İSTANBUL TİCARET ODASI DEVLETİN BANKACILIK SEKTÖRÜNDE DÜZENLEYİCİ DENETLEYİCİ ROLÜ VE TÜRKİYE UYGULAMASI. HAZIRLAYAN Dr. Selami Er

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İSTANBUL TİCARET ODASI DEVLETİN BANKACILIK SEKTÖRÜNDE DÜZENLEYİCİ DENETLEYİCİ ROLÜ VE TÜRKİYE UYGULAMASI. HAZIRLAYAN Dr. Selami Er"

Transkript

1

2 İSTANBUL TİCARET ODASI DEVLETİN BANKACILIK SEKTÖRÜNDE DÜZENLEYİCİ DENETLEYİCİ ROLÜ VE TÜRKİYE UYGULAMASI HAZIRLAYAN Dr. Selami Er YAYIN NO: İstanbul, 2009

3 Copyright İTO Tüm haklar saklıdır. Bu yayının hiç bir bölümü, yazarın ve İTO'nun önceden yazılı izni olmaksızın mekanik olarak, fotokopi yoluyla veya başka herhangi bir şekilde çoğaltılamaz. Eserin bazı bölümleri veya paragrafları, sadece araştırma veya özel çalışmalar amacıyla, yazarın adı ve İTO belirtilmek suretiyle kullanılabilir. ISBN (Basılı) ISBN (Elektronik) İTO ÇAĞRI MERKEZİ Tel: (212) İTO yayınları için ayrıntılı bilgi Bilgi ve Doküman Yönetimi Şubesi Dokümantasyon Servisi'nden alınabilir. Tel : (212) Faks : (212) E-posta : İnternet: Odamız yayınlarına tam metin ve ücretsiz olarak internetten ulaşabilirsiniz. YAYINA HAZIRLIK, BASKI, CİLT VİMEK AJANS Reklamcılık Matbaacılık Tel: Fax: w w w. vimekaj ans.com

4 ÖNSÖZ Çağımız, ekonomiyi merkeze yerleştiren bir yapılanma ile geleceğini şekillendirmektedir. Bu durum modern devletlerin ortaya çıktığı ilk günden bugüne kadar geçerliliğini korumuş bir yaklaşım olmakla birlikte, yaşayacağımızı öngörebildiğimiz gelecek zaman diliminde de geçerliliğini sürdürecektir. Bu yüzden de modern dünyanın en önemli sorun alanlarından birini ekonomi oluşturmaktadır. Her defasında buhran ya da kriz gibi tanımlamalarla içine düştüğü açmazı anlamlandırmaya ve çıkış yolu yaratmaya çalışan modern dünya, bu döngünün neticesinde devamlı bir evrimleşme sürecinde ekonomik sistemini bir ileri aşamaya taşımak için sistemli bir şekilde birçok uygulamayı devreye sokmaktadır. Süreç içinde ekonominin yapı taşlarından biri olan bankaların kalkmdırıcı gücünün keşfedilmesi, devlet eliyle ilk hamlelerin yapılması, elinde kaynak bulunduran elitin bu kaynağı sisteme dahil etme çabası, serbestleşme düşüncesi, kısmi kontrolsüzlük ortamı, dışsal bir takım etkenlerin zincirleme etkileri ve küreselleşme ile fmans piyasalarının etkinlik alanının genişlemesi, genişleme ile derinleşme arasındaki dengede yaşanan sorunlar, sorunların hızla tüm dünyaya yayılması, gelişmekte olan ekonomilerde yaşanan krizler ve en sonunda fmans sisteminin en gelişmiş kanadından en gelişmemiş piyasalarına kadar yayılan fınansal kriz. 2008'in ortalarından 2009'a uzanan ve önümüzdeki yılda da etkilerini göreceğimiz bu olumsuz koşullarda "Devletin Bankacılık Sektöründe Düzenleyici Denetleyici Rolü ve Türkiye Uygulaması" adlı çalışmayı tüm kamuoyuna sunarak aslında bir anlamda da bankacılık sektörümüzün 2001 yılında karşı karşıya kaldığı krizde yaşadıklarının neden bugün tekrarlanmadığının da cevabını vermiş oluyoruz. Müdahale ya da baskı unsuru olarak değil de düzenleyici ve denetleyici olarak fmans sisteminde yer alan Devlet mekanizmalarının ekonomik sistemin bütününü geleceğe taşıma anlamında ne denli önemli olduğunu artık daha da iyi kavramış bulunuyoruz. Bu aşama sonrasında uygulamaya konulacak hareket planında, düzenleyici ve denetleyici kurumların daha da özerkleşmesi yönünde adımlar atılması ve nispeten parçalı bir yapıya sahip olan sistemin daha da sadeleştirilerek bu neticede güçlü kurumlar oluşturulması yer almalıdır. 3

5 "Devletin Bankacılık Sektöründe Düzenleyici Denetleyici Rolü ve Türkiye Uygulaması" adlı yayının sektöre, karar alıcılara ve tüm ilgililere faydalı olmasını diler, çalışmayı Odamız adına gerçekleştiren Dr. Selami ER'e teşekkür ederim. Dr. Cengiz Ersun Genel Sekreter 4

6 İÇİNDEKİLER Önsöz 3 Tablo Listesi 9 Grafik Listesi 9 Kısaltmalar 11 Sunuş 13 Giriş 15 BİRİNCİ BÖLÜM 1. EKONOMİ POLİTİKALARI, BANKACILIK SEKTÖRÜ VE DÜZENLEYİCİ DEVLET EKONOMİ POLİTİKALARI VE BANKACILIK Ekonomik Büyümede Finans Piyasalarının Rolü Keynesçi Görüş ve Finansal Baskı Kuramı Finansal Baskı Kuramına Eleştiriler Mc Kinnon/Shaw Yaklaşımı Mc Kinnon/Shaw Yaklaşımına Eleştiriler Finans Piyasalarına Yaklaşımda Yeni Görüşler Yapısalcı Okul Piyasa Başarısızlığı Görüşü Yeni Keynesçi Yaklaşımlar Ampirik Çalışmalar Değerlendirme DÜZENLEYİCİ DEVLET Yeni Devlet ve Devletin Yeni Rolü Devletin Rolünün Yeniden Tanımlanması Ekonomide Etkinlik ve Piyasaların Düzenlenme İhtiyacı Düzenleyici Devlet ve Yeni Kavramlar Küreselleşme Yönetişim Regülasyon 59 İKİNCİ BÖLÜM 2. BANKACILIK SEKTÖRÜNDE DÜZENLEME VE DENETLEMENİN GEREKLERİ VE UYGULAMALAR BANKACILIK SEKTÖRÜNDE DÜZENLEMENİN GEREKLERİ Bankacılık Sektöründe Asimetrik Bilgi 66 5

