SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HIV VE TB ÖNLEME, TEDAVİ, BAKIM ve DESTEK HİZMETLERİNE ERİŞİMLERİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ:

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HIV VE TB ÖNLEME, TEDAVİ, BAKIM ve DESTEK HİZMETLERİNE ERİŞİMLERİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ:"

Transkript

1 WHO-ILO-UNAIDS ortak politika kılavuzları SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HIV VE TB ÖNLEME, TEDAVİ, BAKIM ve DESTEK HİZMETLERİNE ERİŞİMLERİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ: K I L A V U Z N O T U Uluslararası Çalışma Ofisi

2

3 WHO-ILO-UNAIDS ortak politika kılavuzları SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HIV ve TB ÖNLEME, TEDAVİ, BAKIM ve DESTEK HİZMETLERİNE ERİŞİMLERİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ: KILAVUZ NOTU Uluslararası Çalışma Örgütü

4 Copyright Uluslararası Çalışma Örgütü, 2011 Birinci baskı: 2011 Çalışmanın orijinal baskısı İngilizce, Fransızca ve İspanyolca olarak aşağıdaki telif hakkıyla Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre tarafından yayınlanmıştır: Copyright Uluslararası Çalışma Örgütü, Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programı ve Dünya Sağlık Örgütü, 2011 ILO nun yayınları, Uluslararası Telif Hakları Sözleşmesi nin 2 sayılı Protokolü çerçevesinde telif hakkına sahiptir. Ancak, kaynak gösterilmek koşuluyla bu yayınlardan kısa alıntılar izin alınmaksızın yapılabilir. Yeniden basım veya çeviri hakları için ILO nun şu adresine başvurulmalıdır: ILO Publications (Rights and Permissions), International Labour Office, CH-1211 Geneva 22, Switzerland, veya e-posta ile: ILO bu tür başvuruları memnuniyetle karşılayacaktır. Kütüphaneler, kurumlar ve yeniden basım haklarıyla ilgili kuruluşlara kaydı olanlar, kendilerine bu amaçla tanınan izin çerçevesinde yayınları çoğaltabilirler. Ülkenizdeki bu tür kuruluşlar için: ILO, UNAIDS ve WHO Sağlık Çalışanlarının HIV ve TB Önleme, Tedavi, Bakım ve Destek Hizmetlerine Erişimlerinin İyileştirilmesi: Kılavuz Notu Ankara, Uluslararası Çalışma Ofisi, 2011 ISBN: (print) ISBN: (Web pdf) HIV / AIDS / iş sağlığı / iş güvenliği / hastalık kontrolü / sağlık çalışanları / kılavuz / ILO yayını Aynı zamanda, İngilizce: Improving Health Workers Access to HIV and TB Prevention, Treatment, Care and Support Services: A Guidance Note (ISBN ), Cenevre, 2011, Fransızca: Directives conjointes OMS-OIT- ONUSIDA sur l amélioration de l accès des professionnels de la santé aux services de prévention, de traitement, de soins et de soutien pour le VIH et la TB: note d orientation (ISBN ), Cenevre, 2011, ve İspanyolca: Directrices de políticas conjuntas de la OMS/OIT/ONUSIDA para mejorar el acceso de los trabajadores de la salud a los servicios de prevención, tratamiento, atención y apoyo en relación con el VIH y la tuberculosis: nota de orientación (ISBN ), Cenevre, 2011, adları altında da yayınlanmıştır. ILO Yayın Katalogları Verileri ILO, UNAIDS ve WHO yayınlarında kullanılan ve Birleşmiş Milletler uygulamaları ile uyumlu olan tasarımlar ve belgelerde yer alan materyallerin sunulması, her ne surette olursa olsun ILO, UNAIDS ve WHO nun herhangi bir ülkenin hukuki statüsü, coğrafi bölgesi veya yetkilileri veya sınırları ile ilgili görüş beyanı olarak yorumlanamaz. İmzalı makalelerde, araştırmalarda veya başka katkılarda dile getirilen görüşler yalnızca yazarlarını bağlar ve yayının çıkmış olması bu görüşlerin ILO, UNAIDS veya WHO tarafından onaylandığı anlamına gelmez. Firmalara, ticari ürünlere ve süreçlere yapılan atıflar, bunların ILO, UNAIDS veya WHO tarafından onaylandıkları anlamına gelmediği gibi, herhangi bir firmadan, ticari üründen veya süreçten söz edilmemiş olması da bunların tasvip edilmediğini göstermez. ILO yayınları ve elektronik ürünleri belli başlı kitapevlerinden veya ILO nun birçok ülkede bulunan ofislerinden temin edilebileceği gibi, ILO Yayın Bölümünden de şu adrese başvurularak istenebilir: International Labour Office, CH-1211 Geneva 22, Switzerland. Yeni yayınların katalogları veya listeleri de yukarıdaki adresten ücretsiz olarak temin edilebilir veya e-posta ile istenebilir: Web sayfamız:

5 Ü indekiler Giriş... v KÝlavuz ilkeler vii A. ULUSAL POLÜTÜKALAR... 1 B. ÜÞYERLERÜNDE GÜRÜÞÜMLER... 4 Üßyeri politikalarý... Üßyeri programlarý... 5 Üßyeri eûitimi... 8 C. B T E, ÜZLEME VE DEÚERLENDÜRME... BŸt eleme... 9 Üzleme ve deûerlendirme Kılavuzların Özeti... 1 Ek KÝlavuz Grubu DanÝßÝlan Ÿ taraflý ve ortak kurulußlarýn temsilcileri ve paydaßlar Yšnlendirme Grubu ve sekretarya DiÛer KatkÝda Bulunanlar Niyet beyanlarý šzeti Teşekkür Referanslar iii

6

7 Giriş Çalışanlar, aileleri ve bakmakla yükümlü oldukları kişiler, HIV ve AIDS le ilgili olarak önleme, tedavi, bakım ve destek hizmetlerinden yararlanabilmeli ve işyerleri bu hizmetlere erişimi kolaylaştırıcı bir rol oynamalıdır. HIV ve AIDS ve Çalışma Dünyası ile ilgili ILO Tavsiye Kararı, 2010 (No. 200) (1) Birbirini tamamlayıcı görevleri, ayrıca iş sağlığı, HIV ve TB gibi alanlarda uzun süredir gerçekleştirdikleri ortak çalışmalarla ILO, UNAIDS ve WHO, sağlık çalışanlarının karşılaştıkları HIV ve TB sorunlarına ortak çözüm bulmak üzere çalışma yürütmektedir. Sağlık sektörü, hastalıkların önlenmesi, teşhisi, tedavisi ve bakımından sorumludur ve bu sektörün sağlık hizmetleri bağlamındaki damgalamaların ve ayrımcılığın azaltılmasına katkıda bulunması mümkündür. Ülkeler, çalışma koşullarını mümkün olan en iyi duruma getirerek sağlık çalışanlarının sağlığını ve haklarını koruma durumundadırlar. Ülkeler, sağlık çalışanlarını koruyarak, sağlık hizmetleri sunanların kendilerinin de sağlıklı olmasını sağlayacaklardır. Bu ise halkın kaliteli sağlık hizmetlerine erişim hakkının daha iyi yaşama geçmesini sağlayacaktır. Güçlü sağlık sistemlerini sürdürmede önemli bir görev 2006 Dünya Sağlık Raporunda vasıfl ı sağlık çalışanlarının görevlendirilmesi ve görevde tutulması olarak belirlenmiştir (2). ILO/WHO Sağlık Hizmetleri ve HIV-AIDS Ortak Kılavuz İlkelerinde tanımlanmış olduğu gibi, sağlık çalışanları, başlıca amacı sağlığı geliştirmek olan çalışmalarda yer alan insanlardır. Bunların arasında doktorlar, hemşireler, eczacılar, laboratuvar teknisyenleri gibi sağlık hizmeti sağlayan kişiler yer almaktadır. Bunların yanı sıra, örneğin muhasebeciler, aşçılar, şoförler, temizlikçiler ve güvenlik görevlileri gibi yönetim ve destek hizmetlerinde görev yapanlar da aynı kapsama girmektedir. Sağlık görevlileri yalnızca acil bakım tesislerinde görev yapanlardan ibaret olmayıp uzun süreli, toplum temelli, evde ve kurum dışı bakım hizmetleri verenleri de kapsamaktadır (3). Sağlık alanındaki personel eksikliği, İnsanlarda Bağışıklık Yetmezliği Virüsü (HIV) ile tüberkülozun (TB) oluşturduğu ve giderek yaygınlaşan salgınla örtüşmektedir. Bu ikili salgın sağlık hizmetlerine yönelik talebi artırırken, özellikle HIV ve TB nin yaygın olduğu ülkelerde sağlık çalışanlarının iş yükünü de ağırlaştırmaktadır. Tüm ülkelerde sağlık çalışanları işleri gereği ve kendi çevrelerinde HIV ve TB ye açık olmaları nedeniyle hastalık ve ölüm gibi durumlarla karşılaşmaktadır (4). Halkın HIV ve TB bakım ihtiyaçlarına yanıt vermek üzere ön safl arda görev yapan insanlar olmalarına karşın sağlık görevlilerinin kendileri çoğu durumda HIV ve TB tedavi ve bakım hizmetlerine ulaşamamaktadır. Sağlık alanındaki insan kaynakları yetersizliğiyle ilgili olarak 2006 yılında yapılan bir WHO istişare toplantısında Tedavi et, Eğit ve Görevde tut adını taşıyan bir AIDS sağlık işgücü v

8 Giriş planı önerilmiştir. Plan üç öğeden oluşmaktadır: Tedavi; sağlık çalışanlarına yönelik bir HIV önleme, tedavi, bakım ve destek hizmetleri paketi; Eğit; sağlık çalışanlarının HIV/AIDS hizmetlerine herkesin erişimini sağlayacak biçimde güçlendirilmelerine yönelik önlemler ve Görevde tut; fi nansal ve diğer özendiriciler, daha iyi ücret, çalışma koşulları ve sağlık çalışanlarının yer değiştirmelerinin düzenlenmesi dahil olmak üzere sağlık çalışanlarının görevlerinde tutulmaları (5). HIV-TB eş enfeksiyonunun yaygınlaşması karşısında ve 2006 yılında yapılan istişare toplantısının takibi amacıyla ILO, UNAIDS ve WHO sağlık çalışanlarının HIV ve TB önleme, tedavi, bakım ve destek hizmetlerine erişimiyle ilgili politikalar geliştirilmesinde güçlerini birleştirme kararı almıştır. Bu karar sonucunda ortaya çıkan ortak Kılavuz İlkeler (6) literatürün sistematik biçimde taranmasına (7), 21 ülkedeki mevcut uygulamalara ve ILO ve WHO tarafından UNAIDS in de katılımıyla uluslararası uzmanlarla ve üç tarafl a yapılan görüşmelerin sonuçlarına dayanmaktadır (8). Kılavuz İlkeler, HIV-TB çifte tehdidine karşı sağlık çalışanlarını korumayı, görevlerinde tutmayı ve güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Kılavuz İlkeler aynı zamanda HIV lı, TB li veya bunların her ikisinden birden etkilenen sağlık çalışanları için örnek uygulamaları pekiştirme hedefi ni gütmektedir. Kılavuz İlkeler, işyerlerinde (10,11) TB enfeksiyon kontrolü (9), sağlık sistemlerinin güçlendirilmesi (12), bulaşma sonrası profi laksi (13,14,15), HIV ve TB de klinik teşhis ve tedavi (16), üreme sağlığı (17) ve iş sağlığı (18,19) gibi alanlardaki diğer ILO, UNAIDS ve WHO kılavuz ilkelerini tamamlamakta ve bunların bir sentezini yapmaktadır. Kılavuz İlkeler, HIV-AIDS ve Çalışma Dünyası ile ilgili ILO Tavsiye Kararını (No. 200) desteklemekte, klinik ve politika alanındaki diğer kılavuz ilkelerin sentezini sunmaktadır. Kılavuz İlkeler, sağlık çalışanlarının HIV ve TB önleme, tedavi, bakım ve destek hizmetlerine erişimini iyileştirme ve herkesin bu hizmetlere erişimini sağlama alanına özel olarak odaklanan bütünlüklü ilk belgedir. Hedef kesim ise şunlardan oluşmaktadır: Sağlık ve Çalışma Bakanlıklarındaki politika belirleyicileri, ulusal TB Mücadele Programları, Ulusal AIDS Komisyonları; sağlık alanında işveren durumundaki özel ve kamusal kuruluşlar, iş sağlığı ve enfeksiyonlu hastalıklarla mücadele pratisyenleri, tüm sağlık çalışanları, bu kesimlerin dernekleri veya sendikaları. 14 noktalık kılavuz ilkeler birbiriyle bağlantılıdır ve tek bir paket olarak etkili biçimde uygulanması mümkündür. Uygulamada başarı için, sağlık ve çalışma yaşamı sektörlerindeki ilgili tüm aktörlerin, çalışanların, yöneticilerin, işverenlerin ve bakanlıkların geliştirme, uygulama, izleme ve değerlendirme süreçlerinde yer almaları öngörülmektedir. Ayrıca, Çalışma Bakanlığı bünyesindeki İş Teftiş bölümü de Kılavuz İlkelerin uygulanmasında, izlenmesinde ve değerlendirilmesinde kritik bir rol oynayabilir. Bu Kılavuz Not, 14 kılavuz ilkenin yaşama geçirilmesini kolaylaştırma amacına yöneliktir. 14 ilke, başvuru kolaylığı açısından aşağıda belirtilen üç kategoriye ayrılmıştır. Sonuçta, her ilkenin aldığı numara Kılavuz İlkeler belgesindeki numaradan farklıdır. Metin, Temmuz 2010 da yapılan ILO/WHO üç tarafl ı ortak uzmanlar istişare toplantısında düzeltilmiştir. vi

9 WHO-ILO-UNAIDS Ortak Politika Kılavuzları Sağlık Çalışanlarının HIV ve TB Önleme, Tedavi, Bakım Ve Destek Hizmetlerine Erişimlerinin İyileştirilmesi: KILAVUZ NOTU A. Haklar, yasal düzenlemeler ve sosyal koruma sistemleri dahil olmak üzere ulusal politikalar B. İşyerlerinde uygulanan politikalar, programlar ve eğitim dahil olmak üzere işyeri etkinlikleri C. Ülke ve işyeri bazında eşgüdümle birlikte bütçe, izleme ve değerlendirme Kılavuz İlkeler Kılavuz İlkeler, aşağıdakilere dikkat edilmesini esas almaktadır: çalışanların hakları ve insan hakları (20,21) ; toplumsal cinsiyet eşitliği; ilksel önleme; etkililik ve etkinlik; HIV lı, TB li veya her ikisi birden olan kişilerin süreçlere katılımı; sağlık çalışanlarının, temsilcilerinin ve işverenlerinin aktif katılımı. vii

10

11 Kılavuzların Özeti A. ULUSAL POLİTİKALAR 1. Sağlık çalışanlarının ve ailelerinin HIV ve TB önleme, tedavi, bakım ve destek hizmetlerine öncelikli erişimlerini sağlayacak yeni ulusal politikalar hazırlanması veya mevcut politikaların bu yönde pekiştirilmesi. 2. HIV veya TB li sağlık çalışanlarına karşı ayrımcılık yapılmasını önleyecek yeni politikalar geliştirilmesi veya mevcut politikaların bu yönde pekiştirilmesi ve meslektaşlarla denetçiler arasında damgalayıcı tutumları azaltacak müdahaleler benimsenmesi. 3. Meslek nedeniyle yakalanılan hastalıklar söz konusu olduğunda, yerine göre ücretli izin, erken emeklilik hakları ve ölüm tazminatları dahil olmak üzere gerekli imkânları ve tazminatı sağlayacak sistemler oluşturulması. Ulusal politikalar A.1. Sağlık çalışanlarının ve ailelerinin HIV ve TB önleme, tedavi, bakım ve destek hizmetlerine öncelikli erişimlerini sağlayacak yeni ulusal politikalar hazırlanması veya mevcut politikaların bu yönde pekiştirilmesi. Sağlık çalışanları, yaptıkları iş gereği HIV ve TB enfeksiyonu açısından yüksek riskle karşı karşıyadır. Sağlık çalışanlarına görevleri başında HIV ve TB hizmetleri sağlanması maliyet -etkin bir yol ve pek çok sağlık çalışanı tarafından tercih edilen bir yaklaşımdır (22, 23, 24). Çalışanlar, aileleri ve bakmakla yükümlü oldukları kişiler, HIV ve AIDS le ilgili olarak önleme, tedavi, bakım ve destek hizmetlerinden yararlanabilmeli ve işyerleri bu hizmetlere erişimi kolaylaştırıcı bir rol oynamalıdır. [Bakınız, paragraf 3 (e), HIV-AIDS ve Çalışma Dünyası ile ilgili ILO Tavsiye Kararı, 2010 (No. 200)] (25). Bu hizmetler, ücretsiz veya az ücretle olmak üzere gönüllülük temelindeki danışma ve test hizmetlerine erişimi oportünist ve cinsel ilişki yoluyla geçen enfeksiyonların ve özellikle tüberküloz olmak üzere HIV la bağlantılı diğer hastalıkların tedavisini kapsamalıdır (26). Bu yeni uluslararası standarda uygun olarak Kılavuz İlkeler, sağlık çalışanlarının ve aile üyelerinin HIV ve TB önleme, tedavi, bakım ve destek hizmetlerine erişimlerini sağlamak üzere yeni ulusal politikaların geliştirilmesini veya mevcut politikaların ihtiyaçlar doğrultusunda detaylandırılmasını tavsiye etmektedir (27). 1

12 Kılavuzların Özeti A.2. HIV veya TB li sağlık çalışanlarına karşı ayrımcılık yapılmasını önleyecek yeni politikalar geliştirilmesi veya mevcut politikaların bu yönde pekiştirilmesi ve meslektaşlarla denetçiler arasında damgalayıcı tutumları azaltacak müdahaleler benimsenmesi. HIV enfeksiyonu taşıyan pek çok sağlık çalışanı, damgalanıp ayrımcılığa maruz kalma, terfi edememe veya işlerini yitirme korkusuyla durumlarını gizli tutmaktadır. Gene aynı nedenlerle sağlık çalışanları çoğu kez kan ve vücut sıvısı durumlarını bildirmemektedir. Dolayısıyla, gerekli tedaviye başvurmakta gecikme sağlık durumlarını etkileyebilmektedir (28). Sağlık çalışanlarının sağlıklarını korumaya, onlara damgalanma ve ayrımcılığa karşı güvence sağlamaya yönelik politikalar birçok ülkede mevcuttur; ne var ki, bu politikaları yaşama geçirmeye yönelik etkili stratejiler/eylem planları/kılavuzlar birçok örnekte bulunmamaktadır. Ayrımcılığı önlemeye yönelik politikaların mevcut olduğu yerlerde bile sağlık çalışanlarının bunlardan haberi olmayabilmektedir (29). HIV ve TB ile ilgili sürekli ve yaygın damgalama ve ayrımcılık durumlarını dikkate alan iki belge, Sağlık Hizmetleri ve HIV/AIDS le ilgili ILO/WHO Ortak Kılavuz İlkeleri (2005) ve HIV- AIDS ve Çalışma Dünyası ile ilgili ILO Tavsiye Kararı (2010, No. 200), gerçek olsun ya da yakıştırma olsun bir kişinin HIV durumundan hareketle hiçbir ayrımcılık yapılamayacağını vurgulamaktadır. HIV ve insan hakları ile ilgili UNAIDS belgelerine (30) uygun olarak ILO/ WHO 2005 Ortak Kılavuz İlkeleri şöyle demektedir: sağlık çalışanlarının diğer sağlık çalışanlarına, hastalara veya işverenlerin sağlık çalışanlarına yönelik damgalayıcı ve ayrımcı tutumları sağlıkla ilgili birçok ortamda ciddi bir sorun olarak ortaya çıkmakta, bakım ve önleme programlarını aksatmaktadır. Bu tür tutumlar çeşitli biçimler alabilmekte, tedavinin geciktirilmesi, gerektiği gibi verilmemesi veya hiç verilmemesi, gizliliğin ihlali, uygunsuz ve etik olmayan davranışlar ve aşırı önlemlere başvurulması gibi sonuçlar verebilmektedir (31). Oysa 2010 HIV ve AIDS Tavsiye Kararı (No. 200) çalışanların damgalanması veya ayrımcılık yapılması gibi durumların olmaması gerektiğini belirtmektedir (32) HIV ve AIDS Tavsiye Kararı (No. 200) ayrıca şöyle demektedir: Gerçek olsun yakıştırma olsun HIV la ilgili durum, işe alımı, işte tutmayı, sürekli istihdamı veya fırsat eşitliği sağlanmasını engelleyici bir ayrımcılığın gerekçesi olmamalıdır (33). Burada özellikle dikkat edilmesi gereken husus şudur: HIV la ilgili sağlık sorunu olan kişi, eğer tıbben böyle yapması mümkünse, işini sürdürme ve eğer gerekiyorsa gerekli yardımları alma imkânlarından yoksun bırakılmamalıdır (34). Kılavuz İlkeler, HIV lı veya TB li sağlık çalışanlarına yönelik ayrımcılığın önlenmesi için yeni politikalar geliştirilmesini veya mevcut politikaların bu yönde pekiştirilmesini, meslektaş ve denetçi sağlık çalışanlarından gelebilecek dışlayıcı davranışları azaltacak müdahalelerin benimsenmesini öngörmektedir. A.3. Meslek nedeniyle yakalanılan hastalıklar söz konusu olduğunda, yerine göre ücretli izin, erken emeklilik hakları ve ölüm tazminatları dahil olmak üzere gerekli imkânları ve tazminatı sağlayacak sistemler oluşturulması. HIV ve AIDS Tavsiye Kararı 2010 (No. 200) tedavi, bakım ve destek konusunda şunu öngörmektedir: Bakım ve destek programları, ülke koşulları da göz önünde bulundurularak, HIV lı veya ilgili hastalıklara yakalanmış kişilere çalıştıkları yerlerde gerekli yardımların 2

13 WHO-ILO-UNAIDS Ortak Politika Kılavuzları Sağlık Çalışanlarının HIV ve TB Önleme, Tedavi, Bakım Ve Destek Hizmetlerine Erişimlerinin İyileştirilmesi: KILAVUZ NOTU sağlanmasını öngören enlemler içermelidir (35). Tavsiye Kararı ayrıca şunu da öngörmektedir: sosyal güvenlik ve mesleki sigorta sistemlerine; sağlık ve engelli hizmetlerine, ölen kişinin yakınlarına bağlanacak aylıklara erişimde çalışanlara ve bakmakla yükümlü oldukları kişilere yönelik herhangi bir ayrımcılık yapılmamalıdır (36). Çalışanlara verilebilecek tazminatlar konusunda genel olarak yasalarda hükümler bulunmakla birlikte, bunlardan çoğunda yapılan işle bağlantılı HIV veya TB enfeksiyonları için özel düzenlemeler yer almamaktadır. ILO nun 1998 tarihli Çalışanların Sağlık Kontrolü Teknik ve Etik Kılavuzları, işyerindeki koşul ve durumlar nedeniyle ortaya çıkan veya ağırlaşan sağlık sorunlarının getirdiği masrafl arın işverence tazmin edilmesi ilkesini getirmiştir (37). İşlevsel bir işçi tazminat sistemi, sağlık alanındaki işverenlerin kendi iş güçlerine yatırım yapmaları için özendirici olarak yarar sağlayabilir. İşle ilgili olay ve durumların gerektiği gibi belgelenmesi de bildirim eksikliği sorununu hafi fl etebilir. Bugün hem HIV hem de tüberküloz İş güvenliği ve Sağlığı Hastalıklar Listesinde yer almaktadır (38). Belirli bir hastalığa doğrudan doğruya yapılan iş ve mesleğin yol açıp açmadığının belirlenmesi sorunlu bir alandır. Bununla birlikte, tazminatla ilgili kapsayıcı hükümlerin geliştirilmesi ve uygulanması, işe bağlı hastalıkların tutarlı ve ekonomik biçimde ele alınmasına yardımcı olacaktır. Uygulamanın etkili olmasını sağlamada ise, yürürlükteki hükümlerin mümkün olduğunca geniş bir çevreye yayılmasını sağlayacak önlemler alınmalı, meslek sağlığı alanında çalışanlara maruz kalma ve hastalık arasındaki nedensellik ilişkisini görebilmelerini sağlayacak eğitim verilmelidir. Kılavuz İlkeler, yapılan iş sonucu yakalanılan HIV ve/veya TB ile ilgili kapsamlı bir tazminat paketi tavsiye etmektedir. Bu pakette, aşağıdaki konulara ilişkin bilgiler yer almalıdır: Bulaşmanın hemen sonrasındaki profi laksi; Özelilikle erken aşamalarda hastalık tedavisi; Hastalık sonucu işe gelememe durumlarında ücretli izin; Makul ölçülerde yardım ve bakım; İşten erken ayrılma veya tıbbi tavsiye sonucu iş bırakma durumlarında erken emeklilik imkânları; Ölüm halinde kişinin ailesine yapılacak yardımlar. 3

14 Kılavuzların Özeti B. İŞYERLERİNDE GİRİŞİMLER 1. Mevcut iş sağlığı hizmetlerinin sağlık alanındaki tüm çalışanları kapsayacak şekilde geliştirilmesi, güçlendirilmesi veya yaygınlaştırılmasıyla HIV ve TB önleme, tedavi, bakım ve destek hizmetlerine erişimin sağlanması. 2. Mevcut enfeksiyon kontrol programlarının özellikle HIV ve TB enfeksiyon kontrolü alanında güçlendirilmesi ve daha güvenli çalışma ortamları sağlanması için işyeri bazındaki sağlık ve güvenlik programlarıyla işbirliği yapılması. 3. Düzenli, ücretsiz, gönüllülük temelindeki ve gizli HIV danışmanlık ve test ve TB taraması programlarının hazırlanması, uygulanması ve yaygınlaştırılması; bu arada üreme sağlığı konularıyla TB li sağlık çalışanlarının ailelerinde TB araştırmaları yapılması. 4. Kamusal ve özel sağlık hizmetlerinde ve ayrıca diğer sektörlerde işyeri bazında iş sağlığı ve HIV/TB alanında örnek uygulamaların belirlenmesi, uyarlanması ve uygulanması. 5. Tüm personele bulaşma sonrası profi laksinin (PEP) yararları ve riskleri konusunda bilgi verilmesi ve PEP hizmeti sağlayıcılarına gerekli eğitimin verilmesiyle maruz kalan tüm sağlık çalışanlarına ücretsiz ve zamanında PEP hizmeti sunulması. 6. İhtiyacı olanlara ücretsiz HIV ve TB tedavisi sağlanması; klinik veya kendi sağlık hizmetlerinin olmadığı durumlarda bu hizmetlerin kişileri damgalamadan, cinsiyete duyarlı, özel ve uygun ortamlarda, hastalar isterlerse başka mekânlarda verilmesinin kolaylaştırılması; 7. İki hastalığın birlikte baş göstermesini önleme açısından, HIV pozitif tüm sağlık çalışanlarına isoniazid önleyici tedavi ve co-trimaxole profi laksi dahil kapsamlı paketler ulaştırılması; ilgili riskler ve yararlar konusunda kendilerine gerekli bilgilerin verilmesi; 8. Tüm sağlık çalışanlarını kapsayacak eğitim programları geliştirilmesi ve uygulanması; bu eğitimlerde kapsanacak konular ise şunlar olmalıdır: TB ve HIV önlemede hizmet öncesi, hizmet içi ve sürekli eğitim; tedavi, bakım ve destek; çalışanların hakları ve insanların damgalanmalarına karşı mücadele; bunların mevcut eğitim programlarına dahil edilmesi ve eğitimlere yöneticilerle işçi temsilcilerinin de katılmaları. 4

15 WHO-ILO-UNAIDS Ortak Politika Kılavuzları Sağlık Çalışanlarının HIV ve TB Önleme, Tedavi, Bakım Ve Destek Hizmetlerine Erişimlerinin İyileştirilmesi: KILAVUZ NOTU İşyeri politikaları İşyeri politikaları, 2010 tarih ve 200 sayılı HIV ve AIDS Tavsiye Kararında belirtilen, tedavi, bakım ve destekle ilgili temel ilkeleri dikkate almalıdır. Ayrıca, Tavsiye Kararında da öngörüldüğü gibi, bu politikalar, yönetim ve işçi kesimi temsilcileriyle görüşülerek geliştirilmeli ve uygulanmalıdır. İşyeri bazlı HIV politikaları, başka hususların yanı sıra, HIV durumunun gizli kalmasını sağlamalı, bununla bağlantılı damgalama ve ayrımcılık durumlarını azaltmalıdır. B.1. HIV ve TB önleme, tedavi, bakım ve destek hizmetlerine erişilebilmesi için, tüm sağlık çalışanlarına yönelik meslek sağlığı hizmetleri geliştirilmesi veya mevcut hizmetlerin güçlendirilip kapsamının genişletilmesi. Kılavuz İlkeler şunları gözetmektedir: iş/meslek sağlığı hizmetlerine ilişkin olarak ILO, WHO ve diğer uluslararası kuruluşlar tarafından geliştirilen kılavuz ilkeler; iş güvenliği ve sağlığı hizmetlerinin çoğu durumda sağlık çalışanlarını kapsamıyor oluşu; iş sağlığı profesyonellerinin ve sağlık/güvenlik komitelerinin olmayışı; iş sağlığı hizmetlerinin maliyet ve yararları; işyerlerinde sağlığı geliştirici çalışmaların maliyet ve yararları; işyerlerindeki HIV ve TB hizmetlerinin sağlık çalışanlarında üstlenilmesi; kapsamlı iş sağlığı programlarının sağlık sisteminde genel olarak kapasite artışı sağlaması; HIV ve TB nin önlenmesi ve sağlık çalışanlarının desteklenmesinde sağlık hizmetleri verilen işyerlerine duyulan ihtiyaç. Kılavuz İlkeler, HIV ve TB önleme, tedavi, bakım ve destek hizmetlerine erişilebilmesi için, işyerlerinin tüm sağlık çalışanlarına yönelik meslek sağlığı hizmetleri geliştirmelerini veya mevcut hizmetleri güçlendirilip kapsamı genişletmelerini tavsiye etmektedir tarih ve 161 sayılı ILO İş Sağlığı Hizmetleri Sözleşmesi iş sağlığı hizmetlerini şöyle tanımlamaktadır: temelde önleyici işlevlere sahip olmak üzere, herhangi bir işyerinde aşağıdaki hususlara ilişkin olarak işverene, çalışanlara ve bunların temsilcilerine tavsiyelerde bulunmaktan sorumlu olan hizmetler; (i) yapılan işle ilgili olarak optimal fi ziksel ve zihinsel sağlık durumuna ulaşılmasını kolaylaştıracak güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamı oluşturulup bunun sürdürülmesi için yapılması gerekenler; (ii) işin, kendi fi ziksel ve zihinsel sağlık durumları ışığında çalışanların kapasitelerine göre uyarlanması (39). İşyeri programları HIV ve AIDS Tavsiye Kararında (2010, No. 200) şöyle denmektedir:...çalışanlar, HIV ve örneğin tüberküloz gibi bununla ilişkili bulaşıcı hastalıkların özel olarak meslek ve yapılan iş dolayısıyla başkalarına bulaşmasını önlemeye yönelik programlardan yararlanmalıdır (40). 5

16 Kılavuzların Özeti Kanda yerleşik patojenlere meslek dolayısıyla maruz kalma durumlarının baştan önlenmesi, sağlık çalışanlarının hepatit B virüsü ve aşıyla önlenebilir diğer hastalıklara karşı bağışıklanmaları, işyeri programlarında birinci önceliği taşımalıdır. B.2. Özellikle TB ve HIV enfeksiyon kontrolüne ilişkin olmak üzere enfeksiyon kontrol programları geliştirilmesi veya bu alanda mevcut programların güçlendirilmesi, daha güvenli çalışma ortamları oluşturulması için işyeri bazlı sağlık ve güvenlik programlarıyla işbirliği yapılması. Sağlık Kuruluşlarında, Kalabalık Ortamlarda ve Hanelerde TB Enfeksiyon Kontrolü WHO Politikası (41), kontrol önlemlerinin uygulanmasının sağlık kuruluşlarında TB bulaşma durumlarını azalttığını göstermektedir. Bu kontrol önlemleri, öncelik sırasına göre şöyledir: TB semptomları gösteren kişilerin hızla teşhis edilmesini, durum bulaşıcı ise kişinin ayrı bir yere alınıp tedavi edilmesini sağlayacak idari kontroller; Binanın tasarımına, yapısına, yenilenmesine ve kullanımına bağlı olmak üzere, yerel iklimsel ve sosyoekonomik koşullara uyarlanmış çevresel kontroller. Havalandırma sistemlerinin kurulması önceliklidir; çünkü havalandırma havadaki bulaşıcı zerrecikleri azaltmaktadır. Bu bağlamda, doğal havalandırma, karma ve mekanik havalandırma sistemleri kullanılabilir; yeterli havalandırma sağlanmasının güç olduğu durumlarda ise mikrop öldürücü mor ötesi irradyasyona başvurulabilir; Bulaşma riskinin yüksek olduğu durumlarda, idari ve çevresel kontrollerle birlikte kişisel koruyucu teçhizat (zerrecik solunmasını önleyecek) kullanılmalıdır. Kılavuz İlkeler, sağlık hizmeti veren yerlerin, başta TB ve HIV enfeksiyonu olmak üzere enfeksiyon kontrol programları geliştirmelerini veya mevcut programlarını güçlendirmelerini, daha güvenli çalışma ortamları için işyeri sağlık ve güvenlik programlarıyla işbirliğine gidilmesini tavsiye etmektedir. B.3. Düzenli, ücretsiz, gönüllülük temelinde ve gizli tutulacak HIV ve TB test ve taramaları yapılmasına yönelik programların hazırlanması, uygulanması ve yaygınlaştırılması; bu arada üreme sağlığı konularının ele alınması ve TB li sağlık çalışanlarının aileleri arasında vaka arama çalışmalarının yoğunlaştırılması. Kılavuz İlkeler, kendi HIV durumlarını öğrenmek isteyen sağlık çalışanları için gönüllülük temelinde danışmanlık ve test hizmetlerini özendirmekte ve bu hizmetlerin verilmesini tavsiye etmektedir. Burada önemli olan nokta, sağlık çalışanlarının ailelerinin de sağlık çalışanı aracılığıyla gerek TB gerekse HIV a maruz kalma durumunun dikkate alınmasıdır. Dolayısıyla, sağlık çalışanının yakın aile üyeleri de HIV teşhis, danışmanlık ve destek hizmetleriyle TB taramaları kapsamına alınmalıdır. Kılavuz İlkeler, sağlık çalışanlarının temsilcileriyle bağlantılı olarak, düzenli, ücretsiz, gönüllülük temelinde ve gizli tutulacak HIV danışmanlığı ve test hizmetlerinin, TB tarama 6

17 WHO-ILO-UNAIDS Ortak Politika Kılavuzları Sağlık Çalışanlarının HIV ve TB Önleme, Tedavi, Bakım Ve Destek Hizmetlerine Erişimlerinin İyileştirilmesi: KILAVUZ NOTU sistemlerinin geliştirilmesini, bu arada üreme sağlığı alanındaki hassas noktaların ve hakların da dikkate alınmasını tavsiye etmektedir. Bunlara ek olarak, TB li sağlık çalışanlarının aile üyelerine yönelik vaka araştırmaları da yoğunlaştırılmalıdır. B.4. Özel ve kamusal sağlık hizmetleri ve diğer sektörler açısından, işleri bazındaki meslek sağlığı, HIV ve TB kontrolü alanında örnek uygulamaların benimsenmesi ve yaşama geçirilmesi. Enformasyon veya kaynak eksikliği, sorumlulukların paylaşılmasındaki belirsizlikler gibi nedenlerden dolayı, sağlık çalışanlarının hakları, HIV ve TB önleme, tedavi, bakım ve destek hizmetlerine bu kesimin erişimi gibi alanlarda geliştirilen politikaların uygulanmasında büyük boşluklar bulunmaktadır. Kılavuz İlkeler, her tür çalışma ortamında tüm sağlık çalışanları için meslek sağlığı, HIV ve TB kontrolü için örnek uygulamaların yaşama geçirilmesini tavsiye etmektedir. B.5. Tüm personele maruz kalma sonrası profilaksinin (PEP) yararları ve riskleri konusunda bilgi verilmesi, PEP işinde görev yapanların eğitimlerinin sağlanarak maruz kalma durumu olan tüm sağlık çalışanlarına ücretli ve zamanında PEP sağlanması. Maruz Kalma Sonrası Profi laksi (PEP) WHO/ILO Ortak Kılavuz İlkeleri (2008) (42) şunu belirtmektedir: Mesleki anlamda maruz kalışlarda maruz kalış sonrası profi laksi sağlanırken, çalışanlara yönelik danışmanlık hizmetlerinde üreme sağlığı ve güvenli seks konularına da yer verilmesi gereklidir. Risk değerlendirme ve PEP prosedürlerine ilişkin olarak düzenlenmiş protokoller olmalıdır. Ayrıca, her tesiste eğitilmiş bir odak kişi bulunmalı, çalışma saatlerinde ve normal çalışma saatleri sonrasında profi laksi güvence altına alınmalıdır. Bunlara ek olarak, rapor mekanizması güçlendirilerek tüm personelin izlemenin önemini ve potansiyel yararlarını kavraması sağlanmalı, tam gizlilik güvence altına alınmalıdır. PEP in yan etkileri olacaktır. Bu yan etkiler arasında mide bulantısı ve kusma, baş ağrısı, grip tipi hastalıklar, vücutta kızarıklıklar, ağızda kötü tat, asit salgısı artışı ve idrar yolu sorunları yer almaktadır. Dolayısıyla, tüm çalışanların bu tedavinin riskleri ve yararları konusunda bilgi sahibi olmalarını sağlayacak eğitim ve bilgilendirme gereklidir. Ücretsiz ve zamanında profi laksi tüm sağlık çalışanları için sağlanmalıdır. B.6. İhtiyacı olan sağlık çalışanlarına ücretsiz HIV ve TB tedavisi sağlanmalı; bu hizmetler kişilerin damgalanmasına yol açmayacak, toplumsal cinsiyete duyarlı şekilde, özel ve uygun ortamlarda verilmeli, işyerinde klinik ve belirli hizmetler yoksa veya sağlık çalışanları bu hizmetleri işyeri dışında başka yerlerde almak istiyorlarsa bunun gerekleri yerine getirilmelidir. Araştırmalar, sağlık çalışanlarına ücretsiz HIV tedavisi sağlanmasının halk sağlığı sistemi açısından maliyet-etkin bir yol olduğunu göstermektedir (43,44). HIV pozitif sağlık çalışanlarına yönelik antiretroviral tedavisinin zamanında başlatılması sağlık alanındaki insan kaynakları yetersizliğinin giderilmesine katkıda bulunabilir ve hizmet sunumunu güçlen- 7

18 Kılavuzların Özeti direbilir. Ücretsiz alanlar şunlardır: bulunabilirlikleri sağlanmış ilaçlar; tedavinin uygun ve zamanında yapılması; hizmet kullanım ücretleri veya maliyet paylaşımı olmaması; antiretroviral ilaçların temini için yeterli insan kaynakları. Ayrıca, kliniklerdeki hizmetler insanları damgalamayıcı, toplumsal cinsiyete duyarlı ve özel ortamlarda verilmelidir (45). İhtiyacı olan sağlık çalışanlarına ücretsiz HIV ve TB tedavisi sağlanması tavsiye edilmektedir. İşyerinde klinik olmadığı, işyerinde antiretroviral tedavi verilemediği veya sağlık çalışanlarının hizmetleri işyeri dışındaki yerlerde almayı tercih ettikleri durumlarda bu hizmetlerin damgalayıcı olmayan, toplumsal cinsiyete duyarlı, özel ve uygun ortamlarda verilmesi sağlanmalıdır. B.7. İki hastalığın birlikte baş göstermesini önleme bağlamında, HIV pozitif tüm sağlık çalışanlarına isoniazid önleyici tedavi ve kotrimakzol profilaksi dahil kapsamlı önleme ve bakım hizmetleri bunların yarar ve riskleri de anlatılarak verilmelidir. İsoniazid önleyici tedavi, HIV enfeksiyonu olan kişilerde TB nin de ortaya çıkmasını önler. Kılavuz ilkeler, eş hastalık durumunun önlenmesi için HIV pozitif tüm sağlık çalışanlarına isoniazid önleyici tedavi ve kotrimakzol profi laksi dahil kapsamlı önleme ve bakım hizmetlerinin bunların yarar ve riskleri de anlatılarak verilmesini tavsiye etmektedir. Yan etki ve aşırı tedavi riski, tek tek her vakada, azalan hastalık ve ölüm olaylarıyla dengelendirilerek değerlendirilmelidir. İşyeri eğitimi HIV/AIDS ve İnsan Hakları UNAIDS/OHCHR Uluslararası Kılavuzları şöyle demektedir: Halk sağlığı yasası, sağlık hizmetlerinin verildiği yerlerde ve kana ve diğer bedensel sıvılara maruz kalınabilecek ortamlarda genel enfeksiyon kontrol önlemleri alınmasını zorunlu tutmalıdır. Bu tür ortamlarda çalışan kişilere, söz konusu önlemleri uygulayabilmeleri için gerekli donanım ve eğitim sağlanmalıdır. (46). B.8. Tüm sağlık çalışanları için eğitim programları geliştirilmesi ve uygulanması: hizmet öncesi, hizmet içi ve sürekli TB ve HIV önleme, tedavi, bakım ve destek eğitimi; işçi hakları ve insanların damgalanmalarını önleme; bunların, yöneticiler ve işçi temsilcilerine yönelik olanlar dahil mevcut eğitim programlarına içselleştirilmesi. Sağlık Hizmetleri ve HIV/AIDS le ilgili ILO/WHO Ortak Kılavuz İlkeleri 2005, HIV ve TB nin daha iyi tanınması, bu hastalıklara yakalanmış meslektaşlara ve hastalara yönelik olumsuz ve ayrımcı tutumların önlenmesi için, her sorumluluk kademesindeki kişilere eğitim verilmesini gerekli görmektedir. Eğitim, bu kapsama alınan farklı grupların durumlarını ve ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde düzenlenmelidir. Eğitim, sağlık çalışanlarına ve yöneticilerine şunları sağlamalıdır: enfeksiyonlu hastalarla temas etme korkusunu azaltmak amacıyla HIV ın, TB nin ve di- 8

19 WHO-ILO-UNAIDS Ortak Politika Kılavuzları Sağlık Çalışanlarının HIV ve TB Önleme, Tedavi, Bakım Ve Destek Hizmetlerine Erişimlerinin İyileştirilmesi: KILAVUZ NOTU ğer enfeksiyonlu hastalıkların (gerek mesleki gerekse mesleki olmayan) bulaşma yolları ve mesleki risk düzeyi konusunda bilgi; sağlık çalışanlarının HIV ın, TB nin, bu nedenlerle damgalanmanın etkisi anlamalarına yardımcı olmak üzere kişiler arası ilişki becerilerinin geliştirilmesi; hastalarıyla, meslektaşlarıyla ve başkalarıyla ayrım gözetmeden ve saygılı biçimde iletişim kurabilecekleri araçların kendilerine sağlanması; stres yönetme ve iş bırakmaktan kaçınma teknikleri: yeterli personel sağlanması, çalışanların süreçlere katılımı için daha fazla fırsat sağlanması; görev yeri değişiklik sistemlerinin belirlenmesi; iş rotasyonu; terfi ve meslekte kişisel gelişme; erken stres teşhisi; denetime yönelik iletişim becerilerinin geliştirilmesi; personel destek grupları; işyeri dışında zaman geçirme olanakları; HIV durumları ne olursa olsun sağlık çalışanlarının ve hastaların haklarını koruyan mevcut yasa ve yönetmeliklerin farkında olunması. Kılavuz İlkeler, HIV ve TB önleme, tedavi, bakım ve destek hizmetlerinde hizmet öncesi, hizmet içi ve sürekli eğitim tavsiye etmektedir. C. BÜTÇE, İZLEME VE DEĞERLENDİRME 1. HIV ve TB nin sağlık çalışanları arasında gerek mesleki gerekse meslek dışı yollardan yayılmasını önleme, tedavi, bakım ve destek programlarına yeterli fi nansal kaynak ayrılması. 2. Bu kılavuz ilkelerle ilgili politikaları, sağlık tesisleri düzeyinde uygulama için davranış kuralları biçiminde veya erişilebilir başka formatlara yaygınlaştırma ve bunların işler kılınması için eğitime ve materyal girdilere bütçe ayırma. 3. Kılavuz İlkelerin ülke ölçeğinde bilinme yaygınlığının izlenmesi için mekanizmalar geliştirilip işletilmesi, politikaların sağlık hizmetleri verilen ortamlarda uygulanmasının yaygınlaştırılması. 9

20 Kılavuzların Özeti Bütçeleme C.1. HIV ve TB nin sağlık çalışanları arasında mesleki veya mesleki olmayan yollardan yayılmasını önlemek üzere önleme, tedavi, bakım ve destek programları için yeterli finansal kaynak ayrılması. Sağlık çalışanlarını korumak üzere, güvenli biçimde imal edilmiş enjektörler ve respiratörler sağlanması için kaynak ayrılması. Kılavuz İlkeler HIV ve TB nin sağlık çalışanları arasında mesleki veya mesleki olmayan yollardan yayılmasını önlemek üzere önleme, tedavi, bakım ve destek programları için yeterli fi nansal kaynak ayrılmasını tavsiye etmektedir. C.2. Bu kılavuz ilkelere dayalı politikaların, sağlık tesisleri düzeyinde uygulanmasını sağlamak üzere uygulama kuralları ve diğer erişilebilir şekillerde yaygınlaştırılması ve bunlar için gerekli eğitime ve maddi girdilere bütçe ayrılması. Bu kılavuzlarda yer alan bilimsel kanıtları pratik eylemlere dönüştürecek uygulama araçları, eğitimi ve uygulamayı kolaylaştırma açısından yararlı olacaktır. Kılavuz İlkeler çerçevesinde eğitim sağlanması ve operasyonel destek açısından uygun bütçe tahsisi gereklidir. Kılavuz İlkeler, ilgili politikaların, sağlık tesisleri düzeyinde uygulanmasını sağlamak üzere uygulama kuralları ve diğer erişilebilir şekillerde yaygınlaştırılmasını ve bunlar için gerekli eğitime ve maddi girdilere bütçe ayrılmasını tavsiye etmektedir. İzleme ve değerlendirme C.3. Kılavuz ilkelerin ülke ölçeğinde bilinirliğini izlemek üzere mekanizmaların geliştirilip uygulanması, bu politikaların ve uygulamaların sağlık hizmetleri verilen ortamlara yaygınlaştırılması. Kılavuz İlkelerin etkili biçimde uygulanmasını sağlama açısından denetim gereklidir. Sağlık hizmetlerinin verildiği ortamlarda işyeri ve işgücü sağlığının izlenmesi açısından küresel standartlara gerek vardır. Ayrıca, denetimle görevli kuruluş ve organlara sendikaların, sağlık profesyonellerinin derneklerinin, bağımsız uzmanların, kamu kesimi ve özel kesim işverenlerinin ve iş müfettişlikleri gibi düzenleyici kurumların katılmalarını teşvik etmek gerekir. Bu tür ortakların aktif katılımı, Kılavuz İlkelerin başarılı biçimde uygulanması açısından önemlidir. Sağlık çalışanlarına özgü izleme ve değerlendirme çalışmalarında başvurulacak göstergelerin belirlenmesinde uluslararası mutabakat gereklidir. Buna ek olarak, veri toplamada gizliliğe riayet edilmelidir. İzleme amaçlı veriler cinsiyet, yaş, meslek ve işyerindeki statü gibi değişkenlere göre toplanıp ayrıştırılmalıdır ki tüm gruplara yönelik kapsama izlenebilsin. Uygulamanın etkili biçimde izlenmesi için kapasite geliştirilmesi gerekir. ILO, UNAIDS ve WHO elemanlarından oluşan bir ilkeler izleme ve değerlendirme ekibinin kurulması yerinde olacaktır. 10

HIV ve AIDS ve Çalışma Dünyası ile ilgili Tavsiye Kararı, 2010 (No. 200) Uluslararası Çalışma Ofisi

HIV ve AIDS ve Çalışma Dünyası ile ilgili Tavsiye Kararı, 2010 (No. 200) Uluslararası Çalışma Ofisi HIV ve AIDS ve Çalışma Dünyası ile ilgili Tavsiye Kararı, 2010 (No. 200) Uluslararası Çalışma Ofisi HIV ve AIDS ve Çalışma Dünyası ile ilgili Tavsiye Kararı, 2010 (No. 200) Copyright Uluslararası Çalışma

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

HEMŞİRELERDE ÇALIŞMA ORTAMI UZM. HEM. HANDAN ALAN HEMŞİRELİKTE YÖNETİM AD DOKTORA ÖĞRENCİSİ

HEMŞİRELERDE ÇALIŞMA ORTAMI UZM. HEM. HANDAN ALAN HEMŞİRELİKTE YÖNETİM AD DOKTORA ÖĞRENCİSİ HEMŞİRELERDE ÇALIŞMA ORTAMI UZM. HEM. HANDAN ALAN HEMŞİRELİKTE YÖNETİM AD DOKTORA ÖĞRENCİSİ Çalışma hayatı insan yaşamının vazgeçilmez bir parçasıdır. Günün en aktif döneminin yaşandığı çalışma ortamları,

Detaylı

www.ankaraisguvenligi.com

www.ankaraisguvenligi.com İş sağlığı ve güvenliği temel prensiplerini ve güvenlik kültürünün önemini kavramak. Güvenlik kültürünün işletmeye faydalarını öğrenmek, Güvenlik kültürünün oluşturulmasını ve sürdürülmesi sağlamak. ILO

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve KADIN Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB nin kadın-erkek eşitliği ile ilgili temel ilkeleri AB nin kadın istihdamı hedefi AB de toplumsal cinsiyete duyarlı

Detaylı

A. Giriş. B. Olumlu Unsurlar

A. Giriş. B. Olumlu Unsurlar ÇOCUK HAKLARI KOMİTESİNİN TÜRKİYE NİN BM ÇOCUK HAKLARI SÖZLEŞMESİNE EK ÇOCUK SATIŞI, ÇOCUK FAHİŞELİĞİ VE ÇOCUK PORNOGRAFİSİ EK PROTOKOLÜNE İLİŞKİN İLK DÖNEMSEL RAPORUNA YÖNELİK NİHAİ GÖZLEMLERİ 1. Komite,

Detaylı

ÖNLEYİCİ SAĞLIK VE GÜVENLİK KÜLTÜRÜNÜN OLUŞTURULMASI

ÖNLEYİCİ SAĞLIK VE GÜVENLİK KÜLTÜRÜNÜN OLUŞTURULMASI ÖNLEYİCİ SAĞLIK VE GÜVENLİK KÜLTÜRÜNÜN OLUŞTURULMASI 1981 Tarihli ve 155 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin Sözleşme, 2002 Tarihli Protokolü ve 2006 Tarihli ve 187 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliğini

Detaylı

187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006

187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006 187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006 ILO Kabul Tarihi: 15 Haziran 2006 Yürürlüğe Giriş Tarihi: 20 Şubat 2009 Uluslararası Çalışma Örgütü Genel Konferansı, Uluslararası

Detaylı

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler ECA Bölge Perspektifi Marius Koen TÜRKİYE: Uygulama Destek Çalıştayı 6-10 Şubat 2012 Ankara, Türkiye 2 Kapsam ve Amaçlar

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr Kültür, inanç Fiziksel çevre SAĞLIK Yaşam koşulları Ekonomik

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG Mart - 2014 YASAL DÜZENLEMELER KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE VE İLGİLİ ULUSAL VE ULUSLAR ARASI

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HIV/AIDS TEDAVİ VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (HATAM) OCAK 2011 ARALIK 2012 FAALİYET RAPORU

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HIV/AIDS TEDAVİ VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (HATAM) OCAK 2011 ARALIK 2012 FAALİYET RAPORU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HIV/AIDS TEDAVİ VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (HATAM) OCAK 2011 ARALIK 2012 FAALİYET RAPORU HATAM web sayfasının güncelleştirilmesi, www.hatam.hacettepe.edu.tr (Son yenilenme tarihi: 03.08.2012)

Detaylı

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Geleceğin Karbon Piyasaları Şekilleniyor Pazara Hazırlık Ortaklık Girişimi (PMR) Kyoto Protokolü nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2020 yılı sonrası yeni iklim

Detaylı

KADIN DOSTU KENTLER - 2

KADIN DOSTU KENTLER - 2 KADIN DOSTU KENTLER - 2 KADIN DOSTU KENT NEDİR? KADINLARIN Sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere İstihdam olanaklarına Kaliteli, kapsamlı kentsel hizmetlere (ulaşım, konut vb) Şiddete maruz kaldıkları takdirde

Detaylı

Çocuğa Yönelik Şiddetin Önlenmesi Teknik Destek Projesi

Çocuğa Yönelik Şiddetin Önlenmesi Teknik Destek Projesi Bu proje Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilmektedir. Çocuğa Yönelik Şiddetin Önlenmesi Teknik Destek Projesi EĞİTİM ORTAMLARINDA ŞİDDETİN ÖNLENMESİ AMACINA YÖNELİK BAKANLIKLAR

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İÇ KONTROL SİSTEMİ VE KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI DERLEYEN CUMALİ ÇANAKÇI Şube Müdürü SUNUM PLANI İç Kontrol

Detaylı

İSG 5003 İş ve Sağlık İlişkisinde Temel Kavramlar

İSG 5003 İş ve Sağlık İlişkisinde Temel Kavramlar İSG 5003 İş ve Sağlık İlişkisinde Temel Kavramlar Güz 2014 Prof.Dr.O.Alp ERGÖR DEÜ Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı AD DEÜ İş Sağlığı Araştırma ve Uygulama Merkezi İSAMER DEÜ Hastanesi Çalışan Sağlığı Birimi

Detaylı

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI Bağımsız Denetim Standartları 1. Kilit Terimlerin Belirlenmesi 2. Metnin Çevrilmesi 3. İlk Uzman Kontrolü 4. Çapraz Kontrol İkinci Uzman Kontrolü 5. Metnin

Detaylı

Kariyer ve Yetenek Yönetimi Ulusal Meslek Standardı

Kariyer ve Yetenek Yönetimi Ulusal Meslek Standardı Kariyer ve Yetenek Yönetimi Ulusal Meslek Standardı Süleyman ARIKBOĞA MYK Uzmanı İTÜ III. Ulusal Kariyer Çalıştayı 26 Şubat 2015, İstanbul Sunum Planı Mesleki Yeterlilik Kurumuna İlişkin Genel Bilgiler

Detaylı

Eksternal Kalite Kontrol Programı. Doç. Dr. Mustafa ERTEK RSHMB

Eksternal Kalite Kontrol Programı. Doç. Dr. Mustafa ERTEK RSHMB Sağlık Bakanlığı Penceresinden Eksternal Kalite Kontrol Programı Doç. Dr. Mustafa ERTEK RSHMB Sunum Planı Laboratuarlarda kalite kavramı Dış kalite değerlendirme programına katılımda gerekli yasal düzenleme

Detaylı

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar:

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar: Kadın Dostu Kentler Projesi İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ulusal ortağı ve temel paydaşı olduğu Kadın Dostu Kentler Projesi, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu-UNFPA ve Birleşmiş Milletler

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ 1.Giriş Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı Kamu idarelerinin mali yönetimini düzenleyen 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003

Detaylı

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti M-CARE Engelli ve Yaşlı Bireylere Evde Bakım ve Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Mobil Eğitimi Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti İş Paketi No: İş Paketi Adı: İP2 Durum Taslak 1 Araştırma ve Analiz

Detaylı

TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI

TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI Dr. M. Bahadır Sucaklı Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Klinik HIV/AIDS Sempozyumu 26-27 Kasım 2011 Antakya HIV/AIDS Kontrol

Detaylı

Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015. Ömer KEDİCİ

Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015. Ömer KEDİCİ Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015 Ömer KEDİCİ Tanım Enerji yönetimi ; Planlama, Koordinasyon ve Kontrol gibi birbirinden bağımsız olduklarında etkisiz kalabilecek işlevlerin bir araya gelerek oluşturdukları

Detaylı

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Kanser Kontrolü ndeki Rolü DR. PINAR SAİP TÜRK TIBBİ ONKOLOJİ DERNEĞİ BAŞKANI Misyonumuz Ülkemizdeki tıbbi onkologların özlük haklarını savunmak, birlikte çalışma kültürünü

Detaylı

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

EPIDEMIYOLOJIK VERILER DEĞIŞTI MI? DR. SERAP İSKENDER KANUNI EĞITIM VE ARAŞTIRMA HASTANESI, TRABZON

EPIDEMIYOLOJIK VERILER DEĞIŞTI MI? DR. SERAP İSKENDER KANUNI EĞITIM VE ARAŞTIRMA HASTANESI, TRABZON EPIDEMIYOLOJIK VERILER DEĞIŞTI MI? DR. SERAP İSKENDER KANUNI EĞITIM VE ARAŞTIRMA HASTANESI, TRABZON SUNUM PLANI Dünyada HIV /AIDS Avrupada HIV/ AIDS Türkiye de HIV/ AIDS 2020 Küresel Hedef HIV/ AIDS Kontrol

Detaylı

AB de İşyeri Sağlığı ve Güvenliği

AB de İşyeri Sağlığı ve Güvenliği AB de İşyeri Sağlığı ve Güvenliği İşyeri Sağlığı, Güvenliği ve Hijyeni AB de İşyeri Sağlığı ve Güvenliğinin önemi Misyon ve teşkilat AB Mevzuatı ve AB Stratejisi Ortaklar Başlıca güçlükler ve inisiyatifler

Detaylı

UNAIDS Dünya AIDS Günü Raporu 2011

UNAIDS Dünya AIDS Günü Raporu 2011 UNAIDS Dünya AIDS Günü Raporu 2011 AIDS Epidemisinin Küresel Özeti 2010 HIV ile yaşayan sayısı Toplam Yetişkin Kadın Çocuk (

Detaylı

PSİKİYATRİ ÇALIŞANLARINA YÖNELİK ŞİDDET. (Hekime Yönelik Şiddet Görev Grubu) Ön Raporu

PSİKİYATRİ ÇALIŞANLARINA YÖNELİK ŞİDDET. (Hekime Yönelik Şiddet Görev Grubu) Ön Raporu PSİKİYATRİ ÇALIŞANLARINA YÖNELİK ŞİDDET (Hekime Yönelik Şiddet Görev Grubu) Ön Raporu İşyerindeki şiddet; hizmet alan ile verenin kişisel özellikleri ve aralarındaki iletişim işyerinin koşulları, kuralları

Detaylı

SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI

SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİNİN GELİŞTİRİLMESİNDE İŞYERİ HEMŞİRELİĞİNİN ÖNEMİ ROLÜ KURSU 4 MAYIS 2014 İSTANBUL VII. ULUSLARARASI İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ KONFERANSI SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI Uzm.

Detaylı

AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası

AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası Büyümenin ve istihdamın artırılması için 2005 yılında kabul edilen Yenilenmiş Lizbon Stratejisi kapsamında, Avrupa Sosyal modelini yeniden şekillendiren Sosyal Gündem

Detaylı

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir.

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir. Randstad Group İlkesi Başlık Business Principles (Randstad iş ilkeleri) Yürürlük Tarihi 27-11 -2009 Birim Grup Hukuk Belge No BP_version1_27112009 Randstad, çalışma dünyasını şekillendirmek isteyen bir

Detaylı

FASIL 10 BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA

FASIL 10 BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA FASIL 10 BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA Öncelik 10.1. 2002 AB düzenleyici çerçevesi için anahtar başlangıç koşullarının kabul edilmesinin ve uygulanmasının tamamlanması 1 Mevzuat uyum takvimi Tablo 10.1.1 1 2002/20/AT

Detaylı

İSTİHDAM VE SOSYAL YENİLİK PROGRAMI. EMPLOYMENT AND SOCIAL INNOVATION PROGRAMME (EaSI)

İSTİHDAM VE SOSYAL YENİLİK PROGRAMI. EMPLOYMENT AND SOCIAL INNOVATION PROGRAMME (EaSI) İSTİHDAM VE SOSYAL YENİLİK PROGRAMI EMPLOYMENT AND SOCIAL INNOVATION PROGRAMME (EaSI) T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve MALİ YARDIMLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Hülya TEKİN AB Uzmanı

Detaylı

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü 10 Ekim 2014 nbilir@hacettepe.edu.tr Sunum Planı Sağlık Hizmetlerinin Gelişmesi

Detaylı

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları:

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları: GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile kamu da mali yönetim ve kontrol sisteminin bütünüyle değiştirilerek, uluslararası standartlara ve Avrupa Birliği Normlarına uygun hale getirilmesi

Detaylı

Üniversite Hastanelerinde Meslek Hastalığı Tanısı Çalıştayı. Kurum ve Kuruluşlar Arası İşbirliği Çalışma Grubu Raporu

Üniversite Hastanelerinde Meslek Hastalığı Tanısı Çalıştayı. Kurum ve Kuruluşlar Arası İşbirliği Çalışma Grubu Raporu Kurum ve Kuruluşlar Arası İşbirliği Çalışma Grubu Raporu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı-ÇSGB İSGGM, Sosyal Güvenlik Kurumu-SGK, Üniversite Hastaneleri Temsilcileri, Meslek Hastalıkları Hastanesi-MHH,

Detaylı

ADANA TİCARET ODASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMET ALIMI TEKNİK ŞARTNAMESİ

ADANA TİCARET ODASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMET ALIMI TEKNİK ŞARTNAMESİ ADANA TİCARET ODASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMET ALIMI TEKNİK ŞARTNAMESİ Madde 1 Hizmetin Konusu Bu Teknik Şartnamenin konusu Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB) hizmeti sunan firmalardan temin edilecek

Detaylı

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi]

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi] [TıpEğitimindeHIV/AIDSÜzerineSavunuculuk Projesi] [HIV/AIDSkonusundaTıpEğitimiiçerisindeMüfredatÖnerileri] [AuthorName] ÖZET [TıpMüfredatıiçerisindeHIV/AIDS intıbbi,sosyal,etiketkileşimlerivebunun yanındahastahaklarıvehastayayaklaşımkonularındasadecebilgianlamında

Detaylı

Türkiye de Son Durum, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Aktiviteleri

Türkiye de Son Durum, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Aktiviteleri Türkiye de Son Durum, Aktiviteleri Dr. Ahmet ÖZLÜ Daire Başkanı 23 Kasım 2013-İSTANBUL 2 1985: İlk AIDS vakası HIV/AIDS Kontrol Programı Gelişimi 1985: HIV/AIDS bildirimi zorunlu hastalık kapsamında 1986:

Detaylı

Müfredat özeti International General Certificate in Occupational Health and Safety

Müfredat özeti International General Certificate in Occupational Health and Safety Müfredat özeti International General Certificate in Occupational Health and Safety Mart 2011 Müfredat özeti - NEBOSH International General Certificate in Occupational Health and Safety (Mart 2011 spesifikasyonlarına

Detaylı

BELGESİ. YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21

BELGESİ. YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21 TÜRKİYE HAYAT BOYU ÖĞRENME STRATEJİ BELGESİ YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21 Dr. Mustafa AKSOY Hayat Boyu Öğrenmenin Geliştirilmesi Operasyon Koordinatörü mustafaaksoy@meb.gov.tr

Detaylı

İTİRAZ USULLERİ. BMMYK Kasım 2014

İTİRAZ USULLERİ. BMMYK Kasım 2014 İTİRAZ USULLERİ BMMYK Kasım 2014 İtiraz Usülleri Etkili çare Son karara kadar ülkede kalma hakkı Sınırdışı edilmeme İdari ve yargısal itiraz hakkı İdari süreçler: İlk aşamada dosyayı inceleyen kişiden

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri

Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri Reformlar ve Hükümet Programları, Finlandiya Klaus Halla Kalkınma Direktörü 1990 ların başından beri Finlandiya da devlet düzeyinde gerçekleşen

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE 2 KADININ STATÜSÜ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İSTANBUL SÖZLEŞMESİ 11 Mayıs 2011 tarihinde Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa

Detaylı

MFİB Tarafından Açılan Üç Yeni Hibe Programının Tanıtımı. 6 Temmuz 2012 2012 yılı 2. ABUDYK Toplantısı Antalya

MFİB Tarafından Açılan Üç Yeni Hibe Programının Tanıtımı. 6 Temmuz 2012 2012 yılı 2. ABUDYK Toplantısı Antalya MFİB Tarafından Açılan Üç Yeni Hibe Programının Tanıtımı 6 Temmuz 2012 2012 yılı 2. ABUDYK Toplantısı Antalya 1 1) Kadına Yönelik Şiddetle Mücadelede Yerel ve Ulusal STK ların Kapasitesinin Güçlendirilmesi

Detaylı

IFLA İnternet Bildirgesi

IFLA İnternet Bildirgesi IFLA İnternet Bildirgesi Bilgiye engelsiz erişim özgürlük, eşitlik, küresel anlayış ve barış için temeldir. Bu nedenle, Kütüphane Dernekleri Uluslararası Federasyonu (IFLA) belirtir ki: Düşünce özgürlüğü,

Detaylı

HASTANE ENFEKSİYONLARI KAÇINILMAZDIR. SADECE BİR KISMI ÖNLENEBİLİR.

HASTANE ENFEKSİYONLARI KAÇINILMAZDIR. SADECE BİR KISMI ÖNLENEBİLİR. Hastalar hastaneye başvurduktan sonra gelişen ve başvuru anında inkübasyon döneminde olmayan veya hastanede gelişmesine rağmen bazen taburcu olduktan sonra ortaya çıkabilen infeksiyonlar Genellikle hastaneye

Detaylı

Türkiye Klinik Kalite Programı

Türkiye Klinik Kalite Programı Türkiye Klinik Kalite Programı 3 Mayıs 2013 Dr. Hüseyin ÖZBAY Amaç: Türkiye de klinik kalitenin izlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik mevcut durum tespitinin yapılması ve klinik kalite ölçme ve değerlendirme

Detaylı

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

Engelleri Kaldıralım. Sağlık Kurumlarının Engelli Hastaların Bakımındaki Rol ve Sorumlulukları

Engelleri Kaldıralım. Sağlık Kurumlarının Engelli Hastaların Bakımındaki Rol ve Sorumlulukları Engelleri Kaldıralım Ülkemizde kentsel yaşam çevreleri fiziksel yaşam düzenlemelerin yetersizliği ve çeşitli engeller nedeniyle engelliler tarafından yeterince kullanılamamaktadır. Engellilerin toplum

Detaylı

15.660 Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi. Profesör M. Diane Burton MIT Sloan School of Management

15.660 Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi. Profesör M. Diane Burton MIT Sloan School of Management 15.660 Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi Profesör M. Diane Burton MIT Sloan School of Management Çalışanlara İş Hayatlarıyla İlgili Ne Kadar Söz Hakkı Verilmelidir? İşle ilgili konularda çalışanlara

Detaylı

G20 BİLGİLENDİRME NOTU

G20 BİLGİLENDİRME NOTU G20 BİLGİLENDİRME NOTU A. Finans Hattı Gündemi a. Büyüme Çerçevesi Güçlü, sürdürülebilir ve dengeli büyüme için küresel politikalarda işbirliğinin sağlamlaştırılması Etkili bir hesap verebilirlik mekanizması

Detaylı

Özdeğerlendirme Raporu ve MÜDEK Değerlendirmesi Aşamaları

Özdeğerlendirme Raporu ve MÜDEK Değerlendirmesi Aşamaları ve MÜDEK Değerlendirmesi Aşamaları 10 Mayıs 2014 Mövenpick Hotel, Ankara Sunum İçeriği o İçeriği o Hazırlanması o Uyarılar MÜDEK Değerlendirmesi Aşamaları o Ziyaret Öncesi Aşaması o Kurum Ziyareti Aşaması

Detaylı

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI 1. AMAÇ Petkim Petrokimya Holding A.Ş. Yönetim Kurulu bünyesinde 22/01/2010 tarih ve 56-121 sayılı Yönetim Kurulu kararı ile kurulan Kurumsal Yönetim

Detaylı

Erasmus+ Stratejik Ortaklıklar. Celil YAMAN Mesleki Eğitim Koordinatörü

Erasmus+ Stratejik Ortaklıklar. Celil YAMAN Mesleki Eğitim Koordinatörü Erasmus+ Stratejik Ortaklıklar Celil YAMAN Mesleki Eğitim Koordinatörü Stratejik Ortaklıklar AE2 - Yenilik ve İyi Uygulamaların Değişimi İçin İşbirliği: Stratejik Ortaklıklar Bilgi Ortaklıkları Sektörel

Detaylı

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI. Yasemin DİNÇ Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI. Yasemin DİNÇ Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI Yasemin DİNÇ Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI 1948 yılında yayımlanan İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi,

Detaylı

6331 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışmalar yaparak, Şifa Ortak Sağlık Güvenlik Birimi tarafından ;

6331 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışmalar yaparak, Şifa Ortak Sağlık Güvenlik Birimi tarafından ; 17.12.2013 İŞ GÜVENLİĞİ KAPSAMINDAKİ HİZMET TEKLİFİ TEKLİF BİLGİLERİ YETKİLİ ANKARA DİŞ HEKİMLERİ ODASI DANIŞMAN ŞİFA ORTAK SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMİ ADRES: HEPKEBİRLER MAH. NASRULLAH İŞ MERKEZİ KAT:5

Detaylı

Bölüm A. NEW YORK EYALETİ SAĞLIK DAİRESİ AIDS Enstitüsü HIV Testi için Bilgilendirilmiş Onay

Bölüm A. NEW YORK EYALETİ SAĞLIK DAİRESİ AIDS Enstitüsü HIV Testi için Bilgilendirilmiş Onay NEW YORK EYALETİ SAĞLIK DAİRESİ AIDS Enstitüsü HIV Testi için Bilgilendirilmiş Onay HIV testi isteğe bağlıdır. Size sağlık hizmeti veren personeli bilgilendirerek herhangi bir tarihte onayınızı geri alabilirsiniz.

Detaylı

Sağlık Çalışanlarının Sağlığı Çalıştayı: Nazmi Bilir

Sağlık Çalışanlarının Sağlığı Çalıştayı: Nazmi Bilir Sağlık Çalışanlarının Sağlığı Çalıştayı: Çalışan Sağlığı Birimlerinin Organizasyonu, İşlevleri ve Finansmanı Nazmi Bilir (13-15 Eylül 2012 Adrasan /Antalya) Konuşma planı Konunun önemi Sağlık çalışanı

Detaylı

Dr. Buhara Önal İSGÜM. 4 Mayıs 2010 Konya

Dr. Buhara Önal İSGÜM. 4 Mayıs 2010 Konya Dr. Buhara Önal İSGÜM 4 Mayıs 2010 Konya AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDEKİ UYGULAMALAR SUNUMUN İÇERİĞİ MATRA Projesinin tanıtımı Avrupa Birliği ülkelerindeki uygulamalar (Hollanda, Almanya, İspanya, İngiltere,

Detaylı

Bir Bakışta Proje Döngüsü

Bir Bakışta Proje Döngüsü 1 Bir Bakışta Proje Döngüsü Carla Pittalis, Operasyonlar Sorumlusu Dünya Bankası UYGULAMA DESTEK ÇALIġTAYI Ankara, 6-10 Şubat 2012 2 Amaçlar Proje hazırlık ve yönetim çalışmalarının önemini vurgulamak

Detaylı

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul dönemi 6-19 yaşlar arasını kapsar, iki dönemdir erken okul yaşı ve prepubesans kızlarda

Detaylı

UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ

UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ Genel Konferansın 20. Oturumunda benimsenmiştir. (*) Giriş Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu nun amacının UNESCO Kuruluş Sözleşmesi tarafından belirlendiği

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ Ohsas 18001 Endüstrinin değişik dallarında faaliyet gösteren kuruluşların, faaliyet konularını yerine getirirken, İş Sağlığı ve Güvenliği konusunda da, faaliyet

Detaylı

Career Guidance: A Handbook for Policy Makers. Meslek Rehberliği: Politika Yapıcılar İçin Elkitabı. Summary in Turkish.

Career Guidance: A Handbook for Policy Makers. Meslek Rehberliği: Politika Yapıcılar İçin Elkitabı. Summary in Turkish. Career Guidance: A Handbook for Policy Makers Summary in Turkish Meslek Rehberliği: Politika Yapıcılar İçin Elkitabı Türkçe Özet İyi örgütlenmiş meslek rehberlik hizmetleri gitgide artan bir önem taşıyor.

Detaylı

ULUSAL İNSAN HAKLARI KURUMLARI ULUSLARARASI STANDARTLARA UYGUNLUĞUN YORUM İLKELERİ

ULUSAL İNSAN HAKLARI KURUMLARI ULUSLARARASI STANDARTLARA UYGUNLUĞUN YORUM İLKELERİ Doç. Dr. Abdurrahman EREN İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ULUSAL İNSAN HAKLARI KURUMLARI ULUSLARARASI STANDARTLARA UYGUNLUĞUN YORUM İLKELERİ İÇİNDEKİLER

Detaylı

ERASMUS+ SPOR DESTEKLERİ

ERASMUS+ SPOR DESTEKLERİ ERASMUS+ SPOR DESTEKLERİ Moderatör Konuşmacılar : Bülent ÖZCAN (Başkan) : Dr. Ranâ KASAPOĞLU ÖNDER (İletişim Koordinatörü) Emirhan H. ASLAN (Uzman, Gençlik Hareketlilik Koordinatörlüğü) İstanbul, 19 Şubat

Detaylı

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ BARBAROS DENİZCİLİK YÜKSEKOKULU İÇ KONTROL SİSTEMİ VE İÇ KONTROL STANDARTLARI İLE İLGİLİ EĞİTİM SEMİNERİ Eğitim Planı İç Kontrol Nedir? İç Kontrolün Amaçları ve Temel İlkeleri İç Kontrolde

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HIV/AIDS TEDAVİ VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (HATAM) OCAK 2009 ARALIK 2009 FAALİYET RAPORU

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HIV/AIDS TEDAVİ VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (HATAM) OCAK 2009 ARALIK 2009 FAALİYET RAPORU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HIV/AIDS TEDAVİ VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (HATAM) OCAK 2009 ARALIK 2009 FAALİYET RAPORU HATAM web sayfasının güncelleştirilmesi, www.hatam.hacettepe.edu.tr Danışmanlık Hizmeti Yüzyüze

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK KURUMLARINDA İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ. Doç Dr Meral Türk Ege Üni Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD

TÜRKİYE DE SAĞLIK KURUMLARINDA İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ. Doç Dr Meral Türk Ege Üni Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD TÜRKİYE DE SAĞLIK KURUMLARINDA İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ Doç Dr Meral Türk Ege Üni Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD 29 Mart ta DSÖ görevlisi Dr Carlo Urbani SARS nedeniyle ölmüştür. Keneli iğne

Detaylı

TÜRKİYE'DE MAHKEME YÖNETİM SİSTEMİNİN DESTEKLENMESİ PROJESİ

TÜRKİYE'DE MAHKEME YÖNETİM SİSTEMİNİN DESTEKLENMESİ PROJESİ TÜRKİYE'DE MAHKEME YÖNETİM SİSTEMİNİN DESTEKLENMESİ PROJESİ Söz Konusu proje 2006-2007 mali yılı proje tekliflerinin sunulmasının ardından AB Komisyonu tarafından, Personel Genel Müdürlüğü tarafından sunulan

Detaylı

YÖNETİMİN SORUMLULUĞU PROSEDÜRÜ

YÖNETİMİN SORUMLULUĞU PROSEDÜRÜ 1. AMAÇ Doküman No: P / 5.1 Revizyon No : 0 Sayfa : 1 / 5 Yayın Tarihi: 19.01.2010 Bu prosedürün amacı, İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Yönetimi nin Kalite Politikası ve hedeflerini oluşturmak, yönetim sistemini

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

SAĞLıK KURUMLARıNDA İŞÇİ SAĞLıĞı HİZMETLERİ: BAZı AVRUPA ÜLKELERİNDEN ÖRNEKLER

SAĞLıK KURUMLARıNDA İŞÇİ SAĞLıĞı HİZMETLERİ: BAZı AVRUPA ÜLKELERİNDEN ÖRNEKLER SAĞLıK KURUMLARıNDA İŞÇİ SAĞLıĞı HİZMETLERİ: BAZı AVRUPA ÜLKELERİNDEN ÖRNEKLER Dr André Burgmeier, IUSTE (Institut Universitaire Santé Travail Environnement), Service de Médecine du Travail du Personnel

Detaylı

Assan Alüminyum, Türkiye deki İşçi Hakları Endişeleri ile ilgili Şikayetler Hakkında PAYDAŞ DEĞERLENDİRMESİ

Assan Alüminyum, Türkiye deki İşçi Hakları Endişeleri ile ilgili Şikayetler Hakkında PAYDAŞ DEĞERLENDİRMESİ Assan Alüminyum, Türkiye deki İşçi Hakları Endişeleri ile ilgili Şikayetler Hakkında PAYDAŞ DEĞERLENDİRMESİ 22 Temmuz Uyum Danışmanlığı / Ombudsmanlığı Uluslararası Finans Kurumu / Çok Taraflı Yatırım

Detaylı

CİNSİYET EŞİTLİĞİ MEVZUAT ÇERÇEVESİ: AB/TÜRKİYE

CİNSİYET EŞİTLİĞİ MEVZUAT ÇERÇEVESİ: AB/TÜRKİYE MUAMELE EŞİTLİĞİ CİNSİYET EŞİTLİĞİ MEVZUAT ÇERÇEVESİ: AB/TÜRKİYE Ayşegül Yeşildağlar Ankara, 08.10.2010 HUKUKİ KAYNAKLAR Md. 2 EC : temel prensip -kadın erkek eşitliğini sağlamak, Topluluğun özel bir yükümlülüğüdür,

Detaylı

Bölgesel Bakanlar Konferansı Tüm Çocukların Kaliteli Eğitim Kapsamına Alınması Eğitimde Eşitsizliklerin Giderilmesi

Bölgesel Bakanlar Konferansı Tüm Çocukların Kaliteli Eğitim Kapsamına Alınması Eğitimde Eşitsizliklerin Giderilmesi Bölgesel Bakanlar Konferansı Tüm Çocukların Kaliteli Eğitim Kapsamına Alınması Eğitimde Eşitsizliklerin Giderilmesi Oturum 10.1: Erken Öğrenme Hizmetlerine erişimin Yaygınlaştırılması Mr. Aliev Abdujabor

Detaylı

Eğiticilerin Değerlendirilmesi. Prof. Dr. Gülşen Kandiloğlu TTB/UDKK- UYEK Kursu,5-10 Kasım 2004 Ankara

Eğiticilerin Değerlendirilmesi. Prof. Dr. Gülşen Kandiloğlu TTB/UDKK- UYEK Kursu,5-10 Kasım 2004 Ankara Eğiticilerin Değerlendirilmesi Prof. Dr. Gülşen Kandiloğlu TTB/UDKK- UYEK Kursu,5-10 Kasım 2004 Ankara 1 Eğiticilerin değerlendirilmesi kritik hassas bir konu Gerekli (Olmazsa olmaz) 2 Eğiticilerin değerlendirilmesi

Detaylı

BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI

BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI Dr. Handan TOPÇUOĞLU Ph.D. Dr. Şenay ÖZDEMIR Ph.D. İdeal İş sağlığı Ltd.şti. (HS(G)65 BAŞARILI SAĞLIK VE GÜVENLİK YÖNETİM SİSTEMLERİNİ (UK) TEMEL

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

EK. 1 İş denetimlerinin yasal dayanakları ve İş Teftiş Kurulu Başkanlığının görevleri

EK. 1 İş denetimlerinin yasal dayanakları ve İş Teftiş Kurulu Başkanlığının görevleri EK. 1 İş denetimlerinin yasal dayanakları ve İş Teftiş Kurulu Başkanlığının görevleri İş denetiminin bir dayanağında ILO nun 19.06.1947 tarihli ve 81 nolu Sanayi ve Ticarette İş Teftişi Hakkındaki Milletlerarası

Detaylı

Belediyeler ve Kamu Mali Yönetim Sistemi

Belediyeler ve Kamu Mali Yönetim Sistemi Belediyeler ve Kamu Mali Yönetim Sistemi 16 Nisan 2011 Mehmet BÜLBÜL Daire Başkanı Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü mbulbul06@gmail.com www.bumko.gov.tr/kontrol Kamu Mali Yönetim

Detaylı

Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Mekanizması: Normlar, Standartlar, Göstergeler. Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği

Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Mekanizması: Normlar, Standartlar, Göstergeler. Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Mekanizması: Normlar, Standartlar, Göstergeler İzleme değerlendirme neden önemlidir? Kazanımlarımızın kurumlar içinde anlamından boşalmış bürokratik yapılara dönüşmesine

Detaylı

İlaç Direncinin Saptanmasında Güncel Moleküler Yöntemler. O. Kaya Köksalan Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü (DETAE) İstanbul Üniversitesi

İlaç Direncinin Saptanmasında Güncel Moleküler Yöntemler. O. Kaya Köksalan Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü (DETAE) İstanbul Üniversitesi İlaç Direncinin Saptanmasında Güncel Moleküler Yöntemler O. Kaya Köksalan Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü (DETAE) İstanbul Üniversitesi TB solunum yoluyla bulaşan önlenebilir bir hastalıktır Bulaşları

Detaylı

International Cartographic Association-ICA

International Cartographic Association-ICA International Cartographic Association-ICA 1.AMAÇ: Uluslararası Kartografya Birliği (International Cartographic Association-ICA), 1959 yılında kurulmuştur. Hükümetler dışı bir kuruluş olan ICA nın ana

Detaylı

SAĞLIK HİZMETLERİ YÖNETİMİ. Sağlık Hizmetleri. Hizmetleri. Hizmetleri. n Destek Sağlık Hizmetleri. n Veteriner Halk Sağlığı

SAĞLIK HİZMETLERİ YÖNETİMİ. Sağlık Hizmetleri. Hizmetleri. Hizmetleri. n Destek Sağlık Hizmetleri. n Veteriner Halk Sağlığı YÖNETİMİ Sağlık n Destek Sağlık n Veteriner Halk Sağlığı n Acil Sağlık ve Cankurtarma n Sağlıklı Gıda n İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ I 011 FAALİYET RAPORU Sağlık Yönetimi 14 YÖNETİMİ Stratejik Amaç 4

Detaylı

KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3.4 KALİTE YÖNETİM / İÇ KONTROL BİRİMİ

KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3.4 KALİTE YÖNETİM / İÇ KONTROL BİRİMİ KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3.4 KALİTE YÖNETİM / İÇ KONTROL BİRİMİ Kalite Yöneticisi Dök.No KAİM.İKS.FRM.081 Sayfa No 1/ 3 İŞİN KISA TANIMI: Kayısı Araştırma İstasyonu Müdürlüğü üst yönetimi

Detaylı

Namus adına kadınlara ve kızlara karşı işlenen suçların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışma

Namus adına kadınlara ve kızlara karşı işlenen suçların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışma Elli-dokuzuncu Oturum Üçüncü Komite Gündem maddesi 98 Kadınların Konumunun Geliştirilmesi Almanya, Avustralya, Avusturya, Azerbaycan, Belçika, Brezilya, Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı,

Detaylı

IV. Strateji Geliştirme Birim Yöneticileri Toplantısı. 03 04 Mayıs 2012 Bolu. 3.Grup Atölye Çalışması. Kontrol Faaliyetleri

IV. Strateji Geliştirme Birim Yöneticileri Toplantısı. 03 04 Mayıs 2012 Bolu. 3.Grup Atölye Çalışması. Kontrol Faaliyetleri IV. Strateji Geliştirme Birim Yöneticileri Toplantısı 03 04 Mayıs 2012 Bolu 3.Grup Atölye Çalışması Kontrol Faaliyetleri 3.Grup Atölye Çalışması 1. Sayıştay 2. Milli Savunma Bakanlığı 3. Maliye Bakanlığı

Detaylı

TÜBİTAK PROJE DESTEKLERİ

TÜBİTAK PROJE DESTEKLERİ TÜBİTAK PROJE DESTEKLERİ Ulusal fon mekanizmalarının ana kaynağı TÜBİTAK destekleridir. TÜBİTAK destek leri 4 ana grupta özetlenebilir: (1) Sanayi Ar-Ge Proje Destekleri (2) Akademik Ar-Ge Destekleri,

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Ofisi. Erasmus+ Bilgilendirme Toplantısı

Akdeniz Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Ofisi. Erasmus+ Bilgilendirme Toplantısı Akdeniz Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Ofisi Erasmus+ Bilgilendirme Toplantısı Erasmus+ KA1: Bireylerin Öğrenme Hareketliliği KA2: İyi ve Yenilikçi Uygulamalar için İşbirliği Stratejik Ortaklıklar

Detaylı

Erkan KÜÇÜKKILINÇ SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ NİN SAĞLANMASINDA, KESİCİ DELİCİ ALET YARALANMASINA KARŞI ÖNLEM ALMANIN ÖNEMİ

Erkan KÜÇÜKKILINÇ SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ NİN SAĞLANMASINDA, KESİCİ DELİCİ ALET YARALANMASINA KARŞI ÖNLEM ALMANIN ÖNEMİ Erkan KÜÇÜKKILINÇ SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ NİN SAĞLANMASINDA, KESİCİ DELİCİ ALET YARALANMASINA KARŞI ÖNLEM ALMANIN ÖNEMİ Sunum Akışı Kesici ve delici alet yaralanmaları Nedenleri ve yaralanma

Detaylı

KURUMSAL YÖNETĐM KOMĐTESĐ ÇALIŞMA ESASLARI

KURUMSAL YÖNETĐM KOMĐTESĐ ÇALIŞMA ESASLARI KURUMSAL YÖNETĐM KOMĐTESĐ ÇALIŞMA ESASLARI 1. KURULUŞ Şirketimizin 26.04.2012 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında, Sermaye Piyasası Kurulu Kurumsal Yönetim Đlkeleri nde yer alan hükümler kapsamında, Şirketimizin

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi Değerli Hekim Arkadaşımız, Bu anket ülkemizdeki farklı eğitim kurumlarınca uygulanan örnekler temel alınarak UÜTF Tıp

Detaylı