GENEL SULAMA. Zir.Yük.Müh. Alper BAYDAR. Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Müdürlüğü Toprak ve Su Kaynakları Kampüsü Su Yönetimi Bölümü

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GENEL SULAMA. Zir.Yük.Müh. Alper BAYDAR. Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Müdürlüğü Toprak ve Su Kaynakları Kampüsü Su Yönetimi Bölümü"

Transkript

1 GENEL SULAMA Zir.Yük.Müh. Alper BAYDAR Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Müdürlüğü Toprak ve Su Kaynakları Kampüsü Su Yönetimi Bölümü Tarsus-MERSİN Erdemli

2 Sulama Nedir? Bitki gelişimi için gerekli olan ancak doğal yollarla karşılamayan suyun çevre ve doğaya zarar vermeden bitkiye verilmesidir. Sulamanın Önemi ve Yararları Sulama ile suyun terleme ile atmosfere verilerek su döngüsünün devamlılığı sağlanır ayrıca bitki bünyesinde çeşitli bileşiklerin yapılması sağlanır. 2

3 Büyüme mevsimi süresince bitkinin gereksinim duyduğu suyun kök bölgesinde bulunması Tuzlu toprakların ıslahında bitki kök bölgesinde biriken suyun yıkanmasını sağlar Aynı derinlikte sürümlerden kaynaklanan pulluk altı katmanının yumuşatılmasını sağlar Yüksek sıcaklıklarda, bitkilerin etrafının optimum sıcaklığa düşürülmesi sağlanır Sulama suyu ile gübrenin birlikte verilmesi sağlanır. 3

4 Verim (kg/da) Y 0 Maksimum verim Toprak nemi (mm) X 4

5 Fazla ve Yanlış Sulama Toprakta mevcut yararlı mikroorganizmaların faaliyetlerinin azalmasına Taban suyunun yükselmesine Toprakta tuzluluğa ve çoraklaşmaya Verim kaybına Kök gelişiminin yavaşlamasına Erozyon ile toprak kaybına neden olmaktadır. 5

6 Türkiye de Sulama Ülkemizin yüzölçümü 78 milyon ha olup, 28X106 ha alan tarım alanıdır. Sulanabilir alan 25 milyon ha ve mevcut sulanan alan 4.9X106 ha dır. Bu alanların %85 i yüzey sulama, %15 i ise basınçlı sulama sistemleri ile sulanmaktadır. (%12 yağmurlama sulama, %3 damla sulama) 6

7 Sulamada Kullanılan Genel Terimler Tarla Kapasitesi: Serbest drenaj koşullarında toprak tanelerinin yerçekimine karşı tuttuğu nem miktarına tarla kapasitesi denir. Solma Noktası: Bitkilerin kökleri ile topraktan su alamadığı ve solmaya başladığı, toprağa su verilse dahi eski durumuna dönemedikleri koşulda toprakta bulunan nem miktarına solma noktası denir. Kullanılabilir Su: Tarla kapasitesi ile solma noktası arasındaki topraktaki nem miktarıdır. 7

8 Bitki Su Tüketimi (Evapotranspirasyon): Toprak yüzeyinden olan buharlaşma (evaporasyon) ve bitki yapraklarından olan terleme (transpirasyon) miktarlarının toplamıdır, derinlik cinsinden mm ile ifade edilir. Etkili Kök Derinliği: Bitkilerin normal gelişimi için gerekli olan suyun %80 nin alındığı kök derinliğidir. İnfiltrasyon ve İnfiltrasyon Hızı: Suyun yüzeyden toprak içerisine düşey doğrultuda girmesine toprağın su alması (infiltrasyon), birim zamanda toprağa giren su miktarına ise su alma hızı (infiltrasyon hızı) denir. 8

9 Sulama Suyu İhtiyacı ve Sulama Zamanının Planlanması Her sulamada uygulanacak sulama suyu miktarı dn = (TK-SN) Ry 100 γt D Ry= Kullanılabilir su tutma kapasitesinin tüketilmesine izin verilen kısmı, % D= Islatılacak toprak derinliği, mm γt =Toprağın hacim ağırlığı, g/cm3 Toplam Sulama Suyu İhtiyacı dt = dn EaEc 9

10 Sulama Suyu İhtiyacı ve Sulama Zamanının Planlanması Sulama Aralığı SA = dn ET SA=Sulama aralığı, gün dn =Net sulama suyu miktarı, mm ET=Bitki su tüketimi, mm/gün Sistem Kapasitesi Q= A dt 3.6 T Q=Sistem kapasitesi, L/s dt =Toplam sulama suyu ihtiyacı, mm A=Sulanacak alan, da T=Sulama süresi, h 10

11 Sulama Zamanının Planlanması -1 Uygulanacak olan sulama suyu miktarının belirlenmesinin yanında nezaman sulanacağının belirlenmesidir. Bitki Belirteçleri: Yaprak sıcaklığı (Infrared termometreler) Görünüş (Göz) Yaprak su potansiyeli (Yaprak su potansiyeli ölçer) Stoma direnci (Porometre) 11

12 Yaprak Sıcaklığı Infrared termometreler ile yaprak sıcaklığı takip edilerek bitkilerin sulamaya gelip gelmediği hakkında bilgi sahibi olunabilir. Görünüş Bitkilerin su eksikliğine tepkileri farklı olduğundan her bitkinin görünümlerinde sergiledikleri değişikler de farklı olmaktadır. Ancak, yapraklarda oluşan renk ve görünüş değişimlerini dikkatle izleyerek sulama zamanının gelip gelmediğine karar verilebilir. Bu yöntem çoğu çiftçilerin başvurdukları yöntemlerin başında gelmektedir. Deneyimli çiftçiler bu yöntemi sağlıklı bir biçimde uygulayabilmektedirler. 12

13 13

14 Yaprak Su Potansiyeli Yaprak su potansiyelinin ölçümü bitkinin suya ihtiyacı olup olmadığını gösteren diğer bir belirteçtir. Düşük potansiyel (daha negatif) değerleri su gereksiniminin daha fazla olduğunu gösterir. Yaprak su potansiyeli ölçümünde ölçüm yapılan doku genellikle tahrip edilir. Yaprak, basınç odacığına yerleştirilir ve üzerine uygulanan basınç yavaş yavaş artırılır. Yaprak sapından su çıkıncaya dek basınç artışına devam edilir. Yaprak sapından su çıktığı andaki basınç, yaprak su potansiyeli olarak alınır. 14

15 15

16 Stoma Direnci Stoma direnci veya iletkenliği stoma açıklık derecesine ve terlemeyle ilişkili olduğundan bitkinin suya gereksinimi belirlemede bir belirteç olarak kullanılabilir. Genellikle, direncin yüksek olması stomaların önemli ölçüde kapalı olduğunun bir göstergesidir. Bunun sonucunda terleme hızı yavaşlamıştır. Dolayısıyla, bitkinin sulanması gerektiğini belirtir. Stoma direncinin ölçülmesinde diffüzyon porometre aygıtları kullanılmaktadır. 16

17 17

18 Sulama Zamanının Planlanması -2 Toprak Belirteçleri Gravimetrik örnekleme (Fırında kurutma, toprak burgusu) Elektriksel direnç (Bloklar) Toprak su potansiyeli (Tansiyometre) Nötronmetre (Nötron ölçüm boruları) TDR (Time Domain Reflectometry) Bitki Su Tüketiminin Kestirilmesi Pennman Monteith Blaney Criddle 18

19 Gravimetrik Örnekleme Doğrudan belirleme yöntemlerinde gravimetrik olarak alınan toprak örneklerinden suyun toprak fraksiyonundan ayrılarak ölçülmesini esas alır. Gravimetrik örnekleme ile bir tarladan alınan toprak örneklerinin nem içerikleri, doğrudan ölçülmektedir. Alınan örneklerin, yaş ve kuru ağırlıklarının tartılmasına dayanır. Topraklar, 105ºC de sabit ağırlığa ulaşıncaya kadar kurutulurlar. Genellikle, örneklerin sabit ağırlığa gelinceye dek kurutulmaları için 24 saat gerekir. 19

20 20

21 Elektriksel Direnç Nemli toprakla temas halinde olan gözenekli alçı veya naylon bloklar toprak suyu ile dengeye ulaşırlar. Blokun su içeriğindeki değişme (toprak suyundaki değişme) bloğun bazı özelliklerinin değişmesine neden olur. En yaygın olarak ölçülen iki önemli özellik elektriksel direnç ve termal iletkenliktir. Alçı bloklar en yaygın tipleridir. Çünkü naylon ya da fiberglas bloklar toprakta çözünmüş tuzlara çok duyarlıdır. 21

22 Toprak Su Potansiyeli Tansiyometreler, toprak su potansiyelinin ölçülmesinde kullanılan basit aygıtlardır. Tansiyometre içi su doldurulmuş gözenekli seramik bir uç, yine içi su dolu bir tüp ve emişi gösteren bir basınç ölçerden olmaktadır. Bazı tiplerinde vakum ölçer yerine civalı manometre bağlanmaktadır. Normal arazi kullanımında vakum ölçerli tipler kullanılır. Toprak su içeriğindeki değişmeye tepki olarak seramik kaptan su dışarı veya içeri akar. Toprak su içeriği azaldıkça seramik uçtan su dışarıya toprağa doğru akar ve oluşan emis değeri de vakum göstergesinden okunur. Tansiyometelerin çalısma aralığı da çok sınırlıdır (0 ile - 85 cb veya 0 ile 0.85bar; 0.85 kpa). Tansiyometrelerden okunan değerler toprak karakteristik eğrisi kullanılarak su içeriğine dönüştürülür. 22