7 Ters Seçim Ahlaki Riziko Kredi Taymlaması Bankacılık Sektöründe Dışsallıklar ve Piyasa Başarısızlığı Dışsallıklar ve Finansal Piyasalar Mevduat Sigortası Finansal Sistemin Kırılganlığı ve Krizler Genel Olarak Kamu Bankacılığı Merkez Bankacılığında Değişmeler Kamu Bankacılığı, Etkinsizlik ve Özelleştirme DÜZENLEYİCİ KURUMLAR VE ÜLKE UYGULAMALARI Bağımsız Düzenleyici Kurumlar Bağımsız Düzenleyici Kurumların Ortaya Çıkışları ve Varlık Nedenleri, Bağımsız Düzenleyici Kurumların Yapısal Özellikleri Bağımsız Düzenleyici Kurumların İşlevsel Özellikleri Düzenleme ve Denetlemede Ülke Uygulamaları Anglo-Sakson Modeller Amerika Birleşik Devletleri ingiltere Kıta Avrupa'sı Uygulamaları Fransa Almanya İtalya Gelişmekte Olan Ülke Uygulamaları Güney Kore Macaristan Meksika 128 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 3. TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜ VE DÜZENLEME VE DENETLEMEDE ETKİNLİK TÜRKİYE'DE BANKACILIK VE DÜZENLEYİCİ DEVLET Türkiye'de Tarihsel Gelişim Öncesi Dönem İmparatorluk Döneminde Gelişmeler Ulusal Bankacılık Dönemi ( ) Devlet Bankacılığı Dönemi ( ) Özel Bankacılık Dönemi ( ) 135 6

8 Planlı Dönem (Çok Şubeli Bankacılık) ( ) Sonrası Serbest Piyasa ve Bankacılık Sonrası Dönem (İhtisas Bankacılığı) ( ) Sonrası Gelişmeler Düzenleyici Kurumların Kurulması, Kriz ve Sonrası Yılı Sonrası Gelişmeler ve Enflasyonu Düşürme Programı Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı ve Gelişmeler Türk Kamu Yönetimi ve Düzenleyici Kurumlar Sigorta Murakabe Kurulu ve Türkiye'de Sigortacılık Sermaye Piyasası Kurulu ve Türkiye'de Sermaye Piyasası Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ve Türkiye'de Bankacılık Mevduat Sigorta Sistemi ve TMSF ULUSLARARASI KURUMLARIN ETKİLERİ VE DÜZENLEYİCİ KURUMLARIN UYUMU Uluslararası Kurumlar ve Düzenlemeye Olan Etkileri IMF ve Türk Bankacılık Sektörünün Düzenlenmesi Avrupa Birliği'nde Bankacılık ve Düzenleme BASEL Komitesi Kararları ve Düzenleme Düzenleyici ve Denetleyici Kurumların Uyumu ve Kamu Yönetimi île İlişkileri Düzenleyici ve Denetleyici Kurumların Kamu Mali Yönetimi İle İlişkileri Düzenleyici ve Denetleyici Kurumların Hesap Verebilirliği ve Denetlenmesi Düzenleyici ve Denetleyici Kurumların Uyumu ve Tek Mali Düzenleyici Kurum DÜZENLEME VE DENETLEMEDE ETKİNLİK VE TÜRKİYE' İÇİN ANALİZ Düzenleme ve Denetlemede Etkinlik Düzenleme Öncesi Dönem ve Malaoekonomik İstikrar Etkin Düzenleme Önleyici Düzenleme ve Denetleme; Etkin Denetleme Türk Bankacılık Sektörü ve Dönemlerinin Düzenleme Açısından Analizi 222 7

9 Ters Seçim ve Ahlaki Riziko Yönünden Analiz Kredi Tayınlaması Yönünden Analiz Rekabet Yönüyle Analiz Mali Sektörde Derinleşme ve Aracılık Görevi Yönüyle Analiz 241 SONUÇ 246 KAYNAKÇA 251 8

10 TABLO LİSTESİ Tablo 1 : Finansal Krizlerin Sayısı, Maliyeti ve Süreleri 83 Tablo 2 : Basel II Sermaye Uzlaşısma Göre Verilecek Kredilerin Sermaye Yeterlilik Hesabında Dikkate Alınma Oranları 186 Tablo 3 : Finansal Serbestleşmenin Ülke Koşullarına Göre Aşamaları..211 Tablo 4 : Takipteki Kredilerin Toplam Kredilere Oranı 225 Tablo 5 : Kredilerin Toplam Aktiflere Oranı 230 Tablo 6 : Bankalarda Yoğunlaşma ve Rekabet Göstergeleri 238 Tablo 7 : Bankacılık Sektörü Finansal Aracılık ve Derinleşme Göstergeleri 243 GRAFİK LİSTESİ Grafik 1 : Takipteki Kredilerin Toplam Kredilere Oranı 226 Grafik 2 : Kredilerin Toplam Aktiflere Oram 231 Grafik 3 : Bankalarda Yoğunlaşma ve Rekabet Göstergeleri 239 Grafik 4 : Bankacılık Sektörü Finansal Aracılık ve Derinleşme Göstergeleri 244 9

11

12 KISALTMALAR AB : Avrupa Birliği ABD : Amerika Birleşik Devletleri APRA : Australian Prudential Regulatory Authority (Avustralya Danışma ve Düzenleme Kurulu) BDDK : Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu BDK : Bağımsız Düzenleyici Kurum BIS : Bank for International Settlements (Uluslararası Mutabakatlar Bankası) Bkz. : Bakınız CB : Comission Bancaire (Bankacılık Komisyonu) CONSOB : Commissione Nazionale per le Società e la Borsa (Ulusal Şirket ve Borsa Komisyonu) DPT : Devlet Planlama Teşkilatı DTM : Dış Ticaret Müsteşarlığı BCB : European Central Bank (Avrupa Merkez Bankası) FDIC : Federal Deposit Insurance Corporation (Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu) FED : Federal Reserve System (ABD'de Merkez Bankası İşlerini Yapan Banka Sistemi) FSA : Financial Services Authority (Finansal Otorite Servisi) GAO : Government Accountability Office (ABD Sayıştayı) GSMH : Gayrı Safi Milli Hasıla IMF : International Monetary Fund (Uluslararası Para Fonu) İMKB : İstanbul Menkul Kıymetler Borsası KİT : Kamu İktisadi Teşelddilleri KOBİ : Küçük ve Orta Ölçekli İşletme NAO : National Audit Office (İngiltere'nin Ulusal Denetim Ofisi) NBER : National Bureau of Economic Research (Ulusal İktisadi Araştırmalar. Bürosu) OCC : The Office of the Comptroller of the Currency (Para Denetleme Dairesi - ABD) OECD : Organization for Economic Cooperation and Development (Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü) OMB : Office of Management & Budget (ABD'nin Merkezi Bütçe Ofisi) PUMA : Public Management Service (Genel Denetim Servisi) s. : Sayfa SDR : Special Drawing Rights (Özel Çekme Hakları) SPK : Sermaye Piyasası Kurulu 11

13 TBB TBMM TC TCMB TMSF TÜIK YTL : Türkiye Bankalar Birliği : Türkiye Büyük Millet Meclisi : Türkiye Cumhuriyeti : Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası : Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu : Türkiye İstatistik Kurumu : Yeni Türk Lirası 12

14 SUNUŞ Varolduğu günden beri devletin ilgisini çeken ve müdahalesine konu olan bankacılık sektörü, 1980'li yıllarda serbestleşmenin etkisi ile kontrolün ve kamu müdahalesinin azaldığı bir dönem girmiştir. Ancak sektörün yüksek kaldıraçla çalışması, ters seçim, ahlaki riziko ve kredi taymlaması gibi asimetrik bilgi sorunlarını içermesi ve dışsallıklar ile var olan sorunların hızla yayılması krizlere ve piyasa başarısızlıklarına neden olmuştur. Günümüzde bankacılık sektörünün devlet tarafından düzenlenmesi ve denetlenmesi şeklindeki müdahale biçimi genel kabul görmektedir. Bu çalışma, genel anlamdş, ve bankacılık sektörü için düzenleme ve denetleme konusunun neden gereklilik olduğunu teorik olarak bir çok yönü ile incelenmiş, Türkiye'de bankacılık sektörünün düzenlenmesi ve denetlenmesinin BDDK öncesi ve sonrası dönemde düzenlemenin gerekleri açısından etkin olup olmadığı ortaya konmaya çalışılmış ve daha etkin bir düzenleme ve denetleme için önerilerde bulunulmuştur. Bu çalışmayı sonuçlandırmamda; çalışmayı titizlikle inceleyerek ve irdeleyerek çalışmayı yönlendiren ve daha iyisine ulaşmamı sağlayan değerli danışman hocam Prof. Dr. Ömer Faruk Batırel'e, görüşleri ile katkıda bulunan Araştırma Görevlisi Dostum Sinan Sarısoy'a, düzeltmelerde yardımcı olan Meslektaşım Sinem Yalçm'a, yayınlamayı isteyen İTO yetkililerine ve çalışmayı sürdürdüğüm müddetçe desteğini esirgemeyen annem Şadiye Er, babam Hamit Er ve eşim Filiz Er'e teşekkür eder, çalışmanın tüm ilgililer için faydalı olmasını dilerim. Dr. Selami ER 13

15

16 GİRİŞ Fon/kaynak arz fazlası olanlar ile fon/kaynak talep edenler arasında aracılık görevi gören bankacılık sektörü doğduğu günden bugüne kadar devletin ilgisini çekmiş ve değişik biçimlerde devletin müdahalesine konu olmuştur. Bankacılık tarihine bakıldığında, bankaların önemi fark edildikçe ekonomik büyümeyi amaçlayan devletlerin özellikle kaynak ihtiyacı nedeniyle müdahalesinin yaygınlaştığı ve bir süre sonra bankaların devletleştirildiği görülmektedir. Genel olarak dünyada ve Türkiye'de fmans sektörü ve içerisinde yer alan bankacılık sektörüne devlet müdahalesi, 1980'li yıllara kadar faiz oranlarını belirleme, selektif kredi politikası, kamu bankacılığı ve sermaye kontrolü gibi yollarla doğrudan yapılmıştır. Bu dönemden sonra ise tüm dünyada ekonomik yapının ve bu yapı içinde devletin konumunun değişmeye başladığı bir döneme girilmiştir. Daha serbest bir piyasa oluşturmak düşüncesiyle diğer işletmeler gibi kamunun elinde bulunan bankalar ve diğer mali kurumlar özelleştirilmiş, doğrudan müdahaleler azaltılmış veya bütünü ile kaldırılmış ve sermaye hareketleri serbestleştirilmiştir. Güvene dayalı olarak ve yüksek kaldıraç oranları ile çalışan bankacılık sektörünün kendine has özellikleri nedeniyle kontrolün azaldığı bu dönemde, daha kırılgan hale geldiği, daha çok bankanın iflas ettiği ve daha çok krizlere maruz kaldığı görülmektedir. Ters seçim, ahlaki riziko, kredi taymlaması, mevduat sigortası ve piyasa başarısızlığı gibi unsurların etkisi ile bir bankada meydana gelen sorunlar ve mudilerin bankadan kaçışı, hızla diğer bankalar ve tüm ekonomiye yayılmıştır. Aynı zamanda oluşan kayıplardan kaynaklanan yükün, kayıplara neden olanlar arasında dengeli bir biçimde dağıtımının da mümkün olamadığı, çoğunlukla ülke hazinelerinin üzerinde kaldığı anlaşılmaktadır. Bazı durumlarda küreselleşmenin etkisi ile krizlerin diğer ülkelere de yayıldığı görülmektedir. Bankacılık krizlerinin ülke ekonomilerine maliyeti ülkelerin Gayrı Safı Milli Hasılalarının önemli bir oranına ulaşmıştır. Kan taşıyan damarlar gibi ekonomiye fon sağlayan bankacılık sektörünün hassas konumu, küçük ve kısa vadeli tasarrufları koruyarak bünyesinde büyük ve uzun vadeli yatırımlara dönüştüren aracılık fonksiyonu, ekonomik büyüme için gerekli yatırımlara kaynak sağlaması, kaynak dağılımında etkinliğin sağlanmasında oynadığı rolü, para ve sermaye transferinde etkisi ve görevi, krizler olmasa da sektörün etkili bir biçimde çalışmasını ekonomi açısından önemli hale getirmektedir. 15

17 Ancak bahsedilen ters seçim, ahlaki riziko, kredi taymlaması, mevduat sigortası ve piyasa başarısızlığı gibi faktörler etkin çalışmayı engellemektedir. Bunun yanında güvenlik ve imtiyaz değeri nedeni ile önemli olan giriş sınırlamaları ve sermaye şartları da bu sektörde istenilen rekabetin sağlanmasını mümkün olmaktan çıkarmaktadır. Sektörün güvenliği ile rekabet içerisinde verimli çalışmasını sağlamak gibi amaçlar ve uygulanan araçlar bazı durumlarda çelişmektedir. Bu durumda, bankacılık sektörünün ve içinde yer aldığı ve günümüzde entegre hale gelmiş bulunan finans sektörünün rekabet şartları içinde etkin bir biçimde ve mudilere, hazineye ve ekonomiye ek maliyet oluşturmadan çalışabilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması ve sektörün dolaylı kontrolünün sağlanması önemli bir konu haliiıe gelmektedir. Gerekli düzenleme ve denetlemelerin yapılması ve kontrolün sağlanması gerektiği konusunda genel anlamda bir görüş birliği olmakla birlikte, düzenlemelerin kimin eliyle, nasıl yapılacağı ve hangi yöntemin daha etkin olduğu konularının irdelenmesi gerekmektedir. Ülkemizde 2000 yılına kadar Hazine Müsteşarlığı tarafından yerine getirilen devletin bankacılık sektörü ile ilgili düzenleme ve denetleme görevi, 2000 sonrası dönemde yeni kurulan Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından yerine getirilmektedir. Yaşanan 2001 krizi sonrasında BDDK tarafından düzenleme ve denetlemeler yolu ile sektöre yapılan müdahalelerin düzenleme ve denetlemenin gereklerine uygun olarak amaçlarına ulaşıp ulaşmadığının, hangi yöntemle yapılan düzenleme ve denetleme faaliyetinin daha başarılı olduğunun, teorik olarak ve bankacılık sektörü bilançoları ile gelir-gider tablolarından yararlanılarak analize tabi tutulması gerekmektedir. Bu tez çalışması ile bu konuların irdelenmesi ve analiz edilmesi amaçlanmaktadır. 16

18 BİRİNCİ BÖLÜM 1. EKONOMİ POLİTİKALARI, BANKACILIK SEKTÖRÜ VE DÜZENLEYİCİ DEVLET 1.1. EKONOMİ POLİTİKALARI VE BANKACILIK Ekonomi politikalarının genel kabul görmüş başlıca hedefleri; ekonomide etkinliği, istikrarı (fiyat istikrarı ve tam istihdam), büyümeyi ve gelir bölüşümünde adaleti sağlamaktır. Gelir dağılımında adaleti sağlamak, daha çok vergi ve sosyal transfer harcama politikaları ile ilgili olduğu gibi, vergi istisna ve muafiyetleri gibi daha karmaşık düzenlemeleri gerektirir. Bunun yanında pastanın bölüşümünde yapılacak bir değişiklik, pasta payı küçülen kesimin tepkisine yol açacağından siyasilerin karar almasını da zorlaştırır. Herkesi memnun edecek yol, pastanın kendisini büyütmek yani ekonomide büyümeyi sağlamaktır. Sürekli büyümenin mevcut olduğu bir ekonomide istihdamda artış sağlanması ekonomi biliminin kabul ettiği gerçeklerdendir. Sonuç olarak ekonomi politikalarının öncelikli hedefi; ekonomide büyümeyi ve istikrarı (genelde büyüme istihdam artışını beraberinde getirdiğinden fiyat istikrarı kastedilmektedir.) bozmadan kaynak dağılımında etkinliği sağlamaya yöneliktir. Genel olarak fmans sektörünün ve özelde bankacılık sektörünün ekonomik kalkınma ve kaynak dağılımında etkinliğin sağlanmasında önemli bir görevi olduğu kabul edilmektedir. Politika kuralları arasında farklılıklar olmakla ve belirli bir politika ile politika değişkeni üzerinde bir birleşim sağlanamamakla birlikte, döviz kuru ya da para arzı üzerinde yoğunlaşan politikaların performanslarının (üretim ve fiyat istikrarı açısından), fiyat düzeyi ya da reel üretim üzerine yoğunlaşan politikalar kadar iyi olmadığı konusunda bir görüş birliği vardır. Başka bir deyişle, enflasyon düzeyinin veya reel gelirin hedeflenen düzeyinin üzerinde veya altında olduğu dönemlerde merkez bankası para politikası aracı olarak kısa dönemli nominal faiz oranını artırarak veya azaltarak enflasyon oranını ve büyümeyi uzun dönem dengesine yaklaştırabileceği özellikle gelişmiş ülkelerde gözlenmiştir. 1 1 Mehtap Kesriydi ve Cihan Yalçın, "Taylor Kuralı ve Türkiye Uygulaması Üzerine Bir Not", TCMB Araştırma tebliği No:9802, Ekim 1998, s. 1 17

19 Geleneksel kalkınma iktisadı, Keynes tipi savlardan hareket ederek, genel denge teorilerinin gelişmenin dinamiğini yeterince açıklayamadığını savunmakta, 'lı yıllar boyunca, Harrod-Domar büyüme modelinin önermeleriyle örtüşen biçimde büyümenin esas belirleyicileri olarak fiziki sermaye birikimi, yatırımlar ve dolayısı ile tasarrufları değerlendirmektedir. Diğer yandan neoklasik iktisadın büyüme analizinde Harrod-Domar büyüme modeline karşı çıkılmış, büyümenin asıl belirleyicileri olarak sermaye/emek oranını yükselten ve dışsal olarak belirlenen teknolojik gelişme ve sermaye derinleşmesi kabul edilmiştir. Özellikle 1990'lı yılların başından beri neoklasik model sonuçlarının olgusal gerçekliğine şüphe ile yaklaşan bazı iktisatçılar, büyümenin neoklasik modelde söylendiği gibi dışsal bir süreç değil, kendi kendini besleyen içsel bir süreç olduğunu ortaya koyan ve "içsel büyüme modelleri" adı altında toplanan modeller geliştirmişlerdir. Bu modellerde; ekonomik büyüme için tasarruf ve teknoloji düzeylerine vurgu yapılarak, yüksek tasarruf ve ileri teknoloji düzeyine sahip ülkelerin diğerlerine kıyasla daha hızlı büyüyecekleri kabul edilmiştir. Ekonomik büyümenin nasıl sağlanacağı konusunda son yüzyılda pek çok görüş ve teori ortaya atılmıştır. Bu görüşler, devletle ya da maliye politikası ile ilişkisi bağlamında kabaca iki gruba ayrılmaktadır. Birinci grupta Keynesci, fmansal baskı ve yeni yapısalcı gibi görüşler yer alırken, diğer grupta ise neoklasik görüşler ile Mc Kinnon ve Shaw yaklaşımı yer almaktadır. ilk görüş müdahaleden yana iken ikinci görüş daha serbestlik yanlısıdır. İki görüşün de ana değişkeni faiz oranlarıdır. Faiz oranlarındaki değişimin ekonomide büyümenin sağlanması amacı ile tasarruf ve yatırım üzerindeki etkilerine, farklı açılardan bakarak yorum getirmektedirler. Ekonomide büyümenin sağlanmasında esas ağırlığın yatırımlarda olduğunu ve yatırımların artması için faiz oranlarının düşük tutulması gerektiğini ileri süren ilk grup görüşler, tasarrufların gelire bağlı ve gelirin pozitif bir fonksiyonu olarak dinamik bir süreçte geliştiğini kabul etmektedir. Daha çok gelişmekte olan ülkelerin sorunları ile ilgilenen Mc Kinnon ve Shaw yaklaşımı ise; dış kaynak imkanları az olan, sermaye piyasalarının Ehlirch I., "The Problem of Development, Introduction", Journal of Political Economy, 1998, s.1-15, Aktaran: Hatice Karaçay Çakmak, "Finansal Serbestleşmenin Tasarruf Kararlarına Etkisi: Türkiye Örneği", H.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 22, Sayı: 2, Ankara, 2004, s.2 Çakmak, s.2 18

20 gelişmediği ve yatırımların oto finansmana dayandığı, yatırımcı ile tasarruf sahibinin genelde aynı kişilerden oluştuğu gelişmekte olan ülkelerde, sorunun karlı yatırım alanları bulunmaması değil, yetersiz tasarruf birikiminden kaynaklandığını ve tasarrufların özendirilmesi için nominal faiz oranlarının arttırılarak reel faizlerin pozitif seviyelere yükseltilmesi gerektiğini iddia etmektedirler EKONOMİK BÜYÜMEDE FİNANS PİYASALARININ ROLÜ Schumpeter, finansal piyasaların gelişmesi ile ekonomik büyüme arasında pozitif bir ilişki bulunduğunu; ekonomik sistemde "banker"in anahtar bir iktisadi ajan olduğunu ileri sürmüştür. 4 Bu çerçevede; iktisadi büyüme ve kalkınmada öncü bir rolü olan yenilikçi girişimcinin, sahip olduğu potansiyel projeleri yatırıma dönüştürmek için finansman ihtiyacı bulunmaktadır. Girişimcinin finansal destek almak için bankaların ya da kapitalistin onayını alması gerekmektedir. Bu yaklaşım bankaları (ya da finansal sistemi) analizin odak noktasına yerleştirmektedir. Böylece, banker, potansiyel yatırım projeleri üzerindeki veto gücüyle ekonomik büyüme ve kalkınma sürecinde öncü bir güç ya da kısıt konumuna gelmektedir. Yukarıdaki görüşler doğrultusunda; finans sektörünün ve özelde bankacılık sektörünün sadece tasarruflar ile yatırımlar arasında aracılık yapmadığı, kaynakların dağıtımını sağlayarak satın alma gücünü bizzat yarattığını, en azından büyüme sürecinde aktif veya pasif rolü olduğunu söyleyebiliriz. Bu önemine binaen; finans sektörü ve özelde bankacılık sektörü devletin hep ilgisini çekmiş, özellikle Keynes sonrası müdahaleci devlet döneminde kamu harcamalarına kaynak bulma ve ekonomik hedeflere ulaşma amacı ile çok yoğun biçimde müdahale edilen sektör olmuştur KEYNESÇİ GÖRÜŞ VE FİNANSAL BASKI KURAMI Keynesçi yaklaşımlar, esas itibariyle, yatırım ve sermaye birikimini ekonomik büyüme ve kalkınmanın temel değişkeni kabul etmekte ve yatırım artışını sağlayacak politikalar önermektedir. Diğer yandan, tasarruf artışı dinamik bir biçimde ele alınmakta, yatırım sonucu gelir arttıkça bu oranın 4 Joseph A. Schumpeter, Theorie der wirtschaftlichen Entwicklung, Leipzig: Duncker & Humblot, 1912, Aktaran: Uğur Emek, "Finansal Piyasalarda Serbestleşmenin İktisadi Büyüme Üzerine Etkileri", Rekabet Dergisi, Cilt: 1, Sayı: 3, 2000, s. 58 Güven Sak, Public Policies Towards Financial Liberalization: A General Framework and an Evaluation of Turkish Experience in The 1980's, Ankara:CMB Publication, No:22, 1995, s

21 yükseleceği düşünülmektedir. Bu çerçevede düşük faiz oranlan ile enflasyon, fiziki sermaye birikimini teşvik etme ve parasal birikimi caydırma noktasında bir gereklilik olarak belirmektedir. Bilindiği gibi Keynes 1936 yılında yayınladığı "İstihdam, Faiz Oranları ve Paranın Genel Teorisi" 7 isimli eserinde; paranın muamele, ihtiyat ve spekülasyon saiki ile talep edildiğini, faiz hadlerinin "likidite tuzağı" seviyesinde bulunması halinde para politikasının işlevsiz kalacağını, çünkü ileride olması muhtemel bir faiz artışında kayba uğramamak için insanların paralarını nakit olarak tutacaklarını ve tasarruf/yatırım dengesinin tasarrufların (gelirin) azalması ile yani ekonomik küçülme ile sağlanabileceğini anlatır. Keynes 5 e göre bu durumdan kurtulmanın yolu ise devletin ekonomiye müdahale ederek faiz hadlerini kontrol etmesinden geçmektedir. Tobin, para ve büyüme arasında analitik bir çerçeve çizmektedir. Tobin'in modelinde, hane halkları tasarruflarını para ve verimli sermaye malları arasında dağıtmaktadır. Sermaye mallarının getirişi paranın getirişinden yani faizden büyük olduğu sürece, hane halklarının portföyünde verimli sermaye malları yatırımı daha yüksek paya sahip olacaktır. Böylece, paranın getirişinin yani faizin düşük olması, yüksek sermaye/işgücüne sahip yatırımları hızlandırarak, sosyal refahın artmasını sağlayacaktır. Bu refah kazancı ya mevduat faizleri düşürülerek; ya da para vergilenerek; veya enflasyon oranının arttırılmasıyla para stoğundaki büyüme oranı hızlandırılarak elde edilebilir. Gelişmekte olan ülkelerde finansal başlanın kullanılma nedenleri teorik yaklaşımların ya da altyapının yanında bazı pratik ve pragmatik gerekçelere dayanmaktadır. Öncelikle gelişmekte olan ülkelerde kalkınmayı amaç edinen devletler, kendilerine ve özel sektör yatırımcılarına ucuz kaynak bulmak amacı ile faiz tavanları uygulamaktadırlar. Faiz tavanları ile birlikte munzam oranlarını ve disponibilité oranlarını yüksek tutarak mevcut kaynakların kendi enstrümanları olan bono ve tahvile yönelmesini sağlamaktadırlar. Bunun yanında selektif kredi politikaları ile kamu bankaları ve/veya bir takım teşvikler ile özel sektör bankalarının kalkınmada öncelikli stratejik alanlarda yatırım yapacak firmalara daha ucuz kredi vermelerini temin etmeye çalışmaktadırlar. Faiz politikasının yanında enflasyon da bir aracı Adnan Büyükdeniz, Türkiye'de Faiz Politikaları, İstanbul: Bilim ve Sanat Vakfı Yayınlan, 1991, s.22 J. Maynard Keynes, The General Theory of Employment Interest and Money, Routledge (UK), London: Macmillen, Republished, 1997 Sak, s

22 olarak kullanılmakta böylece hem enflasyon vergisi elde edilmekte, hem de enflasyonun altında belirlenen faiz oranları ile özel ve kamu yatırımları desteklenmek istenmektedir FİNANSAL BASKI KURAMINA ELEŞTİRİLER Tüm dünyada ikinci dünya savaşından sonra 80'li yıllara kadar uygulanan, ülkemizde ise özellikle planlı dönemde uygulanan yukarıdaki görüşler doğrultusundaki politikalara birtakım eleştiriler getirilmiştir. Faiz oranlarına getirilen sınırlamalar ekonomide dört kanaldan tahribata neden olmaktadır; i) Birincisi, düşük faiz oranları gelecek tüketimle karşılaştırıldığında cari tüketim lehine bir teşvik (incentive) oluşturmaktadır. Bunun sonucu olarak, tasarruf hacpıi sosyal açıdan olması gereken optimal seviyenin altında gerçekleşebilir. ii) İkincisi, potansiyel olarak borç verebilecekler tasarruflarını düşük faizli mevduat yerine altın ve döviz gibi üretken olmayan araçlarla değerlendirme yoluna gidebilir ya da resmi olmayan piyasalarda (curb market) yatırım yapabilir. iii) Üçüncüsü, düşük faizle kredi alanlar göreceli olarak daha sermaye-yoğun projelere yönelebilir, iv) Dördüncüsü, potansiyel olarak bankalardan kredi alacak girişimciler; piyasalar serbestçe işleseydi oluşacak yüksek kredi faizlerini karşılayacak kadar yeterli getirişi bulunmayan yatırım projelerinin sahiplerinden oluşabilir. Bankaların yatırım projelerini değerlendirme süreci bir rastlantılık (randomness) unsuru içerdiği sürece, kredi kullanabilen bazı yatırım projeleri piyasa faiz hadlerinin dikte edeceği seviyenin altında bir karlılık (verimlilik) oranına sahip olacaktır. Tasarrufların bankacılık sektörü dışında resmi olmayan mali sektörlerde değerlendirilmesi veya altın-döviz gibi üretken olmayan alanlarda değerlendirmelerine karşı kamu otoriteleri resmi olmayan piyasaları ve yabancı varlık tutmayı yasaklayarak karşı koymaya çalışmıştır. Yine de sermaye kontrollerinden kaçınmanın mümkün olabilme derecesine göre resmi olmayan piyasalar gelişmektedir. Finansal baskı uygulandığı takdirde piyasa ikili bir yapı arz etmektedir. Yüksek verimliliğe sahip modern kesim kolayca ucuz kredi temin edebilmekte ve sermaye yoğun üretim 9 Maxwell J. Fry, "In Favour of Financial Liberalization", The Economic Journal, Vol: 107, No: 442, 1997, s

23 gerçekleştirmektedir. Düşük verimliliğe sahip geleneksel kesim ise kendi kaynaklan ile yatırım yapabilmekte ve emek yoğun çalışmaktadır. Bu durum bütün olarak ekonomide yatırımların marjinal getirişinin marjinal maliyete eşitlenmediği dengesiz bir yapı oluşturur. Sermaye yoğun üretim tekniklerinin işsizliği arttıracağı ve modern kesimin düşük reel faizli kredi ile beslenmesinin gelir dağılımını bozacağı da getirilen eleştiriler arasındadır. Negatif reel faiz için yüksek enflasyon uygulamalarına ise aşağıdaki eleştiriler getirilmiştir: i) Enflasyon vergisinin sürekli bir gelir unsuru olarak kullanılabilmesi, enflasyonun yol açacağı paradan kaçınma ve reel balanslardaki azalma nedeni ile mümkün olmadığı gibi etkinlik ve fayda kayıplanna da yol açabilir. ii) Geleneksel tanm kesiminin direnç gösterdiği, ücretlerin geç uyum sağladığı ve geçimlik sektörün geniş biçimde yer aldığı ekonomilerde, enflasyon, gelirin tasarruf eğilimi düşük kesimlerden tasarruf eğilimi yüksek kesimlere transferinde etkin bir araç olmayabilir. iii) Uzun süreli ve değişken enflasyon, ekonomide istikrar bozucu fiyat beklentileri yaratabilir. iv) Ekonomik büyüme ve mali istikrarsızlık arasındaki ilişkiyi araştıran çalışmalar, yüksek enflasyonun büyümeyi olumsuz biçimde etkilediğini göstermektedir. Büyümeyi esas itibarıyla olumsuz etkileyen faktör faizlerin baskı altında tutulmasından çok, enflasyonist finansmanın yarattığı istikrarsızlıktır. Düşük faiz politikaları ile desteklenen sektörler ucuz kredi imkanları nedeni ile sermaye yoğun teknolojileri tercih edeceklerinden, bir yandan işsizliğin artan yatırımlarla azalmadığı gibi artmasına neden olarak sosyal maliyete yol açacak diğer yandan sermaye yoğun teknolojiler daha fazla sermaye gerektirdiğinden zaten mevcut olan kredi talebi fazlası ile döviz talebi artacaktır. Düşük maliyetli kredi imkanı, yatırım projelerinin değerlendirmesinde gerekli özenin gösterilmesinde ihmallere neden olabilir. Bunun yanında teknolojik gelişmelerin yeterli olmadığı az gelişmiş ekonomilerde, yatırım ve tasarruf araçlarının en uygun biçimde verimli alanlara kullanımını engellemektedir. 1 0 Büyükdeniz, s

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

DEVLETiN. BANKACILIK DUZENLEYICI... TURKIYE UYGULAMASI

DEVLETiN. BANKACILIK DUZENLEYICI... TURKIYE UYGULAMASI 2.BASKI İSTANBUL TİCARET ODASI. DEVLETiN. BANKACILIK. SEKTORUNDE... DUZENLEYICI.... DENETLEYiCi... ROLU VE TURKIYE UYGULAMASI Dr. Selami ER YAYIN NO: 2009-34 İstanbul, 2009 Copyright İTO Tüm haklar saklıdır.

Detaylı

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii TABLO LİSTESİ... v GRAFİK LİSTESİ... vii KUTU LİSTESİ... xiv KISALTMA LİSTESİ.... xvi GENEL DEĞERLENDİRME... xvii I. Finansal İstikrarın Makroekonomik Unsurları...

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ TABLO LİSTESİ Tablo I.1. Ödemeler Dengesi (Milyar ABD doları) 6 Tablo I.2. Cari İşlemler Açığını Finanse Eden Taraflar (Milyar ABD doları) 7 Tablo I.3. Seçilmiş Ekonomilerde Cari İşlemler Dengesinin GSYİH

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler İkinci Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp 1990 sonrasında ivme kazanan ulusal ve uluslararası finansal

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Ekrem Keskin Mayıs 2010 Sunum Uluslararası gelişmeler Türkiye deki gelişmeler Bankacılık sektörüne yansıma Sonuç 2 Yapılanlar Ortak çaba:

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR

SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

GRAFİK LİSTESİ. Grafik I.7.

GRAFİK LİSTESİ. Grafik I.7. GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. VIX Endeksi 1 Grafik I.2. itraxx Europe Crossover Endeksi 1 Grafik I.3. Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2 Grafik I.4. Seçilmiş Bazı Ülkelerde Büyüme Oranları 2 Grafik I.5. Seçilmiş

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE Sevinç Karakoç Raziye Akyıldırım Yasemin Ağdaş Duygu Çırak NELER ANLATILACAK? FİYAT İSTİKRARI NEDİR? FİYAT İSTİKRARININ YARARLARI NELERDİR? TÜRKİYE DE FİYAT İSTİKRARI Bir toplumu

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GRAFİK LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GRAFİK LİSTESİ GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. VIX Endeksi 1 Grafik I.2. itraxx Europe Crossover Endeksi 1 Grafik I.3. Gelişmiş Ülke Döviz Kurları 2 Grafik I.4. ABD 10 Yıllık Devlet Tahvili Getirisi 2 Grafik I.5. Gelişmiş

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

BANKA DIŞI FİNANS KESİMİNİN GELİŞİMİ VE GELECEĞİ DR. GÜRMAN TEVFİK KURUMSAL YATIRIMCI YÖNETİCİLERİ DERNEĞİ

BANKA DIŞI FİNANS KESİMİNİN GELİŞİMİ VE GELECEĞİ DR. GÜRMAN TEVFİK KURUMSAL YATIRIMCI YÖNETİCİLERİ DERNEĞİ BANKA DIŞI FİNANS KESİMİNİN GELİŞİMİ VE GELECEĞİ DR. GÜRMAN TEVFİK KURUMSAL YATIRIMCI YÖNETİCİLERİ DERNEĞİ SERMAYE PİYASASI KURUMU KONFERANSI 8 MAYIS 2003 1 FİNANSAL SİSTEMİN İŞLEVLERİ I Malların, hizmetlerin

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

TÜRKİYE SERMAYE PİYASASI. 23 Kasım 2011

TÜRKİYE SERMAYE PİYASASI. 23 Kasım 2011 TÜRKİYE SERMAYE PİYASASI 23 Kasım 2011 Almanya Sermaye Piyasası Kurumları Bankacılık Sermaye Piyasaları Sigortacılık BankacılıkDüzenlemeve Denetleme Kurulu (BDDK) Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Hazine Müsteşarlığı

Detaylı

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. FİNANSAL KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SPK 7. ARAMA KONFERANSI NDA YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 ARALIK

Detaylı

tepav Tasarruf kamudan başlar Nisan2012 N201124 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Tasarruf kamudan başlar Nisan2012 N201124 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Nisan2012 N201124 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp KALKAN 1 Analist, Ekonomi Etütleri Tasarruf kamudan başlar Türkiye nin cari açık sorunu ve bunun altında yatan

Detaylı

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK)

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇİNDE TÜRK FİNANSAL

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü 2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü Prof. Dr. Sudi Apak Beykent Üniversitesi İçerik 2 Slayt 1 - Türk Bankalarında kurum riski bulunmaktadır. 140,00% Türk Bankacılık Sektörünün Aktif Büyüklüğü /

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

Rezerv para Rezerv Parasal taban Parasal Parası AKTİF: PASİF: Rezerv para Parasal Taban, Merkez Bankası Parası

Rezerv para Rezerv Parasal taban Parasal Parası AKTİF: PASİF: Rezerv para Parasal Taban, Merkez Bankası Parası Türkiye Ekonomisi PARA - BANKA 1 1. Kavramlar: Türkiye ekonomisinde banknot çıkartma yetkisi 1930 yılında faaliyete geçen Merkez Bankası A.Ş.'ye verilmiştir. Türkiye'de MB, emisyonu belirlemenin dışında

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm T.C. KALKINMA BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm Erhan USTA Müsteşar Yardımcısı 29 Şubat 2012 3. İzmir Ulusal Ekonomi Kongresi 1970 li Yıllar : Dünya 1971 yılında Bretton Woods sisteminin çöküşü Gelişmekte

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖY BİLGİLERİ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka Arz Tarihi 07/11/2008 Portföy Yöneticileri 31.03.2010 tarihi itibariyle Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU 1.- Ekonominin Genel durumu ABD ekonomisindeki büyümenin ikinci çeyrekte %1.7 olarak

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM İKİNCİ ÜNİTE PARANIN ZAMAN DEĞERİ

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM İKİNCİ ÜNİTE PARANIN ZAMAN DEĞERİ İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM 1 13 1. EKONOMİK SİSTEM 2 2. FİNANSAL SİSTEM 5 3. FİNANSAL SİSTEMİN UNSURLARI 8 4. FİNANSAL PİYASALARIN YAPISI 9 4.1. Borç ve Öz Sermaye Yapısı 9 4.2.

Detaylı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı 13 Ekim 2011 Malatya KÜRESEL KRİZ ORTAMINA NASIL GELİNDİ? Net Bugünkü Değer Yöntemi Varlık fiyatlarının indirgenmiş nakit akımları (Net

Detaylı

SEDEFED REKABET KONGRESİ Büyüme Dinamikleri Üzerine Bir Tartışma

SEDEFED REKABET KONGRESİ Büyüme Dinamikleri Üzerine Bir Tartışma SEDEFED REKABET KONGRESİ Büyüme Dinamikleri Üzerine Bir Tartışma Panel: Özel Sektörün Büyümeye Yaklaşımı, Şirketler Kesiminden Uygulama Örnekleri İstanbul 8 Kasım 2007 Ülkemiz son 5 yılda hızlı bir büyüme

Detaylı

Grafik I.1 Seçilmiş Ülkelerde Piyasa Güven Göstergeleri 1 Grafik I.2 Kredi İflas Takası Endeksleri 2 Grafik I.3 Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2

Grafik I.1 Seçilmiş Ülkelerde Piyasa Güven Göstergeleri 1 Grafik I.2 Kredi İflas Takası Endeksleri 2 Grafik I.3 Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2 GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1 Seçilmiş Ülkelerde Piyasa Güven Göstergeleri 1 Grafik I.2 Kredi İflas Takası Endeksleri 2 Grafik I.3 Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2 Grafik I.4 Seçilmiş Gelişmekte Olan Ülkeler

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Para Piyasası Likit Emeklilik Yatırım Fonu(KAMU) Emeklilik Yatırım Fonu nun

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013 Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-213 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 5

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 5 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 5 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 7. HAFTA GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE YÖNELİK ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ 4.7. Yabancı Direkt Yatırımların Gelişiminde ve Sağlıklı

Detaylı

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM Fon talep edenler, fon arz edenler, fon akımını sağlayan araçlar, kuruluşlar ve piyasanın işleyişini düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan

Detaylı

TCMB O/N Faiz Oranları (% ) 70.0% 60.0% 50.0% 40.0% 30.0% 20.0% 10.0% 0.0%

TCMB O/N Faiz Oranları (% ) 70.0% 60.0% 50.0% 40.0% 30.0% 20.0% 10.0% 0.0% GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2006 YILI İLK 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1.- Ekonominin Genel durumu 2002 yılında başta ABD olmak üzere gelişmiş ülkelerde başlayan

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

Finansal Hesaplar İstatistik Genel Müdürlüğü

Finansal Hesaplar İstatistik Genel Müdürlüğü Finansal Hesaplar İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I-Giriş... 2 II- Mali Kuruluşlar... 3 III. Genel Yönetim... 6 1 I-Giriş Son yıllarda uluslararası kuruluşlar

Detaylı

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 30.06.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 30.06.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 30.06.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR NUN YATIRIM PERFORMANSI

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden 1. Her arz kendi talebini yaratır. şeklindeki Say Yasasını aşağıdaki iktisatçılardan hangisi kabul etmiştir? A İKTİSAT 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ NAZİLLİ İİBF İKTİSAT BÖLÜMÜ VE AVRUPA ARAŞTIRMALAR MERKEZİ TARAFINDAN DÜZENLENEN GÜNCEL EKONOMİK SORUNLAR KONGRESİ NDE YAPACAĞI Açılış Konuşmasının

Detaylı

ABD Eşik Altı (Subprime) Finans Krizi. Yrd. Doç. Dr. Cem Demiroğlu Koç Üniversitesi

ABD Eşik Altı (Subprime) Finans Krizi. Yrd. Doç. Dr. Cem Demiroğlu Koç Üniversitesi ABD Eşik Altı (Subprime) Finans Krizi Yrd. Doç. Dr. Cem Demiroğlu Koç Üniversitesi Kriz nasıl oluştu? Emlak balonu + Aşırı kaldıraç kullanımı ABD konut fiyatı endeksi Kaynak: S&P/Case-Shiller Home Price

Detaylı

Grafik I.3. ABD Enflasyon, İşsizlik ve Fed Bilanço Büyüklüğü Değişiminin Gelişimi 2

Grafik I.3. ABD Enflasyon, İşsizlik ve Fed Bilanço Büyüklüğü Değişiminin Gelişimi 2 GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. Seçilmiş Ülkelerde Yıllık Büyüme Oranları 1 Grafik I.2. 2012 Yılı için Yapılan Büyüme Tahminleri 1 Grafik I.3. ABD Enflasyon, İşsizlik ve Fed Bilanço Büyüklüğü Değişiminin Gelişimi

Detaylı

Para Politikası Makro-İhtiyati Politikalar ve Kredi Genişlemesi İlişkisi

Para Politikası Makro-İhtiyati Politikalar ve Kredi Genişlemesi İlişkisi Para Politikası Makro-İhtiyati Politikalar ve Kredi Genişlemesi İlişkisi M. Nejat COŞKUN (Gazi Üniversitesi) N. Hande SEVGİ (Gazi Üniversitesi) UEK-TEK 2012, İzmir 03.11.2012 1 Politika değişikliği 2008

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

Banka Bilançosunun Özellikleri Pazar, 26 Aralık 2010 18:24

Banka Bilançosunun Özellikleri Pazar, 26 Aralık 2010 18:24 Ticari bir işletme olarak bankaların belirli bir dönem içerisinde nasıl çalıştıklarını ve amaçlarına dönük olarak nasıl bir performans sergilediklerini değerlendirebilmenin yolu bankalara ait finansal

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 3

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 3 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 3 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 5. HAFTA 1.)MALİ PİYASALARIN ULUSLAR ARASI DÜZEYDE ENTEGRASYONU 1.1.Mali Piyasalarda Yaşanan Entegrasyon: Uluslar arası düzeyde

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ 1 İçerik Finansal Yönetim, Amaç ve İşlevleri Piyasalar, Yatırımlar ve Finansal Yönetim Arasındaki İlişkiler İşletmelerde Vekalet Sorunu (Asil

Detaylı

Şeffaflık, Sürdürülebilirlik ve Hesap Verilebilirlikte Yeni Yaklaşımlar: Finansal Raporlama ve Denetim Penceresinden Yeni TTK

Şeffaflık, Sürdürülebilirlik ve Hesap Verilebilirlikte Yeni Yaklaşımlar: Finansal Raporlama ve Denetim Penceresinden Yeni TTK Şeffaflık, Sürdürülebilirlik ve Hesap Verilebilirlikte Yeni Yaklaşımlar: Finansal Raporlama ve Denetim Penceresinden Yeni TTK Prof. Dr. Serdar ÖZKAN İzmir Ekonomi Üniversitesi İzmir Ticaret Odası Meclis

Detaylı

Ayrım I. Genel Çerçeve 1

Ayrım I. Genel Çerçeve 1 İçindekiler Önsöz İçindekiler Ayrım I. Genel Çerçeve 1 Bölüm 1. Makro Ekonomiye Giriş 3 1.1. Ekonominin Tanımlanması ve Bir Bilim Olarak Ekonomi 4 1.2. Ekonomi Teorisi ve Politikası 5 1.3. Makro Ekonomi

Detaylı

KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK

KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ Finansman, işletmelerin temel işlevlerini yerine getirirken yararlanacakları

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK...

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... 1 Kalkınma Ekonomisine Olan Güncel İlgi... 1 Kalkınma Kavramı ve Terminolojisi... 1 Büyüme ve Kalkınma... 1 Kalkınma Terminolojisi... 2 Dünyada Gelir

Detaylı

Sayı: 2006-34 26 Mayıs 2006. Toplantı Tarihi: 25 Mayıs 2006

Sayı: 2006-34 26 Mayıs 2006. Toplantı Tarihi: 25 Mayıs 2006 Sayı: 2006-34 26 Mayıs 2006 PARA POLİTİKASI KURULU DEĞERLENDİRMELERİ ÖZETİ Toplantı Tarihi: 25 Mayıs 2006 1. Para Politikası Kurulu (Kurul), kararlarını enflasyonun orta vadeli hedeflerle uyumlu olmasını

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

VİRTUS Serbest Yatırım Fonu. Finans Yatırım Bosphorus Capital B Tipi Değişken Fon

VİRTUS Serbest Yatırım Fonu. Finans Yatırım Bosphorus Capital B Tipi Değişken Fon VİRTUS Serbest Yatırım Fonu Finans Yatırım Bosphorus Capital B Tipi Değişken Fon Bosphorus Capital Bosphorus Capital Portföy Yönetimi A.Ş. Türk finans piyasalarında aktif varlık yönetimine odaklı Türkiye

Detaylı

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR Sermaye Hareketleri ve Döviz Kuru Politikaları Türkiye Ekonomi Kurumu Paneli Doç.Dr.Erdem BAŞÇI Başkan Yardımcısı, TCMB 11 Aralık 2010, Ankara 1 Konuşma Planı 1. Merkez

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 20.Para Teorisi ve Politikası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 20.1.Para Teorisi Para miktarındaki

Detaylı

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak

Detaylı

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 31.03.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 31.03.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI 01.01. 31.03.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR NUN YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN

Detaylı

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA)

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) Değerli Katılımcılar, Değerli Konuklar, Türkiye, yapısal reformlar ile

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2002-2008 Mart. Mayıs 2008

Bankacılık sektörü. 2002-2008 Mart. Mayıs 2008 Bankacılık sektörü 2002-2008 Mart Mayıs 2008 Sunumun içeriği I- Finansal sektörün büyüklüğü ve kamu ile ilişkisi II- Bankacılık sistemine ilişkin bilgiler III- Büyüme IV- Bilanço yapısında değişme V-Risk

Detaylı

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop 1.1. Mali Yapı ve Finans Ekonomik olarak tanımlanmış sınırlarda sermayenin yaygınlığı ve verimliliği genellikle mali ve finansal göstergelerle ölçülür. Bölgedeki bankaların durumu şube sayılarıyla, sermayenin

Detaylı

PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013

PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013 PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013 RİSKİN İŞTAHI KAÇARSA Bernanke nin Mayıs ayı içerisinde yaptığı açıklama ile başlayan riskten kaçınma eğilimi 19 20 Haziran FED toplantısı ile doruğa ulaştı. FED in 85 milyar

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü

Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü www.sde.org.tr ANALİZ 2014/2 2013 YILI ALTIN ANALİZİ Dr. M. Levent YILMAZ Ekonomistlerin çoğu zaman yanıldığı ve nedenini tahmin etmekte zorlandığı bir

Detaylı

TAŞINMAZ YATIRIMLARININ FİNANSMANI

TAŞINMAZ YATIRIMLARININ FİNANSMANI Taşınmaz Yatırımlarının Finansmanı Taşınmaz Değerleme ve Geliştirme Tezsiz Yüksek Lisans Programı TAŞINMAZ YATIRIMLARININ FİNANSMANI 1 Taşınmaz Yatırımlarının Finansmanı İçindekiler 1.1. DERSİN AMACI...

Detaylı

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 Mart 2009 ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2009 31.03.2009 Bankanın Ticaret Ünvanı : Bankpozitif Kredi ve Kalkınma

Detaylı

Güncel Ekonomik Veriler. Güncel Ekonomik Yorum

Güncel Ekonomik Veriler. Güncel Ekonomik Yorum KASIM 14 Güncel Ekonomik Veriler Büyüme Oranı(Yıllık) 4,00% Cari Açık/GSYİH 6,40% İşsizlik oranı(yıllık) 9,80% Enflasyon(TÜFE/Yıllık) 8,96% GSMH(milyar USD) 819,9 Kişi Başı Milli Gelir (USD) 10.800 Güncel

Detaylı

Kentsel Dönüşümde Finans Aktörleri ve Beklentileri Doç. Dr. Erk HACIHASANOĞLU Araştırma, İş ve Ürün Geliştirme Grup Md.

Kentsel Dönüşümde Finans Aktörleri ve Beklentileri Doç. Dr. Erk HACIHASANOĞLU Araştırma, İş ve Ürün Geliştirme Grup Md. Kentsel Dönüşümde Finans Aktörleri ve Beklentileri Doç. Dr. Erk HACIHASANOĞLU Araştırma, İş ve Ürün Geliştirme Grup Md. 8 Ekim 2013 Ajanda 1- Finansal Aktörler: Güncel Durum A- Güncel Durum: Birincil Konut

Detaylı

HALK HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU. Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler

HALK HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU. Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler A. TANITICI BİLGİLER Portföy Bilgileri Halka Arz Tarihi 13.06.2012 (*) 02 Ocak 2013 tarihi itibariyle Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler Portföy Yöneticileri Murat Zaman, Kerem Yerebasmaz, Serkan Şevik,

Detaylı

VİRTUS Serbest Yatırım Fonu. İş Yatırım Bosphorus Capital B Tipi Kısa Vadeli Tahvil ve Bono Fonu

VİRTUS Serbest Yatırım Fonu. İş Yatırım Bosphorus Capital B Tipi Kısa Vadeli Tahvil ve Bono Fonu VİRTUS Serbest Yatırım Fonu İş Yatırım Bosphorus Capital B Tipi Kısa Vadeli Tahvil ve Bono Fonu Bosphorus Capital Bosphorus Capital Portföy Yönetimi A.Ş. Türk finans piyasalarında aktif varlık yönetimine

Detaylı

Konut Kredisi Piyasasına Bakış

Konut Kredisi Piyasasına Bakış Konut Kredisi Piyasasına Bakış Türkiye Konut Kredisi İstatistikleri (Kasım 2010 - Ekim 2011) Kasım 2011 Uyarı: Bu raporda sunulan istatistiklerin bir kısmı Konutkredisi.com.tr web sitesinin ziyaretçilerinin

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı