Çocuk ve Erişkinlerde Aşılama

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Çocuk ve Erişkinlerde Aşılama"

Transkript

1 İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri No: 71 Çocuk ve Erişkinlerde Aşılama Editörler Prof. Dr. Necla AKKAYA Prof. Dr. Yıldız CAMCIOĞLU Prof. Dr. Emel GÜR Prof. Dr. Recep ÖZTÜRK 17 Yazar Katılımıyla 2010 İSTANBUL

2 İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri No: 71 Çocuk ve Erişkinlerde Aşılama Editörler: Prof. Dr. Necla AKKAYA, Prof. Dr. Yıldız CAMCIOĞLU, Prof. Dr. Emel GÜR, Prof. Dr. Recep ÖZTÜRK 2010 Bu kitabın bütün hakları İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Komisyonuna içeriğinde yer alan bilgi ve görsel materyal ile ilgili her türlü sorumluluk yazarlara aittir. Kitabın tamamı ya da bir bölümü yazılı izin alınmaksızın elektronik ya da mekanik yöntemlerle kopya edilemez, çoğaltılamaz ve yayınlanamaz. Kaynak olarak belirtilmesi koşuluyla alıntı yapılabilir. Birinci Basım Kasım 2010 İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Komisyonu Prof. Dr. Barış İLERİGELEN Doç. Dr. M. Rıza ALTIPARMAK Prof. Dr. Ertuğrul H. AYDEMİR Prof. Dr. Salim ÇALIŞKAN Doç. Dr. Oktay DEMİRKIRAN Prof. Dr. A. Merih DOBRUCALI Prof. Dr. Nur Ahmet ERÖZENCİ Prof. Dr. Ertuğrul GAZİOĞLU Prof. Dr. Meral E. KIZILTAN Prof. Dr. Emel GÜR Prof. Dr. Haşim MUTLU Prof. Dr. Gül ÖNGEN Prof. Dr. Recep ÖZTÜRK Prof. Dr. Sabahattin SAİP Prof. Dr. Hakkı Oktay SEYMEN Prof. Dr. Öner SÜZER Kardiyoloji Anabilim Dalı İç Hastalıkları Anabilim Dalı Dermatoloji Anabilim Dalı Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı İç Hastalıkları Anabilim Dalı Üroloji Anabilim Dalı Genel Cerrahi Anabilim Dalı Nöroloji Anabilim Dalı Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Kardiyoloji Anabilim Dalı Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Nöroloji Anabilim Dalı Fizyoloji Anabilim Dalı Farmakoloji Anabilim Dalı Baskı öncesi hazırlık Kapak tasarımı Baskı ve Cilt Doyuran Matbaası Alemdar Caddesi Güzel Sanatlar Sokak No: 5 Cağaloğlu / İstanbul Tel.: (0212) Faks: (0212)

3 Bilimsel Katkıda Bulunan Öğretim Üye ve Yardımcıları Prof. Dr. Lale SEVER İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Prof. Dr. Necla AKÇAKAYA İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Prof. Dr. Ahmet ARVAS İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Prof. Dr. Salim ÇALIŞKAN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Prof. Dr. Gülbin GÖKÇAY İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Prof. Dr. İnci YILDIZ İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Prof. Dr. Emel GÜR İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Prof. Dr Yıldız CAMCIOĞLU İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Prof. Dr. Haluk ÇOKUĞRAŞ İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Prof. Dr. Recep ÖZTÜRK İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

4 Prof. Dr. Ali MERT İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Fehmi TABAK İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Neşe SALTOĞLU İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Uz. Dr. Bilgül METE İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Uz. Dr. Mücahit YEMİŞEN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Uz. Dr. İlker İnanç BALKAN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Reşat ÖZARAS İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 4

5 İÇİNDEKİLER Aşılama ve Prensipleri... 9 Prof. Dr. Necla AKÇAKAYA Dünyada ve Türkiye de Çocukluk Çağında Aşılama.13 Prof. Dr. Ahmet ARVAS Aşı Uygulamalarında Kaçırılmış Aşı Fırsatı ve Aşı Sonrası İstenmeyen Etkiler Prof. Dr. Gülbin GÖKÇAY Adolesanlarda Aşılama Prof. Dr. Emel GÜR Özel Durumlarda Aşılama Prof. Dr. Yıldız CAMCIOĞLU H1N1 Enfeksiyonu Deneyimimiz ve Aşılama Prof. Dr. Haluk ÇOKUĞRAŞ Pnömokok Aşıları Prof. Dr. Yıldız CAMCIOĞLU Erişkinlerde Bağışıklama Prof. Dr. Recep ÖZTÜRK 5

6 Hepatit A / B Aşıları ve İmmunoprofilaksi Prof. Dr. Ali MERT Grip (İnfluenza) Aşısı Dr. Rıdvan KARA ALİ, Prof. Dr. Fehmi TABAK Pnomokok Aşıları Prof. Dr. Reşat ÖZARAS Difteri-Tetanoz-Boğmaca, Meningokok, BCG, Tifo ve Şarbon Aşıları Uzm. Dr. Bilgül METE HPV, Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak, Sarı humma, Suçiçeği, Zona aşıları Uzm. Dr. Mücahit YEMİŞEN Özel Gruplarda Aşılama Prof. Dr. Neşe SALTOĞLU Maruziyet Sonrası İmmunoprofilaksi Uzm. Dr. İlker İnanç BALKAN 6

7 İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Çocuk ve Erişkinlerde Aşılama AŞILAMA VE PRENSİPLERİ Prof. Dr. Necla AKÇAKAYA Enfeksiyon hastalıklarından korunma immünizasyon (aktif, pasif) veya koruyucu tıp uygulamaları (korunma, yayılımın önlenmesi) ile sağlanır. Aşılama hastalıklardan korumada en etkin ve ucuz yöntemdir. Sağlıklı birey ve sağlıklı toplum yaratır. Ülkemizde ve dünyada kullanılmakta olan aşılar emniyetli, etkindir. Ancak yan etkilerinin de olduğu unutulmamalıdır. Aşı çalışmaları (lisans öncesi en az 10 yıl) Faz I, II, III ve IV aşamalarından sonra kullanıma sunulur. Bu dönemde aşının koruma düzeyi, dozları, bağışıklık süresi, yan etkileri saptanır. Aşı etkin ve emniyetli ise ruhsat alabilir. ABD de 1960 lardan beri Aşılama (immünizasyon) Uygulama Tavsiye Komitesi (ACIP) ve Infeksiyon Hastalıkları Amerikan Akademisi Pediatri Komitesi (Red book komitesi) tarafından yapılan öneriler aşı uygulamasında etkindir dan beri de Milli Çocuk Aşı Yan Etki Merkezi (NCVIA) aşı yan etkilerini bildirmektedir. Aynı yıldan itibaren Milli Aşı Tavsiye Komitesi (NVAC), milli aşı programını, aşı araştırmaları geliştirme, üretim ve kullanım koordinasyonunu sağlamaktadır. ABD de aşı hazırlanması ve uygulanması için çeşitli bilgi kaynakları kullanılmaktadır. Bunlar, haftalık morbidite, mortalite raporları, muayenehane verileri, Red Book, erişkin immünizasyon, seyahat immünizasyon uygulamaları, bulaşıcı hastalık verileri, lokal veya eyalet sağlık verileri, koruyucu hekimlik verileri gibi çok sayıda bilgi kaynağı kullanılmaktadır. Ülkemizde ise ihbarı mecburi hastalıklar Sağlık Bakanlığına yapılmaktadır. Sağlık Bakanlığına ait birimlerdeki aşılama oranları da gene Sağlık Bakanlığına bildirilmekte ve bunlar değerlendirilmektedir. Üniversite, 7

8 Prof. Dr. Necla AKÇAKAYA özel sektör, hastane, muayenehanelere ait veriler olmamdığından hastalıkların ülkemiz için riskleri, çok iyi bilinmemektedir. Türkiye de çok merkezli epidemiyolojik çalışmalar olmadığı ve tüm aşılamaya ait veriler (çocuk, erişkin aşılama sonuçları) tespit edilemediği için aşılama, yan etkileri, etkileri açısından kesin veriler mevcut değildir. Ülkemizde Sağlık Bakanlığına bağlı hastane ve sağlık ocaklarında Sağlık Bakanlığının aşı takvimi, Üniversitelerde Çocuk Enfeksiyon ve Sosyal Pediatri doktorlarının ortaklaşa hazırladıkları aşı takviminin veya Sağlık Bakanlığının aşı takvimi uygulanmaktadır. Muayenehane, özel hastane ve özel polikliniklerde de doktorlar istedikleri aşı takvimini uygulamaktadırlar. Ülkemizde 1980 den beri genişletişmiş bağışıklama adı altında tüm çocuklar Sağlık Bakanlı tarafından hazırlanan aşı programı ile ücretsiz aşılanmaktadırlar. Aşılama da dikkat edilmesi gereken hususlar; aşı uygulayacak ve uygulanacak alan konağın sağlıklı olması, doktorun görevli olduğu yerde çocukların muayene edildikten sonra aşılanmaları, kitlesel aşılamalarda ise sağlık personelinin majör hastalık semptomları ateş, kusma, öksürük, ishal vs. hakkında bilgi alınarak uygulanması gerekir. Bebekler yeni doğan döneminden itibaren immün cevap oluştururlar. Bebeklerde pasif edinilen antikorlar immün cevabı baskılar (maternal antikor, IVIG). Prematürelerde doz azaltılmaz. Ancak Hepatit B aşısı gr üzerindeki bebeklere veya bebek 2 aylık olunca uygulanır. OPV yeni doğana hastaneden çıkana kadar yapılmaz. Çocuklara aşılar vaktinden önce yapılmamalıdır. Ancak doz aralıklarının uzaması immün cevabı bozmaz. Aşılar kuluçka döneminde yapılırsa kızamık, kuduz gibi hastalıklarda koruma sağlar. Bağışıklığın oluşması için belirli bir süre gereklidir. Aşı tekrarı immün cevabın tam ve uzun süreli olmasını sağlar. Birçok aşı aynı anda farklı enjektörle, farklı yerlere yapılabilir. Ticari olarak hazırlanmış birden fazla aşı aynı enjektörle aynı yerden yapılabilir. Canlı 2 virüs aşısı arasında en az 3 gün ara olmalıdır. IVIG tedavisi görenlere canlı virüs aşı 3 ay sonra uygulanmalıdır. Canlı aşılardan en az 3 hafta sonra IVIG uygulanmalıdır. Aşı uygulamasına bağlı yan etki de önemlidir. Aşılamadan sonra erken veya geç yan etkiler görülebilir. CDC nin 2000 VAERS (aşı yan etki rapor verisi) raporuna göre dozda 1 yan etki bildirilmiştir. Yan etki nedeniyle ABD de kaldırılan aşılar oral polio (pralitik polio), oral rotavirüs aşısı (intussusepaion) dur. Yan 8