23 23

24 Nötronmetre Toprakların hacimsel su içeriklerinin ölçülmesinde nötronmetreler yaygın olarak kullanılmaktadır. Toprak profilinin istenilen derinliğine çakılan alüminyum giriş borusu aracılığı ile farklı katmanlara sarkıtılan nötron kaynağından belirli sürelerde saçılan hızlı nötronlar (15-30 s) toprak suyundaki hidrojen atomları ile çarpıştığında enerjisini kaybederek yavaşlar. Yavaşlayan nötronlar aygıtın detektörü aracılığı ile sayılır. 24

25 25

26 TDR (Time Domain Reflectometry) TDR aygıtının çalışma ilkesi toprak içine yerlestirilmis L uzunluğundaki iletim hattı boyunca elektromanyetik bir dalganın yayılma hızı (v) TDR test aygıtı tarafından oluşturulan bir sinyalin tepki süresinden belirlenir. 26

27 Bitki Su Tüketiminin Kestirilmesi Bitki su tüketimi kestirimlerinde, iklim parametrelerini esas alan ampirik metotlar uygulanır. Pennman Monteith Blaney-Criddle 27

28 28

29 29

30 Sulama programlanmasının yararları ve türleri Doğru zamanda yeteri kadar su Sulama masrafları azaltılarak net gelir artırılır Kayıplar azaltılarak su tasarrufu sağlanır ve sulama etkinliği artırılır Yabancı ot ve hastalıklarla mücadele kolaylaşır Bitki besin elementlerinin ve gübrelerin topraktan yıkanması engellenir 30

31 Kısıntılı ve Tam sulama Bitkiye gereken zamanda gerektiği kadar suyun verildiği ve su kaynaklarının yeterli olduğu sulama tam sulamadır. Tam sulama ile bitki büyüme mevsimi boyunca toprak nemi tarla kapasitesinde tutularak bitkinin strese girmemesi sağlanmış olunur. Bitki su ihtiyacının tümü sağlandığından en yüksek verim alınması sağlanır. 31

32 Su kaynaklarının kısıntılı ve ekonomik olmadığı durumlarda bitki su ihtiyacının bir kısmının karşılandığı uygulamaya kısıntılı sulama adı verilir. Kısıntılı sulama uygulamalarında bitki büyüme mevsimi boyunca toprak nemi kritik seviye ile solma noktası arasında kalarak verim azalmasına neden olur. Bu nedenle kısıntılı sulama ile daha az su uygulanarak daha fazla alan sulanmaya çalışılması esastır. 32

33 Sulama yöntemi suyun toprağa bitki kök bölgesine veriliş biçimi olarak tanımlanır. Sulama sistemi ise suyun kaynağından alınarak tarla başına kadar getirilmesi ve arazi içerisinde dağıtılması işlemlerinin tümünü kapsar 33

34 Su iletimi ve dağıtımına göre Yüzey sulama sistemleri Basınçlı sulama sistemleri Sulama Sistemleri Hizmet ettikleri alana göre Büyük tarla sulama sistemleri Yüksek basınçlı sistemler Düşük basınçlı sistemler Tarla sulama sistemleri 34

35 Hizmet götürülen alan açısından, büyük sulama sistemleri, binlerce hektar alana hizmet edecek şekilde kurulur. Çok sayıda tarım işletmesini kapsar. Tarla sulama sistemleri ise, bir ya da birkaç tarım işletmesine hizmet götüren küçük kapasiteli sulama sistemleridir. 35

36 YÜZEY SULAMA YÖNTEMLERİ Salma sulama yöntemi Karık sulama yöntemi Tava sulama yöntemi Uzun tava (border) sulama yöntemi BASINÇLI SULAMA YÖNTEMLERİ Damla sulama yöntemi Yağmurlama sulama yöntemi Mikrosulama yöntemi Sızdırma sulama yöntemi 36

37 Yüzey sulama yöntemlerinde bitkinin gereksinim duyduğu su miktarı ya tarla parsellerinde göllendirilerek zamanla kök bölgesinde sızmaya bırakılır yada kök bölgesine sızıncaya kadar arazi yüzeyinden akması sağlanır. Yüzey sulama yöntemlerinde su, arazi yüzeyinde belirli bir eğim doğrultusunda yerçekiminin etkisi ile ilerlerken bir yandan da infiltrasyonla toprak içerisine sızar ve istenen miktarda sulama suyu bitki kök bölgesinde depolanır. 37

38 Salma Sulama Yöntemi Salma sulama yönteminde kaynağından tarla başına kadar getirilen su, gelişi güzel olarak arazi üzerine saptırılır. Suyun hem tarla üzerinde ilerlemesi aynı zamanda da bitki kök bölgesinde depolanması sağlanır. Su arazide kot farkı ile ilerlediğinden belirli noktalarda göllenmesi ve yüksek yerlere ise suyun iletilememesi problemi söz konusudur. 38

39 39

40 Taban suyunun yükselmesi Drenaj ve tuzluluk problemleri Salma sulama yöntemi; ekonomik değeri yüksek olmayan, topraktaki nem eksikliğine ya da nem fazlalığına duyarlı olmayan, kök boğazının ıslatılmasından kaynaklanan hastalıklara dayanıklı, sık ekilen ya da dikilen bitkilerin sulanmasında kullanılabilir. 40

41 Karık Sulama Yöntemi Karık sulama, tarlanın genel eğimi doğrultusunda veya eğime dik olarak oluşturulmuş küçük kanal veya arklarla suyun aktarılması şeklinde uygulanmaktadır. Su karık boyunca ilerlerken bir yandan da infiltrasyonla toprak içerisine sızar ve bitki kök bölgesinde depolanır. Sulama sırasında çok sayıda karığa su verilir. Aynı anda su verilen karık sayısı karık setini oluşturur. 41

42 Su kaynağı Karık seti Tarlabaşı kanalı Su dağıtım kanalı Ana kanal Karıklar Yüzey drenaj kanalı 42

43 Karık sulama yöntemi, su altında gövde veya yapraklarının kalmasından zarar gören bitkilerin sulanmasında kullanılırlar.sıra bitkileri, pamuk, soya, mısır ve patates gibi seddeler üzerine ekilmiş bitkiler karıkla sulanabilir. Yöntem bitki kök boğazının ıslatılmasından zarar gören bitkilerin sulanmasına çok uygundur. Bunun nedeni bitkilerin karıklar arasındaki sırtlarda yetiştirilmesi ve bitki kök boğazının ıslatılmamasıdır. Karık sulama yöntemi, kullanılabilir su tutma kapasitesi yüksek, orta ve ağır bünyeli topraklarda kullanılır. Diğer yandan ince bünyeli, suyun göllenmesine neden olan yavaş geçirgenli eğimsiz topraklarda başarılı olarak kullanılamaktadır. 43

44 44

45 Karık Tipleri Karık sonunun açık ya da kapalı olmasına göre; Sabit debili açık karıklar Değişken debili açık karıklar Kapalı karıklar 45

46 Sabit debili açık karıklarda; sulama süresi boyunca karığa sabit debide su verilir, karık sonu açıktır. Sulama doğrultusunda eğimin olduğu ve karıklardan çıkan suyun yeniden sulamada kullanıldığı koşullarda uygulanır. Karıklardan çıkan su miktarı çok fazladır, karıklardan çıkan su yeniden sulamada kullanılmazsa sulama randımanı çok düşük olur. 46

47 Değişken debili açık karıklarda; sulama doğrultusunda eğim varsa ve karıklardan çıkan suyun tekrar sulamada kullanılması olanağı yoksa değişken debili açık karıklar seçilir. Bu tip karıklarda karık sonu açıktır. Karıklara verilen su karık sonuna ulaşınca karık debisi yarıya düşürülür. Böylece sulama süresi boyunca karıklardan çıkan su miktarı azaltılmış ve su uygulama randımanı arttırılmış olur. 47

48 Kapalı karıklar; Sulama doğrultusunda eğimin olmadığı, ya da karık uçları arasındaki yükseklik farkının net sulama suyu derinliğini aşmadığı koşullarda uygulanır. Karık sonları kapalıdır. Dolayısıyla karıklardan su çıkışı mümkün değildir. Bu tip karıklarda yapılan sulamaya karıklarda göllendirme yöntemi denilmektedir. Açık karıklara göre su uygulama randımanı daha yüksek karık boyları daha kısadır. Karıklardan su çıkışı olmadığı için yüzey drenaj kanallarına ihtiyaç yoktur. 48

49 Tava Sulama Yöntemi Tava sulama yönteminde, sulanacak tarla parselinde etrafı toprak seddelerle çevrilmiş eğimsiz tavalar oluşturulur. Tavalar, birkaç m2 den 10 ha a kadar değişen yüzey alanlarına sahip olabilirler. Tavalara yüksek debide sulama suyu uygulanır ve kısa sürede tavayı kaplaması sağlanır. Tavada göllenen su, zamanla toprak içerisine girer ve bitki kök bölgesinde depolanır. 49

50 Tava sulama yöntemi genellikle kök boğazının ıslatılmasından kaynaklanan hastalıklara duyarlı olmayan ve sık ekilen hububat, yem bitkileri, çayır-mera bitkileri ile meyve ağaçlarının sulanmasında kullanılır. Tava sulamada yüzey akışına izin verilmediğinden ve derine sızma kayıpları düşük olduğundan dolayı yüksek sulama randımanı sağlanabilmektedir. Genellikle su alma hızı düşük, kullanılabilir su tutma kapasitesi yüksek topraklarda uygulanır. Kaymak tabakası bağlama özelliği taşıyan ağır bünyeli topraklarda tercih edilmez. 50

51 51

52 Tava Sulama Yönteminin Üstünlükleri Yüzey akış olmadığı için yüzey drenaj kanallarına gerek yoktur.bu nedenle sistem maliyeti düşük olur. İyi tesviye yapılırsa tava büyüklüğü 160 da kadar olabilmektedir. Yağışlarda en üst düzeyde yararlanılabilir. Tuzlu topraklar etkin bir biçimde yıkanabilir. 52

53 Tava Sulama Yöntemini Kısıtlayan Faktörler Tavalar eğimsiz olacağından arazi tesviyesi gerekir. Derine sızmayı önlemek için kontrollü sulama yapmak gerekir. Aksi takdirde toprak altı drenaj sistemi kurmak gerekir.bu da sistem maliyetini arttırır. Tava debisi yüksek olduğundan tava başında erozyonu önlemek için özel yapılar gerekebilir. Meyve bahçelerinde uygulanan küçük boyutlu tavalar için özel bir tasarıma gerek yoktur. 53

54 Tarla bitkilerinin sulanmasında kullanılan büyük boyutlu tavaların tasarımı için özel eşitlikler kullanılır. Arazi içerisinde oluşturulan tavalar üretimde arazinin tümünün kullanılmasını engellemektedir. Tava sulama yönteminde su uygulama randımanı en az %80 olmalıdır. Aksi durumda derine sızan su miktarı artar ve toprak altı drenaj sistemi gerekebilir. Tarım makinalarının çalışması tava seddeleri engellenmesi sistemin önemli dezavantajıdır. tarafından 54

55 Uzun Tava (border) Sulama Yöntemi Uzun tava sulama yönteminde, tarla parseli hakim eğim doğrultusunda paralel seddeler yapılarak dar ve uzun şeritlere bölünür. Bu şeritlerin enleri 3-30 m boyları ise m arasında değişmektedir. Bu yöntemde tava sulamada olduğu gibi tavalarda su göllendirilmez. Tava sonu açık olur ve tavadan çıkan su bir yüzey drenaj kanalı ile uzaklaştırılır. 55

56 Uzun tava boyunca su, toprak yüzeyinde ince bir katman oluşturacak biçimde ilerler. Tava sulama yönteminde su tava içerisinde göllendirilmesine karşın, uzun tava sulama yönteminde gölendirme söz konusu değildir. 56

57 57

58 Uzun tava yöntemi daha çok su alma hızı, orta derecede düşük ve orta derecede yüksek topraklarda daha uygundur. Su alma hızı yüksek hafif bünyeli topraklar için uygun bir yöntem değildir. (Yeterli su uygulama randımanı sağlamak için border uzunlukları çok sınırlı kalır). 58

59 Uzun Tava (Border) Sulama Yönteminin Üstünlükleri İlk yatırım maliyeti düşüktür. Her tavanın ayrı tesviyesi ile tesviye masrafları minimum düzeyde tutulabilir. Yüzey drenajın kritik olduğu koşullarda, iyi bir yüzey drenajı yapılabilir 59

60 Uzun Tava (Border) Sulama Yöntemini Kısıtlayan Faktörler Sulamaya dik yönde tava eni boyunca eğimsiz olacağından özel arazi tesviyesini gerektirir. Yüzey akışı azaltarak, su uygulama randımanını artırmak için iyi bir planlama ve kontrollu sulama şarttır. Yüzey akış olduğu için yüzey drenaj kanalları gerekir, bu da maliyeti arttırır. Tava başlangıcında erozyonu önlemek için özel yapılar gerekebilir. 60

61 Yüzey sulama yöntemlerinde, kabul edilebilir düzeyde eş su dağılımı sağlamak için, olanaklar ölçüsünde doğal eğimi bozmadan, verimlilik potansiyelini azaltmadan, arazide bulunan yüzey düzensizliklerin, sulama yönteminin gerektirdiği eğim derecelerinde düzeltilmesine arazi tesviyesi denir. 61

62 Avantajları Eş su dağılımı sağlanır Su uygulama randımanı yükselir Tasarruf edilen suyla daha geniş alan sulanabilir Derine sızma fazla olmaz, bitki besin maddelerinin kök bölgesinin altına yıkanması sorunu azalır Etkili yüzey drenajı yapılır, tuzluluk ve sodyumluluk sorunu azalır Toprak işleme kolaylaşır Sulama işçiliği azalır 62

63 Dezvantajları Su alma hızı yüksek hafif bünyeli topraklarda yüzey sulama yöntemleri uygulanırsa derine sızma çok olur. Akış uzunluğu azaltılarak bu sorun giderilebilir ancak bu durumda tarla parselleri küçüleceği için çok fazla tarlabaşı ve tersiyer kanalın tesis edilmesi gerekir. Geçirimsiz tabaka yada taban suyunun yakında oluğu yüzlek topraklarda arazi tesviyesi yapılmaz. Aksi durumda yapılacak kazı etkili toprak derinliğini daha da azaltır.bu nedenle yüzlek topraklarda basınçlı sulama yöntemleri uygulanır. Doğal eğimi yüksek arazide yüzey sulama erozyona neden olur. Bu nedenle basınçlı sulama yöntemleri tercih edilir. 63

64 Tesviye Zamanı Su, tarla yüzeyinde yer yer gölleniyorsa Tavaların bir tarafında suyun derinliği, diğer taraflara oranla fazla ise Su karıklardan taşıyorsa Tarlanın bazı yerleri daha çabuk kuruyorsa diğer kısmı ıslak kalıyorsa Su, karıkta veya tavada düzenli bir hız veya derinlikte akmıyorsa Az su uygulanmasında dahi toprak erozyonu oluyorsa. 64

65 65

66 1- Yağmurlama Sulama Yöntemi Yağmurlama sulama yöntemi, suyun kaynaktan belirli bir basınçta alınarak kapalı bir sistem ile tarlaya kadar iletildiği ve atmosfere damlacıklar halinde püskürtülüğü yöntemdir. Bu yöntem çok değişik özelliklere ve sistem kapasitesine sahip olduğundan birçok bitki için sulanabilir nitelikteki her toprakta kullanılabilmektedir. Gerekli parçaların sağlanabilirliği, uygulama sırasında denetlenebilir olması tüm dünyada yaygın olarak kullanılabilir olmasını sağlamaktadır. 66

67 67

68 Avantajları Su kaynağının küçük ve sürekli miktarlarda etkin biçimde kullanılması Tesviye yapılamayacak kadar sığ topraklarda sulama yapılmasını sağlar Yüzey akış ve erozyona neden olmadan dik ve eğimli topoğrafyaya sahip alanların sulanabilmesi Sabit yağmurlama sistemleri sulama mevsimi boyunca arazideki işçiliği ortadan kaldırabilir. Tohumun çimlenmesi için uygun ortam hazırlanır Dondan korunum 68

69 Dezavantajları Yağmurlama yönteminin ilk yatırım maliyeti yüzey sulamaya göre daha yüksektir. Tuzlu suların kullanımında tuzun yapraklar tarafından soğurulması sorunların ortaya çıkmasına neden olabilmektedir. Sulama suyunun niteliğine göre metal parçalarda aşındırma etkisi oluşabilir. Rüzgarlı hava şartları sulama randımanının düşmesine neden olmaktadır. Yapraklarda bulunan su damlaları yaprak yanıklarının oluşmasına neden olabilmektedir. 69

70 Kaplanan Alana Göre Tarla Sistemi Çiftlik Sistemi Toplu Sistem Tesis ve İşletme Durumuna Göre Sabit Yarı Sabit Taşınabilir Suyun Veriliş Biçimine Göre Ağaç altı Ağaç üstü 70

71 Yağmurlama Sulama Yönteminin Elemanları 71

72 Taşınabilir Sistemler Lateral boru hattı Pompa birimi Tarlabaşı kanalı 72

73 Yarı Sabit Sistemler Su kaynağı Pompa birimi Ana boru hattı Lateral boru hattı 73

74 Sabit Sistemler 74

75 Center Pivot 75

76 Lineer Sistem 76

77 77

78 2- Mikro Yağmurlama Sulama Yöntemi Bu yöntemde kaynaktan alınan su daha çok bitki gövdesinde yakın olacak şekilde, daha küçük sprinkler adı verilen yağmurlayıcılar ile atmosfere ve toprak püskürtülerek verilmektedir. Püskürtücüler, sisleyiciler ve mini yağmurlama başlıkları kullanılmaktadır. Damla sulama sistemlerine göre daha geniş toprak hacmini ıslatırlar ve işçiliği daha düşüktür. Buharlaşma ve rüzgar ile kayıpların olması en önemli sınırlılığıdır. 78

79 79

80 80

81 3- Damla Sulama Yöntemi Damla sulama yöntemi, arındırılmış suyun veya gübrenin, damlatıcılar aracılığı ile çok küçük süreli bir akış veya damlalar halinde toprak yüzeyine veya içerisine verildiği yöntemdir. Damla sulamada amaç, bitkilerin terleme ile olan su kaybını yeterli olarak karşılayabilecek sürekli bir elverişli toprak nem düzeyini sağlayabilmektir. Bu nedenle bitkinin yalnızca kök bölgesinin sulanması ve bu bölgedeki nem kapsamının en uygun düzeyde tutulması gibi temel düşünceye dayanmaktadır. 81

82 82

83 Avantajları Araştırmalar, damla sulama yönteminde diğer yöntemlere gere %50 lere kadar verim artışı olduğunu ortaya koymuştur. Topraktan meydana azaltılmaktadır. gelen buharlaşma kayıpları Sulama suyu önceden belirlenen bir hızda sık aralıklarla verildiğinden kök bölgesindeki nem düzeyinin hemen herzaman sabit kalması sağlanmaktadır. Damla sulama yöntemi ile tuz zararı azaltılmaktadır. Bitki besin maddelerinin sulama suyu ile birlikte bitki kök bölgesine verilmesi sağlanmaktadır. 83

84 Damla sulama yöntemi ile arazinin sadece belirli kısımları ıslatıldığından yabancı ot gelişi azalmaktadır. Basit otomasyon sağlanmaktadır. ekipmanları ile işgücünden tasarruf Düşük işletme basıncına gereksinimi vardır. Arazi içerisindeki yapılabilmektedir. kültürel işlemler daha kolay Buharlaşma ve derine süzülme kayıpları az olup su uygulama randımanı çok yüksektir. 84

85 Dezavantajları Doğru filtrasyon olmaması tıkanıklığı en büyük problemdir. durumunda damlatıcıların Laterallere kemirici ve diğer hayvan zararları olmaktadır. Bitki yakınlarında tuz birikimi oluşmaktadır. İlk yatırım maliyeti çok yüksektir. 85

86 Damla Sulama Sisteminin Öğeleri Damlatıcılar Lateral hattında bulunan sürekli veya geçici noktalarda debi denetimi için kullanılan araçlardır. Lateral borudaki basınçlı su damlatıcıya geçtikten sonra damlatıcı içerisindeki akış yolu boyunca enerjisi sürtünme nedeniyle kırılır ve damlalar halinde çok küçük debi ile çıkar ve toprağa infiltre olur. 86

87 Nokta kaynaklı damlatıcılar in-line ve on-line olmak üzere günümüzde en yaygın olarak kullanılan damlatıcı çeşitidir. Ayrıca çizgi kaynaklı, bubbler tüpleri ve mikrosprinkler olmak üzere çeşitleri vardır. 87

88 Lateraller Ana borulardan gelen suyu damlatıcılara aktaran borulardır. PVC veya PE100 malzemeden yapılmaktadırlar. Dış çapları 1622 mm arasında değişmektedir. 3 atm basınca basınca dayanımlı olarak üretilmektedir. 88

89 Ana boru ve Yan borular (Manifold) Suyun dağıtımında kullanılan borulardır. Ana borular, suyu denetim biriminden alıp yan borulara veren hatlardır. Yan boru (manifoldlar) ise suyu ana borudan damlatıcılara ulaştıran hatlardır. Ana boru ve yan borular PVC, PE100 ve gerektiği yerlerde demir malzemelerden üretilmekte olup basınç dayanımları 4-16 atm arasında değişmektedir. Çapları ise 32 mm ile 200 mm arasında değişmekte olup ana borular daha büyük çaptadırlar. 89

90 90

91 Denetim birimi Vanalar Filtreler Basınç Göstergeleri Kimyasal enjeksiyon ekipmanı 91

92 Vanalar Denetim biriminde açma-kapama vanaları, basınç-akış düzenleme vanaları ile basınç ölçme vanaları bulunur. Elle olduğu gibi otomatik olarak açılıp kapanabilmektedirler. Vanalar, ana boru, manifold ve laterallerin girişlerine yerleştirilmektedirler. 92

93 Filtreler Boru hatlarının su içerisindeki ince ve kaba materyal tarafından tıkanmasını engelleyen ekipmanlardır. Bazı sistemlerde su kaynağının çeşidine göre tek kullanılırken çeşitli kombinasyonlar halinde de kullanılabilmektedir. Sulama sistemlerinde kullanılan su kaynakları yer altı ve yer üstü olmak üzere iki türlüdür. Damla sulamada denetim birimi içerisinde yer alan filtrasyon sistemleri, su kaynağının yapısına göre seçilmekte olup hidrosiklon, kum-çakıl filtre, elek-disk filtreler en yaygın kullanılan filtre çeşitleridir. 93

94 Drenaj Kanalı Beton Kanal Derin Kuyu Toprak Havuz 94

95 Filtreler bir veya birden fazla kombinasyonlu şekilde kullanılabilmektedir. Son zamanlarda iş gücünden tasarruf sağlayan belirli bir miktar enerji gerektiren otomatik filtrelerin kullanımı artmış fakat yüksek maliyet her zaman kısıtlayıcı bir etken olmuştur. 95

96 96

97 Damla Sulamada Tıkanıklık Tıkanma problemleri tesisin düzenli çalışmasına sık sık engel olmakta ve sulama sisteminin etkinliğini azaltmaktadır. Önlem alınmadığı takdirde, tesis kurulduktan kısa bir süre sonra damlatıcılar tıkandığında, sistemin, tekrar çalışır konuma getirilmesi bakım maliyetini arttırmakta ve sistemin tekrar yeni baştan düzenlenmesine veya terk edilmesine sebep olmaktadır. 97

98 Yeterli ve doğru filtrasyonun olmaması ile birlikte damlatıcılardaki tıkanma sorununun giderilmesi iş gücünün ve maliyetin artmasına neden olmaktadır. İşletme maliyetinin artması üreticilerin daha düşük randımanlı geleneksel sulama sistemlerine dönmelerine neden olmaktadır. Damlatıcıların tıkanıklığının engellenmesi ve sistemin iyi bir performansı için filtrasyon ve işletme bakımı mutlaka gereklidir. Sulama sistemlerinde suyun potansiyel kullanım etkinlikleri tıkanma potansiyeli ile belirlenmektedir. Günümüzde sulama suları; kalite ve filtre etkinlikleri dikkate alınmadan kullanılmakta ve bu durum sulama sistemlerinin performansını düşürmektedir. 98

99 99

100 Basınç Göstergeleri Filtrelerin giriş ve çıkışlarına yerleştirilen basınç ölçerler, ekipmanların bakım gereksinimlerinin karşılanmasında kullanılmaktadır. 100

101 Kimyasal Enjeksiyon Ekipmanı Kimyasal ekipmanlar, gübre ve tıkanmayı engellemek için gerekli kimyasalların damla sistemlerine verilmesinde kullanılır. Gübre tankları lt arasında demir ve plastik malzemelerden üretilmektedir. Gübre tankının içinden geçen su, eriyik haldeki gübreyi damlatıcılara dek götürür. Bu şekilde gübreler, sulama suyu sistemi içerisine erimiş halde küçük miktarlarda ve istenen sıklıkta verilmekte ve sistem aracılığı ile doğrudan bitki kök bölgesine iletilmektedir. Bu işleme fertigasyon denmektedir. 101

102 Fertigasyon ekipmanları Emici sistemler Ventüri tipi gübre enjektörü Hidrolik enjektör Dağıtıcı sistemler Gübre tanklı sistemler 102

103 Ventüri Enjektör Hidrolik Enjektör Gübre Tanklı Sistem 103

104 Pompa Birimi Damla sulama sistemlerinde kaynaktan suyun alınması ve sistemin çalışması için gerekli basıncı sağlayan pompa birimi mevcuttur. Pompa biriminde yatay veya düşey milli pompa ile buna enerji sağlayan elektrik motoru bulunur. Damla sulama sistemi, yağmurlama sulama sistemine göre daha düşük basınca gereksinim duymaktadır. 104

105 105

106 106

107 Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Müdürlüğü Toprak ve Su Kaynakları Kampüsü 107

Damla sulama yöntemi

Damla sulama yöntemi Damla sulama yöntemi Damla sulama yönteminin üstünlükleri! Birim alan sulama suyu ihtiyacı az! Bitki su tüketimi düşük! Verim ve kalite yüksek! Etkin gübreleme! Tuzlu toprak ve tuzlu su koşullarında bitki

Detaylı

ARILI DAMLA SULAMA SĐSTEMLERĐ

ARILI DAMLA SULAMA SĐSTEMLERĐ ARILI DAMLA SULAMA SĐSTEMLERĐ Bitki gelişimi için gerekli olan su ile suda eriyebilen besin maddelerinin, istenilen zamanda ve istenilen miktarda,kontrollü olarak bitki kök bölgesine damlalar halinde verilmesine

Detaylı

Tarım Konferansı 25 Nisan 2011 Hassa_HATAY

Tarım Konferansı 25 Nisan 2011 Hassa_HATAY Bağ Sulaması Tarım Konferansı 25 Nisan 2011 Hassa_HATAY Prof. Dr. Sermet ÖNDER Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü (Biyosistem Mühendisliği Bölümü) sermetonder01@gmail.com

Detaylı

SULAMA. Doç. Dr. S. Metin SEZEN. Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Tarsus Toprak ve Su Kaynakları Lokasyonu, Su Yönetimi Bölümü, Tarsus-MERSİN

SULAMA. Doç. Dr. S. Metin SEZEN. Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Tarsus Toprak ve Su Kaynakları Lokasyonu, Su Yönetimi Bölümü, Tarsus-MERSİN SULAMA Doç. Dr. S. Metin SEZEN Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Tarsus Toprak ve Su Kaynakları Lokasyonu, Su Yönetimi Bölümü, Tarsus-MERSİN 11 Ekim 2012-Alata/Mersin 1 SULAMADA KULLANILAN BAZI TERİMLER

Detaylı

Sulama yöntemi, suyun toprağa bitki kök bölgesine veriliş biçimidir.

Sulama yöntemi, suyun toprağa bitki kök bölgesine veriliş biçimidir. Sulama yöntemi, suyun toprağa bitki kök bölgesine veriliş biçimidir. SULAMA YÖNTEMLERİ YÜZEY SULAMA YÖNTEMLERİ BASINÇLI SULAMA YÖNTEMLERİ -Salma sulama yöntemi -Göllendirme sulama yöntemi.tavalarda göllendirme

Detaylı

Sulama Teknolojileri. Prof. Dr. Ferit Kemal SÖNMEZ

Sulama Teknolojileri. Prof. Dr. Ferit Kemal SÖNMEZ Sulama Teknolojileri Prof. Dr. Ferit Kemal SÖNMEZ Tarımsal Yapılar ve Sulama SULAMA YÖNTEMLERİ Suyun bitki kök bölgesine veriliş biçimi YÜZEY SULAMA YÖNTEMLERİ BASINÇLI SULAMA YÖNTEMLERİ -Salma sulama

Detaylı

Meyve Bahçelerinde Sulama

Meyve Bahçelerinde Sulama Meyvecilik Araştırma İstasyonu Müdürlüğü Yayın No: 44 Yayın Tarihi: 15.11.2011 Meyve Bahçelerinde Sulama Cenk KÜÇÜKYUMUK Lütfen Dikkat!... Küresel İklim değişiklikleri mevcut su kaynaklarını olumsuz etkilemektedir.

Detaylı

Sulama Sistemleri* 1. Geleneksel Sulama Yöntemleri

Sulama Sistemleri* 1. Geleneksel Sulama Yöntemleri Sulama Sistemleri* Sulama : Bitkinin ihtiyaç duyduğu ve yağışlarla karşılanamayan suyun toprakta bitkinin kök bölgesine gereken yer ve zamanda verilmesidir. Sulamada esas ilke tarla başına kadar getirilmiş

Detaylı

TARIMDA SU TASARRUFU

TARIMDA SU TASARRUFU TARIMDA SU TASARRUFU Ülkemizde kullanılan toplam suyun yaklaşık olarak % 74 ü sulamada kullanılmaktadır. Kullanılan sulama yöntemleri içerisinde en fazla su kaybı, ülkemizde en çok uygulanan yüzey sulama

Detaylı

Seralarda Sulama Sistemleri

Seralarda Sulama Sistemleri Seralarda Sulama Sistemleri ğr.g r.dr. iğdem DEMİRTAŞ Uludağ niversitesi Ziraat Fak ltesi Tarımsal Yapılar ve Sulama B l m, 2008 1 Seralarda Sulama Sistemleri Sulama genel anlamda bitkinin doğal yağışlarla

Detaylı

SERA TASARIMI ve İKLİMLENDİRME. Cengiz TÜRKAY Ziraat Yüksek Mühendisi. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Erdemli-Mersin 12 Ekim 2012

SERA TASARIMI ve İKLİMLENDİRME. Cengiz TÜRKAY Ziraat Yüksek Mühendisi. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Erdemli-Mersin 12 Ekim 2012 SERA TASARIMI ve İKLİMLENDİRME Cengiz TÜRKAY Ziraat Yüksek Mühendisi Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Erdemli-Mersin 12 Ekim 2012 Sera nedir? Bitki büyüme ve gelişmesi için gerekli iklim etmenlerinin

Detaylı

SULAMA» ŞANLIURFA 19-23 OCAK 2015

SULAMA» ŞANLIURFA 19-23 OCAK 2015 T.C. Kalkınma Bakanlığı Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı SULAMA» ŞANLIURFA 19-23 OCAK 2015 EĞITIMIN KAPSAMı TANIŞMA / 19 OCAK TEMEL SULAMA KAVRAMLARI/19 OCAK DAMLA SULAMA PROJELENDİRME

Detaylı

SULAMADA KULLANILAN TEMEL TERİMLER ve KAVRAMLAR. Prof. Dr. Öner ÇETİN

SULAMADA KULLANILAN TEMEL TERİMLER ve KAVRAMLAR. Prof. Dr. Öner ÇETİN SULAMADA KULLANILAN TEMEL TERİMLER ve KAVRAMLAR Prof. Dr. Öner ÇETİN Dicle Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü, Diyarbakır E-mail: oner_cetin@yahoo.com Bitki Yetişme Dönemi

Detaylı

OAG 100A HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTE

OAG 100A HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTE 2012 OAG 100A HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTE www.ogendidactic.com Giriş OAG-100 Hidroloji Tezgahı ve çeşitli yardımcı modül üniteleri ile Akışkanlar Mekaniği derslerinde ayrıntılı ve kapsamlı deneysel

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr.

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr. T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Aydın DURMUŞ EYLÜL 2011 SAMSUN SANTRĠFÜJ POMPA DENEYĠ 1. GĠRĠġ Pompa,

Detaylı

YAĞMUR SUYU (YAPRAK) FİLTRESİ YAĞMUR SUYU TOPLAMA

YAĞMUR SUYU (YAPRAK) FİLTRESİ YAĞMUR SUYU TOPLAMA YAĞMUR SUYU (YAPRAK) FİLTRESİ YAĞMUR SUYU TOPLAMA NASIL ÇALIŞIR? YAĞMUR SUYU NASIL TOPLANIR? Başta çatılar olmak üzere, açık alanlar otoparklar, yollar ve drenaj borularından toplanabilir. NERELERDE KULLANILIR?

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Çevre Koşullarının Denetimi) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Çevre Koşullarının Denetimi) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Çevre Koşullarının Denetimi) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Çevre Koşulları Sera içi çevre koşulları, -Sıcaklık, -Bağıl nem,

Detaylı

T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü

T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI BiREYSEL SULAMA MAKiNE VE EKiPMAN ALIMLARI DESTEKLENMESi TEBLiĞi ( Tebliğ No:

Detaylı

Sulama 1. Sulama. Sulamanın Önemi. Tarlanın Sulamaya Hazırlanması. Sulama Yöntemleri. Bazı Sebzelerin Sulanması. Bazı Meyvelerin Sulanması

Sulama 1. Sulama. Sulamanın Önemi. Tarlanın Sulamaya Hazırlanması. Sulama Yöntemleri. Bazı Sebzelerin Sulanması. Bazı Meyvelerin Sulanması SULAMA Sulama 1 Sulamanın Önemi Sulama Tarlanın Sulamaya Hazırlanması Sulama Yöntemleri Bazı Sebzelerin Sulanması Bazı Meyvelerin Sulanması SULAMANIN ÖNEMİ TOPRAK-BİTKİ-SU İLİŞKİSİ Sulamanın Önemi Toprak-Bitki-Su

Detaylı

GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları

GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları GİRİŞ Sulamanın amacı kültür bitkilerinin ihtiyacı olan suyun, normal yağışlarla karşılanmadığı hallerde insan eliyle toprağa verilmesidir. Tarımsal

Detaylı

TARIM TEKNOLOJİLERİ BASINÇLI SULAMA SİSTEMLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

TARIM TEKNOLOJİLERİ BASINÇLI SULAMA SİSTEMLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü TARIM TEKNOLOJİLERİ BASINÇLI SULAMA SİSTEMLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2014 ANKARA ÖNSÖZ Günümüzde meslekler değişim ile karşı

Detaylı

Sinerji Mühendislik Müşavirlik İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.

Sinerji Mühendislik Müşavirlik İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. GENEL Yapılarda bugüne kadar yağmur suyunun drenajı ile ilgili olarak konvansiyonel sistemler kullanılmıştır. Konvansiyonel yağmur drenajı, yatay hatta %2-3 derece eğim verilmesi ile suyun hava ile yer

Detaylı

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu HAFTALIK DERS PLANI Hafta Konular Kaynaklar 1 Zeminle İlgili Problemler ve Zeminlerin Oluşumu [1], s. 1-13 2 Zeminlerin Fiziksel Özellikleri [1], s. 14-79; [23]; [24]; [25] 3 Zeminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

BÖLÜM 3 BUHARLAŞMA. Bu kayıpların belirlenmesi özellikle kurak mevsimlerde hidrolojik bakımdan büyük önem taşır.

BÖLÜM 3 BUHARLAŞMA. Bu kayıpların belirlenmesi özellikle kurak mevsimlerde hidrolojik bakımdan büyük önem taşır. BÖLÜM 3 BUHARLAŞMA 3.1. Giriş Atmosferden yeryüzüne düşen yağışın önemli bir kısmı tutma, buharlaşma ve terleme yoluyla, akış haline geçmeden atmosfere geri döner. Bu kayıpların belirlenmesi özellikle

Detaylı

POMPALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

POMPALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ POMPALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ -1- Pompa Sistemleri Akışkanları transfer etmek, tesisat direncini karşılayabilmek ve Farklı seviyelerde yükseklik farkını karşılayabilmek için kullanılırlar. Genel olarak

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I DENEY 2 : BORULARDA BASINÇ KAYBI VE SÜRTÜNME DENEYİ (AKIŞKANLAR MEKANİĞİ) DENEYİN AMACI:

Detaylı

Toprak Nemi Ölçme Metodları

Toprak Nemi Ölçme Metodları Toprak Nemi Ölçme Metodları Doğrudan Ölçme Metodu (Gravimetrik) Dolaylı Ölçme Metodları Toprağın Elektriksel Özelliklerini Kullanan Metodlar Radyasyon Tekniği (Nötron Proble) Toprak Tansiyonu (Tansiyometre)

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Soğutma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Soğutma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Soğutma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Soğutma Sistemleri Seralarda yetiştirme ve üretim sezonunu uzatmak, Birim

Detaylı

Ü r ü n B r o ş ü r ü

Ü r ü n B r o ş ü r ü Ürün Broşürü Vantuz Ana Hat Yanal Yıkama Vanası Geri Yıkama Vanası Kum Filtresi Tapa Sulama Sistemi - Toplam Sistem Yaklaşımı Manometre Venturi Çekvalf Bypass Vanası Elek Filtre Kum Ayırıcı Hidro Siklon

Detaylı

3.1. Proje Okuma Bilgisi 3.1.1. Tek Etkili Silindirin Kumandası

3.1. Proje Okuma Bilgisi 3.1.1. Tek Etkili Silindirin Kumandası HİDROLİK SİSTEM KURMAK VE ÇALIŞTIRMAK 3.1. Proje Okuma Bilgisi 3.1.1. Tek Etkili Silindirin Kumandası Basınç hattından gelen hidrolik akışkan, 3/2 yön kontrol valfine basılınca valften geçer. Silindiri

Detaylı

Modern (Bodur) ve Geleneksel Meyve Yetiştiriciliği. 04 Şubat 2014 İzmir

Modern (Bodur) ve Geleneksel Meyve Yetiştiriciliği. 04 Şubat 2014 İzmir Modern (Bodur) ve Geleneksel Meyve Yetiştiriciliği 04 Şubat 2014 İzmir Ajanda Geleneksel Meyve Yetiştiriciliği (GMY) Modern Meyve Yetiştiriciliği (MMY) GMY ve MMY Farkları GMY Nasıl MMY Çevrilir 2 Geleneksel

Detaylı

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi VANTİLATÖR DENEYİ Deneyin amacı Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi Deneyde vantilatör çalışma prensibi, vantilatör karakteristiklerinin

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır.

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. HİDROLİK SİSTEMLER Hidroliğin Tanımı Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. Enerji Türleri ve Karşılaştırılmaları Temel Fizik Kanunları

Detaylı

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sosyoekonomik Etkiler Sağlık Etkileri 1. DOĞAL KAYNAKLAR ÜZERİNDEKİ

Detaylı

TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Havalandırma neden yapılır? Yazın uygun hızda, kışın ise hava cereyanı

Detaylı

Kavitasyon. Pompa Teknolojileri ve Çalışma Prensipleri

Kavitasyon. Pompa Teknolojileri ve Çalışma Prensipleri Kavitasyon Pompanın içinde statik basınç, basılan sıvının buharlaşma basıncının altına düştüğünde sıvı buharlaşır ve içinde küçük buhar kabarcıkları oluşur. Sıvının pompa içinde dinamik hareketiyle sürüklenen

Detaylı

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ Sulama? Çevre? SULAMA VE ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ SULAMA: Bitkinin gereksinimi olan ancak doğal yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa yapay yollarla verilmesidir ÇEVRE: En kısa tanımıyla

Detaylı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı kullanılabilir. Çürütme öncesi ön yoğunlaştırıcı, çürütme sonrası

Detaylı

www.terbo.com.tr TERLEYEN BORU TOPRAK ALTI SULAMA BORUSU

www.terbo.com.tr TERLEYEN BORU TOPRAK ALTI SULAMA BORUSU www.terbo.com.tr TERLEYEN BORU TOPRAK ALTI SULAMA BORUSU Tasarrufun önemi Su kaynakları bakımından çok zengin olmayan Türkiye de de suyun bütün sektörlerde tasarruflu kullanımını özendirici yeni tedbirler

Detaylı

b. Gerek pompajlı iletimde, gerekse yerçekimiyle iletimde genellikle kent haznesine sabit bir debi derlenerek iletilir (Qil).

b. Gerek pompajlı iletimde, gerekse yerçekimiyle iletimde genellikle kent haznesine sabit bir debi derlenerek iletilir (Qil). 4. GÜNLÜK DÜZENLEME HAZNESİ TASARIMI 4.1. Düzenleme İhtiyacı: a. Şebekeden çekilen debiler, iletimden gelen debilerden günün bazı saatlerinde daha büyük, bazı saatlerinde ise daha küçüktür. b. Gerek pompajlı

Detaylı

OTOMATİK SULAMA AMACIYLA BİTKİLERİN SU İSTEKLERİNİN ALGILANMASINDA VE DEĞERLENDİRİLMESİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR

OTOMATİK SULAMA AMACIYLA BİTKİLERİN SU İSTEKLERİNİN ALGILANMASINDA VE DEĞERLENDİRİLMESİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR OTOMATİK SULAMA AMACIYLA BİTKİLERİN SU İSTEKLERİNİN ALGILANMASINDA VE DEĞERLENDİRİLMESİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR Dr. Mesut KOÇAK DSİ Genel Müdürlüğü, İşletme ve Bakım Dairesi Bşk. İşletmedeki HES Tesisleri

Detaylı

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır.

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Basıncın derinlikle değişimi Aynı derinlikteki bütün noktalar aynı basınçta y yönünde toplam kuvvet

Detaylı

Projeyi Yürüten Kuruluş: Erzurum Toprak ve Su Kaynakları Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü

Projeyi Yürüten Kuruluş: Erzurum Toprak ve Su Kaynakları Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü 1 SU YÖNETİMİ Projeyi Yürüten Kuruluş: Erzurum Toprak ve Su Kaynakları Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Proje Adı: Iğdır Ovası Koşullarında Damla Sulama Sistemi İle Sulanan Domateste Azot - Su İlişkileri

Detaylı

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Akışkanlar dinamiğinde, sürtünmesiz akışkanlar için Bernoulli prensibi akımın hız arttıkça aynı anda

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI SERİ-PARALEL BAĞLI POMPA DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ YAPTIRAN

Detaylı

BÖLÜM-1 HİDROLOJİNİN TANIMI VE ÖNEMİ

BÖLÜM-1 HİDROLOJİNİN TANIMI VE ÖNEMİ BÖLÜM-1 HİDROLOJİNİN TANIMI VE ÖNEMİ 1.1 GİRİŞ Hidrolojinin kelime anlamı su bilimi olup böyle bir bilime ihtiyaç duyulması suyun doğadaki bütün canlıların yaşamını devam ettirebilmesi için gereken çok

Detaylı

18.3.2016. Damlama Ana bitkinin belirlenmesi. Yoğun bitkilendirmede: 1. Su isteği en az olan 2. Zemini kaplayan: yerörtücü veya çalı

18.3.2016. Damlama Ana bitkinin belirlenmesi. Yoğun bitkilendirmede: 1. Su isteği en az olan 2. Zemini kaplayan: yerörtücü veya çalı Damlama Sulama seksiyonları 5 bodur ibreli 6 bodur ibreli 7 yerörtücü + orta boylu çalı 8 1,5 m aralı büyük çalı 9 sebze bahçesi 10 eve yakın aralıklı bitkiler Damlama Ana bitkinin belirlenmesi Yoğun bitkilendirmede:

Detaylı

12.Patates.. Patates.. Patates yumru olarak ekildiğinden patates ekim makinaları da diğer makinalardan ayrı olarak tasarlanmış özel makinalardır.

12.Patates.. Patates.. Patates yumru olarak ekildiğinden patates ekim makinaları da diğer makinalardan ayrı olarak tasarlanmış özel makinalardır. 12.Patates.. Patates.. Patates yumru olarak ekildiğinden patates ekim makinaları da diğer makinalardan ayrı olarak tasarlanmış özel makinalardır. Patates yumrusunun en büyük özelliği dışardan gelen fiziksel

Detaylı

KLS HAVUZ NEM ALMA SANTRALİ

KLS HAVUZ NEM ALMA SANTRALİ KLS HAVUZ NEM ALMA SANTRALİ Kapalı yüzme havuzlarında nem oranının VDI 2089 a göre 40 % ϕ 64 % değerleri arasında olması gerekmektedir. Bu değerlerin üzerine çıkması ortamda virüs, bakteri ve mantar gibi

Detaylı

SİTE SULAMA PROJESİ DEBİ & GÜNLÜK TÜKETİM US-400 + NOZUL 44 10 3,3 328,35 54,73 3504-5004-GELİŞMİŞ 19 23 1,2 52,95 20,30 TOPLAM SPRINKLER 4,5 75,02

SİTE SULAMA PROJESİ DEBİ & GÜNLÜK TÜKETİM US-400 + NOZUL 44 10 3,3 328,35 54,73 3504-5004-GELİŞMİŞ 19 23 1,2 52,95 20,30 TOPLAM SPRINKLER 4,5 75,02 SİTE SULAMA PROJESİ DEBİ & GÜNLÜK TÜKETİM ET : 7 mm/gün Depo kapasitesi; Sulama suyu ihtiyacı: 81,50 m³/gün 98 m³ Toplam sulama süresi : 5,5 h/gün Uygulanan debi miktarı : 20 m³/h SPRINKLER Çimin ET'si

Detaylı

Dünyada 3,2 milyon tona, ülkemizde ise 40 bin tona ulaşan pestisit tüketimi bunun en önemli göstergesidir. Pestisit kullanılmaksızın üretim yapılması

Dünyada 3,2 milyon tona, ülkemizde ise 40 bin tona ulaşan pestisit tüketimi bunun en önemli göstergesidir. Pestisit kullanılmaksızın üretim yapılması Pestisit; herhangi bir istenmeyen canlının (zararlı organizma), yayılmasını engelleyen, uzaklaştıran ya da ondan koruyan her türlü bileşik ya da bileşikler karışımıdır. Tarımda pestisitler, zararlı organizmaları

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1. Suyun Önemi. 2. Türkiye de Tarımsal Sulama. 3 AG PLASTİK Sanayi ve Ticaret A.Ş. 4. Toprak Altı Damla Sulama Sistemleri. 5.

İÇİNDEKİLER. 1. Suyun Önemi. 2. Türkiye de Tarımsal Sulama. 3 AG PLASTİK Sanayi ve Ticaret A.Ş. 4. Toprak Altı Damla Sulama Sistemleri. 5. İÇİNDEKİLER 1. Suyun Önemi 2. Türkiye de Tarımsal Sulama 3 AG PLASTİK Sanayi ve Ticaret A.Ş. 4. 5. Kök Bekçisi 6. AG PLASTİK Toprak Altı Damla Sulama Sistemi Uygulamaları Suyun Önemi Kişi Başına Düşen

Detaylı

PE = 0.7(AxBxCxX)+VE+KE (Eşitlik 8.1.) = 0.7TE+VE+KE (Eşitlik 8.2.)

PE = 0.7(AxBxCxX)+VE+KE (Eşitlik 8.1.) = 0.7TE+VE+KE (Eşitlik 8.2.) 8.2.3. Storie İndex PE = 0.7(AxBxCxX)+VE+KE (Eşitlik 8.1.) = 0.7TE+VE+KE (Eşitlik 8.2.) PE: Parsel endeksi A: Toprak derinliği ve profil grubu B: Üst toprak bünyesi C: Eğim X: Diğer faktörler TE: A, B,

Detaylı

TARIMSAL SULAMA YÖNTEMLERİ. Tarımsal Sulama. Yöntemleri

TARIMSAL SULAMA YÖNTEMLERİ. Tarımsal Sulama. Yöntemleri TARIMSAL SULAMA YÖNTEMLERİ Tarımsal Sulama Yöntemleri Ç F T Ç E T M S E R İ S 7 Yay nlayan GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI Eğitim, Yayım ve Yayınlar Dairesi Başkanlığı Bakanlık Adına İmtiyaz Sahibi

Detaylı

DAMLA SULAMA YÖNTEMİ. İsmail ARAS

DAMLA SULAMA YÖNTEMİ. İsmail ARAS Damla Sulama Yöntemi DAMLA SULAMA YÖNTEMİ İsmail ARAS Toprak Gübre Ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü, ANKARA ÖZET Dünya nüfusundaki artış ve küresel ısınmanın da etkileriyle azalan su kaynaklarına

Detaylı

25.12.2012. SULAMA ALTYAPISI PLANLAMASI Nazım ÖZŞAHİN -Sulama Uzmanı SULAMA ALTYAPI PLANLAMASI

25.12.2012. SULAMA ALTYAPISI PLANLAMASI Nazım ÖZŞAHİN -Sulama Uzmanı SULAMA ALTYAPI PLANLAMASI SULAMA ALTYAPISI PLANLAMASI Nazım ÖZŞAHİN -Sulama Uzmanı SULAMA ALTYAPI PLANLAMASI SULAMANIN TANIMI VE ÖNEMİ Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde tarım, ülke gelir kaynaklarının en önemli unsurlardan

Detaylı

BUHAR KAZANLARINDA BLÖF

BUHAR KAZANLARINDA BLÖF BUHAR KAZANLARINDA BLÖF GENEL AÇIKLAMALAR Blöf, kazan suyu içinde buharlaşma sonucu konsantrasyonu artan çözünmüş ya da askıda kalmış katı madde miktarını kazan için belirlenen limitlere çekebilmek amacıyla

Detaylı

TESİSAT BİLGİSİ DERSİ DERS NOTLARI

TESİSAT BİLGİSİ DERSİ DERS NOTLARI TESİSAT BİLGİSİ DERSİ DERS NOTLARI 6.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2016 1. POMPA SEÇİMİ Kapalı ısıtma devresinin pompa seçimi için iki farklı parametrenin belirlenmesine ihtiyaç vardır:

Detaylı

SULTANHİSAR YÖRESİNDEKİ ÇİLEK BAHÇELERİNDE KULLANILAN DAMLA SULAMA SİSTEMLERİNİN İNCELENMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

SULTANHİSAR YÖRESİNDEKİ ÇİLEK BAHÇELERİNDE KULLANILAN DAMLA SULAMA SİSTEMLERİNİN İNCELENMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA T.C ADNAN MENDERES ÜVİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TARIMSAL YAPILAR VE SULAMA ANABİLİM DALI ZTY-YL-2009-0003 SULTANHİSAR YÖRESİNDEKİ ÇİLEK BAHÇELERİNDE KULLANILAN DAMLA SULAMA SİSTEMLERİNİN İNCELENMESİ

Detaylı

ÇEVRE DÜZENLEME ÇALIŞMALARINDA SULAMA SİSTEMLERİNİN VE SUYUN ÖNEMİ

ÇEVRE DÜZENLEME ÇALIŞMALARINDA SULAMA SİSTEMLERİNİN VE SUYUN ÖNEMİ ÇEVRE DÜZENLEME ÇALIŞMALARINDA SULAMA SİSTEMLERİNİN VE SUYUN ÖNEMİ Tolga Öztürk Y. Doç. Dr. İ.Ü.Orman Fakültesi, Orman İnşaatı ve Transportu Anabilim Dalı Bahçeköy / İstanbul tozturk@istanbul.edu.tr ÖZET

Detaylı

TARIMDA SUYUN ETKİN KULLANIMI. Prof. Dr. Yusuf Ersoy YILDIRIM Yrd. Doç. Dr. İsmail TAŞ

TARIMDA SUYUN ETKİN KULLANIMI. Prof. Dr. Yusuf Ersoy YILDIRIM Yrd. Doç. Dr. İsmail TAŞ TARIMDA SUYUN ETKİN KULLANIMI Prof. Dr. Yusuf Ersoy YILDIRIM Yrd. Doç. Dr. İsmail TAŞ Maksimum Verim Maksimum Gelir? ĠKLĠM YAĞIġ BUHARLAġMA ÇĠFTÇĠ SÜRDÜRÜLEBĠLĠRLĠK BĠTKĠ SU TARIM TEKNĠĞĠ ÜRETĠM GĠRDĠLERĠ

Detaylı

SANTRALLERİ SICAK SULU ISITMA DENGELENMESİ. üçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Müh. M

SANTRALLERİ SICAK SULU ISITMA DENGELENMESİ. üçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Müh. M DEÜ HASTANESİ KLİMA SANTRALLERİ SICAK SULU ISITMA SİSTEMLERİNİN N ISIL VE HİDROLİK DENGELENMESİ Burak Kurşun un / Doç.Dr.Serhan KüçüK üçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Müh. M BölümüB GİRİŞ Değişen

Detaylı

TARIMSAL SU YÖNETİMİ (*)

TARIMSAL SU YÖNETİMİ (*) TARIMSAL SU YÖNETİMİ (*) Prof. Dr. Yusuf Ersoy YILDIRIM Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü (*) Bu makale NEVŞEHİR ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ Kamu

Detaylı

BUHARLAŞMA. Atmosferden yeryüzüne düşen yağışın önemli bir kısmı tutma, buharlaşma ve terleme yoluyla, akış haline geçmeden atmosfere geri döner.

BUHARLAŞMA. Atmosferden yeryüzüne düşen yağışın önemli bir kısmı tutma, buharlaşma ve terleme yoluyla, akış haline geçmeden atmosfere geri döner. BUHARLAŞMA Atmosferden yeryüzüne düşen yağışın önemli bir kısmı tutma, buharlaşma ve terleme yoluyla, akış haline geçmeden atmosfere geri döner. BUHARLAŞMANIN MEKANİZMASI Suyun sıvı halden gaz (su buharı)

Detaylı

1000-200000 m3/h, 400-1500 Pa. Kavrama, kayış-kasnak veya direk tahrik Eurovent e göre Kısa/Uzun gövde; kılavuz giriş kanatlı/kanatsız

1000-200000 m3/h, 400-1500 Pa. Kavrama, kayış-kasnak veya direk tahrik Eurovent e göre Kısa/Uzun gövde; kılavuz giriş kanatlı/kanatsız Aksiyal fanlar Üretimin açıklanması Değişik rotor türleri için, çıkış konumu, gövde geometrisi, gövde sacı kalınlığı, ve malzesi yönünden geniş bir seçme olanağı bulunmaktadır. Aşağıdaki açıklamalar standart

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. 70 kg gelen bir bayanın 400 cm 2 toplam ayak tabanına sahip olduğunu göz önüne alınız. Bu bayan

Detaylı

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN 1-1 YARDIMCI DERS KİTAPLARI VE KAYNAKLAR Kitap Adı Yazarı Yayınevi ve Yılı 1 Hidroloji Mehmetçik Bayazıt İTÜ Matbaası, 1995 2 Hidroloji Uygulamaları Mehmetçik Bayazıt Zekai

Detaylı

ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ

ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ Ön çöktürme havuzlarında normal şartlarda BOİ 5 in % 30 40 ı, askıda katıların ise % 50 70 i giderilmektedir. Ön çöktürme havuzunun dizaynındaki amaç, stabil (havuzda

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÖLÇÜM VE DENETİM DAİRE BAŞKANLIĞI BACA GAZINDA HIZ TAYİNİ (TS ISO 10780) SONER OLGUN

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÖLÇÜM VE DENETİM DAİRE BAŞKANLIĞI BACA GAZINDA HIZ TAYİNİ (TS ISO 10780) SONER OLGUN T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÖLÇÜM VE DENETİM DAİRE BAŞKANLIĞI BACA GAZINDA HIZ TAYİNİ (TS ISO 10780) SONER OLGUN Şube Müdürü Ekim 2010 Kastamonu 1 Hız: Baca içerisinde

Detaylı

Kontrol. On/Off, PWM Oransal On/Off, PWM Oransal On/Off, PWM. On/Off, PWM Oransal

Kontrol. On/Off, PWM Oransal On/Off, PWM Oransal On/Off, PWM. On/Off, PWM Oransal Dişli, Basınçtan Bağımsız Kontrol Vanası DN 1...DN 2 PN 2 anma basıncı Mil hareket boyu mm. 30...1330 (R/h) debi aralığı MVR ve MVT serisi motorlar ile kullanıma uygun Model No Anma Basıncı Bar Mil Hareket

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç Kaldırma Kuvveti - Dünya, üzerinde bulunan bütün cisimlere kendi merkezine doğru çekim kuvveti uygular. Bu kuvvete yer çekimi kuvveti

Detaylı

İNŞAAT SEKTÖRÜ. 1. Duvar blokları 2. Asmolen bloklar 3. Yapıştırma harcı 4. Sıva kumu 5. Şap kumu 6. Dolgu malzemesi

İNŞAAT SEKTÖRÜ. 1. Duvar blokları 2. Asmolen bloklar 3. Yapıştırma harcı 4. Sıva kumu 5. Şap kumu 6. Dolgu malzemesi İNŞAAT SEKTÖRÜ 1. Duvar blokları 2. Asmolen bloklar 3. Yapıştırma harcı 4. Sıva kumu 5. Şap kumu 6. Dolgu malzemesi Pomza, inşaat sektöründe hafif beton elde edilmesinde agrega olarak kullanılmaktadır.

Detaylı

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Zemindeki mühendislik problemleri, zeminin kendisinden değil, boşluklarında bulunan boşluk suyundan kaynaklanır. Su olmayan bir gezegende yaşıyor olsaydık, zemin

Detaylı

1. BAYLAN SU SAYAÇLARI TEST MASASI BTB-06

1. BAYLAN SU SAYAÇLARI TEST MASASI BTB-06 1. BAYLAN SU SAYAÇLARI TEST MASASI BTB-06 Baylan BTB-6 Test Masası ev tipi sayaçların ISO 4064/3 standardına göre performans testlerini gerçekleştirmek üzere Baylan Ölçü Aletleri bünyesinde tasarlanmıştır.

Detaylı

KLS HAVUZ NEM ALMA SANTRALİ

KLS HAVUZ NEM ALMA SANTRALİ KLS HAVUZ NEM ALMA SANTRALİ Kapalı yüzme havuzlarında nem oranının VDI 2089/1 göre % 40 - % 64 değerleri arasında olması gerekmektedir. Nem oranının % 64 değerinin üzerine çıkması ortamda mikrop, bakteri

Detaylı

EĞİTİM NOTLARI 16 BASINÇLI HAVA HATLARI BASINÇLI HAVA HATLARI

EĞİTİM NOTLARI 16 BASINÇLI HAVA HATLARI BASINÇLI HAVA HATLARI Basınçlı hava, endüstriyel tesislerde yaygın bir şekilde kullanılan bir enerji türüdür. Basınçlı hava, dış ortamdan alınan havanın bir kompresörde belli bir oranda sıkıştırılmasıyla elde edilir. Serbest

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. Yoğunluğu 850 kg/m 3 ve kinematik viskozitesi 0.00062 m 2 /s olan yağ, çapı 5 mm ve uzunluğu 40

Detaylı

TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ

TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ T.C BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DOĞA BİLİMLERİ, MİMARLIK ve MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ 2015-2016 Bahar Yarıyılı Prof.Dr. Yusuf Ali KARA Arş.Gör.Semih AKIN

Detaylı

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Giriş Bilimsel amaçla veya teknolojide gerekli alanlarda kullanılmak üzere, kapalı bir hacim içindeki gaz moleküllerinin

Detaylı

DEĞĐŞKEN DEBĐLĐ SĐRKÜLASYON POMPALARI

DEĞĐŞKEN DEBĐLĐ SĐRKÜLASYON POMPALARI DEĞĐŞKEN DEBĐLĐ SĐRKÜLASYON POMPALARI M. Bülent Vural 1953 yılında doğdu. 1976 yılında Berlin Teknik Üniversitesinden Makina Yüksek Mühendisi olarak mezun oldu. Halen Wilo Pompa Sistemleri A.Ş. Genel Müdürü

Detaylı

Meyve ve Sebze Depolanması ve İhracatında Kullanılan Modifiye Atmosfer Ambalajlarındaki Gelişmeler Doç. Dr. Fatih ŞEN

Meyve ve Sebze Depolanması ve İhracatında Kullanılan Modifiye Atmosfer Ambalajlarındaki Gelişmeler Doç. Dr. Fatih ŞEN Meyve ve Sebze Depolanması ve İhracatında Kullanılan Modifiye Atmosfer Ambalajlarındaki Gelişmeler Doç. Dr. Fatih ŞEN Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü fatih.sen@ege.edu.tr Modifiye

Detaylı

GREEN SNOW RAİDERS DOĞAL VE SUNİ ÇİM SAHALAR İÇİN KAR VE BUZ ÇÖZÜCÜ SOLÜSYON

GREEN SNOW RAİDERS DOĞAL VE SUNİ ÇİM SAHALAR İÇİN KAR VE BUZ ÇÖZÜCÜ SOLÜSYON GREEN SNOW RAİDERS DOĞAL VE SUNİ ÇİM SAHALAR İÇİN KAR VE BUZ ÇÖZÜCÜ SOLÜSYON DOĞAL VE SUNİ ÇİM SAHALAR ÜZERİNDE BUZ OLUŞUMUNU VE KARIN ZEMİN YÜZEYİNE YAPIŞMASINI ENGELLEYEN KİMYASAL BİR SIVIDIR. Perpa

Detaylı

FRANCİS TÜRBİN DENEYİ

FRANCİS TÜRBİN DENEYİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 407 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI II DERSİ FRANCİS TÜRBİN DENEYİ Hazırlayan Yrd.Doç.Dr. Mustafa ÖZBEY SAMSUN 1/6 FRANCİS

Detaylı

D U M A N K A Y A İ N Ş A A T. Kurtköy Flex LEED UYGULAMALARI

D U M A N K A Y A İ N Ş A A T. Kurtköy Flex LEED UYGULAMALARI Kurtköy Flex LEED UYGULAMALARI Dumankaya Kurtköy Flex Konsept; Bölgede farklılık oluşturacak bir proje, Büyük lobi alanı, Toplantı odaları, Terasta yüzme havuzu, Fitness Center Kafe-Restoran Dumankaya

Detaylı

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE 18 3 MANOMETRELER Düşük sıvı basınçlarını hassas olarak ölçmek için yaygın bir metot, bir veya birden fazla denge kolonu kullanan piezometre ve manometrelerin kullanılmasıdır. Burada çeşitli tipleri tartışılacaktır,

Detaylı

HİDROLİK MERDİVENLİ İTFAİYE EKİPMANI TEKNİK ŞARTNAMESİ

HİDROLİK MERDİVENLİ İTFAİYE EKİPMANI TEKNİK ŞARTNAMESİ HİDROLİK MERDİVENLİ İTFAİYE EKİPMANI TEKNİK ŞARTNAMESİ 1- SU TANKI: St -37 A1 kalite 5 mm sac kullanılmaktadır. Tank içinde Enine 2, Boyuna 4 adet tank malzemesi ile ayni malzemeden dalgakıran Tank üzerinde

Detaylı

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi KALSİYUM SİLİKAT Yüksek mukavemetli,

Detaylı

IGH. Isı Geri Kazanımlı Taze Hava Cihazı

IGH. Isı Geri Kazanımlı Taze Hava Cihazı Isı Geri Kazanımlı Taze Hava Cihazı Systemair HSK Isı Geri Kazanımlı Havalandırma Sistemi kısaca IGH olarak adlandırılmaktadır. IGH, ısı enerjisini eşanjörler ve fanlar yardımı ile geri kazanarak enerji

Detaylı

HAVA SOĞUTMALI BİR SOĞUTMA GURUBUNDA SOĞUTMA KAPASİTESİ VE ETKİNLİĞİNİN DIŞ SICAKLIKLARLA DEĞİŞİMİ

HAVA SOĞUTMALI BİR SOĞUTMA GURUBUNDA SOĞUTMA KAPASİTESİ VE ETKİNLİĞİNİN DIŞ SICAKLIKLARLA DEĞİŞİMİ HAVA SOĞUTMALI BİR SOĞUTMA GURUBUNDA SOĞUTMA KAPASİTESİ VE ETKİNLİĞİNİN DIŞ SICAKLIKLARLA DEĞİŞİMİ Serhan Küçüka*, Serkan Sunu, Anıl Akarsu, Emirhan Bayır Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü

Detaylı

Kanalizasyon Şebekesi ÇEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon

Kanalizasyon Şebekesi ÇEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon Kanalizasyon Şebekesi ÇEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Kanalizasyon Şebekesi Kullanılmış sular, kanalizasyon şebekesi ile atıksu arıtma tesisine

Detaylı

ÇATILARDAKİ YAĞMUR SULARININ NEGATİF BASINÇ SİSTEMİ İLE DRENAJI VE HESAPLAMA YÖNTEMLERİ

ÇATILARDAKİ YAĞMUR SULARININ NEGATİF BASINÇ SİSTEMİ İLE DRENAJI VE HESAPLAMA YÖNTEMLERİ 1 ÇATILARDAKİ YAĞMUR SULARININ NEGATİF BASINÇ SİSTEMİ İLE DRENAJI VE HESAPLAMA YÖNTEMLERİ T.Fikret GENÇGEL ÖZET Bu çalışmada ; binaların çatılarına düşen yağmurun rogarlara iletilmesi yöntemlerinden vakumlu

Detaylı

Sizin için yapabileceklerimiz

Sizin için yapabileceklerimiz Türkiye de henüz gelişme aşamasında olan Biyolojik gölet/havuz sistemlerinin en yetkin ve deneyimli uzmanları tarafından kurulan Bioart, kısa sürede hayata geçirdiği dev projelerle sektörünün öncü kuruluşu

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

2015-2016 Bahar. Hidroloji. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi n aat Mühendisli i Bölümü 1.

2015-2016 Bahar. Hidroloji. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi n aat Mühendisli i Bölümü 1. Hidroloji Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi naat Mühendislii Bölümü 1 2 Hidroloji

Detaylı

MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ

MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ 1.GİRİŞ Deney tesisatı; içerisine bir ısıtıcı,bir basınç prizi ve manometre borusu yerleştirilmiş cam bir silindirden oluşmuştur. Ayrıca bu hazneden

Detaylı

Wilo EMUport Islak montaj hazır terfi istasyonu

Wilo EMUport Islak montaj hazır terfi istasyonu Pioneering for You Ürün broşürü Wilo EMUport Islak montaj hazır terfi istasyonu Wilo ile atıksu tahliyesi ve arıtma Islak montaj hazır terfi istasyonu Wilo pompalan ve sistemleri, belediye atık yönetimi

Detaylı

Lamella Tekniği Kullanım Nedenleri

Lamella Tekniği Kullanım Nedenleri Lamella Teknolojisi Lamella teknolojisi, su ve atık su arıtma sistemlerinde çöktürme ve yüzdürme işlemlerinde kullanılan, 100 yıl önce mühendislik ürünü olarak bilinmesine rağmen, uygulamada ürün geliştirilememesi

Detaylı