Örgütsel Sinizm, Okul Kültürü ve Okul Başarısı: Bir Yapısal Eşitlik Modelleme Çalışması

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Örgütsel Sinizm, Okul Kültürü ve Okul Başarısı: Bir Yapısal Eşitlik Modelleme Çalışması"

Transkript

1 Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Educational Sciences: Theory & Practice 14(1) Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları İletişim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. DOI: /estp Örgütsel Sinizm, Okul Kültürü ve Okul Başarısı: Bir Yapısal Eşitlik Modelleme Çalışması Engin KARADAĞ a Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Gökhan KILIÇOĞLU b Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Derya YILMAZ c Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Öz Bu çalışmanın amacı, ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel sinizm algılarının, okul kültürünü ve okul başarısını etkilediği şeklinde oluşturulan teorik modelleri yapısal eşitlik modeliyle açıklamaktır. Bu üç temel değişken arasında bir neden-sonuç ilişkisi bulunduğu düşüncesinden hareketle çalışma, nedensel bir desende tasarlanmıştır. Araştırmanın evreni, öğretim yılında Eskişehir büyükşehir sınırları içerisinde bulunan 118 ilköğretim okulunda görevli 2447 ilköğretim okulu öğretmeninden oluşmuştur. Araştırma örneklemini belirlemek üzere, evrende bulunan ilköğretim okulları üst, orta ve alt sosyoekonomik bölgelerde bulunma durumlarına göre tabakalandırılmış ve her bir tabakadan beşer okul seçilerek toplamda 15 okulda görev yapan 291 ilköğretim okulu öğretmeni çalışmaya dâhil edilmiştir. Çalışma verileri, çalışma kapsamında Türk diline uyarlaması yapılan Örgütsel Sinizm Ölçeği ve Okul Kültürü Ölçeği ile öğretim yılı Seviye Belirleme Sınavı (SBS) puanları ortalamaları kullanılarak sağlanmıştır. Örgütsel Sinizm Ölçeği (i) duygusal, (ii) bilişsel ve (iii) davranışsal; Okul Kültürü Ölçeği ise (i) öğretimsel iletişim, (ii) işbirlikçi liderlik, (iii) güven, (iv) amaç birliği, (v) öğretmen işbirliği ve (vi) mesleki gelişim boyutlarından oluşmaktadır. Çalışmada teorik olarak oluşturulan yapısal eşitlik modellerinin test edilmesinde, uygun modeller araştırmak, hem gizil hem de gözlenen değişkenlerdeki ölçüm hatasını birleştirmeyi sağlamak amacıyla Path analizi tercih edilmiştir. Çalışma bulguları, örgütsel sinizmin okul kültürünü ve okul başarısını negatif yönde, okul kültürünün okul başarısını pozitif yönde etkilediğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler Okul Başarısı, Okul Kültürü, Örgütsel Sinizm, Sinizm, Yapısal Eşitlik Modeli. Son zamanlarda sıkça söz edilen ve farklı disiplinlerde üzerinde tartışılan davranışlardan biri olan sinizm, bir düşünce okulu ve yaşam biçimi olarak eski Yunan Medeniyeti nde ortaya çıkmıştır. Kavramın kökeninin Yunanca bir kelime olan kyon dan (köpek) veya o dönemde Atina yakınlarındaki Cynosarges isimli sinik okulundan gelmiş olduğu düşünülmektedir. Tarihte ilk sinik karakter olarak Sokrates in öğrencilerinden Antisthenes görülse de dürüstlüğü ve aydınlatıcı fikirleriyle dönemia b c Dr. Engin KARADAĞ Eğitim Yönetimi alanında doçenttir. İletişim: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Meşelik Yerleşkesi, Odunpazarı Eskişehir. Elektronik posta: Gökhan KILIÇOĞLU Eğitim Yönetimi alanında doktora öğrencisidir. İletişim: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Meşelik Yerleşkesi, Odunpazarı Eskişehir. Elektronik posta: Sorumlu Yazar: Derya YILMAZ Eğitim Yönetimi alanında araştırma görevlisidir. Çalışma alanları arasında liderlik, örgütsel değişim ve örgütsel davranış gibi konular bulunmaktadır. İletişim: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Meşelik Yerleşkesi, Odunpazarı Eskişehir. Elektronik posta:

2 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ ne damga vuran, aynı zamanda Antisthenes in de öğrencisi olan Sinoplu Diyojen, onu gölgede bırakmıştır. Doğal olan hiçbir şeyin rahatsız edici olmadığını düşünen bu iki filozof gibi diğer sinikler de kurumlara değil de insanlara inanmış, din ve devlet gibi aziz kurumları bile küçümseyerek ve aşağılayarak bu kurumları gereksiz görmüşlerdir. Toplumsal standartları reddeden sinikler, iyi bir yaşam olarak nitelenen özgürlüğü ve kendi kendine yetebilmeleri için geleneklerin ortadan kaldırılmasını istemiş, toplumsal kurumlara saygı göstermeyerek bu kurumlara tepkilerini söz ve eylemleriyle dile getirmişlerdir. Ayrıca o dönemin sinikleri para, güç veya şöhret gibi mutluluğun geleneksel kavramlarını reddederek erdem peşinde mutluluğu aramışlardır. Geleneksel toplum değerlerini reddederek hırs gibi davranışları ıstıraba neden olduğu düşüncesiyle eleştirmişler ve kendi fikirlerini duyurmak, insanların sohbetlerine katılmasını sağlamak için dramatik ve müstehcen gösteriler kullanmışlardır. Bu öğreti üzerine yapılan vurgu 18. yüzyıl sonlarına ve 19. yüzyılın başına doğru sinizmi başkalarının dürüstlüğüne ve alenen söylenmiş olanlara karşı genel bir şüphe şeklinde ortaya çıkan küçümseyici ve isteksiz bir olumsuzluk tutumuna dönüşmüştür. Sinizmin bu modern tanımı aslında antik çağ felsefesindeki arzudan açığa çıkan erdem ve ahlaki özgürlük tanımıyla bir zıtlık içerisindedir (Brandes, Dharwadkar ve Dean, 1999; Dean, Brandes ve Dharwardkar, 1998; Mazella, 2007; Russell, 1972). Kökeni Yunan medeniyetine dayanan sinizm günümüzde kişilik bozukluğu olarak görülmekte ve psiko-analitik açıdan (i) kişinin güzellikleri, (ii) iç huzursuzlukları ve (iii) dilsel eylemleriyle ayaklar altına aldığı, negatif bir etiğe sahip olma durumu (Eiguer, 1999) ya da insanın kendi dünyasında gerçek dostluğa, sevgiye ya da başkaları için endişe etmeye karşı inançsızlığı olarak ifade edilmektedir (Bonime, 1966). Sosyo-analitik açıdan ise sinizm genel olarak belirli bir kurumun veya sosyal sistemin, diğerlerine karşı arkadaşça ve sevgiyle yaklaşma kapasitesinden yoksun olma inancının sosyal olarak paylaşılmasıdır (Sievers, 2007). İlgili literatür incelendiğinde sinizmin kavramsallaştırılmasında farklı tanımların olduğu görülmekte olup bu kavram farklı yazarlar tarafından (i) kişilik sinizmi, (ii) toplumsal veya kurumsal sinizm, (iii) mesleki sinizm, (iv) çalışan sinizmi, (v) örgütsel değişim sinizmi ve (vi) örgütsel sinizm olmak üzere altı temel çerçeve altında ele alınmaktadır. Kişilik sinizmi, kişinin diğer insanlara karşı güvensizlik duyması, onlardan hoşlanmaması ve onları karalaması (Cook ve Medley, 1954); toplumsal veya kurumsal sinizm, kişinin toplumdan ve kurumlardan yüksek beklenti içinde olması, kendisine ve diğerlerine karşı ihanet ve hayal kırıklığı duygularını barındırması (Kanter ve Mirvis, 1989); mesleki sinizm, kişinin mesleğine karşı güvensizlik duyması ve saygısını yitirmesi, mesleğini küçümsemesi (O Connell, Holzman ve Armandi, 1986); çalışan sinizmi, kişinin iş örgütlerine, yöneticilere ve iş yerindeki diğer nesnelere karşı güvensizlik duyması ve onları küçümsemesiyle birlikte; umutsuzluk ve hayal kırıklığı olarak da nitelendirilen genel ve özel tutumları (Andersson, 1996); örgütsel değişim sinizmi, değişimi gerçekleştireceklerin tembel ve yetersiz olduğunu düşünme, gelecekteki örgütsel değişim çabalarının başarısı hakkında genel olarak kötümser duygulara sahip olma (Wanous, Reichers ve Austin, 1994); örgütsel sinizm ise kişinin çalıştığı kuruma karşı olumsuz tutumlar içinde olması (Brandes ve ark., 1999; Dean ve ark., 1998) olarak tanımlanmaktadır. Tanımlardan da anlaşılacağı üzere yazarlar, karmaşık bir kavram olan sinizmin kavramsallaştırılmasında daha çok kendi çalışmalarının amaçlarına yönelik tanımlamalara giderek sinizmi araştırmaları bağlamında düşünmüşlerdir. Diğer bir ifadeyle ele alınan değişkenler, kavramı çeşitlendirmekte ve tanımlama çerçevelerinin farklılaşmasına neden olmaktadır. Fakat kavramın açıklanmasında vurgulanan ortak nokta, sinizmin olumsuz (i) inanç, (ii) duygu ve (iii) davranış olduğu yönündedir (Dean ve ark., 1998). Hatta sinizm kavramı literatürde kuşkuculuk ve güven kavramları ile de karıştırılmaktadır. Bazı yazarlar (Kanter ve Mirvis, 1989; Reichers, Wanous ve Austin, 1997) bu kavramları yapı bakımından birbirinden ayırmaya çalışsa da literatürde henüz bir fikir birliğine ulaşılamamıştır. Ancak sinizm kavramı diğer davranış ve duygulardan belirgin bir şekilde ayrılmaktadır. Örnek verilecek olursa; sinikler örgütsel değişim hakkında başarısızlıkların tekrarlanacağını düşündüklerinden çok iyimser değillerdir. Oysa kuşkucuların örgütsel değişime karşı bakış açıları siniklere göre daha iyimserdir. Dolayısıyla sinizm ve kuşkuculuk niteliksel olarak birbirlerine benzer kavramlardır fakat başarı hakkındaki iyimserlik derecesi açısından birbirinden ayrışmaktadırlar (Stanley, Meyer ve Topolnytsky, 2005). Aynı durum güven kavramı için de geçerlidir. Güven ve örgütsel sinizm bazı yönlerden birbirinden ayrılmaktadır. Öncelikle bir kişinin karşıdakine güvensizliği deneyim eksikliğine bağlı olup sinizm de bu durum tam tersidir. Sinizm tamamen kişinin deneyimlerine, yaşantılarına bağlıdır. Yani bir kişiye yönelik sahip olduğunuz yaşantılar o kişiye yönelik sinikliğinizi ortaya koyarken, deneyim eksikliğiniz ise güvensizliğinizi gösterir. Öte yandan güven tanımında iki ya da 90

3 KARADAĞ, KILIÇOĞLU, YILMAZ / Örgütsel Sinizm, Okul Kültürü ve Okul Başarısı: Bir Yapısal Eşitlik Modelleme Çalışması daha fazla taraf arasında dayanışma sağlanması söz konusu iken sinizm tanımında böyle bir iddiaya yer verilmemektedir. Son olarak güven kavramı tutum olarak kavramlaştırılmadığı için genellikle duygusal bileşenleri içermezken sinizm, hayal kırıklığı, utanç duyma, nefret etme gibi duyguları barındırmaktadır. Yani sinizmin, güven kavramında yer almayan son derece yoğun duygusal bir boyutu vardır (Dean ve ark., 1998). Örgütsel Sinizm Sinizm, insan davranışıyla ilgili genellikle hayal kırıklığı gibi olumsuz duygu ve algıları yansıtan, doğuştan gelen kararlı bir kişilik özelliği iken örgütsel sinizm, (i) kişinin örgütün bütünlükten yoksun olduğuna inancı, (ii) örgüte karşı oluşan negatif duyguları ve (iii) bu inanç ve duygularla tutarlı şekilde örgüte karşı aşağılayıcı ve eleştirel davranışlar gösterme eğilimi, bilişsel (inanç), duyuşsal (duygu) ve davranışsal (davranış) olmak üzere üç boyuttan oluşan, kişinin çalıştığı örgüte karşı olumsuz tutumları olarak ifade edilmektedir (Abraham, 2000; Andersson, 1996; Brandes ve ark., 1999; Dean ve ark., 1998). Bu üç boyut ayrıntılı olarak ele alınırsa; (i) bilişsel boyutta sinikler, örgütlerinin dürüstlük, açıklık ve samimiyet gibi örgütsel bütünlüğü oluşturan ilkelerden yoksun olduğu inancını taşırken; (ii) duygusal boyutta, örgüte karşı korku, öfke, nefret, tiksinme, hor görme, utanma gibi duygusal tepkiler gösterirler. Kavramın üçüncü boyutunu oluşturan (iii) davranış boyutunda ise sinikler alaycı, samimiyetten, açıklıktan ve dürüstlükten uzak, örgütün geleceğine dair karamsar öngörülerde bulunma, yapmacık hareket etme, küçümseyici ve ukala tavırlar takınma gibi belli davranış türlerini kapsayan olumsuz davranış gösterme eğilimindedirler (Brandes ve ark., 1999; Dean ve ark., 1998, s. 345). Örgütsel açıdan zararlı bir davranış olarak ifade edilen örgütsel sinizmi tetikleyen örgütsel, kişisel ve sosyal değişkenlerden söz edilebilir. Örgütsel değişim çabaları (Ferres ve Connel, 2004), yönetim desteği ve psikolojik dayanıklılık (Cole, Bruch ve Vogel, 2006), aşırı stres yükü, örgütsel beklentilerin karşılanmaması, düşük sosyal destek, çalışanların motivasyonlarını arttırmak için verilen teşviklerin yetersizliği, örgütsel hedeflerin çatışması, artan örgütsel karmaşıklık, karar verme güçlüğü, iletişim yetersizliği, psikolojik sözleşme ihlalleri (Johnson ve Q Leary-Kelly, 2003; Jordan, Schraeder, Feild ve Armenakis, 2007; Reichers ve ark., 1997), çalışanları aniden ve acımasız şekilde işten çıkarma, örgüt içinde gücün dengesiz dağıtılması, örgütsel adaletsizlik, geleneksel çalışma değerleri, uzun çalışma saatleri, mobbing, örgütte küçülme ve yeniden yapılanma, düşük örgütsel performans ve liderlik becerileri literatürde örgütsel sinizme yol açan etkenler olarak belirtilmektedir (Bernerth, Armenakis, Feild ve Walker, 2007; Bommer, Rich ve Rubin, 2005; Cartwright ve Holmes, 2006; Eaton, 2000). Ayrıca örgüt içerisindeki kişilerin aşırı kuşkuculuk, kaygı, sosyal dışlanma ve obsesif kişilik bozuklukları gibi olumsuz duyguları da örgütsel sinizmin belirleyicileridir (İnce ve Turan, 2011; Özgener, Ögüt ve Kaplan, 2008). Bunların yanı sıra, yönetimin çalışanlara göre nispeten yüksek seviyede maaş alması, düşük örgütsel performans, kırıcı ve kaba şekilde işten çıkarmalar, çalışanların davranış yapılarında tutarsızlıklar yaratarak iş yerinde sinizmi doğurmaktadır (Andersson ve Bateman, 1997). Örgüt içinde gelir seviyelerinde belirgin farklılıkların olması, çalışanlar ve örgüt arasında adalet duygusunu zedeleyerek örgüte karşı olumsuz tutumların, inançsızlıkların ve dolayısıyla sinizmin ortaya çıkmasına neden olmaktadır (Andersson ve Bateman, 1997; Lind ve Tyler, 1988; Tyler, Rasinski ve McGraw, 2006; Wilhelm, 1993). Benzer şekilde, örgütsel performansın düşük olduğu durumlarda ise kamu tarafından algılanan örgütün bozuk imajı, örgüt liderlerinin kötülenmesine, örgüte ve lidere inanılmamasına ve olumsuz duygular beslenmesine yol açmaktadır (Andersson ve Bateman, 1997; Salancik ve Meindl, 1984). Örgütsel küçülme nedeniyle kıdemsiz ve performansı düşük çalışanların işten çıkarılması iş güvensizliği yaratarak örgüte karşı olumsuz davranışların sergilenmesine ve inançsızlığa neden olmaktadır (Andersson ve Bateman, 1997; Ashford, Lee ve Bobko, 1989; Roskies ve Louis-Guerin, 1990). Örgütsel sinizme neden olan etkenlerin yanı sıra örgütsel sinizmin ortaya çıkardığı sonuçlar incelendiğinde ise, sinizmin çalışanlar ve örgüt açısından olumsuz sonuçları beraberinde getirdiği görülmektedir. Sinizm, çalışanların bağlılıklarını, motivasyonlarını, örgütteki birlik duygularını (Bedeian, 2007; Johnson ve Q Leary-Kelly, 2003; Reichers ve ark., 1997; Wanous, Reichers ve Austin, 2000; Watt ve Piotrowski, 2008), iş doyumlarını (Abraham, 2000; Bedeian, 2007; Johnson ve Q Leary-Kelly, 2003; Reichers ve ark., 1997), ekstra iş yüklenmeyi ve performanslarını (Andersson ve Bateman, 1997; Dean ve ark., 1998; Johnson ve Q Leary-Kelly, 2003), örgütsel vatandaşlıklarını (Andersson ve Bateman, 1997; Dean ve ark., 1998; Reichers ve ark., 1997), yönetime karşı güvenlerini, örgüt içi iletişimlerini (Stanley ve ark., 2005) ve örgüt içindeki arkadaşlarını düşünme -özgecilik- (Jordan ve ark., 2007) davranışları gösterme eğilimlerini azaltırken; 91

