Temporal lob epilepsisinde bellek ve dil bozukluklar n n difüzyon tensör görüntüleme ile iliflkisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Temporal lob epilepsisinde bellek ve dil bozukluklar n n difüzyon tensör görüntüleme ile iliflkisi"

Transkript

1 Temporal lob epilepsisinde bellek ve dil bozukluklar n n difüzyon tensör görüntüleme ile iliflkisi C.R. McDonald, PhD M.E. Ahmadi, MD D.J. Hagler, PhD E.S. Tecoma, MD, PhD V.J. Iragui, MD, PhD L. Gharapetian, BS A.M. Dale, PhD E. Halgren, PhD Yaz flma adresi ve reprint istekleri için Dr. C.R. McDonald, Multimodal Imaging Laboratory, Suite C1, 8950 Villa La Jolla Drive, La Jolla, CA ÖZET Amaç: Temporal lob epilepsisi (TLE) olan hastalarda dil ve bellek ifllevlerindeki performans ile beyaz cevherdeki yolaklar n bütünlü ü aras ndaki iliflkiyi incelemek.. Yöntem: TLE olan 17 hasta ve 17 sa l kl kontrolde difüzyon tensör görüntüleme (DTG) yap ld. Alt yolak (unsinat fasikül [UF], arkuat fasikül [AF], forniks [FORX], parahipokampal singulum [PHC], inferiyor fronto-oksipital fasikül [IFOF] ve kortikospinal yol [KST]) için fraksiyonel anizotropi (FA) ve ortalama yay n m hesapland. Bellek ve dile yönelik nöropsikolojik ölçümler ve DTG ile nöropsikolojik ölçütler aras ndaki iliflkiyi de erlendirmek için korelasyon testleri yap ld. Yafl ve hipokampus hacmi (hippocampal volume, HV) aç s ndan düzeltildikten sonra her yola n biliflsel performansa katk s n belirlemek için hiyerarflik regresyon testi yap ld. Bulgular: Sol UF, PHC ve IFOF MD de erlerinde art fla ek olarak AF MD de erinde iki yanl art fl ve sa AF FA de erinde azalma TLE de sözel bellekte bozulmayla iliflkiliydi. AF ve UF MD de erlerinde art fl ile AF, UF ve sol IFOF FA de erlerinde azalma isimlendirme performans yla iliflkiliydi. TLE de DTG ölçütleri ile sözel olmayan bellek veya ak c l k aras nda iliflki saptanmad. Regresyon analizlerinde HV aç s ndan düzeltmeler yap ld ktan sonra AF, UF ve IFOF gibi çeflitli liflerin biliflsel performansa dair önceden fikir oluflturmakta ba ms z rol oynad gösterildi. Sonuçlar: Bu sonuçlar temporal lob epilepsisi olan hastalarda, birden fazla say da yola n yap sal olarak bir arada dil ve bellek sorunlar yla iliflkili oldu unu düflündürmektedir. Ayr ca, epileptik hastalarda nörofizyolojik durumu öngörmekte difüzyon tensör görüntüleme traktografi tetkikinin eflsiz klinik bilgiler sa layaca na dair ilk kan tlar sa lad k. Neurology 2008;71: SÖZLÜK AF = arkuat fasikül; BNT = Boston simlendirme Testi (Boston Naming Test); KST = kortikospinal yol; DTG = difüzyon tensor görüntüleme; FA = fraksiyonel anizotropi; FORX = forniks; HV = hipokampus hacmi (hippocampal volume); ICHV = kafaiçi düzeltilmifl HV (intrakraniyal düzeltilmifl HV); IFOF = inferiyor frontooksipital fasikül; LM = Mant ksal Bellek (Logical Memory); MD = ortalama yay n m (mean diffusivity); MTS, meziyal temporal skleroz; PHC = parahipokampal singulum; TLE = temporal lob epilepsisi; UF = unsinat fasikül; WMS-III = Wechsler Bellek Skalas -Üçüncü Bask (Wechsler Memory Scale Third Edition). Temporal lob epilepsisi (TLE) olan hastalarda global veya lober beyaz cevher atrofisi bildirilmifltir 1,2 ve global beyaz cevher hacim kayb n n yayg n biliflsel bozukluk ile iliflki oldu- u bildirilmifltir. 2 Bununla beraber, TLE de lokal beyaz cevher de ifliklikleri ve biliflsel bozukluklar aras ndaki iliflki kesinlefltirilememifltir. Difüzyon tensör görüntüleme (DTG), bir voksel içinde suyun hareketlili ini (ortalama yay n m, [mean diffusivity, MD]) ve onun yönelimini (fraksiyonel anizotropi, FA) ölçerek beyaz cevher mikroyap s n incelemek için kullan lan görece yeni bir yöntemdir. 3,4 Yüksek MD ve düflük FA de erlerinin nörolojik hastal n anlafl lmas nda önemli rol oynayan demiyelinizasyon ve aksonal hasar gibi faktörleri yans tt düflünülmektedir. 5 DTG traktografi beyaz cevher yolaklar n n bütünlü ü- 22 Eylül 2008 den itibaren elektronik bask s mevcuttur, Department of Psychiatry (C.R.M.), Multimodal Imaging Laboratory (C.R.M., M.E.A., D.J.H., L.G., A.M.D., E.H.), Department of Radiology (M.E.A., D.J.H., A.M.D., E.H.) ve Department of Neurosciences (E.S.T., V.J.I., A.M.D.), University of California, San Diego. National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS) K23NS nolu bursu ve GE Healthcare taraf ndan desteklenmifltir. Bu makalede yazar n belirtti i düflünceleri NINDS ya da NIH nin de benimsedi i anlam na gelmez, içerikten sadece yazarlar sorumludur. Beyan: Yazarlar ç kar çat flmas bildirmemifltir. 46 Copyright 2008 by AAN Enterprises Inc.

2 nü rakamlara döken ve görsellefltiren in vivo bir yöntem sa layan DTG nin uzant s d r ve özgül beyaz cevher yolaklar n n bir arada çal flmas ile biliflsel bozukluklar aras ndaki iliflkiyi incelemek için eflsiz bir araç sunmaktad r. [Not: Bu çal flmadaki traktografi terimi, in vivo MRG üstünde yolaklar n mikroyap sal organizasyonunun rakamsal de erlendirmesi anlam na gelmektedir. 21 Bu terimin daha özgül kullan m n n bir kaynak ve belirlenen projeksiyon alan n n aras ndaki ba lant ya dayanarak liflerin takip edildi i tekni i adland rmak için oldu u dikkate al nmal d r]. Az say da çal flmada epilepside DTG traktografi ve biliflsel durum aras ndaki ba lant incelenmifltir. Bir çal flmada, sol TLE de, sol unsinat fasikülde (UF) yay n m art fl n n iflitsel bellekte bozuklukla iliflkili olmas na karfl n sa UF de yay n m art fl ve FA düflüflünün görsel bellekte bozuklukla iliflkili oldu u gösterilmifltir. 6 Baflka bir çal flmada sol arkuat fasikül (AF) FA de eri TLE de fmrg dil lateralizasyonuyla ilintili bulunmufltur. 7 Takip eden çal flmada ayn araflt rmac lar, AF alan na ait preoperatif FA de erlerinin operasyon sonras isimlendirmedeki bozulmay öngörmekte yararl oldu unu gösterdiler. 8 Bu çal flmalar, TLE de iki frontotemporal lif demetindeki patolojinin dil ve bellek ifllevleriyle iliflkili oldu una dair ilk bulgular sa lamaktad r. TLE de yayg n beyaz cevher patolojisinin varl na dair kan tlar n artmas yla çeflitli yolaklar n etkilenmesi olas d r ve bu yolaklardaki patoloji bellek ve dil bozukluklar na katk da bulunur. Bu liflerin içinde UF, AF, forniks (FORX), singulum parahipokampal lifleri (PHC) ve inferiyor fronto-oksipital fasikül (IFOF) yer al r. Daha önceki çal flmalar, ö renme ve bellekte PHC, 9, UF6,11,12 ve FORX 13 alanlar n ön plana ç karmas na karfl n AF 7,14,15 ve IFOF 15,16 alanlar dil ifllevlerinde rol oynamaktad r. Bu çal flmaya biliflsel ifllevlere katk da bulunmas beklenmeyen kortikospinal yol (CST) da kontrol lifi olarak dahil edilmifltir. Bu çal flman n amac TLE de dil ve bellek bozukluklar ile beyaz cevher patolojisinin aras ndaki iliflkiyi de erlendirmektir. Ayr ca, hipokampus hacmi (hippocampal volume, HV) aç s ndan düzeltmeler yapt ktan sonra bu liflerin TLE de dil ve bellek ifllevlerini öngörmekteki rolünü de de erlendirdik. YÖNTEMLER Hastalar. Hastalar TLE olan 17 hasta ve yafl, e itim ve cinsiyet aç s ndan efllefltirilmifl kontrollerden oluflmaktayd. Tüm hastalar, California Üniversitesi, San Diego, Epilepsi Merkezinde cerrahi öncesi de erlendirmeden geçmekteydi. ktal video EEG kay tlar nda nöbet bafllang c - n n sol (n = 9) veya sa (n = 8) temporal lobdan kaynakland na dair güçlü kan tlar n oldu u ve nöbet semiyolojisi ve nörogörüntülemenin video EEG sonuçlar n destekledi i TLE hastalar prospektif olarak çal flmaya dahil edildi. ktal bafllang ç, 11 hastada intrakraniyal elektrotlarla do ruland. Tan, 14 hastada meziyal temporal sklerozun (MTS) varl - yla kesinlefltirildi. On yedi hastadan yedisine temporal lob rezeksiyonu yap ld nöbet son durumu hepsinde S n f 1 idi. Kontroller aç k reklam arac l yla seçilmiflti ve nörolojik veya psikiyatrik hastal klar aç s ndan taranm flt. Tedavi rejimi. Nöropsikolojik de erlendirme. Anl k ve geç sözel belle i de erlendirmek için Wechsler Bellek Skalas Üçüncü Bask dan (Wechsler Memory Scale Third Edition, WMS-III) 17 seçilen alt testler olan Mant ksal Bellek (Logical Memory, LM) I ve II kullan ld. Anl k ve uzun süreli sözel olmayan belle i de erlendirmek için Yüzler I ve II alt testleri kullan ld. Harf ak c l tespit etmek için Delis- Kaplan Yürütücü fllevler Sistemi (Delis-Kaplan Executive Functioning System) 18 sözel ak c l k testi ve konfrontasyonel isimlendirmeyi ölçmek için Boston simlendirme Testi (Boston Naming Test, BNT) 19 kullan ld. Kesitlerin toplanmas. MRG, sekiz kanall birden çok s ralanm fl küçük koil (phased-array coil) ile General Electric 1.5T EXCITE HD taray c da yap ld. Toplanan kesitler içinde konvansiyonel üç planl lokalize edici, GE kalibrasyon kesiti, iki T1 a rl kl üç boyutlu yap sal kesit (eko zaman = 4.8 msn, tekrarlama zaman =.7 msn, flip aç s = 8 derece, band geniflli i = Hz/piksel, görüfl alan = 25.6 cm, matriks = , kesit kal nl = 1.0 mm) ve befl difüzyon a rl kl kesit yer almaktayd. Daha önce tan mlanan yöntemlere göre hipokampus ve toplam beyaz cevher hacimleri hesapland. 20 Difüzyon verileri, atlama olmadan tüm serebrum ve beyinsap - n içine alacak flekilde izotropik 2.5 mm voksel ile tek at ml eko planda görüntüleme (matriks büyüklü ü = 96 96, görüfl alan = 24 cm, 47 aksiyal kesit, kesit kal nl = 2.5 mm) olarak elde edildi. Her bir ek b = 0 hacmiyle 600, 800 ve 00 mm 2 /sn b de erleri kullan larak 51 difüzyon gradiyen yönüyle üç hacim serisi elde edildi. Lineer olmayan B0 distorsiyon düzeltmesinde kullanmak için birinde b = 0 hacmi ve düz ya da ters faz kod kutuplar nda tek difüzyon yönü (b = 800 mm 2 /sn) olan iki ilave hacim serisi elde edildi. Tüm hastalar, difüzyon parametreleri üzerinde akut postiktal de iflikliklerin olas etkilerini engellemek için MRG incelemesi yap lmadan önce en az ndan 24 saat süreyle nöbetsizdi. 21 Görüntülerin ifllenmesi. DICOM format ndaki görüntü dosyalar ifllenmek üzere Linux program na aktar ld. ki T1 a rl kl kesit birbirine kaydedilen rijid yap lard ve AC-PC çizgisini baz alan dizilime k smen benzer flekilde ortak bir alana yeniden yerlefltirilmifllerdi. Görüntülerde gradiyen koillerden kaynaklanan homojen olmayan alanlar n lineer olmayan sapmalar düzeltildi. 22 Vücut koil taramas yla bafl koil taramas n n oran normallefltirilerek görüntü yo unluklar ndaki uzaysal duyarl l k he- Neurology 71 December 2,

3 Şekil 1 Sağlıklı 38 yaşında, sağ elini kullanan erkekte altı lif yolağının horizontal (A-F) ve sagital kesitleri Sağ Süperiyor Sol Tüm lifler DTG stüdyosunda elle yapılan çizimlere dayandırılan olası DTG atlasından elde edilmiştir. Traktoview yazılımı kullanılarak her bir lif yolağı karşılık gelen T1 ağırlıklı kesitlere yansıtılarak gösterilmiştir. Üst üste binen imajlarda liflerin tespit edilmesine yardım etmek için renk kodlaması dahil edilmiştir (alt sıra). Renkler liflerin yönelimine dair bilgi sağlamaz. terojenitesi do ruland. Difüzyon a rl kl kesitler, daha önce tan mlanan yöntemlere göre ifllendi. 23 Kesitler lineer interpolasyon mm 3 izotropik vokseller kullan larak yeniden örneklendi. Yolaklar n saptanmas ve hesaplanmas. Alt yola n liflerinin FA ve MD de erleri, daha önce tan mlanan 23 gibi elle hesaplanan haritalanmalara dayand r lan olas difüzyon tensör atlas kullan larak türetildi (flekil 1). Atlasta oluflturulan liflerden elde edilen sonuçlar elle edilenlerle büyük oranda iliflkiliydi (averaj R 2 = 0.98). Bununla beraber, atlas n avantaj elle yap - lan çizimlerdeki zaman gereksinimini ortadan kald rmas d r. statistiksel analiz. lk olarak, FA, MD ve her bir nöropsikolojik ölçütte grup farkl l klar n incelemek için univaria- 48 Neurology 71 December 2, 2008

4 Tablo 1 Temporal lob epilepsisi (TLE) olan hastalarda ve kontrollerde dil ve bellek testlerindeki nöropsikolojik performans Sol TLE, n 9 Sağ TLE, n 8 Kontrol, n 17 LMISS 6.5 (2.0)* 9.0 (2.1) 11.0 (2.3) LM II SS 6.5 (2.6)* 9.5 (1.9) 11.2 (2.7) Yüzler I SS 8.7 (1.8) 9.2 (3.1) 11.1 (3.8) Yüzler II SS.3 (1.9) 8.0 (3.0) 11.4 (2.2) BNT T skoru 28.6 (7.3)* 38.4 (16.1) 43.1 (8.1) Harf akıcılık SS 5.4 (4.0)* 6.4 (2.7)* 12.0 (3.4) Standart sapmalar parantezlerde gösterilmiştir. *Grup ortalamaları kontrollerden p < 0.01 seviyesinde anlamlı olarak farklıdır. LM = Mantıksal Bellek; SS = scaled skor; BNT = Boston İsimlendirme Testi (Boston Naming Test). te analizler yap ld. kinci olarak, yafl ve e itim aç s ndan düzeltilmifl test skorlar ve her bir yola n FA/MD aras ndaki iliflki Spearman rho korelasyonu kullan larak de erlendirildi. Üçüncü olarak, yafl ve HV aç s ndan düzeltmeler yap ld ktan sonra TLE hastalar nda her bir yola n biliflsel performansa katk s n belirlemek için hiyerarflik regresyon analizleri yap ld. Tip 1 hata oranlar n kontrol etmek için sadece p de eri <0.01 oldu unda iliflkiler anlaml kabul edildi. BULGULAR Hastalar ve kontroller aras nda yafl (TLE ortalama = 34.1 y l; kontrol ortalama = 38.7 y l), e itim y l (TLE ortalama = 13.2; kontrol ortalama = 14.3) ve cinsiyet da l m (grup bafl na 7 erkek) aç s ndan grup farkl l klar yoktu. Mann- Whitney U testiyle sa ve sol TLE gruplar aras nda hastal k süresi, antikonvülzan ilaçlar, nöbet s kl, son nöbetten sonra geçen süre veya nöbet bafllang ç yafl aç s ndan grup farkl l klar saptanmad. Biliflsel yan etkileri oldu u bilinen (örn., fenobarbital) ve biliflsel yan etkileri olmayan (örn., lamotrijin) antikonvülzan ilaçlar n say s aç s ndan grup farkl l klar yoktu. Nöropsikolojik testler, sol TLE hastalar nda LM I, LM II ve BNT testlerinde bozulma oldu- unu gösterdi (tablo 1). Hem sol hem sa TLE hastalar nda sözel ak c l k bozulmufltu. Di er herhangi bir ölçüt aç s ndan hastalarda farkl l k yoktu. Bununla beraber, tablo 1 de sol TLE de tüm sözel ölçütlerdeki bozulman n daha fazla oldu u e ilimi gösterilmektedir. FA ve MD de erlerindeki grup farkl l klar ise tablo 2 de gösterilmektedir. Korelasyon analizleri. Kontrollerde FA ve MD de- erleri ve yafl ve e itim aç s ndan düzeltilmifl dil veya bellek performanslar aç s ndan anlaml iliflki ortaya ç kmad. Bu nedenle, geri kalan tüm sonuçlarda sadece hastalar nkiler bildirilmifltir. Sa ve sol TLE hastalar aras nda biliflsel performans ve FA/MD skorlar n n ço unda grup farkl l klar olmamas nedeniyle hastalar korelasyon ve regresyon analizlerinde birlefltirildi. Saç lm fl noktasal grafiklerde sol ve sa TLE ler aras nda nitel farklar görülmüfltür (flekil 2). Bellek. TLE hastalar nda sol, sa ve tüm beyaz cevher hacimleri ve bellek performanslar aras nda anlaml iliflki yoktu. Sözel bellek için daha düflük LM I skorlar, daha yüksek sol UF, PHC ve IFOF MD de erleriyle iliflkiliydi (tablo 3). Daha düflük LM II skorlar ise daha düflük sa AF FA ve daha yüksek sol UF, PHC ve IFOF MD ile daha yüksek sol ve sa AF MD de erleriyle iliflkiliydi. FA veya MD ölçümleriyle Yüzler I veya II aras nda anlaml iliflki yoktu. Dil. TLE hastalar nda sol, sa ve tüm beyaz cevher hacimleri ve dil performanslar aras nda anlaml iliflki yoktu. Daha düflük BNT T skorlar daha düflük sol IFOF ve sol ve sa AF ve UF FA de erleriyle iliflkiliydi. Daha düflük BNT skorlar sol UF, sol AF ve sa AF alanlar nda daha yüksek MD de erleriyle de iliflkiliydi. Daha düflük Sözel Ak c l k skorlar sol CST de daha düflük FA de erleriyle iliflkiliydi. Regresyon analizleri. Bellek. ntrakraniyal yap lara göre düzeltilmifl sol HV nin (ICHV) daha düflük olmas LM I (b = 0.647; p = 0.01) ve LM II (b = 0.625; p = 0.01) de erlerinin de daha düflük olaca na iflaret etmektedir. Hiyerarflik modelde yafl ve ICHV ç kar ld ktan sonra sol IFOF MD de eri LM II skorunun öngörülmesinde de iflkenli in ilave %12 si kadar katk da bulundu. Beraberinde sol IFOF ICHV ve MD de erleri LM II skorlar n n de iflkenli inin %66 s n aç klad. Di- er FA/MD de iflkenlerinden hiçbiri bellek skorlar n öngörmekte katk da bulunmad. Dil. Sol ICHV yafl ve e itim aç s ndan düzeltilmifl BNT skorlar yla iliflkili de ildi. Bu nedenle, yafl ve sol ICHV de erlerinin katk s hesapland ktan sonra, sol UF (b = 0.9; p = 0.01), sa UF (b = 0.904; p = 0.001), sol AF (b = 0.866; p = 0.01) ve sol IFOF (b = 0.718; p = 0.01) FA de erlerinin hepsi BNT skorlar n öngörmekte anlaml olmaktad r. TARTIfiMA Bu çal flman n amac, DTG traktografi tetkikini TLE de beyaz cevher yolaklar n n mikroyap sal etkilenmesi ve bellek ve dil performans - n n iliflkisini incelemekte kullanmakt r. Çok say - da yolakta MD art fl TLE de daha bozuk sözel bellekle iliflkiliyken sözel olmayan bellek ifllevlerinde böyle bir iliflki yoktu. Bu iliflkiler, UF, PHC ve IFOF için güçlü bir flekilde sol a rl k gösteriyordu. Ek olarak, TLE de sol IFOF, iki yanl AF ve UF bölgelerinde FA düflüflü ve MD art fl konfrontasyonel isimlendirmede bozulma ile iliflkiliydi, fakat ak c l kta ayn iliflki yoktu. TLE deki nöropsikolojik bozukluklarla ba lant l olarak frontotem- Neurology 71 December 2,

5 Tablo 2 Unsinat fasikül Sol temporal lob epilepsisi (TLE) ve sağ TLE olan hastalarda ve kontrol gruplarında lif fraksiyonel anizotropi (FA) ve ortalama yayınım (MD) değerleri (0.012) Arkuat fasikül Parahipokampal singulum İnferiyor fronto-oksipital fasikül Forniks Kortikospinal yol Sağ TLE Sağ TLE Kontroller (0.031) (0.038) (0.047)* (0.029) (0.032) (0.042) (0.046)* (0.028) (0.031) (0.052) (0.069)* (0.042) (0.039)* (0.025) (0.040) (0.038) (0.059) (0.035) (0.037) 1.18 (0.121) 1.25 (0.161) (0.029) (0.032) (0.041) (0.059) Standart sapmalar parantezlerde gösterilmiştir. *Grup ortalaması sağ TLE de anlamlı olarak farklıdır. Grup ortalaması sol TLE de anlamlı olarak farklıdır. Grup ortalaması kontrollerden anlamlı olarak farklıdır (0.025) (0.023) (0.036) (0.033) (0.030) (0.024) (0.042) (0.031) (0.021) (0.022) (0.046) (0.023) (0.020) (0.040) (0.031) (0.024) (0.016) 1.12 (0.065) 1.13 (0.073) (0.029) (0.019) (0.065) (0.042) (0.021) (0.020) (0.040) (0.032) (0.019) (0.025) (0.024)* (0.026)* 0.30 (0.022)* (0.022) (0.043) (0.027) (0.023) (0.045) (0.044) (0.024) (0.021) 1.21 (0.133) 1.20 (0.084) (0.030) (0.023) (0.036) (0.032) poral yolaklardaki yay n m art fl ve FA düflüflünü gösteren daha önceki çal flmalar da bu bulgular desteklemektedir. 6-8 Bulgular m z, 1) AF ve UF bölgeleri d fl ndaki yolaklar n hasarlanmas n n TLE deki dil ve bellek kusurlar yla iliflkili oldu unu ve 2) bu liflerin ço unun HV den ba ms z olarak biliflsel duruma katk da bulundu unu göstererek ve böylece biliflsel kusurlar n öngörülmesinde klinik aç dan eflsiz bilgiler sa layarak literatüre katk da bulunmufltur. Son olarak, sonuçlar m z dil ve bellek ifllevlerinin sol hemisfer beyaz cevher bütünlü üyle iliflkili olmad n ortaya ç karm flt r, çünkü ne motor ifllevlerde rol oynayan yolaklarla ne de toplam sol hemisfer beyaz cevher hacmiyle iliflkili de ildir. Birlikte, bu bulgular sol ve sa hemisferlerdeki yolaklar n oluflturdu u bir a n TLE de dil ve bellek ifllevlerine katk da bulundu- una ve bu iliflkilerin DTG ile ortaya ç karabilece- ine dair kan tlar sa lam flt r. Daha önceki araflt rmalar ve temporal lobun ba lant lar na dayanarak UF, PHC ve FORX alanlar n n TLE de bellek ifllevleriyle iliflkili olabilece i hipotezini kurduk. UF alan inferiyor frontal ve anteriyor temporal loblar ba layan bafll ca yolak olarak kabul edilir 24,25 ve sonraki geri getirme ve bilinçli hat rlama süreçlerinde uyaranlarla özgül epizodlar aras nda ba lant kurmakta sorumlu tutulur. 26 Bulgular m z, UF alan n n epizodik bellekteki önemini gösteren daha önceki DTG araflt rmalar yla ayn do rultudad r ve verilerimiz, TLE de sol UF MD art fl ile sözel bellekte bozulma aras nda güçlü, materyale özgü iliflki oldu u göstermifltir. TLE de sol PHC lifleri ve sözel bellek aras nda güçlü bir iliflki saptad k. PHC, parahipokampal girus ön yüzü boyunca yerleflir ve mediyal temporal lob alanlar n posteriyor singulat kortekse ba lar. 3 Bu lifler Papez devresinin önemli bir parças d r 27, Papez devresi bellekten sorumlu tutulan, birbiriyle ba lant s olan gri ve beyaz cevher limbik yap lar - d r. 9 PHC liflerinin ö renme ve bellek ifllevlerine katk s n s çanlarda bu yolaktaki hasar n ö renme ve ak lda tutma ifllevlerini bozdu unu gösteren çal flmalar da desteklemektedir. 28 Sol IFOF MD de eri ve sözel bellek aras nda oldukça güçlü bir iliflki beklenmemesine ra men IFOF alan n n semantik sistemden sorumlu olan subkortikal yolak oldu u ve fonoloji ve cümle anlama aras nda ba lant sa lamada rol oynayabilece i ileri sürülmektedir. 15 Sözel bellek ifllemimizin özellikleri düflünüldü ünde (örn., paragraftaki bilginin hat rlanmas ) semantik süreçlere yüksek gereksinim bu iliflkiden sorumlu olabilir. Di er yandan sözel bellek ifllemimiz yüksek oranda dikkat gerektirmektedir ve dikkatte rol oynayan frontal lob bölgelerinden beslenmesi olas d r. 29 Bu nedenle, sol IFOF alan nda yay n m art fl dikkatin bozulmas na neden olarak hem anl k hem geç dönem bellek performanslar n n düflmesiyle sonuçlan r. Hipotezimizin aksine FORX alan n n FA veya MD de erleri ile bellek performanslar aras nda iliflki saptamad k. Bununla beraber, TLE hastalar nda FORX de erleri kontrollerden farkl de ildi. Bu nedenle, FORX hasar hastalar m zda bellek skorlar yla anlaml iliflki ortaya ç karamayacak kadar küçüktür. Dil kusurlar aç s ndan bak ld nda sol AF bütünlü ü ve konfrontasyonel isimlendirme aras ndaki iliflki kesin olarak aç a kavuflmufltur ve DTG ça- 50 Neurology 71 December 2, 2008

6 Şekil 2 Nöropsikolojik test performasları ve seçilmiş sol ve sağ lif yolaklarının fraksiyonel anizotropi (FA)/ortalama yayınım (MD) arasındaki ilişkiyi gösteren grafikler Sol TLE Sağ TLE 14 r = r = Mantıksal Bellek I 8 6 Mantıksal Bellek II MD Sol Unsinat Fasikül MD Sol Unsinat Fasikül r = r = 0.65 Mantıksal Bellek I 8 6 Mantıksal Bellek II MD Sol Parahipokampal Lifler MD Sol Parahipokampal Lifler Boston simlendirme Testi r = Boston simlendirme Testi r = FA Sol Arkuat Fasikül FA Sağ Arkuat Fasikül Tüm FA ve MD değerleri yaş ve eğitime göre düzeltilmiş skalaların skorları ile karşılaştırılarak çizilmiştir. l flmalar nda belgelenmifltir. 7,8,14 Bununla beraber, biz hastalar m zda sa AF bütünlü ü ve konfrontasyonel isimlendirme aras ndaki güçlü iliflki saptamad k. Bu veriler, sa hemisferin dil ifllevlerine katk s - n gösteren çal flmalar 30 ve sol TLE olan baz hastalarda sa hemisferde dilin k smen yeniden organize oldu unu düflündüren çal flmalarla 7 ayn do rultudad r. AF alan na ek olarak sol IFOF alan n n dilde anahtar rol oynad na yönelik kan tlar artmaktad r. IFOF alan n n elektriksel uyar m resim isimlendirilmesi s ras nda semantik parafazilere neden olur ve bu fenomen IFOF alan n n hangi parças n n uya- Neurology 71 December 2,

7 Tablo 3 Unsinat fasikül Arkuat fasikül Parahipokampal singulum İnferiyor fronto-oksipital fasikül Forniks Kortikospinal yol Temporal lob epilepsili hastalarda atlastan oluşturulmuş fraksiyonel anizotropi (FA) ve ortalama yayınım (mean diffüzivity) (MD) değerleri ve yaş ve eğitime göre düzeltilmiş nöropsikolojik test skorlarının spearman rho korelasyonları LM I LM II Yüzler I Yüzler II BNT Harf Akıcılık *p < p < LM = Mantıksal Bellek; BNT = Boston İsimlendirme Testi. r ld ndan ba ms zd r. 16 IFOF alan n n semantik sistemden, baflka bir ifadeyle AF alan n içeren dorsal dil sistemini tamamlayan dil ve semantik süreçlerde görev alan ventral semantik ak m n parças ndan, sorumlu olan subkortikal yolak olabilece i ileri sürülmektedir. Sonuç olarak, UF alan n n iki yanl bütünlü ü daha yüksek isimlendirme skorlar yla iliflkilidir. Öncelikli olarak epizodik geri getirme ile iliflkili olmas na karfl n UF konfrontasyonel isimlendirmede temel olan sözcük ve anlamla ilgili geri getirme süreçlerinde sorumlu tutulur. 31 Birlikte düflünüldü ünde sonuçlar m z TLE de yap -ifllev iliflkisinin alt nda yatan ek bilgiler sa lamakta ve beyaz cevher hasarlar na karfl l k gelen nörobiliflsel bulgular tan mlamakta DTG tetkikinin nas l kullan laca n göstermektedir. DTG tetkikinin HC hacimleriyle beraber TLE deki biliflsel kusurlar konusunda yön gösterici olabilece ini ileri sürdük. Bu bulgular n klini e uygulanabilirli ine ra men baflka baz noktalar ve s n rlanmalara da iflaret edilmelidir. lk olarak, bu çal flman n korelasyonel özellikleri düflünüldü ünde nedenler sadece varsay l r ve nedenlere bu analizlerden tamamen ulafl lamaz. kinci olarak, sa TLE hastalar na göre sol TLE olan hastalarda yolaklar n ço unda iki yanl FA düflüflü ve MD art fl na genel bir e ilim oldu- unu gözlemledik. Bu sonuç, sol TLE de iki yanl patolojinin daha fazla oldu una dair kan tlarla uyumludur. 32,33 Bununla beraber, bu sonuçlar daha büyük hasta gruplar nda tekrarlanmal d r, çünkü bu bulgunun örneklemimize s n rl olma olas l d fllanmal d r. Üçüncü olarak, sa ve sol TLE lerde biliflsel performans aç s ndan anlaml fark olmad düflünülünce hasta gruplar n birlefltirmeyi seçtik. Daha büyük örneklemlerle grup farkl l klar ortaya ç kabilir ve her grupta farkl DTG biliflsel durum iliflkileri ortaya ç kabilir. Dördüncü olarak, DTG de iflkenleri ve sözel olmayan belle e yönelik ölçütlerdeki performanslarda iliflki saptamad k. Yüzleri hat rlaman n hasta grubunda da bozulmad dikkate al nmal d r. Bu nedenle, iliflki olmamas skor aral n n s n rl olmas na ba l olabilir. Bununla beraber, sözel olmayan bellek ve sa temporal lob ifllevleri aras ndaki iliflkinin sözel bellek ve sol temporal lob ifllevleriyle karfl laflt r ld nda daha belirsiz oldu u bilinir. 34 Beflinci olarak, tip I hatalar n kontrolü için istatistik efli i p < olarak adapte ettik. Bu de er baz hatalar n artmas na neden olmufl olabilir, tipik olmayan bir ya da birden çok baz bulgulardan sorumlu olabilir (örn., sol KST ve sözel ak c l k veya sa AF ve LM II aras ndaki iliflkiler). Benzer flekilde, FA ve MD de erleri ters orant l olmas na karfl n, biliflsel durumla iliflkileri farkl d r. Genelde lif MD bellek performanslar yla orant l yken lif FA ve MD isimlendirme ile iliflkiliydi. Tablo 3 ün incelenmesi tüm FA ve MD korelasyonlar n n beklenen do rultuda oldu unu göstermektedir. Bununla beraber, bu iliflkinin büyüklü ü farkl l k gösterdi, öyle ki baz de erler p < 0.01 istatistiksel efli- ini aflt, buna karfl n di erleri altgruba düfltü (örn., olas Tip II hatalar ). Di er bulgular, daha dar p de- erleri ile ortaya ç kmayan Tip I hatalar yans tabilir. Son olas l k, iliflkilerimizdeki yafl kontrolünün FA ve MD ile ilintisini azaltmas olas l d r. Beyaz cevher bütünlü ünün yaflla ilintili oldu u iyi bilinmektedir. 35 Bununla beraber, TLE nin yap -ifllev iliflkisini üzerine etkilerini izole etmek için yafl ç - 52 Neurology 71 December 2, 2008

8 kard k. Son olarak, alt n standart var olmad için DTG tetkikinin beyaz cevher bütünlü ünü ölçmekteki geçerlili ini belirlemek zordur. DTG ölçümleri çaprazlayan lifler, k smi hacim, gürültü ve uygulanan özel izleme algoritmas n n k s tl l klar na ba l hatalara e ilim tafl r. 36 Bu ölçüm hatalar n n tüm kat l mc larda ayn olabilece i ve analizlerimizi minimum düzeyde etkileyebilece i kabul edilebilir, fakat ölçüm veya cihazlara ba l faktörlerin sonuçlar m z ne derecede etkiledi i bilinmemektedir. Klinik de eri kesin olarak kabul edilmeden önce epileptik hastalarda ve di er nörolojik hastal klarda DTG traktografisinin geçerlili ini saptamakta ilave araflt rmalar gerekmektedir. TEfiEKKÜR Tractoview yaz l m yla asistanl için J. Kuperman a teflekkürler. 19 Mart 2007 de al nd. Son haliyle 23 Haziran 2008 de yay na kabul edildi. KAYNAKLAR 1. Yu A, Li K, Li L, Shan B, Wang Y, Xue S. Whole-brain voxelbased morphometry of white matter in medial temporal lobe epilepsy. Eur J Radiol 2008;65: Hermann B, Seidenberg M, Bell B, et al. Extratemporal quantitative MR volumetrics and neuropsychological status in temporal lobe epilepsy. J Int Neuropsychol Soc 2003;9: Wakana S, Caprihan A, Panzenboeck MM, et al. Reproducibility of quantitative tractography methods applied to cerebral white matter. Neuroimage 2007;36: Concha L, Beaulieu C, Gross DW. Bilateral limbic diffusion abnormalities in unilateral temporal lobe epilepsy. Ann Neurol 2005;57: Beaulieu C. The basis of anisotropic water diffusion in the nervous system - a technical review. NMR Biomed 2002; 15: Diehl B, Busch RM, Duncan JS, Piao Z, Tkach J, Luders HO. Abnormalities in diffusion tensor imaging of the uncinate fasciculus relate to reduced memory in temporal lobe epilepsy. Epilepsia 2008 (in press). 7. Powell HW, Parker GJ, Alexander DC, et al. Abnormalities of language networks in temporal lobe epilepsy. Neuroimage 2007;36: Powell HW, Parker GJ, Alexander DC, et al. Imaging language pathways predicts postoperative naming deficits. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2008;79: Valenstein E, Bowers D, Verfaellie M, Heilman KM, Day A, Watson RT. Retrosplenial amnesia. Brain 1987;1: Morris R, Pandya DN, Petrides M. Fiber system linking the mid-dorsolateral frontal cortex with the retrosplenial/ presubicular region in the rhesus monkey. J Comp Neurol 1999;407: Nestor PG, Kubicki M, Gurrera RJ, et al. Neuropsychological correlates of diffusion tensor imaging in schizophrenia. Neuropsychology 2004;18: Szeszko PR, Robinson DG, Ashtari M, et al. Clinical and neuropsychological correlates of white matter abnormalities in recent onset schizophrenia. Neuropsychopharmacology 2008;33: Nestor PG, Kubicki M, Kuroki N, et al. Episodic memory and neuroimaging of hippocampus and fornix in chronic schizophrenia. Psychiatry Res 2007;155: Powell HW, Parker GJ, Alexander DC, et al. Hemispheric asymmetries in language-related pathways: a combined functional MRI and tractography study. Neuroimage 2006;32: Duffau H. The anatomo-functional connectivity of language revisited: new insights provided by electrostimulation and tractography. Neuropsychologia 2008;46: Duffau H, Gatignol P, Mandonnet E, Peruzzi P, Tzourio- Mazoyer N, Capelle L. New insights into the anatomofunctional connectivity of the semantic system: a study using cortico-subcortical electrostimulations. Brain 2005;128: Wechsler D. WMS-III Administration and Scoring Manual. San Antonio, TX: The Psychological Corporation, Delis DC, Kaplan E, Kramer JH. Manual for the Delis- Kaplan Executive Function System (D-KEFS). San Antonio, TX: The Psychological Corporation, Kaplan EF, Goodglass H, Weintraub S. Boston Naming Test. Philadelphia: Lea & Febiger, Fischl B, Salat DH, Busa E, et al. Whole brain segmentation: automated labeling of neuroanatomical structures in the human brain. Neuron 2002;33: Yogarajah M, Duncan JS. Diffusion-based magnetic resonance imaging and tractography in epilepsy. Epilepsia 2008;49: Jovicich J, Czanner S, Greve D, et al. Reliability in multi-site structural MRI studies: effects of gradient non-linearity correction on phantom and human data. Neuroimage 2006;30: Hagler DJ Jr, Ahmadi ME, Kuperman J, et al. Automated white matter tractography using a probabilistic diffusion tensor atlas: application to temporal lobe epilepsy. Hum Brain Mapp 2008 Jul 31 [Epub ahead of print]. 24. Petrides M, Pandya DN. Association fiber pathways to the frontal cortex from the superior temporal region in the rhesus monkey. J Comp Neurol 1988;273: Makris N, Papadimitriou GM, van der Kouwe A, et al. Frontal connections and cognitive changes in normal aging rhesus monkeys: a DTI study. Neurobiol Aging 2007;28: Squire LR, Zola-Morgan S. The medial temporal lobe memory system. Science 1991;253: Papez JW. A proposed mechanism of emotion J Neuropsychiatry Clin Neurosci 1995;7: Warburton EC, Aggleton JP, Muir JL. Comparing the effects of selective cingulate cortex lesions and cingulum bundle lesions on water maze performance by rats. Eur J Neurosci 1998;: Knight RT, Grabowecky MF, Scabini D. Role of human prefrontal cortex in attention control. Adv Neurol 1995; 66:21 34; discussion Raboyeau G, De Boissezon X, Marie N, et al. Right hemisphere activation in recovery from aphasia: lesion effect or function recruitment? Neurology 2008;70: Lu LH, Crosson B, Nadeau SE, et al. Category-specific naming deficits for objects and actions: semantic attribute and grammatical role hypotheses. Neuropsychologia 2002; 40: Keller SS, Mackay CE, Barrick TR, Wieshmann UC, Howard MA, Roberts N. Voxel-based morphometric comparison of hippocampal and extrahippocampal abnormalities in patients with left and right hippocampal atrophy. Neuroimage 2002;16: Bonilha L, Alessio A, Rorden C, et al. Extrahippocampal gray matter atrophy and memory impairment in patients with medial temporal lobe epilepsy. Hum Brain Mapp 2007;28: Vaz SA. Nonverbal memory functioning following right anterior temporal lobectomy: a meta-analytic review. Seizure 2004;13: Madden DJ, Whiting WL, Huettel SA, White LE, MacFall JR, Provenzale JM. Diffusion tensor imaging of adult age differences in cerebral white matter: relation to response time. Neuroimage 2004;21: Nucifora PG, Verma R, Lee SK, Melhem ER. Diffusion-tensor MR imaging and tractography: exploring brain microstructure and connectivity. Radiology 2007;245: Neurology 71 December 2,

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ KORELASON VE REGRESON ANALİZİ rd. Doç. Dr. S. Kenan KÖSE İki ya da daha çok değişken arasında ilişki olup olmadığını, ilişki varsa yönünü ve gücünü inceleyen korelasyon analizi ile değişkenlerden birisi

Detaylı

YARGITAY 2. HUKUK DA RES

YARGITAY 2. HUKUK DA RES YARGITAY 2. HUKUK DA RES 2674 STANBUL BAROSU DERG S Cilt: 81 Say : 6 Y l 2007 YARGITAY 2. HUKUK DA RES E: 2005/20742 K: 2006/5715 T: 18.04.2006 M RASÇILIK SIFATI M RASIN NT KAL ZAMAN YÖNÜNDEN UYGULANACAK

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Yay n No : 1700 flletme-ekonomi Dizisi : 196. 1. Bask Ocak 2007 - STANBUL

Yay n No : 1700 flletme-ekonomi Dizisi : 196. 1. Bask Ocak 2007 - STANBUL I Doç.Dr. Faz l GÜLER T E M E L STAT ST K II Yay n No : 1700 flletme-ekonomi Dizisi : 196 1. Bask Ocak 2007 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-594 - 3 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay n haklar

Detaylı

EPİLEPSİ: GÖRÜNTÜLEME

EPİLEPSİ: GÖRÜNTÜLEME EPİLEPSİ: GÖRÜNTÜLEME Dr. Cem ÇALLI Ege University Medical Faculty Dept. of Radiology Neuroradiology Section Nöbet Tanımı: Geçici ve istemsiz: motor aktivite, bilinç kaybı, his değişiklikleri, otonomik

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

İçindekiler. 2. Zaman Verilerinin Belirlenmesi 47

İçindekiler. 2. Zaman Verilerinin Belirlenmesi 47 İçindekiler 1. Süreç Verileri Yönetimine Giriş 1 1 Giriş 3 2 Temel Bilgiler 5 2.1 Refa ya göre süreç yönelimli zaman verileri yönetimi anlayışı 5 2.2 Standart süreçte veriler 8 2.2.1 Yönetim verileri 9

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

BASKIDA. Bir Travmatik Beyin Hasarı Olgusunda Orbitomedial Prefrontal Bölge Bağlantılarının İncelenmesi

BASKIDA. Bir Travmatik Beyin Hasarı Olgusunda Orbitomedial Prefrontal Bölge Bağlantılarının İncelenmesi Türk Psikiyatri Dergisi 2015 Bir Travmatik Beyin Hasarı Olgusunda Orbitomedial Prefrontal Bölge Bağlantılarının İncelenmesi BASKIDA 2 Dr. Cenan HEPDURGUN 1, Dr. Özgün ÖZALAY 2, Dr. Seda EROĞLU 3, Dr. Irmak

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu G R fi Girifl Bu kitapç k Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) taraf ndan, befleri t bbi ürünlerin güvenlili inin izlenmesi ve de erlendirilmesi hakk

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

VOB-DOLAR/ONS ALTIN. VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES

VOB-DOLAR/ONS ALTIN. VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES VOB-DOLAR/ONS ALTIN VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES Copyright Vadeli fllem ve Opsiyon Borsas A.fi. Aral k 2010 VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES V A D E L fi L E M V E O P S Y O

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

KUDOS. Laboratuvar Cihazları. 195 www.sahinlerkimya.com Tel: (0212) 659 54 00 pbx ULTRASON K SU BANYOLARI

KUDOS. Laboratuvar Cihazları. 195 www.sahinlerkimya.com Tel: (0212) 659 54 00 pbx ULTRASON K SU BANYOLARI Laboratuvar Cihazları ULTRASON K SU BANYOLARI en yüksek kalite ultrasonic temizleyicileri dünya çap na sunmaktan gurur duyar. Ultrasonik teknoloji bir lider üreticisi olarak, Kudos yenilikçi ve patent

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

Akreditasyon Çal malar nda Temel Problemler ve Organizasyonel Bazda Çözüm Önerileri

Akreditasyon Çal malar nda Temel Problemler ve Organizasyonel Bazda Çözüm Önerileri Akreditasyon Çal malar nda Temel Problemler ve Organizasyonel Bazda Çözüm Önerileri Prof.Dr. Cevat NAL Selçuk Üniversitesi Mühendislik-Mimarl k Fakültesi Dekan Y.Doç.Dr. Esra YEL Fakülte Akreditasyon Koordinatörü

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

Kendimiz Yapal m. Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz

Kendimiz Yapal m. Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz Kendimiz Yapal m Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz Bu yaz da 8 sat r, 16 sütundan oluflan LED li kayan yaz projesi anlat l yor. Projenin en önemli özelli i gerek donan m gerekse yaz l m olarak basit olmas.

Detaylı

Doç. Dr. Mehmet Durdu KARSLI Sakarya Üniversitesi E itim fakültesi Doç. Dr. I k ifa ÜSTÜNER Akdeniz Üniversitesi E itim Fakültesi

Doç. Dr. Mehmet Durdu KARSLI Sakarya Üniversitesi E itim fakültesi Doç. Dr. I k ifa ÜSTÜNER Akdeniz Üniversitesi E itim Fakültesi ÜN VERS TEYE G R SINAV S STEM NDEK SON DE KL E L K N Ö RENC LER N ALGILARI Doç. Dr. Mehmet Durdu KARSLI Sakarya Üniversitesi E itim fakültesi Doç. Dr. I k ifa ÜSTÜNER Akdeniz Üniversitesi E itim Fakültesi

Detaylı

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN GEOMETR Geometrik Cisimler Uzunluklar Ölçme 6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN 1. Prizmalar n temel elemanlar n belirler. Tabanlar n n karfl l kl köflelerini birlefltiren ayr tlar tabanlara

Detaylı

Tekrar ve Düzeltmenin Erişiye Etkisi Fusun G. Alacapınar

Tekrar ve Düzeltmenin Erişiye Etkisi Fusun G. Alacapınar Journal of Language and Linguistic Studies Vol.2, No.2, October 2006 Tekrar ve Düzeltmenin Erişiye Etkisi Fusun G. Alacapınar Öz Problem durumu:tekrar, düzeltme ile başarı ve erişi arasında anlamlı bir

Detaylı

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi KİHG/İŞL-005 19.08.2009 07.08.2012 2 1/8 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama 11.11.2009 1 Belge içeriğinde ve belge numarasında değişiklik yapılması 07.08.2012 2 Komite, başlık,

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

RİSK ANALİZİ VE. İşletme Doktorası

RİSK ANALİZİ VE. İşletme Doktorası RİSK ANALİZİ VE MODELLEME İşletme Doktorası Programı Bölüm - 1 Portföy Teorisi Bağlamında Risk Yönetimi ile İlgili Temel Kavramlar 1 F23 F1 Risk Kavramı ve Riskin Ölçülmesi Risk istenmeyen bir olayın olma

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

YARGITAY 15. HUKUK DA RES

YARGITAY 15. HUKUK DA RES YARGITAY 15. HUKUK DA RES YARGITAY 15. HUKUK DA RES E: 2005/6631 K: 2007/710 T: 08.02.2007 MARA AYKIRI NfiAAT ECR M S L UYGULAMASI Ö z e t : mara ayk r olarak yap lan ve y k lmas gereken tafl nmaz n ekonomik

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi. Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü PROJE HAZIRLAMA ESASLARI

Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi. Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü PROJE HAZIRLAMA ESASLARI Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü PROJE HAZIRLAMA ESASLARI Yrd.Doç.Dr. Kemal ÜÇÜNCÜ Orman Endüstri Makinaları ve İşletme Anabilim Dalı 1. Proje Konusunun

Detaylı

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri BÖLÜM 1 YÖNTEM Bu çal flma 11, 13 ve 15 yafllar ndaki gençlerin sa l k durumlar ve sa l k davran fllar n saptamay hedefleyen, kesitsel tan mlay c ve çok uluslu Health Behavior in School Aged Children,

Detaylı

BÖLÜM 7 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI - 1

BÖLÜM 7 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI - 1 1 BÖLÜM 7 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI - 1 Belli bir özelliğe yönelik yapılandırılmış gözlemlerle elde edilen ölçme sonuçları üzerinde bir çok istatistiksel işlem yapılabilmektedir. Bu işlemlerin bir kısmı

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

Tarifname. MADDE BAĞIMLILIĞININ TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK OLUġTURULMUġ BĠR FORMÜLASYON

Tarifname. MADDE BAĞIMLILIĞININ TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK OLUġTURULMUġ BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname MADDE BAĞIMLILIĞININ TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK OLUġTURULMUġ BĠR Teknik Alan FORMÜLASYON Buluş, madde bağımlılığının tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 18 Aral k 1979 da Birle mi Milletler Genel cinsiyet ayr mc l n yasaklayan ve kad n haklar n güvence alt na alan

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

1.3. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.1. GİRİŞ... 2 1.2. NİTEL ARAŞTIRMALARDA GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK SORUNLARI... 2

1.3. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.1. GİRİŞ... 2 1.2. NİTEL ARAŞTIRMALARDA GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK SORUNLARI... 2 İÇİNDEKİLER 1. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.1. GİRİŞ... 2 1.2. NİTEL ARAŞTIRMALARDA GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK SORUNLARI... 2 1.3. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.3.1. ÖRNEK OLAY (DURUM ÇALIŞMASI) YÖNTEMİ...

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 1 2. B Ö L Ü M TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 199 12. Bölüm, TMS-19 Çal flanlara Sa lanan Faydalar

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU Hazırlayan Sosyolog Kenan TURAN Veteriner Hekimi Volkan İSKENDER Ağustos-Eylül 2015 İÇİNDEKİLER Araştırma Konusu

Detaylı

Selülit ile mücadelede son nokta. Cellulaze. www.ortadoguas.com

Selülit ile mücadelede son nokta. Cellulaze. www.ortadoguas.com Be Selülit ile mücadelede son nokta Cellulaze www.ortadoguas.com Cellulite Laser Workstation Sadece tek bir uygulamadan sonra etkinli i kan tlanm fl, baflar l sonuçlar Cellulaze minimal invaziv bir selülit

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

5. OTURUM. Oturum Başkanı: Prof. Dr. Zerrin BAYRAKDAR (YTÜ İnşaat Fakültesi)

5. OTURUM. Oturum Başkanı: Prof. Dr. Zerrin BAYRAKDAR (YTÜ İnşaat Fakültesi) 5. OTURUM Oturum Başkanı: Prof. Dr. Zerrin BAYRAKDAR (YTÜ İnşaat Fakültesi) İstanbul Boğazı'ndaki Köprülerin Etkileri Üzerine İsmail ŞAHİN, Demet ERSOY Boğaziçi Köprüsü nden Sabah Geçişlerinin Düzenlenmesi:

Detaylı

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN I Prof. Dr. Neslihan OKAKIN Marmara Üniversitesi..B.F. Çal flma Ekonomisi ve Endüstri liflkileri Bölümü Yönetim ve Çal flma Psikolojisi Anabilim Dal Ç a l fl m a Y a fl a m n d a nsan Kaynaklar Yönetimi

Detaylı

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U Cengiz SAZAK* 1.G R fi Bilindi i üzere Katma De er Vergisi harcamalar üzerinden al n r ve nihai yüklenicisi, (di er bir

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Enflasyonla Mücadelede En Zorlu Süreç Başlıyor

AR& GE BÜLTEN. Enflasyonla Mücadelede En Zorlu Süreç Başlıyor Enflasyonla Mücadelede En Zorlu Süreç Başlıyor Ahmet KARAYİĞİT Makroekonomik göstergeler açısından başarılı bir yılı geride bıraktık. Büyüme, ihracat, faizler, kurlar, faiz dışı fazla gibi pek çok ekonomik

Detaylı

GALATA YATIRIM A.Ş. Halka Arz Fiyat Tespit Raporu DEĞERLENDİRME RAPORU SAN-EL MÜHENDİSLİK ELEKTRİK TAAHHÜT SANAYİ VE TİCARET A.Ş.

GALATA YATIRIM A.Ş. Halka Arz Fiyat Tespit Raporu DEĞERLENDİRME RAPORU SAN-EL MÜHENDİSLİK ELEKTRİK TAAHHÜT SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 22-11-2013 Fiyat Tespit Raporu DEĞERLENDİRME RAPORU İş bu rapor, Galata Yatırım A.Ş. tarafından, Sermaye Piyasası Kurulu nun 12/02/2013 tarihli ve 5/145 sayılı kararında yer alan; payları ilk kez halka

Detaylı

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek Performans Ölçmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

Anahtar sözcükler: Ekstratemporal lob epilepsisi; semiyolojik lateralize edici bulgular; temporal lob epilepsisi; video-eeg.

Anahtar sözcükler: Ekstratemporal lob epilepsisi; semiyolojik lateralize edici bulgular; temporal lob epilepsisi; video-eeg. DOI: 10.5505/epilepsi.2011.52523 Parsiyel Epilepsi Hastalarında Uzun Süreli Video-EEG Monitörizasyon ile Belirlenen Semiyolojik Lateralize Edici Bulgular ve İktal EEG Özelliklerinin Karşılaştırılması The

Detaylı

KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ. Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ. Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS) Çevre İş Sağlığı Güvenliği ŞİRKETLER

Detaylı

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab . Ünite Ö retmen K lavuz Kitab S n f: 1 : Matematik Ünite Numaras : 1 Ünite Süresi: ders saati / GEOMETR Örüntü ve Süslemeler Örüntü ve Süslemeler EK M EYLÜL Do al Do al 1. Bir örüntüdeki iliflkiyi belirler..

Detaylı

2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU

2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU 2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU I- 2008 Mali Yılı Bütçe Sonuçları: Mali Disiplin Sağlandı mı? Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan 2008 mali yılı geçici bütçe uygulama sonuçlarına

Detaylı

Binalarda Enerji Verimliliği ve AB Ülkelerinde Yapılan Yeni Çalışmalar

Binalarda Enerji Verimliliği ve AB Ülkelerinde Yapılan Yeni Çalışmalar Binalarda Enerji Verimliliği ve AB Ülkelerinde Yapılan Yeni Çalışmalar Mak.Y.Müh. Nuri ERTOKAT Türkiye Gazbeton Üreticileri Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Çalışmamızın isminden de anlaşılacağı gibi Avrupa

Detaylı

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır.

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. KAVRAMLAR Büyüme ve Gelişme Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. Büyüme Büyüme, bedende gerçekleşen ve boy uzamasında olduğu gibi sayısal (nicel) değişikliklerle ifade edilebilecek yapısal

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

elero SoloTel Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z!

elero SoloTel Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z! SoloTel elero Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z! elero GmbH Antriebstechnik Linsenhofer Str. 59 63 D-72660 Beuren info@elero.de www.elero.com 309400 Nr. 18 101.5401/0305 çerik Güvenlik

Detaylı

Tarifname BCL2 BASKILAMA İŞLEVİYLE ANTİ-KARSİNOJENİK ETKİ GÖSTERMEYE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON

Tarifname BCL2 BASKILAMA İŞLEVİYLE ANTİ-KARSİNOJENİK ETKİ GÖSTERMEYE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON 1 Tarifname BCL2 BASKILAMA İŞLEVİYLE ANTİ-KARSİNOJENİK ETKİ GÖSTERMEYE Teknik Alan YÖNELİK BİR FORMÜLASYON Buluş, bcl2 baskılama işleviyle anti-karsinojenik etki göstermeye yönelik oluşturulmuş bir formülasyon

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL DERGİLER YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL DERGİLER YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Senato: 2 Mart 2016 2016/06-6 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL DERGİLER YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve Kapsam MADDE 1- Bu Yönergenin amacı, Kahramanmaraş

Detaylı

Epilepsi Cerrahisi Uygulanmış Hastalarda Klinik Spektrum, Nöbet Sonuçları, Nöroradyoloji ve Nöropatoloji Korelasyonunun İncelenmesi

Epilepsi Cerrahisi Uygulanmış Hastalarda Klinik Spektrum, Nöbet Sonuçları, Nöroradyoloji ve Nöropatoloji Korelasyonunun İncelenmesi DOI: 10.5505/epilepsi.2013.25733 KLİNİK ÇALIŞMA / ORIGINAL ARTICLE Epilepsi Cerrahisi Uygulanmış Hastalarda Klinik Spektrum, Nöbet Sonuçları, Nöroradyoloji ve Nöropatoloji Korelasyonunun İncelenmesi Clinical

Detaylı

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve ÖZEL MATRAH fiekl NE TAB ALKOLLÜ ÇK SATIfiLARINDA SON DURUM H.Hakan KIVANÇ Serbest Muhasebeci Mali Müflavir I. G R fi K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve modern

Detaylı

Farkl protokollerdeki durdurma gücü oranlar n n %DD e risine etkisi

Farkl protokollerdeki durdurma gücü oranlar n n %DD e risine etkisi Türk Onkoloji Dergisi 9;24(1):15- Farkl protokollerdeki durdurma gücü oranlar n n %DD e risine etkisi The effect of stopping power ratios of different protocols on %DD curve Hilal ACAR 1 1 stanbul Üniversitesi

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7 İÇİNDEKİLER 1 Projenin Amacı... 1 2 Giriş... 1 3 Yöntem... 1 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6 5 Kaynakça... 7 FARKLI ORTAMLARDA HANGİ RENK IŞIĞIN DAHA FAZLA SOĞURULDUĞUNUN ARAŞTIRILMASI Projenin Amacı : Atmosfer

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

e-bülten STANBUL B LG ÜN VERS TES LET fi M FAKÜLTES REKLAMCILIK BÖLÜMÜ ADWORKERS YEN AJANS VE MÜfiTER LER YLE DD ALI!

e-bülten STANBUL B LG ÜN VERS TES LET fi M FAKÜLTES REKLAMCILIK BÖLÜMÜ ADWORKERS YEN AJANS VE MÜfiTER LER YLE DD ALI! 2007 3 ADWORKERS YEN AJANS VE MÜfiTER LER YLE DD ALI! stanbul Bilgi Üniversitesi Reklamc l k Bölümü 4. s n f ö rencilerinden oluflan AdWorkers reklam ajans, Türkiye nin önde gelen reklam ajanslar yla birlikte

Detaylı

VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES

VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES Copyright Vadeli fllem ve Opsiyon Borsas A.fi. Aral k 2010 çindekiler

Detaylı

C: Kaydırma ruleti D: Pil yuvası E: Aç/Kapa anahtarı F: Bağlantı düğmesi G: Optik hareket algılayıcısı

C: Kaydırma ruleti D: Pil yuvası E: Aç/Kapa anahtarı F: Bağlantı düğmesi G: Optik hareket algılayıcısı Ürün bilgileri Alıcı Fare Miniklavye A: Gösterge B: Bağlantı düğmesi Kurulum C: Kaydırma ruleti D: Pil yuvası E: Aç/Kapa anahtarı F: Bağlantı düğmesi G: Optik hareket algılayıcısı H: Pil yuvası I: Bağlantı

Detaylı

Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları

Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları Prof. Dr. Günay Özmen İTÜ İnşaat Fakültesi (Emekli), İstanbul gunayozmen@hotmail.com 1. Giriş Çağdaş deprem yönetmeliklerinde, en çok göz önüne

Detaylı

NIR Analizleri için Hayvansal Yem ve G da Numunelerinin Haz rlanmas

NIR Analizleri için Hayvansal Yem ve G da Numunelerinin Haz rlanmas NIR Analizleri için Hayvansal Yem ve G da Numunelerinin Haz rlanmas Çiftlik hayvanlar yeti tiricili inde yem kalitesinin belirleyici etkisi vard r. Ancak, yüksek kaliteli yem besicilik maliyetlerini önemli

Detaylı

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ LİSANSÜSTÜ UZAKTAN EĞİTİM YÖNERGESİ

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ LİSANSÜSTÜ UZAKTAN EĞİTİM YÖNERGESİ AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ LİSANSÜSTÜ UZAKTAN EĞİTİM YÖNERGESİ Afyonkarahisar 2012 İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM... 1 AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK ve TANIMLAR... 1 Amaç... 1 Kapsam... 1 Dayanak... 1 Tanımlar...

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU Bülent SEZG N* 1-G R fi: Bilindi i üzere 3065 say l Katma De er Vergisi Kanununun Verginin konusunu teflkil eden ifllemler bafll

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

Geneti i De ifltirilmifl Organizmalar n Etkisi Süre: 6 Hafta

Geneti i De ifltirilmifl Organizmalar n Etkisi Süre: 6 Hafta Proje Görevi Geneti i De ifltirilmifl Organizmalar n Etkisi Süre: 6 Hafta Dereceler Ölçütler Tasar m HTML Kullan m Ba lant lar Araflt rman n çeri i Görsel Materyaller Sevgili Ö renciler; Sizden HTML kullanarak

Detaylı

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER CO RAFYA TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER ÖRNEK 1 : 1990 nüfus say m na göre nüfus yo unluklar Türkiye ortalamas n n alt nda olan afla daki illerin hangisinde, nüfus yo unlu unun azl yüzey flekillerinin

Detaylı

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur.

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. OTİZM NEDİR? Otizm, sosyal ve iletişim Otizm, sosyal ve iletişim becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. GÖRÜLME SIKLIĞI Son verilere göre 110 çocuktan birini etkilediği kabul edilmektedir

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Uluslararas De erleme Uygulamas 2 Borç Verme Amac na Yönelik De erleme

Uluslararas De erleme Uygulamas 2 Borç Verme Amac na Yönelik De erleme Uluslararas De erleme Uygulamas 2 Borç Verme Amac na Yönelik De erleme Girifl Kapsam Tan mlar Muhasebe Standartlar yla lgisi Uygulama Tart flma Aç klama Yükümlülü ü Standartlardan Ayr lma Hükümleri Yürürlük

Detaylı

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika Standartlar ve Sertifikalar.1. Genel Önceki bölümlerde paslanmaz çeliklere ait pek çok özellikler, standartlar ve karfl l klar hakk nda baz bilgiler verilmiflti.

Detaylı

Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü

Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü Uygulama Önerileri 229 Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar

Detaylı

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Siirt Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama

Detaylı

Farkl alanlarda çal flmalar n sürdüren firmam z n bafll ca faaliyet alanlar ;

Farkl alanlarda çal flmalar n sürdüren firmam z n bafll ca faaliyet alanlar ; FARK n zolsun Bir DPAK Prestij Torbalar DPAK File Torbalar DPAK Bantl Torbalar Etiketler Etiketli Çuvallar Rulo Etiketler Üzüm Torbalar Sebze Torbalar Koliler Tüp File ve Extrude File çeflitleri Hakk m

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

D fl güzel, içi kaliteli OBO WDK Kablo Döfleme Kanallar, her zaman, her yere uyar

D fl güzel, içi kaliteli OBO WDK Kablo Döfleme Kanallar, her zaman, her yere uyar D fl güzel, içi kaliteli OBO Kablo Döfleme Kanallar, her zaman, her yere uyar OBO Top Modeller LFS Kablo Kanal Sistemleri Her ölçüde çekici Kablo Döfleme Kanal YEN Gelifltirilmifl ürün kalitesi VDE Belgeli

Detaylı