BİR OTOMOTİV FİRMASI İÇİN ARAÇ SEVKİYATI VE DAĞITIM MERKEZİ YER SEÇİMİ PROBLEMİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BİR OTOMOTİV FİRMASI İÇİN ARAÇ SEVKİYATI VE DAĞITIM MERKEZİ YER SEÇİMİ PROBLEMİ"

Transkript

1 Endüsri Mühendisliði Dergisi Cil: 21 Sayý: 1 Sayfa: (4-16) Makale BİR OTOMOTİV FİRMASI İÇİN ARAÇ SEVKİYATI VE DAĞITIM MERKEZİ YER SEÇİMİ PROBLEMİ Aras BARUTÇUOĞLU *, Derya DEMİRTAŞ, Beül DİLAN, Ruken DÜZGÜN Mura KÖKSALAN, Seçil SAVAŞANERİL Ora Doğu Teknik Üniversiesi-Endüsri Mühendisliği Bölümü, Ankara Geliş Tarihi: 5 Mayıs 2008; Kabul Ediliş Tarihi: 8 Temmuz 2009 Bu makale 1 kez düzelilmek üzere 84 gün yazarlarda kalmışır. ÖZET Bu çalışmada oomobil ve hafif icari araçlar üreen ve bu araçları gelen siparişlere göre TIR larla bayilere dağıan bir firma için, dağıım maliyelerinin düşürülmesi amacıyla dağıım merkezleri açma kararları analiz edilmiş ve dağıımın daha sisemaik yapılmasına yönelik bir karar-desek sisemi oluşurulmuşur. İki al problem incelenmişir: (i) Gemi ile aşımacılıka kullanılacak dağıım merkezleri yer seçimi, (ii) Siparişlerin farklı roalara sahip TIR lara yüklenmesini sağlayacak bir karar-desek sisemi asarımı. Her iki problem için de karışık amsayı programlama modelleri oluşurularak çözüm alernaifleri belirlenmişir. Dağıım merkezi yer seçimi kararında değişik senaryolar için farklı liman bölgelerinin kullanıldığı gözlemlenmiş, olası kâr poansiyelleri oraya konmuşur. Günlük TIR yükü oluşurma kararlarının ise önerilen karar-desek sisemiyle, mevcu dağıım maliyelerine yakın maliyelerle çok kısa sürede verilebildiği görülmüşür. Karar vericinin ecrübesine ve yeeneklerine bağlı olmaksızın sisemaik bir şekilde çözüm sağlayan karar-desek sisemi, aynı zamanda şu anda yapılan üm işlemlerin yapılmasına olanak verecek esneklikedir. Anahar Kelimeler: Dağıım merkezi yerleşirme, deniz aşımacılığı, dağıım planlama, karar desek sisemi VEHICLE DISPATCH AND DISTRIBUTION CENTER LOCATION PROBLEM FOR AN AUTOMOTIVE FIRM ABSTRACT In his sudy, we analyze he disribuion decisions of a company operaing in he auomoive secor. The wo subproblems discussed are: (i) how o locae disribuion ceners ha will operae as cross-dock poins o minimize he oal disribuion coss, (ii) o design a decision suppor sysem o deermine he daily roues and ruck-load mixes. Two mixed ineger programming models are solved for his purpose. For he disribuion cener locaion problem, differen harbors are found opimal for differen scenarios and poenial savings are evaluaed. I is observed ha daily ruck-loading decisions are given wih nearly he same coss bu in a more rapid, accurae, and a sysemaic manner. The proposed decision suppor sysem does no only eliminae he dependence on he experience of he saff bu also provide flexibiliy in ruck-loading decisions. Keywords: Locaing disribuion ceners, mariime ransporaion, disribuion planning, decision suppor sysem * İleişim yazarı 4

2 Bir Oomoiv Firması İçin Araç Sevkiyaı ve Dağıım Merkezi Yer Seçimi Problemi 1. MEVCUT DURUM Bu çalışmada, oomoiv seköründe faaliye göseren bir firmanın dağıım merkezi yerleşim ve dağıım problemi ele alınmakadır. Projenin gerçekleşirildiği 2007 yılında araç üreim kapasiesi ade seviyesindedir ve yeni çıkan modellerle kapasienin bir yıl içinde e çıkarılması planlanmakadır. Şirkein yur içinde 46 ilde 81 ade bayisi bulunmakadır. Üreilen araçlar herhangi bir dağıım merkezine uğramadan fabrikadan bayilere dağıılmakadır. Nakliye, bağımsız nakliye şirkeleri arafından yapılmaka ve nakliye ücrei firma arafından ödenmekedir. Dağıım maliyeleri oplam lojisik maliyelerinin önemli bir kısmını oluşurmakadır. Projenin amacı, dağıım maliyelerinin düşürülmesi için hâlihazırdaki dağıım siseminde hangi sraejik değişikliklerin ve iyileşirmelerin yapılabileceğinin bir analizinin yapılmasıdır. Bayiler, firmaya aleplerini yerli araçlar için her 15 günde bir, ihal araçlar için ise her 30 günde bir bilgi sisemi aracılığıyla ilemekedir. Ancak, bayinin soğunda müşerinin isediği araç yoksa bayi acil alep başlığı alında, sipariş periyoduna bağlı olmaksızın da sipariş verebilmekedir. Tüm siparişler edarik zinciri lojisik biriminde oplanır. Tedarik zinciri lojisik birimi, her akşam günlük kesin sipariş lisesini sevkiya birimine ileir. Sevkiya biriminin görevi araçları TIR lara aamak ve TIR ların uğrayacağı bayileri belirlemekir. Bu aama sırasında TIR ların kapasiesi ve ücrelendirme göz önüne alınmakadır. Araçların uzunluk ve yükseklikleri modelden modele değişiği için yüklenebilecek araç sayısı yerleşirilen araç ipine göre değişmekedir. Dağıım ücreleri mesafeyle doğru oranılıdır. Bir TIR a konulan üm araçların aşıma ücrei, TIR ın gideceği en uzak mesafe üzerinden ödenmekedir. Bir TIR a birden fazla ilin alebinin konulması isenmeyen bir durumdur, çünkü bu durumda yakın iller için de uzak il ücrei ödenmekedir. Firma, alebin birikmesi amacıyla siparişleri dör güne kadar bekleme hakkına sahipir. Böylece, uzak mesafe üzerinden ücrelendirmenin yaraığı dezavanaj azalılabilir. Dör günün sonunda ilin alebi TIR ı amamen doldurmazsa, mümkün olan en yakın illerdeki aleplerle birleşirilerek TIR ların dolu gimesi sağlanır. Ücrelendirme poliikası ve kapasie kısıı, aama işlemini karmaşık bir hâle geirmekedir. Bu işlem mevcu durumda bir sisem olmaksızın manuel olarak yapılmaka ve büyük ölçüde işlemi yapan personelin ecrübesine dayanmakadır. Araçları TIR lara aama işleminin sisemaik olarak gerçekleşirilmesi projenin bir diğer amacıdır. 2. LİTERATÜR ARAŞTIRMASI Dağıım maliyeinin düşürülmesi için yapılabilecek sraejik değişiklikler firmanın da iseği ile bayilere yakın yerlerde dağıım merkezleri oluşurmak olarak belirlenmişir. Olası dağıım merkezleri olarak limanlar düşünülmüşür. Araçların fabrikadan limanlara gemilerle, limanlardan bayilere TIR larla aşındığı durumda maliyei enazlayan bir liman seçme ve dağıım modeli asarlanmışır. Çalışmada dağıım merkezi seçimi için önerilen model, ikiseviyeli kesikli ağ asarımı problemleri içinde yer alan depo yerleşim ve dağıım modelidir. Kesikli ağ yerleşim problemlerinin bir incelemesi Curren vd. (2001) de bulunabilir. Problemde göz önünde bulundurulan maliyeler: Her liman için araç başına liman kiralama maliyei, sefer başına gemi ile aşıma maliyei, gemi ile aşıma süresince envaner uma maliyei ve dağıım maliyeidir. Bu maliyelere bakıldığında, ele alınan problem klasik bir yerleşim probleminden birkaç yönü ile ayrılır: Öncelikle depo yerleşimi için sabi bir maliye yokur. Sabi bir maliye olmadığı için diğer maliyelerin zamanla aynı oranda aracağını ya da azalacağını varsaymak mümkündür (Sabi ve periyodik maliyelerin aynı modelde göz önünde bulundurulduğu bir çalışma için bakınız Köksalan ve Süral, 1999). Limanlarda (dağıım merkezlerinde) kapasie kısıı olmamakla birlike fabrikadan limanlara araç gönderiminde gemi kapasiesi bir kısı oluşurmakadır. Dolayısıyla dağıım maliyei basamaklı bir yapıya sahipir. Karabakal vd., (2000) de yapılan çalışmada Volkswagen 5

3 Aras Baruçuoğlu, Derya Demiraş, Beül Dilan, Ruken Düzgün, Mura Köksalan, Seçil Savaşaneril firması için bir ağ asarım problemi ele alınmış ve modelde basamaklı dağıım maliyei yapısı göz önünde bulundurulmuşur. Ele alınan problemde ayrıca bir geminin birkaç limana uğrayarak araç indirmesi de göz önünde bulundurulmakadır. Deniz aşımacılığı lieraüründe gemilerin birkaç limana uğrayarak yük indirip bindirmesini göz önünde bulunduran ve maliyei enazlayan roalama modelleri bulunmakadır. Gemi roalama ve çizelgeleme üzerine bir inceleme Chrisiansen vd., (2004) e yapılmışır. Ele alınan problem gemi roalama lieraüründe yer alan problemlere kıyasla oldukça basi bir yapıya sahip olmakla birlike iki-seviyeli depo yerleşimi ve gemi roalama problemlerinin kesişiminde yer aldığı belirilebilir. Problemde bazı basileşirici varsayımlar yapılmışır. Makalenin ikinci kısmında deaylıca bahsedildiği gibi bayilere dağıım bağımsız dağıım şirkeleri arafından yapılmakadır ve maliye yapısı oldukça karmaşıkır. Dağıım merkezi yer seçimi modelinde, araçların limanlardan bayilere dağıımının lineer bir maliye yapısına sahip olduğu varsayılmışır. Roalama kararları Türkiye'nin liman yerleşim yapısı düşünülerek birkaç seçeneğe indirgenmişir. Bu basileşirici varsayımlar ve problem ölçeğinin küçüklügü depo yerleşim probleminin sandar çözücülerle çözülebilmesini sağlamakadır. Makalenin ikinci bölümünde TIR yükleme problemi ele alınmışır. TIR yükleme problemi kapasieli çoklu araç roalama probleminin bazı özelliklerini aşımakla birlike dağıım maliyeinin yapısından dolayı farklılıklar da içermekedir. Araç roalama problemlerinde maliye ziyare edilen nokalar arası oplam uzaklığa göre hesaplanırken, bu problemde oplam maliye gidilen en uzak nokaya göre hesaplanır. Bu yapı, problemi özel bir maliye yapısı alındaki bir genelleşirilmiş aama ya da bidon yükleme problemine dönüşürmekedir. Bidon yükleme problemi NP-zor problemler sınıfındadır, lieraürde bu probleme çözüm yaklaşımları ile ilgili çalışmalar bulunmakadır. (Bakınız Dycknoff, 1990). Ele alınan problemin karmaşık yapısı bazı varsayımlarla basileşirilmişir: Örneğin, büün alep nokalarını ek bir kümede düşünmek yerine opimal çözümde bulunma olasılığı çok düşük olan çözümler başan elenmişir. Bu eleme alep nokalarını kümelere ayırmaya karşılık gelir. Her küme birbirinden bağımsız ele alınmışır. Basileşirilmiş modelin çözümünde sandar çözücüler kullanılmışır. 3. DAĞITIM MERKEZİ YER SEÇİMİ PROBLEMİ Dağıım merkezi yer seçimi probleminde olası dağıım merkezleri olarak limanlar düşünülmüşür. Limanlara, firmaya en yakın limandan gemiyle oplu aşıma yaparak dağıım maliyeinin düşürülmesi hedeflenmekedir (Firmaya çok yakın bir liman bulunmakadır). Limanlara yakın illerdeki bayilerin alepleri de açılacak dağıım merkezlerinden TIR lar aracılığıyla karşılanacakır. Proje hakkında daha deaylı bilgiye sisem asarımı proje raporundan ulaşılabilir (Baruçuoğlu vd., 2007). Kullanılabilecek alernaif limanlar espi edilirken, liman kapasieleri ve limanların alebin yoğun olduğu bölgelere yakınlıkları dikkae alınmışır. Türkiye de oomoiv seköründe bu uygulamanın bir benzerinin bulunmaması, maemaiksel modelin çözümünde kullanılacak verilerin oplanmasında sıkınılara yol açmışır. Bu verilerin oplanması esnasında aşımacılık yapan bazı şirkelerle ileişim kurulmuş ve maliye paramereleri belirlenmişir. Örneğin, gemi maliyeleri hesaplanırken farklı kapasiedeki gemilerin farklı maliye kalemleri için (limana yanaşma, limandan ayrılma, yakı/gün, kiralama/gün, vinç maliyei, işçilik vs.) kullanılacak değişik kasayılar, şirkeen elde edilen ve gerçekleşen bazı gemi aşımacılık maliyeleri analiz edilerek hesaplanmışır. Liman kiralama maliyeleri ise Derince Limanı (İzmi) ile yapılan görüşmeler sonucu benzer şekilde belirlenmişir. Birkaç farklı limanla yapılan görüşmelerden sonuç alınamadığı için, diğer büün limanların kiralama fiyalarının Derince Limanı nın fiyaları ile aynı olduğu varsayılmışır. Bu fiyaların değişik seviyeleri 6

4 Bir Oomoiv Firması İçin Araç Sevkiyaı ve Dağıım Merkezi Yer Seçimi Problemi göz önünde bulundurularak, kararların iyimser ve köümser fiya seviyeleri ile nasıl değişiği incelenmişir. Analiz aşamasında birçok anlamlı alernaif üzerinde çalışılmışır. Ölçek ekonomisinden yararlanmak amacıyla geminin başka firmalarla orak kullanılması da bu alernaiflerden biridir. Modelde alernaif 7 liman ve 47 alep nokası vardır. Kullanılabilir gemiler 750, 1000, 1500, 2000, 2500, 3000, 3500, 4000, 4500 ve 5000 araç kapasieli olmak üzere 10 çeşiir. Gemiler birden fazla limana uğrayarak yük indirebilir. Modelleme aşamasında aşağıdaki varsayımlar yapılmışır: 3.1 Varsayımlar 1. Dağıım merkezleri sadece limanlarda açılabilir. 2. Modelin doğrusal olabilmesi için gemi gönderim sıklıkları girdi olarak alınmışır. 3. Taşıma maliyei aşınacak araç sayısı ile doğru oranılıdır. 4. Acil alepler firmadan TIR larla karşılanacakır. Bayilerin bir ay öncesinden sipariş eikleri normal alepler ise gemilerle dağıım merkezlerine ek seferde gönderilecekir. Araçlar, limanda TIR lara aama işleminin yapılmasından sonra bayilere ulaşırılacakır. 5. Araçların TIR lara aanması işlemi en fazla bir gün sürmekedir. Bu sebeple, araçlar dağıım merkezinde bir günden fazla beklemeyecekir. 6. Limanda araçları bir gün umanın maliyei, Derince limanından edinilen bilgiler doğrulusunda hesaplanacakır. Bu değer, üm limanlar için yaklaşık olarak geçerlidir. j: Bayiler (j=1,2,...,45) : Periyolar (=1,2,...,12) g: Kapasielerine göre gemi ipleri (g=1(750 araç), 2(1000 araç), 3(1500 araç), 4(2000 araç), 5(2500 araç), 6(3000 araç), 7(3500 araç), 8(4000 araç), 9(4500 araç), 10(5000 araç)) a ij a 00 Paramereler : i konumundan (fabrika ya da liman) j bayisine periyodunda araç başına TIR la aşıma maliyei (TL/araç) : Fabrikadan en yakın limana araç başına TIR la aşıma maliyei (TL/araç) Lim i : i limanı için araç başına liman kiralama maliyei (TL/araç) l ig : Fabrikadan i limanına g ipi gemiyle sefer başına aşıma maliyei (TL/sefer) Te i : Fabrikadan i limanına edarik süresi (gün) s : Araç başı sok uma maliyei (TL/araç) D j : j bayisinin periyodundaki alep mikarı (araç) C g : g ipi geminin kapasiesi (araç) Karar Değişkenleri X ij : i konumundan j bayisine periyodunda gönderilen araç sayısı m i : uğrayacağı son liman i limanı olan gemiye periyodunda yüklenen araç sayısı ind i : i limanına periyodunda indirilen araç sayısı b ig = 1 eğer i limanına periyodunda g ipi gemi gönderiliyorsa = 0 aksi hâlde Modelin amaç fonksiyonu ve kısıları aşağıdaki gibidir: 3.2 Dağıım Merkezi Yer Seçimi Modeli Kümeler 7 Enazla Z= Z= Z= Z= Z= Z= aa ij a ij.x ij.x ij.x ij + ij a a + + ij a.x ij.x ij.x + ij + ij + j j j i i i i: Fabrika ve olası dağıım alanları (i=1(fabrika), 2(İzmir), 3(Analya), Z= 4(Samsun), a ij.x ij + 5(İsanbul), Lim i.indl i ig.b + ig + j i i g i i i i 6(Tekirdağ), 7(Mersin)) l ig.b ig + Te i.s. ind i + a 00.m i i i j j ij i i i i l ig l ig.b.b ig ig l l + + ig l.b ig.b ig.b + ig ig + + Lim Lim i.ind i i.ind i i + i Lim Lim Lim + + i.ind i.ind i.ind i + i + i + Te Te Te i.s. i.s. i.s. ind ind i i Te i Te i.s. Te i.s. ind i.s. ind i ind a+ i a 00 a 00 + i.m 00.m +.m i i i a 00 a.m 00 a 00.m i.m i i i i i i i i i i i g g g i i i g g ig i i i i i

5 Aras Baruçuoğlu, Derya Demiraş, Beül Dilan, Ruken Düzgün, Mura Köksalan, Seçil Savaşaneril i j Kısılar m i g X ij = D j,j (1) X ij = ind i,i (2) b ig.c g,i (3) m i = ind i i = 2,4,5,7, (4) m i = ind i-1 + ind i i = 3,6, (5) X ij, m i, ind i 0 i, j, (6) b ig 0-1 de i keni i, g, (7) Toplam aşıma maliyeini göseren amaç fonksiyonu Z nin en aza indirilmesi hedeflenmekedir. Toplam aşıma maliyeindeki ilk erim TIR la aşıma maliyeini, 2. erim limanda bir günlük sok alanı kiralama maliyeini, 3. erim gemiyle aşıma maliyeini, 4. erim ransi envaner maliyeini ve 5. erim fabrikadan en yakın limana aşıma maliyeini belirmekedir. Kısı(1); periyodunda üm konumlardan j bayisine gönderilen araç sayısının, aynı periyoa j bayisinin alep eiği araç sayısına eşi olmasını sağlar. Kısı(2); periyodunda i konumundan üm bayilere gönderilen araç sayısının, aynı periyoa o konuma gemiden indirilen araç sayısına eşi olmasını sağlar. Kısı(3); uğrayacağı son liman i limanı olan gemiye periyodunda yüklenen araç sayısının, i limanına periyodunda gönderilen geminin kapasiesinden fazla olmamasını sağlar. Kısı(4); i limanına giden gemiye periyodunda yüklenen araç sayısının, o limana o periyoa gemiden indirilen araç sayısına eşi olmasını sağlar. Kısı(5); uğrayacağı son liman i limanı olan gemiye periyodunda yüklenen araç sayısının, gemiden o limana ve daha önce uğradığı limana o periyoa indirilen araç sayısına eşi olmasını sağlar. Buna göre Analya(3) isikameli gemiye yüklenen araç sayısı Analya(3) ve İzmir(2) limanlarında indirilen araç sayısına eşi olmalıdır. İsanbul(5) ve Tekirdağ(6) için de benzer durum geçerlidir. Kısı (6) ve Kısı (7); değişkenlerin ipini ve özelliklerini belirleyen kısılardır. 4. DAĞITIM MERKEZİ YER SEÇİMİ PROBLEMİ ÇÖZÜMLERİ Dağıım merkezlerinin nerelerde açılacağına karar vermek için model öncelikle, 2008 yılı alep projeksiyonu, halihazırdaki sefer başına gemi ile aşıma maliyei (ya da gemi kiralama maliyei) ve Derince Limanı için elde edilen araç başına liman kiralama maliyei bilgileri kullanılarak çalışırılmışır. Daha sonra çözüme en çok eki eiği düşünülen üç fakörün (alep, sefer başına gemi ile aşıma maliyei ve liman kiralama maliyei) farklı seviyeleri düşünülerek model ekrar çalışırılmış ve kararların bu fakörlere duyarlılığı analiz edilmişir. Fakörlerin hangi seviyelerde ele alındığı Tablo 1 de görülebilir. Projenin gerçekleşirildiği sene alebin 2011 yılında 2008 yılına göre %50 aracağı öngörülmüşür. Sefer başına gemi ile aşıma maliyeinin %25 daha düşük olduğu senaryo ve başka bir oomobil üreicisi ile gemi kapasiesinin orak kullanıldığı senaryo da göz önünde bulundurulmuşur. Derince Limanı dışındaki limanlardaki kiralama fiyaları çabalara rağmen elde Tablo 1. Duyarlılık Analizi İçin Seçilen Fakörlerin Seviyeleri Talep Sefer başına gemi maliyei Liman kiralama maliyei 2008 projeksiyonu Halihazırdaki durum Derince Limanı kiralama fiyaı 2011 projeksiyonu %25 düşürülmüş maliye %50 düşürülmüş fiya Orak kullanım %100 düşürülmüş fiya %25 düşürülmüş maliye ve orak kullanım %50 arırılmış fiya %100 arırılmış fiya 8

6 Bir Oomoiv Firması İçin Araç Sevkiyaı ve Dağıım Merkezi Yer Seçimi Problemi edilememişir. Liman maliyeleri limanlar için aynı varsayılmakla birlike beş farklı seviye göz önünde bulundurulmuşur Yılı Analizi Analizler sonucunda 2008 yılı alep projeksiyonu alında, mevcu durumda (sefer başı aşıma maliyelerinin halihazırdaki seviyesi ve Derince Limanı araç başı kiralama maliyei göz önünde bulundurulduğunda) dağıım merkezi açmanın kârlı olmadığı oraya çıkmışır. Bunun en emel nedeni illerdeki alep seviyelerinin yüksek sefer başı aşıma maliyelerini karşılayacak düzeyde olmamasıdır Sefer Başına Gemi ile Taşıma Maliyeinin Kararlara Ekisi Sefer başına gemi ile aşıma maliyei, ya da gemi kiralama maliyei, hem sabi hem de değişken maliye birimlerini içermekedir. Gemi kiralama maliyelerinin %25 daha düşük olduğu varsayıldığında, Samsun Limanı nın yılın dör ayında dağıım merkezi olarak kullanılması kararı en düşük maliyei vermekedir. Bu aylar alebin en yüksek olduğu dönemlerdir. Şekil 1 de görüldüğü gibi Türkiye nin baısında kalan bayilerin alepleri söz konusu aylarda firmadan TIR larla karşılanırken, doğu illerinin alepleri yeni açılan dağıım merkezinden karşılanmışır. Orak kullanımda, yani kiralanan geminin kapasiesinin başka oomobil üreicileri ile paylaşılması durumunda, gemi kiralamanın sabi kısmını oluşuran maliyelerin diğer üreici ile paylaşıldığı varsayılmışır. Analiz sonucunda Samsun Limanı nın yılın üç ayı boyunca, Mersin Limanı nın ise yılın iki ayı boyunca kullanıldığı gözlemlenmişir. Bir başka senaryo, hem maliyelerin %25 daha düşük olduğu hem de gemi kapasiesinin bir başka oomobil üreicisi firmayla oraklaşa kullanıldığı varsayımına dayandırılmışır. Bu senaryo alında liman kullanım süresi Samsun Limanı nda beş aya, Mersin Limanı nda, ise dokuz aya çıkmakadır Araç Başına Liman Kiralama Fiyaının Kararlara Ekisi Yapılan bir başka duyarlılık analizinde, limanlar için günlük araç uma fiyalarının kararlara ekisi incelenmişir. Bu analizde, mevcu maliye paramerelerinin %50 ve %100 azalıldığı ve arırıldığı Şekil 1. Dağıım Merkezleri ve Talebi Karşılanan İller (2008 yılı) 9

7 Aras Baruçuoğlu, Derya Demiraş, Beül Dilan, Ruken Düzgün, Mura Köksalan, Seçil Savaşaneril durumlar göz önüne alınmışır yılında mevcu durumda liman kullanımını ercih emeyen model, büün limanlarda araç uma günlük bedelleri sıfır olsa (%100 azalılsa) dahi liman kullanımını ercih ememişir. Bu durum, 2008 yılı alep öngörüsü alında, modelin araç başına liman kiralama maliyeine duyarlı olmadığını gösermekedir Yılı Analizi 2008 yılı için incelenen senaryolar alep öngörüsünün daha yüksek olduğu 2011 yılı için de ekrarlanmış ve mevcu gemi kiralama maliyeleri alında sadece (alebin yüksek olduğu) bir ay için Samsun Limanı nı dağıım merkezi olarak kullanmanın avanajlı olduğu görülmüşür. Yılın sadece bir ayında limanın dağıım merkezi olarak kullanılması, deniz aşımacılığının uygulamaya yönelik ve gözardı edilmiş olması mümkün zorlukları da düşünüldüğünde çok makul gözükmemekedir. Bu nedenle analiz, daha sık liman kullanımı beklenisiyle gemi kiralama fiyalarının veya liman kiralama bedellerinin daha düşük olduğu ahmini durumlar için de yapılmışır Sefer Başına Gemi ile Taşıma Maliyeinin Kararlara Ekisi Gemi kiralama maliyelerinin %25 düşük olduğu varsayılarak model ekrar çalışırılmışır. Analiz sonucunda, Samsun Limanı nın yedi ay, Mersin Limanı nın da dör ay dağıım merkezi olarak kullanıldığı görülmüşür. Bu durum, şirkein daha yüksek alep öngördüğü 2011 yılı için deniz aşımacılığının sıkça kullanılabilecek bir ercih olduğunu gösermekedir. Dolayısıyla alep arışının gemi aşımacılığının kara aşımacılığına ercih edilmesine önemli ölçüde kakıda bulunduğu anlaşılmakadır. Şekil 2, söz konusu aylarda Bursa, Samsun ve Mersin den karşılanan illeri gösermekedir yılı için, mevcu gemi kiralama maliyeleri alında gerçekleşirilen dağıım kararları ile bu maliyelerin %25 indirildiği senaryo alındaki kararlar karşılaşırıldığında, oplam dağıım maliyeinin %1,8 oranında düşüğü gözlemlenmişir. Sonuç olarak, alebin yüksek gemi kiralama maliyelerini elafi edecek kadar yüksek olmadığı veya gemi ile aşıma Şekil 2. Dağıım Merkezleri ve Talebi Karşılanan İller (2011 yılı) 10

8 Bir Oomoiv Firması İçin Araç Sevkiyaı ve Dağıım Merkezi Yer Seçimi Problemi fiyalarının yeeri kadar düşük olmadığı durumlarda dağıım merkezi açmak maliye düşüren bir alernaif olarak gözükmemekedir. Geminin oraklaşa kullanılması durumunda, Samsun Limanı yılın yedi ayında dağıım merkezi olarak kullanılırken Mersin Limanı yılın dör ayında dağıım merkezi olarak kullanılmakadır. Gemi kiralama maliyelerinin %25 indirildiği duruma kıyasla Mersin Limanı na daha çok sayıda araç gönderilmekedir. Gemi kiralama fiyalarının %25 daha düşük olduğu ve orak kullanım varsayımı alında Samsun ve Mersin Liman ları yılın 11 ayı boyunca kullanılmaka, Analya Limanı nda da bir aylık kullanım gerçekleşmekedir Araç Başına Liman Kiralama Fiyaının Kararlara Ekisi 2011 yılı alep projeksiyonu alında, limanda araç uma günlük bedellerinin limanlarda dağıım merkezi açma kararına ekisi incelenmişir. Liman kiralama fiyalarının %50 daha düşük ya da %50 daha yüksek olduğu durumda mevcu durum alında alınan kararlarda bir değişiklik gözlemlenmemişir. Fiyaların %100 daha düşük olduğu durumda (yani liman kiralamanın ücresiz olduğu durumda) Samsun Limanı nın iki ay boyunca kullanıldığı, fiyaların %100 daha yüksek olduğu durumda ise hiç bir limanın kullanılmadığı gözlemlenmişir. Gemi ile aşıma fiyalarının %25 daha düşük olduğu duruma ek olarak liman kiralama fiyalarının %50 ya da %100 daha düşük olduğu durum incelendiğinde Samsun Limanı nın sekiz ay, Mersin Limanı nın dör ay dağıım merkezi olarak kullanıldığı görülmüşür. Yani gemi aşıma fiyalarının %25 daha düşük olduğu duruma kıyasla Samsun Limanı dışındaki limanların kullanımında değişiklik olmamakadır. Fiyaların %50 ya da %100 arırıldığı durumda ise Samsun Limanı nın kullanımı yedi ay, Mersin Limanı nın kullanımı dör ay olmaka, yani gemi aşıma fiyalarının %25 daha düşük olduğu duruma kıyasla kararlarda bir değişiklik olmamakadır. Son olarak, gemi ile aşıma fiyalarının %25 daha düşük ve başka bir üreici ile orak kullanım olduğu varsayılan duruma ek olarak liman kiralama fiyalardaki değişikliğin ekileri incelendiğinde, fiyaların %50 daha düşük olmasının bir ekisi olmamaka, %100 daha düşük olduğunda Analya limanının kullanım süresi bir aydan iki aya çıkmakadır (Samsun ve Mersin Liman larının kullanımı yine on bir ay olarak gerçekleşmekedir). Fiyaların %50 ya da %100 daha yüksek olduğu durumda ise Analya limanının kullanımı oradan kalkmakadır. Bu analizlere dayanarak, modelin, araç başına liman kiralama maliyelerindeki değişikliklere duyarlılığının az olduğu sonucuna varmak mümkündür. 5. TIR YÜKLEME PROBLEMİ VE ÇÖZÜM YAKLAŞIMI Daha önce de belirildiği üzere araçların TIR lara aanması işlemi sevkiya birimi arafından yapılmakadır. Oldukça karmaşık olan bu işlem sırasında yardımcı bir yazılım kullanılmamakadır. Bu işlemin iyi yürümesi büyük ölçüde aamayı yapan kişinin ecrübesine ve yeeneklerine bağlıdır. Yılda TIR ın gönderildiği düşünülürse, araçların TIR lara aanması işleminin zorluğu daha iyi anlaşılabilir. Mevcu sisemde bayilere gönderilecek araçlar bilgisayar ekranında görülmeke ve sevkiya birimi çalışanı arafından ipleri ve gönderilecekleri iller dikkae alınarak TIR lara asnif edilmekedir. Gerek üreimin arması gerekse yeni bir dağıım merkezinin açılması durumunda karşılaşılacak zorlukları önlemek amacıyla bu problemin bir model yardımıyla çözülmesi hedeflenmekedir. Bu modelde emel olarak TIR lara hangi illerin alebinin yükleneceğinin belirlenmesi amaçlanmakadır. Modelleme aşamasında, önce TIR ların izleyebileceği güzergâhlar belirlenmişir. Bu işlem sırasında Türkiye Karayolları Genel Müdürlüğü nün hazırlamış olduğu harialarda belirilen yollar dikkae alınmışır. Ardından her güzergâh için, üzerindeki illeri içeren il kümeleri oluşurulmuşur. Amaç, birbirinden çok uzak illerin aynı TIR a aanmasını engelleyerek modeldeki değişken sayısını azalmak ve çözüm süresini kısalmakır. Birden fazla güzergâha yer 11

9 Aras Baruçuoğlu, Derya Demiraş, Beül Dilan, Ruken Düzgün, Mura Köksalan, Seçil Savaşaneril alan iller, orak il adıyla birden fazla kümede yer alır. Bu özel durumu çözmek amacıyla modele ek kısılar konmuşur. Modelin sadeleşirilmesi amacıyla her güzergâh için ayrılmış bir grup TIR olduğu var sayılmışır. Son olarak araç modellerinin gerek boy gerekse yükseklik olarak farklı olması nedeniyle TIR lara yüklenebilecek araç sayısı sabi değildir. Faka yüklenebilecek olası araç kombinasyonları bilinmekedir. Bu kombinasyonlar göz önünde bulundurularak her araç ipi için bir kapasie kasayısı belirlenmişir. Bir ilin siparişlerinin bir TIR ı am doldurması durumunda TIR ın o ile gönderilmesi en uygun çözüm olmakadır. Bir ilin siparişlerinin TIR kapasiesinin alında kaldığı ya da üsüne çıkığı durumlarda, aanamayan siparişlere arık-alep denilmekedir. Arık-alep olması durumunda TIR a birden fazla ilin alebi yüklenir ve bu iller birbirlerine ne kadar uzaksa zarar o derece arar. Oluşurulan maemaiksel modelde arık-aleplerin opimale yakın bir şekilde TIR lara aanması sağlanmakadır. 5.1 Varsayımlar 1. Farklı il kümeleri içinde olan illerin siparişleri aynı TIR a konulamaz. 2. Üç farklı boyua araç vardır (Oomobil, hafif icari araç ve icari araç). Diğer araçlar bu üç aracın boyuuna indirgenebilir. 3. Bir ile gidecek olan aynı boyuaki araçlar aynı TIR a yüklenir. 4. Günlük gelen büün siparişler aynı gün içerisinde karşılanır. i j T 5.2 Araç Dağıım Modeli İndeksler ve Kümeler : İl bazında alep nokaları (bayiler) (i=1,2,,46) : TIR numarası (j=1,2,...,t) : Maksimum TIR sayısı* k : Araç ipi (k=1(oomobil), 2(hafif icari araç), 3(icari araç) ) m : Roa (ya da il kümesi) numarası (m=1,2,,m) m(i) : i ilinin üzerinde bulunduğu roa(lar) m(j) : j TIR'ının aanmış olduğu roa l m : m roası üzerindeki illerden orak il durumunda olan illerin kümesi a m : m roası üzerindeki illerin kümesi : m roası için ayrılmış TIR ların kümesi m Paramereler b k : k ipi aracın TIR da kullandığı kapasie (k=1 için 1, k=2 için 2,33 ve k=3 için 4) c i : Bursa dan i bayisine araç başına TIR la aşıma maliyei (TL /araç) D ik : i bayisinin k ipi araç alebi (araç) CofT : TIR kapasiesi = 9 Karar Değişkenleri X ijk = 1 eğer i bayisinin k ipi araç alebi j TIR ına aandıysa, = 0 aksi hâlde Y ikm = 1 eğer i bayisinin k ipi araç alebi m roasına aandıysa, = 0 aksi hâlde Tm j : j TIR ının araç başı aşıma maliyei ( j TIR ına aanan araçların gideceği illerden Bursa ya en uzak olan il üzerinden hesaplanır) (TL/ araç) Modelin amaç fonksiyonu ve kısıları aşağıdaki gibidir: Enazla Z = CofT Tm j j Kısılar i am( j ) k X j j ijk b D k ik CofT j (8) * Roadaki her ile bir TIR gönderildiği durumda elde edilen sayı. Bazı iller birden fazla roada bulunduğu için T 67 olarak alınmışır. 12

10 Bir Oomoiv Firması İçin Araç Sevkiyaı ve Dağıım Merkezi Yer Seçimi Problemi j m X ijk = Y ikm k ve ( m,i a m ) (9) m Y ikm = 1 i, k; D ik > 0 (10) j X ijk = 1 i, k; D ik > 0 (11) X ijk = 0 i, j, k; D ik = 0 (12) j m i a m X ijk D ik i a m D ik - i l m n {1,..., M }/ m D ik Y ikn m, k (13) Tm j c i X ijk i, j, k (14) Tm j amsayı değişkeni j (15) X ijk, Y ikm 0-1 değişkenleri i, j, k (16) Toplam TIR la aşıma maliyeine karşılık gelen amaç fonksiyonu Z nin en aza indirilmesi hedeflenmekedir. Kısı (8); j TIR ına yüklenen araçların TIR kapasiesini geçmemesini sağlar. Kısı (9); i bayisinin k ipindeki araç alebinin, i bayisine araç gönderen TIR kümesine ai TIR lardan herhangi biri arafından karşılanmasını sağlar. Kısı (10); i bayisinin k ipi alebinin yalnızca bir il kümesine aanmasını sağlar. Kısı (11); i bayisinin k ipi alebinin yalnızca bir TIR a aanmasını sağlar. Kısı (12); l orak ilinin k ipi araç alebi yoksa bu bayiye araç gönderen TIR kümelerindeki TIR lardan hiçbirine aanmamasını sağlar. Kısı (13); l orak ilinin k ipi araç alebi, bayinin bulunduğu bayi selerinden herhangi birine aandıysa, bu alebin bayinin bulunduğu diğer bayi selerinden düşülmesini sağlar. Kısı (14); j TIR ının araç başı aşıma maliyeinin, o TIR a aanan aleplerin ai olduğu bayilerin Bursa ya en uzak olanı üzerinden hesaplanmasını sağlar. Kısı (15) ve Kısı (16); değişkenlerin ipini belirleyen kısılardır. Kısı (15), j TIR ının araç başı aşıma maliyeinin am sayı olmasını sağlarken; kısı (16), i bayisinin k ipi araç alebinin j TIR ına aanıp aanmadığını ve i bayisinin k ipi araç alebinin m kümesine aanıp aanmadığını belirler. Tüm basileşirici varsayımlara rağmen model yine de kısa sürede çözülemeyecek kadar karmaşıkır. Bu sebeple Türkiye doğu ve baı olarak iki kısımda ele alınmışır. Böylece, her iki kısım da opimal olarak çözülmüşür. Bu ayrımın, araç güzergâhları göz önüne alındığında (Bkz. Şekil 3) problemin büünselliğini ekilemeyeceği ve opimal çözümden çok farklı bir çözüme neden olmayacağı öngörülmekedir. Bu sonuca ulaşmada en önemli eken, gerçeke yapılan roalama işlemi dikkae alındığında sadece Eskişehir in siparişlerinin harianın doğusundaki roalarda bulunan illerle aynı TIR a konulduğunun gözlenmiş olmasıdır. 13

11 Aras Baruçuoğlu, Derya Demiraş, Beül Dilan, Ruken Düzgün, Mura Köksalan, Seçil Savaşaneril Şekil 3. Türkiye nin Baı ve Doğusu ndaki TIR Güzergahları 5.3 Sezgisel Yaklaşım ve Karar Desek Siseminin Oluşurulması Şekil 4 e görülen akış şeması, sezgisel yaklaşım ve karar desek siseminin oluşurulması aşamasında yapılan işlemleri göserir. Şekilde görülen numaralar işlemlerin sırasını, oklar ise bilgi akışını göserir. Planlanan sisemde saış biriminden günlük gönderilen siparişler bir çalışma sayfasında Sevk Emirleri adı alında uulur. Her siparişe ai deaylı bilgiler (şase numarası, sevk emrinin geldiği arih, Karar verici arafından bekleilen TIR'lar Sevk Emirleri 1 Tam Dolu TIR'ların Oluşurulması (C++ yazılımı) 3 Ayrınılı TIR Bilgilerinin Görünülenmesi (EXCEL yazılımı) 4 Kesin Sevk Lisesi 2 Arık Siparişlerin Aanması (GAMS modeli) Şekil 4. TIR Yükleme Akış Şeması 14

12 Bir Oomoiv Firması İçin Araç Sevkiyaı ve Dağıım Merkezi Yer Seçimi Problemi bayi adı ve kodu, vs.) bu sayfada mevcuur. Günlük gelen bu alepler hazırlanan bir algorimayla olası araç kombinasyonlarına uygun olarak TIR lara aanır. Tam dolu bir TIR ın oluşurulabilmesi için bir ile gidecek araçların olası farklı araç yükleme kombinasyonlarına uygun şekilde TIR ı amamen doldurabilmesi gerekir. Dolayısıyla bir ilin am dolu TIR larının oluşurulması, o ile gönderilecek TIR lara ai araç kapasiesinin amamının kullanılması esasına dayanmakadır. Bu işlem her il için, ile sevk edilecek araçlar bir TIR ın am kapasie kullanımına el vermeyinceye kadar yapılır. Böylece, am dolu TIR oluşurma işlemi amamlanarak esnek bir yaklaşım izlenmişir. Buna göre yazılım, karar vericinin çalışma sayfası üzerinde araç aamasında değişiklik yapmasına olanak sağlar. Bir TIR dan araç çıkarılabilir, kapasieyi aşmayacak şeklide TIR a araç eklenebilir veya TIR amamen ipal edilerek eresi güne bırakılabilir. Ancak bekleme süresinin dör günü aşmaması için erelemeye en fazla dör kez izin verilir. Yapılan değişikliklerin maliyee ekisi yine bu yazılım sayesinde görünülenebilir. Gün sonunda ipal edilen TIR lardaki alep eresi günün sevk emirleri lisesine eklenirken, oluşurulan TIR lar da yola çıkmak üzere yüklenir. TIR NO. TIRIN GİDECEĞİ İL TALEP İLİ UNITE_NOSASE_NO MODEL_ADI ICERIK SEVK_NO SEVK_TARIHFATURA_NOFATURA_TARIH BAYI_KODBAYI_ADI 1 MANİSA MANİSA G G.PUNTO S1 G.PUNTO 5P 1.4 FIRE S DYNAMIC 77HP DYNAMIC STD MTA MTA ŞENDİL ARTIK TIR MALIYETINI GUNCELLE MANİSA YENİ DOBLO YD COMBI DYNAMIC M.JET STD(41A)+LUX DYNAMIC PAKET ŞENDİL MANİSA YENİ DOBLO YD COMBI PREMIO STD M.JET PREMIO ŞENDİL MANİSA YENİ DOBLO YD COMBI PREMIO STD M.JET PREMIO ŞENDİL MANİSA G G.PUNTO S1 G.PUNTO 5P 1.3 MJ S HP ACTIVE ACTIVE STD+Sil P ŞENDİL MANİSA G G.PUNTO S1 G.PUNTO 5P 1.3 MJ S HP ACTIVE ACTIVE STD+Sil P ŞENDİL MANİSA YENİ DOBLO YD COMBI PREMIO STD M.JET PREMIO ŞENDİL Tır Maliyei (YTL) 727,584 TIR NO. TIRIN GİDECEĞİ İL TALEP İLİ UNITE_NOSASE_NO MODEL_ADI ICERIK SEVK_NO SEVK_TARIHFATURA_NOFATURA_TARIH BAYI_KODBAYI_ADI 2 MUĞLA BALIKESİR U YENİ DOBLO Y.DUCATO COMBI 1.3 ŞASİMAXI M.JET PREMIO T.KABİN MJET STD KARAHALLILAR BALIKESİR YENİ DOBLO YD PANORAMA DYNAMIC STD(41A)+LUX 1.3 M.JET DYNAMIC PAKET KARAHALLILAR MUĞLA ALBEA RSTY DYNAMIC V STD SPEEDGEAR DYNAMIC PAŞALI OTOMOTİV MUĞLA ALBEA RSTY ACTIVE 1.4 FIRE STD ACTIVE SU OTOMOTİV MUĞLA YENİ DOBLO YD COMBI PREMIO STD M.JET PREMIO TURMAK MUĞLA ALBEA RSTY ACTIVE 1.4 FIRE STD ACTIVE SU OTOMOTİV MUĞLA ALBEA RSTY ACTIVE 1.4 FIRE STD ACTIVE SU OTOMOTİV MUĞLA ALBEA RSTY ACTIVE 1.4 FIRE STD ACTIVE SU OTOMOTİV Tır Maliyei (YTL) 1252,284 Şekil 5. TIR lara Aanmış Araç Lisesi işlem sonucu her ilin bir TIR ı dolduramayan siparişi o ilin arık-siparişi olarak belirlenir. Arık-siparişler, arık-alep adı alında maemaiksel modele girer. Maemaiksel model yardımıyla arık-aleplerin TIR lara aanması gerçekleşirilir. Ardından hem maemaiksel modelin hem de algorimanın çıkısı çalışma sayfasına akarılır. İki çıkıda da oluşurulan TIR ların gideceği iller ve aşıdığı araçların ürleri ve sayısı bellidir. Ancak TIR a aanmış araçların deaylı bilgileri henüz belirlenmemişir. Çalışma sayfasında, gelen sevk emirleri arasından TIR lara aanmış olan araçların ayrınılı bilgileri seçilir. Bu işlem yapılırken, siparişin geldiği arih göz önüne alınır. Şekil 5 e iki TIR a aanmış araçların lisesi bir çalışma sayfasında görünülenmekedir. Algorima ve maemaiksel modelle elde edilen sonucun son ve kesin çözüm olarak zorlanması yerine 5.4 TIR Yükleme Problemi Çözümleri Çözüm yaklaşımlarında da anlaıldığı gibi önerilen yaklaşım üç emel aşamadan oluşur: (1) Algorimayla am dolu TIR ların belirlenmesi, (2) Maemaiksel modelle arık-alebin aanması, (3) Excel yardımıyla ihiyaç duyulan değişiklerin yapılması. Çözüm kaliesini inceleyebilmek amacıyla anlaılan yaklaşım belirlenen bir günün siparişleriyle denenmişir. Yapılan aamaların uygun olduğu, bahsi geçen kısıları sağladığı ve gerçekleşen aamalara benzer olduğu espi edilmişir. Algorima ve model çözümü sonrası elde edilen oplam dağıım maliyei ile ele alınan günün gerçekleşen dağıım maliyei karşılaşırılmışır. Hazırlanan karar desek siseminin emel kakısı sisemin yük oluşurma işlemini sisemaikleşirmesidir. Karar desek sisemi, yük oluşurma işlemini kişiye 15

13 Aras Baruçuoğlu, Derya Demiraş, Beül Dilan, Ruken Düzgün, Mura Köksalan, Seçil Savaşaneril bağlı olmakan çıkarmakadır. Ayrıca her gün oralama üç saae gerçekleşirilen yük oluşurma işlem süresini dakikaya indirmesi açısından da önemli bir kakı sağlar. Önümüzdeki yıllarda aracağı öngörülen aleple birlike manuel yapılan yük oluşurma işleminin çok daha fazla vaki alacağı düşünüldüğünde, önerilen sisemaik karar deseğinin önemi daha da armakadır. 6. SONUÇLAR Bu çalışmada elde edilen sonuçlar ile bazı öneriler aşağıda liselenmişir. Dağıım merkezi yer seçimi modeli için yapılan analizler, dağıım merkezi açmanın alep yeerli seviyeye çıkmadığı veya aşıma fiyaları yeeri kadar düşük olmadığı sürece kârlı olmadığını gösermişir. Gemi kiralayan firmalarla yapılacak sözleşmelerle gemiyle aşımacılık maliyeleri incelenen senaryolardaki gibi düşürülebilir ve oplam dağıım maliyeindeki asarruf daha da arırılabilir. TIR yükü oluşurma için hazırlanan karar desek sisemi, mevcu sisemde manuel olarak yapılan işlemin sisemaik olarak yapılabilmesini sağlar. Önerilen sisem, yük oluşurma işlemini ecrübeye ve kişiye dayalı bir iş olmakan kurarır, harcanan zamanı çok kısa bir süreye indirger ve mevcu maliyee benzer bir maliye oluşurur. Önerilen karar desek sisemi, üreilecek yeni araçların dağıımının ele alınabilmesine olanak verecek şekilde düzenlenebilir. TEŞEKKÜR Bu çalışmanın değişik aşamalarındaki yardım ve kakılarından dolayı şirke danışmanlarımıza eşekkür ederiz. KAYNAKÇA 1. Curren, J., Daskin, M., Schilling, D Discree Nework Locaion Models, Faciliy Locaion, Hazırlayanlar: Drezner, Z., Hamacher, H. W., , Springer-Verlag. 2. Köksalan, M., Süral, H Efes Beverage Group Makes Locaion and Disribuion Decisions for Is Plans, Inerfaces, 29 (2), Karabakal, N., Günal, A., Richie, W Supply- Chain Analysis a Volkswagen of America, Inerfaces, 30(4), Chrisiansen, M., Fagerhol, K., Ronen, D Ship Rouing and Scheduling: Saus and Perspecives, Transporaion Science, 38(1), Dycknoff H A Typology of Cuing and Packing Problems. European Journal of Operaional Research, 44, Baruçuoğlu, A., Bulu, İ., Demiraş, D., Dilan, B., Düzgün, R Finished Car Disribuion and Disribuion Cener Locaion, Sisem Tasarımı Proje Raporu, ODTÜ Endüsri Mühendisliği, Ankara. 7. GELECEĞE YÖNELİK ÇALIŞMA ÖNERİLERİ Önerilen dağıım merkezi yer seçimi modeli kullanılarak değişen alep öngörüleri için daha düşük maliyeli dağıım seçenekleri değerlendirilebilir. Diğer oomobil üreici firmalarıyla yapılacak işbirliği ve gemi aşımacılığı maliyelerinin değişmesi durumları modele kolayca yansıılabilir. Yük oluşurma modeli basi güncellemelerle yeni bir dağıım merkezi açılması durumunu da gözeebilir. 16

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Ahu Soylu, Mein Türkay* Koç Üniversiesi Endüsri Mühendisliği Bölümü Sarıyer, İsanbul ahusoylu@ku.edu.r,

Detaylı

NL lmk : NU t k : Y t lmk : TEF t : E ijmlk : Q t mlk :

NL lmk : NU t k : Y t lmk : TEF t : E ijmlk : Q t mlk : TİMAK-Tasarım İmala Analiz Kongresi 26-28 Nisan 2006 - BALIKESİR OTOMATİK YÖNLENDİRİCİLİ ARAÇ SİSTEMLERİNİN YENİDEN TASARIMI İÇİN BİR MATEMATİKSEL MODELLEME YAKLAŞIMI KALENDER, Yeşim, TÜRKBEY, Orhan Gazi

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi 1) Çelik Çaı Taşıyıcı Siseminin Geomerik Özelliklerinin Belirlenmesi 1.1) Aralıklarının Çaı Örüsüne Bağlı Olarak Belirlenmesi Çaı örüsünü aşıyan aşıyıcı eleman aşık olarak isimlendirilir. Çaı sisemi oplam

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısalmalar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1Bu Tebliğ, 4628 sayılı

Detaylı

Makine Öğrenmesi 8. hafta

Makine Öğrenmesi 8. hafta Makine Öğrenmesi 8. hafa Takviyeli Öğrenme (Reinforcemen Learning) Q Öğrenme (Q Learning) TD Öğrenme (TD Learning) Öğrenen Vekör Parçalama (LVQ) LVQ2 LVQ-X 1 Takviyeli Öğrenme Takviyeli öğrenme (Reinforcemen

Detaylı

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ Tüm elekronik cihazlar çalışmak için bir DC güç kaynağına (DC power supply) gereksinim duyarlar. Bu gerilimi elde emenin en praik ve ekonomik yolu şehir şebekesinde bulunan

Detaylı

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GENEL KONTROL YÖNTEMLERİ: ON - OFF (AÇIK-KAPALI) KONTROL SİSTEMLERİ: Bu eknik en basi konrol ekniğidir. Ölçülen değer (), se değerinin () üzerinde olduğunda çıkış sinyali açılır,

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İsenecek Veriler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġsenecek Veriler BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam Madde

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive Effecs of Agriculural Suppor and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region Erkan Akas and Oğuz Yurdakul Universiy of Cukurova Dep. Agriculural Economics,

Detaylı

Enerji tasarrufu için yer altına gömülü çelik borularda yalıtımın ekonomik faydaları

Enerji tasarrufu için yer altına gömülü çelik borularda yalıtımın ekonomik faydaları 206 Keçebaş, Erciyes Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Dergisi, 29(3):206-22 Enerji asarrufu için yer alına gömülü çelik borularda yalıımın ekonomik faydaları Ali KEÇEBAŞ* Muğla Sıkı Koçman Üniversiesi,

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

T C İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇELİK KAPI SEKTÖRÜNDE AHŞAP BÖLÜMÜ İÇİN ÜRETİM - DAĞITIM PLANLAMA MODELİ

T C İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇELİK KAPI SEKTÖRÜNDE AHŞAP BÖLÜMÜ İÇİN ÜRETİM - DAĞITIM PLANLAMA MODELİ T C İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇELİK KAPI SEKTÖRÜNDE AHŞAP BÖLÜMÜ İÇİN ÜRETİM - DAĞITIM PLANLAMA MODELİ YÜKSEK LİSANS TEZİ Ümi KAVİ Anabilim Dalı : Sosyal Bilimler Ensiüsü Programı

Detaylı

ÖZET WORKFORCE PLANNING FOR SEASONAL DEMANDS ABSTRACT

ÖZET WORKFORCE PLANNING FOR SEASONAL DEMANDS ABSTRACT MEVS MSEL TALEPLERE GÖRE GÜCÜ PLANLAMASI Yonca ERDEM sanbul Üniversiesi Serol BULKAN Marmara Üniversiesi ÖZET lemeler mal ve hizme üreebilmek için girdi olarak i gücü, sermaye, do al kaynaklar gibi çe

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

Modern endüstri tesislerinde yer alan en önemli

Modern endüstri tesislerinde yer alan en önemli Plasik Zincirli İleiciler, Tasarımları ve Plasik Zincir Baklasının Analizi Muharrem E. BOĞOÇLU, C. Okay AZELOĞLU Yıldız Teknik Üniversiesi Makina Fakülesi ÖZET Günümüzün modern endüsri esislerinde yer

Detaylı

DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ

DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ Yasemin MENEKŞE Eylül 2006 DENĐZLĐ DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ Pamukkale Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Đnşaa Mühendisliği

Detaylı

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Adnan KARAİBRAHİMOĞLU İNDEKS SAYILARIN KULLANIMI İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ADANA, 27 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İNDEKS

Detaylı

Çevreye Duyarlı Kapalı Çevrim Tedarik Zinciri Ağı Tasarımı İçin Karma Tamsayılı Bir Doğrusal Programlama Modeli. Kazım KARABOĞA DOÇ. DR.

Çevreye Duyarlı Kapalı Çevrim Tedarik Zinciri Ağı Tasarımı İçin Karma Tamsayılı Bir Doğrusal Programlama Modeli. Kazım KARABOĞA DOÇ. DR. Çevreye Duyarlı Kapalı Çevrim Tedarik Zinciri Ağı Tasarımı İçin Karma Tamsayılı Bir Doğrusal Programlama Modeli Kazım KARABOĞA DOÇ. DR. TURAN PAKSOY Geri Dönüşüm Merkezi (2) Maliye (TL/ Ton) 0 0,5 1 1,5

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Araşırma ve Para Poliikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler K. Azim ÖZDEMİR Temmuz 2009 Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı

Dikey yönde çalışma için OBO Dikey Kablo Merdiveni Sistemleri Çok kapsamlı sistem aksesuarları, üniversal olarak kombinasyon yapabilme imkanı

Dikey yönde çalışma için OBO Dikey Kablo Merdiveni Sistemleri Çok kapsamlı sistem aksesuarları, üniversal olarak kombinasyon yapabilme imkanı Dikey yönde çalışma için OO Dikey Kablo Merdiveni Sisemleri Çok kapsamlı sisem aksesuarları, üniversal olarak kombinasyon yapabilme imkanı sunmakadır Doğrudan duvara monaj ve ayrıca serbes olarak da mone

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüştüren devrelerdir.

DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüştüren devrelerdir. DADA DÖNÜŞÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüşüren devrelerdir. Uygulama Alanları 1. DA moor konrolü 2. UPS 3. Akü şarjı 4. DA gerilim kaynakları

Detaylı

Verimlilik Dergisi T. C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015/3

Verimlilik Dergisi T. C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015/3 Verimlilik Dergisi Türk Mevdua Bankacılığı İçin Ekinlik Analizi: Küresel Finans Krizinin Ekileri Dr. Serdal ERGÜN Prof. Dr. Nezir KÖSE İzmir de İşlemelerin Sanayi Sicil Veri Tabanına Gönderdikleri Verilerin

Detaylı

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2009, C.14, S.1 s.99-114. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2009, Vol.14,

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F.Dergisi Cil:17 Sayı:2, Yıl:2002, ss:55-74 PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ Erdinç Telaar * Şadiye Türkmen ** Özgür Teoman *** ÖZET Bu çalışmada pamuk borsalarında oluşan fiyaların

Detaylı

ALLIANZ YAŞAM VE EMEKLİLİK A.Ş. KOÇ İŞTİRAK ENDEKSİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İÇTÜZÜĞÜ

ALLIANZ YAŞAM VE EMEKLİLİK A.Ş. KOÇ İŞTİRAK ENDEKSİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İÇTÜZÜĞÜ FONUN KURULUŞ AMACI ALLIANZ YAŞAM VE EMEKLİLİK A.Ş. KOÇ İŞTİRAK ENDEKSİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İÇTÜZÜĞÜ MADDE 1 - Yapı Kredi Emeklilik A.Ş. arafından 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yaırım Sisemi

Detaylı

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1 YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2010 Cil:17 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Enerji Piyasası Reformlarının Elekrik Enerjisi Piyasasına Ekisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirkeler Üzerine Bir Analiz 1 Doç.

Detaylı

ÇELİK KAFES SİSTEM TASARIMI DERS NOTLARI

ÇELİK KAFES SİSTEM TASARIMI DERS NOTLARI BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÇELİK KAFES SİSTEM TASARIMI DERS PLANI KONULAR 1. Çelik Çaı Siseminin Geomerik Özelliklerinin Belirlenmesi 1.1 Aralıklarının

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİ DESTEKLİ ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMODİNAMİK İNCELEMESİ

GÜNEŞ ENERJİ DESTEKLİ ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMODİNAMİK İNCELEMESİ GÜNEŞ ENERJİ DESTEKLİ ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMODİNAMİK İNCELEMESİ AKemal YAKUT Arzu ŞENCAN Reşa SELBAŞ Erkan DİKMEN Bulu GÖRGÜLÜ İhsan DOSTUÇOK Sefer KUTLU ÖZET Günümüzde soğuma sisemlerinin

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ Musafa ŞEKKELİ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen Bilimleri Ensiüsü, K.Maraş, msekkeli@ksu.edu.r Ceyhun YILDIZ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen

Detaylı

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI Cenral Bank Review Vol. 11 (July 211), pp.15-28 ISSN 133-71 prin / 135-88 online 211 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE

Detaylı

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir Cenral Bank Review ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2009 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası

Detaylı

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu.

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu. Termik Sanralların Konrol Sisemlerinde Teknolojik Gelişmeler ve Verimlilik Technologic Developmens on Conrol Sysems of Thermal Power Plans and Efficiency Hasan TİRYAKİ 1, Mehme BULUT 2, İlhan KOCAARSLAN

Detaylı

Kazein Yüzeyine Metil Violetin Biyosorpsiyonu

Kazein Yüzeyine Metil Violetin Biyosorpsiyonu BAÜ Fen Bil. Ens. Dergisi Cil 14(1) 93-102 (2012) Kazein Yüzeyine Meil Violein Biyosorpsiyonu Özkan DEMĠRBAġ 1,, Adem KARADAĞ 2, Veli DALKIRAN 1,Cihan YILDIZ 1 1 BalıkesirÜniversiesi Fen Edebiya Fakülesi

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

Metasezgisel Optimizasyon Tekniklerine Spor Tabanlı Yeni Bir Yaklaşım: Lig Şampiyonası Algoritması

Metasezgisel Optimizasyon Tekniklerine Spor Tabanlı Yeni Bir Yaklaşım: Lig Şampiyonası Algoritması Fıra Üniv. Fen Bilimleri Dergisi Fıra Unv. Journal of Science 27(1), 1-11, 2015 27(1), 1-11, 2015 Measezgisel Opimizasyon Tekniklerine Spor Tabanlı Yeni Bir Yaklaşım: Lig Şampiyonası Algoriması Harun BİNGÖL

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

Diabetik Retinopatinin Otomatik Algılanması Amacıyla. Göz Görüntüsünden Kan Damarlarının Eşiklenmesi

Diabetik Retinopatinin Otomatik Algılanması Amacıyla. Göz Görüntüsünden Kan Damarlarının Eşiklenmesi Diabeik Reinopainin Oomaik Algılanması Amacıyla Göz Görünüsünden Kan Damarlarının Eşiklenmesi Vasif NABİYEV, Salih BAHÇEKAPILI Karadeniz Teknik Üniversiesi, Mühendislik Fakülesi, Bilgisayar Mühendisliği

Detaylı

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Volume 5 Number 4 2014 pp. 71-88 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Aydın Yüksel a Aslı Yüksel b Öze: Bu makale Ağusos 2007 arihinde oraya

Detaylı

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma Ege Universiy Working Papers in Economics 2006 hp://www.iibf.ege.edu.r/economics/arisma İZMİR KÜÇÜK, ORTA VE BÜYÜK ÖLÇEKLİ İMALAT SANAYİNDE ÜRETİM ETKİNLİĞİ VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ Eruğrul

Detaylı

YATIRIM KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE REEL OPSİYONLAR YAKLAŞIMI VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNE BİR UYGULAMASI

YATIRIM KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE REEL OPSİYONLAR YAKLAŞIMI VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNE BİR UYGULAMASI YATIRIM KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE REEL OPSİYONLAR YAKLAŞIMI VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNE BİR UYGULAMASI REEL OPTIONS AND APPROACH FOR EVALUATION OF INVESTMENT DECISIONS AND AN APPLICATION SAMPLE FOR

Detaylı

: HOŞNUDĐYE MH.ŞAHĐN CD.NO:84 ESKĐŞEHĐR b ) Telefon ve Faks Numarası :222 2114000-222 3204920 c ) Elektronik Posta Adresi

: HOŞNUDĐYE MH.ŞAHĐN CD.NO:84 ESKĐŞEHĐR b ) Telefon ve Faks Numarası :222 2114000-222 3204920 c ) Elektronik Posta Adresi ESKĐŞEHĐR TEPEBAŞI BELEDĐYE BAŞKANLIĞI Tepebaşı Bölgesindeki Park ve Rekreasyon Alanları Bakım, Onarım ve Temizliği ile Zincirlikuyu Şaniyesindeki Sera, Fidanlık ve Aölyelerde Üreim Đçin Hizme Alımı işihizme

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

İMKB Dergisi İÇİNDEKİLER. Yıl: 9 Sayı: 36. Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespitinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı

İMKB Dergisi İÇİNDEKİLER. Yıl: 9 Sayı: 36. Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespitinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı İMKB Dergisi Yıl: 9 Sayı: 36 ISSN 1301-1650 Yıl: 9 Sayı: 36 İÇİNDEKİLER Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespiinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı Güray Küçükkocaoğlu & Yasemin Keskin Benli & Cemal

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

CORPORATE BOND PRICING IN INTERNATIONAL MARKETS

CORPORATE BOND PRICING IN INTERNATIONAL MARKETS ULUSLARARASI PİYASALARDA ÖZEL SEKTÖR TAHVİL FİYATLAMASI Sezin SÜER* ÖZ Global bazda büyük mikarlarla ifade edilen özel sekör ahvillerinin Türkiye de derin bir piyasası bulunmamakadır. Bunda genel ekonomik

Detaylı

T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI

T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI AVRUPA BİRLİĞİ ORTAK TARIM POLİTİKASI VE ÜYE ÜLKELERİN TARIM POLİTİKALARININ YAKINSAMASI:POLONYA ÜLKE ÖRNEĞİ Harun UÇAK DOKTORA

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I Karadeniz Teknik Üniversiesi Mühendislik Fakülesi * Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü Elekronik Anabilim alı * Elekronik Laborauarı I FET.Lİ KUETLENİİCİLE 1. eneyin Amacı FET Transisörlerle yapılan

Detaylı

Kullanım kılavuzu. sistem iç ünitesi HXHD125A8V1B

Kullanım kılavuzu. sistem iç ünitesi HXHD125A8V1B sisem iç üniesi İçindekiler Sayfa 1. anımlar... 1 1.1. Uyarı ve simgelerin anlamları... 1 1.2. Kullanılan erimlerin anlamları... 1 2. Genel güvenlik önlemleri... 2 3. Giriş... 2 3.1. Genel bilgiler...

Detaylı

ÇEVRE FİNANSMANI: KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIMLA KARBON FİNANS BORSASI

ÇEVRE FİNANSMANI: KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIMLA KARBON FİNANS BORSASI Cil, Sayı, 010 ISSN: 1309-800 (Online) ÇEVRE FİNANSMANI: KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIMLA KARBON FİNANS BORSASI Erhan DEMİRELİ Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi E-posa: erhan.demireli@deu.edu.r

Detaylı

Kullanım kılavuzu. Hava su tipi ısı pompa sistemi iç ünitesi ve opsiyonları RKHBRD011ADV1 RKHBRD014ADV1 RKHBRD016ADV1

Kullanım kılavuzu. Hava su tipi ısı pompa sistemi iç ünitesi ve opsiyonları RKHBRD011ADV1 RKHBRD014ADV1 RKHBRD016ADV1 Hava su ipi ısı pompa sisemi iç üniesi ve opsiyonları RKHBRD011ADV1 RKHBRD014ADV1 RKHBRD016ADV1 RKHBRD011ADY1 RKHBRD014ADY1 RKHBRD016ADY1 RKHBRD011ADV1 RKHBRD014ADV1 RKHBRD016ADV1 RKHBRD011ADY1 RKHBRD014ADY1

Detaylı

TÜRKĐYE NĐN FĐNANSAL PĐYASA LĐKĐDĐTESĐ, ÖLÇÜMÜ VE ANALĐZĐ

TÜRKĐYE NĐN FĐNANSAL PĐYASA LĐKĐDĐTESĐ, ÖLÇÜMÜ VE ANALĐZĐ Cenral Bank Review Vol. 11 (January 2011), pp.11-28 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2011 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TÜRKĐYE NĐN FĐNANSAL PĐYASA LĐKĐDĐTESĐ,

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

Türkiye de Ulaştırma Hizmetleri Endeksi. Transportation Services Index for Turkey

Türkiye de Ulaştırma Hizmetleri Endeksi. Transportation Services Index for Turkey Türkiye de Ulaşırma Hizmeleri Endeksi Muheşem KAYNAK * ve Merer MERT ** ÖZET Ulaşırma sekörünün önemli bir bileşeni aşımacılık faaliyeleridir. Taşımacılık faaliyeleri ise ürev alep nieliğinde olduğundan

Detaylı

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce;

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce; BOBĐER MAYETĐK AAI TEME POSTUATARI Birim yüke elekrik alan içerisinde uygulanan kuvvei daha önce; F e = qe formülüyle vermişik. Manyeik alan içerisinde ise bununla bağlanılı olarak hareke halindeki bir

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

Likidite Azlığı Priminin Menkul Kıymet Getirileri Üzerinde Etkileri ve Avrasya İçin Önemi

Likidite Azlığı Priminin Menkul Kıymet Getirileri Üzerinde Etkileri ve Avrasya İçin Önemi 30 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 0 Likidie Azlığı Priminin Menkul Kıyme Geirileri Üzerinde Ekileri ve Avrasya İçin Önemi Serdar Kuzu (Isanbul Universiy, Turkey) The Effecs of he Illiquidiy

Detaylı

BİTÜMLÜ ŞİSTLERİN YERİ VE ÖNEMİ

BİTÜMLÜ ŞİSTLERİN YERİ VE ÖNEMİ Ekoloji (evre dsrgia > MEVCUT ENERJİ VE KİMYASAL HAMMADDE KAYNAKLARI ARASINDA BİTÜMLÜ ŞİSTLERİN YERİ VE ÖNEMİ Leven BALLİCE Miha YÜKSEL Mehme SAĞLAM Cumhur HANOĞLU H. Ü. Mühendislik Fak. Kimya Müh. Böl.

Detaylı

FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONUNUN TESPİTİNDE YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN KULLANIMI

FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONUNUN TESPİTİNDE YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN KULLANIMI FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONUNUN TESPİTİNDE YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN KULLANIMI ÖZET Yrd.Doç.Dr. Güray KÜÇÜKKOCAOĞLU 1 Yrd.Doç.Dr. Yasemin KESKİN BENLİ 2 Dr. Cemal KÜÇÜKSÖZEN 3 nun espiinde sıklıkla kullanılan

Detaylı

F frame prop acl. F frame. 1.1 Dur ve bekle (stop & wait) kullanım oranı. 1 = olarak ifade edilebilecektir. a = dersek; L R.

F frame prop acl. F frame. 1.1 Dur ve bekle (stop & wait) kullanım oranı. 1 = olarak ifade edilebilecektir. a = dersek; L R. 1.1 Dur ve bekle (sop & wai) kullanım oranı Herhangi bir akış konrol ekniğinin ne derece ekin olduğunu ölçebilmek üzere ha kullanım oranının incelenmesi gereklidir. Dur ve bekle akış konrol ekniğinde haın

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20. Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET Selim Elekdağ İbrahim Burak Kanlı Absrac: This noe examines he ineracion beween financial sress

Detaylı

16 17 Denetim Firmasının Büyüklüğü ve Kâr Yönetimi İlişkisi: İMKB Şirketleri Üzerinde Ampirik Bir Araştırma

16 17 Denetim Firmasının Büyüklüğü ve Kâr Yönetimi İlişkisi: İMKB Şirketleri Üzerinde Ampirik Bir Araştırma 6 7 Doç. Dr. Semra Karacaer Arş. Gör. Pelin Özek Deneim Firmasının Büyüklüğü ve Kâr Yöneimi İlişkisi: İMKB Şirkeleri Üzerinde Ampirik Bir Araşırma Doç. Dr. Semra KARACAER Haceepe Üniversies İİBF. Arş.

Detaylı

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t 3 Hareke Tes in Çözümleri X Y. cisminin siseme er- diği döndürme ekisi 3mgr olup yönü saa ibresinin ersinedir. cisminin siseme erdiği döndürme ekisi mgr olup yönü saa ibresi yönündedir. 3mgr daha büyük

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI ÜZERİNE SAKLI MARKOV MODELİ İLE BİR TAHMİNLEME 1

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI ÜZERİNE SAKLI MARKOV MODELİ İLE BİR TAHMİNLEME 1 Ekonomik Yaklaşım, Cil : 20, Sayı : 72, ss. 59-85 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI ÜZERİNE SAKLI MARKOV MODELİ İLE BİR TAHMİNLEME Ersoy ÖZ 2 Öze Ülkemizde son yıllarda finans sekörü üzerine yapılan geleceğe

Detaylı

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ Şenkan ALDEMİR (*) Öze: Döviz kuru değişimlerinin TÜFE ve ÜFE bazlı yuriçi fiyalara geçiş süreci, son yıllarda üzerinde önemle durulan konulardan

Detaylı

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004)

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004) Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 8 (2) 28: 843-86 GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-24) THE ANALYSIS OF EFFICIENCY AN TOTAL FACTOR PROUCTIVITY

Detaylı

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ T. C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANA BİLİM DALI İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN YRD.DOÇ. DR. AHMET AY HAZIRLAYAN

Detaylı

Neden Artan Vergi Oranları İşletmeleri Borçla Finansmana Özendirir?

Neden Artan Vergi Oranları İşletmeleri Borçla Finansmana Özendirir? Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Neden Aran Vergi Oranları İşlemeleri Borçla Finansmana Özendirir? Yrd. Doç. Dr. Güven Sayılgan * Araşırma Görevlisi Musafa Doğan * 1. Giriş İşlemeler, yaırımlarının ve

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

PARASAL ANALĐZE BĐR BAKIŞ: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ

PARASAL ANALĐZE BĐR BAKIŞ: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ Cenral Bank Review Vol. 11 (July 2011), pp.29-48 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2011 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ PARASAL ANALĐZE BĐR BAKIŞ: TÜRKĐYE

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

TİCARİ NÜKLEER SANTRAL MODELLERİNİN YAKIT MASRAFLARINA GÖRE ELEKTRİK ÜRETİM MALİYETLERİNİN DEĞERLENDİLİRMESİ

TİCARİ NÜKLEER SANTRAL MODELLERİNİN YAKIT MASRAFLARINA GÖRE ELEKTRİK ÜRETİM MALİYETLERİNİN DEĞERLENDİLİRMESİ Osmangazi Üniversiesi Müh.Mim.Fak.Dergisi C.XVII, S.2, 2004 Eng.&Arch.Fac.Osmangazi Universi, Vol.XVII, No: 2, 2004 İCARİ NÜKLEER SANRAL MODELLERİNİN YAKI MASRAFLARINA GÖRE ELEKRİK ÜREİM MALİYELERİNİN

Detaylı

ROBOTİK SİSTEMLER VE MADENCİLİKTE KULLANIMININ ARAŞTIRILMASI INVESTIGATION OF ROBOTIC SYSTEMS AND USING IN MINING

ROBOTİK SİSTEMLER VE MADENCİLİKTE KULLANIMININ ARAŞTIRILMASI INVESTIGATION OF ROBOTIC SYSTEMS AND USING IN MINING Yıl: 2009, Cil:2, Sayı:4, Sayfa:412-425 TÜBAV BİLİM DERGİSİ ROBOTİK SİSTEMLER VE MADENCİLİKTE KULLANIMININ ARAŞTIRILMASI M. Kemal ÖZFIRAT Dokuz Eylül Üniversiesi Mühendislik Fakülesi Maden Müh. Böl. 35160

Detaylı

Yazılım Mimarisinin Kalite Gereksinimleri: Yazılım Güvenilirliği

Yazılım Mimarisinin Kalite Gereksinimleri: Yazılım Güvenilirliği Yazılım Mimarisinin Kalie Gereksinimleri: Yazılım Güvenilirliği Kaan Kurel İzmir Ekonomi Üniversiesi kaan.kurel@ieu.edu.r Şaban Eren Yaşar Üniversiesi saban.eren@yasar.edu.r Özeçe Yazılım güvenilirliği

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

Hemşirelerin Kendini Gerçekleştirme Düzeyleri ve Etkileyen Etmenler

Hemşirelerin Kendini Gerçekleştirme Düzeyleri ve Etkileyen Etmenler 2 ve Ekileyen Emenler * Serap ÜNSAR **Melaha AKGÜN KOSTAK ***Seda KURT **Özgül EROL Öze Giriş: Kendini gerçekleşirme, insan davranışlarını yöneen bir güdü olduğu kadar, erişilmeye çalışılan bir gelişme

Detaylı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü FZM450. Elektro-Optik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü FZM450. Elektro-Optik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı Ankara Üniversiesi Mühendislik Fakülesi Fizik Mühendisliği Bölümü FZM450 Elekro-Opik Doç. Dr. Hüseyin Sarı İçerik Opoelekronik Teknolojisi-Moivasyon Tanımlar Elekro-Opik Opoelekronik Foonik Elekromanyeik

Detaylı

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR ÜSTEL VE LOGARİTM TMİK FONKSİYONLAR Şekil 5.1a Üsel Fonksiyonlar 2 y 10 8, 1 y = f = b b> 6 4 2-3 -2-1 1 2 3 Şekil 5.1b Üsel Fonksiyonlar 3 y 50 2 y = f = 2 40 30 20 y = f = 2 10-2 -1 1 2 3 4 Şekil 5.1c

Detaylı

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey ISSN:136-3111 e-journal of New World Sciences Academy 212, Volume: 7, Number: 1, Aricle Number: 3A47 NWSA-PHYSICAL SCIENCES Received: December 211 Ayhan Toçu Acceed: January 212 Fahrein Arslan Series :

Detaylı