4 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ diğer taraftan kurumsal kimliğe zarar verdiği gibi (Bedeian, 2007) çalışanların işe karşı devamsızlıklarını, şikayetlerini, kötü söylemlerini, gerginliklerini, işten ayrılma durumlarını, alaycı ve ukala tavırlarını (Bedeian, 2007; Dean ve ark., 1998; Evans, Goodman ve Davis, 2011; Johnson ve Q Leary- Kelly, 2003, Wanous ve ark., 2000; Wilkerson, Evans ve Davis, 2008), örgütsel normları ve örgütün refahını tehdit eden davranışlarını (Robinson ve Bennett, 1997), etik olmayan davranışlarını (Andersson ve Bateman, 1997; Nair ve Kamalanabhan, 2010), örgüte karşı yabancılaşmalarını (Abraham, 2000), duygusal tükenmişliklerini (Cropanzano, Rupp ve Byrne, 2003, Johnson ve Q Leary-Kelly, 2003) ve örgütsel değişimlere karşı dirençlerini (Ferres ve Connel, 2004; Stanley ve ark., 2005; Reichers, ve ark., 1997; Wanous ve ark., 2000) arttırmaktadır. Dolayısıyla örgütlerde yıkıcı ve olumsuz sonuçları beraberinde getiren örgütsel sinizmin eğitim örgütleri olan okullar için öğretmenlerde de bu sonuçları ortaya çıkarmasının yanı sıra okulun yapı ve işleyişine; okulun inanç, norm ve değerlerine, geleneklerine, gözlenebilir düzenlemelerine, kısaca okulların kültürüne zarar vermesi olasıdır. Bu nedenle çalışmada üzerinde durulan diğer teorik çerçeve okul kültürüdür. Okul Kültürü Okul kültürü kavramının temelini oluşturan örgüt kültürü kavramı yönetim bilimi literatüründe özellikle örgütlerin performanslarına, verimliliklerine, yönetsel etkililiğine ve örgütsel davranışlara odaklanan çalışmalarla popüler hâle gelmiş (Alvesson, 1993; Hofstede, 1998) ve farklı yaklaşımlarla ele alınarak tanımlanmaya çalışılmıştır. İlk olarak Pettigrew (1979) örgüt kültürünü bir grup için herhangi bir zamanda ortaklaşa paylaşılan anlamlar sistemi olarak tanımlamıştır (s. 574). Peters ve Waterman (1982) ise, örgüt kültürünü paylaşılan değerler bütünü olarak ifade ederken, Smircich (1983) bir örgütün üyeleri arasında paylaşılan anlam, algı, inanç ve değerler olarak tanımlamıştır (s. 345). Schein (1985) ise daha özel bir tanımla kültürü oluşturan öğelere değinerek örgüt kültürünü bir grubun üyeleri tarafından paylaşılan inanç, sayıltı ve değerler sistemi şeklinde ifade etmiştir (s.17). Örgüt kültürünü oluşturan öğeler Schein a göre (1985), (i) gözlenebilir düzenlemeler (artifaktlar), (ii) değerler ve normlar, (iii) gizli sayıltılar (varsayımlar) olarak sıralanmaktadır (s. 25). Gözlenebilir düzenlemeler, kültürün görülen, işitilen ve örgüt üyelerince geliştirilen bazı sanat ürünleri, mitleri, sembolleri, örgütsel hikâyeleri, efsaneleri, örgüt program ve politikaları, davranış örüntüleri ve bunların fiziksel yansımaları (iletişim mekanizmaları, eşgüdüm, karar verme) gibi dışa vurumlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Değerler ve normlar öğesinden değerler; örgütün felsefesini, ideolojisini, ahlaki ve etik kodlarını, genel amaçlarını, ideallerini ve standartlarını yansıtır; doğru ve yanlışın neler olduğu konusunda yargıya varılmasını sağlayan temelleri içerir. Normlar ise örgüt üyelerinden çeşitli durumlar karşısında beklenen ancak yazılı olmayan sosyal kural ve standartlardır (Hatch, 1997). Güven, işbirliği, açıklık, yakın dostluk ve grup çatışması değerlere, meslektaş desteği ve özel disiplin problemlerini çözme ise normlara örnek olarak verilebilir (Hoy ve Miskel, 1991). Gizli sayıtlılar ise, örgüt üyelerinin kendileri ve çevreyle olan ilişkileri, yani dünyayı algılama ve değerlendirme biçimi olarak tanımlanabilir (Schneider, 1988). Gizli sayıltılar örgüt üyelerinin gerçeğin ne olduğuna yönelik inançlarını ifade etmekte ve örgütü nasıl algıladıklarını, düşündüklerini ve hissettiklerini etkilemektedir (Hatch, 1997). Böylelikle örgüt kültürünün bir örgütün anlamını, yaşanılan duyguları, atmosferini, karakterini ve imajını anlama çabası olduğu söylenebilir (Hoy ve Miskel, 1991). Örgüt kültürüne benzer şekilde, okul kültürü de eğitim kurumlarının anlamını, karakterini ve atmosferini ortaya koymak amacıyla eğitim yönetiminde gelişmeye başlayan bir kavramdır (Gruenert, 2005). Bu nedenle evrensel bir tanımı yoktur, ancak etkili okul araştırmalarıyla birlikte iyi okul kültürünün genel olarak neleri barındırdığına dair görüşler vardır. Hopkins, Ainscow ve West (1994) kültürü okulla ilişkilendirerek gözlenebilen davranış örüntüleri, normlar, değerler, felsefe, yazılı olmayan politikalar ve yöntemler olarak tanımlamıştır. Okul bağlamında bu kavramlar düşünüldüğünde, öğretmenlerin öğretmenler odasında birbirleriyle nasıl etkileşim kurdukları, kullandıkları dil ve yaşadıkları ritüeller davranış örüntülerini oluşturmaktadır. Normlar, öğretmenlerin ders planı yaparken veya öğrencilerin durumlarını takip ederken oluşturdukları çalışma gruplarında gelişmektedir. Okulun misyon ifadesi okulun öz-görevini yerine getirmek için benimsenen baskın değeri içerisinde barındırmaktadır. Felsefe okulda belirli bir konuyla ilgili öğretme ve öğrenme yaklaşımlarına rehberlik etmektedir. Yazılı olmayan politikalar ve yöntemler ise, yeni öğretmenlerin bölümlerine ve okullarına alışmak için öğrenmek zorunda oldukları politika ve prosedürler olarak kabul edilmektedir. Diğer bir deyişle okul kültürü, zamanla süregelen ve nispeten psikoloji gibi kendi üyeleri arasında üretilen davranışlar, eylemler ve gözlenebilir düzenlemeler sistemidir (Vaill, 92

5 KARADAĞ, KILIÇOĞLU, YILMAZ / Örgütsel Sinizm, Okul Kültürü ve Okul Başarısı: Bir Yapısal Eşitlik Modelleme Çalışması 1989 dan akt., Evans, 1996). Benzer şekilde Deal ve Peterson (1990) da okul kültürünü okulun tarihi geçmişi boyunca oluşan değer, inanç ve gelenek örüntüleri olarak tanımlamıştır. Daha genel bir ifadeyle okul kültürünü Heckman (1993) öğretmen, öğrenci ve yöneticiler tarafından paylaşılan ve eylemlerine rehberlik eden inançlar bütünü olarak betimlerken, Stolp ve Smith (1995) ise okul kültürünü okul üyeleri tarafından değişen derecelerde anlaşılsa da tarihsel olarak iletilen; norm, değer, inanç, gelenek ve mitleri içeren anlamlar bütünü şeklinde ifade etmiştir. Okul kültürüne yönelik çeşitli araştırmacılar tarafından farklı tanımlar yapılsa da okul kültürünün sahip olduğu bileşenler okul kültürünün daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır. Sözü geçen bu bileşenler; kültürün sembolleri olarak gözlenebilir düzenlemeler, mimari ve rutinler; okul kültürünün temel bağlamında okulun tarihsel kökleri; okul kültürünü yakalama anlamında okulun misyonu, vizyonu ve değerleri; okulun vizyonuna ulaşması bağlamında okula yönelik hikâyelerin ve masalların aktarımı; ritüeller ve törenler olarak sıralanabilir (Deal ve Peterson, 1999). Böylelikle okul kültürünün okula kişiliğini veren normlar, değerler, inançlar, ritüeller, seremoniler, semboller ve hikâyeler bütünü olduğu söylenebilir. Kültür bir örgütü denge, bağlılık, birlik ve beceri konuları bakımından önemli şekilde etkilediğinden örgütler için önem arz etmektedir. Eğitim örgütleri düşünüldüğünde okul kültürünün okul çıktılarını etkilediğine dair bulgulara rastlanılmaktadır (Cheng, 1993; Edmonds, 1979; Fyans ve Maehr, 1990). Olumlu bir okul kültürü öğrencinin ve öğretmenin motivasyonunu, öğrencinin akademik başarısını, öğretmenin iş tatminini, bağlılığını ve işbirliğini, çalışanların adanmasını ve güdülenmesini, okul topluluğunun yapılandırılmasını etkilemektedir (Canizo, 2002; Deal ve Peterson, 1990, 2000; Giles, 1998; Harris, 2002; Kotter ve Heskett, 1992; Masland, 1985; Lima, 2006). Yapılan çalışmalarla öğrenci başarısını etkileyen anahtar etkenlerden birinin okul kültürü olduğu ortaya koyulmaktadır (Deal ve Peterson, 1999; Smith, 2006). Yüksek başarıya sahip okullarda okul kültürüne ait altı temel özellik (i) paylaşılmış vizyon, (ii) gelenekler, (iii) işbirliği, (iv) paylaşılmış karar verme, (v) inovasyon ve (vi) iletişim olarak sıralanmaktadır (Goldring, 2002). Benzer şekilde Gruenert e (2000) göre, işbirlikçi okul kültürü kültür tipolojilerileri içinde [(i) toksik, (ii) parçalanmış, (iii) yapmacık, (iv) Balkanlaştırılmış, (v) sıkışmış, (vi) organik, (vii) işbirlikçi, (viii) hareketli ve (ix) göçebe okul kültürleri] öğrenci başarısına en fazla etki eden okul kültür tipolojisidir. Çünkü işbirliği hâlinde yani okul içinde oluşturulan güven duygusuyla, amaca yönelik biz duygusuyla ve takım ruhuyla çalışma, yaratıcılığın ve üreticiliğin temelini oluşturmaktadır (Pawlas, 1997). Literatür incelendiğinde, okul kültürünün okulun işlevlerinin etkili olarak yerine getirilmesinde önemli role sahip olduğu görülmektedir. Yapılan ampirik çalışmalarda düşük performans gösteren okullara nazaran yüksek performans gösteren okulların okul kültürünün kapsadığı somut göstergelere -ritüeller, gelenekler, semboller, kahramanlar, hikâyeler ve seremoniler gibi gözlenen ve somut olan örgüt kültürü artifaktlarına- (Beare, Caldwell ve Millikan, 1989; Bolman ve Deal, 1991; Deal ve Peterson, 1999) ve somut olmayan göstergelere -inançlar, kanaatler, değerler, normlar, felsefe, misyon, vizyon, amaçlar, varsayımlar, ahlaki değerler- (Alkire, 1995; Beare ve ark., 1989; Deal ve Peterson, 1999; Schein, 1999) daha fazla önem verdiği görülmektedir. Bunun sonucu olarak bu okullarda okul kültürünün öğrencilerin başarılarıyla ilişkili olduğu (Aidla ve Vadi, 2007; Cheng, 1993; Dumay, 2009; Gaziel, 1997; Heck ve Marcoulides, 1996), güçlü ve etkili olarak atfedilen okul kültürünün yüksek ve orta düzeyde performans gösteren okullarda ortaya çıktığı, düşük ve olumsuz okul kültürüne sahip okulların düşük performansa sahip olduğu söylenmektedir (Van Der Westhuizen, Mosoge, Swanepoel ve Coetsee, 2005). Kavramlara ilişkin teorik çerçeveden de anlaşılacağı üzere diğer örgüt tiplerinde olduğu gibi eğitim örgütleri olan okullarda da olumsuz etkiler yaratacağı düşünülen örgütsel sinizmin hem okul kültürü hem de okul başarısı üzerinde olumsuz etkilerinin olması beklenmektedir. Okul başarısının ise okul kültürüyle olan ilişkisi literatürde birçok araştırmada ortaya konulmuştur. Buradan hareketle bu çalışmanın amacı, ilköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel sinizm algılarının, okul kültürü ve okul başarısını; aynı zamanda okul kültürünün de okul başarısını etkilediğine yönelik oluşturulan teorik modelleri yapısal eşitlik modeli kapsamında açıklamaktır. Desen Yöntem Bu çalışma, ilköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel sinizm algılarının, okul kültürünü ve okul başarısını etkilediği şeklinde oluşturulan teorik modelleri yapısal eşitlik modeli kapsamında açıklamaktadır. Çalışmada örgütsel sinizm temel alına- 93

6 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ rak iki ayrı model geliştirilmiş ve bu modellerden ilkinde örgütsel sinizmin okul kültürünü ne ölçüde etkilediğini, ikincisinde ise örgütsel sinizm ve okul kültürünün okul başarısı üzerindeki etkisini incelemek amacıyla nedensel desen kullanılmıştır. Nedensel desen, bir kısım değişkenler arasındaki ortaya çıkmış veya var olan neden-sonuç ilişkilerini inceleyen bir araştırma desenidir. Nedensel araştırma deseni, araştırma değişkenleri arasındaki ilişkinin neden-sonuç ilişkisi olduğu düşünüldüğünde kullanılır (Karadağ, 2009). Bu çalışmada da örgütsel sinizm, okul kültürü ve başarı değişkenleri arasında neden-sonuç ilişkisi olacağı düşüncesinden hareket edilerek, ilk modelde örgütsel sinizm neden, okul kültürü sonuç; ikinci modelde ise örgütsel sinizm ve okul kültürü neden, okul başarısı ise sonuç değişkeni olarak ele alınmıştır. Bu üç değişken arasında neden-sonuç ilişkisi kurulması için gereken ön koşullar şunlardır (Neuman, 2007): (i) Zaman Sırası: Bu koşul, bir nedenin bir sonuçtan önce gelmesi gerektiği anlamına gelmektedir ve bu durum nedenselliğin yönünü belirlemektedir. Bu zaman sırasının belirlenmesi için çalışmanın üç değişkenine ilişkin literatür incelemesinde örgütsel bağlılık, iş doyumu, motivasyon ve okul iklimi gibi (Cheng, 1993; Stolp ve Smith, 1995) örgütsel sinizmle yakından ilişkili faktörlerin okul kültürü üzerinde etkili olmasından yola çıkılarak örgütsel sinizmin de okul kültürü üzerinde etki yaratacağı düşünülmüş ve bu nedenle ilk modelde örgütsel sinizm neden; okul kültürü ise sonuç değişkeni olarak ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci modelinde ise okul kültürünün başarıyı etkilediğine ilişkin araştırmaların (Kythreotis, Pashiardis ve Kyriakides, 2010; Macneil, Prater ve Busch, 2009) varlığı ve öğretmenlerin okullarına karşı olumsuz düşünce, tutum ve davranışlarının okul başarısına da yansıyacağının düşünülmesi; örgütsel sinizm ve okul kültürünün neden değişkeni; okul başarısının sonuç değişkeni olarak ele alınmasını gerektirmiştir. (ii) İlintileme: Bu koşul, en az iki olgunun bir kalıba uygun olarak birlikte gerçekleşmesi veya birlikte hareket etmesi anlamına gelmektedir. Değişkenler arasındaki ilintilerin tespitinin çeşitli yöntemleri olmakla birlikte korelasyon kat sayıları bu yöntemlerden sadece biridir. Bu çalışmanın değişkenlerinin tanımlanmasında da korelasyon sonuçlarından yararlanılmıştır. (iii) Alternatifleri Elemek: Bu koşul, çalışmada elde edilen/edilecek sonucun nedensel değişkene bağlı olduğunu ve başka bir şeye bağlı olmadığını göstermesi anlamına gelir. Bu durum aynı zamanda sahte olmama olarak da adlandırılmaktadır. Çünkü gerçekte fark edilmeyen nedene bağlı olan, görünüşte nedensel bir ilişkiye sahte ilişki denir. Araştırmalarda alternatifler gözlenemediği için bu durum ancak dolaylı olarak gösterilebilir ve bütün alternatiflerin elenmesi de mümkün değildir. Bunun için bu çalışmada alternatif elemeleri için oluşturulan yapısal eşitlik modelinin, LISREL 8.8 programı aracıyla denetlenmesi yapılmıştır. Evren ve Örneklem Çalışmanın evreni Eskişehir büyükşehir sınırları içerisinde bulunan kamuya ait 118 ilköğretim okulunda görev yapan 2447 ilköğretim okulu öğretmeninden oluşmaktadır. Çalışmanın örneklemini belirlemek üzere, evrende bulunan ilköğretim okulları üst, orta ve alt sosyo-ekonomik bölgelerde bulunma durumlarına göre tabakalandırılmış (McMillan ve Schumacher, 2006) ve her bir tabakadan beşer okul seçilerek toplamda 15 okulda görev yapan 291 ilköğretim okulu öğretmeni çalışmaya dâhil edilmiştir. Örneklem grubunun demografik özelliklerine ilişkin bilgiler Tablo 1 de sunulmuştur. Tablo 1. Örneklem Grubunun Demografik Bilgilerine İlişkin Frekans ve Yüzde Dağılımları Toplam Erkek Kadın Cinsiyet N * % Kıdem N ** % Ön Eğitim Lisans Lisansüstü Lisans Düzeyi N % * Örneklem grubundaki 2 kişinin cinsiyeti bilinmemektedir. ** Örneklem grubundaki 10 kişinin kıdemi bilinmemektedir. Veri Toplama Araçları Bu çalışmada veriler iki ölçek kullanılarak toplanmıştır. Biri öğretmenlerin örgütsel sinizm algılarını ortaya çıkaran Örgütsel Sinizm Ölçeği, diğeri ise okul kültürü hakkında öğretmen algılarını belirleyen Okul Kültürü Ölçeği dir. Çalışmada okul başarı puanları ise örnekleme grubunda yer alan okulların öğretim yılı Seviye Belirleme Sınavı (SBS) puanları ortalamalarıdır. Örgütsel Sinizm Ölçeği: Öğretmenlerin örgütsel sinizm algı düzeylerini belirmek üzere Brandes, Dharwadkar ve Dean (1999) tarafından geliştirilen Örgütsel Sinizm Ölçeği kullanılmıştır. Ölçek beşli Likert skalasında olup üç [(i) duygusal, (ii) bilişsel ve (iii) davranışsal] alt boyuttan ve toplam 94

7 KARADAĞ, KILIÇOĞLU, YILMAZ / Örgütsel Sinizm, Okul Kültürü ve Okul Başarısı: Bir Yapısal Eşitlik Modelleme Çalışması on üç (13) maddeden oluşmaktadır. Çalışma kapsamında Türkçe dilsel uyarlaması yapılan ölçeğin, yapı geçerliğinin tespiti için maksimum olabilirlik tekniğiyle doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizine ilişkin uyum indekslerinden Ki-kare (χ2) değeri ve istatistiki anlamlılık düzeyleri saptanmıştır [χ2=149.06, df=41]. Serbestlik derecesine bağlı olarak düşük Ki-kare (χ2) değeri [χ2/ df =3.6], ölçek maddelerinin toplanan veriye uygun olduğunu göstermektedir. Ayrıca modellere ait diğer uyum iyiliği indeksleri de [RMSEA=.09, AGFI=.86, GFI=.91] ölçek için önerilen modelin uygun olduğunu göstermektedir. Çalışmada kullanılan uyum indekslerinin kabul edilen standart uyum ölçeği değerleri ise şunlardır: GFI, AGFI den elde edilen katsayısı 0 ile 1 değerleri arasında değişmektedir. Literatürde bu değerlere yönelik tam bir uyuşma olmamakla birlikte elde edilen kat sayının.85 (Anderson ve Gerbing, 1984; Cole, 1987; Marsh, Balla ve McDonald, 1988) veya.90 (Hoyle ve Panter, 2005; Kline, 2005; Schumacker ve Lomax, 1996) üzerinde olması iyi bir uyum olarak kabul edilmektedir. RMSEA dan elde edilen değerler 0 ile 1 arasında değişmektedir. Gözlenen ve üretilen matrisler arasındaki hata payını ifade eden RMSEA değeri, GFI ve AGFI değerlerindeki durumun tersine 0 a yakın olması mükemmel uyumu belirtmektedir. RMSEA da elde edilen.05 ve daha küçük değerler mükemmel uyumu;.05 ve.10 arasındaki değerler hata payının kabul edilebilir olduğunu ve.10 un üzerindeki değerler zayıf uyumu göstermektedir (MacCallum, Browne ve Sugawara, 1996). χ2/ df nin oranının ise 2-5 arasındaki olması iyi uyumu, 2 den küçük değerler ise mükemmel uyumu ifade etmektedir (Hair, Black, Babin ve Anderson, 2010; Jöreskog ve Sörbom, 2001). Sonuç olarak doğrulayıcı faktör analizinin önerdiği yedi modifikasyon sonucunda, modelin veriye uyumu açısından ortaya çıkacak Ki-kare (χ²) en yüksek iki modifikasyon düzeltmesi kullanılarak Örgütsel Sinizm Ölçeği; 5 li Likert tipi toplam on bir (11) madde şeklinde ve faktör analizi sonucunda (i) duygusal, (ii) bilişsel ve (iii) davranışsal olmak üzere üç faktör olarak düzenlenmiştir. Bunlar: (i) Duygusal: Bu boyuttan alınan yüksek puan, öğretmenlerin, okullarına karşı olumsuz duygusal tutumlara sahip olduğunu göstermektedir. Madde örnekleri: (1) Çalıştığım okulu düşündüğümde sinirlenirim. (2) Çalıştığım okulu düşündüğümde huzursuz olurum. (ii) Bilişsel: Bu boyuttan alınan yüksek puan, öğretmenlerin okullarını söylem ve eylemlerinde tutarsız olarak gördüklerini, okulda yapılması planlanan şeylere karşı şüphe içinde yaklaştıklarını; kısacası okula güvensizliklerini, inançsızlıklarını göstermektedir. Madde örnekleri: (1) Okulumda söylenenler ve yapılanlar tutarlı değildir. (2) Çalıştığım okulda, politikalar, amaçlar ve uygulamalar arasında çok az bir uyum vardır. (iii) Davranışsal: Bu boyuttan alınan yüksek puan, öğretmenlerin olumsuz duygusal tutum ve inançlarını davranış olarak gösterdiklerini ortaya koymaktadır. Madde örnekleri: (1) Çalıştığım okul hakkında, okul dışındaki arkadaşlarıma yakınırım. (2) Çalıştığım okuldaki politika ve uygulamaları başkalarıyla kritiğini yaparım. Okul Kültürü Ölçeği: Öğretmenlerin okul kültürü algı düzeylerini belirmek üzere, Gruenert (2000) tarafından geliştirilen Okul Kültürü Ölçeği kullanılmıştır. Ölçek beşli Likert skalasında olup altı [(i) işbirlikçi liderlik, (ii) öğretmen işbirliği, (iii) mesleki gelişim, (iv) amaç birliği, (v) mesleki destek ve (vi) öğrenme ortaklığı] alt boyuttan ve toplam otuz beş (35) maddeden oluşmaktadır. Çalışma kapsamında Türkçe dilsel uyarlaması yapılan ölçeğin, yapı geçerliğinin tespiti için maksimum olabilirlik tekniğiyle doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizine ilişkin uyum indekslerinden Ki-kare (χ2) değeri ve istatistiki anlamlılık düzeyleri saptanmıştır [χ2=928.46, df=227]. Serbestlik derecesine bağlı olarak düşük Ki-kare (χ2) değeri [χ2/ df =4.0], önerilen modelin toplanan veriye uygun olduğunu göstermektedir (Hair ve ark., 2010; Jöreskog ve Sörbom, 2001). Ayrıca modellere ait diğer uyum iyiliği indeksleri de [RMSEA=.10, AGFI=.78, GFI=.74] ölçek için önerilen modelin uygun olduğunu göstermektedir (Jöreskog ve Sörbom, 2001; MacCallum ve ark., 1996). Sonuç olarak doğrulayıcı faktör analizinin önerdiği modifikasyon sonucunda Okul Kültürü Ölçeği; 5 li Likert tipi toplam (32) madde ve faktör analizi sonucunda (i) öğretimsel iletişim, (ii) işbirlikçi liderlik, (iii) güven, (iv) amaç birliği, (v) öğretmen işbirliği ve (vi) mesleki gelişim olmak üzere altı faktör olarak düzenlenmiştir. Bunlar: (i) Öğretimsel iletişim: Bu boyut okul içerisinde öğretmenlerin öğretim için kullandıkları iletişim davranışlarına ilişkin maddelerden oluşmaktadır. 95

8 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ Madde örnekleri: (1) Öğretmenler sınıftaki öğretim için bilgiye ve kaynaklara ulaşmada profesyonel bir iletişim ağı kullanır. (2) Öğretim pratiğindeki çıkmazlar açıkça dile getirilir ve tartışılır. (ii) İşbirlikçi liderlik: Bu boyutta okul liderlerinin öğretmenlerle olan etkileşimlerine ve öğretmenler arasında işbirliği sağlanmasını kolaylaştıran davranışlarına yönelik maddeler bulunmaktadır. Madde örnekleri: (1) Liderler öğretmenlerin düşüncelerine önem verir. (2) Öğretmenler karar verme sürecine dâhil edilir. (iii) Güven: Bu boyut öğretmenlerin meslektaşlarına duydukları ve onlara liderleri tarafından duyulan güven davranışlarını kapsayan maddelerden oluşmaktadır. Madde örnekleri: (1) Öğretmenler birbirlerine güvenir. (2) Bu okuldaki liderler öğretmenlerin mesleksel kararlarına güvenir. (iv) Amaç birliği: Bu boyutta okulun misyon ifadesi ve öğretime nasıl yansıdığına ilişkin maddeler yer almaktadır. Madde örnekleri: (1) Öğretmenler okulun misyonunu destekler. (2) Öğretim performansı okulun misyonunu yansıtır. (v) Öğretmen işbirliği: Bu boyut öğretmenlerin işbirlikçi kültüre yönelik davranışlarını içeren maddelerden oluşmaktadır. Madde örnekleri: (1) Öğretmenler birlikte plan yapmaya önemli ölçüde zaman ayırır. (2) Öğretmenler grup içerisinde işbirlikçi bir şekilde çalışır. (vi) Mesleki gelişim: Bu boyutta öğretmenlerin yeni fikirler edinme ve okul geliştirmeye yönelik duygularını ifade eden maddeler bulunmaktadır. Madde örnekleri: (1) Öğretmenler düzenli olarak seminerlerden, konferanslardan ve meslektaşlarından düşünceler araştırır. (2) Öğretmenler okul geliştirmeye değer verir. Örgütsel sinizm ve okul kültürü ölçeklerinin ölçüm güvenirliklerini belirlemek üzere Cronbach Alpha katsayıları hesaplanmıştır. Her iki ölçeğe ait alt ölçeklerin madde sayıları ve Cronbach Alpha güvenirlik katsayıları Tablo 2 de sunulmuştur. Tablo 2. Örgütsel Sinizm ve Okul Kültürü Ölçeklerinin Madde Sayıları ve Güvenirlik Katsayıları Madde Sayısı Alpha Örgütsel Sinizm Ölçeği Duygusal Bilişsel Davranışsal 3.82 Okul Kültürü Ölçeği Öğretimsel İletişim İşbirlikçi Liderlik Güven Amaç Birliği Öğretmen İşbirliği Mesleki Gelişim 5.85 n=291, * p<.01 İşlem Bu çalışmanın ana hedefi, ilköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel sinizm, okul kültürü ve okul başarısı arasındaki ilişkiyi araştırarak, geliştirilen bağımsız teorik modelleri test etmektir. Bu modeller direkt olarak ölçülemeyen ve görülemeyen teorik kavramlar ve yapılar bakımından formüle edildiği için (örgütsel sinizm ve okul kültürü), yapısal eşitlik modeli bu teorik yapıdaki değişkenleri, birtakım göstergeler ile açıklanmaya çalışmaktadır. Yapısal eşitlik modelinin, bu tip teorik yapıları formüle etmede, problemleri çözmede yararlı olduğu kanıtlanmıştır. Çalışmada, yapısal eşitlik modeli, kabul edilen neden-sonuç değişkenleri ve onların göstergeleri bakımından örgütsel sinizm, okul kültürü ve okul başarısı arasındaki ilişkiyi belirlemek için kullanılmıştır. Modeldeki her eşitlik, sade görünen bir birlikten ziyade, gizil değişkenler arasındaki rastlantısal bağı temsil etmektedir. Böylece yapısal eşitlik modeli, araştırmacılara geliştirdiği bağımsız teorik modele ilişkin elde edilen verinin uygun olup olmadığını test etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada yapısal eşitlik modelinin test edilmesinde, teorik modelde, uygun modeller araştırmak hem gizil hem de gözlenen değişkenlerdeki ölçüm hatasını birleştirmeyi sağlamak amacıyla Path analizi kullanılmıştır. Bu çalışmanın metodolojisi aşağıdaki aşamaları içermektedir: 96