9 Aşılama ve Prensipleri etkiye thimerosol (preservatif), jelatin (stabilizatör), yumurta, lateks, antibiyotikler (basitrasin, neomycin) yol açmaktadır. Yan etkiler olarak erken anafilaktik reaksiyon (aşılamadan sonraki 30 dakikada olur), lokal şişlik, F. Konvilsiyon, trombositopeni, geçici artrit, G. Barre, periferik nörit, ansefalit, paralitik polio, hatta ölüm görülebilir. KAYNAKLAR: 1) Orenstein W.A, Pickering L.K. Immunization Practices in Kleigman R.M, Behrman R.E, Jenson H.B, Stanton B.F. Nelson textbook of Pediatrics 18th ed. Saunders 2007 p: ) Active immunization in Pickering L.K. Red book 2006 report of the comittee an infectious Disease 2006 p: 9 9

10 10

11 İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Çocuk ve Erişkinlerde Aşılama DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ÇOCUKLUK ÇAĞINDA AŞILAMA Prof. Dr. Ahmet ARVAS (*) Yerkürede her yıl beş yaş altında 8 milyon çocuk ölmekte, ölümlerin %90 ı gelişmekte olan ülkelerde olmakta ve ölümlerin 2/3 ü enfeksiyon hastalıkları nedeniyle olmaktadır. Her yıl pnömoniden 1.5 milyon, ishalden 1.3 milyon, sıtmadan 750 bin ve kızamıktan 165 bin çocuk kaybedilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından 1974 yılında geliştirilen Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP) kapsamındaki aşılarla (BCG, difteri-boğmaca-tetanoz (DBT), çocuk felci (OPV), kızamık, Hepatit B (Hep B), Hemophylus influenzae type b (Hib); son iki aşı daha sonraki yıllarda eklenmiştir) her yıl 2.5 milyon çocuk ölümü engellenmektedir. Pnömokok ve rotavirus gibi yeni aşıların yaygın uygulanmasıyla 1.5 milyon çocuk ölümü önlenebilecektir. Buna karşılık sıtmadan bir milyon, tüberkülozdan 300 bin ve AIDS ten 500 bin çocuk ölmektedir ve ne yazıkki bu enfeksiyonlara karşı aşı henüz mevcut değildir (en erken üretilmesi beklenen aşı sıtma için olup, 2012 de üretimi planlanmaktadır). Bugün için dünyada her yıl doğan çocukların %20 sine (24 milyon) GBP kapsamındaki aşılar tam olarak yapılamamaktadır. Aşılama oranları şöyledir: BCG:%89, kızamık:%83, DBT3/OPV3:%82, HepB3:%69, Hib:%38. Aşılama oranlarının tüm dünyada en az %90 düzeyine gelmemesi nedeniyle bugün çocuk felci henüz eradike edilememektedir. Üstelik importe (ithal) vahşi virus nakli ile endemik olmayan ülkelerde de çocuk felci salgınları * İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Öğretim Üyesi, Sosyal Pediatri Bilim Dalı 11

12 Prof. Dr. Ahmet Arvas görülmektedir: Son olarak Nisan 2010 da Tacikistan da polio salgını ortaya çıkmış ve bugüne kadar 460 çocuk felci olgusu rapor edilmiştir. Aynı durum kızamık için de söz konusudur. Kızamık yetersiz aşılama nedeniyle Avrupa da henüz elemine edilememiştir: Ör; Bulgaristan da Nisan 2009-Temmuz 2010 arasında Romanlarda kızamık olgusu ortayaçıkmış, 24 ölüm rapor edilmiştir. Aşılama ile dünya önemli kazanımlar da elde etmiştir: arasında etkin kampanyalar sonucu kızamığa bağlı ölümler %78 azalmıştır (733 binden 164 bine) arası kızamık mortalitesini %90 azaltmak hedefi tutmuştur, ancak aşılama ihmal edilirse arası ölümlerin hızla artması olasılığı mevcuttur (2013 te 500 bin ölüm??). 2. Polio 6 DSÖ bölgesinin üçünde eradike edilmiş, sadece 4 ülkede (Hindistan, Afganistan, Pakistan, Nijerya) endemik kalmıştır (1988 de 125 ülke endemikti) yılında 135 ülke neonatal tetanozu (NT) elemine etti NT ölümleri 128 bine düştü (1988 de 790 bindi) yılı hedefleri Çocuk felci eradike edilecek Tüm ülkelerde kızamık elemine edilecek (2010 da 53 Avrupa bölgesi ülkenin 30 unda eleminasyon hedefi tutturulamadı) Maternal ve neonatal tetanoz elemine edilecek Hib, PCV, HPV, RV gibi yeni aşıların aşı takvimine dahil edildiği gelişmekte olan ülke sayısı artacak Sıtma, Tbc ve AIDS e karşı aşı üretilip kullanılmaya başlanacak Ülkemizde son yıllarda bağışıklamada önemli başarılar elde edilmiştir. Ulusal aşı takviminde bulunan aşılarla aşılanma oranları %90 ın üzerine 12

13 Dünyada ve Türkiye de Çocukluk Çağında Aşılama çıkmıştır. Sağlık Bakanlığının 2009 verilerine göre aşılanma oranları BCG de %94, 3 doz DBT ve polio da %99, 3 doz HepB de %96, Kızamık-kızamıkcıkkabakulak (KKK) da %97 dir den deri uygulanan ÜÇ DOZ 5 li aşı (DaBT/ Hib/IPV) da oran %96, 2 doz KKK da oran %88 dir.yüksek aşılama oranları sayesinde her yıl bin çocuğun ölmesi engellenmiş olmaktadır. Etkin bağışıklama sayesinde vahşi virusa bağlı çocuk felci 1998 den beri görülmemektedir ve 2010 yılı sonunda yerli virusa bağlı kızamık hastalığının elemine edilmesi hedeflenmektedir (Bulgaristan daki kızamık salgını sonrası Edirne de bebeklerde az sayıda ithal virusa bağlı kızamık hastalığı görüldü). Sağlık Bakanlığının raporuna göre 2008 de aşı ile önlenebilir olgu sayıları kızamık (4) (2009 da da 4 olgu), tetanoz (14), neonatal tetanoz (7), boğmaca (21), Hepatit B (5849), difteri (0), tüberküloz (17.600) dır. Çocukluk çağında bağışıklama için düzenlenen ulusal aşı takvimleri dinamik olup başta hastalık yükü olmak üzere maliyet-etkinlik, sürdürülebilir kaynak sağlanması gibi bir çok etmenlere bağlı olmak üzere değişkenlik gösterebilmektedir. Türkiye de en son 2008 de önce beşli aşı (DaBT/IPV/Hib) ve sonra konjuge pnömokok aşısı (KPA-7) ulusal aşı takvimine alınmıştır. Başta ABD olmak üzere birçok AB ülkelerinde, Avustralya ve bazı Latin Amerika ülkelerinde çocukluk çağında değişik doz ve zamanda uygulanmakta olan rotavirus, konjuge meningokok (monovalan veya tetravalan), suçiçeği, influenza, Hepatit A, HPV ve Tdap aşıları halihazırda ulusal aşı takvimimizde yer almamaktadır (Tablo1, 2). Konjuge pnömokok aşısı Pürülan menenjit, bakteriyemi/sepsis gibi invazif, otit, pnömoni ve sinüzit gibi noninvazif hastalıklara neden olan S. Pneumonia (pnömokok) yılda yaklaşık 800 bin çocuğun ölümüne yol açmaktadır yılında uygulamaya başlanan 7 değerlikli (valan) konjuge pnömokok aşısı (KPA-7: 4,6B,9V,14,18C,19F,23F serotiplerini içerir) Dünya Sağlık Örgütü nün gelişmekte olan ülkelerde de uygulanması gerekliliğine karar vermesinden sonra artan bir hızla ülke aşı takvimlerine girmeye başlamıştır ve 2010 yılında 49 ülkenin aşı programında 13

14 Prof. Dr. Ahmet Arvas yer almaktadır. KPA-7 uygulamasıyla invazif pnömokok hastalığı (İPH) gelişmiş ülkelerde önemli ölçüde azalmaya başlamış, KPA-7 sonrası ABD de <5 yaşta İPH %94, >5 yaşta %25 azalmış, aşı sonrası penisilin direnci %28.9 dan %19.5 e düşmüştür. Aynı ülkede pnömoni %11, akut otit media (AOM) %42.7 ve tüp takılması %23 azalmıştır. Finlandiya da aşı serotipine bağlı AOM %57, herhangi bir etkene bağlı AOM %34 azalmış, herhangi bir etkene bağlı pnömoni Afrika da %25, Finlandiya da ise %20 azalmıştır. Genel olarak KPA-7 sonrası 5 yaş altında İPH insidansı gelişmiş ülkelerde 10/ in altına inmiştir. KPA-7 aşısı çocuklarda nazofarengiyal taşıyıcılığı azaltmakta, dolayısıyla toplumsal bağışıklamayı (herd immünite) artırmaktadır. KPA-7 uygulama öncesi ve sonrası ülkemizde sürveyans çalışmaları yeterli değildir. Yapılan çalışmalarda çocuklarda nazofarengiyal pnömokok taşıyıcılığı % arasında değişmektedir. Tahmini hesaplamalara göre ülkemizde her yıl yaklaşık 250 pürülan menenjit, 2500 bakteriyemi/sepsis, 250 bin pnömoni ve 2.5 milyon AOM olgusu beklenmektedir. Tablo 1. Ulusal aşı takvimi Doğumda HepB1 1. ay HepB2 2. ay BCG, DBT/IPV/Hib1,KPA1 4. ay DBT/IPV/Hib2,KPA2 6. ay DBT/IPV/Hib3,HepB3,OPV1,KPA3 12. ay KKK1, KPAR ay DBT/IPV/HibR, OPV2 1. sınıf Td, OPV3, KKKR 8. sınıf Td 14

15 Dünyada ve Türkiye de Çocukluk Çağında Aşılama Tablo 2. Genişletilmiş aşı takvimindeki diğer aşılar Aşı Primer Rapel rotavirus 2, 4, 6 ay influenza 6 ay (yıllık) Suçiçeği ay 4-6 yaş HepA 12 ay 2.doz: 6-12 ay sonra MCV 2, 4, 6 ay ay MCV yaş (tek doz) Tdap y veya yaş HPV 9. yaştan sonra (3 doz) R :rapel, MCV :konjuge meningokok aşısı, MCV4 :tetravalan konjuge meningokok aşısı, Tdap :tetanoz-difteri-asellüler boğmaca aşısı, HPV :human papillomavirus aşısı PCV7 PCV10 PCV13 ABD %86 %88 %92 Avrupa %74 %84 %89 Afrika %67 %81 %87 Latin Amerika %65 %81 %87 Asya %43 %66 %73 Ülkemizde yapılan çok merkezli bir çalışmada pürülan menenjitin en sık etkenleri sırayla N. Menenjitis (%56.5), S. Pnömonia (%22.5) ve Hemofilus influenza tip b (Hib) (%20.5) dir sonrası ise sürveyansta hiçbir olguda Hib menenjiti saptanmamaıştır. KPA-7 aşı öncesi İPH da serotip dağlımını araştıran çok merkezli bir başka çalışmada da en sık pnömokok etkenleri sırayla; 19F,6B,14,19A ve 3 olarak saptanmıştır. Aşı etkinlikleri aşağıdaki gibidir: 0-2 yaş: KPA-7:%68 KPA-10:%76 KPA-13:% yaş: KPA-7:%58 KPA-10:%70 KPA-13:% yaş: KPA-7:%50 KPA-10:%64 KPA-13:%78 15

