Inşaat Sektöründe Toplam Kalite Yönetimi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Inşaat Sektöründe Toplam Kalite Yönetimi"

Transkript

1 İMO Teknik Dergi, , Yazı 98. Inşaat Sektöründe Toplam Kalite Yönetimi David ARDITI* H. Murat GÜNAYDIN** öz Inşaat sektöründe kabul edilebilir katite düzeyine ulaşmak uzun süredir bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Zaman para ve kaynak~ar, yetersiz veya olmayan kalite yönetimi prosedürleri yüzünden israf edilmektedir. Ilk kez Japonya' da 1950' lerde üretim sektöründe uygulanmaya başlanan Toplam Kalite Yönetimi (TKY) sistemi, son yıllarda ABD firmaları tarafından uygulanmış, verimlilik, maliyet ve güvenilirlik açılarından olumlu sonuçlar vermiştir. Son yıllarda, TKY sisteminin inşaat projelerinde de kullanıldığı gözlenmektedir. Bu yazıda, TKY kavramının gelişmesi ve ana hatları gözden geçirilecek, TKY ilkelerinin inşaat sektörüne uygulanabilirliği tartışılacak, TKY ögelerinin inşaat süreci kalitesine etkileri araştırılacak, ve TKY sisteminin inşaat sektöründe etkin bir şekilde kullanılabilmesi için öneriler yapılacaktır. ABSTRACT Attainment of acceptable levels of quality in the construction industry has long been a problem. Great expenditures of time, money and resources, both human and material, are wasted each year because of inefficient or nonexistent quality management procedures. The manufacturing industry has developed Total Quality Management (TQM) concepts, first applied in J apan and in recent years used in the United States, which have produced many positive effects including increased productivity, decreased product cost and high levels of product reliability. It is now observed that TQM is used to some extent in the construction industry. In this paper, the historical development and main concepts of TQM are briefly reviewed, the level of applicability of TQM to construction projects is discussed, the effects of TQM on the quality of the construction process are investigated, and recommendations are made to use TQM in construction projects in the most effective way. Not: Bu yazı - Yayın Kurulu'na günü ulaşmıştir - 30 Nisan 1997 gününe kadar tartışmaya açıktır. * Prof. Dr. Inşaat ve Mimari Mühendislik Bölümü, Illinois Institute of Technology, USA ** Doktora öğrencisi, İnşaat ve Mimari Mühendislik Bölümü, Illinois Institute of Technology, USA

2 İnşaat Sektöründe Toplam Kalite Yönetimi 1. TOPLAM KALİTE KAVRAMıNıN GEÇMİşİ ve GELİşİMİ Son yıllarda Toplam Kalite Yönetimi (TKY) kavramına karşı belirgin bir ilgi gözlenmektedir. TKY bir organizasyonun her seviyesinde takım çalışmasını ön plana alarak proje kalitesini arttırmaya ve muşteriyi maksimum düzeyde tatmin etmeye yönelik bir kavram olarak tanımlanabilir. Bu kavrama gösterilen ilginin en büyük nedeni Japonya'da ı95ü'lerde başlıyan başarılı uygulamalardır. TKY kavramı üretim sürecinin geli tirilmesi, müşteri ve tedarikçi (kaynak sağlayıcı) katılımı, takım çalışması, muşteriyi tatmin etmeye yönelik eğitim, maliyette diişiış ve hatadan arınmış kaliteli iş üzerinde yoğunlaşır. TKY sistemi ürünün kalitesini kontrol etmekten ziyade ürünü ortaya çıkaran üretim sürecinin devamlı olarak gelişimi ile ilgilenir. TKY kalitenin yönetimi ile değil yönetim sisteminin kalitesi ile uğraşır. Bu yaklaşımda üretim sürecini kontrol için istatiksel yöntemler kullanılır. Burada yönetimin rolü bütün sistem problemlerini çözmek değil, sistem problemlerinin etkin bir şekilde belirtilmesidir. TKY sistemi firmanın bütün aktivitelerinde yeni bir davranış tarzı gerektirir. TKY kavramının büyük bir kısmı W. Edward Deming, Joseph M.Jurar1 ve Philip Crosby'nin 195ü'lerde ABD'de başlattıkları çalışmalara dayanır. Deming ve Juran 195ü'lerde Japon ürün kalitesinin arttırılmasına yardım etmişlerdir. Deming Japonya'ya pek çok defalar giderek üretim sürecinin istatistiksel kontrolü ve üretim sürecinde kalitenin oluşturulması konularında seminerler düzenlendi. Deming üretimde çıkan pek çok sorunun süreçten kaynaklandığını ve bunun da istatistiksel yöntemler kullanılarak kontrol edilebileceği üzerinde durdu. Juran kaliteyi kontrol için yönetimsel bir yaklasım ortaya koydu ve proje bazında takım çalışması ile müşterinin tatmini üzerinde yoğunlaştı, İşçidon en üst düzey yönetim kademesine kadar eğitimin önemi üzerinde durdu. Crosby de "sıfır hata" kavramını ortaya koydu. TKY'yi tanımlayan, uygulamasına yönelik metodları içeren pek çok makale ve kitap Deming, Juran ve Crosby'nin çalışmaları referans gösterilerek basıldı W.Edward Deming Deming Amerikalı bir danışman olarak TKY devriminin babası kabul edilir. 194ü'larda ABD'de uyguladıgı istatistiksel süreç kontrolü ile işyerlerinde kalitenin gelişimine önemli katkılarda bulunmuştur. Fakat General Douglas McArthur tarafından 195ü'lerde Japonya'ya davet edilmesine kadar Deming'in yaklaşımı fark edilmemiştir. Bugün Japonların kaliteli ürünler üretmesindeki başarı Deming'in katkılarına baglanmaktadır. Deming'in [1] yaklasımı kendi sözleri ile şöyle özetlenebilir: "eğer mesajımı birkaç kelime ile yönetime özetlernem gerekirse, bütün yapılacak iş kalitedeki istatistiksel çeşitliliği azaltmaktır derim." Çeşitliliğin azaltılması fikri 1931'de BelI Labratuarlarında çalışarı Shewhart tarafından ortaya konmuştur. Ürün kalitesinin ekonomik kontrolü ile ilgili fikirleri aşağıdaki gibidir [2]: Bütün üretim sistemleri ve süreçler varyasyon gösterirler. 1328

3 David ARDITI, H. Murat CÜNAYDIN Varyasyon rastgele veya özel sebeplerden kaynaklanabilir. için yapılacak degişiklikler- Ozel sebepler, üretim sürecinde verimliliği arttırmak den önce ortadan kaldırılmalıdır. Deming'e göre varyasyonların nedenleri üretim sürecinin içindedir. Deming, problemlerin %94'lük kısmının operatör hatasından değil, sistem hatalarından kaynaklandığını öne sürer [3]. Bu durumun anlaşılması yönetim ve çalışanlar arasındaki ilişkileri etkileyecektir. Deming, yönetimin kendi denetiminde olan olaylar için çalışanları sorumlu tuttuğunu belirtir. Ona göre, asıl gereken, yönetim şeklinin değiştirilmesidir. Yöneticilerin davranışlarında ve uygulamalarında varyasyon gözlenir. Örneğin yöneticilerin sık sık tedarikçi değiştirmeleri üretim sürecinde kullanılan malzemede varyasyana yol açacaktır. Hatta tek bir tedarik kaynağı kullanılsa dahi girdilerde varyasyon söz konusudur. Tedarikçilerin devamlı değiştirilmesi veya çok sayıda tedarikçi kullanılması, bu girdileri kullanan üretim sürecini de daha fazla varyasyana zorlayacaktır. Uretim sürecinde gözlenen varyasyorıun nedenlerinden biri de yöneticilerin çalışanları motive etmek için "korku" faktörünü kullanmalarıdır. Böylece, ortaya çıkan belirsizlik yüzünden, çalışanlar hatalarını saklamaya yönelir, bu da takım çalışmasını ve firma içi rekabeti olumsuz yönde etkiler [4]. Deming'in yayınlarının yanısıra, bazı temel düşünceleri Tenner tarafından da derlenmiştir [5]. Deming, kaliteyi süregenlik (uniformity), diişiik maliyette güvenilebilirlik (dependability) ve pazara uygunluk olarak tanımlar. Kalite yönetimi için öne sürdüğü ondört madde aşağıdaki gibidir [1]. 1. Yeni felsefeyi benimsemek 2. Urün ve servis kalitesini iyileştirme amacından sapmamak. 3. Sadece fiyata dayalı ihale uygulamasına son vermek. 4. Planlama, üretim ve servis süreçlerini devamlı bir şekilde iyileştirmek. 5. Işte yönetimi de içeren çağdaş eğitim ve öğretim metodları sağlamak. 6. Kaliteyi sağlamak için fiziksel kontrole olan bağımlılığı kesmek bunun yerine istatistiksel metodlar kullanmak. 7. Firma içinde yönetimin kalite konusunda liderliğini oluşturmak. 8. Korkuyu dışarı atarak herkesin etkili bir şekilde çalışabilmesini sağlamak. 9. Çalışanlar arasındaki engelleri kaldırmak. 10. Sıfır hata öngören sloganları ortadan kaldırmak. 11. Işgücü için sayısal kotaları ve yönetim için sayısal hedefleri ortadan kaldırmak. 12. Insanların yaptıkları ile övünmelerini önleyen engelleri kaldırmak. 1329

4 İnşaat Sektöründe Toplam Kalite Yönetimi 13. Herkes için kendini geliştirme ve eğitim programları tesis etmek. 14. Bütün sirket çalışanlarını değişimi tamamlamak üzere yönlendirmek. Deming, batı stili yönetimin tümü ile değişime ihtiyacı olduğu görüşünü öne sürerek zayıflıklarını ortaya koymuştur. Bunlar şöyle sıralanabilir: Amaçta süregenlik olmaması: Miişteri değerlerinin karar vermede ön plana alınmaması ve günlük kararların uzun dönem planı ile uyumlu olmaması. Kısa dönem hedeflere ağırlık verilmesi: Kısa dönem hedeflere çok fazla ağırlık verilmesi, müşteri, çalışan, tedarikci ve toplumun ihtiyaçlarına gereken önernin verilmemesi. Performans değerlendirilmesinde sorunlar: Çalışanların değişken ve dengesiz bir sistemde çalıştıklarının gözardı edilmesi ve böylece performans değerlendirme sisteminin yanıl tılması. Yönetim personelinde değişiklikler: Yöneticilerin sık sık iş değiştirmelerinin dönem düşünmeyi desteklemesi. kısa Önemli bilgilerin eksikliği: Yönetimin ihtiyacı olan önemli bilgilere ulaşamaması ve dolayısı ile bu bilgilerin karar verme mekanizmasında kullanılamaması. Deming'e göre kalite kavramında en az ürünler kadar insanlar da önemlidir. Bu kapsamda Deming eğitimin önemini de vurgular. Eğitim, çalışanların organizasyonlarda kullanılan üretim süreçlerini, varyasyonun sebebierini, ve takım çalışmasına olan ihtiyacı anlamalarını sağlar Joseph Juran Deming gibi Juran da ikinci dünya savaşı sonrasında Japonya'nın yeniden inşaası konusunda kalite devrimine önemli katkıda bulunmuştur. Juran da hataların ve kayıpların iş gücü tarafından yapılan yanlışlıklarından çok sistem hatalarından kaynaklandığını vurgular. Ancak Juran, ağırlığını kalitenin yöntemine verir. Juran, kalite kontrol tekniklerinin oldukça iyi geliştiğini fakat kalitenin nasıl yönetilmesi gerektiğine daha az ağırlık verildiğini öne sürer. Juran kalitenin yönetimi ile ilgili fikirlerini 1951 yılına kadar formüle etmiştir. Juran kalitenin pek çok anlamı olduğunu, ancak bunlardan ikisinin önemli olduğunu belirtir [6]: "Kalite müşterinin ihtiyaçları üzerinde odaklaşan ve böylece üründe tatmin sağlıyan özelliklerinden oluşur." "Kalite hatalardan arınmışlıktadır." 1330

5 David ARDITI, H. Murat CÜNAYDIN Evrensel, kabul edilebilir, kapsamlı bir kalite tanımına ihtiyaç olduğunu belirterek "kullanım için uygunluk" (fitness for use) tanımını seçer. Fakat bu tanımın evrensel kabule ulaşmadiğını kabul eder. Kalitenin bazı standartlara uygunlukla tanımlanabileceği şeklindeki gôruşlere katılmaz. Juran'a göre şartnarnelere, prosedürlere ve ihtiyaçlara uygunluk firmanın kalite sorumluluklarını yeterli olarak tanımlamaz. Firma için müşteri ihtiyaçlarının karşılanması ve hatalardan arınmışlık kalitenin tanımı olarak belirtilmelidir. Juran, kalite yönetimi hakkındaki fikirlerin üst düzey yöneticilerine kolay anlaşılabilir bir şekilde sunulmasını vurgulamıştrr. Buna ulaşmak için kalite planlama, kalite kontrol ve kalite geliştirme kavramlarını kullanır [6]. Kalite planlama bir dizi etkinlikten oluşur: Müşterinin kim olduğunun belirlenmesi Muşterinin ihtiyaçlarının belirlenmesi Miişterinin ihtiyaçlarına cevap veren ürün özelliklerinin geliştirilmesi Belirlenen özellikte ürünleri üretebilecek süreçlerin geliştirilmesi Planların uygulanmaya konması Kalite kontrol süreçleri kalite hatalarının önlenmesi veya olduğunda düzeltilmesi ile ilgilidir. Kalite geliştirrne süreci ise Juran'ın TKY hareketine getirdiği önemli bir kavramdır. Celiştirrne süreci TKY'nin kalbidir. Konu hiç bitmeyen, sürekli gelişimdir. Sadece ürünün veya sağlanan servisin kalitesinde değil, kullanılan sürecin kalitesindeki gelişirndir. Juran ürün/servis ve süreç gelişiminin bütün müşteriler için geçerli olduğunu vurgular. Buradaki bütün kelimesinden iç ve dış müşteriler anlaşılmalıdır [6]: Dış miişteriler: Bunlar üründen etkilenen fakat ürünü üreten firmanın elemanı olmayan kurum ve kişilerdir. İç müşteriler: Bunlar firma içindeki diğer bölüm ve kişilerden servis/ürün alan bölüm ve kişilerdir. Müşteri ihtiyaçlarının karşılanması TKY kavramının çekirdeğidir. Bu!ledenle, müşteri-tedarikçi zinciri kalite geliştirme yaklaşımında önemli bir roloynar. Iç ve dış müşteri-tedarikçi zinciri kavramı, hiyerarşik ve fonksiyonel kökenli geleneksel yönetim modellerinde dikkate alınmaz. Halbuki, bu kavram TKY sistemi için önemlidir çünkü TKY sisteminde her bir birim hem müşteri hem tedarikçi görevi üstlenir [5]. Juran kalitenin arttırılması için firmaların uygulayabilecekleri on basamaktan oluşarı bir liste hazırlamıştır [6]: ı. Gelişme için ihtiyaç ve fırsatın farkında olunması. 2. Celişrne için hedeflerin ortaya konması. 1331

6 İnşaat Sektöründe Toplam Kalite Yönetimi 3. Hedefiere ulaşmak için örgütlenilmesi (bir kalite kurulu oluşturulması, sorunların belirlenmesi, projelerin seçilmesi, takımların atanması, kaynakların belirlenmesi.) 4. Eğitimin sağlanması. 5. Sorunların çözümü için ortaya koyulan teklifierin uygulanması. 6. Ilerlemenin rapor edilmesi. 7. Yapılanın takdir edilmesi. 8. Sonuçların iletilmesi. 9. Biriken bilgilerin kaydedilmesi. ıo. Gelişme hızının korunması Philiph B. Crosby TKY konusundaki tartışmalarda sözü edilen "sıfır hata" (zero defects) kavramı Crosby tarafından ı960'larda Pershing füzesi projesinden sorumlu olarak Martin Corporation'da çalışırken ortaya konmuştur. Fikirlerinin çoğu yılları arasındaki tecrübesinden kaynaklanır. "Sıfır hata" kavramı tartışmalı olmakla beraber, Crosby'ye göre kalitenin dört şartından biridir [7]. Bu dört şart basit olmakla birlikte etkili olarak TKY felsefesini yansıtır. Ilk şart, kalite kavramının herkes tarafından aynı şekilde algılanmasıdır. "rniışteri ihtiyaçlarına uygunluk" olarak tanımlar. Kalite'yi İkinci şart, kaliteyi sağlıyacak bir sistemin gerekliliğidir. Bu bir kontrol ve inceleme sistemi değil bir hata önleme sistemidir. Üçüncü şart, kalite performansının "sıfır hata" standardında olmasıdır. Performans "sıfır hata" standardından farklı ise, kalitenin iyileştirilmesi imkanı vardır. Crosby'nin dördüncü şartı kalitenin nasıl ölçülmesi gerektiğini cevaplar. Bunu kalite standardından sapmanın bedeli olarak belirtir. Crosby firmanın bu uyumsuzlukları gidermek için ne kadar harcama yapacağına dair bir seçeneği olduğunu vurgulamak için "bedel" kelimesini "maliyet" kelimesine tercih eder [4]. Crosby üretici firmaların satışlardan kazandıklarının % 25'ini yanlış yaptıkları şeyler için harcadıklarını, hizmet veren firmalarda da operasyon maliyetlerinin en az % 40'ının aynı şekilde harcandığını iddia eder [7]. 1332

7 David ARDITI, H. Murat CÜNAYDIN Juran kalitenin "rniişteri ihtiyaçlarına uygunluk" şeklindeki tanımına yetersiz olduğu gerekçesi ile katılmaz. Ayrıca, Deming ve Juran "sıfır hata" standardını kabul etmezler. J uran kalitede "azalan verimler" (diminishing returns) kanununun geçerli olduğunu belirterek, bir seviyeden sonra kaliteyi iyileştirme maliyetinin bazı küçük hatalara göz yumma maliyetinden çok daha masraflı olacağını belirtir [7]. Deming ise "sıfır hata" kavramının iş gücünü hedeflediğini fakat işçilerin kaliteyi etkileme kabiliyetlerinin sınırlı olduğunu belirtir. Ayrıca, kalite kaybına yol açan sebeplerin daha çok yönetim tarafından kontrol edilebileceğini ekler [1]. 2. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİNİN İLKELERİ TKY'nin ana yapısı bu üç uzmanın gôriişlerinin sentezlenmesi ile daha iyi anlaşılabilir. Bu da her bir uzman tarafından ortaya koyulan kavramların birleştirilmesiyle sağlanabilir. Bu uzmanların hemfikir olduğu noktalar arasında yönetimin sorumluluğu, eğitim ve öğretirnin önemi, kalitenin sürekli olarak arttırılması gereği, ve gelişme sürecinin ölçümü sayılabilir [8]. Kalitenin maliyeti konusuna ise uzmanlar değişik açılardan yaklaşırlar. Crosby ve Juran kalitenin maliyetini kalite ölçüm aracı olarak vurgularken Deming buna karşı çıkar. Deming'e göre tatmin 01- mamı miişterinin maliyetini belirlemek hemen hemen imkansızdır. Yönetimin görevi, çalışanların yardımı ile sistemi geliştirmektir. Deming ve Juran problemlerin % 85'nin yönetim tarafından kontrol edilebileceğini belirtirler. Aynı zamanda, çalışanların sistemdeki problemleri ortaya çıkarıp çözebilecekleri bilgilerle danatılabileceklerini vurgularlar [9]. Muşterinin tatmini ve sürekli kalite artışı TKY'nin temel ilkesidir. TKY kapsamında gösterilen bütün çabalar müşteri tatminine yöneltilrrıiştir. Bu kapsamda, yapılan işte kullanılan metodların sürekli olarak iyileştirilmesi hedeflenmiştir Malsahibinin Tatmin Edilmesi İnşaat endüstrisinin fonksiyonu muşteriye (malsahibine) ihtiyaçlarını karşılayacak bina, tesis ve diğer yapıları sağlamaktır. TKY sisteminin amacı malsahibinin ihtiyaçlarını etkin bir şekilde saptamak ve bu ihtiyaçları karşılıyacak yapıyı en ekonomik şekilde inşa etmektir. Yapı üretim sürecinde kalitenin sağlanması ve böylece pahalı hataların minimize edilmesi malsahibinin tatmin olmasını sağlar. Muşteriler firma içinde ve dışında olabilir. Tasarım aşamasındaki mühendislik ürünleri planlar ve şartrıarnelerdir; miişteriler ise malsahibi ve yüklenicilerdir. Inşaat aşamasındaki ürün tamamlanmış bina veya tesistir; miişteri de bu bina ve tesislerin kullanıcısıdır. Firma seviyesinde (tasarım firması, yüklenici firma, vb.), firmanın içindeki grup ve kişilerin ürün ve servis verdikleri diğer grup ve kişiler iç müşteri sayılırlar. Dış müsterilerin kaliteli bir ürün ile tatmin edilmesinde bu iç miişterilerin ihtiyaçlarının karşılarıması büyük önem taşır. Inşaat projesi sürecindeki her bir taraf (malsahibi, tasarımcı, yüklenici) üç role sahiptir (Şekil L): tedarikci, işleyici ve müşteri [6]. Bu üç rol inşaat sürecinin her seviyesinde görülür. Tasarım aşamasında, malsahibi ("tedarikci") ihtiyaçlarını 1333

8 İnşaat Sektöründe Toplam Kalite Yönetimi tasarımcıya verir. Bu aşamada tasarımcı malsahibinin "rniişterisidir". Tasarımcı "işleyici" rolünde plan ve şartnameleri hazırlar. İnşaat aşamasında, tasarımcı yüklenicinin "tedarikçi" sidir; hazırladığı plan ve şartnameleri yükleniciye ("mü teri") devreder. Yüklenici, "işleyici" rolünde plan ve şartnameleri uygular ve inşaatı tamamlar. Kullanım aşamasında, malsahibi ("mü teri") bina ve tesisleri yükleniciden ("tedarikci") devralır; Malsahibi "işleyici" rolünde bina ve tesislerin kullanımı ve bakımından sorumludur. İnşaat projesi böylece bir üretim süreci olarak tanımlanabilir. Diğer üretim süreçlerinde olduğu gibi, TKY ilkeleri inşaat projesine de kolaylıkla uyarlanabilir [ıo]. MALSAHiBI YÜKLENici Çıktı Girdi Işlem Çıktı Malsahibinin Ihtiyaçlan Tasarım Süreci Planlar ve Şartnameler' Inşaat Süreci Tamamlanmış Yapı Kullanım Süreci 1G;"'; MiMAR t İşlem / MÜHENDIS (ıktı tışıem Girdi ~ MALSAHiBI i Şekil 1. Tipik bir inşaat projesi akış diagramı 2.2. Kalitenin Sürekli Olarak Arttırılması TKY kapsamında yönetimin iki fonksiyonu vardır [11]: ı. Mevcut üretim sürecinde kullanılan metodları geliştirmek. 2. Uretim sürecinde en son teknolojik yenilikleri kullanmak. Kalitenin sürekli artışı üretim sürecinde kullanılan metadların kontrolü ile sağlanabilir. Yapı üretim sürecinde (Şekil ı) her bir aşamanın içinde girdi değişerek çıktı olur; değişimi gerçekleştiren metodlar bir sonraki aşamadaki muşteriyi daha iyi tatmin edebilmek için sürekli olarak geliştirilebilir. Her bir aşamada çalışanlar tedarikçi ve muşteri ile irtibat kurarak o aşamadaki iş üretim sürecini optimize ederler. Bu her bir çalışanın kendi konumu ile birlikte tedarikçi ve miışterinin konumlarını da bilmesini gerektirir. Üretim sürecini geliştirrnek ve böylece hatalardan kurtulmak inşaat sonrasında bulunacak hataların giderilmesinden daha ucuza malolacaktır [8]. 1334

9 David ARDITI, H. Murat CÜNAYDIN TKY kapsamında yönetimin ikinci fonksiyonu teknolojide ve yönetim tekniklerindeki gelişmeleri desteklemektir. Yeniliklerle inşaat performansında büyük sıçramalar yapılabilir. İnşaat endüstrisi her zaman üretim sürecinin geliştirilmesi ile ilgilenmiştir. Bu konuda itici güç maliyetin azaltılması olmuştur. TKY felsefesini uygulamak inşaat kalitesini arttırdığı gibi maliyeti de düşürebilir. TKY sistemi bir kere kurulduktan sonra bu sistemin etkin kalması sistemin sürekli olarak geliştirilmesi ile sağlanabilir. 3. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ ÖGELERİ TKY sisteminin ögeleri altı ana başlıkta toplanabilir [10]: yönetimin sorumluluğu ve liderlik, eğitim, takım çalışması, istatiksel metodlar, kalitenin maliyeti, tedarikçinin katılımı ve müşteri servisi. Bu ögeler Şekil 2'de belirtilmiştir. Şekil 2. Toplam kalite yönetimi sistemini oluşturan öğeler 3.1. Yönetimin Sorumluluğu ve Liderlik TKY bir teknikten ziyade bir kültürdür. Bu kültürün organizasyon tarafından özümsenmesi gerekir. TKY kültürünün yerleşmesi, firmanın uzun dönem performansı ile ilgilenen ve TKY'yı öncelikle hedef alan bir üst yönetimin mevcudiyetine bağlıdır. Bu sorumluluk ve anlayışla üst yönetim alt kademeyi yönlendirebilir. Bu yönlendirme kalite hedeflerinin tesbitini ve bu hedeflere ulaşılması için gereken stratejileri içerir [10]. Yönetim için ilk basamak bir problemin varlığının kabulüdür. Amerikan inşaat sektöründe kullanılan metod "katılım ile yönetim" değil "denetim ile yönetim" dir. Halbuki, uluslararası rekabet ve kaliteli ürünlere olan talebin zorlanması nedeniyle 1335

10 İnşaat Sektöründe Toplam Kalite Yönetimi endüstriler "denetim ile yönetim" in etkinliğini yeniden değerlendirmek durumundadırlar [12]. Inşaat bazında bütçe, program ve muhtemelen kalite hedefleri herbir proje için ayrı tesbit edilmektedir. Proje yöneticileri bu hedeflere ulaşmaları ile değerlendirilirler. Bu metod başarılı, basit, mantıklı ve uyumludur [10]. Ancak, bu sistem denetimler sistemi olduğu için ödüllendirilecek başarılar kısa dönemli olmalı ve kolay ölçülebilmelidir. Ama, kısa dönemdeki hedefler firma içindeki birimler arasında çatışmalara ve çıkmazlara yol açabilir. Kısa dönem hedeflere ulaşmak için ortaya çıkan rekabet firma içindeki haberleşmenin azalmasına ve hatta gerçekle çelişen raporlar üretilmesine yol açabilir. "Denetimle yönetim" organizasyonun dışarıya, miişteri ve ihtiyaçlarına basmaktan çok içe dönük olmasına yol açar [6]. Bu nedenle TKY'nin etkin bir şekilde uygulanabilmesi için üretim sürecinde çalışanların da yönetime katılması önemlidir. "Katılım ile yönetim" bu yaklaşım tarzına en uygun yönetim tarzıdır. Bu katılımdan maksat çalışanların fikirlerini almaktır. Bu fikirler üretim süreci kalitesinin iyileştirilmesinde kullanılabilir. Kalite probleminin varlığı yönetim tarafından kabul edildikten sonra ikinci basamak yönetimin TKY ilke ve öğelerini net bir şekilde anlayıp benimsemesidir. Yönetimin kararlılığı kaliteyi arttıracak aktiviteler için önşarttır, 3.2. Eğitim TKY kapsamında kalite herkesin sorumluluğu haline gelir ve eğitimde firmanın her seviyesi hedef alınır [11]. Yöneticiler, mühendisler, teknisyenler, merkez ve şantiye ofisi elemanları, destek personeli ve saha işgücü için özelolarak hazırlanmış eğitim programları olmalıdır [13]. Inşaatta çalışan mevsimlik işgücü üretim sektöründeki daha sürekli i gücünden değişik özellikler gösterir. Bu değişken durum işgiiciiniın ve özellikle kalifiye elemanların eğitilmesini daha güç hale getirebilir. Fakat zamanla artan sayıda firmanın böyle eğitim programları uygulaması bu sorunu azaltacaktır. Egitim çabası TKY'nin temellerini içermelidir. Bu kapsamda sebep-etki analizleri, takım çalışması, kişiler arası iletişim ve ilişkiler, istatistiksel metodlar ve kalite maliyetinin ölçümü gibi konular ele alınmalıdır. Bunların anlaşılması çalışanlara kendi alanlarında sorunları tesbit ve çözüm önerme imkanını sağlayacaktır. Aşağıdaki ögeler başarılı bir eğitim çalışması için temel teşkil eder ler [14]: Eğitim sadece teknik konuları değil insan ve insan ilişkilerini de ele almalıdır. Eğitim çabasına yöneticiler de dahil edilmelidir. Eğitim çalışmaları gruplara göre özel hazırlanmalı, verilen örneklerde yapılan ise uygunluk göz önünde bulundurulmalıdır. Çalışanlarm eğitime devamlılığı gereklidir ve bu herkes için bir iş şartıdır. Yönetim aktif katılımı ve desteği ile eğitim için gerekli kararlılığı ve desteği göstermelidir. Kriz durumlarında eğitim çalışmaları azaltılmamalıdır. 1336

11 David ARDlTl, H. Murat GÜNAYDIN Eğitimde öğrenilen metod ve teknikler bir an önce iş başında uygulanmalıdır. Eğitim çalışması bir plan kapsamında yapılmalı ve uygulanması ve etkileri dikkatlice takip edilmelidir. Bu çalışmalar ilk önce planlama grubu tarafından seçilmiş pilot takımlarda uygulanmalı ve bunların başarıları ile egitim çabaları desteklenmelidir Takım Çalışması Kalite takımları TKY sürecının başarı ile uygulanması için gereken ortamı sağlarlar. Kalite eğitimi ve kalitenin sürekli olarak iyileştirilmesi iyi planlanmış bir takım çalışması ile yürütülür. Takım çalışmasının üç amacı süreçle ilgilenen herkesin (tedarikçiler, müşteriler ve yükleniciler) kalite iyileştirme aktivitelerine katılmasıdır. Takım çalışmasının odak noktası uygulama usül ve politikalarından sorumlu bir kalite koordinasyon kuruludur. Takımlar bu kurulun öngördügü şekilde kurulur. Takımlar kurulduktan sonra da bu kurul ulaşılan kalite seviyesini korumak ve geliştirmek üzere görevine devam eder. Kurul üyeleri firmanın ihtiyaçlarına bağlı olarak üst yönetim tarafından belirlenir. Kalite koordinasyon kurulu üyeleri genel olarak TKY kavramlarına uyum için bir eğitim görürler. Üyeler TKY temel kavramlarını, nasıl uygulanabileceklerini ve yararlarını iyi anlamalıdırlar [10]. Kalite koordinasyon kurulu firmanın büyüklüğüne göre bir veya birden çok üyeden oluşabilir. Üyeler bütün orfanizasyon için bir kaynak olup aşağıdaki görevlerden sorumludurlar [14] : TKY sistem ve yapısının kurulmasına yardımcı olmak. Eğitim malzemesinin geliştirilmesine yardımcı olmak. Takımlar kendi kendine yeterli oluncaya kadar TKY sürecinde gerekli konularda uzmanlık sağlamak. Takım liderlerini eğitmek ve liderlerin takım elemanlarını olmak. eğitmesine yardımcı TKY uygulama sürecini yönlendirmek ve kaydını tutmak. ilet- Takımların elde ettiği sonuçları yönetime ve firma içindeki diğer takımlara mek. TKY'nin bütün firma seviyesinde (üst yönetimden çalışanlara kadar) uygulanmasını sağlamak. Bütün yönetim kademeleri ve çalışanlar arasında bir bağlantı teşkil etmek. 1337

12 İnşaat Sektöründe Toplam Kalite Yönetimi 3.4. İstatistiksel Metodlar İstatistiksel metodlar TKY süreci için gerekli problem çözme araçlarını sağlarlar. Bunlar aşağıda belirtilen alanlarda takımların işine yarar [15]: Kalite porblemlerinin sebeplerini belirlemek. Bütün takım üyeleri tarafından anlaşılabilecek uygun bir dille iletişimi sağlamak. Verilere dayanarak ölçümleri doğrulamak ve gerekirse tekrarlamak. İ sürecinin geçmişini, şu andaki ve ilerideki durumunu belirlemek. Grup veya kişilerin sübjektif gôriiş ve tercihlerinden çok objektif verilere dayanarak karar vermek. TKY'de problem çözümünde en çok kullanılan istatistiksel araçlar Iami'ye [11] göre çubuk grafikler, sebep-etki diagramları, kontrol tabloları, Pareto diagramları, grafikler, kontrol grafikleri, dağılım grafikleridir Kalitenin Maliyeti Kalitenin maliyeti Crosby [16] ve Juran [6] tarafından öncelikle kalite ölçme aracı olarak diişiiniilmiiştiir. Onların yaklaşımında kalitenin maliyeti TKY sürecinin etkinliğini takip etmek amacı ile kullanılır. Kalitenin maliyeti iki katagoriye ayrılabilir [17]: ı. Hatayı önleme ve durum saptama maliyeti 2. Hatanın maliyeti Bunlar aşağıdaki gibi ifade edilebilirler: Kalite maliyeti = Kontrol maliyeti + Hatanın maliyeti Burada: Kontrol maliyeti = Onleme maliyeti + Durum saptama maliyeti Hatanın maliyeti = İç hataların maliyeti + Dış hataların maliyeti Inşaat kapsamında, önleme maliyetleri yüklenicinin hatalardan kaçınmak için uyguladığı aktivitelerin maliyetleridir. Malsahibinin karar değiştirmesi sonucu ortaya çıkan maliyetler, ve tasarım ve yapılabilirlik analizlerinin maliyetleri önleme maliyetleri kapsamında sayılır. Durum saptama maliyetleri de ürün/servis, ve süreçin belirtilen ihtiyaçlara uygun olup olmadığını belirlemede kullanılan kalite kontrol aktivitelerinden oluşarı maliyetlerdir... Iç hatalar firmanın kendi kontrolündeki aktivitelerden oluşan hataları içerir. Orneğin yüklenicinin şartnameye uygun olmayan bir malzemeyi kullanması iç hata maliyetini arttıracaktır. Dış hatalar ise firmanın kendi kontrolünde olmayan aktivitelerden oluşarı hataları içerir. Alt yüklenici lerin yaptığı hatalar buna örnek gösterilebilir [8]. 1338

13 David ARDlTl, H. Murat GUNAYDIN TKY'nin sağladığı yararların para cinsinden yönetime ifade edilmesi önemlidir. Deming [1]biliı:ı:meyenveya bilinerneyecek maliyetleri n de göz önüne alınması gerektiğini vurgular. Orneğin, aşağıdaki durumlar kalite ve verimliliği arttırabilir, ancak bu artışırı ölçülmesi son derece güçtür. Tatmin olmuş bir müşterinin firmanın iyi yönde tanınmasına ektisi Tatmin olmuş bir çalışanın artan verimliliği Iç ve dış takım çalışmasının olumlu etkileri Yönetimin desteği sayesinde çalışanlar arasında artan işbirliği Kalite eğitimi sayesinde artan kalite bilinci Çalışma gruplarında artan kalite ve verimliliğin diger gruplara zincirleme etkisi Işçinin yaptığı ile övünmesini engelleyen faktörlerin ortadan kalkması 3.6. Tedarikçinin Katılımı ve Müşter-i Servisi Üretim sürecini sürekli geliştirme kavramı TKY'nin temel ilkelerindendir. Kaliteli bir ürünün üretilmesi üretim sürecine katılan taraflar arasındaki ilişkilerden etkilenir [6]. Taraflar tedarikçi, yüklenici ve müşteri olarak sıralanabilir. Süreçteki herhangi bir aşamanın kalitesi bir önceki aşamaya bağlıdır. Bu kavram firma içindeki ve dışındaki tedarikçilere uyarlanabilir. Inşaat sektöründe, yüklenici tarafından inşa edilen projenin kalitesi tasarımcıdan gelen plan ve şartnarnelerin kalitesi ile, satıcılardan alınan malzeme ve ekipmanın kalitesi ile ve alt yüklenici lerin gerçekleştirdiği işlerin kalitesi ile dolaysız olarak ilişkilidir; burada tasarımcı, malzeme ve ekipman satıcıları, ve alt yükleniciler dış tedarikçiler olarak tanımlanır. Yüklenici ekonomi ve kalitede en iyiyi istiyorsa, bu katılımcılarla kısa ve uzun vadeli ilişkilere girmelidir [18]. Gelenekselolarak inşaat endüstrisinde yüklenici, alt yüklenici ve satıcılar en duşiık ihale teklifi usulü ile çalışırlar. Deming [1]fiyat e~iketine bakarak iş verme uygulamasının son bulması gerektiğini vurgulamaktadır. I verme, yüklenicinin yaptığı işlerin kalitesine ve tedarikçileri ile uyumluluğuna bağlı olmalıdır. Bu da ortaklık girişimleri ile sağlanabilir. Yüklenici- tedarikçi arası ilişkiler az sayıda tedarikçiye ve karşılıklı güvene dayanmalıdır.bunun doğruluğu halihazırda endüstriyel inşaat pazarında kanıtlanmıştır [18]. Bazı malsahipleri yüklenicilerde TKY programı olmasını şart koşmaktadırlar; bu da yüklenici firmalarını tedarikçilerle ortaklık kurmaya zorlamaktadır. TKY sürecinin başarılı olması için evrensel katılım gereklidir. Bu sistem miişterinin de katılımını içerir. Yukarıda belirtildiği gibi müşteri üretim sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır. Malsahibine verilecek servisin kalitesi üretim sürecinin kalitesini etkileyecektir. Muşteri servisi, yüklenicinin malsahibine, tedarikçinin yükleniciye, alt yüklenicinin yükleniciye, tasarımcının malsahibine ve yükleniciye verdiği servisleri 1339

14 İnşaat Sektöründe Toplam Kalite Yönetimi kapsar [8]. Muşteri servisi inşaat sektörü için yeni bir konu olduğundan konunun önemi artacaktır. zamanla bu 4. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ VE ISO Cenevre merkezli Uluslararası Standartlar Organizasyonu (ISO) ilk standart serilerini 1987'de yayınlandı. O günden beri bu standartlar ISO standartları olarak anıldı. Temelde bu standartlar, ISO'ya kayıt olan firmanın müşteriye kaliteli ürünler sunmasını temin eder. ISO standartlarına uymak için kayıt olan bir firma, yüksek kaliteli ürünler üretmek için gerekli olan strateji ve prosedürlere sahip olmak durumundadır. Firma onaylanmış üçüncü bir parti tarafından senede 2 kere sistematik bir şekilde denetlenmeyi kabul eder. ISO 9000 serisi olarak bilinen bu standartlar temelde iki tipe ayrılır [19]: ı. Kalite teminatını içeren standartlar: ISO 9001, ISO 9002, ISO Kalite yönetimini içeren standartlar ISO 9004 Bu standartlar şirketlere kalite sistemlerinin uygulanması ve geliştirilmesi ile ilgili rehberler olarak tasarlanmıştır. ISO 9000 diğer dört standarda rehberlik eder niteliktedir. ISO 9001 uygulama açısından en kapsamlı olan standarttır. Çünkü burada tedarikçinin tasarım veya geliştirme ile ilgili sorumluluğu karşımıza çıkar [20]. ISO 9002 genelde tedarikçinin üretimindeki sorumluluğunu kapsar. ISO 9003'ün kullanım alanı ise özellikle son muayene ve test esnasındaki kalite güvencesi ile sınırlandırılmıştir. Kalite yönetimi ile ilgili ilkeler ISO 9004 ile belirlenmiştir. ISO standartları sanıldığının aksine ayrıntılı değildir. ISO standartları ürünün değil üretim sürecinin kalitesi ile ilgilidir. ISO standartları bu kapsamda ele alındığında seri üretim yapan sektörler için oldukça uygundur. Kendine has özellikleri olan inşaat sektörü için bu standartların pek uygun olmadığı ortadadır. TKY sistemi ve her projenin kendine has özel standartları inşaat sektörü için daha uygun bir model sunmaktadır. Fakat ISO standartlarının TKY uygulamalarına iyi bir başlangıç teşkil edeceği bir çok uzmanın ortak gôriışiıd ür. ISO standartları bugün 51 ülkede kabul edilmiştir. Bı;ı;nlarıniçinde AT ve EFTA üyesi ülkelerin tamamı, Japonya, ABD ve Türkiye vardır. Ulkemizde ISO belgesi için başvuru, Türk S~andartları Enstitüsüne (TSE) yapılmaktadır. TSE bu konuda yetkili tek kuruluştur. Ingiltere'de ISO belgesi veren 30 kuruluş olduğu göz önüne alınırsa, TSE'nin bu konuda kısa zamanda yetersiz kalacağı ortadadır. 5. SONUÇ VE ÖNERİLER TKY kavramı birçok sektörde yaygın olarak kullanılmaktadır. Inşaat sektöründe de artan rekabet kaliteyi bir ön şart olarak ortaya çıkarmıştır. İnşaat firmaları kaliteyi arttırma yönünde yeniden yapılanma yoluna girrnişlerdir. Malsahibi kaliteyi bir hedef olarak göstermektedir. Bu durumda, kaliteye ulaşmak için izlenecek yolun iyi bir şekilde tanımlanması gerekir. 1340

15 David ARDITI, H. Murat CÜNAYDIN TKY sistemi, firmaları üretim sürecinin kalitesini arttırmaya yöneltir. Uretim süreci kalitesinin ürün kalitesini etkiliyeceği ortadadır. Bina ve tesislerde erişilen kalite seviyesi, tasarım, inşaat ve kullanım süreçlerindeki kalite ile dolaysız olarak ilişkilidir. İnşaat projesi bir süreç olduğundan bu süreçteki her aşamanın kalitesi kendinden sonraki aşamadaki kaliteyi etkiliyecektir. TKY bir sistem olarak ele alınmalıdır. TKY sistemin ilke ve öğeleri inşaat sektörüne uyarlanabilir. TKY'nin herhangi bir firmaya uygulanması için standart bir yöntem yoktur. TKY uygulamaları her kültür, hatta her firma için değişir. Ancak TKY'nin temel ilkeleri her durum için geçerlidir. Uygulamanın ön şartı yönetimin kararlılığı ve desteğidir. Eğitim bundan sonraki adımdır. Bir inşaat firmasının TKY sistemini uygulayabilmesi için danışmanlara ihtiyacı vardır. Bu danışmanlar sayesinde firma yeniden yapılanmaya ve takım çalışmaları vasıtasıyla TKY konusunda eğitime başlayabilir. TKY uygulamaları için organizasyonun politika ve stratejilerinin net bir şekilde tanımlanması önemlidir. Üretim sürecinin kalitesini arttırmaya yönelik çabalara çalışanlar da katılmalıdır. Kalite artışının proje maliyetini aşağıya çektiği ortadadır. Özellikle inşaat projelerinde yapılan hataların maliyeti göz önüne alınırsa, TKY'nin önemi daha iyi anlaşılır. ISO standartları inşaat sektöründe 'I'KY'nin uygulanması için iyi bir başlangıç teşkil edebilir. TKY sistemi dinamik bir sistemdir. Müşterilerin tatmin edilmesi için kalitenin sürekli olarak arttırılması önemlidir. TKY sistemi sürekli gelişen bir sistem olmak durumundadır. En yüksek kaliteye ulaşabilmek için, her bir firma kendi üretim sürecini geliştirmelidir. Bu kapsamda, az sayıda tedarikçi ile uzun dönemli ilişkiler olumlu sonuç verebilir. Kalite standartları firmanın yaptığı işlerden elde edilecek veriler le desteklenip geliştirile bilir. Kaynaklar [1] Deming, W.E., "Out of the crisis", Cambridge, MA, MIT, [2] Shewhart, W., "Economic control of quality of manufaetured produets", New York, NY, Van Nostrand, [3] Deming, W.E., "The new economics for industry, goverment, education". Cambridge, MA, MIT, [4] Pike, J., Barnes, R., "TQM in aetion", London, U.K., Chapman & Hall, [5] Tenner, A.R., DeToro, T.J., "Total quality management"; three steps to continuous improvement, Reading, MA, Addison-Wesley, [6] Juran, J.M.(Ed.), "Juran's quality control handbook (4th ed.)", New York, NY, McGraw-Hill, [7] Crosby, P.B., "The eternally successful organization", New York, NY, McGraw-Hill, [8] Gunaydın, H.M., "Total quality management in teh construetion industry", MS thesis, IlIinois Institute of Technology, [9] Schmidt, W.H., "TQManager: a praetical guide for managing in a total quality organization", New York, NY, Jossey-Bass,

16 İnşaat Sektöründe Toplam Kalite Yönetimi [10] Burati, J.L., Matthews, M.F., Kalidindi, S.N., "Quality management organizations and techniques", Journal of Construction Engineering and Management, Vol. 118, No.1, , [11] Iarni, M., "Kaizen, the key to Japan's competetive success", New York, NY, Random House, [12] Joiner, RL., Scholtes, P.R., "The quality manager's new job", Qual. Prog., 19(10), 52-56, [13] Smith, S., "How to take part in the quality revolution: a management guide", London, DK, PA Management Consultants, [14] Aubrey, C.A., Felkins, P.K., "Teamwork: involving people in quality and productivity improvement", Milwaukee, Wisc., Quality Press, [15] Perisco, J.,Jr., "Team up for quality improvement", Qual. Prog., 22(1), [16] Crosby, P.R, "Cutting the cost of quality", Boston, Farnsworth Pub., 1967 [17] Burati, J.L., Jr., Farrington. J.J., "Cost of quality deviations in design and construction", Source document 29, Construction Industry Institute, Austin, TX, [18] Oberlender, G.D., "Project management for engineering and construction", New York, NY, McGraw-Hill, [19] Doyle, D., "ISO 9000 quality systems handbook (2nd ed.)". London, DK, Butterworth, [20] Rabbitt, J.T., "The ISO 9000 book". New York, NY, Amacam,

YÖNETİM SİSTEMLERİ 1

YÖNETİM SİSTEMLERİ 1 YÖNETİM SİSTEMLERİ 1 YÖNETİM, en genel anlamıyla, başkaları vasıtasıyla iş yapmak olarak tanımlanır. İktisatçılara göre YÖNETİM, emek, sermaye ve doğal kaynaklar ile beraber üretim faktörlerinden biridir.

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE YÖNETİM SİSTEMLERİ

İŞ SAĞLIĞI VE YÖNETİM SİSTEMLERİ İŞ SAĞLIĞI VE YÖNETİM SİSTEMLERİ YÖNETİM, en genel anlamıyla, başkaları vasıtasıyla iş yapmak olarak tanımlanır. İktisatçılara göre YÖNETİM, emek, sermaye ve doğal kaynaklar ile beraber üretim faktörlerinden

Detaylı

Önceden belirlenmiş sonuçlara ulaşabilmek için organize edilmiş faaliyetler zinciridir.

Önceden belirlenmiş sonuçlara ulaşabilmek için organize edilmiş faaliyetler zinciridir. PROJE YÖNETİMİ Proje: Önceden belirlenmiş sonuçlara ulaşabilmek için organize edilmiş faaliyetler zinciridir. Proje Yönetimi: Kısıtlı zaman, maliyet ve teknik durumları dikkate alarak, projenin en etkin

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Hafta 2 Yrd. Doç. Dr. Semra BORAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak hazırlanan

Detaylı

T. C. KAMU İHALE KURUMU

T. C. KAMU İHALE KURUMU T. C. KAMU İHALE KURUMU Elektronik İhale Dairesi KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ BT Strateji Yönetimi BT Hizmet Yönetim Politikası Sürüm No: 6.0 Yayın Tarihi: 26.02.2015 444 0 545 2012 Kamu İhale Kurumu Tüm hakları

Detaylı

BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI

BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI Dr. Handan TOPÇUOĞLU Ph.D. Dr. Şenay ÖZDEMIR Ph.D. İdeal İş sağlığı Ltd.şti. (HS(G)65 BAŞARILI SAĞLIK VE GÜVENLİK YÖNETİM SİSTEMLERİNİ (UK) TEMEL

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İÇ KONTROL SİSTEMİ VE KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI DERLEYEN CUMALİ ÇANAKÇI Şube Müdürü SUNUM PLANI İç Kontrol

Detaylı

KALİTE KAVRAMI VE KALİTENİN BOYUTLARI

KALİTE KAVRAMI VE KALİTENİN BOYUTLARI KALİTE YÖNETİMİ KALİTE KAVRAMI VE KALİTENİN BOYUTLARI Hizmet veya üründe kalite kavramı için farklı tanımlar kullanılmaktadır. En genel hâliyle ihtiyaçlara uygunluk (Crosby), ürün veya hizmetin değeri

Detaylı

İçİ İç ndek ndek ler Birinci Kısım GİRİŞ 1. Dijital Devrim...3 2. Yeni Ekonomi...19 3. Küreselleşme ve Değişim...35

İçİ İç ndek ndek ler Birinci Kısım GİRİŞ 1. Dijital Devrim...3 2. Yeni Ekonomi...19 3. Küreselleşme ve Değişim...35 İçindekiler Birinci Kısım GİRİŞ 1. Dijital Devrim...3 Küreselleşme... 4 Fütüristlerin Görüşleri... 7 Bilgi Toplumu... 8 Kağıtsız Fabrikalar... 9 Tek Kişilik Şirketler...10 Küresel Üretici...11 Küresel

Detaylı

Yönetim Sistemleri Eğitimleri

Yönetim Sistemleri Eğitimleri Yönetim Sistemleri Eğitimleri ISO 9001-2008 /2015 EĞİTİMİ Kuruluşlarında kalite yönetim sistemi kuracak, geliştirecek ve/veya uygulayacak katılımcılara kalitenin tanımlarını ve kalite yönetim prensiplerini

Detaylı

Toplam Kalite Yönetimi

Toplam Kalite Yönetimi Toplam Kalite Yönetimi Şükriye AKKOYUN Kuzey Marmara BKM Kalite Yönetim Sorumlusu 1 İÇERİK Kalitenin Tanımı Kalitenin Tarihsel Gelişimi Toplam Kalite Yönetimi (TKY) Nedir? TKY nin Temel Kavramları 2 Ne

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ 4.Ders Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER Kalite Planlaması Kalite Felsefesi KALİTE PLANLAMASI Planlama, bireylerin sınırsız isteklerini en üst düzeyde karşılamak amacıyla kaynakların en uygun

Detaylı

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Balanced Scorecard DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Bu yöntemin ortaya çıkışı 1990 yılında Nolan Norton Enstitüsü sponsorluğunda gerçekleştirilen, bir yıl süren ve birçok şirketi kapsayan Measuring performance

Detaylı

KALİTE GÜVENCE SİSTEMİ KERİM ÖZBEYAZ

KALİTE GÜVENCE SİSTEMİ KERİM ÖZBEYAZ KALİTE GÜVENCE SİSTEMİ KERİM ÖZBEYAZ 3.4.4. Toplam Kalite Yönetiminin Başarısını Etkileyen Faktörler 1. İç Faktörler: A. Misyon: B. Vizyon: C. Liderlik Tarzı D. Motivasyon E. Koordinasyon F. Ortak Kültür

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

Toplam Kalite Yönetimi ve Kalite Maliyetleri

Toplam Kalite Yönetimi ve Kalite Maliyetleri A.Ü. SİYASAL BİLGİLER FAKÜLTESİ İŞLETME DOKTORA PROGRAMI Toplam Kalite Yönetimi ve Kalite Maliyetleri Ömer ERDOĞAN Yönetim Muhasebesi Aralık 2014 Kalite Nedir? Kalite en basit tanımıyla, müşteri isteklerine

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

ÜRETİM -YÖNETİM. Ürün nedir? Üretim ve Hizmet nedir? Sizin üretmeyi düşündüğünüz ürün/hizmet nedir?

ÜRETİM -YÖNETİM. Ürün nedir? Üretim ve Hizmet nedir? Sizin üretmeyi düşündüğünüz ürün/hizmet nedir? ÜRETİM -YÖNETİM Ürün nedir? Üretim ve Hizmet nedir? Sizin üretmeyi düşündüğünüz ürün/hizmet nedir? Üretim, insan ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal veya hizmetlerin meydana getirilmesi işlemine denir.

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

ŞİKAYET / İTİRAZ VE GERİ BİLDİRİM PROSEDÜRÜ

ŞİKAYET / İTİRAZ VE GERİ BİLDİRİM PROSEDÜRÜ Sayfa No: 1/5 A. İÇİNDEKİLER Bölüm KONU SAYFA NO REFERANS STANDART MADDESİ TS EN ISO IEC 17020:2012 A. İÇİNDEKİLER 1 B. ŞİKAYET / İTİRAZ VE GERİ BİLDİRİM 2 7.6 1. AMAÇ 2 2. KAPSAM 2 3. SORUMLULUK 2 3.1

Detaylı

ISO NEDİR? TSE, ISO nun üyesi ve Türkiye deki tek temsilcisidir. EN NEDİR?

ISO NEDİR? TSE, ISO nun üyesi ve Türkiye deki tek temsilcisidir. EN NEDİR? ISO Türk Standardları Enstitüsü 132 sayılı kuruluş yasası ile kendisine verilen Standardlara uygun ve kaliteli üretimi teşvik edecek her türlü çalışmayı yapmak ve bunlarla ilgili belgeleri düzenlemek görevini

Detaylı

06.11.2015 15:55:27 BÖLÜM 4 KALİTE VE AKREDİTASYON

06.11.2015 15:55:27 BÖLÜM 4 KALİTE VE AKREDİTASYON 06.11.2015 15:55:27 BÖLÜM 4 KALİTE VE AKREDİTASYON 1 4.1. KALİTE 06.11.2015 15:55:27 Türk Dil Kurumu na göre kalite; Bir ürünün bilinen en iyi özellikleri bünyesinde taşıması durumudur. Diğer tanımlar

Detaylı

TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING)

TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) İstenilen zamanda İstenilen miktarda Her türlü kaynak israfını önleyecek şekilde yapılan üretim Tam Zamanında

Detaylı

III. PwC Çözüm Ortaklığı Platformu Şirketlerde İç Kontrol ve İç Denetim Fonksiyonu* 22 Aralık 2004

III. PwC Çözüm Ortaklığı Platformu Şirketlerde İç Kontrol ve İç Denetim Fonksiyonu* 22 Aralık 2004 III. PwC Çözüm Ortaklığı Platformu Şirketlerde İç Kontrol ve İç Denetim Fonksiyonu* *connectedthinking PwC İçerik İç kontroller İç kontrol yapısının oluşturulmasında COSO nun yeri İç denetim İç denetimi

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Hafta 13 Yrd. Doç. Dr. Semra BORAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak

Detaylı

BÖLÜM 4 İÇ KONTROL SİSTEMİ

BÖLÜM 4 İÇ KONTROL SİSTEMİ BÖLÜM 4 İÇ KONTROL SİSTEMİ Öğr. Gör. Mehmet KÖRPİ KONTROL KAVRAMI İşletmenin belirlenen amaçlarına ulaşması için, işletme yöneticilerinin almış olduğu önlemlere, uyguladığı yöntemlere kontrol usul ve yöntemleri

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri MerSis Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri Bilgi Teknolojileri risklerinize karşı aldığınız önlemler yeterli mi? Bilgi Teknolojileri Yönetimi danışmanlık hizmetlerimiz, Kuruluşunuzun Bilgi

Detaylı

SPICE TS ISO/IEC 15504. Kerem Kemaneci 05.12.2012 Ankara

SPICE TS ISO/IEC 15504. Kerem Kemaneci 05.12.2012 Ankara SPICE TS ISO/IEC 15504 Kerem Kemaneci 05.12.2012 Ankara Süreç Planla Salı Kaynakları Hazırla Uygula Test Et Cuma Pazartesi Perşembe Girdilerin kontrollü şekilde çeşitli kazanımlara dönüştürüldüğü faaliyetler

Detaylı

Kalite Kontrol ve Güvencesi (IE 326) Ders Detayları

Kalite Kontrol ve Güvencesi (IE 326) Ders Detayları Kalite Kontrol ve Güvencesi (IE 326) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Kalite Kontrol ve Güvencesi IE 326 Güz 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ. İl Performans ve Kalite Koordinatörlüğü Tıb.Tek.Fatma Türkan TAŞKIN Ekim 2012

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ. İl Performans ve Kalite Koordinatörlüğü Tıb.Tek.Fatma Türkan TAŞKIN Ekim 2012 TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ İl Performans ve Kalite Koordinatörlüğü Tıb.Tek.Fatma Türkan TAŞKIN Ekim 2012 KALİTE NEDİR? Kalite, kullanıma uygunluktur (Dr.J.M. JURAN) Kalite, ihtiyaçlara uygunluktur(p.b.crosby)

Detaylı

ISO 9000:2000 Kalite Yönetim Sistemleri

ISO 9000:2000 Kalite Yönetim Sistemleri ISO 9000:2000 Kalite Yönetim Sistemleri MÜTEF Kalite Yönetimi Koordinasyon Kurulu ISO 9000:2000 KYS Toplantısı Şubat 2008 1/56 İçerik Çalışma Planı (Durum Değerlendirmesi) Kalite Kavramı ISO 9000 Kalite

Detaylı

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım Kısaca Müşteri İlişkileri Yönetimi Genel Tanıtım Başar Öztayşi Öğr. Gör. Dr. oztaysib@itu.edu.tr 1 MİY Genel Tanıtım 2 MİY Genel Tanıtım İçerik Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir? Neden? Tipleri Nelerdir?

Detaylı

TEKNOLOJĠ PLANLAMASI. Başkent Üniversitesi

TEKNOLOJĠ PLANLAMASI. Başkent Üniversitesi TEKNOLOJĠ PLANLAMASI Başkent Üniversitesi ÖĞRENĠM KAZANIMLARI Bu dersi bitirdiğinizde; Teknoloji planlamasının ne olduğuna ilişkin bilgi edinecek, Teknoloji planlamasının amacını öğrenecek, Teknoloji planı

Detaylı

ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI TARAFINDAN PİLOT SEÇİLEN BÖLGELERDE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI TARAFINDAN PİLOT SEÇİLEN BÖLGELERDE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI TARAFINDAN PİLOT SEÇİLEN BÖLGELERDE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR Yönetim anlayışındaki değişimler "önce insan" anlayışıyla şekillenen, müşteri odaklı, süreçlerle yönetilen,

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ KERİM ÖZBEYAZ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ KERİM ÖZBEYAZ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ KERİM ÖZBEYAZ 3.1.Toplam Kalite Kavramı TK; Bir işletmede yapılan bütün işlerde, müşteri isteklerini karşılayabilmek için şart olan yönetim, insan, yapılan iş, ürün ve hizmet kalitelerinin

Detaylı

KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ TS EN ISO 2015 PROSES YAKLAŞIMI

KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ TS EN ISO 2015 PROSES YAKLAŞIMI KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ TS EN ISO 2015 PROSES YAKLAŞIMI Mustafa DİLEK +90 532 263 4849 mdilekm@hotmail.com Kalite Yönetim Sistemi Kalite yönetim sistemi uygulamak kuruluşa aşağıdaki potansiyel faydaları

Detaylı

Proje Çevresi ve Bileşenleri

Proje Çevresi ve Bileşenleri Proje Çevresi ve Bileşenleri 1.3. Proje Çevresi Proje çevresi, proje performans ve başarısını önemli ölçüde etkiler. Proje takımı; sosyoekonomik, coğrafı, siyasi, yasal, teknolojik ve ekolojik gibi kuruluş

Detaylı

DEVLET MALZEME OFİSİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ UYGULAMA VE ÖDÜL YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

DEVLET MALZEME OFİSİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ UYGULAMA VE ÖDÜL YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar DEVLET MALZEME OFİSİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ UYGULAMA VE ÖDÜL YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde l - Bu Yönergenin amacı, Devlet Malzeme Ofisi Merkez, Taşra Teşkilâtı ve

Detaylı

Doç. Dr. Serdar Öztora Aile Hekimliği Anabilim Dalı

Doç. Dr. Serdar Öztora Aile Hekimliği Anabilim Dalı Doç. Dr. Serdar Öztora Aile Hekimliği Anabilim Dalı AMAÇ Bu dersin sonunda katılımcıların kalite kavramı ve ilişkili faktörler hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır. 2 HEDEFLER Katılımcılar bu

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm Üretim Yönetiminde Temel Kavramlar

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm Üretim Yönetiminde Temel Kavramlar İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm Üretim Yönetiminde Temel Kavramlar 1.1. Giriş... 2 1.2. Üretim Faktörleri ve Üretim... 3 1.3. Üretim ve İşlemler Yönetimi... 6 1.4. Üretim ve İşlemler Yönetiminin Kapsamı... 7

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ (TKY)

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ (TKY) TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ (TKY) Toplam Kalite Yönetimi; Müşterinin beklentisinin aşılmasını hedefleyen, ekip çalışmasını destekleyen, tüm süreçlerin gözden geçirilmesini ve iyileştirilmesini sağlayan bir

Detaylı

Sedona. Eğitim Kataloğu

Sedona. Eğitim Kataloğu Eğitim Kataloğu 1. Organizasyonel yapılanma Organizasyonel yapılanma kapsamında yer alan takım yapıları, yönetim anlayışı, yazılım süreçleri gibi kavramlar, yazılım projelerini başarıya taşıyan yapıtaşları

Detaylı

KAZAN KAZAN FELSEFESİ CRM

KAZAN KAZAN FELSEFESİ CRM KAZAN KAZAN FELSEFESİ CRM SÜHEYLA ŞENOĞLU Müşteri İlişkileri Yöneticisi 1 21. yüzyılı yaşamaya başladığımız, şaşırtıcı ve hızlı değişimlerin yaşandığı dünyada geleneksel pazarlama anlayışını değiştirmek

Detaylı

GİRİŞ. Yrd. Doç. Dr. Aslı Tuncay Çelikel MAN501T Çağdaş İşletme Yönetimi Ders: Toplam Kalite Yönetimi

GİRİŞ. Yrd. Doç. Dr. Aslı Tuncay Çelikel MAN501T Çağdaş İşletme Yönetimi Ders: Toplam Kalite Yönetimi GİRİŞ Bu hafta, 20. yüzyılın son çeyreğinde ortaya çıkarak, çağdaş işletme-yönetim anlayış ile uygulamalarını adeta yeniden biçimlendiren bir şemsiye kavramı; Toplam Kalite Yaklaşımı nı genel hatlarıyla

Detaylı

de i im Kaizen Kamil BOLAT

de i im Kaizen Kamil BOLAT Kaizen Kamil BOLAT Kaizen İyiye doğru değişiklikleri Her gün daha iyi için yapılan küçük değişiklikleri Yavaş, küçük ama sürekli iyileştirmeleri Müşteri memnuniyetini arttırmaya yönelik, herkes tarafından,

Detaylı

KALİTE NEDİR? Kalite, kullanıma uygunluktur Kalite, ihtiyaçlara uygunluktur Kalite, bir ürünün ifade edilen veya beklenen

KALİTE NEDİR? Kalite, kullanıma uygunluktur Kalite, ihtiyaçlara uygunluktur Kalite, bir ürünün ifade edilen veya beklenen KALİTE YÖNETİMİ KALİTE NEDİR? Kalite, kullanıma uygunluktur Kalite, ihtiyaçlara uygunluktur Kalite, bir ürünün ifade edilen veya beklenen ihtiyaçları karşılama kabiliyetini oluşturan özelliklerin toplamıdır.

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri MerSis Bağımsız Denetim Hizmetleri risklerinizin farkında mısınız? bağımsız denetim hizmetlerimiz, kuruluşların Bilgi Teknolojileri ile ilgili risk düzeylerini yansıtan raporların sunulması amacıyla geliştirilmiştir.

Detaylı

Sedona. Nisan 2013 Eğitim Kataloğu

Sedona. Nisan 2013 Eğitim Kataloğu Nisan 2013 Eğitim Kataloğu 8 Nisan 2013 Sedona, yazılım firmalarına ve büyük çaplı organizasyonların bilişim departmanlarına organizasyonel yapılanma, yöneticilik, takım çalışması ve kalite süreçleri alanlarında

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNE GİRİŞ VE İK PLANLAMASI ERKUT HIZ PROVUS BİLİŞİM

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNE GİRİŞ VE İK PLANLAMASI ERKUT HIZ PROVUS BİLİŞİM İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNE GİRİŞ VE İK PLANLAMASI ERKUT HIZ PROVUS BİLİŞİM TEMMUZ 2012 İnsanın yönetimi zordur.çünkü her insan kendine özgüdür. Fiziksel,zihinsel ve duygusal boyutlarıyla anlaşılması ve

Detaylı

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları:

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları: GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile kamu da mali yönetim ve kontrol sisteminin bütünüyle değiştirilerek, uluslararası standartlara ve Avrupa Birliği Normlarına uygun hale getirilmesi

Detaylı

İÇ DENETİM NEDİR? Ali Kamil UZUN, CPA, CFE

İÇ DENETİM NEDİR? Ali Kamil UZUN, CPA, CFE İÇ DENETİM NEDİR? Ali Kamil UZUN, CPA, CFE İçinde bulunduğumuz mayıs ayı Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü (IIA) tarafından tüm dünyada Uluslararası İç Denetim Farkındalık Ayı olarak ilan edilmiştir.

Detaylı

kültürel değişim gayreti Kültürel değişim ğş

kültürel değişim gayreti Kültürel değişim ğş Altı Sigma Nedir? Mühendis ve istatistikçiler tarafından ürün ve proseslerin ince ayarını yapmak için kullanılan ileri derecede teknik bir yöntem Müşteri ihtiyaçlarını kusursuza yakın karşılama hedefi

Detaylı

Şirket Politikamız : Kalite Politikamız :

Şirket Politikamız : Kalite Politikamız : HAKKIMIZDA Ankara merkezli Barkur Enerji-Petrol, her tür ve büyüklükte yapım sözleşmelerini yürütme yeteneğine sahip dinamik ve güçlü bir kadroyla hizmet vermektedir. Gerek yurt içi ofisleri ve gerekse

Detaylı

STANDART VE STANDARDİZASYON

STANDART VE STANDARDİZASYON STANDART VE STANDARDİZASYON İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana karışıklıktan kurtulma ve belirli bir düzen tesis etme gayreti içerisinde olmuştur. Bu düzenleme sürecinin tabiî bir neticesi olarak ortaya

Detaylı

YAPI İŞLETMESİ VE ŞANTİYE TEKNİĞİ 02. Sistem Yaklaşımı ÇEVRESEL SİSTEM

YAPI İŞLETMESİ VE ŞANTİYE TEKNİĞİ 02. Sistem Yaklaşımı ÇEVRESEL SİSTEM Organizasyonel ve Yönetimsel Kuramlarının Gelişimi Sistem Yaklaşımı Bilimsel Yönetim Yaklaşımıı Bürokrasi Yaklaşımı ÇEVRESEL SİSTEM Hedefler ve Değerler Alt Sistemi Teknik Alt Sistemi Yönetimsel Alt Sistemi

Detaylı

Doğal Gaz Dağıtım Sektöründe Kurumsal Risk Yönetimi. Mehmet Akif DEMİRTAŞ Stratejik Planlama ve Yönetim Sistemleri Müdürü İGDAŞ 29.05.

Doğal Gaz Dağıtım Sektöründe Kurumsal Risk Yönetimi. Mehmet Akif DEMİRTAŞ Stratejik Planlama ve Yönetim Sistemleri Müdürü İGDAŞ 29.05. Doğal Gaz Dağıtım Sektöründe Kurumsal Risk Yönetimi Mehmet Akif DEMİRTAŞ Stratejik Planlama ve Yönetim Sistemleri Müdürü İGDAŞ 29.05.2013 İÇERİK Risk, Risk Yönetimi Kavramları Kurumsal Risk Yönetimi (KRY)

Detaylı

Sales For Success. Satış, sadece satış ekiplerinin değil bütün şirketin ana misyonu olmalıdır.

Sales For Success. Satış, sadece satış ekiplerinin değil bütün şirketin ana misyonu olmalıdır. Sales For Success Satışı seven, firmasına tutkuyla bağlı, müşterilerinin her daim yanında olan, neşeli, canlı, yaratıcı ve yılmayan satış profesyonelleri yetiştirmek için; satış ve pazarlama duayeni Sinan

Detaylı

Kalite Yönetim Sistemlerinin Tarihsel Gelişimi, ISO 9000 Standartlar Ailesi, Kalite Yönetim Prensipleri. 2. Hafta

Kalite Yönetim Sistemlerinin Tarihsel Gelişimi, ISO 9000 Standartlar Ailesi, Kalite Yönetim Prensipleri. 2. Hafta Kalite Yönetim Sistemlerinin Tarihsel Gelişimi, ISO 9000 Standartlar Ailesi, Kalite Yönetim Prensipleri 2. Hafta Kalite Yönetim Sistemlerinin Tarihsel Gelişimi ISO 9000 Ailesi 1987 ve 1994 Yılı ISO 8402:

Detaylı

KALİTE YÖNETİM PRENSİPLERİ. Bir kuruluşun başarılı bir şekilde yönetilmesi için, yönetimin sistematik ve metodik olmasını gerektirir.

KALİTE YÖNETİM PRENSİPLERİ. Bir kuruluşun başarılı bir şekilde yönetilmesi için, yönetimin sistematik ve metodik olmasını gerektirir. KALİTE YÖNETİM PRENSİPLERİ Bir kuruluşun başarılı bir şekilde yönetilmesi için, yönetimin sistematik ve metodik olmasını gerektirir. Bir kuruluş için başarılı kalabilmenin şartı ilgili tarafların ihtiyaçlarının

Detaylı

TS EN ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Kurum İçi Bilgilendirme Eğitimi ISO 9001 NEDİR?

TS EN ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Kurum İçi Bilgilendirme Eğitimi ISO 9001 NEDİR? ISO 9001 NEDİR? ISO 9001, tüm imalat ve hizmet şirketleri için hazırlanmış olan ve Kalite Yönetim Sistemi nin gereklerini belirleyen uluslararası bir standarttır. Kurumun mal veya hizmet üretimindeki tüm

Detaylı

FİNAL (11 TEMMUZ 2016)

FİNAL (11 TEMMUZ 2016) ÇEVRESEL VE SOSYAL EYLEM PLANI OKSUT ALTIN MADENİ, TURKİYE (PROJE) FİNAL (11 TEMMUZ 2016) PG1 Çevresel ve in ve Etkilerin Değerlendirilmesi ve Yönetimi 1.1 Projenin çevresel ve sosyal 1 performansı ve

Detaylı

3.DERS YAZILIMDA KALİTENİN ANLAMI

3.DERS YAZILIMDA KALİTENİN ANLAMI 3.DERS YAZILIMDA KALİTENİN ANLAMI 1 1. KALİTE NEDİR? Kalite kavramı insanların ve sistemlerin "hata yapması" ve "mükemmele ulaşma isteği" gerçeğinden ortaya çıkmıştır. Alıcı tarafından aranılan belirli

Detaylı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU VE CEVAPLARLA İÇ KONTROL Ankara-2012 İÇİNDEKİLER 1 Neden İç Kontrol? 2 İç Kontrol Nedir? 3 İç Kontrolün Amacı Nedir? 4 İç Kontrolün Yasal

Detaylı

SİNERJİK YÖNETİM 1. Prof.Dr.Coşkun Can Aktan. Yeni global yönetim anlayışının beş temel boyut üzerine inşa edildiğini

SİNERJİK YÖNETİM 1. Prof.Dr.Coşkun Can Aktan. Yeni global yönetim anlayışının beş temel boyut üzerine inşa edildiğini SİNERJİK YÖNETİM 1 Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Yeni global yönetim anlayışının beş temel boyut üzerine inşa edildiğini söylemek mümkündür. Bunlar; Kalite, Strateji, Sinerji, İnsan ve Bilgi dir: Kalite, son

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ 3.Ders Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER Kalite Maliyetleri Hizmet Kalitesi ve Müşterinin Kalite Algısı Kalite Yönetim Sistemi KALİTE MALİYETLERİ Kalite maliyetleri meydana gelebilecek hataları

Detaylı

SPORDA STRATEJİK YÖNETİM

SPORDA STRATEJİK YÖNETİM SPORDA STRATEJİK YÖNETİM 6.Ders Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER 1 STRATEJİNİN UYGULANMASI ÖRGÜTSEL YAPI Stratejik yönetim sürecinde; Analiz ve teşhisler aşamasında genel çevre, uluslararası çevre, endüstri çevresi

Detaylı

Uzm.. Dr. Rukiye BERKEM Uzm S.B.Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji Bölümü V. Ulusal Kan Merkezleri ve Transfüzyon Tıbbı Kongresi 1818-22 Kasım 2012 Akreditasyon; sağlık hizmeti sunan

Detaylı

Kurumlarda Terminoloji Politikası ve Terminoloji Planlaması

Kurumlarda Terminoloji Politikası ve Terminoloji Planlaması Kurumlarda Terminoloji Politikası ve Terminoloji Planlaması Doç. Dr. Ender Ateşman Hacettepe Üniversitesi Mütercim-Tercümanlık Bölümü Gündem Dil Politikası Terminoloji Politikası Dil Planlaması Terminoloji

Detaylı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. TS EN ISO 9001-2000 Kalite Yönetim Sistemi TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi TS (OHSAS) 18001 İSG Yönetim Sistemi

YÖNETİM SİSTEMLERİ. TS EN ISO 9001-2000 Kalite Yönetim Sistemi TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi TS (OHSAS) 18001 İSG Yönetim Sistemi YÖNETİM SİSTEMLERİ Ülkemiz kuruluşları da Kalite, Çevre ve İş sağlığı ve güvenliği konularına verdikleri önemi göstermek, etkinlik ve verimliliği artırmak amacıyla Yönetim Sistemlerine geçiş için uğraş

Detaylı

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Ayça Tarhan. Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü atarhan@hacettepe.edu.tr

Yrd. Doç. Dr. Ayça Tarhan. Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü atarhan@hacettepe.edu.tr Yrd. Doç. Dr. Ayça Tarhan Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü atarhan@hacettepe.edu.tr Süreç Değerlendirme Nedir? Süreç: Girdileri çıktılara dönüştüren, ilişkili veya etkileşimli etkinlikler

Detaylı

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ Murat BAYRAM Binalarda Enerji Verimliliği Şubesi Şube Müd.V. bayram.bay@gmail.com Enerji Nedir? İş yapabilme kabiliyetidir. Enerji Yönetimi Nedir? Yaşam için gerekli

Detaylı

ISO 9001:2000 KYS nedir, ne yapılacaktır?

ISO 9001:2000 KYS nedir, ne yapılacaktır? ISO 9001:2000 KYS nedir, ne yapılacaktır? 1 Giriş Kurumumuz ISO 9001 Standardı na uyum sağlanması, Ülkeler arası sınırların ortadan kalkmakta olduğu günümüz dünyasında eğitimde rekabet gücümüzün artmasını

Detaylı

T. C. KAMU İHALE KURUMU

T. C. KAMU İHALE KURUMU T. C. KAMU İHALE KURUMU Elektronik İhale Dairesi KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ BT Strateji Yönetimi BT Hizmet Yönetim Politikası Sürüm No: 5.0 Yayın Tarihi: 14.07.2014 444 0 545 2012 Kamu İhale Kurumu Tüm hakları

Detaylı

Kalite Yönetimi GÖKAY HALİBİŞ 120702042

Kalite Yönetimi GÖKAY HALİBİŞ 120702042 Kalite Yönetimi GÖKAY HALİBİŞ 120702042 Kalite Yönetimi NUREL ALKAN - 090702037 Kalite Yönetimi Sabrican Zaim 090702042 Kalite Yönetimi Fatih Dartıcı - 090702074 Kalite Yönetimi Kalite Nedir? Kalite, bir

Detaylı

Kamu kesiminde performans yönetiminin olumlu ve olumsuz yanları - Akademik araştırmadan sonuçlar

Kamu kesiminde performans yönetiminin olumlu ve olumsuz yanları - Akademik araştırmadan sonuçlar Kamu kesiminde performans yönetiminin olumlu ve olumsuz yanları - Akademik araştırmadan sonuçlar Jarmo Vakkuri Yerel Kamu Ekonomileri Profesörü Tampere Üniversitesi, İşletme Bölümü FI-33014 University

Detaylı

NEDEN PROJE YÖNETİM SİSTEMİ?

NEDEN PROJE YÖNETİM SİSTEMİ? + NEDEN PROJE YÖNETİM SİSTEMİ? Proje! Portföy! Program! 3P! Prof.Dr. H.MURAT GÜNAYDIN NURGÜL BİÇER PEM Proje Yönetimi 1 AJANDA! ü Neden Sistem?! ü Fayda ve Maliyetler! ü Organizasyonel gelişim süreçleri

Detaylı

İç Kontrol Nedir? İç kontrol tanımında önemli olan bazı unsurlar şunlardır:

İç Kontrol Nedir? İç kontrol tanımında önemli olan bazı unsurlar şunlardır: İç Kontrol Nedir? İç kontrol kurumların hedeflerine ulaşması ve misyonlarını gerçekleştirmesi; bu yolda ilerlerken önlerine çıkabilecek belirsizliklerin en aza indirilmesi amacıyla uygulanan süreçtir.

Detaylı

Yaz Stajı II (IE 499) Ders Detayları

Yaz Stajı II (IE 499) Ders Detayları Yaz Stajı II (IE 499) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Yaz Stajı II IE 499 Güz 0 0 0 0 6 Ön Koşul Ders(ler)i IE 399 Dersin Dili Dersin Türü

Detaylı

ISO 9001:2015 VE ISO 14001:2015 REVİZYONLARI GELİYOR HAZIR MISINIZ? Move Forward with Confidence

ISO 9001:2015 VE ISO 14001:2015 REVİZYONLARI GELİYOR HAZIR MISINIZ? Move Forward with Confidence ISO 9001:2015 VE ISO 14001:2015 REVİZYONLARI GELİYOR HAZIR MISINIZ? Move Forward with Confidence NEDEN BİR 2015 REVİZYONU? Sürekli değişkenlik gösteren ekonomik, teknolojik ve çevresel sorunların bulunduğu

Detaylı

DEĞİŞİM YÖNETİMİ. Doç.Dr.ARZU UZUN

DEĞİŞİM YÖNETİMİ. Doç.Dr.ARZU UZUN DEĞİŞİM YÖNETİMİ Doç.Dr.ARZU UZUN DEĞİŞEN DÜNYA Bilgi Toplumu Sanayi Toplumu İlkel Toplum Tarım Toplumu Değişen Dünyada Değişen İhtiyaçlar Toplumsal Yaşamın Karmaşıklaşması Gereksinimlerin Farklılaşması

Detaylı

WEB PROJESİ YÖNETİMİ. Belli bir süre içerisinde, belli bir bütçe ile belirlenen hedeflere ulaşmak için uygulanan metodolojik süreçtir.

WEB PROJESİ YÖNETİMİ. Belli bir süre içerisinde, belli bir bütçe ile belirlenen hedeflere ulaşmak için uygulanan metodolojik süreçtir. BÖLÜM 1 1.1 PROJE NEDİR? WEB PROJESİ YÖNETİMİ Belli bir süre içerisinde, belli bir bütçe ile belirlenen hedeflere ulaşmak için uygulanan metodolojik süreçtir. 1.2 PROJELERİN ORTAK UNSURLARI NELERDİR? Başlama

Detaylı

PERFORMANS DEĞERLEME VE KARİYER YÖNETİMİ

PERFORMANS DEĞERLEME VE KARİYER YÖNETİMİ PERFORMANS DEĞERLEME VE KARİYER YÖNETİMİ «Hiçbir müşteri ürünü satın almaz, ürünün kendisi için yapabileceklerini satın alır.» P.F. Drucker 2 Hayat adeta bir ölçüm ve değerleme sürecidir. Performans Değerleme;

Detaylı

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI Bağımsız Denetim Standartları 1. Kilit Terimlerin Belirlenmesi 2. Metnin Çevrilmesi 3. İlk Uzman Kontrolü 4. Çapraz Kontrol İkinci Uzman Kontrolü 5. Metnin

Detaylı

YÖNETİCİ GELİŞTİRME PLUS. Programın Amacı: Yönetici Geliştirme Eğitimi. Yönetici Geliştirme Uzmanlığı Eğitim Konu Başlıkları. Kariyerinize Katkıları

YÖNETİCİ GELİŞTİRME PLUS. Programın Amacı: Yönetici Geliştirme Eğitimi. Yönetici Geliştirme Uzmanlığı Eğitim Konu Başlıkları. Kariyerinize Katkıları YÖNETİCİ GELİŞTİRME 360 Yönetici Geliştirme Eğitimi İşletmelerde kalıcı başarının sağlanması, kurumun stratejik hedefleri ile uyumlu, yüksek performans göstermeye odaklanmış; motive olmuş takımları oluşturmak

Detaylı

PERFORMANS YÖNETİMİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan

PERFORMANS YÖNETİMİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan PERFORMANS YÖNETİMİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Açık, ölçülebilir hedefler başarının göstergeleridir. Yüksek performanslı kuruluşlarda ölçüm bir yaşam biçimidir. Ve lider bu ölçümleri yüksek performanslı

Detaylı

BİLİŞİM EĞİTİM KÜLTÜR ve ARAŞTIRMA DERNEĞİ

BİLİŞİM EĞİTİM KÜLTÜR ve ARAŞTIRMA DERNEĞİ İç Kontrol Uyum Eylem Planı Danışmanlığı İç kontrol ; Sistemli, sürekli, süreç odaklı, kontrollü iyi yönetimi ifade etmektedir. Buradaki kontrol anladığımız tarzda denetimi ifade eden kontrol değildir.

Detaylı

Bilişim Sistemleri Değerlendirme Modeli ve Üç Örnek Olay İncelemesi

Bilişim Sistemleri Değerlendirme Modeli ve Üç Örnek Olay İncelemesi Bilişim Sistemleri Değerlendirme Modeli ve Üç Örnek Olay İncelemesi Özet Dr. Sevgi Özkan ve Prof. Dr Semih Bilgen Enformatik Enstitüsü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara Tel: (312) 210 3796 e-posta:

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ - 3. Copyright: Prof.Dr. Ömer Saatçioğlu

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ - 3. Copyright: Prof.Dr. Ömer Saatçioğlu TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ - 3 Copyright: Prof.Dr. Ömer Saatçioğlu Kalitenin Maliyeti Maliyet Öğeleri Kalite ne maliyette? Yüksek maliyette ürünü düşük maliyette indirgemek disiplinler arası bir problemdir.

Detaylı

Tesis Planlama (IE 407) Ders Detayları

Tesis Planlama (IE 407) Ders Detayları Tesis Planlama (IE 407) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Tesis Planlama IE 407 Bahar 3 0 0 3 3.5 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili Dersin Türü

Detaylı

Enerji Yönetim Sistemleri

Enerji Yönetim Sistemleri Murat Silsüpür Elektrik Mühendisi Kapsam 1. Enerji Yönetimi 2. ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi Standardı 3. Enerji İzleme Sistemi 4. Uygulama Örneği 8 Haziran 2015 Sunu: 2 Enerji Yönetimi Tanım: Minimum

Detaylı

ISO 9001 Kalite Terimleri

ISO 9001 Kalite Terimleri Kalite: Mevcut ve var olan karakteristiklerin şartları karşılama derecesine verilen isimdir (ISO 9000) Kalite Politikası: Kalite ile ilişkili olarak üst yönetim tarafından resmi olarak formüle edilen kuruluşun

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Hafta 4 Yrd. Doç. Dr. Semra BORAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak hazırlanan

Detaylı

Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015. Ömer KEDİCİ

Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015. Ömer KEDİCİ Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015 Ömer KEDİCİ Tanım Enerji yönetimi ; Planlama, Koordinasyon ve Kontrol gibi birbirinden bağımsız olduklarında etkisiz kalabilecek işlevlerin bir araya gelerek oluşturdukları

Detaylı

Kalite Yönetim Sistemleri

Kalite Yönetim Sistemleri Editörler Doç.Dr. E. Mennan Yıldırım / Yrd.Doç.Dr. M. Emin Merter Kalite Yönetim Sistemleri Yazarlar Yrd.Doç.Dr.Cemal İnce Yrd. Doç. Dr. Ediz Güripek Dr.Selin Çavuşoğlu Dr.Nebahat Aral Ayca Özceylan Erkan

Detaylı

ISO 14001:2015 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ KILAVUZU

ISO 14001:2015 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ KILAVUZU ISO 14001:2015 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ KILAVUZU ISO 9001:2015 KYS standardı ile birlikte değişen pazar ve çevresel şartlara uyum için ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi standardı da yeni seviye yönetim

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ Ohsas 18001 Endüstrinin değişik dallarında faaliyet gösteren kuruluşların, faaliyet konularını yerine getirirken, İş Sağlığı ve Güvenliği konusunda da, faaliyet

Detaylı

KALİTE YÖNETİMİ UYGULAMALARI

KALİTE YÖNETİMİ UYGULAMALARI KALİTE YÖNETİMİ UYGULAMALARI İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ KALİTE BİLGİLENDİRME TOPLANTISI Kalite İnsanların Yanlızca Çalışma Hayatı ile İlgili Değil, Tüm Yaşamlarıyla İlgili Bir konudur. Hidayet ŞAHİN TSE hisakys@gmail.com

Detaylı

İÇ MİMARİ PROJELER İÇİN TASARIM AŞAMALARI REHBERİ

İÇ MİMARİ PROJELER İÇİN TASARIM AŞAMALARI REHBERİ www.adtmimarlik.com.tr İÇ MİMARİ PROJELER İÇİN TASARIM AŞAMALARI REHBERİ Basitleştirin. İyi bir tasarımın gücü basitliğindedir. Barbara Kuhr ÖNSÖZ Yeni bir tasarıma başlamak bazen çok zor bir süreç gibi

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME. 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME. 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME 1 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: 3 İşletme bir ekonomik kuruluştur. 3 İşletme bağımsız bir kuruluştur. 3 İşletme sosyal bir kuruluştur. 3 İşletme

Detaylı