9 KARADAĞ, KILIÇOĞLU, YILMAZ / Örgütsel Sinizm, Okul Kültürü ve Okul Başarısı: Bir Yapısal Eşitlik Modelleme Çalışması (i) Teorik Modelin Oluşturulması: Çalışmada iki ayrı teorik model kullanılmıştır. İlk modelde örgütsel sinizm ve okul kültürü ilişkilerini gösteren bir teorik yapısal eşitlik modeli oluşturulmuştur (bkz. Şekil 1). Bu teorik model üç küçük bölümden oluşmaktadır: İki ölçüm bileşeni ve bir yapısal eşitlik bileşeni. Ölçüm bileşenlerinden ilki, çalışmanın dışsal (exogenous) değişkenlerinden biri olan örgütsel sinizm üç gözlenen değişken (duygusal, bilişsel ve davranışsal) tarafından ölçüldüğünün saptanmasıdır. İkinci ölçüm bileşeni çalışmanın içsel (endogenous) değişkeni olan okul kültürünün altı gözlenen değişkenin (öğretimsel iletişim, işbirlikçi liderlik, güven, amaç birliği, öğretmen işbirliği ve mesleki gelişim) hepsi tarafından ölçüldüğüdür. Yapısal eşitlik bileşeni ise teorik olarak, gizil değişkenler arasındaki ilişkiyi formüle etmektedir. Örneğin; örgütsel sinizm ile okul kültürü arasındaki ilişki gibi. Oluşturulan modelde, öğretmenler tarafından algılanan örgütsel sinizm dışsal değişkeninin, okul kültürü içsel değişkeni üzerinde etkilerinin olduğu varsayılmıştır. Çalışmanın ikinci modelinde örgütsel sinizm, okul kültürü ve okul başarısı ilişkilerini gösteren bir teorik yapısal eşitlik modeli oluşturulmuştur (bkz. Şekil 1). Bu teorik model bir yapısal eşitlik bileşeninden oluşmakta ve çalışmanın gizil değişkenleri olan örgütsel sinizm ve okul kültürünün gözlenen değişken olan okul başarısı üzerindeki etkisini formüle etmektedir. Belirtilen şekillerde modeller oluşturmanın asıl amacı, böyle bir formülasyonun onaylanıp onaylanmadığına karar vermektir. Modelde, gözlenen değişkenler dikdörtgen; gizil değişkenler ise oval kutucuklarla ifadelendirilirken, gözlenen değişkenlerin gizil değişkenlere olan faktör yüklemeleri ile dışsal değişkenlerin içsel değişkene olan etkisi doğrusal tek yönlü çizgiler ile temsil edilmiştir. Ayrıca her gözlenen değişken, hata terimi de içermektedir. (ii) Modelin Test Edilmesi: Bu aşamada örgütsel sinizm, okul kültürü ve okul başarısı temel alınarak oluşturulan bağımsız koşullarda, değişkenlerin ilişkilerini tanımlayan, istatistiksel uyum bakımından kabul edilebilir modeller elde edilmiştir. Öncelikle doğru kabul edilen modeller temel alınarak, uyum iyiliği indeksleri hesaplanmıştır. Çalışmada kullanılan bu uyum iyiliği indeksleri şunlardır: Uyum iyiliği indeksi [GFI, Goodness-of-fit index], düzeltilmiş uyum iyiliği indeksi [AGFI, Adjusted goodness-offit index], ortalama hataların karekök ortalaması [RMSEA, Root mean square error of approximation], ki-kare istatistiği [χ 2, Chi-square], serbestlik derecesi [df, degrees of freedom] ve χ 2 /df nin oranı ve t katsayısı. Bu indekslerin standart uyum ölçü değerleri ise şunlardır: GFI, AGFI den elde edilen katsayısı 0 ile 1 değerleri arasında değişmektedir. Literatürde tam bir uyuşma olmamakla birlikte elde edilen kat sayının.85 (Anderson ve Gerbing, 1984; Cole, 1987; Marsh ve ark., 1988) veya.90 (Kline, 2005; Schumacker ve Lomax, 1996) üzerinde olması iyi bir uyum olarak kabul edilmektedir. RMSEA dan elde edilen değerlerde 0 ile 1 arasında değişmektedir. Gözlenen ve üretilen matrisler ara- Şekil 1. Örgütsel Sinizm, Okul Kültürü ve Okul Başarısı Yapısal Eşitlik Diyagram Modeli 97

10 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ sından hata payını ifade eden RMSEA da, GFI ve AGFI deki durumun tersine elde edilen değerin 0 a yakın olması uyumluluk için gereklidir. RMSEA da elde edilen.10 ve daha küçük değerler uyumluluk için yeterlidir. χ 2 /df nin oranının ise 2-5 arasındaki olması iyi uyumu, 2 den küçük değerler ise mükemmel uyumu ifade etmektedir (Jöreskog ve Sörbom, 2001). t değeri ise 2 den daha büyük ise uyum iyiliği indeksi istatistiksel olarak anlamlıdır. Ayrıca değişkenler istatistiksel olarak belirlenen yapılar ile ilişkilidir. Böylece oluşturulan modeldeki değişkenler ve yapılar arasındaki ilişkileri doğrulamaktadır. Bulgular Çalışmada örgütsel sinizm, okul kültürü ve okul başarısı arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere yapısal eşitlik modeli temelinde teorik iki model oluşturulmuştur. Çalışmada oluşturulan teorik modellerden ilki örgütsel sinizmin okul kültürü üzerindeki etkisini belirlerken ikincisi örgütsel sinizm ve okul kültürünün okul başarısı üzerindeki etkisini belirlemektedir. Oluşturulmuş olan bu teorik modelleri test etmeden önce değişkenler arası ilişkileri belirlemek üzere korelasyon analizi yapılmış ve ardından teorik modellere ilişkin uyum iyiliği indeksleri hesaplanarak değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere Path analizi yapılmıştır. Teorik Modele İlişkin Korelasyon Analizi Bulguları Tablo 3 te çalışmanın değişkenlerinin ortalamaları, standart sapmaları ve aralarındaki korelâsyon katsayıları sunulmuştur. Öğretmenlerin örgütsel sinizm ortalamaları incelendiğinde; en yüksek ortalama davranışsal [X = 2.32, SS=.95]; en düşük ortalama ise duygusal sinizm [X = 1.78, SS=.92] faktörüne aittir. Okul kültürü algılarının ortalamaları incelendiğinde; en yüksek ortalama misyon [X = 3.79, SS=.69]; en düşük ortalama ise güven [X = 3.55, SS=.73] faktörüne aittir. Örgütsel sinizm ve okul kültürü puanları arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere yapılan Pearson korelasyon analizinde; örgütsel sinizm ile okul kültürü faktörleri arasında negatif yönlü (-.23 ile -.46 arasında) anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca çalışmanın bir diğer değişkeni olan okul başarısıyla sadece örgütsel sinizmin davranışsal faktörü arasında (r= -.12) negatif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Uyum İyiliği İndekslerine İlişkin Bulgular Çalışma kapsamında örgütsel sinizm, okul kültürü ve okul başarısı arasındaki ilişkiye ilişkin oluşturulmuş teorik modeller için teorik modele ilişkin her gözlenen ve gizil değişkenin toplam modele eş zamanlı katkısının uyum iyiliği indeksleri de Tablo 4 te sunulmuştur. Geliştirilmiş olan teorik modelin uyum iyiliği; GFI, AGFI, RMSEA, χ 2 ve χ 2 /df oranı ile belirlenmiştir. GFI, kovaryansın bağıntı derecesini ve model tarafından ortaklaşa açıklanan varyansı göstermektedir. Bu çalışmanın birinci modelinde [örgütsel sinizm ve okul kültürü] GFI değeri.92, ikinci modelinde [örgütsel sinizm, okul kültürü ve okul başarısı] ise.91 olarak saptanmıştır. AGFI uyum iyiliği değeri GFI e benzer olarak birinci model için.95, ikinci model için.94 olarak saptanmıştır. Bu sonuçta GFI ve AGFI uyum iyiliği değerleri teorik modellerinin, elde edilen veriye uygun olduğunun göstergesidir (Hoyle ve Panter, 2005; Kline, 2005; Schumacker ve Lomax, 1996). Diğer taraftan, RMSEA, model tarafından açıklanamayan varyans Tablo 3. Örgütsel Sinizm, Okul Kültürü ve Okul Başarısı Arasındaki Korelâsyon Matrisi Örgütsel Sinizm 1-Duygusal X SS Bilişsel * - 3-Davranışsal *.65* - Okul Kültürü 4-Öğretimsel İletişim * -.37* -.23* - 5-İşbirlikçi Liderlik * -.46* -.27*.81* - 6-Güven * -.36* -.24*.78*.75* - 7-Amaç Birliği * -.38* -.24*.83*.81*.74* - 8-Öğretmen İşbirliği * -.39* -.28*.85*.84*.75*.87* - 9-Mesleki Gelişim * -.36* -.28*.83*.77*.75*.85*.88* - Okulların SBS Başarı Ortalaması 10-Başarı * n=291, * p<.01 98

11 KARADAĞ, KILIÇOĞLU, YILMAZ / Örgütsel Sinizm, Okul Kültürü ve Okul Başarısı: Bir Yapısal Eşitlik Modelleme Çalışması ve kovaryansın ortalaması içermekte ve çalışmada ise birinci model için RMSEA değeri.06, ikinci model için.07 olarak saptanmış olup uyum için yeterlidir (MacCallum ve ark., 1996). Her bir gizil değişkendeki açıklanamayan varyansı gösteren oklar yani hatalara ilişkin parametre değerleri de yapısal model içerisinde yer almaktadır. Modelde her bir gizil değişkende açıklanan varyans, diğer gizil değişkenler ile ilişkisi sayesinde belirlenebilmektedir. Bu nedenle, her bir gizil değişkende açıklanan varyans ve bunun sonucunda belirlenen açıklanamayan varyans yani hata değerleri ölçme modelinin değil, daha çok yapısal modelin bir parçası olarak kabul edilebilirler. Çalışmada χ 2 /df oranı birinci model için 2.3, ikinci model için 2.5 olarak saptanmıştır. Bu oran gözlenen ve çoğaltılan kovaryans matrisleri arasında iyi bir uyumun göstergesi anlamına gelmektedir (Hair ve ark., 2010; Jöreskog ve Sörbom, 2001). Tablo 4. Yapısal Eşitlik Modellerine İlişkin Uyum Parametreleri Uyum Parametresi 1. Model Kat Sayı 2. Model Kat Sayı GFI AGFI RMSEA Df χ χ 2 /df Çalışma kapsamında örgütsel sinizm, okul kültürü ve okul başarısı arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere oluşturulmuş teorik modeller için gerçekleştirilen Path analizi sonuçları Şekil 2 de sunulmuştur. Örgütsel sinizm ve okul kültürü arasında oluşturulan birinci yapısal eşitlik modelinin ilk parçası ve bağımsız değişkeni olan örgütsel sinizm duygusal, bilişsel ve davranışsal olmak üzere üç gözlenen değişkenden oluşmuştur. Bunlar arasında bilişsel sinizm (λ 21 =.96) faktörü, örgütsel sinizmin en yüksek belirleyicisidir. Yapısal eşitlik modelinin ikinci parçası ve bağımlı değişkeni olan okul kültürü öğretimsel iletişim, işbirlikçi liderlik, güven, amaç birliği, öğretmen işbirliği ve mesleki gelişim olmak üzere altı gözlenen değişkenden oluşmuştur. Bunlar arasında öğretmen işbirliği (λ 51 =.94) faktörü, örgütsel sinizmin en yüksek belirleyicisidir. Örgütsel sinizmin okul kültürüne etkisini saptamak için oluşturulan yapısal eşitlik modelinin üçüncü parçasında, örgütsel sinizm okul kültürünün, -.46 standart sapma varyansını açıklamaktadır. Örgütsel sinizm, okul kültürü ve okul başarısı arasında oluşturulan ikinci yapısal eşitlik modelinde örgütsel sinizm okul başarısının -.16, okul kültürünün ise.13 standart sapma varyansını açıklamaktadır. Tartışma Bu çalışma ilköğretim okulları öğretmenlerinin örgütsel sinizm algılarının okullarının kültürüne; örgütsel sinizm ve okul kültürünün okul başarısına etkilerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda yapısal eşitlik modeli temelinde teorik iki model oluşturulmuştur. Çalışmada oluşturulan teorik modellerden, örgütsel sinizmin okul kültürü üzerindeki etkisini belirlemek üzere yapılan birinci modelde bağımsız değişken olarak örgütsel sinizm; bağımlı değişken olarak okul kültürü; örgütsel sinizm ve okul kültürünün okul başarısı üzerindeki etkisini belirlemek üzere yapılan ikinci modelde ise bağımsız değişken ola- Şekil 2. Örgütsel Sinizm, Okul Kültürü ve Okul Başarısı Yapısal Eşitlik Diyagram Modeli Sonucu 99

12 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ rak örgütsel sinizm ve okul kültürü; bağımlı değişken olarak da okul başarısı temel alınmıştır. Örneklem grubundan elde edilen veri üzerinde gerçekleştirilen Path analizinde, oluşturulan modele ilişkin uyum iyiliği indekslerinin yeterli düzeyde olduğu tespit edilmiş olup; bu sonuç örgütsel sinizm, okul kültürü ve okul başarısı etkileşimi modelinin oluşturulabileceğini ortaya koymaktadır. İlgili literatür incelendiğinde, okul kültürünün okul başarısıyla ilişkisini ele alan araştırmalar çalışma sonucuyla örtüşmektedir (Demirtaş, 2010a, 2010b; Gruenert, 2005; Kelly ve ark.,1998; Kythreotis ve ark., 2010; Macneil ve ark., 2009; Salfi ve Saeed, 2007; Stolp ve Smith, 1995; Yahaya, Yahaya, Ramli, Hashim ve Zakariya, 2010). Çalışmanın bir diğer boyutu olan örgütsel sinizm ile okul kültürü ve okul başarısı ilişkisine dair araştırma bulgularına rastlanmamasına rağmen; örgütsel bağlılık, iş doyumu, motivasyon ve okul iklimi gibi (Cheng, 1993; Stolp ve Smith, 1995) örgütsel sinizmle yakından ilişkili faktörlerin okul kültürünün oluşmasında etkili olmasından yola çıkarak çalışmada elde edilen modelin oluşturulabileceği söylenebilir. Çalışmanın ilk yapısal eşitlik modelinin birinci ölçüm bileşeni ve bağımsız değişkeni olan örgütsel sinizm, çalışma kapsamında öğretmenlerin okullarına karşı gösterdikleri olumsuz inançları, duyguları, davranışları ve dolayısıyla okullarındaki öğretim faaliyetlerinin başarısına ilişkin inançsızlıkları olarak ifade edilebilir. Öğretmenlerin okullarına karşı sinizmleri okullarının kültürünü, iklimini, performansını, olumlu örgütsel davranışları, öğretmenler arası güveni ve öğretimsel iletişimi olumsuz yönde etkileyerek okul açısından yıkıcı durumları yaratabileceği gibi bu durumun okul başarısının da düşmesine yol açması olasıdır. Ayrıca yapısal eşitlik modeli, öğretmenlerin örgütsel sinizm algılarına ilişkin bir kısım bilgileri de ortaya koymaktadır. Öğretmenlerin bilişsel (inanç), duyuşsal (duygu) ve davranışsal (davranış) olmak üzere üç boyuttan oluşan örgütsel sinizm algılarından, bilişsel (inanç) boyutunun örgütsel sinizmin en yüksek belirleyicisi olarak algılandığı görülmektedir. Nitekim bu durum öğretmenlerin, karamsar ve yıkıcı düşüncelerinin altında daha çok okulun söyledikleri ve yaptıkları arasındaki tutarsızlığına, amaçları ve uygulamaları arasındaki uyumsuzluğuna ilişkin inançlarının ve okulda yapılacak icraatlara karşı kuşkularının yattığını göstermektedir. İkinci ölçüm bileşeni ve bağımlı değişkeni okul kültürü; öğretimsel iletişim, işbirlikçi liderlik, güven, amaç birliği, öğretmen işbirliği, mesleki gelişim olmak üzere altı gözlenen değişkenden oluşmaktadır. Bunlar arasında öğretmen işbirliği boyutu okul kültürünün en yüksek belirleyicisidir. Çalışmanın ikinci yapısal eşitlik modeli ise öğretmenlerin örgütsel sinizmleri, okullarının kültürü ve okul başarısı arasındaki ilişkileri ortaya koyan yapısal eşitlik modellemesidir. Yapısal eşitlik modelinde yer alan bu ilişkilerin analizi iki aşamada gerçekleştirilmiştir: (i) örgütsel sinizmin okul kültürüne ve (ii) örgütsel sinizm ve okul kültürünün gizil bağımsız değişken olarak okul başarısı üzerine etkileridir. Çalışmanın bu boyutunda elde edilen bulgular aşağıdaki gibi özetlenebilir; Öğretmenlerin örgütsel sinizm algıları arttıkça, okul kültürü algıları (%46) azalmaktadır. Öğretmenlerin örgütsel sinizm algıları arttıkça, okul başarısı (%16) azalmaktadır. Öğretmenlerin okul kültürü algıları arttıkça, okul başarısı (%13) artmaktadır. Çalışmanın ilk modeli, öğretmenlerin örgütsel sinizm algılarının, okullarının kültürünü algılamalarına negatif yönde etki ettiğini, diğer bir deyişle öğretmenlerin okulları hakkındaki olumsuz inanç, duygu ve davranışları, meslektaşları arasındaki güveni, mesleki dayanışmayı, öğretimsel iletişimi ve öğretmen işbirliğini olumsuz yönde etkilediğini göstermektedir. Dean ve arkadaşları (1998) sinik karakterlerdeki karamsar düşüncelerin onların çevresiyle ilişkilerini zedeleyeceğini, çevresine karşı güvensizliklerinin cezbedici birçok şeyden mahrum kalmasına neden olacağını ifade etmektedir. Yine Andersson (1996) da örgütsel sinizmin, yönetime güven, örgüt içindeki zayıf iletişim, kişiler arası nezaketsiz ve adil olmayan davranışlarla yakından ilişkili olduğunu; Kanter ve Mirvis (1989) ise siniklerin iş hayatında liderlerine karşı güven duymadıklarını ve liderlerinin onlara tanıdığı fırsatları istismar edebileceğini belirtmektedir. Öte yandan sinizmin, örgüt kültürüyle yakından ilişkili olan örgütsel bağlılığı (Bedeian, 2007; Wanous ve ark., 2000), örgütsel vatandaşlığı (Andersson ve Bateman, 1997; Evans ve ark., 2011; Jordan ve ark., 2007; Yetim ve Ceylan, 2011), iş doyumunu (Bedeian, 2007; Evans ve ark., 2011), örgütsel adaleti (Bernerth ve ark., 2007) ve örgüt iklimini (Brown ve Creagan, 2008) olumsuz yönde etkilediği görülmektedir. Dolayısıyla da örgütsel sinizmin bu kavramlara ve yukarıda belirtilen güven, öğretimsel iletişim ve işbirlikçi liderlik gibi okul kültürünü oluşturan faktörlere olumsuz etkisinden yola çıkarak okul kültürüne negatif bir etki ettiği, bu sonuçların araştırma sonucuyla da benzer nitelik taşıdığı söylenebilir. Bu sonuçla öğretmenlerin okullarına karşı duydukları kaygı, öfke ve huzursuzluğun okulun amaç ve uygulamalarına inançsızlıklarının ve bu duygu ve inançsızlıklarını destekleyen davra- 100

13 KARADAĞ, KILIÇOĞLU, YILMAZ / Örgütsel Sinizm, Okul Kültürü ve Okul Başarısı: Bir Yapısal Eşitlik Modelleme Çalışması nışlarının, okul içindeki meslektaşlarıyla işbirliğini, iletişimlerini ve birbirlerine güvenlerini olumsuz yönde etkilediği anlaşılmaktadır. Ayrıca olumsuz duygulara sahip öğretmenlerin okuldaki yöneticilerinin liderlik becerilerinden yoksun olduğunu düşündükleri gibi okulun amaçları doğrultusunda hareket etmeye ve mesleki olarak kendilerini geliştirmeye özen göstermediği söylenebilir. Bu durumun aynı zamanda öğretmenlerin okul kültürünün temel bileşenleri olan okulun normlarını, inançlarını, değerlerini ve geleneklerini de olumsuz yönde etkileyebileceği ifade edilebilir. Çalışmanın bir diğer sonucu ise okul kültürünün, okul başarısını olumlu yönde etkilediğidir. Çalışanları birbirine bağlayan ve örgütün paylaşılan değerlerini oluşturan okul kültürü yöneticilerin, öğretmenlerin ve öğrencilerin duygu ve düşüncelerini etkilemesi ve şekillendirmesinin yanı sıra (Deal ve Peterson, 1999); öğrenci başarısı üzerinde önemlidir (Gruenert, 2005). Diğer bir ifadeyle, çalışanların kendilerini rahatça ifade edebildikleri, işbirliğinin ve mesleki gelişimin olduğu okulların kültürü, yaratıcı öğrenme ortamlarına ve öğrenci başarısına yardım etmektedir (Kelly ve ark., 1998). İlgili literatürde de bu iddialara ve çalışmanın sonucuna paralel olarak güçlü okul kültürünün öğrenci başarısını da beraberinde getirdiğini ortaya koyan birçok araştırma sonucuna ulaşılmaktadır (Demirtaş, 2010a, 2010b; Hoy, Tarter ve Hoy, 2006; Kythreotis ve ark., 2010; Macneil ve ark., 2009; Maslowski, 2001; Salfi ve Saeed, 2007; Schoen ve Teddie, 2008; Stolp ve Smith, 1995; Wang, Haertel ve Walberg, 1997; Yahaya ve ark., 2010). Dolayısıyla yöneticilerin okulda işbirliğine yönelik becerilerinin, öğretmenlerin birbirleri arasındaki olumlu iletişimin, işbirliğinin ve birbirlerine karşı güvenin, okulun amaçları doğrultusunda hareket etmelerinin ve mesleki gelişimlerini arttırmalarının öğrenci başarısına da olumlu yönde yansıdığı, kısaca okul kültürünün öğrenci başarısının bir parçası olduğu söylenebilir. Öte yandan bireysel ve örgütsel birçok faktörden etkilendiği düşünülen öğrenci başarısının okul kültürü tarafından %16 düzeyinde etkilenmesi, okul kültürünün öğrenci başarısı üzerinde ne denli önemli olduğunu ortaya koyan diğer bir göstergedir. Çalışmada elde edilen bir diğer sonuç ise öğretmenlerin örgütsel sinizm algılarının, okul başarısına olumsuz yönde etki ettiğidir. Bu durum öğretmenlerin okula karşı olumsuz inanç, duygu ve davranışlarının öğrencilerin başarısını olumsuz etkilediğini gözler önüne sermektedir. Bu sonuç bir diğer anlamda öğretmenlerin performanslarıyla da ilişkili görülebilir; çünkü çalışan performansı ile olumsuz ilişkili olan sinizm (Andersson ve Bateman, 1997; Johnson ve Q Leary-Kelly, 2003; Kalağan ve Aksu, 2010; Kutanis ve Çetinel, 2010) performansı düşük öğretmenleri ortaya çıkaracaktır. Bu bağlamda öğrencinin kendisi, ailesi, okulun fiziki ve örgütsel özellikleri gibi birçok faktörden etkilenen öğrenci başarısında (Ngoma, 2011) öğretmenlerin etkinliği ve performansı göz ardı edilemeyecek derecede önemlidir (Day, Sammons ve Gu, 2008; Goe, Bell ve Little, 2008). Öte yandan çalışmanın bu sonucu örgütsel sinizmle yakından ilişkili olan beklenti teorisiyle de açıklanabilir. Güdülenme teorilerinden biri olan beklenti teorisine göre çalışan, arzu edilir beklentileri doğrultusunda işe karşı çaba gösterir ve gösterdiği çabanın sonucu olarak örgüt içinde ödüllere ulaşacağını düşünmektedir. Dolayısıyla çalışanın bu çaba ve beklentileri onun performansını da doğrudan etkilemektedir (Robbins, 2000). Ayrıca sinizmin başarıya olan etkisi sosyal psikoloji teorilerinden biri olan pygmalion etkisiyle (Rosenthal ve Jacobson, 1968) de açıklanabilir. Kendini gerçekleştiren kehanet olarak da ifade edilen başarıya olan inançsızlık, kendini gerçekleştirebilir ve çalışılan okulların daha önceki başarısızlıkları nedeniyle öğretmenlerde oluşan başarısızlık beklentisi ve inancı başarısızlığı doğurabilir. Bu açıklamayı destekler nitelikte çalışmada da öğretmenlerin örgütsel sinizm algıları daha çok inanç boyutuyla açıklanmaktadır. Dolayısıyla öğretmenlerin okullarında tutarsızlıkların olduğunu düşünmelerinin, yapılması planlanan uygulamalara kuşku ile yaklaşmalarının, okulun politika ve amaçlarına inançsızlığının ve okula karşı olumsuz duygularının okul başarısı üzerine olumsuz yansımalarının olması kaçınılmazdır. Sonuç olarak öğretmenlerin okullarına karşı olumsuz ve yıkıcı duygu, inanç ve davranışlarından oluşan örgütsel sinizm, okulların kültürünü ve okul başarısını olumsuz yönde etkilerken; bu sonucun tersine okul kültürü okul başarısını arttıran bir faktör olarak belirlenmiştir. Okul yöneticisi okul içindeki güvensizlikleri ortadan kaldırarak hesap verebilirliğe ve yüksek ahlaki standartlara sahip bir kültür oluşturarak örgütsel sinizmin bu olumsuz etkisinin üstesinden gelebilir. Ayrıca okul yönetimi yapılan uygulamalarda tutarlı ve okulun amacına uygun hareket ederek öğretmenleri okullarda alınacak kararlara katarak da örgütsel sinizmi ortadan kaldırabilir. Okul içi ve dışı sosyal aktivitelerle birlikte öğretmenlerin çalışma koşulları ve ortamları iyileştirilerek öğretmenlerin gözündeki okul imajı değişebilir. Öte yandan okullarda başarı odaklı bir öğrenme çevresi ve kültürü oluşturularak da öğrencilerin başarısı arttırılabilir. 101

14 Educational Sciences: Theory & Practice 14(1) Educational Consultancy and Research Center DOI: /estp Organizational Cynicism, School Culture, and Academic Achievement: The Study of Structural Equation Modeling Engin KARADAĞ a Eskişehir Osmangazi University Derya YILMAZ c Eskişehir Osmangazi University Gökhan KILIÇOĞLU b Eskişehir Osmangazi University Abstract The purpose of this study is to explain constructed theoretical models that organizational cynicism perceptions of primary school teachers affect school culture and academic achievement, by using structural equation modeling. With the assumption that there is a cause-effect relationship between three main variables, the study was constructed with a causal research design. The population of the study comprised 2447 primary school teachers working at 118 primary schools within the boundaries of the Eskişehir metropolitan area in the academic year. In order to determine the research sample, primary schools were stratified according to their locations in upper, middle, and lower socio-economic areas, five schools were selected for each stratum, and 291 primary school teachers working at a total of 15 schools were included in the study. The data for the study was gathered through the Organizational Cynicism Scale and School Culture Survey, adapted into the Turkish language, in addition to a utilization of schools placement test scores in the academic year. The Organizational Cynicism Scale consists of (i) emotional, (ii) cognitive, and (iii) behavioral dimensions; the School Culture Survey includes (i) instructional communication, (ii) collaborative leadership, (iii) trust, (iv) unity of purpose, (v) teacher collaboration, and (vi) professional development dimensions. For testing theoretically constructed structural equation models, path analysis was used in order to investigate appropriate models, and to adjust measurement error in both latent and observed variables. The study results indicated that organizational cynicism affects school culture and academic achievement negatively while school culture has a positive effect on academic achievement. Key Words Academic Achievement, Cynicism, Organizational Cynicism, School Culture, Structural Equation Model. a Engin KARADAĞ, Ph.D., is an associate professor of Educational Administration. Contact: Eskişehir Osmangazi University, Faculty of Education, Meşelik Campus, Odunpazarı Eskişehir, Turkey. b Gökhan KILIÇOĞLU is a Ph.D. student of Educational Administration. Contact: Eskişehir Osmangazi University, Institute of Educational Sciences, Meşelik Campus, Odunpazarı Eskişehir, Turkey. c Derya YILMAZ is a research assistant of Educational Administration. Her research interests include leadership, organizational change and organizational behavior. Correspondence: Eskişehir Osmangazi University, Faculty of Education, Meşelik Campus, Odunpazarı Eskişehir, Turkey.

15 KARADAĞ, KILIÇOĞLU, YILMAZ / Organizational Cynicism, School Culture, and Academic Achievement: The Study of Structural... Cynicism, mentioned frequently and discussed in different disciplines in recent times, emerged in ancient Greek civilization as a school of thought and way of life. The origin of the concept is thought to have been derived from the Greek word kyon, meaning dog or a school in Cynosarges located near Athens at that time. Although the first cynic character in history is seen as Antisthenes, who was Socrates student, Diogenes of Sinop overshadowed him with his honesty and enlightening ideas that marked the period. Other cynics believed in people rather than institutions; they despised and insulted eminent foundations like religion and the government, finding them unnecessary. Cynics during that period also wanted the elimination of traditions in order to reach freedom and selfsufficiency for a better life. Furthermore, they refused conventional notions of happiness like money, power, and fame, and sought happiness in the pursuit of virtue. The emphasis on this doctrine turned into a contemptuous and unwilling negative attitude, which emerged as a general suspicion of the honesty of people and public statements at the end of the 18 th and beginning of the 19 th century. This modern definition of cynicism is in contrast to its definition in ancient philosophy which emphasizes virtue and moral freedom in liberation from desire (Brandes, Dharwadkar, & Dean, 1999; Dean, Brandes, & Dharwardkar, 1998; Mazella, 2007; Russell, 1972). Cynicism, which has its roots in ancient Greek civilization, is seen today as a personality disorder, and from a psycho-analytic point of view, it is a state in which one possesses a negative ethic with (i) the person s goodness, (ii) internal unrest, and (iii) linguistic actions (Eiguer, 1999) or one s disbelief in his own world in true friendship, love, or concern for others (Bonime, 1966). From a socio-analytical point of view, cynicism is sharing of a belief that a particular institution or system lacks the capacity for approaching others with love and faith (Sievers, 2007). The relevant literature about cynicism provides various definitions and conceptualizations; the concept of cynicism is addressed under six basic frameworks by different scholars in terms of (i) personality cynicism (Cook & Medley, 1954), (ii) social and institutional cynicism (Kanter & Mirvis, 1989), (iii) professional cynicism (O Connell, Holzman, & Armandi, 1986), (iv) employee cynicism (Andersson, 1996), (v) organizational change cynicism (Wanous, Reichers, & Austin, 1994), and (vi) organizational cynicism (Dean et al., 1998). The conceptualization of cynicism has been different in the context of different studies conducted by researchers, but the common focal point of them all is the fact that cynicism is a negative (i) belief, (ii) emotion, and (iii) behavior (Brandes et al., 1999; Dean et al., 1998). In fact, cynicism is often incorrectly referred to as skepticism and distrust in the literature. Even though some authors (Kanter & Mirvis, 1989; Reichers, Wanous, & Austin, 1997) have tried to distinguish these concepts from each other structurally, a consensus has not yet been reached in the literature. However, cynicism is clearly separate from other behaviors and feelings. Cynicism completely depends on an individual s own experiences, and it contains intensely emotional aspects such as frustration, disappointment, shame, and disgust (Brandes et al., 1999; Dean et al., 1998). For example, cynics are not very optimistic about organizational change due to thinking of repeated failures (Stanley, Meyer, & Topolnytsky, 2005). Organizational Cynicism While cynicism is an innate personality trait reflecting generally negative emotions and perceptions like frustration about human behavior, organizational cynicism refers to negative attitudes toward one s employing organization that are composed of cognitive (belief), affective (affect), and behavioral (behavior) dimensions which are (i) one s belief that the organization lacks integrity, (ii) a negative affect toward the organization, and (iii) tendencies towards disparaging and exhibiting critical behaviors toward the organization that are consistent with these beliefs and affects (Abraham, 2000; Andersson, 1996; Dean et al., 1998, p. 345). More specifically, for the cognitive dimension, cynics believe that organizations exhibit a lack of principles constituting organizational integrity like fairness, honesty, and sincerity. For the affective aspect, they have tendencies to exhibit emotional reactions such as fear, anger, hate, disgust, contempt, and shame towards the organization. For the behavioral dimension, cynics may tend to show negative behaviors by pretending, condescending, and making pessimistic predictions about the future course of action in the organization, while being cynical and arrogant; that is, far from having traits like sincerity, openness, and honesty (Brandes, et al., 1999; Dean et al., 1998). Organizational cynicism that is expressed as harmful behavior has some triggers like organizational, individual, and social variables. Organizational change efforts (Ferres & Connel, 2004), management support and psychological resistance 103

16 EDUCATIONAL SCIENCES: THEORY & PRACTICE (Cole, Bruch, & Vogel, 2006), excessive stress, dissatisfaction with organizational expectations, low social support, lack of incentives for improving employee motivation, conflict in organizations, increasing organizational complexity, difficulty in decision making, lack of communication, psychological contract violations (Johnson & Q Leary-Kelly, 2003; Jordan, Schraeder, Field, & Armenakis, 2007; Reichers et al., 1997), sudden and brutal dismissal of employees, unequal distribution of power in the organization, skepticism, anxiety, social exclusion and obsessive personality disorders of the people in the organization, organizational injustice, traditional work values, long working hours, mobbing, downsizing and restructuring of the organization, distorted images of the organization, differences in employment incomes, low organizational performance, job insecurity, and poor leadership skills (Andersson & Bateman, 1997; Ashford, Lee, & Bobko, 1989; Bernerth, Armenakis, Field, & Walker, 2007; Bommer, Rich, & Rubin, 2005; Cartwright & Holmes, 2006; Eaton, 2000; İnce & Turan, 2011; Lind & Tyler, 1988; Roskies & Louis-Guerin, 1990; Özgener, Ögüt, & Kaplan, 2008; Salancik & Meindl, 1984; Tyler, Rasinski, & McGraw, 2006; Wilhelm, 1993) are all reported as leading factors for organizational cynicism in the literature. Cynicism brings about negative consequences as regards employees and the organization. The literature reveals that cynicism decreases employee commitment, employee motivation, and esprit de corps in organizations (Bedeian, 2007; Johnson & Q Leary-Kelly, 2003; Reichers et al., 1997; Wanous, Reichers, & Austin, 2000; Watt & Piotrowski, 2008), job satisfaction (Abraham, 2000; Bedeian, 2007; Johnson & Q Leary-Kelly, 2003; Reichers et al., 1997), extra work charge and job performance (Andersson & Bateman, 1997; Dean et al., 1998; Johnson & Q Leary-Kelly, 2003), organizational citizenship (Andersson & Bateman, 1997; Dean et al., 1998; Reichers et al., 1997), trust of management, inter-organizational communication (Stanley et al., 2005), and altruistic behaviors in the organization (Jordan et al., 2007). On the other hand, organizational cynicism increases employee absences, employee complaints, bad rhetoric, workplace tension, turnover intentions, sarcastic and arrogant attitudes of the employees harming corporate identity (Bedeian, 2007; Dean et al., 1998; Evans, Goodman, & Davis, 2011; Johnson & Q Leary-Kelly, 2003, Wanous et al., 2000; Wilkerson, Evans, & Davis, 2008), behaviors threatening organizational norms and welfare of the organization (Robinson & Bennett, 1997), unethical behaviors (Andersson & Bateman, 1997; Nair & Kamalanabhan, 2010), organizational alienation (Abraham, 2000), emotional burnout (Cropanzano, Rupp, & Byrne, 2003, Johnson & Q Leary-Kelly, 2003), and resistance to organizational change (Ferres & Connel, 2004; Reichers et al., 1997; Stanley et al., 2005; Wanous et al., 2000). Therefore, it is possible that organizational cynicism may bring destructive and negative consequences for teachers in educational organizations. Furthermore, it is likely to harm school culture: the structure and functioning of the school, as well as the school s beliefs, norms and values, traditions and artifacts. Hence, the theoretical framework of the present study emphasizes school culture. School Culture Organizational culture, which forms the basis of the concept of school culture, has become popular in scientific management literature focusing on organizational performance, productivity, managerial effectiveness, and organizational behaviors, and is described using different approaches (Alvesson, 1993; Hofstede, 1998). First, Pettigrew (1979) defined organizational culture as the system of collectively accepted meaning operating for a group at any time (p. 574). Peters and Waterman (1982) also describe organizational culture as a shared set of values, while Smircich (1983) defines the concept as shared meaning, perception, beliefs, and values among members of an organization (p. 345). Schein (1985) provides a more specific definition by emphasizing elements of culture: a pattern of shared beliefs, assumptions, and value systems among a group of people (p. 17). According to Schein (1985), these elements that form organizational culture are (i) artifacts, (ii) values and norms, and (iii) underlying assumptions (p. 25). More specifically, artifacts are expressions such as artistic products, myths, symbols, histories of the organization, program and policies of the organization, as well as behavior patterns and their physical implications (communication mechanisms, coordination, decision making). Values reflect the philosophy, ideology, moral and ethical codes, goals, ideals, and standards of the organization, including basic essentials that provide judgments about what is right or wrong. Norms are unwritten social rules and standards expected from organization members in various situations (Hatch, 1997). Trust, cooperation, openness, close friendship, and group conflict are 104

17 KARADAĞ, KILIÇOĞLU, YILMAZ / Organizational Cynicism, School Culture, and Academic Achievement: The Study of Structural... examples of values, whereas collegial support and solving discipline problems are examples of norms (Hoy & Miskel, 1991). Underlying assumptions are defined as perceptions and evaluations of organization members and their interpersonal relations (Schneider, 1988). In fact, underlying assumptions express organization members beliefs about what the truth is and influence how members perceive of, think, and feel about the organization (Hatch, 1997). Thus, organizational culture refers to the effort to understand the meaning, experienced emotions, atmosphere, character, and image of the organization (Hoy & Miskel, 1991). Similar to organizational culture, school culture is a concept developed in educational administration to explore the meaning, character, and atmosphere of educational organizations (Gruenert, 2005). Therefore, there is no universal definition of school culture, but in general, there are views on what better school culture involves. For example, Hopkins, Ainscow and West (1994) define it as observable behavior patterns, norms, values, philosophy, unwritten policies, and procedures. In other words, school culture is a system of behaviors, actions, and observable arrangements developed continuously among its members (Vaill, 1989 as cited in Evans, 1996). Likewise, Deal and Peterson (1990) define school culture as a pattern of values, beliefs, and traditions generated through history of the school. Generally, school culture refers to a set of shared values that guide the actions of teachers, students, and administrators (Heckman, 1993). Stolp and Smith (1995) also define school culture as a set of meanings that includes norms, values, beliefs, traditions, and myths transmitted historically, even though it may be perceived differently by school members. Although different definitions have been formulated by various researchers, school culture can be better understood by its components; namely, observable arrangements, architecture and routines, historical roots, mission, vision and values of the school, stories and tales, and rituals and ceremonies (Deal & Peterson, 1999). Hence, school culture is a set of norms, values, beliefs, rituals, ceremonies, symbols, and stories that provides the personality of the school. Culture is a significant concept for organizations as it influences them in terms of balance, loyalty, unity, and ability. Findings in the literature show that school culture affects school outcomes (Cheng, 1993; Edmonds, 1979; Fyans & Maehr, 1990). Specifically, a positive school culture influences the motivation of students and teachers, academic achievement of the students, job satisfaction, commitment and cooperation of the teachers, employee dedication and motivation, and structuralization of the school community (Canizo, 2002; Deal & Peterson, 1990, 2000; Giles, 1998; Harris, 2002; Kotter & Heskett, 1992; Masland, 1985; Lima, 2006). Indeed, studies show that one of the important factors affecting student achievement is school culture (Deal & Peterson, 1999; Smith, 2006). Six basic features of school culture in schools with high achievement are (i) a shared vision, (ii) traditions, (iii) collaboration, (iv) shared decisionmaking, (v) innovation, and (vi) communication (Goldring, 2002). Similarly, Gruenert (2000) states that collaborative school culture is an effective school culture typology of the culture typologies that influence student achievement most, since working with cooperation and a sense of confidence, purpose, and team spirit is the basis of creativity and productivity in organizations (Pawlas, 1997). The literature also demonstrates that schools with higher performance possess a school culture that gives importance to concrete indicators such as rituals, traditions, symbols, heroes, stories, and ceremonies (Beare, Caldwell, & Millikan 1989; Bolman & Deal, 1991; Deal & Peterson, 1999), and discrete indicators like beliefs, convictions, values, norms, philosophy, mission, vision, goals, assumptions, and moral values (Alkire, 1995; Beare et al., 1989; Deal & Peterson, 1999; Schein, 1999). Therefore, it is clear that school culture is associated with students academic achievement (Aidla & Vadi, 2007; Cheng, 1993; Dumay, 2009; Gaziel, 1997; Heck & Marcoulides, 1996). More specifically, higher performance in schools is attributed to effective and strong school cultures, while schools with lower performance are believed to possess negative school culture (Van Der Westhuizen, Mosoge, Swanepoel, & Coetsee, 2005). As is clear from the theoretical framework, it is expected that organizational cynicism may have negative effects on schools, both on school culture and academic achievement, like it does on other organizations. Taking into account the relationship between school culture and academic achievement explored in many other studies, the purpose of the present study is to explain constructed theoretical models that examine how organizational cynicism perceptions of primary school teachers affect school culture and academic achievement, by using structural equation modeling. 105

18 EDUCATIONAL SCIENCES: THEORY & PRACTICE Research Design Method This study explains constructed theoretical models for how organizational cynicism perceptions of primary school teachers affect school culture and academic achievement, by using structural equation modeling. Two different models were developed based on organizational cynicism. In order to determine the effect of organizational cynicism on school culture in the first constructed model, and the effect of organizational cynicism and school culture on academic achievement, a causal research design was utilized. Causal research designs emphasize existing cause-and-effect relationships between variables (Karadağ, 2009). In this study, with the assumption that there is a cause-and-effect relationship between organizational cynicism, school culture, and academic achievement variables, organizational cynicism perceptions of teachers were taken as an independent variable and school culture was taken as a dependent variable in the first model; organizational cynicism and school culture were taken as independent variables while academic achievement was taken as a dependent variable in the second constructed model. Besides considering previously-conducted studies about the relationship these three variables have with each other (Cheng, 1993; Kythreotis, Pashiardis, & Kyriakides, 2010; Macneil, Prater, & Busch, 2009; Stolp & Smith, 1995), three preconditions were attained in order to establish a cause-effect relationship between them: (i) temporal precedence, (ii) constant conjunction, and (iii) absence of alternative explanations (Neuman, 2007). Population and Sample The population of the study comprised 2447 primary school teachers working at 118 primary schools within the boundaries of the Eskişehir metropolitan area in the academic year. To determine the research sample, primary schools were stratified with regard to their locations in upper, middle, and lower socio-economic areas (McMillan & Schumacher, 2006), five schools were selected for each stratum, and 291 primary school teachers working at a total of 15 schools were included in the study. Data Collection Tools The data of the study was gathered through a utilization of two scales: the Organizational Cynicism Scale, which reveals teachers perceptions about organizational cynicism, and the School Culture Survey, which elicits school culture perceptions. Academic achievement scores corresponded to placement test scores of the schools in the academic year. Organizational Cynicism Scale: In order to determine teachers organizational cynicism perceptions, the Organizational Cynicism Scale developed by Brandes et al. (1999) was used. The scale is a five-point Likert scale comprising three subscales ((i) affective, (ii) cognitive, (iii) behavioral) with 13 items. After the adaptation of the scale into the Turkish language, confirmatory factor analysis was utilized through a maximum likelihood technique in order to examine its construct validity. Chi-square value (χ 2 ) and the statistical significance level [χ 2 =149.06, df=41] were determined, all with fit indices, through confirmatory factor analysis. Considering the degrees of freedom, the low chi-square (χ 2 ) value showed that scale items corresponded to the gathered data [χ 2 /df=3.6]. Moreover, goodness of fit indices [RMSEA=.09, AGFI=.86, GFI=.91] indicated that the proposed model was acceptable. More specifically, GFI and AGFI values varied between 0 and 1. Although there is no consensus on what relative values for these indices constitute a good fit, values greater than.85 (Anderson & Gerbing, 1984; Cole, 1987; Marsh, Balla, & McDonald, 1988) and.90 (Hoyle & Panter, 2005; Kline, 2005; Schumacker & Lomax, 1996) are recognized as a good fit. RMSEA values obtained in the study varied between 0 and 1, indicating a good fitting. The RMSEA value expresses root mean square error of approximation, and when it is closer to 0, it indicates a perfect fit, contrary to GFI and AGFI values. In fact, RMSEA values less than.05 are considered to indicate a perfect fit, values between.05 and.10 show an acceptable fit, and values greater than.10 indicate a poor fit (MacCallum, Browne, & Sugawara, 1996). In addition, a ratio of chi-square to the degrees of freedom (χ2/df) value that is between 2 and 5 provides a good fit, while values less than 2 show a perfect fit, as this ratio approaches 0 (Hair, Black, Babin, & Anderson, 2010; Jöreskog & Sörbom, 2001). As a result of seven modification indices suggested by confirmatory factor analysis, the two greatest chi-square (χ²) modification indices were used to determine the best fitting in the model. According to the performed modification adjustments and factor analysis results, the Organizational Cynicism Scale was made to consist of 11 items arranged with three factors: (i) affective, 106

19 KARADAĞ, KILIÇOĞLU, YILMAZ / Organizational Cynicism, School Culture, and Academic Achievement: The Study of Structural... (ii) cognitive, and (iii) behavioral. Higher scores on these factors indicated teachers negative affective, cognitive, and behavioral attitudes, beliefs, and behaviors towards their schools. School Culture Survey: For ascertaining teachers school culture perceptions, the School Culture Survey developed by Gruenert (2000) was used. The scale is a five-point Likert scale comprised of six subscales ((i) collaborative leadership, (ii) teacher collaboration, (iii) professional development, (iv) collegial support, (v) unity of purpose, and (vi) learning partnership) with 35 items. After the adaptation of the scale into the Turkish language, confirmatory factor analysis was utilized through a maximum likelihood technique in order to examine its construct validity. Chi-square value (χ2) and statistical significance level [χ2=928.46, df=227] were inspected with all fit indices through confirmatory factor analysis. Considering the degrees of freedom, the low chi-square (χ2) value showed that scale items corresponded to the gathered data [χ2/ df =4.0] (Hair et al., 2010; Jöreskog & Sörbom, 2001). Also, goodness of fit indices [RMSEA=.10, AGFI=.78, GFI=.74] indicated that the proposed model was acceptable (Jöreskog & Sörbom, 2001; MacCallum et al., 1996). As a result of performed modification adjustments suggested by confirmatory factor analysis and factor analysis, the School Culture Survey Scale included 35 items arranged with six factors: (i) instructional communication, (ii) collaborative leadership, (iii) trust, (iv) unity of purpose, (v) teacher collaboration, and (vi) professional development. Specifically, instructional communication included items related to communication behaviors of teachers used for instructional purpose, while the collaborative leadership dimension comprised items on teachers interactions with school leaders and the behaviors facilitating collaboration between teachers. The trust subscale involved teachers trust toward their colleagues and trust of school leaders toward the teachers, whereas the unity of purpose dimension included items about the mission statement of the school and its reflection on education. Teacher collaboration comprised items about behaviors fostering collaborative culture, and the last dimension, professional development, involved items related to teachers feelings about developing new ideas and school improvement. In addition, Cronbach Alpha internal consistency coefficients of the Organizational Cynicism and School Culture Survey were also computed and identified as appropriate. Procedure The aim of this study was to test developed independent theoretical models investigating the relationship between primary school teachers perceptions about organizational cynicism, school culture, and academic achievement. Since these models were formulated using theoretical concepts and structures that cannot be measured directly (organizational cynicism and school culture), their variables can be explained by structural equation modeling with the use of some indicators. In order to develop appropriate models, test them, and unify measurement errors in both observed and latent variables, path analysis was utilized. The methodology of the study consisted of the following stages: (i) Construction of the theoretical model: Two different theoretical models were used in the study. In the first model, a structural equation model suggesting the relationship between organizational cynicism and school culture was constructed. This model involved three main components, namely, two measurement components and a structure component. Of the two measurement components, the first one, organizational cynicism (the exogenous variable of the study), was measured through three observed variables (affective, cognitive, and behavioral). The second measurement component, school culture (the endogenous variable of the study), was measured by six observed variables (instructional communication, collaborative leadership, trust, unity of purpose, teacher collaboration, and professional development). The structural model component theoretically shows the relations between latent variables, such as the relationship between organizational cynicism and school culture. In the model, it was assumed that organizational cynicism perceptions of teachers (exogenous variable) have effects on school culture (endogenous variable). The second model of the study proposed a structural equation model indicating the relationships between organizational cynicism, school culture, and academic achievement. This theoretical model consisted of a structural component that formulated the effect of organizational cynicism and school culture variables (latent variables) on academic achievement (observed variable). Hence, the main purpose of the constructed models was to validate whether such formulations can be acceptable. (ii) Testing of the constructed model: At this stage, it is clear that models describing the relationships between organizational cynicism, school culture, 107

20 EDUCATIONAL SCIENCES: THEORY & PRACTICE and academic achievement variables were constructed with statistical acceptability. For the acceptable models, goodness of fit indices were calculated as follows: GFI [Goodness-of-fit index], AGFI [Adjusted goodness-of-fit index], RMSEA [Root mean square error of approximation], Chisquare [χ 2 ], degrees of freedom [df], the ratio between chi-square and degrees of freedom [χ 2 /df], and t value. Standard values of these indices were considered in the study (Anderson & Gerbing, 1984; Cole, 1987; Jöreskog & Sörbom, 2001; Kline, 2005; Marsh et al., 1988; Schumacker & Lomax, 1996). As a result of acceptable goodness of fit indices, the relationships between variables and structures in the constructed models were accepted as statistically associated with the concerned structures. Results The study proposed two theoretical models that emphasize the effect of organizational cynicism on school culture, and the effects of organizational cynicism and school culture on academic achievement. Before testing the formulated models, correlation analysis and path analysis were performed respectively to examine the relationships between variables and to determine the associations between variables through computing goodness of fit indices. Correlation Analysis Results of the Theoretical Model Mean values, standard deviations, and correlation coefficients of the variables are as follows: the highest mean value of teachers cynicism corresponds to the behavioral aspect [X =2.32, SD=.95], while the lowest value is observed in the affective dimension [X =1.78, SD=.92]. For the school culture variable, the highest mean value belongs to the mission factor [X =3.79, SD=.69], whereas the lowest value belongs to the trust dimension [X =3.55, SD=.73]. In order to determine the relationship between organizational cynicism and school culture scores, a Pearson correlation analysis was conducted, and the results revealed that there are significant negative relationships between organizational cynicism and school culture factors (between -.23 and -.46). Likewise, there is a significant negative relationship between academic achievement and the behavioral aspect of organizational cynicism (r= -.12). Results of the Goodness of Fit Indices Goodness of fit indices for the constructed model with simultaneous contribution of latent and observed variables were determined through GFI, AGFI, RMSEA, χ 2 and χ 2 /df values. GFI, which measures the relative amount of covariance and the total variance explained by the model, was computed as.92 in the first model (organizational cynicism) and.91 in the second model (organizational cynicism, school culture, and academic achievement). Similarly, the AGFI value was calculated as.95 for the first model and.94 for the second model. These goodness of fit values indicate that the models were appropriate for the gathered data (Hoyle & Panter, 2005; Kline, 2005; Schumacker & Lomax, 1996). Moreover, RMSEA, which corresponds to the lack of fit of a model to the population data, was calculated as.06 for the first model and.07 for the second constructed model. Hence, the computed RMSEA values represent the appropriateness of the model for the obtained data (MacCallum et al., 1996). Arrows representing explained and unexplained variances for each latent variable were also included in the structural model. In the study, χ 2 /df values were computed as 2.3 for the first model and 2.5 for the second model, which indicate a good fit between observed and replicated covariance matrices (Hair et al., 2010; Jöreskog & Sörbom, 2001). Path analysis results indicating the relationship between organizational cynicism, school culture, and academic achievement in the constructed models were also considered. Organizational cynicism, the first component and independent variable of the first structural equation model, consisted of three observed variables: affective, cognitive, and behavioral cynicism. Of these observed variables, the cognitive cynicism factor was the highest predictor of organizational cynicism (λ 21 =.96). School culture, the second component and the dependent variable of the constructed model, involved six observed variables, namely, instructional communication, collaborative leadership, trust, unity of purpose, teacher collaboration, and professional development. Of these observed variables, teacher collaboration was the highest predictor of school culture (λ 51 =.94). In the third component of the developed model scrutinizing the effect of organizational cynicism on school culture, organizational cynicism explained -.46 variance of school culture. In the second constructed structural equation model with organizational cynicism, school culture, 108

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı.

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı. ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE KÜLTÜR Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan Örgütün amaçlarına uygun olarak görevlerini yerine getirebilmesi, yaşamını sürdürmesi, karşılaştığı sorunları çözmesi ve gelişimini

Detaylı

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ ÇALIŞANLARININ ÖRGÜTSEL BAĞLILIK DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ: ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ÇALIŞANLARI ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

Doç.Dr. Yavuz CABBAR Dr. Mustafa Kemal TOPCU

Doç.Dr. Yavuz CABBAR Dr. Mustafa Kemal TOPCU Çalışanların Beklenti ve Yükümlülüklerinin İşgücü Verimliliğine Etkilerinin Psikolojik Sözleşme Kuramı Bağlamında Değerlendirilmesi: Ankara Sanayi Odası Üyeleri Örnekleminde Bir Araştırma Doç.Dr. Yavuz

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO501 Eğitimde Program Geliştirme 3 0 3 8

Detaylı

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu. SİSTEM SOSYAL BİR SİSTEM OLARAK SINIF Sınıfta Kültür ve İklim Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.tr Sistem: Aralarında anlamlı ilişkiler bulunan, bir amaç doğrultusunda bir araya getirilen

Detaylı

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON Bireylerin günlük hayatlarının yaklaşık üçte birini geçirdikleri işyerleri, kişi için önemli bir ortamdır. İşyerlerinde

Detaylı

YATÇILARIN MARİNA TERCİHİNDE ALGILANAN HİZMET KALİTESİNİN MARİNA BAĞLILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

YATÇILARIN MARİNA TERCİHİNDE ALGILANAN HİZMET KALİTESİNİN MARİNA BAĞLILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ YATÇILARIN MARİNA TERCİHİNDE ALGILANAN HİZMET KALİTESİNİN MARİNA BAĞLILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Öğr. Gör. Can KARAOSMANOĞLU Yaşar Üniversitesi - MYO Marina ve Yat İşletmeciliği Programı Doç. Dr. İpek KAZANÇOĞLU

Detaylı

GİRİŞ. Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir.

GİRİŞ. Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir. VERİ ANALİZİ GİRİŞ Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir. Bilimsel Bilgi: Kaynağı ve elde edilme süreçleri belli olan bilgidir. Sosyal İlişkiler Görgül Bulgular İşlevsel

Detaylı

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programları Bilimsel Araştırma Yöntemleri I Dr. M. Volkan TÜRKER 7 Bilimsel Araştırma Süreci* 1. Gözlem Araştırma alanının belirlenmesi 2. Ön Bilgi

Detaylı

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Tuna USLU Gedik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Özel Gebze Doğa Hastanesi Sağlık Hizmetleri A.Ş.

Detaylı

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR I. Öğretimde Ölçme ve Değerlendirmenin Gerekliliği... 2 II. Ölçme Kavramı... 3 1. Tanımı ve Unsurları... 3 2. Aşamaları... 3 2.1. Ölçülecek

Detaylı

Güvene dayalı felsefemiz dünyanın her

Güvene dayalı felsefemiz dünyanın her En çok satılan kitapların yazarı Robert Levering tarafından 1992 yılında ABD de kurulmuştur 25 yıldır dünya çapındaki en iyi işyerlerini analiz ve tespit etmekteyiz. 25 yıllık araştırma ve milyonu aşkın

Detaylı

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders)

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Dersin Kodu Dersin Adı T U/L Kredi ECTS EYD-504 Eğitim

Detaylı

SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ

SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ , ss. 51-75. SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ Sefer YAVUZ * Özet Sanayi İşçilerinin Dini Yönelimleri ve Çalışma Tutumları Arasındaki İlişki - Çorum

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI www.muzikegitimcileri.net Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli GİRİŞ İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI Arş. Gör. Zeki NACAKCI

Detaylı

MİLLÎ EĞİTİM UZMAN YARDIMCILIĞI GÜNCELLENMİŞ TEZ KONULARI LİSTESİ

MİLLÎ EĞİTİM UZMAN YARDIMCILIĞI GÜNCELLENMİŞ TEZ KONULARI LİSTESİ MİLLÎ EĞİTİM UZMAN YARDIMCILIĞI GÜNCELLENMİŞ TEZ KONULARI LİSTESİ (Not: Tez konuları listesi 25 yeni tez konusu da ilave edilerek güncellenmiştir.) 1. Öğretmen yetiştirme sisteminde mevcut durum analizi

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1 İstatistik 1 Yığın ve Örnek; Tümevarımcı ve Betimleyici İstatistik 1 Değişkenler: Kesikli ve Sürekli 1 Verilerin Yuvarlanması Bilimsel Gösterim Anlamlı Rakamlar

Detaylı

Yaşam Değerleri Envanterinin Faktör Yapısı ve Güvenirliği. Prof. Dr. Hasan BACANLI Doç. Dr. Feride BACANLI

Yaşam Değerleri Envanterinin Faktör Yapısı ve Güvenirliği. Prof. Dr. Hasan BACANLI Doç. Dr. Feride BACANLI Yaşam Değerleri Envanterinin Faktör Yapısı ve Güvenirliği Prof. Dr. Hasan BACANLI Doç. Dr. Feride BACANLI Rokeach İnsanların sahip oldukları değerler uzun zamandır psikolog ve sosyologların ilgisini çekmiştir.

Detaylı

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi Cilt:22 Sayı:1, Yıl:2007, ss:105-121 MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Murat Selim SELVİ * Hatice ÖZKOÇ

Detaylı

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ Tutum Tutum bir kişinin diğer bir kişi, bir olay veya çevresi ile ilgili olarak negatif veya pozitif tavırdır. Tutum Tutumlar değerler gibi sosyal ve duygusal inşalardır

Detaylı

PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ. Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM

PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ. Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM PROJENİN AMACI Bu projenin temel amacı Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI BİLİMSEL HAZIRLIK GÜZ YARIYILI DERSLERİ EGB501 Program Geliştirmeye Giriş

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ DOÇ.DR. ZEHRA ALTINAY SINIF YONETIMI Bu derste, Sınıf ortamı ve grup etkileşimi Grup türleri Grup ve lider Liderlik türleri Grup içi etkileşimin hedefleri

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Temel olarak bir bilgisayar, çeşitli donanım parçalarını bir araya getirip uygun bir çalışma platformunu

Detaylı

BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ

BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ 359 BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ Osman ÇİMEN, Gazi Üniversitesi, Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı, Ankara, osman.cimen@gmail.com Gonca ÇİMEN, Milli

Detaylı

Çocukların Olumsuz Duyguları ile Baş Etme Ölçeğinin Psikometrik Çalışması

Çocukların Olumsuz Duyguları ile Baş Etme Ölçeğinin Psikometrik Çalışması Çocukların Olumsuz Duyguları ile Baş Etme Ölçeğinin Psikometrik Çalışması Yrd. Doç. Dr. Feyza Çorapçı Boğaziçi Üniversitesi, Psikoloji Bölümü Yrd. Doç. Dr. Bilge Yağmurlu Koç Üniversitesi, Psikoloji Bölümü

Detaylı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

DEĞERLER EĞİTİMİ. Prof. Dr. Emin Karip M illi Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başka nı

DEĞERLER EĞİTİMİ. Prof. Dr. Emin Karip M illi Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başka nı DEĞERLER EĞİTİMİ Prof. Dr. Emin Karip M illi Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başka nı Okulların, sınıfların, okul ile ilgili tüm içerik ve düzenlemelerin niteliği, değerlere ve değerler eğitimine

Detaylı

1 PAZARLAMA ARAŞTIRMASI

1 PAZARLAMA ARAŞTIRMASI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 PAZARLAMA ARAŞTIRMASI 11 1.1. Pazarlama Araştırması Kavramı ve Kapsamı 12 1.2. Pazarlama Araştırmasının Tarihçesi 14 1.3. Pazarlama Araştırması Pazarlama Bilgi Sistemi ve

Detaylı

İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Fulya USLU, Rıdvan KETE Dokuz Eylül Üniversitesi, Buca Eğitim Fakültesi,

Detaylı

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Giriş Öğretim bir sanattır ve her sanat dalında olduğu gibi öğretim alanında da incelikler vardır. Disiplinler arası

Detaylı

YAŞAM MEMNUNİYETİ VE AKADEMİK BAŞARIDA İYİMSERLİK ETKİSİ. Burcu KÜMBÜL GÜLER ** Hamdi EMEÇ ***

YAŞAM MEMNUNİYETİ VE AKADEMİK BAŞARIDA İYİMSERLİK ETKİSİ. Burcu KÜMBÜL GÜLER ** Hamdi EMEÇ *** D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi Cilt:21 Sayı:2, Yıl:2006, ss:129-149 YAŞAM MEMNUNİYETİ VE AKADEMİK BAŞARIDA İYİMSERLİK ETKİSİ Burcu KÜMBÜL GÜLER ** Hamdi EMEÇ *** ÖZET Psikolojinin güncel akımını oluşturan pozitif

Detaylı

SCI - SATIŞ YETKİNLİKLERİ ENVANTERİ DEĞERLENDİRME RAPORU

SCI - SATIŞ YETKİNLİKLERİ ENVANTERİ DEĞERLENDİRME RAPORU DEĞERLENDİRME RAPORU ADI, SOYADI: KURUMU: GÖREVİ: Örnek Kişi ABC Yönetici ÖLÇÜM TARİHİ: 01.01.2015 İnönü Cad. Üçler Apt. 12/5 Gümüşsuyu Taksim 34437 İstanbul Tel: (212) 293 83 45 Fax: (212) 243 07 38 www.pmetrica.com

Detaylı

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 5, Sayı:2, 2003 YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY

Detaylı

İLKÖĞRETİM OKULLARINDA GÖREV YAPAN ÖĞRETMENLERİN ÖRGÜTSEL SİNİZM DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ (UŞAK İLİ ÖRNEĞİ)

İLKÖĞRETİM OKULLARINDA GÖREV YAPAN ÖĞRETMENLERİN ÖRGÜTSEL SİNİZM DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ (UŞAK İLİ ÖRNEĞİ) - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/3, Summer 2012, p. 1475-1497, ANKARA-TURKEY İLKÖĞRETİM OKULLARINDA GÖREV YAPAN ÖĞRETMENLERİN ÖRGÜTSEL

Detaylı

GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ

GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ Doç. Dr. Yakup KARA Ertuğrul YOZGAT (A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı) (İş Müfettişi

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ Sibel AÇIŞLI 1 Ali KOLOMUÇ 1 1 Artvin Çoruh Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü Özet: Araştırmada fen bilgisi

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Bilgisayar, uzun ve çok karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen, mantıksal (lojik) bağlantılara

Detaylı

Bana göre; öğrenemeyen öğrenci yoktur. Herkes öğrenebilir Tüm bilgiler okulda öğrenilebilir Hedeflenen başarı %70-%90 arasındadır.

Bana göre; öğrenemeyen öğrenci yoktur. Herkes öğrenebilir Tüm bilgiler okulda öğrenilebilir Hedeflenen başarı %70-%90 arasındadır. Bana göre; öğrenemeyen öğrenci yoktur. Herkes öğrenebilir Tüm bilgiler okulda öğrenilebilir Hedeflenen başarı %70-%90 arasındadır. Öğrenme bölümlere ayrılır Öğrenme gerçekleşmediyse ek süre ve ek öğrenme

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ ÖRGÜTSEL SİNİZM DÜZEYİNİN ÖLÇÜLMESİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ ÖRGÜTSEL SİNİZM DÜZEYİNİN ÖLÇÜLMESİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA SAĞLIK ÇALIŞANLARININ ÖRGÜTSEL SİNİZM DÜZEYİNİN ÖLÇÜLMESİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA Zekai ÖZTÜRK 1, Nesrin KAHRAMAN 2 Özet Ankara da Kamuya Bağlı Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde görev yapan sağlık çalışanlarının

Detaylı

Proje Ekibi. Hacettepe Üniversitesi Öğrencilerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler. Amaç 02.02.2015

Proje Ekibi. Hacettepe Üniversitesi Öğrencilerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler. Amaç 02.02.2015 Proje Ekibi Hacettepe Üniversitesi lerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler Hacettepe Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Uygulama ve Araştırma Merkezi (PDRMER) Senato Bilgilendirme Toplantısı

Detaylı

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, DEĞERLER, VİZYON

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, DEĞERLER, VİZYON T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, DEĞERLER, VİZYON MİSYON Eğitim, sağlık hizmeti ve araştırmada yenilik ve mükemmelliği teşvik ederek, ulus ve ötesinde, sağlığı korumak ve geliştirmektir.

Detaylı

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ DÜNYANIN EN BÜYÜK MARKALARI, GÖRMENİN ÖTESİNE GEÇTİLER. Onlara Katılın, Bugün. GÖRMENİN ÖTESİNDE GELİŞMEK Karanlıkta Diyalog Nedir? Karanlıkta Diyalog atölye çalışmaları

Detaylı

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER MİSYON Eğitim, sağlık hizmeti ve araştırmada yenilik ve mükemmelliği teşvik ederek, ulus ve ötesinde, sağlığı korumak ve geliştirmektir.

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL PSI 501 İleri İstatistik Zorunlu 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 II. YARIYIL Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 III. YARIYIL

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 KRİZ YÖNETİMİ 11

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 KRİZ YÖNETİMİ 11 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 KRİZ YÖNETİMİ 11 1.1.Krizin Tanımı ve Özellikleri 13 1.2.Kriz Dönemleri 15 1.2.1.Krizin Gelişme Dönemi 15 1.2.1.1. İç ve Dış Değişiklikleri Fark Etmeme ( Körlük) 15 1.2.1.2.

