TÜRKİYE'DE KOBİ'LERE SAGLANAN DESTEKLER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE'DE KOBİ'LERE SAGLANAN DESTEKLER"

Transkript

1 TÜRKİYE'DE KOBİ'LERE SAGLANAN DESTEKLER ABSTRACT Müslüme NARİN* Sevim AKDEMiR** In this paper, it is analysed the supports provided to smail and medium size enterprises in Turkey. First, it is examined the different definitions, properties and problems of smail and medium size enterprises. Then, the general structure, properties and supports provided to smail and medium size enterprises in Turkey are examined. Finally, it is discussed the problems of smail and medium size enterprises in Turkey and sugestions are given for the solutions of these problems. 1. GiRiŞ Günümüzde genel olarak işletmelerin büyük çoğunluğunu küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ) oluşturmaktadır. Bu işletmeler, çağın değişen koşullarına ve yeniliklerine hızla uyum gösterme yeteneğine sahiptir. Büyük işletmelere göre daha dinamik bir yapıda olan KOBİ'ler, düşük fınansman kaynaklarıyla iş yeri kurmak, küçük tasarruflan katma değere dönüştürmek ve istihdam sağlamak gibi özelliklere sahiptir. Büyük işletmeler gibi yüksek maliyetli yatınmiara bağlı kalmadıklan için, KOBİ'lerin üretim olanaklan daha esnektir. Bu nedenle de talepteki değişmelere kısa dönemde uyum gösterirler. Öte yandan KOBİ'ler ekonomide ortaya çıkan dalgalanmaları minimize etmede ve bölgeler arası dengesizliğin giderilmesinde de etkin rol oynarlar. Bu nedenle KOBİ'ler, bölgeler arasındaki dengeli büyürneyi ve istihdamı sağlamakta, büyük işletmelerin girdilerini üreterek bu işletmelerin kurulmasında da öncülük etmektedirler. Gazi Üniversitesi, İ.İ. B.F. İktisat Bölümü Öğretim Üyesi, Yrd. Doç. Dr. '' Abant İzzet Baysal Üniversitesi, İ.İ.B.F. İktisat Bölümü Öğretim Üyesi, Yrd. Doç. Dr.

2 44 L ~M~ü="s=~~ m=e=n.~a=r~in~--s~e=v=im~ak==k~m~ir Ekonomiye büyük katkılan olan KOBİ'lerin üstün yanlan olduğu kadar, sorunları da bulunmaktadır. KOBİ'ler; pazarlama, finansman, yönetim, teknoloji, arge, dış ticaret ve uluslararası rekabet gücünün yetersizliği gibi sorunlara sahiptir. Bu sorunların her biri çok önemli olmakla birlikte, Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) tarafından 2004 yılında yapılan araştırmada, fınansman sorununun ön plana çıktığı gözlenmiştir. Bu nedenle de KOBİ'ler kurulduktan kısa bir süre sonra faaliyetlerine son vermek zorunda kalmaktadırlar. Avrupa Birliği (AB)'ne uyum sürecinde Türkiye'nin yerini alabilmesi, dünya ticaretinden elde ettiği payı artırması ve tam üyelik sürecinin amacına ulaşması açısından KOBİ'ler önemli bir konuma sahiptir. Bu nedenle öncelikle KOBİ'lerin AB'deki işletmelerle uyumlu hale dönüştürülmesi gerekmektedir. Bu çalışmada öncelikle kullanılan farklı KOBİ tanımlarına ve genel olarak KOBİ'lerin özellikleri ve sorunlarına değinilecektir. Daha sonra Türkiye ekonomisinde KOBİ'lerin genel yapısı, özellikleri ve bu işletmelerin fınasmanı ve sağlanan destekiere yer verilecektir. Son olarak ise Türkiye ekonomisinde KOBİ'lerin sorunları ve çözüm önerileri tartışılacaktır. 2. KOBi'LERiN TANIMI VE ÖZELLiKLERi KOBİ'lerin farklı ülkelerde ve hatta aynı ülkede farklı kurumlar arasında değişik tanımlannın yapıldığı görülmektedir. Aşağıda bu tanırnlara ayrıntılı bir biçimde yer verilmiştir KOBi Tanımları KOBİ'lerin sorunlannın tespit edilmesi ve çözüm yollannın geliştirilmesi konusunda yaşanan önemli sorunlardan biri, standart KOBİ tanımının olmamasıdır. Bu doğrultuda, benzer ekonomik ve idari yapıdaki işletmelerin sınıflandınlması ve küçük, orta ve büyük ölçekli işletme eşiklerinin iyi belirlenmesi, işletmeler arasında farklılıklar gösteren eşik değerlerin neler olduğunun ve sınıflamada hangi büyüklüğün kullanılması gerektiğinin iyi tesbit edilmesi gerekmektedir. Uygulamada farklı kurumlarda ve farklı ülkelerde değişik KOBİ tanımıyla karşılaşılmaktadır. Devlet politikalarının belirlenmesi ve uluslararası antlaşmalardan doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesi açısından KOBİ tanımının doğru yapılinası gerekir Türkiye'de KOBi Tanımı Bütün ekonomilerio temel dinamiğini oluşturmalanna karşın günümüzde dünya literatüründe genel kabul görmüş KOBİ tanımı bulunmamaktadır (Sanaslan,

3 _T._ür_k~~-e-~_e_~_O_B_I_ k_r_e_s~ag~1a_n_a_n_d_e_s_te_kl._er ~l : 4). Bu işletmelerin yapılan gereği kesin tanımlannı yapmak zordur. Sanayileşme düzeyine, işletmelerin bağlı olduklan kesimlere ve üretim tekniklerine göre ülkeler arasında hatta aynı ülkenin farklı bölgeleri ve kesimleri arasında bile KOBİ tanımlan değişebilmektedir. KOBİ'lere ilişkin tek yasal tanım, 3624 Sayılı Yasa'yla KOSGEB'e aittir. Diğer kamu kurumlan ve sivil toplum örgütlerince geçerli olan tanımlar, kendi iç mevzuatlan ile belirlenmiştir. Aşağıda farklı kurumlar tarafından yapılan tanırnlara yer verilmiştir. KOSGEB: 3624 sayılıkosgeb Yasası'nda arasında işçi çalıştıran sanayi işletmeleri Kanun kapsamına alınmıştır. Bu doğrultuda; 1-50 işçi çalıştıran sanayi işletmeleri küçük, arasında işçi çalıştıran sanayi işletmeleri ise orta ölçekli sanayi işletmeleri olarak belirlenmiştir (KOBİ Rehberi, 2000: 7). DİE: Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE) tarafından yapılmış resmi bir KOBİ tanımı yoktur. Ancak, DiE, KOBİ'lere ilişkin 1991 yılında özel bir anket uygulamıştır. Bu anketteki sınıflamada; 1-9 kişi çalıştıran işyerleri çok küçük, kişi çalıştıran işyerleri küçük, kişi çalıştıran işyerleri orta ve kişi çalıştıran işyerleri büyük ölçekli imalat sanayi işyerleri olarak tanımlanmıştır (DiE, 2005). Halk Bankası: İşyerierinde işçi çalıştıran ve kanuni defter kayıtlanndaki arsa ve bina hariç; makine, tesis ve cihazlan, taşıt araç ve gereçleri döşeme ve demirbaşlan toplamının net tutan 950 milyar TL'yi aşmayan işletmeler Banka tarafından KOBİ sanayi işletmeleri olarak kabul edilmiştir (Halkbank, 2005). Türk Eximbank: KOBİ, imalat sanayi alanında faaliyette bulunan arasında işçi çalıştıran, imalatçı, imalatçı - ihracatçı firmalar olarak tanımlanmıştır (Eximbank, 2005). Hazine Müsteşarlığı: imalat sanayinde faaliyette bulunan ve yasal defter kayıtlannda arsa ve bina hariç makine ve teçhizat, araç ve gereçleri, döşeme ve demirbaşlan toplamının net tutan 950 Milyar TL'yi aşmayan, bağımsız nitelikte ve/veya sermayesinin en fazla% 25'i büyük işletmelere ait olan; 1-9 işçi çalıştıran işletmeler mikro, işçi çalıştıran işletmeler küçük ve işçi çalıştıran işletmeler orta ölçekli işletme olarak kabul edilmektedir (Hazine, 2005). Dış Ticaret Müsteşarlığı: imalat sanayinde faaliyette bulunan arasında işçi çalıştıran, gerçek usulde defter tutan, arsa ve bina hariç sabit sermaye tutan bilanço net değeri itibariyle 2 milyon ABD dolan karşılığında Türk lirasını aşmayan işletmeler KOBİ olarak belirlenmiştir (KOBİ Rehberi, 2002: 7). Türkiye Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler Serbest Meslek Mensupları ve Yöneticileri Vakfı (TOSYÖV): 250 işçiye kadar çalışanı olan işletmeler KOBİ olarak kabul edilmektedirler (TOSYÖV, 2005).

4 46 L ~fi1~u~ s~w_m~e~n.~a~n~ n_-_s~e~v~im~a~kd~e~m~ir Avrupa Birliği'nde KOBi Tanımı Avrupa Birliği, KOBİ tanımlamasında Birlik içerisinde kanşıklığa neden olmamak için -yeni bir tanım geliştirmiştir yılındaki Konsey karan (96/280/EC Official Journal L 107, 30/04/1996 P ) çerçevesinde belirgin bir şekilde ortaya konulan KOBİ tanımı; işçi sayısı, yıllık ciro ve bağımsızlık ölçütlerini kapsamaktadır. Bağımsızlık ölçütü; işletme sermayesinin ya da hisse senetlerinin % 25 veya daha fazlasının bir ya da birkaç büyük işletmeye ait olmamasıdır. ı Ocak 2005'ten geçerli olmak üzere AB, KOBİ tanımını yeniden düzenleyerek mikro işletmeleri de tanıma dahil etmiştir. Aynca, KOBİ tanımında yer alan ciro ve bilanço miktarlannda değişiklikler olmuştur (EUROPA, 2005). Güncellenen tanıma göre; işçi sayısı <10, yıllık Ciro:::; 2 milyon, yıllık bilanço tutan:::; 2 milyon olan çok küçük, işçi sayısı <50, yıllık ciro :::; 10 milyon ve yıllık bilanço tutan:::; 10 milyon olan küçük, işçi sayısı <250, yıllık ciro :::; 50 milyon ve yıllık bilanço tutan :::; 43 milyon olan ise orta ölçekli işletme olarak belirlenmiştir. Yukanda da belirtildiği gibi, AB ülkeleri için yapılan tanımda işçi sayısı, yıllık ciro ve yıllık bilanço bir arada dikkate alınmaktadır (Vanşlı, 2005: 36) OECD Ülkelerinde KOBi Tanımı OECD ülkelerindeki KOBİ tanımianna bakıldığında, kurallara bağlı tanımiann yanı sıra istatistiksel verilere de bağlı olarak yapılan tanımlar bulunmaktadır. ABD'de küçük ve orta ölçekli işletmelerin belirlenmesine ilişkin resmi bir tanım yoktur. Fakat genel olarak küçük ve orta ölçekli sanayi işletmelerinin tanımın- da, istihdam edilen işçi sayısı esas alınmaktadır. loo'e kadar işçi çalıştıran işletmeler küçük sanayi olarak ifade edilmektedir. Bazı durumlarda bu sınır 500 işçiye kadar çıkmaktadır. Orta ölçekli işletmeler için ise genel kabul gören sınır ı 000 işçidir. Burada da istisnai durumlarda bu sınır ı500 işçiye kadar artınlabilmektedir. Bu ülkede ı92ü'li yıllardan beri faaliyette bulunan Küçük İşletmeler Teşkilatı (SBA) genellikle istihdam edilen işçi sayısı yanında işletmenin satış tutannı nice! ölçüt olarak benimsemektedir. Örneğin SBA, tekstil kesiminde 250 işçi istihdamını ve 9,5 milyon dolarlık satış tutannı küçük işletme sının olarak önermektedir (Müftüoğlu, 1991: 109). SBA, işçi sayısının yanı sıra, kesim analizi, rekabet edebilirlik düzeyi, ortalama fırma büyüklüğü, başlangıç sermayesi gibi sayısal büyüklükleri de dikkate alarak standart oluşturmaktadır. Bunlann yanı sıra farklı sanayi guruplanna göre kamuoyunun düşünce ve yorumlannı da dikkate almaktadır (SBA, 2005).

5 _ı_ü_j~~~e-~_e_~_o_b_j_ ı_,_e_s~ag~1a_n_a_n_d_e_s_te_kl_er ~ 47 Bu standartlar işçi sayısı açısından kesimlere göre, 100 ile 1500 işçi arasında değişkenlik göstermektedir. Ayrıca bu standartlar, ortalama yıllık gelir açısından kesimlere göre 5 milyon dolar ile 25 milyon dolar arasında değişmektedir (SBA, 2005). İstihdam ölçütü açısından, imalat ve maden sanayilerinde 500, ticaret kesiminde ise loo'e kadar işçi çalıştıran işletmeler KOBİ olarak tanımlanmıştır. Sağlık hizmetlerinde yıllık geliri 5 milyon, muhasebe ve hesapların kontrol hizmetleri için 6 milyon, perakende satış yapan şirketler ve hizmetler için 5 milyon, tarım kesimi için 0,5 milyon, mühendislik hizmetleri kesiminde yıllık geliri 7,5 milyon dolara kadar olan işletmeler KOBİ olarak tanımlanmıştır (SBA, 2005). ABD dışında Kanada' da yapılan KOBİ tanımın da, kar için eşik bedeli ve işçi sayısı birlikte kullanılırken, Portekiz' de ciro için eşik bedeli ve işçi sayısı ölçüt olarak dikkate alınmaktadır. Yeni Zelanda'da KOBİ tanımı yönetimsel birimler açısından farklılık göstermekte olup, işçi ücretleri üzerinden ödenen vergi veya ciro dikkate alınarak yapılmaktadır. Brezilya' da yasal, mali ve ticari durumlara bağlı olarak farklı ölçütlere ve eşiklere göre, Kore'de ise devamlı çalışan işçi sayısı, sermaye ve satış hasılatı ölçüt olarak kullanılarak tanım yapılmaktadır (Vanşlı, 2005: 36). Yukanda görüldüğü gibi, çok farklı KOBİ tanımlan bulunmaktadır. Ancak, Türkiye'de ekonomik ve sosyal yapının temelini oluşturan KOBİ'lerin kurulması, yaşaması ve gelişmesi, AB 'ye uyurnun sağlanması ve rekabet gücünün artması, ülkenin kıt kaynaklanndan ayrılan destekierin en verimli biçimde kullandınlması ve gerçekçi bir planlamanın yapılabilmesi için, AB 'ye uyumlu tek bir KOBİ tanımının yapılması gerekmektedir KOBi'lerin Üstün Yönleri, Zayıflıkları ve Temel Sorunları Toplam işletme say.1sı ve istihdamdaki paylannın yüksek olması nedeniyle KOBİ'ler dünyanın her yerinde ekonomide önemli role sahiptir. Bu nedenle aşağıda genel olarak KOBİ'lerin üstün yönleri, zayıflıkları ve temel sorunları üzerinde durulacaktır. KOBİ'lerin üstün yönleri aşağıda kısaca özetlenmiştir (Akgemci, 2001: 15-16; Vanşlı, 2005: 9; Sanaslan, 1996: 15-23; Yılmaz, 2003: 4; ): 1. KOBİ'ler büyük işletmelere göre daha dinamik bir yapıya sahiptir. Bu nedenle düşük fınansman kaynaklarıyla iş yeri kurmak, küçük tasarruflan katma değere dönüştürmek ve istihdam sağlamak gibi özellikleri vardır.

6 48 L ~M~u= s=~~ m=e=n~a~n~ n~--s~e~v=im~ak~k~m~ir 2. KOBİ'ler, büyük işletmeler gibi yüksek maliyetli yatırımlara bağlı kalmadıklan için daha esnek üretim olanaklanna sahiptir. Bu nedenle de talepteki değişmelere kısa dönemde uyum gösterirler. 3. KOBİ'ler büyük işletmelere göre, teknolojik gelişmeleri üretim sürecine daha hızlı uyarlayabilme özelliğine sahiptir. Bu nedenle yaratıcılık, büyük işletmelere göre daha fazladır. 4. KOBİ'ler, özellikle kriz dönemlerinde ortaya çıkan ekonomik ve sosyal dalgalanmalan minimize edebilirler. Olumsuz ekonomik konjonktürde, ölçeğini küçülterek, üretimini minimize ederek hayatta kalabilmektedirler. Bu işletmeler, daha çok aile şirketi ve kendi işinin sahibi olma şeklinde yapılandıklan için değişmelere daha hızlı uyum sağlayabilmektedirler. 5. KOBİ'ler bölgeler arası dengesizliğin giderilmesinde etkin rol oynarlar. Bu nedenle bu işletmeler, bölgeler arasındaki dengeli büyürneyi ve istihdamı sağlamakta, büyük işletmelerin girdilerini üreterek bu işletmelerin kurulmasında da öncülük etmektedir. 6. KOBİ'ler her dönemde ekonominin büyümesi ve dinarnizıni açısından ö nemlidir. Genellikle büyük işletmelerde ölçe~ ekonomisine geçildiği için büyüme olanaklan daha sınırlıdır. Oysa küçük işletmelerin büyüme potansiyelleri yüksektir. Bu nedenle, kişisel girişimcilik ruhu ve sürekli büyüme isteğine sahip olan KOBİ'ler ekonomik kalkınmanın öncü kesimleridir. 7. KOBİ'ler gelir dağıbmmdaki dengesizlikleri azaltır, bireysel tasarruflan teşvik ederler. Aynca büyük sanayi işletmelerinin destekleyicisi ve tamamlayıcısı durumundadır. 8. KOBİ'ler genellikle emek yoğun teknolojilerle çalışmakta ve niteliksiz işgücü istihdam ederek işsizliğin azaltılmasında önemli rol oynamaktadır. KOBİ'lerin zayıflıklan ve temel sorunlan ise şöyle özetlenebilir (Akgemci, 2001 : 16; Yılmaz, 2003: 4): 1. Çok küçük ölçekli ve dağınık yapıda olmalarından dolayı KOBİ'lerin verimlilik! eri ve kapasite kullanım oranları düşüktür. 2. Piyasaya ve kesime ilişkin bilgileri, teknik bilgi ve teknoloji düzeyleri genellikle yetersizdir. Bu nedenle de ürettikleri mal ve hizmetlerin kalitesi de istenilen düzeyde değildir.

7 _~_ü_j~~e-~_e_kı_o_b İ'_k_re_S_a~ğ~-n_a_n _D_e_s_w_kf._er ~ Pazarlama ve tanıtım konusunda altyapı ve bilgi eksiklikleri sözkonusudur. Büyük işletmelerin marka ve imaj üstünlüğü, bu işletmelerde yoktur. 4. Standardara uygun üretim yapmadıklarından bu işletmelerin ihracat potansiyelleri düşüktür. Bu da uluslararası rekabet gücünü olumsuz etkilemektedir. 5. Bu işletmelerin özsermayeleri yetersiz olup kredi sağlamakta da güçlükler yaşamaktadır. Ayrıca teşvik mevzuatının karmaşık ve çelişkili olmasının da etkisiyle bu işletmeler mevzuatı iyi bilmemekte ve devlet teşviklerinden ve diğer fınansman araçlarından yeterli ölçüde yararlanamamaktadırlar. 6. KOBİ'ler siparişe göre üretim yaptıklarından gereksinim duydukları girdileri, alacakları siparişe göre belirlerler. Sürekli aynı girdiyi kullanmadıklarından uzun vadeli girdi stokları yoktur. Ayrıca talep ettikleri girdiyi istenilen miktarda ve zamanda temin etmekte büyük güçlükle karşılaşırlar. 7. Uluslararası pazara yönelik kalite ve standartta mal üretemediklerinden, dış ticaret mevzuatına hakim olmadıklarından, ihracat, yatırım ve üretim konusunda destek ve teşviklerin yetersiz olmasından, pazarlama bilgi ve deneyim yetersizliğinden KOBİ'ler genelde ihracata yönelmemektedirler. 8. KOBİ'ler nitelikli işgücü temininde güçlük çekmekte, istihdam, verimlilik ve ücret ilişkilerini kuramamakta, bu durum üretimde kalite ve standardizasyon sorununu büyütmektedir. Bu nedenle de yurtiçi ve yurtdışı teknik ve ticari gelişmeleri izleyemernekte dolayısıyla doğru yere ve doğru kesime uygun yatırım politikaları üretememektedirler. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin yukarıda belirtilen zayıflıklarını da kapsayacak biçimde yönetim ve organizasyon 1, girdi temini, pazarlama, ihracat, fınans man, muhasebe yönetimi, insan kaynakları, halkla ilişkiler, ar-ge ve karar alma ile ilgili sorunları da bulunmaktadır KOBİ'lerin karşılaştıkları yönetim sorunlarına ilişkin yapılan araştırmada; Sorunlar; yönetim, personel, finansman, hammadde temini, teknoloji ve pazarlama sorunları olarak alt gruplara ayrılmıştır (Oktav ve diğerleri, 1990: ). KOBİ'lerin sorunlarına ilişkin ayrıntılı bilgi için b k. (Akgemci, 2001: 22-37; Yılmaz, 2003: 4-5):

8 50 L ~frf=u~ s~~~ m~e~n.~a~r~in~-~se=v~im~a=k=~~m~ir 3. TÜRKiYE EKONOMiSiNDE KOBi'LERiN GENEL YAPISI 3.1. Türkiye'de KOBherin Yapısal Özellikleri Türkiye'de KOBİ'lerin yapısal özellikleriyle ilgili olarak en son 2002 yılında gerçekleştirilen Genel Sanayi İş Yer! eri Sayımı (GSİS) I. Aşama sonuçları dikkate alınarak genel bir çerçeve oluşturulabilir (DİE, 2005). 1. Bu sayım sonuçlarına göre; 2002 yılında Türkiye'de işletme faaliyet göstermekte ve kişi istihdam edilmektedir. Bu sayımda tarım dışı kesimlerde faaliyet gösteren ve Maliye Bakanlığında vergi sicil kaydı bulunan tüm işyerleri dikkate alınmıştır. İşletmelerin yoğunlaştığı kesimler; ticaret, komisyonculuk, tamirat(% 46,19); imalat sanayi (% 14,35); ulaştımm, depolama, haberleşme (% 14,21); otel ve lokantalar; diğer sosyal, toplumsal ve kişisel hizmet faaliyetleri ile gayrimenkul, kiralama faaliyetleridir. Toplam işletmelerin% 94,6'sı bu kesimlerde faaliyet göstermektedir. imalat sanayi işletmeleri içerisinde ise sırasıyla tekstil, konfeksiyon, deri; metal eşya sanayi; mobilya; gıda, içki, tütün; ağaç ve mantar ürünleri ile makine ve teçhizat kesimlerinde yoğunlaşma vardır. İşletmelerin ortalama ölçek büyüklüğü 3,68 kişidir. Ortalama ölçek büyüklüğü mikro işletme boyutunu aşan kesimler; kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri; madencilik, taşocakçılığı; radyo, TV, haberleşme cihazları; motorlu kara taşıtları, karoseri; kimyasal madde ürünleri; elektrik, gaz, su; kağıt ve kağıt ürünleri; diğer ulaşım araçları; ana metal sanayi; tekstil, konfeksiyon, deri; eğitim hizmetleri; hurda yeniden değerlendirme ile taş ve toprağa dayalı ürünlere dayalı kesimlerdir itibariyle toplam işletme sayısı içinde lo'dan az işçi çalıştıran mikro ölçekli firmaların payı % 96,32, işçi çalıştıran küçük ölçekli firmaların payı % 3,09, işçi çalıştıran orta ölçekli firmaların payı % 0,48'dir. KOBİ'lerin önemli bir bölümünün mikro ölçekli firmalar olduğu görülmektedir. Bu itibarla, Türkiye'deki işletmelerin% 99,89'u AB uyumlu KOBİ tanırnma girmektedir. J 1 Son olarak büyüklük sınıflarına baktığımızda, küçük ölçekli olarak tanımlanan 1-9 kişi çalıştıran girişim sayısının olduğu görülüyor. Bu sayı girişimlerin% 94,94'ünü oluşturuyor. Girişimlerin% 3,09'unda kişi çalışıyor. AB'de toplam işletmelerin% 99,8'ini, istihdamın ise üçte ikisini KOBİ'ler o luşturmaktadır. Eurostat 2002 verilerine göre bu işletmelerin % 89,1 'ini mikro işletmeler, % ll,3 'ünü ise küçük ve orta ölçekli firmalar oluşturmaktadır. Çalışan sayısına göre dağılımda ise büyük şirketlerin payı % 33,1, mikro ölçekiiierin % 27,8, küçük ve orta ölçekiiierin ise% 38,9'dur. Yaratılan katma değerde en büyük pay% 40,3 ile 250'den fazla çalışanı olan büyük işletmelere ait iken, mikro işlet-

9 Türkiye'de KOBİ'lere Sag lanan Destekler ~~~~~ ~ melerin payı % 20,8, küçük ve orta ölçekli firmaların payı ise % 38,9'dur (AB Komisyonu Türkiye Temsilciliği, 2005). 3. Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK)'nun verilerine göre, 2002 yılında SSK'ya kayıtlı işçi çalıştıran işyerlerinin sayısı 'dür. Buralarda sigortalı çalışmaktadır. Ortalama sigortalı sayısı 7 kişi civarındadır. SSK'ya kayıtlı işletmelerin % 99,72'si KOBİ tanırnma girerken, toplam sigortalıların % 79,07'si KOBİ'lerde istihdam edilmektedir. Ayrıca SSK'ya kayıtlı işçi çalıştıran işyerleri, GSİS'e göre toplam işletmelerin % 38,6'sını oluşturmaktadır itibariyle Bağkur'a kayıtlı tarım dışı aktif sigortalıların sayısı kişidir. Tarım dışı tüm işletmelerin sayısı olduğundan, bir işletmede birden fazla Bağkur sigortalısı olduğu görülmektedir. İşyerlerinin önemli bir bölümünü de şahıs adına Bağkur'a kayıtlı esnaf ve sanatkarlar teşkil etmektedir itibariyle Türkiye'deki toplam işletmelerin % 80,6'sı ferdi mülkiyet, % 13,6'sı limited şirket, % 2'si anonim şirket, % 1, 7'si adi ortaklıktır. 5. Türkiye'de işletmelerin ömrü oldukça kısa, ancak mevcut yapısındaki değişiklik fazladır. Kesimler itibariyle iş yeri yaş ortalamaları, 7,2 ile 20,1 arasında değişmektedir. İş yeri sayısına göre ağırlıklandınldığında, ortalama işyeri yaşı 8,4 olarak hesaplanmaktadır. 6. İşletmelerin yoğunlaştığı iller İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya ve Konya'dır. Bu altı ilde toplam işletmelerin% 43,l'i yer alırken, çalışanların da% 53,8'i istihdam edilmektedir. KOBİ'lerin ayrıca imalat sanayii katma değerde % 30, yatırımlarda% 27, üretimde% 38, ihracatta% 9 civarındaki payla, Türkiye'nin sosyal ve ekonomik yapısında önemli bir yeri olduğu gözlenmektedir (Yılmaz, 2003: 9). AB'de ekonomik büyüme, rekabet gücünü yükseltmek ve istihdam yaratmak için KOBİ'lerin teşvik edilmesi gerektiği görüşü tüm üye ülkelerce ~abul edilmiştir. Bu amaçla, 1992 yılında KOBİ'lerin gelişmesini ve ekonomi içindeki yerini belirlemek ve düzenli araştırmalar yapmak için KOBİ Gözlemevi (ENSR) kurulmuştur. Bu kuruluş öncülüğünde; 15 Avrupa Birliği ve İzlanda, Norveç, İsviçre ve Lihtenştayn'dan oluşan 4 Avrupa ülkesini kapsayan 2002 yılında 7600 işletme üzerinde bir araştırma yapılmıştır. Bu araştırma sonucuna göre, AB'de KOBİ'lerin durumu şöyle özetlenebilir (Sağlam, 2002): A~rrupa ülkelerinde 2000 yılında işletme KOBİ niteliğindedir. Bu işletmelerde 80 milyon, 40 bin adet büyük işletme de ise 41 milyon kişi istihdam edilmektedir. Bu verilerden de görüldüğü üzere, Avrupa ülkelerindeki toplam iş-

10 52.IL JVf_u_ s_~_ m_e_n._a_n_ n_-_s~e_v_im-=a~k_k_m ir letmelerin% 34'ü KOBİ'lerden oluşmaktadır. KOBİ'lerde işletme başına ortalama 4 kişi istihdam edilirken, büyük işletmelerde ise bu rakam 1020 kişiye ulaşmakta dır. İşletme başına ortalama satış KOBİ'lerde 600 bin avro iken, büyük işletmeler de 255 milyon avrodur. Ayrıca KOBİ'ler ürünlerinin% 13'nü, büyük işletmeler ise % 1 7' sini ihraç etmektedirler. Avrupa'da mikro işletmeler İtalya, İspanya ve İngiltere'de yaygın iken, büyük işletmeler daha çok İskandinav ülkelerinde faaliyet göstermektedir. Bu ülkelerdeki küçük işletmeler genellikle turizm, inşaat, perakende ticaret ve yerel hizmet gibi işlerle uğraşmaktadırlar. İngiltere'de ise mikro ve küçük işletmeler daha çok serbest meslek, finans, medya gibi gelir seviyesi yüksek işlerle uğraşmaktadırlar. İtalya, İspanya ve Fransa'da KOBİ'lerin ekonomideki ağırlığı Kuzey Avrupa ülkelerinden daha yüksektir. Çalıştınlan kişi açısından da Kuzey ülkelerinde işletme başına düşen işçi sayısı Güney Avrupa ülkelerinden daha çoktur (Sağlam, 2002) Türkiye'de KOBi'lerin Finansmanı ve Sağlanan Destekler KOBİ politikalannın oluşturulması ve uygulanmasında bir çok kamu ve özel kuruluş görev almaktadır. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bünyesinde çalı ş an KOSGEB, KOBİ'lere yönelik programların hazırlanması, teknolojik kapasitelerinin geliştirilmesi, eğitim ve bilgi düzeylerinin yükseltilmesi, uygun finansal koşul lann sağlanması ve yönetim altyapılannın geliştirilmesi üzerine çalışma lar yapmaktadır. Uzun vadeli kalkınma planlan ve yıllık programların hazırlanmasından sorumlu Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı (DPT) ise KOBİ'lere yönelik makro politikalar belirlemekte ve bu politikaların uygulanmasını sağlamaktadır. KOBİ'lere yönelik teşvik programlarının uygulayıcısı olan kurumlar Hazine Müsteşarlığı ile Dış Ticaret Müsteşarlığı (DTM)' dır. Meslek kuruluşları olan Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) ve Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsalan Birliği (TOBB) KOBİ politikalarının uygulanmasında ve belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Ayrıca, KOBİ'lere finansman sağlanması ve teminat gösterilmesi konulannda Halk Bankası, Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi Kefalet Koopera-. tifleri Birliği (TESKOMB), Kredi Garanti Fonu (KGF) destek olmakta ve risk sermayesi ile KOBİ borsasına yönelik çalışmalar devam etmektedir. Bunların yanı sıra Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK), Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV), Türk Standartlan Enstitüsü (TSE), Türk Patent Enstitüsü (TPE) ve Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) gibi kuruluşlar da KOBİ'lere faaliyet alanlan kapsamında hizmet vermektedirler. Öte yandan işletme -

11 _Tı_ü_J~~~e-~_e_~_O_B_J_ ı_~_e_s~ag~1a_n_a_n_d_e_s_w_kf._er ~l 53 lerin ürettikleri mal ve hizmeti tanıttiklan çevrimiçi bir ağ katkılan vardır. olan KOBİNET'in de KOBİ'lere fınansman sağlayan bankacılık kesimi, risk sermayesi ve KOBİ borsası, Kredi Garanti Fonu, DTM, DPT gibi kurumlara aşağıda aynntılı olarak yer verilecektir Bankacılık Kesimi KOBİ'lere ilişkin olarak politika geliştiren kuruluşlann en fazla dikkat etmesi gereken konu, KOBİ'lerin fınans olanaklanna erişimidir. Yıllardır Türkiye'de yaşanan yüksek enflasyon ile yüksek reel faiz yükü, bankacılık sisteminin özel kesime vereceği kredileri kısıtlamıştır. Aynca bankalar öncelikli olarak devlet tahviline yönelmiş, kredi olarak da büyük işletmeleri tercih etmişlerdir. Bankacılık kesiminden yeterince kredi alamayan KOBİ'ler, özkaynaklan, yakın çevreden alabildikleri krediler ve taşınınaziann ipotek edilmesi gibi yöntemlerle finansal ihtiyaçla Tim karşılama eğilimine girmişlerdir. Türkiye'de KOBİ'lerin, toplam banka kredilerinden ne kadar pay aldığı tam olarak bilinmemektedir. Ancak bu payın hesaplanmasında; Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK)'nun 2004 Yıllık Raporu'nda yer alan bankacılık sektörünce verilen kredilerin büyüklük dağılımından yararlanılmıştır. Bu rapora göre; 50 bin YTL'den küçük kredilerin toplam kredilerden aldığı pay% 39'dur. Diğer yandan kredi müşterilerinin% 99,57'si 50 YTL'den küçük kredi kullanmıştır. Ancak bu kredi rakamlanna tüketici kredileri ile kredi kartlan da dahildir. Toplam krediler içerisinde kredi kartlannın% 14,3, tüketici kredilerinin% 13,1 payı vardır. Kredi kartlan ile tüketici kredilerinin payını% 39'dan düştüğümüzde geriye % 11,6 kalmaktadır. Aynca KOBİ'ler de bireysel kredi kullandıklan için, tüketici kredisi verileri içinde KOBİ'lerin de payı bulunmakta, ancak boyutu tam olarak bilinmemektedir. Tüketici kredilerinin meslek gruplanna göre dağılımına bakarak bir tahmin yapılırsa, KOBİ'ler için% 1-3 civannda payı olduğu tahmin edilmektedir. Sonuç olarak KOBİ'lerin toplam kredilerden aldığı pay yaklaşık% olarak hesaplamaktadır. Bu oran, ABD'de% 43, Almanya'da% 35, Hindistan'da% 15, Japonya'da% 50, İngiltere'de% 27, Güney Kore'de% 47 ve Fransa'da% 48 civanndadır (Yılmaz, 2003: 12). Türkiye'de KOBİ'lerin toplam kredilerden aldığı pay 2002 yılına göre iki katına çıkmış, ancak diğer ülkelerle karşılaştırıldığında bu payın hala düşük olduğu gözlenmektedir. KOBİ'lerin çoğunun kayıt dışı çalışması; bilanço ve diğer muhasebe kayıtlan nın düzensizliği; kredi için istenen yüklü teminatlan temin edememeleri; çok sayı-

12 54 L ~Af~u~ s~h~m~e~n.~a~n~ n_-_s~e~v~im~a~kd~e~m~ir da ve dağınık yapıda olan KOBİ'lere yönelik l):redilerin istihbarat maliyetinin yüksek oluşu; kredi verecek bankaların şube ağlarının ve nitelikli personelinin yetersizliği; kredinin geri dönüşüne ilişkin endişelerin bulunması gibi nedenlerle bankalar KOBİ kredilerine istenen ölçüde yönelmemektedirler. Ancak bu alanda önemli bir kredi potansiyeli bulunması, riskin çok sayıda işletmeye dağılması gibi nedenlerle bankaların KOBİ'lere kredi vermeye istekli olduklan görülmektedir. Bu durumda mevcut sorunlan hafifletecek yeni enstrümanlar geliştirilmesi, KOBİ'lere ulaşabilmek için farklı kredi politikaları izlenmesi gerekecektir. Aşağıda ticari, yatırım ve kalkınma bankalarının KOBİ'lere yönelik olarak geliştirdikleri ürün ve hizmetler özetlenmiştir. Halk Bankası: Esnaf, sanatkar ve KOBİ'lerin kredi ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kurulmuş, bir milyona yakın KOBİ, esnaf ve sanatkarın yararlandığı bir bankadır. Halk Bankası ile KOSGEB arasında, KOBİ'lere düşük faiz oranlanyla kredi olanağı sağlayan "KOSGEB-Halkbank KOBİ Ekspres Kredi Protokolü" imzalanmıştır. Bu protokolle KOBİ'lere 75 trilyon TL aktarılması kararlaştırılmıştır. Bu kredi, imalat sanayinde faaliyet gösteren işletmelere yönelik olup, işletme ihtiyacı, hammadde ve makine alımı ile ihracat amaçlı olarak kullandınlmaktadır. İlk 3 ayı ödemesiz, 4., 6. ve 8. aylarda 3 eşit taksitte ödenecek kredinin, üst limiti 75 milyar TL'dir. Kredinin yıllık faizi ise TEFE+3 olarak tespit edilmiştir. Kredinin, KKDF (Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu) ve BSMV (Banka Sigorta Muamele Vergisinden) muaftutulacağı belirtilmiştir (Hürriyetim, 2003). Halk Bankası tarafından 2002 yılı içinde toplam KOBİ'ye milyar TL. tutarında fon kaynaklı kredi kullandınlmış, sanayi kredileri aracılığıyla da toplam KOBİ'nin milyar TL. tutarındaki kredi talebi karşılamış tır. Aynı dönemde, esnaf ve sanatkarlara, esnaf ve sanatkar kredi ve kefalet kooperatifleri aracılığıyla toplam milyar TL. tutarında adet kredi kullandınlmıştır (Varışlı, 2005: 52). Diğer Ticaret Bankaları Halk Bankasının yanı sıra Akbank, Altematifbank, Citibank, Denizbank, Finansbank, HSBC, Oyakbank, Şekerbank, Dışbank, Ziraat Bankası, Garanti Bankası, İş Bankası, Vakıfbank, Tekfenbank ve Yapı Kredi Bankası'nın da KOBİ'lere yönelik ticaret, sanayi, işletme ve ihracat kredileri vermektedir. Kalkınma ve Yatırım Bankaları Türk Eximbank: imalatçı ihracatçı veya ihracat bağlantılı mal üreten imalatçı KOBİ'lere ihracata hazırlık aşamasındaki finansman ihtiyaçlarının karşılanarak, uluslararası rekabet güçlerinin artırılabilmesi amacıyla doğrudan 'KOBİ İhracata

13 _~_ür_k~-e -~e--~_o_b_i_ ı_~ S~ag~1a_n_a_n_D_e_s_w_k!._er ~l 55 Hazırlık Kredisi' kullandırmaktadır. Kredinin kullanılması sırasında teminat olarak, anapara ve faiz toplamının % 50'si oranında banka teminat mektubu, kredi tutannda düzenlenmiş emre muharrer senet (bono), Genel Kredi Sözleşme s i (GKS) ve firma taahhütnamesi alınmaktadır. GKS ve bono, ortaklık paylan toplamı % 50'nin üstünde olan ve Türk Eximbank tarafından uygun bulunan en az iki gerçek ve/veya tüzel kişi ortağın, 'müşterek borçlu, müteselsil kefil' s ıfatıyla imzalarını taşımalıdır. Kredinin limiti 100 bin ABD dolan, vadesi ise 360 gün olarak belirlenmiştir (TÜRK EXiMBANK, 2005). Türkiye Kalkınma Bankası (TKB): Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Yatınmlarında Devlet Yardımlan Hakkında Karar kapsamındaki turizm, eğitim, sağ lık ve tarımsal sanayi kesimlerinde faaliyet gösteren işletmelerin yatınm teşvik belgesi düzenlenmesi ve kredilendirme işlemlerini yürütmektedir. Bankanın kullandırdığı kredi türleri, Dış Kaynaklı Döviz Kredileri, İç Kaynaklı Krediler ve Hazine Kaynaklı Krediler olarak sınıflandınlmaktadır. Bankanın kullandırdığı KOBİ kredileri 4 yıl vadeli ve yıllık TL% arası faizlidir (Türkiye Kalkınma Bankası, 2005). Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB): Müşterilerine proje esasına göre orta ve uzun vadeli kredi kullandırmaktadır. TSKB işletme dönemlerinde oluşan kredi ihtiyacını karşılamak için işletmelere kısa dönemli işletme kredisi de vermektedir. KOBİ'lere yönelik olarak TSKB, Avrupa Yatınm Bankası (AYB), Japon Kalkınma Bankası (JBIC), Alman Kalkınma Bankası (KfW) gibi uluslararası kuruluşlardan sağladığı KOBİ çevre ve deprem kredilerini kullandırmaktadır (Türkiye Sınai Kalkınma Bankası, 2005) Risk Sermayesi ve KOBi Borsası Risk sermayesi; kendilerine fınansman arayan şirketlerin veya yeni düşüncele ri olan giıişimcilerin, kendilerine yatırım yapabilecekleri yeni düşünceleri olan girişimciler ve şirketler arayan risk almaya hazır finansör/sermayedarlar ile buluş ması olarak tanımlanmaktadır (TTGV, 2005). Risk sermayesi, genellikle, yüksek teknoloji gerektiren yatınmlarda ve KOBİ yatınmlannda görülmektedir. Finansal desteğin yanı sıra yönetimsel desteği de içeren risk sermayesi sisteminin yeterince işlerlik kazanamaması; mevzuatlardaki eksikliklere, finans kesimindeki istikrarsız lığın yatırımlara yönelik riski artırmasına ve sistemin yeterince tanınmamasına bağlıdır (Vanşlı, 2005: 49). KOBİ hisselerinin borsada satılarak kaynak temin edilmesi konusunda da bazı görüş ve çalışmalar bulunmaktadır. Bu doğrultuda; "Borsa Dışı Teşkilatıanmış Menkul Kıymetler Piyasalarının Kuruluş ve Çalışma Esaslan Hakkında Tebliğ",

14 561 L M ü_sl_ü_m_e_n_a_n_ n_- S_ev_im Ak d_em ir tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş, ancak henüz uygulamaya geçilmemiştir. Bu uygulamada; kurulacak olan sistemin fiziki değil, elektronik ortamda olacağı belirtilmiştir. KOBİ Borsasının hukuki altyapısı, Türkiye ekonomisinin genel durumu ve yapısı dikkate alınarak oluşturulmalıdır. Diğer ülkelerdeki uygulamaların, Türkiye'de KOBİ'lere uygulanması yanıltıcı olabilir. Türkiye'de KOBİ'ler sermaye yapısı zayıf, defter ve kayıtlarını yalnızca vergi kaygısıyla tutma, ölçek küçüldükçe kayıt dışı üretim ve istihdamı arttırma ve sürekli profesyonel yönetici istihdam ederneme gibi özelliklere sahiptir. Bu özellikleri nedeniyle de işletmenin bugünkü <lurumu ve ge\eceği bakkın<la sağ\ık\ı bi\gi\er a\mak mümkün <leği\<lir. Oysa bir borsanın sağlıklı işleyebilmesi için, sermaye yapısı güçlendirilmiş, tüm ekonomik faaliyetleri kayıt altında alınmış ve uzun vadeli hedefleri belirlenmiş sağlıklı iş letmelerin oluşturulması gereklidir (Varışlı, 2005: 50) Kredi Garanti Fonu KOBİ'ler finansman bulmak istediklerinde, bankaların kredi karşılığında istedikleri teminatları göstermekte sorun yaşamaktadırlar. Bu işletmelerin finans kuruluşlanndan kredi alabilmelerini kolayl::ıştırmak amacıyla kurulan kefalet kuruluşları, banka kredisinin garantileurnesi aşamasında devreye girmektedir. Türkiye'de kefalet kuruluşlarının tek örneği Kredi Garanti Fonu İşletme ve Araştırma A.Ş.'dir. 3 Riskin paylaşımı ilkesine dayanan kredi garanti sistemi sayesinde daha geniş bir kesime, en düşük maliyetle, devamlı bir kredilendirme amaçlanmaktadır. Ayrıca KOBİ'lerin ihtiyacına göre, orta-uzun vadeli ve uygun koşullu kredi alabilmeleri kredi garantisi ile kolaylaşmaktadır. KGF garanti/kefaleti kamusal teşvik programları içerisinde yer alan garantiler için de önem arz etmektedir. Özellikle KOBİ'lerin kullandığı teşvikli kredilere verilen garantilerle bir çok projenin hayata geçmesi sağlanmıştır (KGF, 2005). Bankalardan daha esnek teminat sağlamakta olan KGF, yalnızca proje verimliliğine değil aynı zamanda ipotek ve diğer teminatlara da bakmaktadır. işletmelere 3 Bu kuruluş, kredi karşılığında gösterecek teminatı işletmelerin sorunlarına yönelik olarak 1991 yılında, Federal Almanya Hükümeti ile T.C. Hükümeti arasında imzalanan "Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler İçin Bir Kredi Garanti Fonu Kurulmasına Yardım" konulu proje anlaşması gereğince kurulmuştur. Kredi Garanti Fonu İşletme ve Araştırma A.Ş; kurucu ortaklan TESK (Türkiye Esnaf ve Sanatkarlan Konfederasyonu), TOBB (Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odalan ve Ticaret Borsalan Birliği), TOSYÖV (Türkiye Orta Ölçekli İşletmeler, Serbest Meslek Mensupları ve Yöneticileri Vakfı), MEKSA (Mesleki Eğitim ve Küçük Sanayi Destekleme Vakfı) tarafından kurulmuş, 1995 yılında ortak olan KOSGEB ve Halk Bankası'nın katkılarıyla işlerlik kazandırılmıştır ( KGF, 2005).

15 _T._ü_J~~~e-~_e_~_O~B İ '_k_re_s_a~ğ~b_n_a_n_d_e_s_w_kf._er ~ - 57 f t l sağlanan garantinin üst sının KGF'nin elindeki Fon'un beş katj kadardır. Kar a macı gütmeyen ve bu alanda çalışan tek işletme olan KGF'nin işlevinin artınıması KOBİ'lerin finansmanı açısından daha etkin olacaktır yılı sonu itibariyle kullancimlan kefaletler 1504 adette 60,5 Milyon YTL olmuştur (KGF, 2005). KGF'nin daha etkin çalışması ve sistemin yaygınlaştınlması için tüm Eankalann kredi taleplerini kapsaması yanında fon olanaklannın artınlması, her banka bünyesinde benzer fonlann yaratılması ve işletilmesi yararlı olacaktır (Vanşlı, 2005: 50) Dış Ticaret Müsteşarlığı Dış Ticaret Müsteşarlığı tarih ve 94/6401 sayılı Bakanlar Kurulu Karanna 4 dayanarak "İhracata Yönelik Devlet Yardımlan Karan" kapsamında, AB ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallanna uygun olarak işletmelere ihracata yönelik devlet yardımı sağlamaktadır yılında adet KOBİ'ye $ tutannda devlet yardımı sağlanmıştır. AB'de yatay yardım olarak anılan bu yardımlar, farklı uygulamacı kuruluşlar aracılığıyla yürütülmektedir (Vanşlı,2005: 50) Devlet Planlama Teşkilatı Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı (DPT), KOBİ politikalannı da kapsayan uzun vadeli kalkınma planlan ve yıllık programlan hazırlamaktadır. DPT, kalkınma planlannın hazırlanması sürecinde ilgili tüm kamu ve özel kesim kuruluşlannın da görüşlerini alarak KOBİ'lere yönelik makro politikalan belirlemektedir. Ayrıca DPT bu politikalann uygulanmasında, etkinliği artırmak amacıyla, koordinasyonu sağlamakta ve gerektiği durumlarda politikalar üzerinde değişiklikler yapmaktadır (DPT, 2005). 4 Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından tarih ve 94/6401 sayılı "İhracata Yönelik Devlet Yardımlan Kararı" Kapsamında Yürütülen Yardımlar (DTM, 2005): Ar-Ge yardımları, uluslararas ı nitelikteki yurtiçi ihtisas fuarlannın desteklenmesi, yurtdışında düzenlenen fuar ve sergitere milli düzeyde veya bireysel katılımın desteklenmesi, çevre maliyetlerinin desteklenmesi (ISO ve diğer uluslararası sertifikalara teşvik), pazar araştırması desteği, eğitim yardımı, istihdam yardımı, yurtdışında ofis-mağaza açma, İşletme ve marka tanıtım faaliyetlerinin desteklenmesi, patent, faydalı model belgesi ve endüstriyel tasanın harcamalarının desteklenmesi, Türk ürünlerinin yurtdışında markalaşması, tanıtımı ve tutunması ile Türk Malı imajının yerleştirilmesine yönelik faaliyetlerin desteklenmesidir.

16 58 ~ M~u- s_~_m_e~n._a_n_ n_-_s~e~v_im_aj~d~e_m ir KOBi'lere Yönelik Diğer Destekler Küreselleşen dünya piyasalannda KOBİ'ler de rekabet içine girmişlerdir. gelişme KOBİ'leri, kurumsal stratejiler oluşturmak, teknoloji ve ürün geliştirmek, kalite sistemleri kurmak, işlevsel bilgi kaynaklanna ulaşmak, üretimlerini bilimsel temellere oturtmak, dış pazarlara açılmak gereksinimleriyle karşı karşıya getirmiştir. KOBİ'lerin dünya piyasasında rekabet edebilir düzeye yükselmesi olanaklı değildir. Bu nedenle Türkiye'de KOBİ'lere yönelik kamu ve sivil kesim destekleri giderek yoğunlaşmaktadır. Ancak bütün çabalara karşın KOBİ teşvik politikalannın pek başanlı olmadıklan görülmektedir. Verilen desteklerde, yatınm indirimi; küçük sanayi sitesi yapı kooperatiflerine düşük faizli ve uzun vadeli kredi verilmesi; gümrük vergisi, toplu konut fonu, KDV, vergi, resim ve harç istisnalan; alet-teçhizat, yazılım ve malzeme, prototip ve deneme üretimi giderleri ile patent, faydalı model belgesi, endüstriyel tasanm, vb. için yapılan harcamalann karşılanması; yurtdışında mağaza açma, işletme, marka tanıtımı faaliyetleri ile potansiyel dış pazar araştırmalannın desteklenmesi, uluslararası kalite ve çevre belgeleri almaya yönelik harcamalann karşılanması gibi destekierin olduğu görülmektedir. Ayrıca AB fonlanndan Türkiye'deki KOBİ'lere aktanlan yardımlar da, kamu desteği niteliğindedir (Yılmaz, 2003: 18; Hazine, 2005) KOBi'lere Sağlanan Teknolojik Eğitim ve Danışmanlık Türkiye'de KOBİ kalkınma stratejisinin en temel konusunu; işletmelerin teknoloji, yenilik ve iletişim kapasitelerinin geliştirilmesi oluşturmaktadır. KOBİ'ler genellikle geleneksel üretim yöntemleri ile AB firmalan ile rekabet etmek zorunda kalmaktadırlar. Aynca, teknolojik düzeyinin düşük olması, verimsiz üretim yöntemleri ve eski makine ve teçhizatlada katma değeri düşük ürünler elde edilmektedir. Bunlann yanı sıra mühendislik -müşavirlik, tasanın teknoloji transferi ve eğitim hizmetlerinin kullanımı düşük düzeyde olduğundan, ürünlerin iyileştirilmesi ve geliştirilmesi olanaklı olamamaktadır. Bu nedenle KOBİ'lerin teknolojik düzeyinin yükseltilmesi gerekmektedir. U luslararası rekabet gücünü artırmak için bilgi iletişim teknolojilerinin, özellikle internet kullanımının yaygınlaşması gerekir. Bu gelişme de ürünlerinin tanıtılması, pazarlanması ile hammadde, sermaye ve teknoloji transferi konusunda KOBİ'lere göreli bir üstünlük sağlayacaktır. Yeni teknolojilerin tanıtılması, gerekli eğitimierin verilmesi ve pazar araştırmalannın yapılarak KOBİ'lerle paylaşılması önemli hale gelmiştir. Bu amaçla TESK ve TOBB'un, KOSGEE'in koordinasyonu ve desteği ile yürüttüğü çalışma- Bu

17 _T._ür_k~~-e -~e--~_o_b_j_ k_re S~ag~1a_n_a_n_D_e_s_te_kf._er ~ 59 lar bulunmaktadır. Ayrıca işletmelerin ürettikleri ürün ve hizmeti tanıttıklan çevrimiçi bir ağ olan KOBİNET'in de ciddi katkılan bulunmaktadır KOSGEB KOSGEB tarafından yürütülen faaliyetler çerçevesinde, 28 adet Küçük İşlet meleri Geliştirme Merkezi (KÜGEM) aracılığıyla 2002 yılında 2928 firmaya danışmanlık, 6472 firmaya laboratuvar, 5870 firmaya eğitim, 224 firmaya kalite ve 4175 firmaya proje kapsamlı destek hizmetleri sunulmuştur. Ayrıca KOSGEB tarafından işletilen Küçük ve Orta Boy İşletmeler Bilgi Ağına (KOBİ-NET) üye olan işletmelerin sayısı 'e ulaşmıştır (Vanşlı, 2005: 56). Diğer yandan KOSGEB tarafından sağlanan pek çok destek bulunmaktadır. 5 KOSGEB tarafından eğitim, danışmanlık, ar-ge, bilgi sistemleri, pazarlama, finansman, laboratuvar, istihdam, tanıtım ve projeler alanında sağlanan destekler için 2002 yılında 8 trilyon TL ödenek ayrılmış, bunun 7.3 Triyon TL'lik kısmı kullanılmıştır (Vanşlı, 2005: 189) T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Küçük Sanatlar, Sanayi Bölgeleri ve Siteleri Genel Müdürlüğünce; Küçük Sanayi Siteleri (KSS) ve Organize Sanayi Bölgelerinin (OSB) kurulması yoluyla Küçük ve orta ölçekli sanayicilerin modern ve sağlıklı ortamlarda, verimli üretim yapmalanna olanak sağlanmasını ve çevre kirliliğinin kontrol altına alınmasını hedeflemektedir. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından küçük sanayicilerin oluşturduğu kooperatiflere, bölgesel gelişmişlik düzeyine göre belirlenen limitler dahilinde alt yapı inşaatlannın tamamına ve üst yapı inşaatlannın en fazla% 70'ine kadar olan kısmı na düşük faizli ve uzun vadeli özel kredi desteği verilmektedir. Diğer yandan orta ve küçük ölçekli sanayi kuruluşlannın yer aldığı OSB'lerin ise alt yapı inşaatları için kredi sağlanmaktadır. Ayrıca küçük sanayici, sanatkar ve imalatçı esnafa, teşkilatlanma, finansman, eğitim, hammadde temini ve pazarlama gibi teknik ve ekonomik konularda gereksinim duyduğu hizmetlerin yanısıra plan hedefleri doğrultusunda varlıklarını korumaları ve geliştirmeleri için gerekli hukuki ve idari düzenlemeleri de yapılmaktadır (Ticaret ve Sanayi Bakanlığı, 2005). 5 Aynntılı KOSGEB destekleri için bk.

18 60 L ~Ai~üs~l_üm e_lv._a_n_ n_-~s~e~vi_m_ak d_e_m~ir 3.4. Türkiye'de KOBi'lere Yönelik Yatırım Teşvikleri KOBİ'lerin özkaynaklannın yetersiz olması ve finansal piyasalardan yeterince yararlanamaması nedeniyle, yatırım teşvikleri bu işletmeler için önemli hale gelmiştir. KOBİ'lerin yatırımlannın teşvik edilmesine 1997 yı lında başlanmış olup 8 yıldır uygulanmaktadır. 6 Aşağıdaki Tablo'da KOBİ yatırım teşvik belgesi adedi, tahsis edilen yatırım ve işletme kredileri, sabit yatırım ve istihdam edilen kişi sayısı yer almaktadır. TABLO: KOBİ Yatırım Teşvik Belgelerine Tahsis Edilen Yatırım ve İşletme Kredileri Yıllar Yatınm İşletme Toplam Sabit Belge Kredisi Kredisi Kredi Yatınm Adedi (Milyar TL) (Milyar TL) Milyar TL) (Milyar TL) * Toplam Kaynak: Hazine Müsteşarlığı (2005), *2005 yılı ilk altı aylık dönemi kapsamaktadır. İstihdam (Kişi) KOBİ'lere yönelik teşvikler, 18 Ocak 2001 tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan tarih ve 2000/1822 sayılı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Yatınmlannda Devlet Yardımları Hakkında Karar ve bu kararın uygulanmasına ilişkin 18 Şubat 2001 tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan sayılı Tebliğ ile uygulamaya devam etmektedir. Bu mevzuat ile 250 kişinin altında istihdam sağlayan imalat ve tarımsal sanayi işletmeleriyle turizm, eğitim, sağlık, madencilik ve yazılım geliştirme alanlannda faaliyet gösteren işletmeler KOBİ sayılmaktadır. Bu sistem kapsamında genel destek sisteminde yer alan Gümrük Vergisi ve Toplu Konut Fonu İstisnası, Katma Değer Vergisi İstisnası, yarunda Kredi Tahsisi de yer almaktadır. Uygulama, Halk Bankası ve Türkiye Kalkınma Bankası tarafından yürütülmektedir. İlk müracaat yatınm konusuna göre Anonim Şirketlerce gerçekleştirilecek turizm (konaklama tesisi), eğitim, sağlık ve tarımsal sanayi yatırımları için Türkiye Kalkınma Bankasının, imalat, madencilik ve yazılım geliştirme yatırımlan ile anonim şirket dışındaki diğer gerçek veya tüzel kişilerce gerçekleştirilecek turizm (konaklama tesisi), eğitim, sağlık ve tarımsal sanayi yatırımları için Türkiye Halk Bankasına yapılmaktadır. İlgili banka tarafından düzenlenen "KOBİ Yatırım Teşvik Belgesi" Hazine Müsteşarlığınca onaylandıktan sonra geçerlilik kazanmaktadır (Hazine Müsteşarlığı, 2005).

19 _Tı_ür_k~~-e-~_e_~_O_B_I_ ~_er_e_s_ag~~-an_a_n_d_e_s_w_kf._er ~ yılı başından 2005 yılının Haziran sonuna kadar, toplam adet KOBİ teşvik belgesi düzenlenmiştir. Düzenlenen teşvik belgelerinin sabit yatırım tutan toplam milyar TL' dir. Belgelere toplam olarak tahsis edilen yatırım kredisi milyar TL, işletme kredisi milyar TL'dir. Verilen krediler yatırıma dönüştürüldüğünde, kişinin istihdamı hedeflenmektedir. Türkiye'de döneminde ortalama 1410 adet KOBİ teşvik belgesi düzenlenmiştir. Ancak 2001 yılında yaşanan ekonomik kriz nedeniyle, düzenlenen KOBİ yatırım teşvik belgelerinin sayısında ve tahsis edilen kredi tutannda önemli ölçüde gerileme olduğu görülmektedir yılında bir önceki yıla oranla % 40, 2001 yılında ise bir önceki yıla göre% 73 oranında düşüşler gerçekleşmiştir. Tablodan da görüleceği üzere 8 yıllık süre içerisinde KOBİ teşvikleri ilk 4 yılda artmış, ancak sonraki yıllarda gerilemiştir. KOBİ teşvik belgelerinde zamanla ortaya çıkan gerilemenin en önemli nedeni, piyasa faiz oranlarındaki düşmedir. KOBİ Teşvik Sisteminde Kalkınmada Öncelikli Yörelerde tahsis edilen yatırım kredisinin faiz oranı % 10, vadesi 4 yıl, işletme kredisinin faiz oranı% 15, vadesi ise 2 yıldır. Gelişmiş ve Normal Yörelerde tahsis edilen yatırım kredisinin faiz oranı% 10, vadesi 4 yıl, işletme kredisinin faiz oranı % 25, vadesi ise 2 yıldır (Hazine Müsteşarlığı, 2005). Piyasa faiz oranlannın yüksek olduğu dönemlerde, uygun koşullarda KOBİ'lere yatırım ve işletme kredileri verildiğinden, bu kredilerin düzeyi artmıştır. Özellikle kredi ile mevduat faiz oran Ian arasındaki fark büyüdükçe, verilen kredilerin de arttığı gözlenmektedir. KOBİ Teşvik belgelerinin bölgesel dağılımına baktığımızda; en fazla belgenin Karadeniz Bölgesi 'n deki işletmeler tarafından alınmış olduğu, sabit yatırım tutan açısından ise Marmara Bölgesi'nin ilk sırada yer aldığı görülmektedir. Kullandırılan kredi miktarlarına göre, yine Marmara Bölgesi ilk sırada yer alırken, kullandınlan kredinin toplam yatınma oranında Güneydoğu Anadolu Bölgesi ilk sırada yer almaktadır. İstihdam açısından ise, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin ön plana çıktığı söylenebilir. Bu çerçevede Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yatırım anlamında eksiklikler bulunması, bu bölgede yapılacak yatırımları istihdam anlamında daha değerli kılacaktır. Sabit yatırım tutarlarına göre bir değerlendirme yapılacak olursa, Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki yatırımların çok düşük sabit sermayeli yatırımlar olduklan ortaya çıkmaktadır. Teknoloji gerektiren yüksek maliyetli yatırımların

20 62 ~ Af üs_b_ m_e N._a_ri_n_-_S~e_v_im Ak de_m ir daha fazla Marmara ve Ege Bölgelerinde yapılmış olduğu ortalama sabit yatınm tutarlannın oldukça yüksek olmasından anlaşılmaktadır. 7 KOBİ teşvik belgeleri kesimsel açıdan dağılımı incelendiğinde ise; bu uygulamadan imalat ve tanmsal sanayi kesimlerinin daha yoğun yaradandıklan gözlenmektedir. Gelişmesi düşünülen hizmet kesiminin bu programdan çok düşük oranda yararlanıyor olması, programın hedefine tam olarak ulaşamadığını gösterir. Öte yandan KOBİ teşvik sisteminin yazılım, ar-ge ve yenilik içeren yatırımlara yönelik olarak aynlan pay da düşük düzeydedir TÜRKiYE EKONOMiSiNDE KOBi'LERiN SORUNLARI Türkiye'de işletmelerin % 99,89'unun oluşturan KOBİ'lerin en önemli sorunu, yukanda da değinildiği gibi, genel kabul gören yeterince aynntılı bir tanımının olmamasıdır. KOBİ'lere yönelik kurumlar kendine göre bir tanım yapmış ve bu tanım çerçevesinde destekte bulunmaktadır. Bu durum ise, düzenlenen kaynaklann paylaşımında sorun yaratmakta ve gerçekten gereksinimi olan işletmeler söz konusu desteklerden yeterince yararlanamamaktadır. Tanımlamadan kaynaklanan sorunun yanı sıra KOBİ'lerin yetersiz yatınm sermayeleri, iş ortamının iyileştirilmemesi, düşen yurtiçi talep, ihracat yapabilme yeteneklerinin yetersiz oluşu, yüksek enerji maliyeti, işletme S<i!rmayesi yetersizliği, yüksek faiz oranlan, teknolojiyi yeterince takip edememeleri, teknolojiyi verimsiz kullanmalan, sınırlı yönetim kabiliyetleri, düşük üretkenlik ve yönetmelik yükleri ve finansman kaynaklanna ulaşamamalan gibi çok sayıda sorunu olduğu gözlenmektedir (İESOB, 2005). KOBİ'lerin sorunlannın tespitine yönelik olarak en son çalışma KOSGEB tarafından 2004 yılında yapılmıştır. Türkiye genelinde küçük ve orta ölçekli işletıneyi kapsayan bu çalışmada, KOBİ profili çıkanlmıştır. Bu çalışmanın sonucu aşağıdaki biçimde özetlenebilir (Ekonomist, 2004: 20-28): 1. KOBİ'lerin% 59'u internet kullanmakta ve % 30'unun ise web sayfası bulunmaktadır. Bu veriler, KOBİ'lerin teknolojiyi takip ettiklerini, ancak yeterli düzeyde olmadığı göstermektedir. Bu şirketlerin yalnızca % 6'sı internet üzerinde elektronik ticaret (E-ticaret) yapmaktadır. Şirketlerin çoğunluğu internet kullanma- 7 8 KOBİ Yatınm Teşvik Belgelerine Öngörülen Yatırım ve İşletme Kredilerinin Bölgesel Dağılımına yönelik ayrıntılı veriler için b k. Hazine Müsteşarlığı, 2005, /www.hazine. gov. tr/statlkobiler/ti 12l.htm KOBİ Yatınm Teşvik Belgelerine Öngörülen Yatırım ve İşletme Kredilerinin Kesimsel Dağılımına yönelik aynntılı veriler için b k. Hazine Müsteşarlığı, 2005, /www.hazine.gov.tr/stat/kobiler/ti 122.htm

KOBİ LERDE İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ

KOBİ LERDE İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ KOBİ LERDE İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ II. İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ KONGRESİ 2-3 Mayıs 2003 ADANA Mehmet Atilla SÖĞÜT BAŞKAN DANIŞMANI Ülkemizde İstihdam (2000 yılı Sivil Kesim) İstihdam Durumu Ücretli Çalışanlar

Detaylı

Bağımsız nitelikteki veya sermayesinin en fazla % 25 i büyük işletmelere ait olan,

Bağımsız nitelikteki veya sermayesinin en fazla % 25 i büyük işletmelere ait olan, KREDİ ve FİNANS KAYNAKLARI - BANKALAR Türkiye Halk Bankası A.Ş. KOBİ TEŞVİK KREDİSİ AMAÇ Bu kredi; Küçük ve Orta Boy İşletmelerin (KOBİ) Kalkınma Planları ve Yıllık Programlarda öngörülen hedefler ile

Detaylı

TÜRKİYE SINAİ KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş.

TÜRKİYE SINAİ KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE SINAİ KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRK EXİMBANK (TÜRKİYE İHRACAT KREDİ BANKASI A.Ş.) DÜNYA BANKASI AVRUPA YATIRIM BANKASI İSLAM KALKINMA BANKASI Ortaklık Yapısı İlk özel

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

VE BİLGİ DENEYİMİ TÜRKİYE DE SANAYİLEŞME SORUNLARI VE KOBİ LERE YÖNELİK ÇÖZÜMLER. Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı.

VE BİLGİ DENEYİMİ TÜRKİYE DE SANAYİLEŞME SORUNLARI VE KOBİ LERE YÖNELİK ÇÖZÜMLER. Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı. X. KOBİ İ ZİRVESİİ İ REKABET GÜCÜ İÇİN ULUSLARARASILAŞMA VE BİLGİ DENEYİMİ TÜRKİYE DE SANAYİLEŞME SORUNLARI VE KOBİ LERE YÖNELİK ÇÖZÜMLER Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı 13 Şubat 2014 KOSGEB KOSGEB,

Detaylı

Banka kredilerinde teminat sorunu çeken KOBİ lere hazine desteği kapsamında verilecek kredi garanti fonu kefaletleri

Banka kredilerinde teminat sorunu çeken KOBİ lere hazine desteği kapsamında verilecek kredi garanti fonu kefaletleri Banka kredilerinde teminat sorunu çeken KOBİ lere hazine desteği kapsamında verilecek kredi garanti fonu kefaletleri GİRİŞ; 1. KOBİLERİN FİNANSMAN SORUNLARI KOBİ lerin sorunları arasında finansal sorunlar

Detaylı

KREDİ GARANTİ FONU A.Ş. KOBİ LER İLE EL ELE BÜYÜMEK

KREDİ GARANTİ FONU A.Ş. KOBİ LER İLE EL ELE BÜYÜMEK KREDİ GARANTİ FONU A.Ş. KOBİ LER İLE EL ELE BÜYÜMEK KGF ; Bakanlar Kurulu nun 14 Temmuz 1993 tarih, 21637 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 93/4496 sayılı Kararına istinaden faaliyet gösteren AECM üyesi

Detaylı

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit)

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN Girişimcinin finansman ihtiyacı: Finansman ihtiyacının karşılanmasında

Detaylı

İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu

İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu Destek ve Teşvik Programları Ürün ve Üretim Geliştirme Destekleri Ticarileştirme ve Pazarlama Destekleri Araştırma-Geliştirme Destekleri Destek

Detaylı

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. KOBİ LERE VE GİRİŞİMCİLERE SAĞLANAN DESTEK VE KREDİLER

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. KOBİ LERE VE GİRİŞİMCİLERE SAĞLANAN DESTEK VE KREDİLER TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. KOBİ LERE VE GİRİŞİMCİLERE SAĞLANAN DESTEK VE KREDİLER BANKAMIZ HAKKINDA Türkiye Kalkınma Bankası, 1975 yılında DESİYAB (Devlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası A.Ş. ) adı altında

Detaylı

08 Kasım 2012. Ankara

08 Kasım 2012. Ankara 08 Kasım 2012 Ankara KOBİ ler ve KOSGEB Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço veya net satış hasılatı 25 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

"Küçük ve orta boy işletmeciler, Genç girişimciler, Kadın girişimciler Krediniz bankadan, teminatınız bizden."

Küçük ve orta boy işletmeciler, Genç girişimciler, Kadın girişimciler Krediniz bankadan, teminatınız bizden. "Küçük ve orta boy işletmeciler, Genç girişimciler, Kadın girişimciler Krediniz bankadan, teminatınız bizden." Kuruluş Amacı Küçük ve orta ölçekli işletmelere banka kredisi kullanımında kefil olarak işletmelere

Detaylı

İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI

İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI 1 İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI 4 EKİM 2013 2004-1 2004-4 2005-3 2006-2 2007-1 2007-4 2008-3 2009-2 2010-1 2010-4 2011-3 2012-2 2013-1 TÜRKİYE DE GSYH İTHALAT İLİŞKİSİ

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı BURSA 21/05/2015 1 SUNUM PLANI 1. Yeni Teşvik Sisteminin Hazırlık Süreci

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI - KOSGEB KOBİ TEŞVİKLERİ PROJESİ. Mehmet Atilla Söğüt Başkan Danışmanı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI - KOSGEB KOBİ TEŞVİKLERİ PROJESİ. Mehmet Atilla Söğüt Başkan Danışmanı KÜÇÜK İŞLETMELERİN YATIRIMLAR İÇİN DEVLET DESTEKLERİNDEN ETKİN vev VERİMLİ BİR ŞEKİLDE YARARLANMALARI AMACI İLE: HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI - KOSGEB KOBİ TEŞVİKLERİ PROJESİ Mehmet Atilla Söğüt Başkan Danışmanı

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ M. Özger BOZOĞLU Dış Ticaret Uzmanı Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı İSTANBUL 10/12/2014 1 SUNUM PLANI 1.

Detaylı

KOBĐ lerin Türkiye Ekonomisindeki Yeri

KOBĐ lerin Türkiye Ekonomisindeki Yeri KOBĐ LERDE ĐŞ PLANI HAIRLANMASI ve KOBĐ DESTEK KREDĐLERĐ 30 Nisan Đktisadi ve Đdari Bilimler Fakültesi Bankacılık ve Finans Bölüm Başkanı Okan Universitesi KOBĐ LER NEDEN ÖNEMLĐDĐR? KOBĐ lerin ekonomiye

Detaylı

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB VE KURULUŞ AMACI KOSGEB, 1990 yılında 3624 sayılı Kanun ile

Detaylı

KREDİ KEFALET SİSTEMİ

KREDİ KEFALET SİSTEMİ Dünya da Kredi Kefalet Sistemi KREDİ KEFALET SİSTEMİ Kredi Kefalet Sistemi dünya çapında küçük ve orta ölçekli, maddi varlığı yeterli olmayan ancak başarılı olan işletmelerin finansmanında kullanılmaktadır.

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI KOSGEB DESTEKLERİ GENEL DESTEK PROGRAMI Programın Gerekçesi: Proje hazırlama kapasitesi düşük KOBİ ler ile KOSGEB hedef kitlesine yeni dahil olmuş sektörlerdeki

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü YURTDIŞI YATIRIMLAR 2013 ANKARA YURTDIŞI YATIRIM TANIMI Ülkemiz gerçek ve tüzel kişilerince, Türkiye nin ticari ve

Detaylı

GENEL BİLGİ. KOBİ ler ve KOSGEB

GENEL BİLGİ. KOBİ ler ve KOSGEB GENEL BİLGİ KOBİ ler ve KOSGEB 1 Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço toplamı veya net satış hasılatı 40 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un Şirket Finansmanı ve Halka Açılmada Yeni Yol Haritası: Girişim Sermayesi ve Özel Sermaye Şirketleri Panelinde Yaptığı Konuşma 21.03.2008 Oditoryum,

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015 İZMİR YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİNİN HEDEFLERİ 1. Mevzuat ve Hedefler Tasarrufların katma değeri yüksek yatırımlara yönlendirilmesi, Üretim ve

Detaylı

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ Musa Yaşar Bilimsel ve teknolojik faaliyetler, ülkelerin kalkınmasında büyük bir öneme sahip olup, ulusal gelirden bu tür faaliyetlere

Detaylı

HALKBANK GAP TA. Yunus ESMER

HALKBANK GAP TA. Yunus ESMER HALKBANK GAP TA Yunus ESMER Diyarbakır - 29 Ocak 2011 HALKBANK ve GAP Bölgesi HALKBANK olarak GAP bölgesinde 2 Bölge Koordinatörlüğü ve Toplam 37 Şube ile KOBİ ler ile esnaf ve sanatkarlarımıza hizmet

Detaylı

AR& GE BÜLTEN ARAŞTIRMA VE MESLEKLERİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ

AR& GE BÜLTEN ARAŞTIRMA VE MESLEKLERİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ Yeni KOSGEB Teşvik Yönetmeliğinde Bilişim Sektörüne İlişkin Destekler Neler? Nesrin YARDIMCI SARIÇAY- Beril BAŞLANGIÇ KOSGEB in, küçük ve orta ölçekli sanayi işletmelerinin; Sözkonusu Yönetmelik, o Etkinliğini

Detaylı

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ Genellikle profesyoneller tarafından oluşturulan Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı sistemi genç, dinamik, hızlı büyüme ve yüksek karlılık potansiyeli olan

Detaylı

Kredi Garanti Fonu A.Ş. Batı AkdenizKalkınma Ajansı

Kredi Garanti Fonu A.Ş. Batı AkdenizKalkınma Ajansı Kredi Garanti Fonu A.Ş. Batı AkdenizKalkınma Ajansı Kredi Garanti Fonu nedir? Kredi Garanti Fonu A.Ş. (KGF), Bakanlar Kurulu Kararına istinaden kurulmuş ve buna göre faaliyet gösteren bir kredi kefalet

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ 2014 NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ İşbirliği - Güçbirliği Destek Programı KOBİ lerin bir araya gelerek tedarik, pazarlama, düşük kapasite kullanımı, rekabet gücü zayıflığı ve finansman gibi Ortak Sorunlara

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2015) TEPAV Perakende Güven Endeksi-TEPE (Ağustos 2015) TEPE, Ekim ayında bir önceki aya ve geçen yılın aynı dönemine göre arttı. Geçtiğimiz 3 ayda işlerin

Detaylı

Cumhuriyet Halk Partisi

Cumhuriyet Halk Partisi 1 Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Yardımcısı Umut Oran, ekonomideki kötü gidiş, daralan piyasa ve rekabet eşitsizliği gibi faktörlerin etkisiyle kredi borcunu ödeyemeyen, yasal takibe düşen KOBİ sayısındaki

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

KOBİ LERE YÖNELİK KOSGEB DESTEKLERİ

KOBİ LERE YÖNELİK KOSGEB DESTEKLERİ KOBİ LERE YÖNELİK KOSGEB DESTEKLERİ MEHMET ATİLLA SÖĞÜT BAŞKAN DANIŞMANI REKABET GÜCÜ YÜKSEK BİR TÜRKİYE İÇİN GÜÇLÜ KOBİ LER 1 Minimal Yardımlar Bölgesel Geliştirme Yardımları İşletme Giderlerine Yardım

Detaylı

Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Yurtdışından Sağladıkları Döviz Krediler (Milyon ABD Doları)

Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Yurtdışından Sağladıkları Döviz Krediler (Milyon ABD Doları) Bankalardan sağlanan dövizli kredilerde vergisel maliyetler Melike Kılınç I. Giriş Şirketlerin yurtdışı ithalat ihracat işlemleri, döviz cinsinden pozisyon tutmak istemeleri, nihai ürünlerini ya da hizmetlerini

Detaylı

-~-~- -----~ \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _.

-~-~- -----~ \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _. -~-~- -----~ li T \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _. TÜRKiYE'DE YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI Türkiye'de özellikle 1950 sonrasında çıkarılan

Detaylı

15 Ekim 2012. Ankara

15 Ekim 2012. Ankara 15 Ekim 2012 Ankara Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço veya net satış hasılatı 25 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı Bilanço (Milyon

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

Haziran 2014. Konya Dış Ticaret Verileri

Haziran 2014. Konya Dış Ticaret Verileri Haziran 2014 Konya Dış Ticaret Verileri Dış Ticaret Tablo 1-Dış Ticarette Türkiye Konya Karşılaştırması 1000 $ 2013 Haziran 2014 Haziran Değişim 2013 2014 Değişim İHRACAT Konya 103.812 112.271 8,15 649.933

Detaylı

Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri. Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi

Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri. Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi Dünya Bankası Grubu Kuruluşları Dunya Bankası Grubu Uluslararası Imar ve Kalkınma

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

Finansal Hesaplar 2013

Finansal Hesaplar 2013 Finansal Hesaplar 2013 İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I. Genel Değerlendirme...3 II. Mali Olmayan Kuruluşlar...5 III. Mali Kuruluşlar...6 IV. Genel Yönetim...8

Detaylı

Bakanlığımızca Yürütülen Ar-Ge ve Yenilik Programları

Bakanlığımızca Yürütülen Ar-Ge ve Yenilik Programları T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Bakanlığımızca Yürütülen Ar-Ge ve Yenilik Programları Gülgün ÇELİK Şube Müdürü Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğünce Yürütülen

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

KREDİ GARANTİ FONU A.Ş.

KREDİ GARANTİ FONU A.Ş. KREDİ GARANTİ FONU A.Ş. Kuruluş Yılı ve Amacı KGF, Teminat yetersizliği olan KOBİ lerin finansmana erişimini kolaylaştırmak amacıyla, Küçük Ve Orta Ölçekli İşletmeler İçin Bir Kredi Garanti Fonu Kurulmasına

Detaylı

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM VERİLERİ BÜLTENİ

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM VERİLERİ BÜLTENİ T.C. BAŞBAKANLIK HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM VERİLERİ BÜLTENİ Aralık 2010 YABANCI SERMAYE GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇİNDEKİLER Sayfa no Tablolar Listesi ii 1) Uluslararası Doğrudan Yatırım

Detaylı

BELGELENDİRME HİBELER(1) DÖKÜMANLAR KREDİLER(2) HİBELER(1) KOSGEB HİBELER. Süt Üreten Tarımsal İşletmelere Yatırım. Et ve Et Ürünlerinin İşlenmesi

BELGELENDİRME HİBELER(1) DÖKÜMANLAR KREDİLER(2) HİBELER(1) KOSGEB HİBELER. Süt Üreten Tarımsal İşletmelere Yatırım. Et ve Et Ürünlerinin İşlenmesi HİBELER(1) BELGELENDİRME KREDİLER(2) DÖKÜMANLAR HİBELER(1) KALKINMA AJANSLARI HAZİNE HİBELERİ TARIMSAL KOSGEB HİBELER GİRİŞİMCİLİK DESTEĞİ 100.000 tl KOBİ Proje Destek Programı 150.000 Tematik Proje Destek

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 15 Kasım 2012 İSTANBUL Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü 1. HAZIRLIK SÜRECİ YENİ TEŞVİK SİSTEMİNİN HEDEFLERİ Ø

Detaylı

KOBİ LERDE SEKTÖR ve ÖLÇEK BAZINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ: Türkiye - Avrupa Birliği Karşılaştırması

KOBİ LERDE SEKTÖR ve ÖLÇEK BAZINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ: Türkiye - Avrupa Birliği Karşılaştırması KOBİ LERDE SEKTÖR ve ÖLÇEK BAZINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ: Türkiye - Avrupa Birliği Karşılaştırması Müge ÜNAL Hasan Çağdaş KARAKAŞ Kalkınma Bakanlığı 5. Ulusal Verimlilik Kongresi 6 Ekim 2015 Sunum Akışı 1.

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

Banka, Şube ve Personel Sayıları

Banka, Şube ve Personel Sayıları İÇİNDEKİLER Banka, Şube ve Personel Sayıları... 1 Seçilmiş Bilanço Kalemleri... 2 Bilanço İçi Büyüklükler... 4 Bilanço Dışı Büyüklükler 5 Temel Büyüklüklere İlişkin Gelişim 7 Kârlılık... 8 Krediler...

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ. Bu uygulamalar kapsamında sağlanacak destek unsurları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ. Bu uygulamalar kapsamında sağlanacak destek unsurları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. YENİ TEŞVİK SİSTEMİ UYGULAMALAR 15.06.2012 tarih ve 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren yeni teşvik sistemi 4 farklı uygulamadan oluşmaktadır: 1- Genel Teşvik Uygulamaları 2- Bölgesel

Detaylı

Banka, Şube ve Personel Sayıları

Banka, Şube ve Personel Sayıları İÇİNDEKİLER Banka, Şube ve Personel Sayıları... 1 Seçilmiş Bilanço Kalemleri... 2 Bilanço İçi Büyüklükler... 4 Bilanço Dışı Büyüklükler 5 Temel Büyüklüklere İlişkin Gelişim 7 Kârlılık... 8 Krediler...

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

TÜBİTAK DESTEKLERİ 1. SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1501) Bu destek programı kapsamında, yenilik tanımı çerçevesinde;

TÜBİTAK DESTEKLERİ 1. SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1501) Bu destek programı kapsamında, yenilik tanımı çerçevesinde; TÜBİTAK DESTEKLERİ 1. SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1501) Destek Kapsamı Bu destek programı kapsamında, yenilik tanımı çerçevesinde; yeni bir ürün üretilmesi, mevcut bir ürünün geliştirilmesi,

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

Konya Ekonomik Verileri. Temmuz 2014

Konya Ekonomik Verileri. Temmuz 2014 Konya Ekonomik Verileri Temmuz 2014 Dış Ticaret Tablo 1-Dış Ticarette Türkiye Konya Karşılaştırması 1000 $ Temmuz 13 Temmuz 14 Değişim % Oca.-Tem.13 Oca.-Tem. 14 Değişim % İHRACAT Konya 117.647 115.165-2,11%

Detaylı

KREDİ GARANTİ FONU A.Ş. Hikmet KURNAZ Genel Müdür 07 / Kasım / 2013 ( İZMİR Sunumu )

KREDİ GARANTİ FONU A.Ş. Hikmet KURNAZ Genel Müdür 07 / Kasım / 2013 ( İZMİR Sunumu ) KREDİ GARANTİ FONU A.Ş. Hikmet KURNAZ Genel Müdür 07 / Kasım / 2013 ( İZMİR Sunumu ) 1 KURULUŞ KGF, 1993 yılında KOBİ ler İçin Bir Kredi Garanti Fonu Kurulmasına Yardım konulu 93/4496 sayılı BKK ile bu

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SPK 7. ARAMA KONFERANSI NDA YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 ARALIK

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER)

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) 1.KOBİ PROJE DESTEK PROGRAMI İşletmelere özgü sorunların işletmeler tarafından projelendirildiği ve projelendirilen maliyetlerin desteklenebildiği bir programa ihtiyaç

Detaylı

1. Stratejik Yol Haritası Hazırlanarak Yararlanılabilecek Destekler

1. Stratejik Yol Haritası Hazırlanarak Yararlanılabilecek Destekler KOSGEB Yeni Kredi Protokollerini Hayata Geçirdi Ahmet KARAYİĞİT Ülkemizde KOBİ lere yönelik destek veren en büyük kuruluş, T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı na bağlı olarak faaliyet gösteren Küçük ve Orta

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

ŞİRKET İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ

ŞİRKET İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ ŞİRKET İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ S A Y I : 1 1 H A Z İ R A N 2 0 1 4 KURULAN ŞİRKET İSTATİSTİKLERİ İÇİNDEKİLER Kurulan Şirket İstatistikleri 1 En Çok Şirket Kuruluşu Gerçekleşen Sektörler 2 En Çok Şirket

Detaylı

Toplumlar için bilginin önemi

Toplumlar için bilginin önemi Toplumlar için bilginin önemi İnsanlık tarihi günümüze kadar şu toplumsal aşamalardan geçmiştir: İlkel toplum Doğa, avlanma Tarım toplumu MÖ.800-1750 ler Toprak, basit iş bölümü Sanayi toplumu Makinalaşma

Detaylı

2.000 70 70 70 x - 20.000 70 70 70 x - 10.000 70 70 70 x - 200.000 80 80 80 X

2.000 70 70 70 x - 20.000 70 70 70 x - 10.000 70 70 70 x - 200.000 80 80 80 X 1. Danışmanlık ve Eğitim 1.1. Danışmanlık Desteği 5 15.000 80 70 60 X 1.1.1. Enerji Verimliliği Etüt ve 5/A Danışmanlık Desteği 1.1.1.1. Ön Enerji Etütleri 1.1.1.2. Detaylı Enerji Etütleri 1.1.1.3. Verimlilik

Detaylı

KOSGEB Destekleri Yönetmeliği Resmi Gazete: 30.06.2003 tarih ve 25154 sayı

KOSGEB Destekleri Yönetmeliği Resmi Gazete: 30.06.2003 tarih ve 25154 sayı KOSGEB Destekleri Yönetmeliği Resmi Gazete: 30.06.2003 tarih ve 25154 sayı Madde 0004: Kısaltmalar ve Tanımlar Sanayi ve Ticaret Bakanlığından Dayandığı Kanun:12.04.1990-3624 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

Denizli Sanayi Odası Genel Görünüm Anketi 2014. Nisan 2014 DSO

Denizli Sanayi Odası Genel Görünüm Anketi 2014. Nisan 2014 DSO Denizli Sanayi Odası Genel Görünüm Anketi 2014 Nisan 2014 DSO Genel Bilgiler Üyelere Gönderilen Anket Sayısı 1.300 Yanıtlanan Anket Sayısı 210 Yanıtlanan Anketlerin Oranı % 16,15 2 Genel Bilgiler İşkolu

Detaylı

Geri Ödemeli ve Geri Ödemesiz seçeneklerle Destek Üst Limiti Proje Teklif Çağrısında Belirlenir

Geri Ödemeli ve Geri Ödemesiz seçeneklerle Destek Üst Limiti Proje Teklif Çağrısında Belirlenir KOSGEB Destekleri a) KOBİ Proje Destek Programı Desteklenecek Proje Konuları İşletmelerin; üretim, yönetim-organizasyon, pazarlama, dış ticaret, insan kaynakları, mali işler ve finans, bilgi yönetimi ve

Detaylı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. Ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. Ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. Ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı 1 OCAK 30 EYLÜL 2014 KONSOLİDE ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 30 Eylül 2014 Bankanın Ticaret Unvanı : Arap Türk Bankası

Detaylı

ŞİRKET İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ

ŞİRKET İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ ŞİRKET İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ S A Y I : 1 0 M A Y I S 2 0 1 4 KURULAN ŞİRKET İSTATİSTİKLERİ İÇİNDEKİLER Kurulan Şirket İstatistikleri 1 En Çok Şirket Kuruluşu Gerçekleşen Sektörler 2 En Çok Şirket Kuruluşu

Detaylı

Mart 2014. Konya Dış Ticaret Verileri

Mart 2014. Konya Dış Ticaret Verileri Mart 2014 Konya Dış Ticaret Verileri Dış Ticaret Tablo 1-İhracatta Türkiye Konya Karşılaştırması 1000 $ 2012 Mart 2013 Mart 2013 Ocak - Mart 2014 Ocak - Mart İHRACAT 1000 $ Konya 120.741 133.742 10,8 319.568

Detaylı

KREDİ GARANTİ FONU A.Ş.

KREDİ GARANTİ FONU A.Ş. KREDİ GARANTİ FONU A.Ş. Kuruluş Amacı KGF, Teminat yetersizliği olan KOBİ lerin finansmana erişimini kolaylaştırmak amacıyla, Küçük Ve Orta Ölçekli İşletmeler İçin Bir Kredi Garanti Fonu Kurulmasına Yardım

Detaylı

BĐLĐM VE TEKNOLOJĐ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BĐLĐM VE TEKNOLOJĐ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. BĐLĐM, SANAYĐ VE TEKNOLOJĐ BAKANLIĞI BĐLĐM VE TEKNOLOJĐ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BĐLĐM VE TEKNOLOJĐ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Gülgün ÇELĐK Şube Müdürü Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğünce Yürütülen Ar-Ge Destek Programları

Detaylı

GES Yatırımlarında Finansman

GES Yatırımlarında Finansman GES Yatırımlarında Finansman Enerji Sektörü ne Kısa Bir Bakış Son yıllarda Türkiye yüksek büyüme oranı ile dünyada en hızlı büyüyen ülkelerden biri olarak dikkat çekmektedir. 2001 & 2002 yıllarında yaşanan

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI YENİ TEŞVİK MEVZUATI HAKKINDA EKONOMİ BAKANINA HAZIRLANAN RAPOR 2012

DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI YENİ TEŞVİK MEVZUATI HAKKINDA EKONOMİ BAKANINA HAZIRLANAN RAPOR 2012 DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI YENİ TEŞVİK MEVZUATI HAKKINDA EKONOMİ BAKANINA HAZIRLANAN RAPOR 2012 1 1. Giriş Bölgesel kalkınma veya bölgesel gelişmeler son yıllarda hepimizin üstünde tartıştığı bir

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. (2) Türkiye de faaliyette bulunan katılım bankaları bu Tebliğ hükümlerine tâbidir.

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. (2) Türkiye de faaliyette bulunan katılım bankaları bu Tebliğ hükümlerine tâbidir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan : KATILIM BANKALARINCA UYGULANACAK TEKDÜZEN HESAP PLANI VE İZAHNAMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (26.01.2007 tarih ve 26415 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.)

Detaylı

KOSGEB DESTEK PROGRAMLARI

KOSGEB DESTEK PROGRAMLARI KOSGEB DESTEK PROGRAMLARI 07.06.2012 TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi, İstanbul Özgür AKYILDIZ KOSGEB İstanbul Boğaziçi Hizmet Merkezi Türkiye de KOBİ ler Hakkında Genel Bilgi 250 den az çalışan istihdam eden,

Detaylı

SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI

SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI www.sanayi.gov.tr 1 Bakanlığımız özellikle son 7 yıllık süreçte, Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin desteklenmesi,

Detaylı

TEKNOLOJİK ÜRÜN TANITIM VE PAZARLAMA DESTEK PROGRAMI

TEKNOLOJİK ÜRÜN TANITIM VE PAZARLAMA DESTEK PROGRAMI TEKNOLOJİK ÜRÜN TANITIM VE PAZARLAMA DESTEK PROGRAMI Programın Amacı Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucunda ortaya çıkan teknolojik ürünlerin veya prototiplerin tanıtımı ve pazarlanması için ülkemizde yerleşik

Detaylı

KREDİ GARANTİ FONU A.Ş. KOBİ LER İLE EL ELE BÜYÜMEK

KREDİ GARANTİ FONU A.Ş. KOBİ LER İLE EL ELE BÜYÜMEK 1 KREDİ GARANTİ FONU A.Ş. KOBİ LER İLE EL ELE BÜYÜMEK 2 KGF; Bakanlar Kurulu nun 14 Temmuz 1993 tarih, 21637 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 93/4496 sayılı Kararına istinaden faaliyet gösteren AECM üyesi

Detaylı

KOBİ'LERE YÖNELİK DEVLET DESTEKLERİ VE FİNANSAL AVANTAJLAR

KOBİ'LERE YÖNELİK DEVLET DESTEKLERİ VE FİNANSAL AVANTAJLAR KOBİ'LERE YÖNELİK DEVLET DESTEKLERİ VE FİNANSAL AVANTAJLAR D E Ğ İ Ş İ M V E DÖNÜŞÜMDE ÖNCÜ ANLAYIŞ İSMMMO AKADEMİ BAŞKANI NDAN Ekonomimizin ve mesleğimizin temel direklerinden olan KOBİ lere yönelik çeşitli

Detaylı

KOSGEB DESTEK PROGRAMLARI

KOSGEB DESTEK PROGRAMLARI KOSGEB DESTEK PROGRAMLARI 31 Ocak 2014 Cuma 1/31/2014 1 KOBİ TANIMI VE DESTEKLENEN SEKTÖRLER Küçük ve orta büyüklükte işletme (KOBİ): 250 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden, Yıllık net satış hasılatı

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop 1.1. Mali Yapı ve Finans Ekonomik olarak tanımlanmış sınırlarda sermayenin yaygınlığı ve verimliliği genellikle mali ve finansal göstergelerle ölçülür. Bölgedeki bankaların durumu şube sayılarıyla, sermayenin

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

KÜÇÜK İŞLETMELERİN SORUNLARI VE ÇÖZÜM YOLLARI. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK

KÜÇÜK İŞLETMELERİN SORUNLARI VE ÇÖZÜM YOLLARI. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERİN SORUNLARI VE ÇÖZÜM YOLLARI Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERİN SORUNLARI Finansman Sorunu - Özkaynak Yetersizliği - Kredi Temininde Güçlükler Tedarik ve Tamir-bakım Konusundaki

Detaylı

Halkbank 2009 Yılı I. Dönem Konsolide Faaliyet Raporu

Halkbank 2009 Yılı I. Dönem Konsolide Faaliyet Raporu 2009 YILI I. DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU Sunuş Bankamızın, 31 Mart 2009 dönemine ait solo finansal veriler üzerinden hazırlanan Ara Dönem Faaliyet Raporu, 14 Mayıs 2009 tarihinde web sitesinde yayımlanmıştır.

Detaylı

TÜRK EXIMBANK. Pazarlama Müdürlüğü. İhracatın Finansmanı. Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş. Genel Müdürlük

TÜRK EXIMBANK. Pazarlama Müdürlüğü. İhracatın Finansmanı. Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş. Genel Müdürlük TÜRK EXIMBANK İhracatın Finansmanı Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş. Genel Müdürlük Saray Mah. Ahmet Tevfik İleri Cad. No:19 34768 Ümraniye / İSTANBUL Telefon: +90 (216) 666 55 00 Faks: +90 (216) 666

Detaylı

T.C. BAŞBAKANLIK HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI BASIN DUYURUSU

T.C. BAŞBAKANLIK HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI BASIN DUYURUSU HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI Sayı: 2016/65 03/05/2016 BASIN DUYURUSU 6015 sayılı Devlet Desteklerinin İzlenmesi ve Denetlenmesi Hakkında Kanunun Ek 1 inci maddesi uyarınca hazırlanan ve 30/05/2014 tarihli ve 29015

Detaylı

T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AR-GE VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI Serdar İMAMOĞLU Şube Müdürü 29.04.2014 BAŞKENT Ünv. Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğünce

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Temmuz 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Temmuz 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (Temmuz 2015) İstihdam (Mart 2015) Sigortalı ücretli sayısı Mart 2015 de geçen yılın aynı dönemine göre %4,9 artarak; 13 milyon 328 bin olmuştur. Yaz mevsiminin

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ DIYARBAKıR ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 DIYARBAKıR GENEL BİLGİLER Nüfus Diyarbakır: 1.607.437 Türkiye:76.667.864 KOBİ

Detaylı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı 1 OCAK 30 HAZİRAN 2014 KONSOLİDE ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 30 Haziran 2014 Bankanın Ticaret Unvanı : Arap Türk Bankası

Detaylı

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. ENERJİ VE ENERJİ ETKİNLİĞİ YATIRIMLARINA SAĞLANAN KREDİLER

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. ENERJİ VE ENERJİ ETKİNLİĞİ YATIRIMLARINA SAĞLANAN KREDİLER TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. ENERJİ VE ENERJİ ETKİNLİĞİ YATIRIMLARINA SAĞLANAN KREDİLER BANKAMIZ HAKKINDA Türkiye Kalkınma Bankası (TKB), 1975 yılında DESİYAB (Devlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası A.Ş.

Detaylı