2011) farklı bir bakış açısı ile finansal gelişme ve parasal aktarım mekanismalarının ilişkisini faiz oranı kanalı üzerinden incelemiştir. Enflasyon hedeflemesi yapan gelişmekte olan ülkelerde finansal gelişmenin kişisel tüketimin faiz oranı esnekliği üzerinde kayda değer bir negatif etkisinin olduğu, ancak yatırımın faiz oranı esnekliği üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin görülemediğini belirtmiştir. Diğer taraftan enflasyon hedeflemesi yapan Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde finansal gelişme hem özel tüketimin hem de yatırımın faiz esnekliğine pozitif etki etmektedir. Son olarak, Mohanthy ve Turner (2008) gelişmekte olan 24 ülkede parasal aktarım mekanizması üzerine çalışmışlardır. Bu ülkelerde 1998 ve 2008 yılları arasında hükümetlerin azalan mali baskınlıkları,, artan merkez bankası bağımsızlığı, daha fazla küresel entegrasyon ve güçlenen faiz kanalı gibi bazı ortak makroekonomik trendler bulmuşlardır. Türkiye deki aktarım mekanizması ile ilgili olarak, Başçı ve diğerleri (2007) 2001 krizini takip eden reformların ardından parasal aktarım mekanizmasının etkinliğinin geliştiğini göstermiştir. Çalışma aynı zamanda Avrupa Birliği katılım sürecinin uzun vadeli sermaye akımları için önemine, enflasyon hedeflemesi ve mali baskınlıktaki azalma nedeniyle para politikasının etkinliğinin arttığına işaret etmektedir. Brooks (2007) Türkiye deki bankacılık sektörünün likidite pozisyonları üzerinden para politikasının makroekonomik çıktılar üzerindeki etkilerinin uyarlanmasında etkili olduklarını göstermiştir. Özşuca (2012) Türkiye de 1989 yılında gerçekleşen sermaye hareketlerinin serbestleşmesi sonrasında banka kredi kanalının ne şekilde geliştiğinin detaylı bir izahatini vermekte, bu kanalın etkinliğinin 2001 sonrası yapılan reformlar sonucunda artmış olduğunu ortaya koymaktadır. Erdoğan ve Yıldırım (2008, 2010) ve Erdoğan ve Beşballı (2009) döviz kuru, faiz oranı ve kredi kanallarının Türkiye de işleyişleri hakkında uygulamlamalı analizler içermektedir. Yukarıda özetlenen çalışmalar ekonomi teorisinde kabûl görmüş parasal aktarım mekanizmalarının hem gelişmiş hem de gelişmekte olan piyasalarda genellikle işlediğine 6

7 2004Q1 2004Q2 2004Q3 2004Q4 2005Q1 2005Q2 2005Q3 2005Q4 2006Q1 2006Q2 2006Q3 2006Q4 2007Q1 2007Q2 2007Q3 2007Q4 2008Q1 2008Q2 2008Q3 2008Q4 2009Q1 2009Q2 2009Q3 2009Q4 2010Q1 2010Q2 2010Q3 2010Q4 2011Q1 2011Q2 2011Q3 2011Q4 2012Q1 2012Q2 2012Q3 2012Q4 2013Q1 2013Q2 işaret etmektedir. Önemli bir diğer nokta ise gelişmekte olan piyasaların artan küresel entegrasyonu ve buna bağlı olarak sadece ülkeler arasındaki ticari bağlar sebebiyle değil aynı zamanda hızlanan küresel sermaye akımları sebebiyle de artan dözviz kuru kanalı etkinliğidir. Son on yılda gerek küresel entegrasyon ve küresel sermayenin ülkeye kazandırılması konularında hayli mesafe katetmiş Türkiye özelinde de parasal aktarım mekanizmalarının nisbî önemini bu iki olguyu göz önünde bulundurarak inceleyen çalışmalara, bu yolla parasal aktarım mekanizmalarının değişen doğasının daha düzgün bir şekilde anlaşılmasına ve gerekli politika çıkarımlarımlarının yapılmasına ihtiyaç bulunmaktadır. 3. Arkaplan: Son on Yılda Türkiye nin Hızlanan Küresel Entegrasyonu 2001 yılında yaşanan krizin yıkıcı etkilerinin ardından Türkiye ekonomisi geçtiğimiz on yıl zarfında bir reform sürecinden geçmiştir. Politik istikrar ve AB üyelik süreci ile desteklenen Türk bankacılık sektörü yeniden yapılanmış, merkez bankası bağımsızlığı güçlendirilmiştir. Uygulanan maliye ve para politikalarının etkileri ekonomik aktivitede yaşanan büyümeye yansımıştır (Turhan, 2008). Toplam GSYH 2004 ten 2013 ün ikinci çeyreğine kadar ortalama yüzde yüzde 5 büyümüştür. Benzer bir trendi izleyeren sanayi üretimi de aynı dönemde yıllık ortalama yüzde 5,1 artmıştır. Küresel kriz dönemi haricinde Türk ekonomisi 2004 ve 2013 arasında her yıl pozitif büyüme oranı yaratmayı başarabilmiştir (Şekil 1). Şekil 1. Çeyreklik Büyüme Oranları ve Sanayi Üretimi Endeksi Değişimi 30% 25% 20% Ortalama SÜE: 5.10 % Ortalama Büyüme: 5.06 % 15% 10% 05% 00% -05% -10% -15% -20% -25% Yıllıklandırılmış Çeyreklik Büyüme (%) 2004 yılı Ç yılı Ç2 arasında Ortalama Büyüme (%) Sanayi Üretim Endeksi (SÜE) Yıllıklandırılmış Değişim (%) 2004 yılı Ç yılı Ç2 arasında SÜE Ortalama Değişim (%) Kaynak: TÜİK 7

8 GSYH nin bileşenleri incelendiğinde, 2004 ile 2013 arasında hanehalkı tüketimi yıllık toplam GSYH nin ortalama olarak yüzde 70 ini oluşturmuştur. Ancak burada çok önemli bir nokta vardır. Hanehalkı tüketiminin GSYH ye oranı küresel finansal kriz öncesi yüzde 70 in üzerinde iken, krizden sonra yaklaşık yüzde 67 seviyesine düşmüştür sonrası yapılan fiziki sermaye yatırımları bu değişimdeki ana nedenlerden birini oluşturmaktadır. Fiziki sermayenin toplam GSYH ye oranı krizden önceki dönemde yüzde 23 tür. Küresel kriz döneminde toplam fiziki sermayenin GSYH ye oranı yüzde 24 ün üzerine çıkmıştır ün son çeyreği itibariyle toplam fiziki sermaye yatırımlarının oranı neredeyse yüzde 25 i bulmuştur. Kamusal fiziki sermaye yatırımlarının GSYH ye oranının yaklaşık yüzde 3,5 civarında sabit kaldığı gözlemlendiğinde, özel sektör yatırımları tüm fiziki kapasite harcamalarının yüzde 80 ine denk gelmektedir. Öte yandan net ihracatın toplam GSYH ye katkısı 2004 ve 2013 yılları arasında ortalama eksi yüzde 2,8 olmuştur (Şekil 2). Şekil 2. Ana Harcama Kalemlerine Göre GSYH nin Dağılımı (%) 80.0% 70.0% 70.4% 69.3% 69.6% 66.7% 60.0% 50.0% 40.0% 30.0% 20.0% 22.8% 19.5% 24.4% 20.9% 23.3% 19.4% 24.7% 21.2% 10.0% 10.1% 10.1% 10.8% 9.9% 3.2% 3.5% 3.9% 3.5% 0.0% -10.0% Kaynak: TCMB 2004Q1-2007Q4 2008Q1-2009Q4 2010Q1-2012Q4 2013Q1-2013Q3-2.6% -3.7% -2.9% Hanehaklı Tüketimi Hükümet Harcamaları Toplam Brüt Fizikî Sermaye Yatırımı Kamu Kesimi Brüt Fizikî Sermaye Yatırımı Özel Sektör Fizikî Sermaye Yatırımı Stok Değişimi Net İhracat -1.1% Özel sektör yatırımlarına dayanan bu büyümenin ana dinamiklerinden biri de Türk ekonomisinin artan oranda küresel entegrasyonu ve küresel likidite koşullarının sunduğu fırsatlardan yararlanmadaki başarısıdır. Gerek kısa vadeli portföy yatırımları ve uzun vadeli doğrudan yatırımlar, gererkse bankaların ve özel sektör kuruluşlarının yurtdışı piyasalarda buldukları borçlanma imkanları Türkiye ekonomisinin son on yıldaki ekonomik performansına katkıda bulunmuştur. Türkiye ye gerçekleştirilen portföy yatırımları hızlanmış, 2004 te 9.4 milyar ABD doları iken 2012 de 38 milyar ABD dolarına yükselmiştir (Şekil 3). 8

9 Şekil 3. Yurt Dışından Portföy Yatırımları (Milyar ABD doları) Kaynak: TCMB Şekil 4. Sektörler Bazında Sermaye Hesabı Elementleri (Milyar ABD doları) Kaynak: TCMB Ayrıca 2004 ve 2013 yıllarında sermaye hesabındaki toplam yükümlülükler 14,7 milyar dolardan 32,8 milyar dolara yükselerek iki katın üzerine çıkmıştır. Küresel finansal kriz öncesindeki dönemde bu miktarın yüzde 70 i bankacılık sektörü dışındaki firmaların yurtdışından sağladığı borç iken, 2010 yılı sonrasında yurtdışı borçlanmada bankacılık sektörü daha baskın hale gelmeye başlamıştır yılı Ocak ve Kasım ayları arasında Türk 9

10 bankaları yurt dışında yaklaşık 29 milyar dolar borç bulabilmişlerdir. Bu rakam belirtilen dönemde sağlanan toplam yabancı fonların yüzde 90 ına tekabül etmektedir (Şekil 4). Türk Bankacılık sektörü ile özel sektör firmalarının bilançolarında taşıdıkları yabancı para cinsinden yükümlükler ve Türkiye ekonomisinin son on yılda geçirmiş olduğu küresel entegrasyon süreci akla şu soruyu getirmektedir: Döviz kurundaki oynaklıklar Türkiye ekonomisini faiz oranlarındaki dalgalanmalara nisbetle daha fazla etkileme niteliği taşımakta mıdır? Bu soruya verilecek cevap, fiyat istikrarı hedefinden şaşmadan ekonomik ve finansal istikrarı sağlamayı hedefleyen para politikası kararlarının alınmasında göz önünde bulundurulması gereken temel noktalardan biridir. Çalışmanın geri kalanında bu soruya odaklanılmış, döviz kuru ve faiz oranlarındaki değişimlerin Türk bankalarının ve özel sektör şirketlerinin bilanço pozisyonları üzerinden ekonominin istikrarı ve performansı üzerindeki olası etkileri ve bu etkilerin nisbi önemi incelenmiştir. 4. Türkiye de Parasal Aktarım Mekanizmasının İşleyişine İlişkin Vektör Otoregresyon (VAR) Modeli Bu bölümde Türkiye de çeşitli parasal aktarım mekanizmalarının nisbî önemlerini incelemek amacıyla 2004 yılı Ocak ayı ile 2013 yılı Kasım arı arasındaki aylık veriler kullanılarak bir VAR analizi gerçekleştirilmiştir. Analizde kullanılan değişkenler ile bu değişkenlerin ölçümünde kullanılan enstrümental değişkenler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. Tablo 1. VAR Modelinin Değişkenleri Değişken Enstrümental Değişken Kısaltma Döviz kuru TÜFE ye dayalı reel efektif döviz kurunun logaritması LogRealFX Faiz oranı Vadesine iki yıl ya da daha az süre kalmış devlet borçlanma araçlarının ağırlıklı ortalama faiz oranındaki Interest aylık değişim (BIST verisi) Bankaların yabancı Ödemeler dengesi bilançosu sermaye hesabındaki para cinsinden borcu banka kalemindeki aylık değişim Banks Diğer özel sektör Ödemeler dengesi bilançosu sermaye hesabındaki firmalarının yabancı diğer kalemindeki aylık değişim para cinsinden borcu Others Kredi kanalı Bankacılık sektörü kredilerindeki aylık değişim Credit Growth Reel çıktı Yıllıklandırılmış sanayi üretim endeksinde aylık değişim oranı IPI Change Enflasyon Yıllıklandırılmış TÜFE deki aylık değişim oranı Inflation 10

11 Analiz için kullanılan model aşağıdaki gibi tanımlanabilir: (1) Bu modelde i Tablo 1 de belirtilen analizin değişkenlerini simgelemektedir. n ise denklemdeki optimal gecikme periyodu uzunluğudur. Yukarıdaki modelin iki iterasyonu E-views yazılımı kullanılarak uygulanmıştır. İlk iterasyonda değişkenlerin sıralaması aşağıdaki gibidir: LogRealFX-Banks Others Credit growth IPI Change - Inflation Interest Öte yandan faiz oranındaki herhangi bir şokun diğer değişkenler üzerindeki etkisini test etmek amacıyla aşağıdaki sıralama ile bir başka iterasyon uygulanmıştır: Interest - Banks Others Credit growth IPI Change - Inflation LogRealFX 4.1. Analiz için optimal gecikme uzunluğunun belirlenmesi VAR analizi yapılırken kullanılacak optimal gecikme periyodu aralığını belirlemek için sıralı uyarlanmış LR istatistiği, son tahmin hatası, Akaike bilgi kriteri, Schwarz bilgi kriteri, Hannan-Quinn bilgi kriteri gibi çeşitli kriterler kullanılabilir. Analizde kullanılan örneklem göz önünde bulundurulduğunda bu bilgi kriterlerinden üçü optimal gecikme periyodu uzunluğunun bir olduğunu göstermekte iken Schwarz bilgi kriteri gecikme olmayan modeli öne çıkarmaktadır (Tablo 2). Bu kriterlere ek olarak gecikme periyodu uzunluğunu belirlemek için bir ve dört periyot gecikmeli modeller uygulanmış ve herhangi bir otokorelasyon olasılığına karşı hata terimlerinin korelogramları incelenmiştir. Bu analize dayanarak korelasyonları standart sapmanın iki katından fazla olma kriterini sağlayan hata terimi sayısı dört periyot gecikmeli modelde daha azdır. Dolayısıyla analizin geri kalan bölümü dört periyot gecikmeli model göz önünde bulundurularak sürdürülmüştür Durağanlık ve Hata Terimleri Otokorelasyon Testi Bir VAR modelinin işleyebilmesi ve sahte regresyon ihtimalinin en aza indirilebilmesi için tüm değişkenlerin durağanlık koşulunu sağlamaları gerekmektedir. Yapılan analizde kullanılan değişkenlerin bu varsayımı sağlayıp sağlamadıklarını test etmek amacıyla her bir 11

12 Tablo 2. Farklı Gecikme Uzunluğu Seçim Kriterleri VAR Lag Order Selection Criteria Endogenous variables: OTHERS INFLATION INTEREST Exogenous variables: C Included observations: 109 Lag LogL LR FPE AIC SC HQ NA * * * * * * indicates lag order selected by the criterion LR: sequential modified LR test statistic (each test at 5yüzde level) FPE: Final prediction error AIC: Akaike information criterion SC: Schwarz information criterion HQ: Hannan-Quinn information criterion Şekil 5. AR Karakteristik Polinomunun Ters Kökleri 1.5 Inverse Roots of AR Characteristic Polynomial değişkene birim kök testleri uygulanmıştır ve değişkenlerin birinci seviyede birim kök içermedikleri tespit edilmiştir. Şekil 5 te AR karakteristik polinumunun ters kökleri 12

13 gösterilmiştir. Buna göre tüm ters kökler birim çember içerisinde kalmaktadır. Bu durum oluşturulan modelde durağanlık koşulunun sağlandığının göstergesidir. Tablo 3. VAR Kalıntı Ardışık Korelasyon Testleri VAR Residual Serial Correlation LM Tests Null Hypothesis: no serial correlation at lag order h Included observations: 115 Lags LM-Stat Prob Probs from chi-square with 49 df. VAR analizinin sağlanması gereken bir diğer varsayım ise hata terimleri arasında ardışık korelasyonun olmamasıdır. Tablo 3 sıfır hipotezi hata terimlerinin arasında h gecikme derecesinde ardışık korelasyon yoktur olan LM testlerinin sonuçlarını özetlemektedir. Gecikme uzunluğu 12 olana dek sıfır hipotez reddedilememektedir, Bu durum dört periyot gecikmeli model için hata terimlerinin arasında istatistiksel olarak anlamlı bir otokorelasyon olmadığı göstermektedir Sonuçların Değerlendirilmesi Çalışmanın son kısmında yer alan EK 1, değişkenler arasında gerçekleştirilen en fazla yüzde 10 anlamlılık düzeyinde oluşturulmuş Granger nedensellik testi uygulamasının sonuçlarını içermektedir. Bu sonuçlara göre değişkenlerin arasındaki Granger nedensellik ilişkileri Şekil 6 da belirtilmiştir. Granger nedensellik sonuçları faiz oranı değişimlerinin reel efektif döviz kurunda değişimlere yol açtığını göstermektedir. Diğer taraftan, reel efektif döviz kurundaki değişim 13

14 bankacılık sektörünün dış borcu ve kredi büyümesinin Granger nedenidir. Bankacılık sektörünün ve diğer özel sektör frmalarının dış borçlarındaki değişimler karşılıklı olarak birbirlerindeki değişimleri açıklarken aynı zamanda kredi büyümesi ile birlikte sanayi üretiminin Granger nedenidirler. Kredi büyümesi ayrıca hem reel efektif döviz kuru hem de faiz oranları üzerinde etkiye sahiptir. Şekil 6. VAR Modelinden Çıkarılan Parasal Aktarım Mekanizması Bu ilişkilerin yönü ve dinamikleri hakkında Ek 1 ve Ek 2 de yeralan bütünleşik etkitepki fonksiyon grafikleri de incelenmiştir. İlk etki-tepki analizinde reel efektif döviz kuru denkleme ilk değişken olarak girmekteyken, ikinci analizde ise faiz oranı ilk değişken olarak seçilmiştir. Etki-tepki fonksiyonları analiz edilirken, değişkenler arasında seçilen anlamlılık seviyesi temel alındığında yeterince güçlü olarak kabul edilebilecek Granger nedensellik ilişkileri göz önünde bulundurulmuştur. Öncelikle, faiz oranlarındaki ani bir şok reel efektif döviz kurundaki değişimleri sonraki iki ay boyunca azaltmaktadır. Yani, faiz oranlarındaki herhangi bir oynaklık artışı yerel para biriminin reel değerinin oynaklığında bir azalma ile izlenmektedir. Faiz oranlarındaki ani şoklar ve ardından gelen piyasa faiz oranlarındaki oynaklık kredi büyümesinde aşağı yönlü bir eğilimi tetiklemektedir. Ayrıca, faiz oranlarındaki ani şoklar bankacılık sektörü ve diğer sektörlerdeki şirketlerin dış borç pozisyonlarını şoktan sonraki üçüncü ayın sonuna kadar düşürmektedir. Sanayi üretimindeki ise faiz oranlarının oynaklığındaki artışa ani şokun hemen sonrasındaki ayda tersine bir tepki göstermektedir. 14

15 Öte yandan, reel döviz kurundaki şokların etkisi değişkenden değişkene farklılık göstermektedir. Reel döviz kurundaki herhangi bir şok, sonraki iki ay boyunca, bankacılık sektörünün dış borç pozisyonundaki değişimleri artırmakta, kredi büyümesindeki ve faiz oranlarındaki oynaklığı desteklemektedir. Reel döviz kurunda yaşanan bir şok sonrasındaki ilk ay boyunca sanayi üretiminde yavaşlama eğilimine yol açmaktadır. Etki-tepki fonksiyonlarının incelenmesinin ardından gerçekleştirilen, reel efektif döviz kurundaki değişimlerin ilk sıradaki değişken olarak ele alındığı varyans ayrıştırma analizinin sonuçları şu şekilde özetlenebilir. Bankacılık sektörünün dış borç pozisyonundaki değişimlerin yüzde 11 i, bankacılık dışındaki özel sektör firmalarının dış borç pozisyonundaki oynaklığın yüzde 1,5 i, kredi büyümesindeki oynaklığın yüzde 10 undan fazlası, sanayi üretimindeki oynaklığın yüzde 3 ünden fazlası, enflasyondaki oynaklığın yüzde 3 ünden fazlası ve faiz oranlarındaki oynaklığın da yaklaşık yüzde 22 si reel efektif döviz kurundaki değişimler ile açıklanabilmektedir. Faiz oranlarındaki değişimlerin birinci sıradaki değişken olarak alındığı ikinci varyans ayrıştırma analizine göre ise, bankacılık sektörünün dış borç pozisyonundaki oynaklığın yüzde 3 ünden fazlası, diğer sektörlerin dış borç pozisyonlarındaki oynaklığın yüzde 1 inden azı, kredi büyümesindeki oynaklığın yaklaşık yüzde 8 i, sanayi üretimindeki oynaklığın yüzde 1 inden biraz fazlası, enflasyondaki oynaklığının yaklaşık yüzde 5 i ve reel efektif döviz kurundaki oynaklığın yaklaşık yüzde 26 sı faiz oranlarındaki değişimler ile açıklanabilmiştir. Varyans ayrıştırma analizinin çok önemli bir diğer sonucu ise bankacılık ve diğer sektörlerin dış borç pozisyonlarının birlikte, sanayi üretimindeki oynaklığın yüzde 15 inden fazlasını, kredi büyümesindeki oynaklığın yaklaşık yüzde 15 ini ve enflasyondaki oynaklığın yaklaşık yüzde 10 unu açıklayabilmesidir. Kredi büyümesinin kendisi ise sanayi üretimindeki oynaklığın yüzde 3 ünden fazlasını ve enflasyonun oynaklığının yaklaşık yüzde 6 sını açıklayabilmektedir. 5. Sonuç Türkiye son on yılda tüm makroekonomik alanlarda yapısal bir değişim ve dönüşüm sürecinden geçmiştir lı yıllarda yaşanan ekonomi üzerinde kamunun mali baskınlığı uygulanan maliye politikaları sayesinde aşılmış, merkez bankasının yenilenmiş yapısı ile kazandığı poltika ve operasyon bağımsızlığı da kronikleşen enflasyon probleminin aşılarak enflasyonun tek haneli seviyelere indirilmesine imkân sağlamıştır. Kamunun azalan 15

16 borçlanma ihtiyacına bağlı olarak faiz oranları da tarihsel olarak en düşük seviyelere inmiştir. Bankacılık sektöründe köklü reformlar yapılarak, sektör asli işlevi olan mevduat sahipleri ile reel ekonomi arasındaki aracılık faaliyetlerini daha etkin ve verimli bir şekilde yerine getirebilir hale getirilmiştir. Yapılan düzenlemeler ve uygulanan sıkı gözetim politikaları yoluyla sektör, gerek sermaye gerekse varlıklarının kalitesi açısından güçlendirilmiştir. Bu makoekonomik ve finansal çerçeve içerisinde Türkiye 2004 ve 2013 yılları arasında yılda ortalama yüzde 5 büyümeyi başarabilmiştir. Bu büyüme sürecinin en dikkat çeken yanı ise ekonomideki dinamizmin ana kaynağının ve büyümenin ana etkeninin hükümet tarafından yapılan harcamaların ve yatırımların değil özel sektör şirketleri tarafından yapılan yatırım harcamalarının olmasıdır. Türk ekonomisi ve finansal sektörü aynı zamanda küresel finansal krizin olumsuz etkilerinden 2009 yılının son çeyreğinden itibaren çıkmaya başlamış, 2010 yılının ortasında ise krizden önceki hasıla seviyesine ulaşabilmiştir ve 2009 daki negatif büyüme oranlarını bir kenara bırakırsak, Türkiye son on yılda her çeyrekte büyümüştür ve 2011 yıllarında ise küresel çapta en hızlı büyüyen ülkelerden biri olmuştur. Son on yıllık süreçte Türk ekonomisinin geçirmiş olduğu bir diğer dönüşüm ise küresel entegrasyon alanında gelinen mesafedir. Dış ticaretin toplam hacmi 2004 ve 2013 yılları arasında 150 milyar dolardan 400 milyar dolar seviyesine yükselmiştir. Kronik enerji problemini bir kenara bırakırsak, Türk özel sektörü tarafından ithal edilen yarı-mamul ve sermaye malları dış ticaret açığındaki ana etmen olmuştur. Sermaye hesabı tarafında ise, kamunun azalan borçlanma ihtiyacı giderek azalmış, buna mukabil küresel finansal krizin yaşandığı 2008 yılına kadar ve 2010 yılı sonrasında Türk bankacılık sektörü ve bankacılık sektörü dışı diğer özel sektör firmaları küresel finansal piyasalarda var olan nisbî olarak ucuz borçlanma imkânlarından faydalanmış ve bu firmalar bilançolarında kayda değer miktarda yabancı para cinsinden borç yükü taşımaya başlamışlardır. Türk özel sektörünün küresel entegrasyon hızı ve ödemeler dengesi ile ilgili endişeler, Türk ekonomisini küresel makroekonomik ortamda yaşanan gelişmeler ve döviz kurlarındaki oynaklıklara karşı daha savunmasız hale getirmiştir. Bu çalışmanın amacı Türk ekonomisindeki bu yapısal değişimin parasal aktarım kanallarının nisbî öneminde herhangi bir değişime yol açıp açmadığının test edilmesidir. Bu hipotezin test edilmesi için reel efektif döviz kuru, bankaların ve diğer özel sektör firmalarının dış borç pozisyonları, kredi büyümesi, sanayi üretimi, enflasyon ve faiz oranları değğğişkenleri kullanılarak bir VAR analizi gerçekleştirilmiştir. VAR analizinin sonuçları Türkiye de faiz oranları, döviz kuru ve kredi kanallarının genel olarak işlemekte olduğunu 16

17 göstermektedir. Ancak çalışmanın dikkat çekici bulgusu döviz kuru kanalının para politikası kararlarının reel ekonomiye aktarımındaki nisbî önemi olmuştur. Varyans ayrıştırma analizi, analizde kullanılan tüm değişkenler için reel efektif döviz kuru tarafından açıklanan varyansın faiz oranları tarafından açıklanan varyansa göre daha yüksek olduğunu göstermiştir. Öte yandan faiz oranları ise döviz kurlarındaki oynaklıklar üzerinde etkilidir ve bu yönüyle para politikasının şekillerilmesindeki rolü bu çalışmayla da birkez daha gösterilmiştir. Granger nedensellik analizine göre faiz oranları döviz kurundaki oynaklıkların öncülü konumundadır. Döviz kurlarındaki oynaklıklar ise bankaların dış borç pozisyonlarındaki değişimler ile kredi büyümesini etkilemektedir. Öte yandan, bankaların ve diğer özel sektör şirketlerinin dış borç pozisyonlarındaki değişimler kredi büyümesi ile birlikte sanayi üretimini üzerinde etkilidir. Analiz para politikasının şekillendirilmesi noktasında önemli sonuçlar ifade etmektedir. Gelişmekte olan bir piyasa olarak Türkiye sahip olduğu uluslararası ticaretin hacmi, açık sermaye hesabı, dalgalı kur rejimi, özel sektör şirketlerindeki net negatif döviz pozisyonu, bankacılık sektörü bilançolarındaki artan yabancı para cinsinden borçlar, hanehalkının bilançosundaki net pozitif döviz pozisyonu ile hızlanan küresel entegrasyona sahip bir ekonomidir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) kanun ile belirlenmiş olan fiyat istikrarını sağlama nihai hedefine sahiptir. Ancak özellikle 2008 küresel finans krizinin başlangıcından bu güne neredeyse tüm dünya merkez bankalarının gündemine fiyat istikrarı yanında bir başka hedef daha eklenmiştir. Buna göre birçok ülkede merkez bankalarının görevleri arasına fiyat istikrarının yanında finansal istikrarın sağlanması ve bu amaçla makro ihtiyati politikaların geliştirilmesi de girmiştir. Bu çerçevede, sadece fiyat istikrarını sağlamakla kalmayıp, sistemik risklerin yönetilmesine ve finansal istikrara da katkı sunacak optimal para politikasının ne şekilde dizayn edileceği önemli bir soru haline gelmiştir. Genel olarak TCMB nin önünde iki temel hareket şekli bulunmaktadır. İlk olarak TCMB para politikasını şekillendirirken geleneksel araç olan politika faiz oranlarını kullanabilir. Böyle bir durumda faiz oranlarındaki yukarı yönlü ani bir şok döviz kurlarındaki oynaklığı azaltacaktır. TCMB nin izleyebileceği ikinci bir yol ise para politikasını şekillendirirken ortodoks olmayan araçların kullanarak iç talebi kontrol etmek, bu yolla fiyat istikrarını sağlamaya çalışmaktır. Aslında 2010 yılından bu güne TCMB para politikasını şekillendirirken daha ziyade bu tarz araçları tercih edegelmiştir. Ancak ortodoks olmayan bu araçların kullanımı iç talebi kontrol ettiği için faiz oranlarındaki dalgalanmaları azaltmakta, öte yandan döviz kurundaki oynaklıkları artırmaktadır. Özel sektör firmalarının net döviz pozisyonunun negatif, 17

18 hanehalkının net döviz pozisyonunun ise pozitif olduğu Türkiye ekonomisinde bu tarz ortodoks olmayan araçların kullanımı özel sektör yatırımlarını ve özel sektörün yaptığı ihracatı azaltmakta, öte taraftan hanehalkı tüketimi artırmaktadır. Bu çalışmanın sonuçları Türkiye özelinde döviz kurundaki oynaklığın sanayi üretimi ve finansal istikrar üzerinde en az faiz oranlarındaki değişimler kadar önemli olduğunu göstermektedir. Buna göre geçmişinde fiyat istikrarının ve ekonomik istikrarın sağlanmasında önemli başarılara imza atmış, kredibilitesi yüksek bir merkez bankası yine aynı amaçlara katkı sağlayacak şekilde döviz kurundaki oynaklıkların kontolü için geleneksel para politikası araçlarını kullanmayı tercih edebilir. Geleneksel para politikası araçlarının kullanımı her ne kadar yüksek faiz oranları ile sonuçlanarak büyümeyi bir miktar olumsuz etkileyebilecek olsa da hali hazırda bankaların, özel sektör firmalarının ve hane halkının taşımakta olduğu döviz pozisyonları göz önünde bulundurulduğunda bu araçların kullanımı yoluyla döviz kurlarındaki oynaklığın önüne geçilerek finansal ve ekonomik kırılganlıklar en aza indirilebilecektir. Aslında sadece Türkiye de değil birçok gelişmekte olan ülke ekonomisinde FED in küresel kriz sonrasında başlattığı parasal genişlemeyi yavaşlatarak durduracağını ilan ettiği 22 Mayıs 2013 tarihinden bugüne yaşanan gelişmeler para politikası oluşturmada döviz kurlarındaki oynaklığın göz önüne alınmasının önemini tekrar vurgulamış, geleneksel araçların kullanımını merkez bankalarının ana gündem maddelerinden biri haline getirmiştir. Referanslar Abdel-Baki, M. (2010), The Effects of Bank Reforms on the Monetary Transmission Mechanism in Emerging Market Economies: Evidence from Egypt, African Development Review, 22(4), s Barth III, M.J. ve Ramey, V.A. (2001), The Cost Channel of Monetary Transmission, NBER Macroeconomics Annual, 16, s Başçı, E. Özel, Ö. ve Sarıkaya, Ç. (2007), The Monetary Transmission Mechanism in Turkey: New Developments, BIS Papers, 35, s Bernanke, B.S. and Gertler, M. (1995), Inside the Black Box: The Credit Channel of Monetary Policy Transmission, Journal of Economic Perspectives, 9(4), s

19 Bonga-Bonga, L. (2010), Monetary Policy and Long-term Interest Rates in South Africa, The International Business & Economics Research Journal, 9(10), s Brooks, P.K. (2007), Does the Bank Lending Channel of Monetary Transmission Work in Turkey?, IMF Working Paper, 07/272. Ciccarelli, M., Maddaloni, A. ve José-Luis Peydró, J. (2013), Heterogeneous Transmission Mechanism: Monetary Policy and Financial Fragility in the Euro Area ECB Working Paper, Erdoğan, S. ve Yıldırım, D. (2008), Türkiye de Döviz Kuru Kanalının İşleyişi: VAR Modeli ile Bir Analiz, İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 39, s Erdoğan, S. and Yıldırım, D. (2010), Is there an Interest Rate Channel for Monetary Policy in Turkey?, METU Studies in Development, 37, s Erdoğan, S. and Beşballı, S.G. (2009), Türkiye de Banka Kredileri Kanalının İşleyişi Üzerine Ampirik Bir Analiz, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 11(1), s E-views User Guide, Quantitative Micro Software, Fan, Y. ve Jianzhou, T. (2011), Studying on the Monetary Transmission Mechanism in China in the Presence of Structural Changes, China Finance Review International, 1(4), s Fratzscher, M. (2008), US Shocks and Exchange Rates, Economic Policy, 23(54), s Fuertes A.M., Heffernan, S. ve Kalotychou, E. (2010), How do UK Banks React to Changing Central Bank Rates?, Journal of Financial Services Research, 37(2), s Kenç, T., Turhan, İ.M. ve Yıldırım, O. (2011), The Experience with Macro-Prudential Policies of the Central Bank of the Republic of Turkey in Response to the Global Financial Crisis, World Bank Policy Research Working Paper, Loo, H. ve Poon, W. (2013), The Relative Strength of Exchange Rate, Interest Rate and Credit Channels in Malaysia, Review of Business Research, 13(1), s Mishkin, F. S. (1995), Symposium on the Monetary Transmission Mechanism, Journal of Economic Perspectives, 9(4), s

20 Mohanty, M. S. ve Turner, P. (2008), Monetary Policy Transmission in Emerging Market Economies: What is New?, BIS Papers, 35, s Montes, G.C. ve Machado, C.C. (2013), Credibility and the Credit Channel Transmission of Monetary Policy Theoretical Model and Econometric Analysis for Brazil, Journal of Economic Studies, 40(4), s Morsink, J. ve Bayoumi, T. (2001), Peek inside the Black Box: The Monetary Transmission Mechanism in Japan, IMF Staff Papers, 48(1), s Mukherjee, S. ve Bhattacharya, R. (2011), Inflation Targeting and Monetary Policy Transmission Mechanisms in Emerging Market Economies, IMF Working Paper, 11/229. Ogbulu, O. M. ve Torbira, L.L. (2012), Monetary Policy and the Transmission Mechanism: Evidence from Nigeria, International Journal of Economics and Finance; 4(11), s Özşuca, E.A., (2012), Banks and Monetary Policy Transmission Mechanism: An Empirical Analysis for Turkey, Unpublished PhD Thesis, Middle East Technical University. Accessed through, Palakkeel, P. (2007), Dynamics of Monetary Policy Transmission in India, South Asian Journal of Management, 14(3), s Parasız, İ. (2000), Merkez Bankacılığı ve Para Politikası, Ezgi Yayınevi, Bursa. Perez, S.J. (1998), Causal Ordering and the Bank Lending Channel, Journal of Applied Econometrics, 13(6), s Son, Y.S., Smith, W.T. ve Pyun, C.S. (2010), The Monetary Transmission Mechanism of a Small Open Economy with Sweeping Financial Reforms: The Case of Korea, Multinational Business Review, 7(4), s Tahir, M.N. (2012), Relative Importance of Monetary Transmission Channels: A Structural Investigation; Case of Brazil, Chile and Korea, Mimeo, Université de Lyon. Tai, P.N., Sek, S.K. ve Har, W.M. (2012), Interest Rate Pass-through and Monetary Transmission in Asia, International Journal of Economics and Finance, 4(2), s

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR Sermaye Hareketleri ve Döviz Kuru Politikaları Türkiye Ekonomi Kurumu Paneli Doç.Dr.Erdem BAŞÇI Başkan Yardımcısı, TCMB 11 Aralık 2010, Ankara 1 Konuşma Planı 1. Merkez

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı 13 Ekim 2011 Malatya KÜRESEL KRİZ ORTAMINA NASIL GELİNDİ? Net Bugünkü Değer Yöntemi Varlık fiyatlarının indirgenmiş nakit akımları (Net

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para politikası görünümü önümüzdeki üç

Detaylı

II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2

II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2 II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2 3 yılının ikinci çeyreğinde iktisadi faaliyet yılın ilk çeyreğine kıyasla daha olumlu bir görünüm sergilemiştir. İç tüketimdeki canlanma ve altın ticaretindeki baz etkisi

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Erdem Başçı Başkan 6 Ocak 212 Bursa Sunum Planı I. Küresel Gelişmeler II. Para Politikası III. Türkiye Ekonomisinde Son Gelişmeler 2 Sunum Planı I. Küresel

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 28 Aralık 2015, Sayı: 41. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 28 Aralık 2015, Sayı: 41. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 41 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler İkinci Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp 1990 sonrasında ivme kazanan ulusal ve uluslararası finansal

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Temmuz ayında bir önceki

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU DÖNEM İÇERİSİNDE BANKANIN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER Dönem içerisinde Bankamız ortaklık yapısında değişiklik

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 29 Haziran 2015, Sayı: 17. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 29 Haziran 2015, Sayı: 17. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 17 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ TABLO LİSTESİ Tablo I.1. Ödemeler Dengesi (Milyar ABD doları) 6 Tablo I.2. Cari İşlemler Açığını Finanse Eden Taraflar (Milyar ABD doları) 7 Tablo I.3. Seçilmiş Ekonomilerde Cari İşlemler Dengesinin GSYİH

Detaylı

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI (EUROBOND) EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 24 Ağustos 2015, Sayı: 24. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 24 Ağustos 2015, Sayı: 24. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 24 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

PARA POLİTİKASINI ANLAMAK

PARA POLİTİKASINI ANLAMAK PARA POLİTİKASINI ANLAMAK Hakan Kara BETAM Paneli 26 Aralık 2012 İstanbul Yeni Para Politikası Stratejisi TCMB 2010 Yılının sonlarından itibaren yeni bir politika stratejisi uygulamaya başlamıştır. Enflasyon

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

Sermaye Akış Yönetiminin Yin ve Yang ı: Sermaye Girişlerinin Sermaye Çıkışlarıyla Dengelenmesi

Sermaye Akış Yönetiminin Yin ve Yang ı: Sermaye Girişlerinin Sermaye Çıkışlarıyla Dengelenmesi International Monetary Fund World Economic Outlook, Güz 213 Bölüm 4 Sermaye Akış Yönetiminin Yin ve Yang ı: Sermaye Girişlerinin Sermaye Çıkışlarıyla Dengelenmesi Jaromir Benes, Jaime Guajardo, Damiano

Detaylı

GRAFİK LİSTESİ. Grafik I.7.

GRAFİK LİSTESİ. Grafik I.7. GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. VIX Endeksi 1 Grafik I.2. itraxx Europe Crossover Endeksi 1 Grafik I.3. Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2 Grafik I.4. Seçilmiş Bazı Ülkelerde Büyüme Oranları 2 Grafik I.5. Seçilmiş

Detaylı

HAFTALIK BÜLTEN 26 EKİM 2015 30 EKİM 2015

HAFTALIK BÜLTEN 26 EKİM 2015 30 EKİM 2015 26 EKİM 2015 30 EKİM 2015 HAFTANIN ÖZETİ Küresel piyasalar geçtiğimiz hafta Merkez Bankalarının aldığı kararlar ile yön buldu. Hafta başında Japonya Merkez Bankası ndan gelecek verilere odaklanan piyasalar

Detaylı

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Sayı: 212-3 / 13 Aralık 212 EKONOMİ NOTLARI Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Özet: Akım kredi verileri, kredilerin dönemsel dinamiklerini daha net ortaya koyabilmektedir. Bu doğrultuda,

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para politikası görünümü önümüzdeki üç

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii TABLO LİSTESİ... v GRAFİK LİSTESİ... vii KUTU LİSTESİ... xiv KISALTMA LİSTESİ.... xvi GENEL DEĞERLENDİRME... xvii I. Finansal İstikrarın Makroekonomik Unsurları...

Detaylı

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri www.pwc.com.tr. 12. Çözüm Ortaklığı Platformu Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri İçerik 1. 2013 Nasıl Geçti? 2. 2014 e İlişkin Beklentiler 3. Makroekonomiyle Vergi

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015 Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü 21 Ocak 2015 Sunum Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın ın değerlendirmesi Küresel ekonomi Türkiye ekonomisi Bankacılık sektörü 2 Değerlendirme

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 27 Temmuz 2015, Sayı: 20. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 27 Temmuz 2015, Sayı: 20. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 20 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER İÇİNDEKİLER 1.GİRİŞ 2. TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU Asıl Tehlike Cari Açığın Finansmanı 3. ENERJİDE DIŞA BAĞIMLIK SORUNU ve CARİ AÇIK İLİŞKİSİ 4.TÜRKİYE İÇİN CARİ AÇIK SÜRDÜRÜLEBİLİR Mİ? 5.SONUÇ ve ÖNERİLER

Detaylı

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ DEĞERLENDİRMEK ÜZERE DÜZENLEDİĞİ BASIN TOPLANTISI KONUŞMA METNİ 15 TEMMUZ 2013

Detaylı

Finansal Hesaplar İstatistik Genel Müdürlüğü

Finansal Hesaplar İstatistik Genel Müdürlüğü Finansal Hesaplar İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I-Giriş... 2 II- Mali Kuruluşlar... 3 III. Genel Yönetim... 6 1 I-Giriş Son yıllarda uluslararası kuruluşlar

Detaylı

Global Ekonomi ve Yurtdışı Piyasalar. Temmuz 2011

Global Ekonomi ve Yurtdışı Piyasalar. Temmuz 2011 Global Ekonomi ve Yurtdışı Piyasalar Temmuz 2011 Görünüm Küresel ekonomide toparlanma sürüyor: Gelişmiş ülkelerdeki borç yükünün yarattığı kırılganlık sebebiyle toparlanma yavaş seyrederken, gelişmekte

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:4

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:4 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:4 Bu sayıda; Kredi Derecelendirme Kuruluşu Standard and Poor s (S&P) un yerel para cinsinden Türkiye nin kredi not artış kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

Para Politikası Makro-İhtiyati Politikalar ve Kredi Genişlemesi İlişkisi

Para Politikası Makro-İhtiyati Politikalar ve Kredi Genişlemesi İlişkisi Para Politikası Makro-İhtiyati Politikalar ve Kredi Genişlemesi İlişkisi M. Nejat COŞKUN (Gazi Üniversitesi) N. Hande SEVGİ (Gazi Üniversitesi) UEK-TEK 2012, İzmir 03.11.2012 1 Politika değişikliği 2008

Detaylı

Küresel Kriz ve Yükselen Piyasa Ekonomileri

Küresel Kriz ve Yükselen Piyasa Ekonomileri Küresel Kriz ve Yükselen Piyasa Ekonomileri Erdem Başçı Başkan Yardımcısı, TCMB 17 Aralık 2008, İstanbul, EAF 1 Sunuş Planı 1. Küresel Likidite Sorunu 2. Küresel Kriz, Küresel Çözüm Arayışları 3. Yükselen

Detaylı

Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır

Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır Ankara 26 Haziran 212 28, kişi başı gelirin ABD ye oranı (doğal log) Türkiye nin esas

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

Haftalık Piyasa Beklentileri. 10 Kasım 2014

Haftalık Piyasa Beklentileri. 10 Kasım 2014 Haftalık Piyasa Beklentileri 10 Kasım 2014 1 Kas 13 Ara 13 Oca 14 Şub 14 Mar 14 Nis 14 May 14 Haz 14 Tem 14 Ağu 14 Eyl 14 Eki 14 BIST Hisse Senetleri BIST 100 Endeksinde geçtiğimiz hafta 81,000 seviyesine

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GRAFİK LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GRAFİK LİSTESİ GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. VIX Endeksi 1 Grafik I.2. itraxx Europe Crossover Endeksi 1 Grafik I.3. Gelişmiş Ülke Döviz Kurları 2 Grafik I.4. ABD 10 Yıllık Devlet Tahvili Getirisi 2 Grafik I.5. Gelişmiş

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

Temel Ekonomik Gelişmeler

Temel Ekonomik Gelişmeler Temel Ekonomik Gelişmeler 6 Temmuz 21 Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Günlük veriler her Perşembe günü (resmi tatil olması durumunda bir önceki iş günü); diğer veriler ise verinin açıklandığı

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Ekrem Keskin Mayıs 2010 Sunum Uluslararası gelişmeler Türkiye deki gelişmeler Bankacılık sektörüne yansıma Sonuç 2 Yapılanlar Ortak çaba:

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU Strateji Geliştirme Başkanlığı Ekonomik ve Sektörel Analiz Dairesi HAFTALIK EKONOMİ RAPORU TÜRKİYE EKONOMİSİ IMKB 100 Endeksi haftanın ilk yüzde 0,4 oranında değer kazandı. Geçtiğimiz hafta İMKB 100 Endeksi,

Detaylı

TÜSİAD KOÇ ÜNİVERSİTESİ EKONOMİK ARAŞTIRMA FORUMU IMF RAPORU TANITIM TOPLANTISI AÇILIŞ KONUŞMASI

TÜSİAD KOÇ ÜNİVERSİTESİ EKONOMİK ARAŞTIRMA FORUMU IMF RAPORU TANITIM TOPLANTISI AÇILIŞ KONUŞMASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜSİAD KOÇ ÜNİVERSİTESİ EKONOMİK ARAŞTIRMA FORUMU IMF RAPORU TANITIM TOPLANTISI AÇILIŞ KONUŞMASI Prof. Dr. TURALAY KENÇ BANKA MECLİSİ ÜYESİ PARA POLİTİKASI KURULU ÜYESİ

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

HAFTALIK BÜLTEN 31 AĞUSTOS 2015 4 EYLÜL 2015

HAFTALIK BÜLTEN 31 AĞUSTOS 2015 4 EYLÜL 2015 31 AĞUSTOS 2015 4 EYLÜL 2015 HAFTANIN ÖZETİ Piyasalar yoğun bir haftayı geride bırakırken haftanın öne çıkan konuları; Avrupa Merkez Bankası nın (AMB) toplantısı, hafta sonu Ankara da toplanan G-20 Maliye

Detaylı

Ekonomik Gelişmeler Erdem Başçı Başkan 11 Mart 2015 Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, Ankara

Ekonomik Gelişmeler Erdem Başçı Başkan 11 Mart 2015 Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, Ankara Ekonomik Gelişmeler Erdem Başçı Başkan 11 Mart 215 Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, Ankara Sunum Planı 1) Kur Gelişmeleri 2) Dış Ticaret Gelişmeleri 3) Enflasyon ve Faiz 4) Yatırımın Belirleyicileri

Detaylı

Grafik I.1.1 Küresel ve Gelişmiş Ülkelerde Büyüme Oranları... 5. Grafik I.1.2 İmalat Sanayi PMI Endeksleri... 6

Grafik I.1.1 Küresel ve Gelişmiş Ülkelerde Büyüme Oranları... 5. Grafik I.1.2 İmalat Sanayi PMI Endeksleri... 6 Grafikler I. Finansal İstikrarı Etkileyen Uluslararası ve Ulusal Gelişmeler I.1. Uluslararası Gelişmeler Grafik I.1.1 Küresel ve Gelişmiş Ülkelerde Büyüme Oranları... 5 Grafik I.1.2 İmalat Sanayi PMI Endeksleri...

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 03 Ağustos 2015, Sayı: 21. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 03 Ağustos 2015, Sayı: 21. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 21 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK RAPORU Bu rapor Garanti Emeklilik ve Hayat A.Ş. Altın Emeklilik Yatırım

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK RAPORU Bu rapor Garanti Emeklilik ve Hayat A.Ş. Altın Emeklilik Yatırım 26/06/2013 31/12/2013 DÖNEMİNE İLİŞKİN GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 6 AYLIK RAPORU BU RAPOR EMEKLİLİK YATIRIM FONLARININ KAMUYU AYDINLATMA AMACIYLA DÜZENLENEN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Detaylı

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK)

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇİNDE TÜRK FİNANSAL

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Orta, Doğu ve Güneydoğu Avrupa: Küresel Likidite Dalgası Çekilirken Toparlanmayı Korumak

Orta, Doğu ve Güneydoğu Avrupa: Küresel Likidite Dalgası Çekilirken Toparlanmayı Korumak Orta, Doğu ve Güneydoğu Avrupa: Küresel Likidite Dalgası Çekilirken Toparlanmayı Korumak Yazan By Reza Moghadam, Aasim M. Husain ve Anna Ilyina 29 Nisan 214 Avro bölgesindeki toparlanmanın akabinde Orta,

Detaylı

Grafik I.3. ABD Enflasyon, İşsizlik ve Fed Bilanço Büyüklüğü Değişiminin Gelişimi 2

Grafik I.3. ABD Enflasyon, İşsizlik ve Fed Bilanço Büyüklüğü Değişiminin Gelişimi 2 GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. Seçilmiş Ülkelerde Yıllık Büyüme Oranları 1 Grafik I.2. 2012 Yılı için Yapılan Büyüme Tahminleri 1 Grafik I.3. ABD Enflasyon, İşsizlik ve Fed Bilanço Büyüklüğü Değişiminin Gelişimi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 Adı Soyadı: Hasan VERGİL Ünvanı: Prof. Dr. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 İktisat Bölümü Y.

Detaylı

Haftalık Ekonomi ve Dış Ticaret Görünümü

Haftalık Ekonomi ve Dış Ticaret Görünümü EYLÜL TÜRKİYE Geçtiğimiz haftada yurtiçinde Gayri Safi Yurtiçi Hasıla II. Çeyrek verileri ile Temmuz ayı sanayi üretimi ve cari işlemler açığı verileri takip edildi. Tüik verilerine göre gayrisafi yurtiçi

Detaylı

SESSION 2C: Finansal Krizler 381

SESSION 2C: Finansal Krizler 381 SESSION 2C: Finansal Krizler 381 2000-2014 Yılları Arasında Türkiye ve Rusya da Finansal Risklerin Temel Ekonomik Veriler Üzerine Etkilerinin Analizi The Analysis of the Effects of Financial Risks in Turkey

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

TÜRKĐYE CUMHURĐYET MERKEZ BANKASI

TÜRKĐYE CUMHURĐYET MERKEZ BANKASI TÜRKĐYE CUMHURĐYET MERKEZ BANKASI Türkiye Ekonomisi ve Para Politikası Uygulamaları Durmuş YILMAZ Başkan 12 Ocak 2011 1 Sunum Planı I. Küresel Görünüm II. Türkiye Ekonomisi III. Para Politikası Gelişmeleri

Detaylı