Detaylı

Öğretim Elemanlarının Algılarına Göre Örgütsel Sinizm ile Tükenmişlik Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi *

Öğretim Elemanlarının Algılarına Göre Örgütsel Sinizm ile Tükenmişlik Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi * Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Hacettepe University Journal of Education ISSN:1300-5340 DOI:10.16986/HUJE.2016016393 Öğretim Elemanlarının Algılarına Göre Örgütsel Sinizm ile Tükenmişlik

Detaylı

Editörler Prof. Dr.Mustafa Çelikten & Doç. Dr. Mehmet Özbaş EĞİTİM YÖNETİMİ

Editörler Prof. Dr.Mustafa Çelikten & Doç. Dr. Mehmet Özbaş EĞİTİM YÖNETİMİ Editörler Prof. Dr.Mustafa Çelikten & Doç. Dr. Mehmet Özbaş EĞİTİM YÖNETİMİ Yazarlar Doç.Dr. Emel Gönenç Güler Doç.Dr. Ercan Yılmaz Doç.Dr. Hatice Özutku Doç.Dr. İbrahim Halil Çankaya Doç.Dr. İlhan Günbayı

Detaylı

Okul Yöneticilerinin Etik Liderlik Davranışları ile Öğretmenlerin Örgütsel Sinizm Algıları Arasındaki İlişki

Okul Yöneticilerinin Etik Liderlik Davranışları ile Öğretmenlerin Örgütsel Sinizm Algıları Arasındaki İlişki GEFAD / GUJGEF 34(3): 489-516 (2014) Okul Yöneticilerinin Etik Liderlik Davranışları ile Öğretmenlerin Örgütsel Sinizm Algıları Arasındaki İlişki Relationship between Ethical Leadership Behaviors of School

Detaylı

Liderlikte Güncel Eğilimler. Konuşan Değil, Dinleyen Lider. Şeffaf Dünyada Otantik Lider. Bahçevan İlkesi. Anlam Duygusu Veren Liderlik

Liderlikte Güncel Eğilimler. Konuşan Değil, Dinleyen Lider. Şeffaf Dünyada Otantik Lider. Bahçevan İlkesi. Anlam Duygusu Veren Liderlik Video Başlığı Açıklamalar Süresi Yetkinlikler Liderlikte Güncel Eğilimler Konuşan Değil, Dinleyen Lider Son on yıl içinde liderlik ve yöneticilik konusunda dört önemli değişiklik oldu. Bu videoda liderlik

Detaylı

BÖLÜM II : ÖĞRENCİ DAVRANIŞLARINI ETKİLEYEN SOSYALVE PSİKOLOJİK FAKTÖRLER... 29

BÖLÜM II : ÖĞRENCİ DAVRANIŞLARINI ETKİLEYEN SOSYALVE PSİKOLOJİK FAKTÖRLER... 29 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III BÖLÜM I :YÖNETİM VE SINIF YÖNETİMİ... 11 Yönetim... 13 Sınıf Yönetimi Kavramı... 15 Sınıf Yönetimi... 16 Sınıf Yönetimi Gelişimi... 17 Sınıf Yönetiminin Önemi... 18 Sınıf Yönetimi

Detaylı

Güdülenme ve Öðrenme Stratejileri Ölçeðinin Türkçe Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalýþmasý

Güdülenme ve Öðrenme Stratejileri Ölçeðinin Türkçe Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalýþmasý Güdülenme ve Öðrenme Stratejileri Ölçeðinin Türkçe Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalýþmasý Þener BÜYÜKÖZTÜRK *, Özcan Erkan AKGÜN **, Özden ÖZKAHVECÝ ***, Funda DEMÝREL **** Özet Bu çalýþmanýn amacý

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) Sosyal Psikoloji Uygulamaları HUKUK SAĞLIK DAVRANIŞI KLİNİK PSİKOLOJİ TÜKETİCİ DAVRANIŞI VE PAZARLAMA POLİTİKA ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ SOSYAL

Detaylı

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır.

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. DR.HASAN ERİŞ İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yönetimin temel görevlerinden birisi, örgütü oluşturan

Detaylı

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 KİTABIN İÇİNDEKİLER BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 BÖLÜM-2.BİLİMSEL ARAŞTIRMA Belgesel Araştırmalar...7 Görgül Araştırmalar Tarama Tipi Araştırma...8

Detaylı

MCI - YÖNETİM YETKİNLİKLERİ ENVANTERİ DEĞERLENDİRME RAPORU

MCI - YÖNETİM YETKİNLİKLERİ ENVANTERİ DEĞERLENDİRME RAPORU DEĞERLENDİRME RAPORU ADI, SOYADI: KURUMU: GÖREVİ: Örnek Kişi ABC Yönetici ÖLÇÜM TARİHİ: 01.01.2015 İnönü Cad. Üçler Apt. 12/5 Gümüşsuyu Taksim 34437 İstanbul Tel: (212) 293 83 45 Fax: (212) 243 07 38 www.pmetrica.com

Detaylı

TEKNOLOJĠ PLANLAMASI. Başkent Üniversitesi

TEKNOLOJĠ PLANLAMASI. Başkent Üniversitesi TEKNOLOJĠ PLANLAMASI Başkent Üniversitesi ÖĞRENĠM KAZANIMLARI Bu dersi bitirdiğinizde; Teknoloji planlamasının ne olduğuna ilişkin bilgi edinecek, Teknoloji planlamasının amacını öğrenecek, Teknoloji planı

Detaylı

Ebeveyne Duyulan Güvenin Psikolojik Kontrol ve Zorbalık / Zorbalığa Maruz Kalma Arasındaki Aracı Rolünün İncelenmesi*

Ebeveyne Duyulan Güvenin Psikolojik Kontrol ve Zorbalık / Zorbalığa Maruz Kalma Arasındaki Aracı Rolünün İncelenmesi* Ebeveyne Duyulan Güvenin Psikolojik Kontrol ve Zorbalık / Zorbalığa Maruz Kalma Arasındaki Aracı Rolünün İncelenmesi* Fatih BAYRAKTAR, Ankara Üniversitesi DTCF Psikoloji Bölümü Gözde ÖZDİKMENLİ DEMİR,

Detaylı

GÜZ DANIŞMANLIK'ı sizlerle tanıştırmak ve faaliyetlerini sizlerle paylaşmaktan onur duyuyorum.

GÜZ DANIŞMANLIK'ı sizlerle tanıştırmak ve faaliyetlerini sizlerle paylaşmaktan onur duyuyorum. Değerli Yönetici, GÜZ DANIŞMANLIK'ı sizlerle tanıştırmak ve faaliyetlerini sizlerle paylaşmaktan onur duyuyorum. "Yaşamboyu Öğrenme" ilkesi çerçevesinde bireylerin, çeşitli sektörlerdeki işletmelerin,

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikoloji RPD 101 Not I Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Psikoloji *Psikoloji, pscyhe (ruh) ve logy (bilim) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmektedir. *Psikoloji, hayvan

Detaylı

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Balanced Scorecard DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Bu yöntemin ortaya çıkışı 1990 yılında Nolan Norton Enstitüsü sponsorluğunda gerçekleştirilen, bir yıl süren ve birçok şirketi kapsayan Measuring performance

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir?

Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir? Özgüven Nedir? Özgüven; kendimiz ve yeteneklerimiz hakkında pozitif ve gerçekçi bir anlayışa sahip olduğumuz anlamına gelmektedir. Diğer taraftan, özgüven eksikliği ise; kendinden şüphe duymak, pasiflik,

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma İÇİNDEKİLER Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma 1. FELSEFE NEDİR?... 2 a. Felsefeyi Tanımlamanın Zorluğu... 3 i. Farklı Çağ ve Kültürlerde Felsefe... 3 ii. Farklı Filozofların Farklı Felsefe Tanımları... 5 b.

Detaylı

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ I Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ II Yayın No : 2845 Teknik Dizisi : 158 1. Baskı Şubat 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377 868-4 Copyright Bu kitabın bu basısı için Türkiye deki yayın hakları BETA

Detaylı

Prof. Dr. Münevver ÇETİN

Prof. Dr. Münevver ÇETİN Prof. Dr. Münevver ÇETİN LİDERLİKLE İLGİLİ TANIMLAR Yönetim bilimcilerin üzerinde çok durdukları kavramlardan biri de liderliktir. Warren Bennis in belirttiği gibi, liderlik, üzerinde çok durulan, yazılan

Detaylı

Merkezi Eğilim ve Dağılım Ölçüleri

Merkezi Eğilim ve Dağılım Ölçüleri Merkezi Eğilim ve Dağılım Ölçüleri Soru Öğrencilerin derse katılım düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilen 16 soruluk bir test için öğrencilerin ilk 8 ve son 8 soruluk yarılardan aldıkları puanlar arasındaki

Detaylı

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ Öğr. Gör. Dr. Neslihan GÜNÜŞEN DANIŞMAN Prof.Dr. Besti ÜSTÜN Tanımlayıcı Tükenmişlik Araştırmaları Randomize değil Kesitsel

Detaylı

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 İSTATİSTİK ve SAYISAL BİLGİ 11 1.1 İstatistik ve Önemi 12 1.2 İstatistikte Temel Kavramlar 14 1.3 İstatistiğin Amacı 15 1.4 Veri Türleri 15 1.5 Veri Ölçüm Düzeyleri 16 1.6

Detaylı

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi 186 Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi Filiz Kantek, Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu, Antalya,Türkiye, fkantek@akdeniz.edu.tr

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin

Detaylı

Nimet ERYİĞİT İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ YENİLİK

Nimet ERYİĞİT İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ YENİLİK Nimet ERYİĞİT İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ VE YENİLİK Yay n No : 3084 İşletme-Ekonomi : 652 1. Baskı Mart 2014 İSTANBUL ISBN 978-605 - 333-111 - 7 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay n haklar

Detaylı

5Element Eğitim ve Danışmanlık EĞİTİM KATALOĞU

5Element Eğitim ve Danışmanlık EĞİTİM KATALOĞU 5Element Eğitim ve Danışmanlık EĞİTİM KATALOĞU 2016 Çatışma Yönetimi: Kişi, Ekip ve Organizasyon Değişimi Koçluk Yaklaşımı ile Yönetmek Eğiticinin Eğitimi: Eğitime ve Kişiye Özel Ekip Yönetimi: Bütünsel

Detaylı

ÖRGÜTSEL SİNİZM VE PSİKOLOJİK SÖZLEŞME İHLALİ ARASINDAKİ İLİŞKİYİ BELİRLEMEYE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA*

ÖRGÜTSEL SİNİZM VE PSİKOLOJİK SÖZLEŞME İHLALİ ARASINDAKİ İLİŞKİYİ BELİRLEMEYE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA* JOURNAL OF RECREATION AND TOURISM RESEARCH (JRTR) 2014, 1 (2) ÖRGÜTSEL SİNİZM VE PSİKOLOJİK SÖZLEŞME İHLALİ ARASINDAKİ İLİŞKİYİ BELİRLEMEYE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA* www.jrtr.org Funda KARACAOĞLAN ASLAN 1

Detaylı

Proje Tabanlı Öğrenme Yaklaşımını Temel Alan Çalışmaların Değerlendirilmesi: Türkiye Örneği

Proje Tabanlı Öğrenme Yaklaşımını Temel Alan Çalışmaların Değerlendirilmesi: Türkiye Örneği 8. Ulusal Eğitim Yönetimi Kongresi Proje Tabanlı Öğrenme Yaklaşımını Temel Alan Çalışmaların Değerlendirilmesi: Türkiye Örneği H. Coşkun ÇELİK a,samet GÜNDÜZ b (a) Siirt Üniversitesi, Eğitim Fakültesi,

Detaylı

ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARI ANLAMAK

ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARI ANLAMAK ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARI ANLAMAK Yrd.Doç.Dr. Faruk Levent Marmara Üniversitesi 19 Şubat 2016 3.Marmara Pediatri Kongresi Hilton Kozyatağı, İstanbul ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUK ve ÜSTÜN YETENEKLİLİK KAVRAMI

Detaylı

MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU

MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU Dersin Adı-Kodu: BİS 601 Örnek Genişliği ve Güç Programın Adı: Biyoistatistik Dersin düzeyi Doktora Ders saatleri ve Teori Uyg. Lab. Proje/Alan Çalışması

Detaylı

araştırma alanı Öğrenme Bellek Algı Heyecanlar PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ

araştırma alanı Öğrenme Bellek Algı Heyecanlar PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ GELİŞİM PSİKOLOJİSİ Yaşa bağlı organizmadaki değişimleri inceler Çocuk psikolojisi Ergen Psikolojisi Yetişkin Psikolojisi Deneysel Psikoloji Temel psikolojik süreçler

Detaylı

İş Yerinde Ruh Sağlığı

İş Yerinde Ruh Sağlığı İş Yerinde Ruh Sağlığı Yeni bir Yaklaşım Freud a göre, bir insan sevebiliyor ve çalışabiliyorsa ruh sağlığı yerindedir. Dünya Sağlık Örgütü nün tanımına göre de ruh sağlığı, yalnızca ruhsal bir rahatsızlık

Detaylı

MBA 507 (7) ALGILAMA VE KARAR ALMA

MBA 507 (7) ALGILAMA VE KARAR ALMA MBA 507 (7) ALGILAMA VE KARAR ALMA Algı Bireylerin çevrelerini anlamlandırabilmek adına duyumsal izlenimlerini düzenleme ve yorumlama sürecine verilen isimdir. davranışlarımız algıladığımız dünyaya göre

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not V Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Bireyi Tanıma ve Tanıma Teknikleri *Kendilerine özgü birer varlık olan bireyler, gerek doğuştan

Detaylı

İlköğretim Okulu Öğretmenlerinin Algıladıkları Sosyal Destek ile Örgütsel Güven Düzeyleri Arasındaki İlişki Düzeyi

İlköğretim Okulu Öğretmenlerinin Algıladıkları Sosyal Destek ile Örgütsel Güven Düzeyleri Arasındaki İlişki Düzeyi DURU / Uyum Zorluklarını Yordamada Yalnızlık, Sosyal Destek ve Sosyal Bağlılık Arasındaki... 2569 İlköğretim Okulu Öğretmenlerinin Algıladıkları Sosyal Destek ile Örgütsel Güven Düzeyleri Arasındaki İlişki

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III Ünite:I Eğitim Psikolojisinde Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri 13 Psikoloji ve Eğitim Psikolojisi 15 Eğitim Psikolojisi ve Bilim 17 Eğitim Psikolojisi ve Bilimsel Araştırma

Detaylı

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 1.1. Sonuçlar Araştırmada toplanan verilerin analizi ile elde edilen

Detaylı

13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI. 07-09 Ekim, 2015 Mersin

13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI. 07-09 Ekim, 2015 Mersin 13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI 07-09 Ekim, 2015 Mersin 2 İÇİNDEKİLER Davet Mektubu... 5 Genel Bilgiler... 7 Kurullar... 8 Davetli Konuşmacılar... 12 Paneller

Detaylı

Antalya, 2015 FEP. Katılımcı Anket. Sonuçları

Antalya, 2015 FEP. Katılımcı Anket. Sonuçları FEP Katılımcı Anket Sonuçları Antalya, 2015 w Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitim Programı (TBM) Formatör Eğitim Programı (FEP) Uygulama Değerlendirme Raporu (Yönetici Özeti) Antalya da 10.11.2014 ile

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

Rehberlik bir süreçtir. Bir anda olup biten bir iş değildir. Etkili sonuçlar alabilmek için belli bir süre gereklidir.

Rehberlik bir süreçtir. Bir anda olup biten bir iş değildir. Etkili sonuçlar alabilmek için belli bir süre gereklidir. Rehberlik Servisinin Ve Rehberliğin Tanıtılması Rehberlik Nedir? Rehberlik; eğitimde bir hizmet alanı olarak demokratik ortam içinde öğrencinin bedensel, zihinsel ve sosyal bütün kapasitelerini en ileri

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu OCAK 2013 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri

Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri 5.DÖNEM 6.DÖNEM DERSLER T U K ECTS DERSLER T U K ECTS SNF 301 FEN VE TEK. ÖĞR. 4 0 4 6 SNF 304 TÜRKÇE ÖĞRETIMI 4 0 4 6 SNF 303

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME 2 1. Bütünün kendisini oluşturan parçaların tek başlarına yaratabilecekleri değerlerin toplamından daha fazla bir değer yaratması durumuna sinerji denir. Sinerji ile işletmelerin

Detaylı

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ Dr. Salih DURSUN İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ KAVRAM MODELLER UYGULAMA Beta Yay n No : 2668 İşletme - Ekonomi : 558 1. Baskı Mart 2012 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-692 - 5 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH A.B.D. BİLGİ FORMU

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH A.B.D. BİLGİ FORMU TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH A.B.D. BİLGİ FORMU Bölüm TARİH ANA BİLİM DALI Bölüm Başkanı PROF.DR. AYGÜN ATTAR Bölümün amacı Tarih Anabilim Dalının amacı yüksek

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

Genel Katılıma Açık Eğitimlerimiz Başlıyor!

Genel Katılıma Açık Eğitimlerimiz Başlıyor! Genel Katılıma Açık Eğitimlerimiz Başlıyor! Mavi Akademi, bünyesinde barındırdığı yetki belgeleri ve alanında uzman akademisyenler, sektör tecrübesine sahip baş denetçiler ve uzmanlardan oluşan kadrosuyla

Detaylı