16 Prof. Dr. Ahmet Arvas Görüldüğü gibi bu araştırmalar KPA-7 nin yerine diğer KPA aşılarının uygulanması gerekliliğini ortaya koymaktadır ulusal aşı takvimimizde bu aşılardan birinin KPA-7 yerine geçmesi beklenmektedir. KPA-10 daki serotipler: KPA-7 içeriğine ek olarak 1,5,7F; KPA-13: 1,5,7F,3,6A,19A içermektedir. Her iki aşının KPA-7 ile eşdeğer immünojenitesi (ELISA ve OPA değerleriyle), etkinliği, güvenirliği, diğer aşılarla birlikte uygulanabilirliği, farmakoekonomik çalışmalarla maliyet etkinliği birçok çalışmalarla gösterilmiştir. Her iki aşı KPA-7 gibi 3+1 doz olarak uygulanmaktadır. AAP ve ACIP KPA-13 ü aşı şemasında herhangi bir aşamada KPA-7 yerine uygulanabileceğini önermektedir. KPA-10 için aynı tip bir uygulamayı önerecek yeterli veriler henüz bulunmamaktadır, primer ve pekiştirme doz olarak 4 kez verilmesi şimdilik daha uygun görülmektedir. Sağlık bakanlığı KPA-10 için 2 yaşına, KPA-13 için 5 yaşına dek ruhsat vermiş bulunmaktadır. Her yıl dünyada rotavirusa gastroenteritine (RVGE) bağlı 527 bin ölüm görülmekte ve bunun ¾ ünden fazlası Asya ve Afrika ülkelerinde gerçekleşmektedir. Coğrafik bölgelere, mevsimlere ve epidemilere bağlı değişkenlik göstermekle birlikte en sık görülen RV serotipleri; G1P8 (%64), G2P4 (%12), G3P8 (%3), G4P8 (%9) ve G9P8 (%3) tür yılları arasında ülkemizde yapılan 4 merkezli bir çalışmada 5 yaş altı GE in %53 nedeni RV olup olguların %83.8 i 2 yaşın altında bulunmuştur. Serotip dağılımı şöyledir: G1P[8]:%76, G2P[4]:%12.8, G9[P8]: %3.9. Ülkemiz dahil 90 ın üzerinde ülkede lisansı olan ve 22 ülkenin aşı takviminde bulunan rotavirus aşılarının iki ticari şekli bulunmaktadır: rotarix ve rotateq. Her iki aşı ağır RVGE yi önlemede %95.8-%100, her hangi bir GE den hastaneye yatışı önlemede % etkin bulunmuştur. Rotarix (GSK): 2 ve 4. aylarda olmak üzere 2 doz uygulanır. İlk doz en erken 6.hafta, en geç 14. hafta (Avrupa da: 12. h), son doz en geç 8.ay (Avrupa da: 24 h). İki doz aralığı en erken 4 haftadır. Rotateq (MSD): 2,4 ve 6. aylarda 3 doz uygulanır, doz uygulamada dikkat edilecek özellikleri rotarix gibidir. 16

17 Dünyada ve Türkiye de Çocukluk Çağında Aşılama Her iki aşı sonrası sürveyans çalışmalarında invajinasyon görülme sıklığı genel olarak toplumda rastlanılan orandan fazla değildir. Rotavirus aşısı ulusal aşı takvimimizde yer almamaktadır. Doz başı 7 doların altındaki bir maliyetin gelişmekte olan ülkelerde aşı uygulaması için maliyet-etkin olduğu gösterilmiştir. Konjuge meningokok aşısı Halen İngiltere, Galler, İrlanda, İspanya, Kanada ve Belçika gibi ülkelerde mono valan konjuge meningokok C aşısı süt çocuklarında primer (2 veya 3 doz) ve pekiştirme dozu olarak kullanılmaktadır. İnvazif meningokok hastalık sıklığını oldukça azalttığı görülmüştür. Meningokok serotip dağılımı ülkelere göre değişkenlik göstermektedir. Ör; ABD de grup B,C,Y; Avrupa da grup B,C; Afrika da A,C,W; Asya da A,C yaygındır. Ülkemizde yapılan ve devam eden çok merkezli çalışmada çocuklarda pürülan menenjitin en sık etkeni olan N. Meningitis (%41) in serogrup dağılımı şöyledir: serogrup B (%35.1), W-135 (%17.6), A (%8.3). Grup B ye karşı konjuge aşı çalışmaları (Novartis firmasının revers teknoloji ile hazırladığı B konjuge aşısının Faz III çalışmaları devam etmektedir) henüz tamamlanmamıştır. Tetravalan konjuge meningokok aşıları (MCV4; A,C,W,Y) lisans almıştır. Ancak 2 yaşından sonra 55 yaşa dek risk gruplarında tek doz olarak uygulanmaktadır. Küçük süt çocuklarında da MCV4 ün immünojenitesi yüksek bulunmakla birlikte halen bu yaş grubunda önerilebilir durumda değildir. Kaynaklar 1. World Health Organization. State of the world s vaccines and immunization (third edition). WHO, World Health Organization. WHO vaccine-preventable disease. monitoring system global summary. Immunization, vaccines and biologicals. WHO, Global immunization data. WHO, October Available at: immunization monitoring/data/en/. Access: World Health Organization. World Health Statistics Available at: Access:

18 Prof. Dr. Ahmet Arvas 5. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı. Sağlık İstatistikleri Yıllığı Available at: / TR / Genel / BelgeGoster.aspx? F6E10F CFFF88F742D0D711251F98E2B0DB37EDA76. Access: Black RE, Cousens S, Johnson HL, et al. Global, regional and national causes of child mortality in 2008: a systematic analysis. Lancet 2010;375: Dinleyici EC, Yargic ZA. Pneumococcal conjugated vaccinees: impact of PCV-7 anv new achiements in post vaccine area. Expert Rev Vaccines, 2008;7: Ozdemir B, Beyazova U, Camurdan AD, et al. Nasopharyngeal carriage of Streptococcus pneumoniae in healthy Turkish infants. J Infect, 2008;56: Pyrmula R, Kriz P, Kaliskova E, et al. Effect of vaccination with pneumococcal capsular polysaccharides conjugated to Haemophylus influenzae-derivated protein D on nasophryngeal carriage of Streptococcus pneumoniae and Haemophylus influenzae in children under 2 years of age. Vaccine, 2009;28: Ceyhan M, et al. Poster sunum, WSPID Kongresi, Boines Aires, Arjantin, Ceyhan M, Yıldırım I, Sheppard CL, George RC. Pneumococcal serotypes causing pediatric meningitis in Turkey: application a new technology in the investigation of cases negative by conventional culture. Eur J Clin Microbiol Infect Dis, 2010;29: Ceyhan M, Yıldırım I, Balmer P, et al. A prospective study of etiology of childhood acute bacterial meningitis, Turkey. Emerg Infect Dis, 2008;14: Vesikari T, Wysocki J, Chevallier B,et al. Immunogenicity of the 10-valent pneumococcal non-typeable Haemophylus influenzae protein D conjugate vaccine (PHİD-CV) compared to the licensed 7vCRM vaccine. Pediatr Infect Dis J, 2009;28(4 Suppl):S Anderson WC, Philip J, Gregory T, Kellner JD. Pharmacoeconomic evaluation of 10-and 13-valent pneumococcal vaccines. Vaccine, 2010;28: Munos MK, Walker CL, Black RE. The effect of rotavirus vaccine on diarhhoea mortality. Int J Epidemiol, 2010;39 (Suppl 1):i Ceyhan M, Alhan E, Salman N, et al. Multicenter prospective study on the burden of rotavirus gastroenteritis in Turkey, : a-hospital based study. J Infect Dis, 2009;200(Suppl 1):S Vesikari T, Karvonen A, Ferrante SA, Ciarlet M. Efficacy of the pentavalent rotavirus vaccine, Rotateq(R), in Finnish infants up to 3 years of age: the Finnish Extension Study. Eur J Pediatr, 2010, June

19 Dünyada ve Türkiye de Çocukluk Çağında Aşılama 18. Vesikari T. Rotavirus vaccines. Scand J Infect Dis, 2008;40: Cortese MM, Parashar UD; Centers for Diseases Control and Prevention (CDC). Prevention of rotavirus gastroenteritis among infants and children: recommendations of the Advisory Committee on Imuunization Practices (ACIP). MMWR Recomm Rep, 2009;58(RR-2): Black S, Klein NP, Shah J, et al. Immunogenicity and tolerability of a quadrivalent meningococcal glycoconjugate vaccine in children 2-10 years of age. Vaccine, 2010;28: Pace D, Pollard AJ, Messonier NE. Quadrivalent meningococcal conjugated vaccines. Vaccine 2009;27(Suppl 2):B Borrow R, Miller E. Long-tem protection in children with meningococcal C conjugated vaccination: lessons learned. Experd Rev Vaccines, 2006;5: Licensure of a meningococcal conjugate vaccine (Menveo) and guidance for use:advisory Committee od Immunization Practices (ACIP), MMWR, 2010, 59: Snape MD, Perrett KP, Ford KJ, et al. immunogenicity of tetravalent meningococcal vaccine in infants. a randomized controlled trials. JAMA, 2008;299:

20 20

21 İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Çocuk ve Erişkinlerde Aşılama AŞI UYGULAMALARINDA KAÇIRILMIŞ AŞI FIRSATI VE AŞI SONRASI İSTENMEYEN ETKİLER Prof. Dr. Gülbin GÖKÇAY (*) Kaçırılmış aşı fırsatı Herhangi bir nedenle hastaneye getirilmiş aşısı eksik ancak aşılanabilir durumda olan bir çocuğun aşılanmadan evine gönderilmesi kaçırılmış aşı fırsatı olarak tanımlanır. Çok sorunları olan aileler çocuklarını aşıya getirmek için zaman bulamazlar, kaçırılmış aşı fırsatı düşük sosyo-ekonomik sınıftaki çocukların aşılanması için önemlidir. Kaçırılmış aşı fırsatını önlemek için aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir: Sağlık kurumuna her hangi bir nedenle başvuran her çocuğun aşılanma durumu kontrol edilmeli. Eve gönderilecek kadar iyi olan her çocuğun eksik aşıları eve gönderilmeden önce tamamlanmalı Gerçek olmayan aşı kontrendikasyonlarından (Tablo 1) kaçınılmalıdır. İstanbul Üniversitesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü, İstanbul Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediatri Bilim Dalı. 21

22 Prof. Dr. Gülbin GÖKÇAY Tablo 1. Gerçek olmayan aşı kontrendikasyonları Aşağıdaki durumlar aşı olmaya engel değildir: Prematürelik Antibiyotik kullanıyor olmak Yumurta alerjisi İshal Nezle, hafif ateş gibi durumlar Büyüme-gelişme geriliği Astım ve benzeri alerjik sorunlar Febril konvülziyon geçirme öyküsü Lokal kortikosteroid tedavisi Kesin olmayan kızamık, boğmaca, kızamıkçık öyküsü İlerleyici özellikte olmayan nörolojik hastalıklar Aşı uygulamaları, ilaç kullanımından farklıdır. Çünkü ilaç hasta bir çocuğa iyileşmesi için verilir, aşı ise sağlıklı bir çocuğa sağlığının devamı için uygulanır. Bu nedenle aşıların istenmeyen etkileri konusunda her zaman daha hassas olunmuştur. Aşılar en başarılı toplum sağlığı uygulamalarındandır. Birçok hastalığın kökünün kazınmasını sağlamaktadır. Günümüzde aşılar konusunda hızlı gelişmeler yaşanmakta ve yeni aşılar, çocuklarda uygulanmak üzere piyasaya sürülmektedir. Aşılar uzun araştırmalar sonucu kullanıma sunulmaktadır. Bir aşının üretim aşamaları Tablo 2 de belirtildiği gibi dört fazda yer alır. Tablo 2. Aşı üretimindeki fazlar Faz 1: Az sayıda (20-80) sağlıklı gönüllü erişkin üzerinde aşının güvenilirliği ve etkinliği denenir. Faz 2: Önerilen biçimde uygulanacak aşının etkinliğini göstermeye yönelik çalışmalar. Genellikle kişi üzerinde denenir. Aşının uygulanma sıklığı ve doz ayarı yapılır. Bu dönemde aşının uygulanacağı nüfusa yönelik çalışmalar da yapılır. Faz 3: Aşının daha geniş bir toplulukta önerilen doz ve biçimde uygulanmasının kısa ve uzun dönem etkileri izlenir. Bu süre ortalama beş yıl sürer. Faz 3 ün sonunda aşıya lisans verilir ve aşı kullanıma sunulur. 22

23 Aşı Uygulamalarında Kaçırılmış Aşı Fırsatı ve Aşı Sonrası İstenmeyen Etkiler Faz 4: Bu fazda kullanıma sunulan aşının güvenliği izlenir bu konuda veri toplamak için sistemler oluşturulur. Uzun yıllardır kullanılan bir aşının doğal olarak faz 4 aşaması daha fazla bilgi içerir. Yeni kullanıma sunulan bir aşının ise faz 4 süresi daha kısadır. Faz 4 de aşı sonrası istenmeyen etkiler konusunda bilgi toplanır. Bu bilgiler nedensellik açısından değerlendirilir. Bu istenmeyen etkilerin büyük bir kısmı tesadüfi birliktelikten kaynaklanır. Aşı uygulaması sonrası gelişen bir sorunu nedensellik açısından değerlendirirken Tablo 3 de belirtilen bilimsel ölçütler gözönüne alınmalıdır. Tablo 3: Aşının bir soruna neden olmasını belirlemede kullanılan bilimsel ölçütler Aşı yan etkisi daima etkene maruz kalındıktan sonra ortaya çıkmalı Doz arttıkça yan etki gelişme riski artmalı Doku kültürleri ve hayvan modellerinde aşı yan etkisi-etken ilişkisi gösterilmeli Yan etki ve aşıya özgü semptomlar ve laboratuvar bulguları olmalı Toplumda görülme sıklığından daha fazla oranda görülmeli Birçok farklı çalışmada aynı sonuçlar bulunmalı Aşı sonrası istenmeyen etkiler (ASİE) Aşı uygulamalarının başarısı için aşı sonrası gelişen istenmeyen etkilerin yakında izlenmesi önemlidir. Ülkemizde aşı sonrası istenmeyen etkiler bildirilmesi gereken durumlardır. Bir sağlık personelinin aşı sonrası istenmeyen etkiler ile karşılaştığında yapması gerekenler Şekil 1 de özetlenmiştir. Aşı sonrası istenmeyen etkilerin izlenmesi Aşıların kullanıma sunulduktan sonra istenmeyen etkilerinin izlenmesi, güvenli aşı uygulamaları için vazgeçilmez bir etmendir. Günümüzde aktif ve pasif olmak üzere iki izlem yöntemi kullanılmaktadır. 23

24 Prof. Dr. Gülbin GÖKÇAY Aktif izleme sistemi kohort çalışmalar şeklinde olabilir. Aşılanan çocuklar aşı ve sağlık kuruluşlarının kayıtlarından yararlanarak aşıya bağlı yan etkiler yönünden izlenebilir. Yan etki olarak kabul edilen olaylarla aşılama tarihleri arasındaki ilişki incelenir. Bildirilmeyen yan etki oranı çok azdır. İzlem kolaydır. Bu yöntemde kapsamlı ve ayrıntılı bilgiler elde edilebilir. Relatif risk, insidans hesaplanabilir. Ancak pahalı olduğu için izlenebilen kişi sayısı sınırlıdır. Bu nedenle nadir görülen yan etkiler belirlenemeyebilir. Pasif izleme yönteminde ise sağlık çalışanları aşı uygulamaları sonrasında kişileri izler ve gördükleri yan etkileri kendileri gönülllü olarak bildirirler. Bu yöntem daha ucuz ve basittir. Bilgi alınan topluluk sınırlı değildir. Çok geniş bir bilgi birikimi elde edilebilir. Ancak elde edilen bilgiler kişilere ve zaman göre değişkenlik gösterebilir. Yanlış ve eksik bildirimler olabilir. Bunlar da bazı olayların daha fazla diğerlerinin daha az bildirilmesine neden olabilir. Ülkemizde pasif izleme yöntemi kullanılmaktadır (Şekil 2). Her iki yöntemin ortak olumsuz yönü spesifik olmamalarıdır. Belirlenen olay, aşı dışında aynı zamanda gelişen başka bir nedene bağlı gelişmiş olabilir. Bu nedenle de aşılama sonrasında gelişen olaylarda nedensellik ilişkisinin bulunması aşı ile olay arasında biyolojik bir ilişkinin ortaya koyulması gereklidir. Şüpheli bir olayla karşılaşıldığında önce bu olayın toplumda görülme sıklığına bakmak gereklidir. Toplumda nadir görülen ve her aşı uygulandıktan sonra ortaya çıkan yan etkilerin aşıya bağlı olma olasılığı çok yüksektir. Aşı sonrası istenmeyen etkileri en aza indirmek için aşı uygulamasının prensiplere uygun yapılması önemlidir. Bunun için aşının saklanmasından uygulanmasına kadar dikkat edilmesi gereken kurallar vardır. Aşılar buzdolabında saklanmalı, ancak sıvı aşıların donmamasına dikkat edilmelidir. Aşı dolabına karışıklığa yol açmaması için aşı dışında başka bir ilaç konmamalıdır. Aşılar üretici firma tarafından belirtilen şekilde sulandırılmalı ve uygulanmalıdır. Aşılama öncesi ailelere tarama soruları sorularak (Tablo 4) istenmeyen bir etkiye yol açacak durumlar belirlenmelidir. Aşı uygulanırken çocuklar uygun şekilde sabit duruma getirilmeli, kişi ayakta dururken aşı uygulanmamalıdır. Aşı uygulandıktan sonra bir süre kişinin sağlık kurumundan uzaklaşmaması 24

Erişkin İmmunizasyonu. Dr. Hilal Sipahi Mayıs 2006

Erişkin İmmunizasyonu. Dr. Hilal Sipahi Mayıs 2006 Erişkin İmmunizasyonu Dr. Hilal Sipahi Mayıs 2006 Günümüzde erişkinler halen aşı ile önlenebilir hastalıklardan ölebilmekte : Aşılamanın çocuklardaki gibi erişkin bakımının bir parçası olarak algılanmıyor

Detaylı

Gebelere hangi aşıları önerelim? Kılavuzlar ne öneriyor? Dr. Selim BÜYÜKKURT

Gebelere hangi aşıları önerelim? Kılavuzlar ne öneriyor? Dr. Selim BÜYÜKKURT Gebelere hangi aşıları önerelim? Kılavuzlar ne öneriyor? Dr. Selim BÜYÜKKURT selimbuyukkurt@gmail.com WHO CDC ACOG Up To Date MedScape EKMUD KLİMİK KLİMUD Kaynaklar Ülke için kaynak oluştururken

Detaylı

Kronik Hastalığı Olanlarda ve İmmünsüpresif Hastalarda Bağışıklama. Dr. Hüsnü Pullukçu Ege ÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

Kronik Hastalığı Olanlarda ve İmmünsüpresif Hastalarda Bağışıklama. Dr. Hüsnü Pullukçu Ege ÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Kronik Hastalığı Olanlarda ve İmmünsüpresif Hastalarda Bağışıklama Dr. Hüsnü Pullukçu Ege ÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Bağışıklığın Baskılanması Birincil İkincil B hücre hastalıkları

Detaylı

İmmünsüpresif Çocukta Aşılama

İmmünsüpresif Çocukta Aşılama İmmünsüpresif Çocukta Aşılama Dr. Ateş Kara Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Enfeksiyon Hastalıkları Ünitesi 1 Bulgaristan - Komşu 18.000 Kızamık vakası

Detaylı

Ulusal Aşı Takvimi. (Genel bakış ve Yenilikler) Ara Güler in objektifinden

Ulusal Aşı Takvimi. (Genel bakış ve Yenilikler) Ara Güler in objektifinden Prof. Dr. Mustafa Hacımustafaoğlu Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı, Bursa Ulusal Aşı Takvimi (Genel bakış ve Yenilikler) Ara Güler in objektifinden Aşı niçin yapılır?

Detaylı

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Çocukluk Çağı Aşılamaları Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Rutin Aşı Takvimi-2012 ÖNERİLEN RUTİN AŞI PROGRAMI-2012 Ulusal aşı programı DOĞUM 1. AYIN SONU 2. AYIN SONU 4. AYIN SONU 6. AYIN SONU HEPATİT B 1. Doz

Detaylı

ERİŞKİNLERDE BAĞIŞIKLAMA. Dr.Meltem Taşbakan

ERİŞKİNLERDE BAĞIŞIKLAMA. Dr.Meltem Taşbakan ERİŞKİNLERDE BAĞIŞIKLAMA Dr.Meltem Taşbakan 1 2 Neden Erişkin Bağışıklaması? 3 ERİŞKİNLERDE BAĞIŞIKLAMA İleri yaşla birlikte hastalık riskinin artması Tetanoz, Grip, Pnömoni Risk gruplarında ve özel gruplarda

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI Dok No: ENF.TL.15 Yayın tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/no: -/0 Sayfa No: 1 / 6 1.0 AMAÇ:Sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları tehlikeler ve meslek risklerine karşı korumak. 2.0 KAPSAM:Hastanede

Detaylı

Bağışıklamada Güncel Durum

Bağışıklamada Güncel Durum Bağışıklamada Güncel Durum Aşı İle Önlenebilir Hastalıklar Daire Başkanlığı Dr.Osman Topaç 4.Ulusal Pediatri Kongresi 16-19 Kasım 2016/Antalya Genişletilmiş Bağışıklama Programı Amaç: Hassas yaş gruplarına

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 AŞILAMADA AMAÇ Aşı ile korunulabilir hastalıkları engellemek Enfeksiyon kaynaklı mortaliteyi azaltmak Enfeksiyon kaynaklı morbiditeyi azaltmak HİÇBİR AŞININ HERKES İÇİN TAMAMEN ETKİN VE GÜVENİLİR OLMASI

Detaylı

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Sağlık kuruluşları hizmet, eğitim, araştırma faaliyetlerinin yürütüldüğü kompleks yapılardır. Bu nedenle, sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları

Detaylı

BİLGİ NOTU. AŞI HAFTASI (21 Nisan 27 Nisan 2012) TÜRKİYE ETKİNLİKLERİ

BİLGİ NOTU. AŞI HAFTASI (21 Nisan 27 Nisan 2012) TÜRKİYE ETKİNLİKLERİ BİLGİ NOTU AŞI HAFTASI (21 Nisan 27 Nisan 2012) TÜRKİYE ETKİNLİKLERİ Her Şeyin Başı Sağlık, Sağlığın Başı Aşı Aşılı Çocuk, Sağlıklı Çocuk Onu Sevin, Koruyun, Aşılayın Çocuklarınızın Eksik Aşılarını Tamamlatınız

Detaylı

İmmünsüpresif Bireylerde İmmünizasyon

İmmünsüpresif Bireylerde İmmünizasyon İmmünsüpresif Bireylerde İmmünizasyon Dr. Meltem Avcı İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği meltema1@hotmail.com İmmünsüpresif birey = İmmünkompromize

Detaylı

Şehnaz HATİPOĞLU Aile Hekimliği Uzmanı İzmir, 2016

Şehnaz HATİPOĞLU Aile Hekimliği Uzmanı İzmir, 2016 Şehnaz HATİPOĞLU Aile Hekimliği Uzmanı İzmir, 2016 Aşılama Birinci basamak sağlık kuruluşlarında çalışan hekim ve diğer personelin temel görevlerinden biri çocuk sağlığının korunmasıdır. Hastalıkların

Detaylı

Boğmaca aşısında güncel gelişmeler

Boğmaca aşısında güncel gelişmeler Boğmaca aşısında güncel gelişmeler Prof Dr Ufuk Beyazova Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı 7-12 Kasım 2012 Sosyal Pediatri Kongresi Boğmaca aşısı 1914 te bulundu, önce ABD de uygulanmaya

Detaylı

Erişkin Aşıları: Kime? Ne Zaman? Nasıl? Prof. Dr. Necla TÜLEK Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Erişkin Aşıları: Kime? Ne Zaman? Nasıl? Prof. Dr. Necla TÜLEK Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Erişkin Aşıları: Kime? Ne Zaman? Nasıl? Prof. Dr. Necla TÜLEK Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi İnfeksiyon hastalıklarından korunma, ölüm ve sekellerinin azaltılmasında en önemli iki yöntem sanitasyon

Detaylı

Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi

Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi Elif Çomak 1 Çağla Serpil Doğan 2 Arife Uslu Gökçeoğlu 3 Sevtap Velipaşaoğlu 4, Mustafa Koyun 5 Sema Akman 5

Detaylı

Tdap Aşıları (Difteri, Toksoid ve Cansız Boğmaca)

Tdap Aşıları (Difteri, Toksoid ve Cansız Boğmaca) Tdap Aşıları (Difteri, Toksoid ve Cansız Boğmaca) Erişkin ve büyük çocuklarla kıyaslandığında, 12 ay altındaki infantlar gerçek anlamda yüksek boğmaca oranlarına ve boğmaca ile ilişkili ölümlerin geniş

Detaylı

Seyahat ve Aşılama. Dr. Meltem Arzu YETKİN SB Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Seyahat ve Aşılama. Dr. Meltem Arzu YETKİN SB Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Seyahat ve Aşılama Dr. Meltem Arzu YETKİN SB Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yurtdışına seyahat mi düşünüyorsunuz? Hazırlıklı mısınız? Seyahat ve aşılama programını planlarken. Gidilecek bölge bilgileri

Detaylı

HAYDİ BÜYÜKLER AŞIYA!

HAYDİ BÜYÜKLER AŞIYA! İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 209 TOPLUMDAN EDİNİLMİŞ ENFEKSİYONLARA PRATİK YAKLAŞIMLAR Sempozyum Dizisi No:61 Şubat 2008; s.209-214 HAYDİ BÜYÜKLER AŞIYA! Prof. Dr. Gaye

Detaylı

HIV POZİTİF HASTALARDA İMMÜNİZASYON. DR. Hüsnü PULLUKÇU Ege ÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

HIV POZİTİF HASTALARDA İMMÜNİZASYON. DR. Hüsnü PULLUKÇU Ege ÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD HIV POZİTİF HASTALARDA İMMÜNİZASYON DR. Hüsnü PULLUKÇU Ege ÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Rutin erişkin bağışıklamasına göre ARTMIŞ RİSK VAR MI? Hangi aşı? ARTMIŞ RİSK İnvaziv pnömokok

Detaylı

GEBELERDE AŞILAMA. Dr. Neşe DEMİRTÜRK Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD, Afyonkarahisar.

GEBELERDE AŞILAMA. Dr. Neşe DEMİRTÜRK Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD, Afyonkarahisar. GEBELERDE AŞILAMA Dr. Neşe DEMİRTÜRK Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD, Afyonkarahisar. AŞILAMADA HEDEFLER Hastalıkların geçirilmesinin önlenmesi Mortalite

Detaylı

Kanser hastaları KİT transplantasyonu yapılan hastalar, HIV infeksiyonlu hastalar, Gebeler, Kronik hastalıklar (diyabetik hastalar, kr.

Kanser hastaları KİT transplantasyonu yapılan hastalar, HIV infeksiyonlu hastalar, Gebeler, Kronik hastalıklar (diyabetik hastalar, kr. Kanser hastaları KİT transplantasyonu yapılan hastalar, HIV infeksiyonlu hastalar, Gebeler, Kronik hastalıklar (diyabetik hastalar, kr. karaciğer, kalp hastalığı, kronik akciğer hastalığı, ) Son dönem

Detaylı

BİLGİ NOTU. AŞI HAFTASI (20 25 Nisan 2015) TÜRKİYE ETKİNLİKLERİ

BİLGİ NOTU. AŞI HAFTASI (20 25 Nisan 2015) TÜRKİYE ETKİNLİKLERİ BİLGİ NOTU AŞI HAFTASI (20 25 Nisan 2015) TÜRKİYE ETKİNLİKLERİ Sağlık Aşılıyoruz Her Şeyin Başı Sağlık, Sağlığın Başı Aşı Aşılanın, Önleyin, Korunun Çocuklarınızın Eksik Aşılarını Tamamlatınız Aşılı Çocuk,

Detaylı

Seyahat ve Aşılama Dr. Kenan Hızel

Seyahat ve Aşılama Dr. Kenan Hızel Seyahat ve Aşılama Dr. Kenan Hızel Gazi Ü.T.F. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. Turistlerde sağlık riskleri 100 bin turistte (1 ay gelişmekte olan ülkede kalan): 50,000 sağlık problemi

Detaylı

HIV POZİTİF HASTALARDA BAĞIŞIKLAMA

HIV POZİTİF HASTALARDA BAĞIŞIKLAMA HIV POZİTİF HASTALARDA BAĞIŞIKLAMA DR. Hüsnü PULLUKÇU Ege ÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD 18.03.2017 Adana.EKMUD HIV POZİTİF HASTALARDA AŞI İLE KORUNULABİLEN HASTALIKLAR İÇİN ARTMIŞ

Detaylı

Dünya'da ve Türkiye'de aşılama takvimindeki gelişmeler

Dünya'da ve Türkiye'de aşılama takvimindeki gelişmeler Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2008; 51: 168-175 Derleme Dünya'da ve Türkiye'de aşılama takvimindeki gelişmeler Elif N. Özmert Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatri Profesörü SUMMARY: Özmert

Detaylı

SAĞLIKLI ERİŞKİNE YAPILMASI GEREKEN AŞILAR

SAĞLIKLI ERİŞKİNE YAPILMASI GEREKEN AŞILAR SAĞLIKLI ERİŞKİNE YAPILMASI GEREKEN AŞILAR Doç.Dr. Murat DİZBAY G.Ü.T.F. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. Edward Jenner, 1796 Erişkinde bağışıklama İki lider arasındaki fark? Erişkinlerde

Detaylı

Grip Aşılarında Güncel Durum

Grip Aşılarında Güncel Durum Grip Aşılarında Güncel Durum Kenan HIZEL Gazi Ü.T.F. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Sunum içeriği Aşı içeriği ve aşı çeşitleri Aşı endikasyonları, etki ve etkinlik Riskli gruplarda durum

Detaylı

Türkiye de Geleceğe Dönük Planlar. Dr. Seraceddin ÇOM Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdür V.

Türkiye de Geleceğe Dönük Planlar. Dr. Seraceddin ÇOM Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdür V. Türkiye de Geleceğe Dönük Planlar Dr. Seraceddin ÇOM Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdür V. Aşı Takvimi ve Bağışıklama Danışma Kurulu (BDK) BDK 30 kadar akademisyenden oluşmakta ve yılda ortalama 4 kez

Detaylı

KLİMİK EBÇG 6-7 Aralık 2014, İstanbul

KLİMİK EBÇG 6-7 Aralık 2014, İstanbul KLİMİK EBÇG 6-7 Aralık 2014, İstanbul Kanser hastaları KİT transplantasyonu yapılan hastalar, HIV infeksiyonlu hastalar, Gebeler, Kronik hastalıklar Diyabet Kronik karaciğer, Kalp hastalığı, kronik akciğer

Detaylı

Dr. Aysun Yalçı AÜTF İbn-i Sina Hastanesi

Dr. Aysun Yalçı AÜTF İbn-i Sina Hastanesi Dr. Aysun Yalçı AÜTF İbn-i Sina Hastanesi ACIP (Advisory Committee on Immunisation Practices) HICPAC (Hospital Infection Control Practices Advisory Committee) Sağlık çalışanları Yaşlılar Kronik hastalığı

Detaylı

Özel Konakta Bağışıklama. Dr. Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

Özel Konakta Bağışıklama. Dr. Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Özel Konakta Bağışıklama Dr. Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Olgu 45 yaşında erkek hasta Mantle Cell Lenfoma nedeniyle R-CHOP (rituksimab,

Detaylı

AŞI ve SERUMLAR. Dr. Sibel AK

AŞI ve SERUMLAR. Dr. Sibel AK AŞI ve SERUMLAR Dr. Sibel AK Bugün; Ak#f İmmünizasyon Bakteriyel Aşılar Viral Aşılar Aşı Takvimi Pasif İmmünizasyon Aşı Etkileşimleri Tanımlar İmmünite (Bağışıklık): Konağın, kendisinden farklı yapıya

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

Sonradan Kazandırılan Bağışıklık

Sonradan Kazandırılan Bağışıklık Sonradan Kazandırılan Bağışıklık 1 Çocukların Ölüm Nedenleri Arasında Aşı İle Önlenebilir Hastalıklar İlk Sırada Bulunur Boğmaca 11% Tetanoz 8% Diğerleri 1% Pnömokok 28% Hib 15% Rotavirus 16% Kızamık 21%

Detaylı

SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ

SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ Çalışanların hastane ortamında bulaşıcı hastalıklardan korunmasını sağlamak, bulaşıcı hastalıklara maruziyet durumunda alınması gereken

Detaylı

İnfluenza virüsünün yol açtığı hastalıkların ve ölümlerin çoğu yıllık grip aşıları ile önlenebiliyor.

İnfluenza virüsünün yol açtığı hastalıkların ve ölümlerin çoğu yıllık grip aşıları ile önlenebiliyor. Her yıl milyonlarca kişiyi etkileyen bir solunum yolu enfeksiyonu olan grip, hastaneye yatışı gerektirecek kadar ağır hastalık tablolarına neden olabiliyor. Grip ve sonrasında gelişen akciğer enfeksiyonları

Detaylı

AKILCI AŞI UYGULAMALARI. Prof Dr. Esin ŞENOL Uzm. Hemş. Fatma ÖZER

AKILCI AŞI UYGULAMALARI. Prof Dr. Esin ŞENOL Uzm. Hemş. Fatma ÖZER AKILCI AŞI UYGULAMALARI Prof Dr. Esin ŞENOL Uzm. Hemş. Fatma ÖZER GAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ERİŞKİN BAĞIŞIKLAMA MERKEZİ- (1994- ) ERİŞKİN AŞI MERKEZİ-2010 Sağlık Çalışanları Aşılaması İnfeksiyon

Detaylı

ERİŞKİNDE AŞIYLA ÖNLENEBİLEN HASTALIKLARIN SEROEPİDEMİYOLOJİSİ

ERİŞKİNDE AŞIYLA ÖNLENEBİLEN HASTALIKLARIN SEROEPİDEMİYOLOJİSİ ERİŞKİNDE AŞIYLA ÖNLENEBİLEN HASTALIKLARIN SEROEPİDEMİYOLOJİSİ Dr. Sema ALP ÇAVUŞ Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD,İzmir Sunum Planı Türkiye de

Detaylı

ERİŞKİN AŞILAMA ÖNERİLERİ 2010. Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği Genç Dahiliyeciler Grubu Ankara, 2010.

ERİŞKİN AŞILAMA ÖNERİLERİ 2010. Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği Genç Dahiliyeciler Grubu Ankara, 2010. ERİŞKİN AŞILAMA ÖNERİLERİ 2010 Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği Genç Dahiliyeciler Grubu Ankara, 2010. Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği olarak, sık yapılan klinik uygulamalarda yardımcı olabilecek

Detaylı

Sağlık Çalışanlarında Risk Oluşturan Bulaşıcı Hastalıklar. Prof. Dr. Levent Akın Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı

Sağlık Çalışanlarında Risk Oluşturan Bulaşıcı Hastalıklar. Prof. Dr. Levent Akın Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Sağlık Çalışanlarında Risk Oluşturan Bulaşıcı Hastalıklar Prof. Dr. Levent Akın Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Sağlık Çalışanlarının Mesleki Riskleri Enfeksiyon Kesici

Detaylı

İNFLUENZADA KORUNMA. Uz. Dr. Öznur Ak KEAH

İNFLUENZADA KORUNMA. Uz. Dr. Öznur Ak KEAH İNFLUENZADA KORUNMA Uz. Dr. Öznur Ak KEAH İnfluenzaya bağlı komplikasyonların önlenmesi, hastalığın hafif geçirilmesi, hastaneye yatışın azaltılmasında en etkili yol AŞI ile korunmaktır. Antiviral ilaçlarla

Detaylı

TÜRKİYE DE GÜNCEL AŞI UYGULAMALARI. Doç. Dr. Ruhuşen Kutlu Meram Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD.

TÜRKİYE DE GÜNCEL AŞI UYGULAMALARI. Doç. Dr. Ruhuşen Kutlu Meram Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD. TÜRKİYE DE GÜNCEL AŞI UYGULAMALARI Doç. Dr. Ruhuşen Kutlu Meram Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD. artan nüfus değişen çevre iklim ve yaşam koşulları gelişen teknoloji Her yaşta enfeksiyon hastalıklarına

Detaylı

İmmünkompromize Konakta Aşılama Rehberi. Uzm.Dr. Ebru DİK İzmir Bozyaka E.A.H

İmmünkompromize Konakta Aşılama Rehberi. Uzm.Dr. Ebru DİK İzmir Bozyaka E.A.H İmmünkompromize Konakta Aşılama Rehberi Uzm.Dr. Ebru DİK İzmir Bozyaka E.A.H 2013 IDSA İmmünkompromize Kişilerin Aşılanması İçin Klinik Uygulama Rehberi Bu rehber, immünkompromise hastaların ve onlarla

Detaylı

GEBELİKTE AŞI (TERATOTOKSİKOLOJİ YÖNÜNDEN) Mine Kadıoğlu Duman. KTÜ Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Trabzon

GEBELİKTE AŞI (TERATOTOKSİKOLOJİ YÖNÜNDEN) Mine Kadıoğlu Duman. KTÜ Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Trabzon GEBELİKTE AŞI (TERATOTOKSİKOLOJİ YÖNÜNDEN) Mine Kadıoğlu Duman KTÜ Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Trabzon Gebelikte Aşılama Fetusa zarar verebilir inanışları Hekimlerin tereddüt etmesi Annelerin

Detaylı

GEBELİK ve AŞILAMA PROGRAMLARI: YENİ YAKLAŞIMLAR. Prof. Dr. İrfan KUTLAR Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD

GEBELİK ve AŞILAMA PROGRAMLARI: YENİ YAKLAŞIMLAR. Prof. Dr. İrfan KUTLAR Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD GEBELİK ve AŞILAMA PROGRAMLARI: YENİ YAKLAŞIMLAR Prof. Dr. İrfan KUTLAR Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD 1 Maternal immünizasyon Hem anneyi hem de bebeği infeksiyonlardan

Detaylı

Seyahat Tıbbı Yolcu sağlığı

Seyahat Tıbbı Yolcu sağlığı KLİMİK 2015 yolcudur abbas, bağlasan durmaz Seyahat Tıbbı Yolcu sağlığı Bülent Bozdoğan Adnan Menderes Üniversitesi GİRİŞ - ÇIKIŞ YAPAN ZİYARETÇİLER, YABANCI VE VATANDAŞLAR Aralık 2014 SAYI: 12 26.01.2015-11:00

Detaylı

Pnömokok Aşılarında Güncel Durum. 1. ULUSAL ERĠġKĠN BAĞIġIKLAMASI SĠMPOZYUMU, 19 OCAK 2014, ESKĠġEHĠR

Pnömokok Aşılarında Güncel Durum. 1. ULUSAL ERĠġKĠN BAĞIġIKLAMASI SĠMPOZYUMU, 19 OCAK 2014, ESKĠġEHĠR Pnömokok Aşılarında Güncel Durum 1. ULUSAL ERĠġKĠN BAĞIġIKLAMASI SĠMPOZYUMU, 19 OCAK 2014, ESKĠġEHĠR Polisakkarit konjuge aģılar (PCV) Polisakkarit aģı (PPSV23) Bu aģı 14 değerli polisakkarit aģının yerine

Detaylı

AŞI UYGULAMALARI. Dr. Sevtap GÜNEY Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediatri Bilim Dalı, ANTALYA

AŞI UYGULAMALARI. Dr. Sevtap GÜNEY Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediatri Bilim Dalı, ANTALYA AŞI UYGULAMALARI Dr. Sevtap GÜNEY Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediatri Bilim Dalı, ANTALYA 1 HBV 0,1,6 ay BCG 2. ay KPA 2,4,6,12. ay DaBT-IPA

Detaylı

İmmünizasyon için kullanılan immünbiyolojik ajanlar,antijenler (bakteri, virus, toksoid ) veya antikorlardır (immünglobulin, antitoksinler).

İmmünizasyon için kullanılan immünbiyolojik ajanlar,antijenler (bakteri, virus, toksoid ) veya antikorlardır (immünglobulin, antitoksinler). Prof. Dr. Saim DAYAN D.Ü. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. Erişkin immünizasyon Hastalıkların, hastalıklara bağlı sakatlık ve ölümlerin önlenmesinde en etkili yollardan

Detaylı

HEPATİT B AŞISI HEPATİT B AŞISI HEPATİT B AŞISI KİMLERE YAPILIR? HEPATİT B RİSKİ OLAN KİŞİLER

HEPATİT B AŞISI HEPATİT B AŞISI HEPATİT B AŞISI KİMLERE YAPILIR? HEPATİT B RİSKİ OLAN KİŞİLER HEPATİT B AŞISI HEPATİT B AŞISI Hepatit B aşısı bilinen en etkili aşılardan biridir. Hepati B aşısı inaktif ölü bir aşıdır, aşı içinde hastalık yapacak virus bulunmaz. Hepatit B aşısı 3 doz halinde yapılmalıdır.

Detaylı

Ulusal aşı takvimlerinin oluşturulmasında ve yeni aşıların eklenmesinde temel ilkeler. Dr. Mehmet Ceyhan 2009

Ulusal aşı takvimlerinin oluşturulmasında ve yeni aşıların eklenmesinde temel ilkeler. Dr. Mehmet Ceyhan 2009 Ulusal aşı takvimlerinin oluşturulmasında ve yeni aşıların eklenmesinde temel ilkeler Dr. Mehmet Ceyhan 2009 Age MOST FATAL EVENT IN HUMAN HISTORY 70 65 60 55 50 45 40 WORLDWIDE FATALITIES: 50-100 MILLION

Detaylı

Difteri hastalığının kuluçka süresi 2-5 gündür. Hastalık

Difteri hastalığının kuluçka süresi 2-5 gündür. Hastalık DİFTERİ Difteri; Diphteria; Kuşpalazı; Difteri solunum yolu ile bulaşan çok bulaşıcı bakteriyel bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastalık solunum yolu ile bulaşır,hapşırık, öksürük ile havaya karışan mikroplar

Detaylı

ULUSAL AŞI PROGRAMI. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Dr. Mehmet Ali TORUNOĞLU

ULUSAL AŞI PROGRAMI. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Dr. Mehmet Ali TORUNOĞLU ULUSAL AŞI PROGRAMI Dr. Mehmet Ali TORUNOĞLU Bulaşıcı Hastalık Kontrol Programları Başkan Yardımcısı 18.Pratisyen Hekimlik Kongresi Antalya, 2013 1 Bağışıklama Sisteminin Bileşenleri Aşı sağlanması, kalite

Detaylı

Ulusal Aşı programındaki son durum

Ulusal Aşı programındaki son durum Ulusal Aşı programındaki son durum Prof. Dr. Gülbin Gökçay İstanbul Üniversitesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü ve İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Sunum Planı Ulusal Aşı programında son

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARI AŞIDAN NEDEN KORKUYOR? Firdevs Aktaş Gazi Üniversitesi Tıp fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

SAĞLIK ÇALIŞANLARI AŞIDAN NEDEN KORKUYOR? Firdevs Aktaş Gazi Üniversitesi Tıp fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı SAĞLIK ÇALIŞANLARI AŞIDAN NEDEN KORKUYOR? Firdevs Aktaş Gazi Üniversitesi Tıp fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Sağlık çalışanları kimler? Doktor ve diş hekimleri

Detaylı

ERİŞKİNDE YENİ AŞILAR

ERİŞKİNDE YENİ AŞILAR ANKEM Derg 2013;27(Ek 2):38-42 ERİŞKİNDE YENİ AŞILAR Gaye USLUER Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, ESKİŞEHİR gaye.usluer@gmail.com ÖZET

Detaylı

ERİŞKİN BAĞIŞIKLAMASININ HEDEFİNDEKİ YENİ AŞILAR. Firdevs Aktaş

ERİŞKİN BAĞIŞIKLAMASININ HEDEFİNDEKİ YENİ AŞILAR. Firdevs Aktaş ERİŞKİN BAĞIŞIKLAMASININ HEDEFİNDEKİ YENİ AŞILAR Firdevs Aktaş ERİŞKİN BAĞIŞIKLAMASININ ANA HEDEFİ AŞILAMA ORANLARINI ARTTIRMAK Bu o kadar kolay değil DOĞAL YAŞAMI BU KADAR ÖZLERKEN AŞI KORKUSU YAYGINLAŞIRKEN

Detaylı

Transplant hastalarında aşılama. Dr.Hande Arslan Başkent ÜTF Enfeksiyon Hastalıkları AD

Transplant hastalarında aşılama. Dr.Hande Arslan Başkent ÜTF Enfeksiyon Hastalıkları AD Transplant hastalarında aşılama Dr.Hande Arslan Başkent ÜTF Enfeksiyon Hastalıkları AD 16.04.2014 Transplantasyon öncesinde; Alıcıda var olan infeksiyonlar Donör organdan bulaşabilecek infeksiyonlar Tx

Detaylı

ERĐŞKĐN AŞILAMASINDA ĐŞYERĐ HEKĐMLERĐNĐN ROLÜ

ERĐŞKĐN AŞILAMASINDA ĐŞYERĐ HEKĐMLERĐNĐN ROLÜ ERĐŞKĐN AŞILAMASINDA ĐŞYERĐ HEKĐMLERĐNĐN ROLÜ Şevket AKSOY Đşyeri Hekimleri Derneği Sevket.aksoy@gmail.com ÖZET Đşyerlerinde bulaşıcı hastalıklardan korunmak için aşılamanın işyeri hekimlerinin temel görevlerinden

Detaylı

Domuz Gribi (H1N1v) Dr. A.Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji AD

Domuz Gribi (H1N1v) Dr. A.Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji AD Domuz Gribi (H1N1v) Dr. A.Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji AD Şanslıyız! Pandemik suş Amerika da çıktı. Güneydoğu Asya olabilirdi Virusla ilgili

Detaylı

Aşı İçeriği ve Ülkemize Uyumu

Aşı İçeriği ve Ülkemize Uyumu Yetişkinde Pnömokok Aşılaması: Aşı İçeriği ve Ülkemize Uyumu Prof. Dr. Dilek ARMAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Türkiye de Hastane Ölümleri 1. İskemik

Detaylı

Türkiye de Toplum Kökenli Enfeksiyon Hastalıklarında Neredeyiz?

Türkiye de Toplum Kökenli Enfeksiyon Hastalıklarında Neredeyiz? Türkiye de Toplum Kökenli Enfeksiyon Hastalıklarında Neredeyiz? İzmir İl Sağlık Müdürü Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Uz. Dr. Bediha TÜRKYILMAZ Toplum Kökenli Enfeksiyonlar Toplum kökenli enfeksiyon; önemli

Detaylı

BULAŞICI HASTALIKLAR KONUSUNDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

BULAŞICI HASTALIKLAR KONUSUNDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR BULAŞICI HASTALIKLAR KONUSUNDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR Dr. Ahmet ÖZLÜ Daire Başkanı BULAŞICI HASTALIKLAR DAİRE BAŞKANLIĞI İstatistik ve Bilgi İşlem Daire Başkanlığı İstatistik ve Bilgi İşlem Daire Başkanlığı

Detaylı

ADOLESANDA IMMUNIZASYON. Mehmet Ceyhan 2013

ADOLESANDA IMMUNIZASYON. Mehmet Ceyhan 2013 ADOLESANDA IMMUNIZASYON Mehmet Ceyhan 2013 Türkiye de aşısız senaryoda 2012 yılı hastalık ve ölüm tahminleri Hastalık Vaka sayısı Ölüm sayısı Tetanoz 300 90 Poliomiyelit 4.374 2 Kızamık* 88.020-293.490

Detaylı

ERİŞKİN AŞILAMASI KİMLERE,NEDEN,NASIL?

ERİŞKİN AŞILAMASI KİMLERE,NEDEN,NASIL? ERİŞKİN AŞILAMASI KİMLERE,NEDEN,NASIL? Firdevs Aktaş Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı,ANKARA ERİŞKİN AŞILAMASI NASIL? ÇOCUKLARINI AŞILATMAYAN

Detaylı

Çocuk enfeksiyon hastalıkları derneği 2012 genişletilmiş aşı takvimi

Çocuk enfeksiyon hastalıkları derneği 2012 genişletilmiş aşı takvimi Çocuk enfeksiyon hastalıkları derneği 2012 genişletilmiş aşı takvimi ÇOCUK ENFEKSİYON HASTALIKLARI DERNEĞİ 2012 GENİŞLETİLMİŞ AŞI TAKVİMİ * Doğumda 1. 2. 3. 4. 6. 12. 15. 18. 24. 30. (4-6 yaş) İÖO 1. sınıf

Detaylı

Meningokok Aşıları. Prof Dr. Ufuk Beyazova. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Anabilim Dalı

Meningokok Aşıları. Prof Dr. Ufuk Beyazova. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Anabilim Dalı Meningokok Aşıları Prof Dr. Ufuk Beyazova Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Anabilim Dalı Meningokok Hastalığının Klinik Biçimleri Bakteriyemi* 43% Pnömoni 6% Artrit 2% Menenjit 47% Otitis

Detaylı

Son zamanlarda erişkinlerde de giderek artan sıklıkta görülmeye başlanmıştır.

Son zamanlarda erişkinlerde de giderek artan sıklıkta görülmeye başlanmıştır. BOĞMACA Wooping Cough; Pertussis. Bulaşıcı bakteriyel akciğer ve solunum yolları hastalığıdır. Bakteri solunum yollarına yayılarak iltihap, mukus artışı ve tıkanmaya neden olur. Hapşırıl, öksürük ile havadan

Detaylı

TERM ve PRETERM BEBEKLERİN AŞILANMASI. Doç Dr Dilek TOPRAK Şişli Etfal EAH Aile Hekimliği Kliniği

TERM ve PRETERM BEBEKLERİN AŞILANMASI. Doç Dr Dilek TOPRAK Şişli Etfal EAH Aile Hekimliği Kliniği TERM ve PRETERM BEBEKLERİN AŞILANMASI Doç Dr Dilek TOPRAK Şişli Etfal EAH Aile Hekimliği Kliniği Sunum Planı 1. Bağışıklık nedir? 2. Aşılamanın önemi 3. Aşı çeşitleri ve uygulama yolları 4. Güncel Aşı

Detaylı

ORDUDA VE HACILARDA MENİNGOKOK AŞILAMASI. Dr. Levent Akın Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı

ORDUDA VE HACILARDA MENİNGOKOK AŞILAMASI. Dr. Levent Akın Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ORDUDA VE HACILARDA MENİNGOKOK AŞILAMASI Dr. Levent Akın Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Meningokok hastalığı, yüksek hastalandırma ve ölüm oranı ile seyreden meningoksemi

Detaylı

Birinci Basamakta Aşı Uygulamaları Vaccination in Primary Care Practices

Birinci Basamakta Aşı Uygulamaları Vaccination in Primary Care Practices Derleme - Review Klinik Tıp Aile Hekimliği Dergisi Cilt: 6 Sayı: 1 Ocak - Şubat 2014 Birinci Basamakta Aşı Uygulamaları Vaccination in Primary Care Practices Dr. Deniz DÖNMEZ Doç. Dr. Dr. Nilgün ÖZÇAKAR

Detaylı

Tetanoz Acil Serviste Tanı Yaralanmalarda Profilaksi. Uzm.Dr.İlhan UZ

Tetanoz Acil Serviste Tanı Yaralanmalarda Profilaksi. Uzm.Dr.İlhan UZ Tetanoz Acil Serviste Tanı Yaralanmalarda Profilaksi Uzm.Dr.İlhan UZ Tetanoz Latince gerilme anlamına gelir. İstemli kasların tonik spazmıyla karakterize akut bir toksemidir. Etken: Clostridium tetani

Detaylı

Vet. Hekim Ahmet SAFRAN

Vet. Hekim Ahmet SAFRAN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Vet. Hekim Ahmet SAFRAN Zoonotik Hastalıklar Daire Başkanlığı Riketsiyal ve Viral Zoonotik Hastalıklar Şube Müdürlüğü Tel: 0312 585 13 90,

Detaylı

KÖK HÜCRE NAKLİ YAPILAN HASTADA İMMÜNİZASYON

KÖK HÜCRE NAKLİ YAPILAN HASTADA İMMÜNİZASYON KÖK HÜCRE NAKLİ YAPILAN HASTADA İMMÜNİZASYON SİBEL ÇİFTÇİ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ VE KÖK HÜCRE TEDAVİ MERKEZİ İMMÜNİZASYON: Yapay olarak hastalıklardan korunmanın sağlanması

Detaylı

PEDİATRİK AŞILARDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

PEDİATRİK AŞILARDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR ANKEM Derg 2013;27(Ek 2):33-37 PEDİATİK AŞLADA GÜNCEL YAKLAŞMLA Mehmet CEYHAN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı, ANKAA mceyhan@hacettepe.edu.tr ÖZET Günümüzde

Detaylı

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Perinatal dönemde herpesvirus geçişi. Virus Gebelik sırasında Doğum kanalından Doğum

Detaylı

ERİŞKİNDE BAĞIŞIKLAMA. DR. FÜGEN YÖRÜK A.Ü.T.F Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

ERİŞKİNDE BAĞIŞIKLAMA. DR. FÜGEN YÖRÜK A.Ü.T.F Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ERİŞKİNDE BAĞIŞIKLAMA DR. FÜGEN YÖRÜK A.Ü.T.F Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bağışıklama nedir, nasıl sağlanır? Erişkinde bağışıklama neden gereklidir? ACIP 2016 önerileri (hangi yenilikler

Detaylı

İmmünsüpresif Hastalarda Pandemik İnfluenza ve Korunma

İmmünsüpresif Hastalarda Pandemik İnfluenza ve Korunma İmmünsüpresif Hastalarda Pandemik İnfluenza ve Korunma Dr. Sibel Aşçıoğlu Hacettepe Üniv. Tıp Fakültesi İç Hastalıkları A.D İnfeksiyon Ünitesi İlk modern pandemi İlk defa bu kadar yakından takip edildi

Detaylı

HEMATOPOETIK KÖK HÜCRE ALICISI HASTALARDA BAĞIŞIKLAMA. Dr. Derya SEYMAN Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi

HEMATOPOETIK KÖK HÜCRE ALICISI HASTALARDA BAĞIŞIKLAMA. Dr. Derya SEYMAN Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi HEMATOPOETIK KÖK HÜCRE ALICISI HASTALARDA BAĞIŞIKLAMA Dr. Derya SEYMAN Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi HKHT sonrası İmmunitenin Yapılanması İnnate İmmun Sistem Naturel killer (doğal öldürücü) hücreler

Detaylı

Kritik hastalıklardan korunma: Aşılar ve yan etkileri

Kritik hastalıklardan korunma: Aşılar ve yan etkileri Kritik hastalıklardan korunma: Aşılar ve yan etkileri Prof. Dr. Gülbin Gökçay İstanbul Üniversitesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sunum Planı

Detaylı

PNÖMOKOK ENFEKSİYONLARINDA SON DURUM. Doç.Dr. Ener Çağrı DİNLEYİCİ 20 Ocak 2014 Eskişehir

PNÖMOKOK ENFEKSİYONLARINDA SON DURUM. Doç.Dr. Ener Çağrı DİNLEYİCİ 20 Ocak 2014 Eskişehir PNÖMOKOK ENFEKSİYONLARINDA SON DURUM Doç.Dr. Ener Çağrı DİNLEYİCİ 20 Ocak 2014 Eskişehir Amaç: Hastalıkları oluşmadan Önlemek!!!! PNÖMOKOK Streptococcus pneumoniae Gram pozitif diplokok Polisakarid kapsül

Detaylı

ERİŞKİNDE BAĞIŞIKLAMA

ERİŞKİNDE BAĞIŞIKLAMA ERİŞKİNDE BAĞIŞIKLAMA Aşılamada Temel Prensipler Firdevs Aktaş Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 18 ve 19. yüzyıl Çiçek Kuduz Tifo Kolera Veba

Detaylı

ÜLKEMİZDE GÜNCEL AŞILAMA

ÜLKEMİZDE GÜNCEL AŞILAMA ÜLKEMİZDE GÜNCEL AŞILAMA Aşılama, bulaşıcı hastalıkların azaltılması veya tamamen ortadan kaldırılmasında toplumlar tarafından en yaygın kabul görmüş, en etkin ve en ekonomik girişimdir. Türkiye de ilk

Detaylı

REHBERLER: TEDAVİYE NE ZAMAN BAŞLAMALI? Dr. Behice Kurtaran Ç.Ü.T.F. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

REHBERLER: TEDAVİYE NE ZAMAN BAŞLAMALI? Dr. Behice Kurtaran Ç.Ü.T.F. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD REHBERLER: TEDAVİYE NE ZAMAN BAŞLAMALI? Dr. Behice Kurtaran Ç.Ü.T.F. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD 1 2 3 4 ANTİRETROVİRAL TEDAVİ HIV eradiksayonu yeni tedavilerle HENÜZ mümkün değil

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 29 Nisan 2015 17. Hafta (20-26 Nisan 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 17. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

MENİNGOKOK HASTALIĞI Çocuklarda Aşılamanın Önemi Prof.Dr. Ener Çağrı DİNLEYİCİ 23 Ekim Milli Pediatri Kongresi ANTALYA

MENİNGOKOK HASTALIĞI Çocuklarda Aşılamanın Önemi Prof.Dr. Ener Çağrı DİNLEYİCİ 23 Ekim Milli Pediatri Kongresi ANTALYA MENİNGOKOK HASTALIĞI Çocuklarda Aşılamanın Önemi Prof.Dr. Ener Çağrı DİNLEYİCİ 23 Ekim 2014 51. Milli Pediatri Kongresi ANTALYA SUNUM PLANI Yine söylemek istediğim çok şey var. Yalnızca 20 dakika sürem

Detaylı

Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler. Enfeksiyon Hastalıklarının Genel Belirtileri. Enfeksiyon Hastalıklarında Görülen Ateş Tipleri

Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler. Enfeksiyon Hastalıklarının Genel Belirtileri. Enfeksiyon Hastalıklarında Görülen Ateş Tipleri Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler Enfeksiyon Hastalıklarının Genel Belirtileri Enfeksiyon Hastalıklarında Görülen Ateş Tipleri Dolaşım Sistemi Belirtileri Solunum Sistemi Belirtileri Sindirim

Detaylı

Aşı Uygulamaları. Dr. Meda Kondolot Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Sağlam Çocuk Ünitesi

Aşı Uygulamaları. Dr. Meda Kondolot Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Sağlam Çocuk Ünitesi Aşı Uygulamaları Dr. Meda Kondolot Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Sağlam Çocuk Ünitesi ÇOCUKLUK ÇAĞI AŞI TAKVİMİ Doğumda 1.ayın sonu 2.ayın sonu 4.ayın sonu 6.ayın

Detaylı

MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir

MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir Grip. Korunun, koruyun. MEVSİM GRİBİ: NEDEN AŞI OLMANIZ GEREKİR Son zamanlarda sık sık mevsim gribi ve domuz gribi gibi farklı grip türlerinden söz edildiğini duymuş

Detaylı

Umut Veren Yeni Aşılarş

Umut Veren Yeni Aşılarş Umut Veren Yeni Aşılarş Dr. Ergin AYAŞLIOĞLU Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. Neden Yeni Aşılar Gerekli? HIV/AIDS Tüberküloz Malarya T hücre aşıları

Detaylı

ERİŞKİN İMMÜNİZASYON. Prof. Dr. Saim Dayan Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

ERİŞKİN İMMÜNİZASYON. Prof. Dr. Saim Dayan Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı ERİŞKİN İMMÜNİZASYON Prof. Dr. Saim Dayan Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı . Hastalıkların, hastalıklara bağlı sakatlık ve ölümlerin önlenmesinde

Detaylı

Bağışıklama Hizmetleri: Sorunlar ve Öneriler. Prof.Dr.Muzaffer Eskiocak Trakya Üni.Tıp Fak. Halk Sağlığı Anabilim Dalı

Bağışıklama Hizmetleri: Sorunlar ve Öneriler. Prof.Dr.Muzaffer Eskiocak Trakya Üni.Tıp Fak. Halk Sağlığı Anabilim Dalı Bağışıklama Hizmetleri: Sorunlar ve Öneriler Prof.Dr.Muzaffer Eskiocak Trakya Üni.Tıp Fak. Halk Sağlığı Anabilim Dalı Bağışıklama hizmet sistemi: hizmet sunumu, soğuk zincir, zamanında aşı sağlama, izleme

Detaylı

Aşılar. Erişkinde Bağışıklama 2011-2012. Aşılar II- Aşılar III- 08.03.2012. Prof. Dr. H. Barbaros Oral

Aşılar. Erişkinde Bağışıklama 2011-2012. Aşılar II- Aşılar III- 08.03.2012. Prof. Dr. H. Barbaros Oral Erişkinde Bağışıklama 2011-2012 Prof. Dr. H. Barbaros Oral 1 Aşılar TOKSOİD AŞILAR Difteri toksoidi Tetanoz toksoidi ÖLÜ BAKTERİ AŞILARI Boğmaca (Pertusis) Aşısı Kolera aşısı Tifo aşısı Veba aşısı POLİSAKKARİT

Detaylı

GENĠġLETĠLMĠġ BAĞIġIKLAMA PROGRAMI. Dr. Turan BUZGAN Sağlık Bakanlığı MüsteĢar Yardımcısı

GENĠġLETĠLMĠġ BAĞIġIKLAMA PROGRAMI. Dr. Turan BUZGAN Sağlık Bakanlığı MüsteĢar Yardımcısı GENĠġLETĠLMĠġ BAĞIġIKLAMA PROGRAMI Dr. Turan BUZGAN Sağlık Bakanlığı MüsteĢar Yardımcısı 1 Türkiye AĢı Tarihçesi 1930 lar: Çiçek 1937: Difteri, Boğmaca 1952: BCG 1963: Oral Polio 1968: DBT 1970: Kızamık

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. İnsan rotavirus RIX4414 suşu (canlı atenüe)* en az 10 6.0 CCID 50

KULLANMA TALİMATI. İnsan rotavirus RIX4414 suşu (canlı atenüe)* en az 10 6.0 CCID 50 KULLANMA TALİMATI ROTARIX 1.5 ml oral süspansiyon içeren aplikatör Rotavirüs aşısı, canlı Ağız yoluyla uygulanır. *Etkin maddeler : 1 doz (1,5 ml) içeriği : İnsan rotavirus RIX4414 suşu (canlı atenüe)*

Detaylı

KİMLİK BİLGİLERİ. ÇOCUK SAĞLIĞI ve HASTALIKLARI ANABİLİM DALI HASTA DEĞERLENDİRME FORMU. Doktorun Adı, Soyadı: Cinsiyeti: Kadın Erkek

KİMLİK BİLGİLERİ. ÇOCUK SAĞLIĞI ve HASTALIKLARI ANABİLİM DALI HASTA DEĞERLENDİRME FORMU. Doktorun Adı, Soyadı: Cinsiyeti: Kadın Erkek Tarih:../ /.. Adı Soyadı: KİMLİK BİLGİLERİ Doktorun Adı, Soyadı: Hasta ID No: Doğum Tarihi (gün/ay/yıl):.../.../... Yaşı:. Anne Adı: Cinsiyeti: Kadın Erkek Baba Adı: Sosyal Güvence: GSS Ücretli Özel Sağlık

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı