Süt Sığırlarında Periparturient Dönem Hastalıklar ve Karaciğer Fonksiyonu Üzerine Etkileri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Süt Sığırlarında Periparturient Dönem Hastalıklar ve Karaciğer Fonksiyonu Üzerine Etkileri"

Transkript

1 DERLEME Süt Sığırlarında Periparturient Dönem Hastalıklar ve Karaciğer Fonksiyonu Üzerine Etkileri Dr. Turan CİVELEK a a İç Hastalıkları AD, Afyon Kocatepe Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Afyonkarahisar Yazışma Adresi/Correspondence: Dr. Turan CİVELEK Afyon Kocatepe Üniversitesi Veteriner Fakültesi, İç Hastalıkları AD, Afyonkarahisar, TÜRKİYE ÖZET Yetiştiricilikteki en temel unsur, birim hayvandan mümkün olabilen en yüksek verimi elde etmektir. Bununla birlikte, hastalıkların ortaya çıkışının temelinde, hayvanlardan daha fazla verim alınmak istenmesi yatmaktadır. Periparturient dönem, prepartum son dört hafta ile postpartum ilk dört hafta arasındaki süreci tanımlar. Süt sığırlarında bu dönem, sağlık ve verim açısından oldukça önemlidir. Karaciğer yağlanması, abomasum deplasmanı, ketozis, retensiyo sekundinarum, hipokalsemi, yatalak hastalığı, metritis ve mastitis periparturient dönemle ilişkili hastalıklardır. Biyokimyasal ölçüm parametreleri periparturient dönem hastalıkların tanısında ve değerlendirilmesinde oldukça faydalıdır. Bununla birlikte, parametreler karaciğerin histolojik muayenesi ile birlikte yorumlanmalıdır. Parametrelerdeki bireysel değişikliklere şüpheyle yaklaşılması gerekir. Anah tar Ke li me ler: Yağ lı ka ra ci ğer; sı ğır has ta lık la rı; me ta bo liz ma; ke to zis; abo ma sum ABS TRACT The major factor in breeding is to gain the highest possible yield from each animal. Notwithstanding the occurence of disorders are mainly associated with the desire to obtain more products from animals. Periparturient period covers the last 4 weeks of prepartum period and the first 4 weeks of postpartum period. This period in dairy cattle is very important in terms of health and production. Fatty liver, displacement of abomasum, ketosis, retentio secundinarum, hypocalcemia, downer cow, metritis and mastitis are associated with periparturient period. Biochemical parameters are useful indicators for diagnosis and evaluation of periparturient diseases. However the parameters should be evaluated together with hepatic biopsy analysis. Individual changes of the parameters should be interpreted carefully. Key Words: Fatty li ver; catt le di se a ses; me ta bo lism; ke to sis; abo ma sum Turkiye Klinikleri J Vet Sci 2011;2(2):131-9 Copyright 2011 by Türkiye Klinikleri erim düzeyinin hayvanın metabolik rezerv kapasitesini aşması, periparturient dönem hastalıklarının ortaya çıkışında önemli rol oynar. 1 Sorunsuz bir periparturient dönem, sığırın laktasyon sürecinde karlılığını belirleyen en temel faktördür. 2-4 Özellikle laktasyonun ilk dönemindeki süt sığırları metabolik, enfeksiyöz ve reprodüktif hastalıklara karşı daha yüksek risk altındadır. 5,6 Süt sığırlarında fatty liver (FL), genellikle periparturient dönem sırasında ve metabolizmanın adaptasyon problemi ile ilişkili olarak ortaya çıkmaktadır. 3,7-10 Bununla birlikte, FL insidansının uygun şartlar altında bakım ve beslemesi yapılan süt sığırlarında da oldukça yüksek olduğu rapor edilmiştir. 11 Karaciğer yağlanması (FL) abomasum deplasmanı, ketozis, retensiyo sekundinarum, hipokalsemi, downer cow, Turkiye Klinikleri J Vet Sci 2011;2(2) 131

2 Turan CİVELEK SÜT SIĞIRLARINDA PERİPARTURİENT DÖNEM HASTALIKLAR VE KARACİĞER FONKSİYONU ÜZERİNE ETKİLERİ met ri tis ve mas ti tis ile ya kın iliş ki li dir. FL nin bu has ta - lık lar la bir lik te sey ret ti ği bir çok araş tı rı cı ta ra fın dan ra - por edil miş tir Her has ta lık bir di ğe ri için bir risk fak tö rü dür. Me ta bo lik has ta lık la rın hiç bi ri di ğe rin den ba ğım sız ola rak or ta ya çık maz. 1,21-23 Ku ru dö nem de aşı rı bes le me, gı da alı mın da ki azal - ma, do ğu ma ya kın dö nem de or ta ya çı kan stres ve lak tasyo nun baş la ma sı ile ge li şen ne ga tif ener ji dengesi (NED) pe ri par tu ri ent dö nem has ta lık la rın yük sek in si dan sı nın baş lı ca ne de ni dir. 8,24-26 Yük sek ve rim li süt sı ğır la rın da lak tas yo nun ilk döne min de yem tü ke tim ka pa si te si di ğer dö nem le re gö re da ha dü şük tür. Ya nı sı ra do ğum dan son ra, süt üre ti mi ne bağ lı ola rak ener ji ge rek si ni min de ani bir ar tış şekil le - nir. Bu nun so nu cu ola rak, lak tas yo nun ilk dö ne min de NED ge liş me ris ki her za man var dır. Hay va nın ener ji ihti ya cı gı da lar ile kar şı la na ma dı ğın da di ğer kay nak lar dan kar bon hid rat sen te zi ya da al ter na tif ener ji kay nak la rı ile bu ih ti yaç gi de ril me ye ça lı şı lır. NED sı ra sın da vü cut pro te in le ri nin ener ji kay na ğı ola rak tü ke til me si ni en gelle mek ama cıy la adap tif me ka niz ma lar ge liş miş tir. Bu bağ lam da, ru mi nant lar da kar bon hid rat re zerv le ri nin korun ma sı özel lik le önem li dir. Adi poz do ku lar ise vü cu - dun de po ener ji kay nak la rı nı tem sil et mek te dir. Fiz yo lo jik ola rak NED e adap tas yon, bu kay nak la rın yeter li şekil de kul la nıl ma sı ve bah se di len re zerv le rin korun ma sı ile sağ la nır. Bu adap tas yon me ka niz ma la rın dan baş lı ca sı, de po yağ la rın mo bi li zas yo nu ile ener ji el de edil me si dir. Ka ra ci ğer, süt üre ti mi ne bağ lı ar tan ener ji ih ti ya cı nı kar şı la mak, adi poz do ku lar dan mo bi li ze olan aşı rı mik tar da ki es ter leş me miş yağ asi di ni iş le mek ve bu ye ni du ru ma hız lı bir şekil de uyum sağ la mak zo run da - dır. 24,27,28 Ül ke miz de yük sek ve rim li kül tür ırkı sı ğır cı lık ve en tan sif bes le me yay gın laş mış ol ma sı na rağ men, ye tiş ti - ri ci le rin ba kım ve bes le me ko nu sun da ki ye ter siz li ği hasta lık la rın, özel lik le de me ta bo lik has ta lık la rın in si dan sı nın art ma sı na se bep ol mak ta dır. (bkz. Sevinç M. Sütçü ineklerde doğum felcinin karaciğer yağlanması ile ilgisi. Doktora Tezi. SÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya 1994) Ay nı za man da bu dö nem has ta lık - lar im mun ce vap ta ye ter siz li ğe ve be ra be rin de en fek si yon la ra kar şı pre dis po zis yo na da ne den olur. Peri par tu ri ent dö nem de or ta ya çı kan has ta lık ya da problem ler, o lak tas yon pe ri yo du bo yun ca hay va nın ve ri mi üze ri ne ne ga tif ola rak et ki et mek te ve önem li eko no mik ka yıp la ra yol aç mak ta dır. 11,29,30 Pe ri par tu ri ent dö nem; me ta bo lik pro fil ve ka ra ci - ğer fonk si yon test le ri ile de ğer len di ril me li, FL ve di ğer prob lem le rin ne yo ğun luk ta ol du ğu mut lak be lir len me - li dir. Ka ra ci ğer fonk si yo nu nun de ğer len di ril me si ge nel - lik le saf ra asit le ri öl çü mü, to tal bi li ru bin, glikoz, AST, GGT, to tal pro te in, al bu min, trig li se rit, ko les te rol, HDL, LDL ve VLDL gi bi bi yo kim ya sal pa ra met re le rin ta yi ni ve ka ra ci ğer bi yop si ana liz le ri ni kap sar. FL ve il gi li hasta lık la rın ta nı sın da, ru tin ola rak uy gu la nan bi yo kim ya - sal pa ra met re le rin ya nın da, son za man lar da se rum apo li pop ro te in (apo B-100, apo A-I, apo C-II I) öl çüm le - ri nin önem li ol du ğu da ra por edil miş tir. 10,19,20,31 Süt sı ğır la rın da pe ri par tu ri ent dö nem ve iliş ki li hasta lık lar la il gi li ça lış ma lar ül ke miz de de gün cel li ği ni koru mak ta dır. 20,25,32 (bkz. Kabu M. Periparturient dönem sütçü sığırlarda propilen glikol, methionin ve sodyum boratın metabolik profil üzerine etkileri. AKÜ Doktora Tezi, Afyonkarahisar, 2009) PERİPARTURİENT DÖNEM HASTALIKLAR Pe ri par tu ri ent dö nem has ta lık la rın or ta ya çı kı şın da, özel lik le ku ru dö nem sı ra sın da ge liş me ye baş la yan FL önem li rol oy nar. 4 Yük sek süt ve rim li sı ğır lar da şekil le - nen FL, baş ta abo ma sum dep las man la rı ol mak üze re, keto zis, re ten si yo se kun di na rum, hi po kal se mi, met ri tis, mas ti tis 17, (bkz. Sevinç M. Sütçü ineklerde doğum felcinin karaciğer yağlanması ile ilgisi. Doktora Tezi. SÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya 1994) ve enfek si yöz ve rep ro dük tif has ta lık la rın 33 in si dan sı nı art tı rır. 9,34 FATTY Lİ VER (KA RA Cİ ĞER YAĞ LAN MA SI, HE PA TİK Lİ Pİ DO ZİS, FAT COW, STE A TO SİS) Ku ru dö nem ve ya do ğum dan son ra ki ilk iki ay içe ri sin - de ener ji yö nün den ye ter siz bes le nen yük sek ve rim li süt sı ğır la rı nın me ta bo lik bir has ta lı ğı dır. Süt ver me ye başla yan sı ğır la rın ener ji ih ti yaç la rı nın vü cu dun yağ re zervle rin den kar şı la ma sı ve aşı rı mik tar da de po ya ğın ser best ha le ge çe rek, ka ra ci ğer pa ran kim hüc re le rin de yay gın ola rak bi rik me si so nu cu ge li şir FL lak tas yo nun ilk dö ne min de bu lu nan ve kli nik ola rak nor mal sı ğır lar da da ra por edil miş tir. Li pit mo bi - li zas yo nun da ki ar tış, ka ra ci ğer ta ra fın dan alı nan NE FA mik ta rı nın art ma sı na ve do la yı sıy la ya ğın ka ra ci ğer paran kim hüc re le rin de yay gın ola rak bi rik me si ne ne den olur. FL, me ta bo lik ve en fek si yöz has ta lık in si dan sın da ar tı şa, te da vi sü re le rin de uza ma ya ve ölüm le re yol açar. 27,40-43 Sı ğır lar da ve rim ve fer ti li te üze rin de ne ga tif et ki ya par. 29,37,38 Özel lik le lak tas yo nun ilk dö ne min de gö rü len FL, re ten si yo se kun di na rum, ke to zis, abo ma sum dep las - man la rı ve hi po kal se mi gi bi has ta lık la rın gö rül me in si - dan sı nı art tır mak ta ve ya bu has ta lık lar FL nin bir komp li kas yo nu ola rak or ta ya çı ka bil mek te dir. 5,8,14, Turkiye Klinikleri J Vet Sci 2011;2(2)

3 SÜT SIĞIRLARINDA PERİPARTURİENT DÖNEM HASTALIKLAR VE KARACİĞER FONKSİYONU ÜZERİNE ETKİLERİ Turan CİVELEK KE TO ZİS Ke to zis, kar bon hid rat ve uçu cu yağ asit me ta bo liz ma sı - nın bo zul ma sı so nu cu, kan gli koz se vi ye si nin düş me si, ka ra ci ğer gli ko jen ve gli koz re zerv le ri nin tü ken me si, kara ci ğer de yağ de je ne ras yo nu ve ke ton ci sim le ri nin ar tı - şı ile ka rak te ri ze me ta bo lik bir has ta lık tır. 45,46 Ke to zis de FL gi bi, yük sek ve rim li süt sı ğır la rın da lak tas yo nun ilk dö ne min de or ta ya çı kan pe ri par tu ri ent dö nem has ta lık - la rın dan bi ri dir. Bu has ta lık, ge nel lik le lak tas yo nun ilk al tı haf ta sı içe ri sin de or ta ya çı kar. Has ta lı ğın ge li şi min - de ku ru dö nem de aşı rı bes le me, do ğu ma ya kın dö nem - de gı da alı mın da ki azal ma ve lak tas yo nun ilk dö ne min de ge li şen NED önem li rol oy nar. 7,8,47 Yük sek ve rim li süt sığır la rın da has ta lı ğın in si dan sı ol duk ça yük sek tir. 39 Ke to - zis ve FL kli nik bul gu lar ve bi yo kim ya sal de ği şik lik ler yö nün den bir bi ri ne son de re ce ben zer. 47,48 Her iki has talık ta da vü cut sı vı la rın da ki ke ton ci sim le ri kon san tras - yo nu ve ka ra ci ğer yağ in fil tras yo nu art mış tır. 39 Ke to zis va ka la rı nın sa de ce %10 un da ka ra ci ğer de yağ lan ma görül me di ği bil di ril mek te dir. 45 Yük sek süt ve ri mi nin keto zis için bir risk fak tö rü ol du ğu ra por edil miş tir. 8,49 Has ta lık ki lo kay bı, pi ka, iş tah sız lık, süt ve ri min de ani dü şüş ve nö ro lo jik anor mal lik ler le ka rak te ri ze dir. 45,50,51 Ke to zis, ba zı araş tı rı cı lar ta ra fın dan ase to ne mi ola rak da ad lan dı rı lır. 52,53 (bkz. Galligan DT, Ferguson JD. Prevention and treatment of postpartum diseases. Center for Animal Health and Productivity. 1996) Keto zi sin pri mer ve se kun der ol mak üze re iki for mu vardır. 54 Pri mer ke to zis, yem de ye ter li mik tar da kar bon hid rat bu lun ma ma sı ve ya bar sak lar dan ab sor be edi le me me si so nu cu ge li şir ve ge nel lik le do ğum son ra sı 10. gün ile al tın cı haf ta lar ara sı göz le nir. Se kun der keto zis ise çe şit li has ta lık la ra bağ lı ge li şen iş tah kay bı nın bir so nu cu dur. 54 Ke to zis, çok do ğum yap mış hay van la rı ol du ğu ka dar ilk do ğu mu nu ya pan hay van la rı da ay nı de re ce de et ki ler. 1 FL, re ten si yo se kun di na rum, abo ma - sum dep las man la rı, met ri tis, mas ti tis, çev re sel stres, hata lı bes le me ve sü rü yö ne tim ha ta la rı ke to zis le bir lik te sey re den ve ke to zi se ne den ola bi len önem li pre dis po zan fak tör ler dir. 1,18,54 ABO MA SUM DEP LAS MAN LA RI (LDA-RDA) Abo ma sum dep las ma nı, ka rın boş lu ğu nun ta ba nın da yer alan abo ma su mun gaz ve sı vı ile do la rak, so la ve yu ka rı (LDA) ya da sa ğa ve yu ka rı (RDA) yön de yer de ğiş tir - me si ile ka rak te ri ze du ru mu ta nım lar. Abo ma sum deplas man la rı na özel lik le yük sek ve rim li süt sı ğır la rın da lak tas yo nun ilk dö ne min de yay gın ola rak rast la nır. 55,56 Abo ma sum dep las man la rı nın yak la şık %80 i do ğu mu taki ben ilk bir ay içe ri sin de mey da na gel mek te dir. Bu nun - la bir lik te her han gi bir za man da da ge li şe bi lir. LDA vaka la rı na, RDA ve tor si yon va ka la rı na gö re da ha sık rastla nır. 1,57 Eti yo lo ji si tam ola rak ay dın la tı la ma mış ol mak la bir lik te 9,55,58 mul ti fak tö ri yel bir has ta lık tır. Pe ri par tu ri - ent dö nem FL ile ya kın iliş ki li ol du ğu bir çok araş tı rı cı ta ra fın dan ra por edil miş tir. 8,17,25,59 (bkz. Sevinç M. Sütçü ineklerde doğum felcinin karaciğer yağlanması ile ilgisi. Doktora Tezi. SÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya 1994) RE TEN Sİ YO SE KUN Dİ NA RUM Do ğu mun üze rin den 24 sa at geç me si ne rağ men fö tal mem bran la rın atı la ma mış ol ma sı du ru mu re ten si yo sekun di na rum ola rak ta nım la nır. 1 Abort, güç doğum, hipo kal se mi, ikiz do ğum, yük sek çev re ısı sı, iler le miş yaş, pre ma tu re do ğum lar ve ya do ğu mun uya rıl ma sı ve ba zı nut ris yo nel fak tör ler re ten si yo se kun di na rum in si dan - sı nı art tı rır. 60 Ku ru dö nem ba kım ve bes le me ha ta la rı - nın hi po kal se mi, re ten si yo se kun di na rum, abo ma sum dep las man la rı, met ri tis ve ya en do met ri tis gi bi has ta - lık la rın ge li şi mi ne ne den ola bi le ce ği bil di ril mek te - dir. 1,21,61 Ka ne e ne ve ark., 62 ener ji ye ter siz li ği ile iliş ki li me ta bo lik olay la rın re ten si yo se kun di na rum ve do la yı - sıy la met ri tis ge liş me ris ki ni art tır dı ğı nı ra por et miş tir. Re ten si yo se kun di na rum ol gu la rı da met ri tis, se kun der ke to zis ve mas ti ti sin gö rül me in si dan sı nı art tır mak ta - dır. 1,21 Re ten si yo se kun di na rumlu hay van lar da % 36.89±7.75 ora nın da ka ra ci ğer yağ lan ma sı ra por edilmiş tir. 20 Re ten si yo se kun di na rum FL ile ya kın iliş ki li - dir. PERİPARTURİENT DÖNEM HASTALIKLARIN KARACİĞER FONKSİYONU ÜZERİNE ETKİSİ Ka ra ci ğer test le ri me ta bo lik has ta lık la rın ge li şi mi nin önce den tah mi nin de, pe ri par tu ri ent dö nem has ta lık la rın ta nı sın da, rep ro dük tif per for man sı nın ve hay va nın nutris yo nel du ru mu nun de ğer len di ril me sin de kul la nıl mak - ta dır. 20,63 (bkz. Enver N. Yüksek süt verimli ineklerde gebelik ve laktasyon dönemlerinde metabolik profildeki değişiklikler. Doktora Tezi, SÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya 1999) Ka ra ci ğer test le ri ile hay van la rın ku ru dö nem den iti ba ren lak tas yo nun so nu na ka dar olan süreç te ih ti yaç la rı tes pit edi le bi lir ve dü zen le ne bi lir. Özellik le, pre ve post par tum dev re de me ta bo lik pro fil de ki de ği şim ler ve bun la rın ve ri me kat kı sı dü zen li ola rak kon trol edil me li dir. 64 (bkz. Enver N. Yüksek süt verimli ineklerde gebelik ve laktasyon dönemlerinde metabolik profildeki değişiklikler. Doktora Tezi, SÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya 1999) Bu şekil de pe ri par tu ri ent dö - nem has ta lık lar kon trol al tı na alı na bi lir. Turkiye Klinikleri J Vet Sci 2011;2(2) 133

4 Turan CİVELEK SÜT SIĞIRLARINDA PERİPARTURİENT DÖNEM HASTALIKLAR VE KARACİĞER FONKSİYONU ÜZERİNE ETKİLERİ Süt sı ğır la rın da pe ri par tu ri ent dö nem de göz le nen me ta bo lik has ta lık la rın bir ço ğu ka ra ci ğer me ta bo liz ma - sı ile ya kın iliş ki li dir. Bu ne den le, bu tip has ta lık la rın geli şim sü re cin de ka ra ci ğer fonk si yon la rın da önem li ak sa ma lar mey da na ge lir. Ka ra ci ğer me ta bo liz ma sı, ka raci ğer fonk si yon test le ri ve/ve ya me ta bo lik pro fil test le ri ile de ğer len di ri lir. Bu nun la bir lik te fonk si yon test le ri bes len me ye, böl ge ve ik lim fark lı lık la rı na, hay van ırkla rı na, süt ve ri mi ne, lak tas yon sa yı sı na ve sü rü yö ne ti - mi ne bağ lı ola rak de ği şim gös te re bil mek te dir Kan me ta bo lit le ri ve ya en zim öl çüm le ri nin, kli nik ve subk li nik me ta bo liz ma has ta lık la rı nın er ken ta nı ve teş hi sin de fay da lı ol du ğu, an cak ka ra ci ğer yağ lan ma sı - nın teş hi sin de la bo ra tu var bul gu la rın tek ba şı na ye ter li ol ma dı ğı bil di ril miş tir. 1,65,67 Ka ra ci ğer bi yop si le ri nin alına rak his to pa to lo jik ola rak de ğer len di ril me si ge rek ti ği ra por edil miş tir. 36 FL li sı ğır lar da me ta bo lik tab lo da önem li de ği şik - lik ler mey da na ge lir. Ka ra ci ğer yağ lan ma sı so nu cu me tabo lik fa a li yet ler aza lır. Kan se ru mun da en zim ak ti vi te le ri nin öl çü mü FL de di ag nos tik amaç lı kul la nı - la bi lir. 1,45,47,68 Sı ğır lar da ba zı bi yo kim ya sal test le rin (se - rum AST, GGT, gli koz, to tal bi li ru bin, trig li se rit, ko les te rol) sen si ti vi te, spe si fi te ve doğ ru lu ğu de ğer len - di ril miş ve ka ra ci ğe ri nor mal hay van lar da bi yo kim ya sal ana liz le rin sen si ti vi te si %1.7, spe si fi te si %95.3, doğ ru lu - ğu %45.6; ha fif şid det li ka ra ci ğer yağ lan ma lı hay van lar - da bi yo kim ya sal ana liz le rin sen si ti vi te si %42.9, spe si fi te si %73, doğ ru lu ğu %67.5; or ta şid det li ka ra ci ğer yağ lan ma lı hay van lar da bi yo kim ya sal ana liz le rin sen si - ti vi te si %66.7, spe si fi te si %73, doğ ru lu ğu %70.6; şid det - li ka ra ci ğer yağ lan ma lı hay van lar da ise bi yo kim ya sal ana liz le rin sen si vi te si %70, spe si fi te si %73, doğ ru lu ğu %72.4 ola rak tes pit edil miş tir. 69 FL li sı ğır lar da, li pop ro te in le rin kon san tras yo nu - nun azal dı ğı bil di ril mek te dir. 70 Bu nun ya nın da, to tal koles te rol, LDL, VLDL ve apo li pop ro te in kon san tras yon la rı da dü şük tür. 4,20,22,33,59 Şid det li FL ol gu la rın da, LDL konsan tras yon la rın da ki be lir gin dü şü şün te mel ne de ni, apo A-I ta şı yan li pop ro te in kon san tras yo nun da ki azal ma - dır. 33,59 Di ğer ne den ler ara sın da VLDL sek res yo nun da ki dü şüş, VLDL nin LDL ye dö nü şü mün de ki ak sa ma ve azal ma sa yı la bi lir. FL ge li şi mi ne ne den olan he pa tik trigli se rit akü mü las yo nu nun he pa tik HDL sek res yo nu nu da bo za bi le ce ği bil di ril mek te dir. 4 Li pop ro te in le rin ya pı sın - da bu lu nan kom po nent ler den (trig li se rit, fos fo li pit ler, ko les te rol, apop ro te in ler) bir ve ya bir ka çı li pop ro te in sen te zin de ki bu ak sa ma dan so rum lu ola bi lir. 59 Se rum da - ki ko les te rol li pop ro te in le rin bir kom po nen ti dir ve yağlan ma lar da se rum ko les te rol dü zey le rin de ki düş me, hepa tik li pop ro te in sek res yon ka pa si te sin de ki azal ma nın bir gös ter ge si dir. 29 Bu nun la bir lik te, FL ol gu la rın da se - rum trig li se rit ve ko les te rol kon san tras yon la rın da ki deği şim le rin tu tar lı ol ma dı ğı nı bil di ren ya yın lar da mev cut tur. 71 Ka ra ci ğer has ta lık la rın da pro te in, özel lik le de al bu - min sen te zi ak sar. 14 Pro te in sen te zin de ki ak sa ma baş lı ca se rum al bu min kon san tras yo nun da ki dü şüş le ken di ni bel li eder. 4 He pa tik has ta lı ğın şid de tin de ki ar tış la bir lik - te plaz ma al bu min kon san tras yo nu nun düş tü ğü bil di ril - miş tir. 52 Hi po al bu mi ne mi kro nik ka ra ci ğer has ta lıkla rın da göz le nen en te mel bul gu dur. Ka ra ci ğer fonk si yo - nu nun de ğer len di ril me sin de se rum al bu min fay da lı bir kri ter dir. Bu bağ lam da, sı ğır lar da al bu min se vi ye le rin de dü şüş le re ka ra ci ğer yet mez li ği ol gu la rın da sık lık la rastlan dı ğı, an cak al bu min kon san tras yo nun da ki azal ma nın FL ol gu la rı için ti pik bir bul gu ol ma dı ğı da bil di ril mek - te dir. 32 Bu nun la bir lik te, sı ğır lar da FL ol gu la rı nın çe kir - dek li en dop las mik re ti ku lum da ha sa ra ne den ola rak, ka ra ci ğer pro te in sen te zi ni en gel le di ği ve so nuç ola rak, se rum al bu min kon san tras yon la rı nın FL ile iliş ki li ola rak azal dı ğı ra por edil miş tir. 71 FL li hay van lar da yağ lan ma - nın şid de ti ne bağ lı ola rak to tal pro te in ve al bu min konsan tras yon la rı nın azal dı ğı bil dir ilmek te dir. (bkz. Sevinç M. Sütçü ineklerde doğum felcinin karaciğer yağlanması ile ilgisi. Doktora Tezi. SÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya 1994) Ben zer şekil de, se rum al bu - min kon san tras yon la rı nın or ta şid det li FL ol gu la rın da önem li de re ce de azal dı ğı da ra por edil miş tir. 72 Bu za ğı la - ma son ra sı, özel lik le süt ve ri mi yük sek sı ğır lar da, süt prote i ni ih ti ya cı nın kar şı lan ma sı için pro te in le re du yu lan ge rek si nim de bir ar tış şekil le nir. 14 Bu du rum, se rum prote in kon san tras yon la rın da ki azal ma nın ne den le ri ara sın - da sa yı la bi lir. Se rum al bu min ve gli koz kon san tras yon la rın da ki azal ma la ra dik kat le yak la şıl ma sı ge rek mek le bir lik te, albu min ve gli koz ka ra ci ğer sen tez ye te ne ği ni gös te ren iki önem li pa ra met re dir. Sı ğır lar da FL de kan gli koz kon san - tras yo nu dü şük tür. 1,4, (bkz. Sevinç M. Sütçü ineklerde doğum felcinin karaciğer yağlanması ile ilgisi. Doktora Tezi. SÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya 1994) Hi pog li se mi, sı ğır lar da şid det li FL için spe si fik ve belir gin bir bul gu dur. Gli koz kon san tras yo nun da ki bu azalma nın te me lin de, sı ğır lar da ki dep re sif du ru mun kat kı sı nın bu lun du ğu bil di ril miş tir. Se rum gli koz kon san - tras yo nu şid det li FL de, or ta ve ya ha fif şid det li FL ol gu la - rı na gö re önem li de re ce de dü şük tür. 32 Bu nun la bir lik te, ka ra ci ğer ener ji me ta bo liz ma sı ve di ğer me ta bo liz ma lar Turkiye Klinikleri J Vet Sci 2011;2(2)

5 SÜT SIĞIRLARINDA PERİPARTURİENT DÖNEM HASTALIKLAR VE KARACİĞER FONKSİYONU ÜZERİNE ETKİLERİ Turan CİVELEK da önem li bir rol oy na ma sı na rağ men, glikoz kon san tras - yo nun da ki bu de ği şim ler bir he pa tik has ta lı ğın var lı ğı nı spe si fik ola rak doğ ru la maz. 39 He pa tik en zim le rin se rum ak ti vi te öl çü mü, FL nin ve iliş ki li has ta lık la rın de ğer len di ril me si açı sın dan fayda lı ol mak la bir lik te, ya ra rı sı nır lı dır. 32,64,73 AST, or ni tin de kar bok si laz ve sor bi tol de hid ro ge naz ka ra ci ğer ha sa rı ve ka ra ci ğer trig li se ri ti ile po zi tif iliş ki li he pa tik en zim - ler dir. 1 Bu nun la bir lik te, se rum AST ak ti vi te si di ğer enzim ler içe ri sin de FL nin de ğer len di ril me sin de kul la nı la bi le cek en iyi pa ra met re dir. (bkz. Sevinç M. Sütçü ineklerde doğum felcinin karaciğer yağlanması ile ilgisi. Doktora Tezi. SÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya 1994) Ka ra ci ğer yet mez li ği ve ha sa rı ol gu la rın da AST se rum ak ti vi te si önem li de re ce yük se - lir. 51 Bu nun ya nı sı ra, AST nin FL için spe si fik bir en zim ol du ğu, an cak fark lı do ku ak ti vi te le ri ne de niy le AST sevi ye le rin de ki ar tı şa dik kat le yak la şıl ma sı ge rek ti ği de ra - por edil miş tir. 74 AST en zim ak ti vi te sin de ki ar tış, ka ra ci ğe re yağ in fil tras yo nu ile doğ ru oran tı lı dır. 14,39 Di - ğer en zim ler için böy le bir oran tı tes pit edi le me miş tir. 14 AST, sa de ce he pa tik do ku ya spe si fik bir en zim de ğil dir. GGT ise ka ra ci ğer do ku su için da ha spe si fik ol ma sı na rağ men, GGT se rum ak ti vi te si ve FL ara sın da ki ko re las - yon kuv vet li de ğil dir. 75 Bu nun la bir lik te, ka ra ci ğer hasa rı ol gu la rın da AST ile bir lik te GGT en zim ak ti vi te le rin de de bir ar tı şın ol du ğu bil di ril miş tir. 51 AST ak ti vi te le rin de, kas do ku ha ra bi ye ti ne bağ lı ar tış la rın ola bi le ce ği de unu tul ma ma lı dır. 32 Bu gi bi du rum lar da AST ak ti vi te si nin CK ve GGT gi bi di ğer pa ra met re ler le bir lik te de ğer len dir me si ge re kir. AST ve GGT ak ti vi te - le ri nin be ra ber ar tı şı şid det li FL yi gös te rir. 52 Çe şit li araş tı rı cı lar se rum ko les te rol kon san tras yo - nu ile ka ra ci ğer yağ kon san tras yo nu nun ters oran tı lı oldu ğu nu ve bu du ru mun ka ra ci ğe rin li pop ro te in sen tez ve sek res yon ka bi li ye tin de ki bo zul ma yı yan sıt tı ğı nı bildir mek te dir. 1,4,29,48,64,68 (bkz. Enver N. Yüksek süt verimli ineklerde gebelik ve laktasyon dönemlerinde metabolik profildeki değişiklikler. Doktora Tezi, SÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya 1999) FL li sı ğır lar da kan ko les te - rol kon san tras yo nu ge nel lik le dü şük tür. Se rum ko les te - ro lü nün ya nı sı ra, trig li se rit, ko les te rol es ter le ri, fos fo li pit kon san tras yon la rı da azal mış tır. 4 Bu nun la birlik te, FL ge li şi mi nin er ken dö nem le rin de fos fo li pit ve ko les te rol se vi ye le rin de de ği şik lik göz len mez. 76 Ka ra ci - ğer ko les te rol ve fos fo li pit se vi ye sin de ki azal ma nın muhte mel ne de ni ka ra ci ğer yağ in fil tras yo nu dur. 77 Ba zı sı ğır lar da or ta şid det li FL ol gu la rın da se rum ko les te rol kon san tras yon la rın da ki dü şüş, ka ra ci ğer sen tez ve sekres yon ka bi li ye tin de ki azal ma yı yan sı ta bi lir. 72 Şid det li ka ra ci ğer yağ lan ma sı ol gu la rın da, se rum ko les te rol dü ze - yi aşı rı şekil de dü şer. (bkz. Sevinç M. Sütçü ineklerde doğum felcinin karaciğer yağlanması ile ilgisi. Doktora Tezi. SÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya 1994) Plaz ma bi li ru bin öl çüm le ri he pa tik yağ in fil tras yo nu de re ce si ni gös te ren fay da lı bir in di ka tör dür. 78 Ka ra ci ğer ha sa rı ve FL ol gu la rın da plaz ma to tal bi li ru bin kon san - tras yon la rın da ar tış ol du ğu bil di ril miş tir. 51 Plaz ma bi li ru - bin kon san tras yo nun da ki ar tış, plaz ma ya bi li ru bin gi ri şin de ki ar tı şa ve ya do la şım dan uzak laş tı rıl ma da ki azalı şa bağ lı dır. Se rum to tal bi li ru bin kon san tras yon la rı şiddet li FL ol gu la rın da, ha fif ve ya or ta şid det li FL ol gu la rı na gö re önem li de re ce de ar tar. Bu nun la bir lik te, yük sek se - rum to tal bi li ru bin kon san tras yon la rı nın şid det li FL olgu la rı için spe si fik ve du yar lı ol ma dı ğı da bil di ril miş tir. 39 Ba zı tür ler de kan saf ra asi di kon san tras yon la rı da ka ra ci - ğer fonk si yo nu nun de ğer len di ril me sin de fay da lı dır. To tal bi li ru bin ve plaz ma saf ra asi di kon san tras yon la rı ile kara ci ğer yağ in fil tras yon de re ce si ara sın da po zi tif ko re las - yon ol du ğu da bil di ril mek te dir. 22 Bu so nuç lar yağ in fil tras yo nu nun ka ra ci ğe rin en do tok sin ve hor mon elimi nas yon ye te ne ğin de azal ma ya ne den ol du ğu nun bir kanı tı dır. Se rum bi li ru bin kon san tras yon la rı, al ka len fos fa taz, lak tat de hid ro ge naz ve as par tat ami not rans fe raz ak ti vi te le rin de ki ar tış, ka ra ci ğer trig li se rit bi ri ki mi nin kara ci ğer ha sa rı ve/ve ya azal mış ka ra ci ğer fonk si yo nu ile iliş ki li ol du ğu nu or ta ya ko yar. 22,79 Ke to zis ve FL ol duk ça ya kın iliş ki li has ta lık lar dır. FL de ol du ğu gi bi, ke to zis ge li şi mi ile bir lik te de hi pog - li se mi or ta ya çı kar. 39,80 Pri mer ke to zis ol gu la rın da kan gli koz kon san tras yo nu dü şer. Pri mer ke to zis te sık lık la, ka ra ci ğer gli ko je nin de tü ken me ve ka ra ci ğe re yağ in fil - tras yo nu göz le nir. 52 Se kun der ke to zis ol gu la rın da ise bu dü şüş çok ha fif tir. Se kun der ke to zis ol gu la rı nın bir ço - ğun da glikoz kon san tras yo nu nun re fe rans de ğer le rin üze rin de ve ya nor mal sı nır lar da ol du ğu bil di ril miş tir. 51 Ad re nal, gli ko kor ti ko id ve an ti in sü lin et ki ne de niy le sık lık la hi perg li se mi şekil le ne bi lir. Bu ne den le plaz ma gli koz kon san tras yon la rı dik kat le yo rum lan ma lı dır. 52 Süt sı ğır la rın da ke to zis ol gu la rın da ge nel lik le hi pog li se mi ge liş mek le bir lik te, hi perg li se mik ke to tik sı ğır la rın varlı ğı da bil di ril miş tir. 81 Ke to zis (kli nik ve subk li nik) ol gu la rın da se rum AST ak ti vi te si ve to tal bi li ru bin kon san tras yo nu nun art tı ğı bil di ril mek te dir. 45,82 To tal bi li ru bin kon san tras yon la rı sığır lar da pri mer ke to zis ol gu la rın da ve ge be lik te art mak - ta dır. 52 Kli nik ke to zis ol gu la rın da AST ak ti vi te sin de ki Turkiye Klinikleri J Vet Sci 2011;2(2) 135

6 Turan CİVELEK SÜT SIĞIRLARINDA PERİPARTURİENT DÖNEM HASTALIKLAR VE KARACİĞER FONKSİYONU ÜZERİNE ETKİLERİ ar tış, subk li nik ke to zis ol gu la rıy la kar şı laş tı rıl dı ğın da da - ha faz la dır. 82 AST ak ti vi te le rin de be lir gin ar tış göz le nen va ka lar da dü şük AST en zim se vi ye le riy le kar şı laş tı rıl dı - ğın da, ke to zis ge li şim ris ki nin or ta la ma ye di kat art tı ğı ra por edil miş tir. 74 Ke to zis te se rum trig li se rit, ko les te rol ve fos fo li pit kon san tras yon la rı ise azal mış tır. 5 BSP atı lım sü re si uzar. Lö ko sit mik ta rı ise aza lır. 45 Abo ma sum dep las ma nı va ka la rın da ka ra ci ğer de deği şen de re ce ler de yağ in fil tras yo nu nun ol du ğu ve va ka - la rı nın bir ço ğun da şid det li FL ge liş ti ği be lir til mek te dir. Bu ne den le abo ma sum dep las man lı sı ğır lar da FL ile ilişki li ola rak de ği şen de re ce ler de ka ra ci ğer fonk si yon bozuk luk la rı or ta ya çı ka bi lir. 12,15 Abo ma sum dep las ma nı va ka la rın da glikoz kon san - tras yo nu ile il gi li ve ri ler ha len tar tış ma lı dır. Çün kü se - rum gli koz kon san tras yo nu dep las ma nın sa ğa ya da so la ol ma sı na ve ge çi şin olup ol ma ma sı na gö re de ği şe bil - mek te dir. Se vinç ve ark. 25 abo ma sum dep las man lı sı ğır - lar da se rum gli koz kon san tras yo nu nun sağ lık lı sı ğır la ra gö re de ği şik lik gös ter me di ği ni bil dir me si ne rağ men, Muyl le ve ark. 15 ile As lan ve ark. 17 abo ma sum dep las - man la rı nın hi perg li se mi ile bir lik te sey ret ti ği ni ve kan glikoz kon san tras yon la rın da ki ar tı şın te me lin de stres sonu cu sa lı nan en do jen kor ti zo lün gli ko ne o ge ne zi si uyarma sı nın yat tı ğı nı bil dir miş ler dir. Hi perg li se mi nin de re ce si ka ra ci ğer gli ko jen mik ta rı na bağ lıy ken, ka ra ci - ğer trig li se ri tin den ve sı ğı rın ke to tik ak ti vi te sin den bağım sız dır. 15 Nor mal ka ra ci ğer gli ko jen mik ta rı na sa hip sı ğır lar da kan gli koz se vi ye si, dü şük ka ra ci ğer gli koz mik ta rı na sa hip sı ğır la ra gö re da ha yük sek tir. Çün kü hiperg li se mi, hi pe rin su li ne mi du ru mun da ge liş mek te dir. İnsü lin ise kan gli koz dü ze yin den ba ğım sız ola rak aboma sal bo şal ma yı dep re se eder. 15 Bu nun la bir lik te şid det - li FL nin her za man ka ra ci ğer gli ko je ni nin tü ke til me siy le iliş ki li ol du ğu da unu tul ma ma lı dır. 77 So la abo ma sum dep las ma nı (LDA) va ka la rı nın bir ço ğun da he mog ram da de ği şik lik göz len mez ken, sa ğa abo ma sum dep las ma nı (RDA) ve tor si yon ol gu la rın da de hid ras yon ve me ta bo lik tab lo da de ği şik lik ler var dır. Abo ma sum dep las ma nı va ka la rın da se rum trig li se rit, koles te rol ve fos fo li pit kon san tras yon la rın da ise azal ma görü lür. 5 Abo ma sum dep las man lı sı ğır lar da se rum AST ve GGT kon san tras yon la rın da ise önem li de re ce de ar tış la - rın ol du ğu bil di ril mek te dir. 25 Re ten si yo se kun di na rum lu sı ğır lar da se rum trig li - se rit kon san tras yon la rı dü şük tür. To tal ko les te rol ve fosfo li pit kon san tras yon la rın da ki dü şüş ler ise önem siz dir. Re ten si yo se kun di na rum ve FL, se rum li pit kon san tras - yo nun da ki de ği şik lik ler açı sın dan son de re ce ben zer dir. Ke to zis ile re ten si yo se kun di na ru mun da ya kın iliş ki li ol du ğu bil di ril miş tir. 5 Re ten si yo se kun di na ru mun eti yo lo jik me ka niz ma - sı, di yet le iliş ki li ka ra ci ğer has ta lık la rı ve yük sek plaz ma GGT ve üre kon san tras yon la rı ile ya kın iliş ki li dir. Reten si yo se kun di na rum lu süt sı ğır la rın da plaz ma glikoz se vi ye le rin de dü şüş ler göz le nir. Sı ğır lar da re ten si yo sekun di na rum ol gu la rı nın in si dan sı nın or ta ya kon ma sın - da fay da la nı la bi le cek üç te mel in di ka tör var dır. Bun lar; kan gli koz kon san tras yo nu, do la şım da ki erit ro sit ve mono sit sa yı la rı dır. Do ğum anın da dü şük kan gli koz konsan tras yon la rı na sa hip hay van lar da, iler le yen sa at ler de re ten si yo se kun di na rum ge liş ti ği bil di ril miş tir. Bu nun la bir lik te kan glikoz kon san tras yo nu re ten si yo se kun di - na ru mun eti yo lo jik me ka niz ma sı için pri mer ayırt edi ci fak tör de ğil dir. 83 FL ve iliş ki li has ta lık la rın ta nı sın da ru tin ola rak uygu la nan ve yu ka rı da bah se di len bi yo kim ya sal pa ra met - re le rin ya nın da, son za man lar da, apo li pop ro te in (apo B-100, apo A-I, apo C-II I) kon san tras yon la rı öl çü mü nün önem li ol du ğu bil di ril mek te dir. 10,19,31 Pe ri par tu ri ent dönem de gö rü len FL, ke to zis, abo ma sum dep las man la rı, hi po kal se mi, dow ner cow ve re ten si yo se kun di na rum gi - bi has ta lık lar da se rum apo B-100 kon san tras yon la rın da be lir gin dü şüş ler tes pit edil miş tir. 5,18-20,31,34,71 Bu has ta lık - lar da se rum apo B-100 kon san tras yon la rı nın önem li ölçü de dü şük ol du ğu gö rül mek te dir (56 ± 8 μg/ml). Yu ka rı da be lir ti len has ta lık lar yö nün den de ğer len di ri - len sı ğır la rın %45 in de se rum apo B-100 kon san tras yon - la rı 100 μg/ml in al tın da bu lun muş tur. 34 Oi ka wa ve ark., 5 ke to zis ve abo ma sum dep las ma nı gi bi has ta lık la rın er - ken ta nı sın da apo B-100 kon san tras yon la rı nın be lir len - me si nin fay da lı ol du ğu nu bil dir mek te dir. Süt sı ğır la rın da FL ve me ta bo lik du ru mun de ğer - len di ril me sin de se rum in sü lin, TAG, NE FA ve BHBA ölçüm le ri de çok de ğer li bil gi ler sağ lar. SONUÇ Pe ri par tu ri ent dö nem üze rin de önem le du rul ma sı ge re - ken ve hay va nın ve rim le il gi li özel lik le ri ni di rekt ola rak et ki le yen bir sü reç tir. Bu dö nem de or ta ya çı kan me ta - bo lik ve rep ro dük tif sis tem has ta lık la rı nın, ka ra ci ğer yağ lan ma sı nı şid det len dir di ği ve bir has ta lı ğın di ğe ri nin or ta ya çı kı şın da önem li rol oy na dı ğı vur gu lan mak ta dır Turkiye Klinikleri J Vet Sci 2011;2(2)

7 SÜT SIĞIRLARINDA PERİPARTURİENT DÖNEM HASTALIKLAR VE KARACİĞER FONKSİYONU ÜZERİNE ETKİLERİ Turan CİVELEK Süt sı ğır la rın da FL nin abo ma sum dep las ma nı, ke to zis, re ten si o se kun di na rum, hi po kal se mi, dow ner cow, metri tis ve mas ti tis gi bi me ta bo lik ve rep ro dük tif sis tem hasta lık la rı ile ya kın iliş ki li ol du ğu ve bu has ta lık lar la bir lik te sey ret ti ği bir çok araş tı rı cı ta ra fın dan ra por edilmiş tir Bi yo kim ya sal pa ra met re ler pe ri par tu ri ent dö nem has ta lık la rın ve me ta bo lik du ru mun de ğer len di ril me - sin de ol duk ça fay da lı dır. Bu nun la bir lik te, bi rey sel de ğişik lik ler ne de niy le, bi yo kim ya sal pa ra met re le rin ka ra ci ğer bi yop si ana liz le ri ile bir lik te yo rum lan ma sı öne ri lir. 1. Gilbert OR, Gyles CL, Perry TW, et al. Metabolic disorders. The Veterinary Merck Manual. 8thed. In: Aiello SE, Mays A, eds. USA: Merck & Co Inc; p Klerx HJ, Smolders EAA. Herd and cow random variation in models of interrelationships between metabolic and reproductive disorders in high yielding multiparous Holstein dairy cattle in The Netharlands. Livestock Production Science 1997;52(1): Drackley JK. Biology of dairy cows during the transition period: the final frontier? J Dairy Sci 1999;82(11): Katoh N. Relevance of apolipoproteins in the development of fatty liver and fatty liver related peripartum diseases in dairy cows. J Vet Med Sci 2002;64(4): Oikawa S, Katoh N. Reduced concentrations of apolipoproteins B-100 and A-I in serum from cows with retained placenta. Can J Vet Res 1997;61(4): Sevinç M, Başoğlu A, Öztok İ, Sandıkçı M, Birdane FM. The clinical-chemical parameters serum lipoproteins and fatty infiltration of liver in ketotic cows. Merck & Co Inc,. Tr J Vet Anim Sci 1998;22(5): Grummer RR. Etiology of lipid reated metabolic disorders in peripartuirent dairy cows. J Dairy Sci 1993;76(12): Oikawa S, Katoh N, Kawawa F, Ono Y. Decreased serum apolipoprotein B-100 and A-I concentrations in cows with ketosis and left displacement of the abomasum. AJVR 1997;58(2): Cameron RE, Dyk PB, Herdt TH, Kaneene JB, Miller R, Bucholtz HF, et al. Dry cow diet, management and energy balance as risk factors for displaced abomasum in high producing dairy herds. J Dairy Sci 1998;81(1): Katoh N, Nakagawa-Ueta H. Concentrations of apolipoprotein C-IIIin healthy cows during the peripartum period and cows with milk fever. J Vet Med Sci 2001;63(6): Jorritsma R, Jorritsma H, Schukken YH, Bartlett PC, Wensing T, Wentink GH. Prevalence and indicators of postpartum fatty infiltration of liver in nine commercial dairy herds KAYNAKLAR in the Netherlands. Livestock Production Science 2001;68(1): Holtenius VP, Niskanen R. Leberzellverfettung bei kühen mit labmagenverlagerung (Fatty changes of the liver cells in cows with abomasal displacement). Dtsch Tierärztl Wschr 1985;92: Avidar Y, Bogin E, Soback S. Fatty liver syndrome in farm animals-biochemical and pharmacological aspects. Isr J Vet Med 1986;42(4): Bogin E, Avidar Y, Merom M, Soback S, Brenner G. Biochemical changes associated with the fatty liver syndrome in cows. J Comp Path 1988;98(3): Muylle E, Van Den Hende C, Sustronck B, Deprez P. Biochemical profiles in cows with abomasal displacement estimated by blood and liver parameters. J Vet Med A 1990;37(4): Ruckebusch Y, Phaneuf LP, Dunlop R. Physiology of Small and Large Animals. Philadelphia, Hamilton: BC Decker, Inc; Aslan V, Ok M, Boydak M, Şen İ, Birdane FM, Alkan F. Süt ineklerinde abomasum deplasmanlarının yağlı karaciğer sendromu ile ilgisi. Vet Bil Derg 1997;13(2) Yamamoto M, Nakagawa-Ueta H, Katoh N, Oikawa S. Decreased concentration of serum apolipoprotein C-III in cows with fatty liver, ketosis, left displacement of the abomasum, milk fever and retained placenta. J Vet Med Sci 2001;63(3): Oikawa S, Katoh N. Decreases in serum apolipoprotein B-100 and A-I concentrations in cows with milk fever and downer cows. Can J Vet Res 2002;66(1): Civelek T, Sevinç M. Sütçü sığırların peripartuirent dönem hastalıklarında serum apolipoprotein B-100 konsantrasyonları. Veteriner Bilimleri Dergisi 2003;19(1-2): Erb HN, Grohn YT. Epidemiology of metabolic disorders in the periparturient dairy cow. J Dairy Sci 1988;71(9): Rukkwamsuk T, Kruip TA, Wensing T. Relationship between overfeeding and overconditioning in the dry period and the problems of high producing dairy cows during the postparturient period. Vet Quart 1999;21(3): McDougall S. Effects of periparturient diseases and conditions on the reproductive performance of New Zealand dairy cows. N Z Vet J 2001;49(2): Herdt TH. Ruminant adaptation to negative energy balance: Influences on the etiology of ketosis and fatty liver. Vet Clin North Am Food Anim Pract 2000;16(2): Sevinç M, Ok M, Başoğlu A. Liver function in dairy cows with abomasal displacement. Revue Méd Vét 2002;153(7): Başoğlu A, Sevinç M, Birdane FM, Boydak M. Efficacy of sodium borate in the prevention of fatty liver in dairy cows. J Vet Intern Med 2002;16(6): Holtenius P. Hormonal regulation related to the development of fatty liver and ketosis. Acta Vet Scand 1993;89(Suppl): Drackley JK, Overton TR, Douglas GN. Adaptations of glucose and long chain fatty acid metabolism in liver of dairy cows during the periparturient period. J Dairy Sci 2001;84(Suppl): Wentink GH, Rutten VP, van den Ingh TS, Hoek A, Müller KE, Wensing T. Impaired spesific immunoreactivity in cows with hepatic lipidosis. Vet Immunol Immunopathol 1997; 56(1-2): Drackley JK. Biology of dairy cows during the transition period: the final frontier? J Dairy Sci 1999;82(11): Katoh N, Oikawa S, Oohashi T, Takahashi Y, Itoh F. Decreases of apolipoprotein B-100 and A-I concentrations and induction of haptoglobin and serum ammyloid in nonfed calves. J Vet Med Sci 2002;64(1): Sevinç M, Başoğlu A, Birdane FM, Boydak M. Liver function in dairy cows with fatty liver. Revue Méd Vét 2001;152(4): Mazur A, Marcos E, Rayssiguier Y. Plasma lipoproteins in dairy cows with naturally occuring severe fatty liver: Evidence of alteration in the distribution of apo A-I containing lipoproteins. Lipids 1989;24(9): Turkiye Klinikleri J Vet Sci 2011;2(2) 137

8 Turan CİVELEK SÜT SIĞIRLARINDA PERİPARTURİENT DÖNEM HASTALIKLAR VE KARACİĞER FONKSİYONU ÜZERİNE ETKİLERİ 34. Itoh H, Tamura K, Motoi Y, Kawawa F. Serum apolipoprotein B-100 concentrations in healty and diseased cattle. J Vet Med Sci 1997;59(7): Gaal T, Reid IM, Collins RA, Roberts CJ, Pike BV. Comparison of biochemical and histological methods of estimating fat content of liver of dairy cows. Res Vet Sci 1983;34(2): Haass CL, Eness PG. Bovine fatty liver syndrome. Iowa state Veterinarian 1984;46(2): Andrews AH, Laven R, Maisey I. Treatment and control of an outbreak of fat cow syndrome in a large dairy herd. Vet Rec 1991;129(10): Yoshino K, Katoh N, Takahashi K, Yuasa A. Purification of a protein from serum of cattle with hepatic lipidosis, and identification of the protein as haptoglobin. Am J Vet Res 1992;53(6): Cebra CK, Garry FB, Getzy DM, Fettman J. Hepatic lipidosis in anorectic, lactating holstein cattle: A retrospective study of serum biochemical abnormalities. J Vet Intern Med 1997;11(4): Grummer RR, Bertics SJ, LaCount DW, Snow JA, Dentine MR, Stauffacher RH. Estrogen induction of fatty liver in dairy cattle. J Dairy Sci 1990;73(6): Holter JB, Slotnick MJ, Hayes HH, Bozak CK, Urban WE, McGilliard ML. Effect of prepartum dietary energy on condition score, postpartum energy, nitrogen partitions, and lactation production responses. J Dairy Sci 1990;73(12): Pullen DL, Liesman JS, Emery RS. A species comparison of liver slice synthesis and secretion of triacylglycerol from nonesterified fatty acids in media. J Anim Sci 1990;68(5): Zurek E, Foxcroft GR, Kennedy JP. Metabolic status and interval of first ovulation in post partum dairy cows. J Dairy Sci 1995;78(9): Senatore EM, Butler WR, Oltanacu PA. Relationships between energy balance and postpartum ovarian activity and fertility in first lactation dairy cows. Anim Sci 1996;62(1): Veenhuizen JJ, Drackley JK, Richard MJ, Saderson TP, Miller LD, Young JW. Metabolic changes in blood and liver during development and early treatment of experimental fatty liver and ketosis in cows. J Dairy Sci 1991;74(12): Cook NB, Ward WR, Dobson H. Concentrations of ketones in milk in early lactation, and reproductive performance of dairy cows. Vet Rec 2001;148(25): Gerloff BJ. Dry cow managment for the prevention of ketosis and fatty liver in dairy cows. Vet Clin North Am Food Anim Pract 2000;16(2): Gaal T, Roberts CJ, Reid IM, Dew AM, Copp CM. Blood composition and liver fat in post parturient dairy cows. Vet Rec 1983;113(3): Gröhn YT, Eicker SW, Hertl JA. The association between previous 305-day milk yield and diseases in New York state dairy cows. J Dairy Sci 1995;78(8): Heuer C, Van Straalen WM, Dirkzwager A, Noordhuizen JP. Prediction of energy balance in a high yielding dairy herd in early lactation: model development and precision. Liverstock Production Science 2000;65(1): Steen A. Field study of dairy cows with reduced apetite in early lactation: Clinical examinations, blood and rumen fluid analyses. Acta Vet Scand 2001;42(2): West HJ. Effect on liver function of acetonaemia and the fat cow syndrome in cattle. Res Vety Sci 1990;48(2): West H. Suspected liver dysfunction-decision flow chart. Cattle Practice 1994;2(1): Østergaard S, Sørensen JT. A review of the feeding-health-production complex in a dairy herd. Prev Vet Med 1998;36(2): Bajcsy A, Rehage J, Scholz H, Szenci O. Changes in blood ionized calcium and some other blood parameters before and after replacement of a left sided displaced abomasum in dairy cattle. Dtsch Tierarztl Wochenschr 1997;104(12): Ok M, Şen İ, Birdane FM, Sevinç M, Aslan V, Alkan F. Concentration of insulin and glucose in dairy cows with abomasal displacement. Indian Vet J 2000;77(11): Rohrbach BW, Cannedy AL, Freeman K, Slenning BD. Risk factors for abomasal displacement in dairy cows. JAVMA 1999;214(11): Huhn JC, Nelson DR. Right sided abomasal problems in dairy cattle. Vet Med 1995;90(12): Rayssiguier Y, Mazur A, Gueux E, Reid IM, Roberts CJ. Plasma lipoproteins and fatty liver in dairy cows. Res Vet Sci 1988;45(3): Eiler H. Retained placenta. In: Youngquist RS, ed. Current Theraphy in Large Animal Theriogenology. 1 st ed. Missouri: WB Saunders Comp; Studer E. A veterinary perspective of on farm evaluation of nutrition and reproduction. J Dairy Sci 1998;81(3): Kaneene JB, Miller R, Herdt TH, Gardiner JC. The association of serum nonesterfied fatty acids and cholesterol, management and feeding practices with peripartum disease in dairy cows. Prev Vet Med 1997;31(1-2): Kappel LC, Ingraham RH, Morgan EB, Zeringue L, Wilson D, Babcock DK. Relationship between fertility and blood glucose and cholesterol in Holstein cows. Am J Vet Res 1984;45(12): Aslan V, Eren Ü, Sevinç M, Öztok İ, Işık K. Yüksek süt verimli ineklerde kuru dönem ve doğum sonrası metabolik profilldeki değişiklikler ve bunların karaciğer yağlanması ile ilgisi. Tr J Vet Anim Sci 1994;18(2): Sevinç M, Başoğlu A, Birdane F, Gökçen M, Küçükfındık M. Sütçü sığırlarda kuru dönem doğum ve doğum sonrası metabolik profildeki değişiklikler. Tr J Vet Anim Sci 1999;23 Ek Sayı(3): Herdt TH. Variability characteristics and test selection in herd-level nutritional and metabolic profile testing. Vet Clin North Am Food Anim Pract 2000;16(2): Pearson EG, Maas J. Hepatic lipidosis. In: Smith BP, ed. Large Animal Internal Medicine. 2nd ed. St Louis: Mosby Co; p Holtenius P. Plasma lipids in normal cows around partus and in cows with metabolic disorders with and without fatty liver. Acta Vet Scand 1989;30(4): Acorda JA, Yamada H, Ghamsari SM. Comparative evaluation of fatty infiltration of the liver in dairy cattle by using blood and serum analysis, ultrasonography and digital analysis. Vet Q 1995;17(1): Bremmer DR, Bertics SJ, Besong SA, Grummer RR. Changes in hepatic microsomal triglyceride transfer protein and triglyceride in periparturient dairy cattle. J Dairy Sci 2000; 83(10): Marcos E, Mazur A, Cardot P, Rayssiguier Y. Serum apolipoproteins B and A-I and naturally occurring fatty liver in dairy cows. Lipids 1990;25(9): Reid IM, Rowlands GJ, Dew AM, Collins RA, Roberts CJ, Manston R. The relationship between post parturient fatty liver and blood composition in dairy cows. J Agric Sci Camb 1983;101(2): Steen A. Field study of dairy cows with reduced apetite in early lactation: Clinical examinations, blood and rumen fluid analyses. Acta Vet Scand 2001;42(2): Turkiye Klinikleri J Vet Sci 2011;2(2)

9 SÜT SIĞIRLARINDA PERİPARTURİENT DÖNEM HASTALIKLAR VE KARACİĞER FONKSİYONU ÜZERİNE ETKİLERİ Turan CİVELEK 74. Markusfeld O, Naharp N, Adler H. Traits associated with the Fat cow syndrome in daşry cattle a combined clinical, epidemiological and biochemical study of a multifactorial disease syndrome. Isr J Vet Med 1988;44(3): Roussel AJ, Whitney MS, Cole DJ. Interpreting a bovine serum chemistry profile: Part 1. Vet Med 1997;92(6): van den Top AM, Wensing T, Geelen MJ, Wentink GH, van't Klooster AT, Beynen AC. Time trends of plasma lipids and enzymes synthesizing hepatic triacylglycerol during postpartum development of fatty liver in dairy cows. J Dairy Sci 1995;78(10): Breukink HJ, Wensing TH. Pathophysiology of the liver in high yielding dairy cows and its consequences for health and production. Isr J Vet Med 1997;52(2-3): West HJ. Liver function of dairy cows in late pregnancy and early lactation. Res Vet Sci 1989;46(2): van den Top AM, Geelen MJ, Wensing T, Wentink GH, van't Klooster AT, Beynen AC. Higher postpartum hepatic triacylglycerol concentrations in dairy cows with free rather than restricted access to feed during the dry period are associated with lower activities of hepatic glycerolphosphate acyltransferase. J Nutr 1996;126(1): Roeder BL, Schaalje B, Kelly EJ, Clark FD. A rapid method for determination of blood glucose concentration in cattle. JAVMA 1996; 208(5): Roussel AJ, Whitney MS, Cole DJ. Interpreting a bovine serum chemistry profile: Part 2. Vet Med 1997;92(6): Kauppinen K. ALAT, AP, ASAT, GGT, OCT activities and urea and total bilirubin concentrations in plasma of normal and ketotic dairy cows. Zbl Vet Med A 1984;31(8): Chassagne M, Barnouin J, Chacornac JP. Predictive markers in the late gestation period for retained placenta in black-pied dairy cows under field conditions in France. Theriogenology 1998;49(3): Turkiye Klinikleri J Vet Sci 2011;2(2) 139

Gü ven ce He sa b Mü dü rü

Gü ven ce He sa b Mü dü rü Güvence Hesabı nın dünü, bugünü, yarını A. Ka di r KÜ ÇÜK Gü ven ce He sa b Mü dü rü on za man lar da bi lin me ye, ta nın ma ya S baş la yan Gü ven ce He sa bı as lın da ye - ni bir ku ru luş de ğil.

Detaylı

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ BELGELENDİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI YENİ DÜNYANIN YENİ YÖNETİM SİSTEMLERİ TSE İZMİR BELGELENDİRME MÜDÜRLÜĞÜ 1 TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ 13.03.2014 TSE İZMİR BELGELENDİRME MÜDÜRLÜĞÜ

Detaylı

De ğer li Müş te ri miz, Al fa Ro meo yu seç ti ği niz için te şek kür ede riz.

De ğer li Müş te ri miz, Al fa Ro meo yu seç ti ği niz için te şek kür ede riz. 01-10 NÜHAL: 01-10 NÜHAL 03.09.2008 12:46 Sayfa 1 De ğer li Müş te ri miz, Al fa Ro meo yu seç ti ği niz için te şek kür ede riz. Alfa 166nız, Al fa Ro meo ya öz gü; gü ven lik, kon for ve sü rüş mem nu

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 4. Konu MANYETİZMA ETKİNLİK ve TEST ÇÖZÜMLERİ

10. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 4. Konu MANYETİZMA ETKİNLİK ve TEST ÇÖZÜMLERİ 10. IIF KOU ALATIMLI 2. ÜİTE: ELEKTRİK VE MAYETİZMA 4. Konu MAYETİZMA ETKİLİK ve TET ÇÖZÜMLERİ 2 Ünite 2 Elektrik ve Manyetizma 2. Ünite 4. Konu (Manyetizma) A nın Çözümleri 3. 1. Man ye tik kuv vet ler,

Detaylı

Afetler ve İlişkilerimiz

Afetler ve İlişkilerimiz Afetler ve İlişkilerimiz DEPREM KAYIPLARIMIZ VE YAS Sayfa 2 DEPREM, KAYIPLAR VE EŞLER ARASI İLİŞKİLER Sayfa 10 DEPREM, KAYIPLAR VE DOSTLUKLAR Sayfa 14 DEPREM KAYIPLARIMIZ VE YAS Aşa ğı da ki bil gi ve

Detaylı

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK 13 298 YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE

Detaylı

Değerli Müşterimiz, Bu sayfalarda yer alan ilgili semboller ile belirtilen uyar lar ve aç klamalar, dikkatle okuman z tavsiye ediyoruz:

Değerli Müşterimiz, Bu sayfalarda yer alan ilgili semboller ile belirtilen uyar lar ve aç klamalar, dikkatle okuman z tavsiye ediyoruz: 001-023 TÜRKÇE N HAL:001-023 TÜRKÇE N HAL 08.08.2008 13:30 Sayfa 1 Değerli Müşterimiz, Fiat Stilo yu seçtiğiniz için teşekkür ederiz. Bu kitab, yeni otomobilinizin tüm özelliklerini tan man za ve onu mümkün

Detaylı

4. - 5. sınıflar için. Öğrenci El Kitabı

4. - 5. sınıflar için. Öğrenci El Kitabı 4. - 5. sınıflar için Öğrenci El Kitabı Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı nın 28.08.2006 tarih ve B.08.0.TTK.0.01.03.03.611/9036 sayılı yazısı ile Denizler Yaşamalı Programı nın*

Detaylı

ÖNSÖZ Doğan HASOL. UZMAN GÖRÜŞÜ Prof. Dr. Metin TAŞ. Yap -Endüstri Merkezi Araşt rma Bölümü - Önsöz

ÖNSÖZ Doğan HASOL. UZMAN GÖRÜŞÜ Prof. Dr. Metin TAŞ. Yap -Endüstri Merkezi Araşt rma Bölümü - Önsöz Yayımlayan YAPI-ENDÜSTRİ MERKEZİ The Building Information Centre, Istanbul Hazırlayan YEM ARAŞTIRMA BÖLÜMÜ (YEMAR) Yapı Bilgi Merkezi Bölüm Yöneticisi BİRGÜL YAVUZ YEM Araştırma Sorumlusu ANIL KAYGUSUZ

Detaylı

SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN MESLEKİ FAALİYETLERİNDE UYACAKLARI ETİK İLKELER HAKKINDA

SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN MESLEKİ FAALİYETLERİNDE UYACAKLARI ETİK İLKELER HAKKINDA SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN MESLEKİ FAALİYETLERİNDE UYACAKLARI ETİK İLKELER HAKKINDA YÖNETMELİK 23 424 SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ

Detaylı

www.ottobock.com.tr info@ottobock.com.tr

www.ottobock.com.tr info@ottobock.com.tr Bu broşürü size ulaştıran: www.ottobock.com.tr info@ottobock.com.tr Yaşamaya yeniden başlamak İndeks Önsöz...4 İlk Uygulama...5 Gögüs Protezinin Seçimi...6 Slikon Protezler...8 Bakım...9 Lenfödem...10

Detaylı

Ayhan Kaya. Mordem'in Güncesi MORDEMİN GÜNCESİ. WEŞANEN SERxWEbûN 83

Ayhan Kaya. Mordem'in Güncesi MORDEMİN GÜNCESİ. WEŞANEN SERxWEbûN 83 Ayhan Kaya Mordem'in Güncesi Ayhan Kaya MORDEMİN GÜNCESİ WEŞANEN SERxWEbûN 83 Ayhan Kaya Mordem'in Güncesi Weşanên Serxwebûn: 83 Birin ci baskı: Kasım 1996 Kan daha da akacak, çünkü ülkemiz bizim kanımıza

Detaylı

SA TIŞ NOK TA SI. www.ot to bock.com.tr

SA TIŞ NOK TA SI. www.ot to bock.com.tr www.ot to bock.com.tr SA TIŞ NOK TA SI Te ker lek li San dal ye Kİ ME, Nİ ÇİN, NA SIL? www.ot to bock.com.tr Te ker lek li San dal ye; Ki me, ni çin, na sıl? İn deks Te ker lek li San dal ye de Otur mak.......................................

Detaylı

Din İstismarı Üzerine

Din İstismarı Üzerine ARAŞTIRMA VE İNCELEME Din İstismarı Üzerine Prof.Dr. Hüseyin CERTEL a a Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü, Din Psikolojisi AD, Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Isparta Ge liş Ta ri hi/re

Detaylı

1. sınıflar için. Öğretmen El Kitabı

1. sınıflar için. Öğretmen El Kitabı 1. sınıflar için Öğretmen El Kitabı HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Selahiddin Ö ÜLMÜfi (Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi) Yrd. Doç. Dr. Cem BABADO AN (Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi)

Detaylı

DENEME 3 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ

DENEME 3 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ DENEME SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ 1. a. b = 24 a. c = 0 a. d = 42 ortak çarpan a olduğu için a nın en büyük olması gerekir. 24, 0 ve 42 sayılarını bölen en büyük sayma sayısı 6 olduğundan a = 6 dır. 6. b

Detaylı

Tüketici Kültürlerinin Yükselişi ve Düşüşü

Tüketici Kültürlerinin Yükselişi ve Düşüşü Tüketici Kültürlerinin Yükselişi ve Düşüşü Erik As sa do uri an * 2009 ta rih li Ap tal lık Ça ğı (The Age of Stu pid) ad lı bel ge sel de, muh te me len dün ya da ka lan son in san olan kur gu sal bir

Detaylı

DENEME 8 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ

DENEME 8 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ DENEME 8 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ. 99 98 9 ( ).( ).( ) ( ).( ).( ) = = = 00 00 ( ).. + bulunur. 5. a b+ = 0 ise b a b + = 0 ve b 0 ol ma lı b dir. a. + 0 ol ma lı a 0 a. A). = ise ( ) = B). = ise ( ) =

Detaylı

Medeniyet: Kayıp Cennetin Peşinde

Medeniyet: Kayıp Cennetin Peşinde Medeniyet: Kayıp Cennetin Peşinde Doç.Dr. Bilal SAMBUR a a Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi, ISPARTA Ya zış ma Ad re si/cor res pon den ce: Doç.Dr. Bilal SAMBUR Süleyman Demirel

Detaylı

Değerli Müşterimiz, Bu sayfalarda yer alan ilgili semboller ile belirtilen uyar lar ve aç klamalar, dikkatle okuman z tavsiye ediyoruz:

Değerli Müşterimiz, Bu sayfalarda yer alan ilgili semboller ile belirtilen uyar lar ve aç klamalar, dikkatle okuman z tavsiye ediyoruz: 001-023 TÜRKÇE N HAL:001-023 TÜRKÇE N HAL 08.08.2008 13:30 Sayfa 1 Değerli Müşterimiz, Fiat Stilo yu seçtiğiniz için teşekkür ederiz. Bu kitab, yeni otomobilinizin tüm özelliklerini tan man za ve onu mümkün

Detaylı

DE NÝZ leri Anmak, YA DEV RÝM YA Ö LÜM Þiarýný Haykýrmaktýr!

DE NÝZ leri Anmak, YA DEV RÝM YA Ö LÜM Þiarýný Haykýrmaktýr! DE NÝZ leri Anmak, YA DEV RÝM YA Ö LÜM Þiarýný Haykýrmaktýr! 6 Ma yýs 1972, üç ko mü nist ön de rin, dev ri me bað lý lý ðýn, halk la rýn kur tu luþ mü ca de le si ne i nan cýn, mark sizm-le ni nizm bay

Detaylı

Protezinizle İlk Dokunuş

Protezinizle İlk Dokunuş Protezinizle İlk Dokunuş Üst Ekstremite Protezleri Hakkında Bilmeniz Gerekenler indeks Bizim Ölçümüz İnsan 3 Kol Protezleri 4 Anatomi ve Tıbbi Terimler 5 Protez Tipleri 6 Elektronik El Sistemleri 8 Sensör

Detaylı

KÜRESEL AYNALAR BÖLÜM 26

KÜRESEL AYNALAR BÖLÜM 26 ÜRESE AYNAAR BÖÜ 6 ODE SORU DE SORUARN ÇÖZÜER d d noktası çukur aynanın merkezidir ve ışınlarının izlediği yoldan, yargı doğrudur d noktası çukur aynanın odak noktasıdır d olur yargı doğrudur d + d + dir

Detaylı

E. AHMET TONAK 1951, İstanbul doğumlu. 1972 de İTÜ den makine mühendisi olarak mezun oldu. 1972-1973 döneminde Yeni Ortam gazetesinde ve Asyalı

E. AHMET TONAK 1951, İstanbul doğumlu. 1972 de İTÜ den makine mühendisi olarak mezun oldu. 1972-1973 döneminde Yeni Ortam gazetesinde ve Asyalı 420 E. AHMET TONAK 1951, İstanbul doğumlu. 1972 de İTÜ den makine mühendisi olarak mezun oldu. 1972-1973 döneminde Yeni Ortam gazetesinde ve Asyalı dergisinde çalıştı. 1973 te İsveç e, ardından ABD ye

Detaylı

sigorta BIRLIK ten Organ nakli ve

sigorta BIRLIK ten Organ nakli ve ISSN: 13057839 Ocak - Mart 2012 SAYI: 27 BIRLIK ten TÜRK YE S GORTA VE REASÜRANS fi RKETLER B RL YAYINIDIR Organ nakli ve sigorta Organ ve doku naklinde, hekimlerin verdikleri zarar nedeniyle ödemek zorunda

Detaylı

HAZİRAN DİRENİŞİ TAHAYYÜLLERİ

HAZİRAN DİRENİŞİ TAHAYYÜLLERİ HAZİRAN DİRENİŞİ TAHAYYÜLLERİ gh An dre Bre ton de mifl ti: Ta hay yül, ger çek lefl me e i li mi olan d r. Ha zi ran di re ni fli s ra s n da s k s k Yük sel Ars lan n Ka pi tal den 1 esin le nen ar tu

Detaylı

Günlük GüneşlIk. Şarkılar. Ali Çolak

Günlük GüneşlIk. Şarkılar. Ali Çolak Günlük GüneşlIk Şarkılar Ali Çolak Alý Ço lak; 1965 yýlýnda Na zil li de doð du. Ga zi Üni ver si te si Teknik Eði tim Fakülte si nde baþ ladýðý yüksek öðre ni mi ni, Do kuz Eylül Üni ver si te si Bu ca

Detaylı

4. - 5. sınıflar için. Öğretmen El Kitabı

4. - 5. sınıflar için. Öğretmen El Kitabı 4. - 5. sınıflar için Öğretmen El Kitabı HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Selahiddin Ö ÜLMÜfi (Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi) Doç. Dr. Ahmet ALTINDAĞ (Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi) Yrd. Doç.

Detaylı

Müslümanlıktan Hıristiyanlığa Geçişin Sebepleri Üzerine Sosyo-Psikolojik Bir İnceleme

Müslümanlıktan Hıristiyanlığa Geçişin Sebepleri Üzerine Sosyo-Psikolojik Bir İnceleme Müslümanlıktan Hıristiyanlığa Geçişin Sebepleri Üzerine Sosyo-Psikolojik Bir İnceleme Doç.Dr. Asım YAPICI a a Çu ku ro va Üni ver si te si İla hi yat Fa kül te si, Din Psi ko lo ji si ABD, ADANA Ya zış

Detaylı

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ 5 BÖÜ RENER 1 2 ODE SORU - 1 DEİ SORUARIN ÇÖÜERİ T aralığı yalnız, T aralığı ise yalnız kaynaktan ışık alabilir aralığı her iki kaynaktan ışık alabileceğinden, + ( + yeşil) = renkte görünür I II O IV III

Detaylı

KE00-SS.08YT05 DOĞAL SAYILAR ve TAM SAYILAR I

KE00-SS.08YT05 DOĞAL SAYILAR ve TAM SAYILAR I Üniversite Hazırlık / YGS Kolay Temel Matematik 0 KE00-SS.08YT05 DOĞAL SAYILAR ve TAM SAYILAR I. 8 ( 3 + ) A) 7 B) 8 C) 9 D) 0 E) 6. 3! 3 ( 3 3)": ( 3) A) B) 0 C) D) E) 3. 7 3. + 5 A) 6 B) 7 C) 8 D) 0

Detaylı

Yapı Üretiminde Kamu Denetimi Yasa ve Yönetmeliklerle Yok Ediliyor

Yapı Üretiminde Kamu Denetimi Yasa ve Yönetmeliklerle Yok Ediliyor 29.05.2012 Basın Açıklaması Yapı Üretiminde Kamu Denetimi Yasa ve Yönetmeliklerle Yok Ediliyor Bi lin di i üze re geç ti i miz ay lar da Çev re ve fie hir ci lik Ba ka n kent sel dö nü flü mü z mir'den

Detaylı

Mi mar lar Oda sı z mir u be si 40. Ola an Ge nel Ku ru lu ve Se çim ler Ger çek le ti

Mi mar lar Oda sı z mir u be si 40. Ola an Ge nel Ku ru lu ve Se çim ler Ger çek le ti Ge nel Ku rul Mi mar lar Oda sı z mir u be si 40. Ola an Ge nel Ku ru lu ve Se çim ler Ger çek le ti 40. Ola an Ge nel Ku ru lu 30 Ocak 2010 Cu mar te si gü nü ger çek lefl ti. fiu be miz 39. Dö - nem

Detaylı

için de ki ler Röportaj Darüşşafaka Eğitim Kurumları Genel Müdürü Nilgün Akalın: STK'lar devlet okullarında çalışmalı.

için de ki ler Röportaj Darüşşafaka Eğitim Kurumları Genel Müdürü Nilgün Akalın: STK'lar devlet okullarında çalışmalı. KILITTASI DERGI:Layout 1 12/11/09 2:13 AM Page 1 için de ki ler Sorumuz var Kültürel miras nedir, genç kuşaklara nasıl aktarılır? 48 6 50 Röportaj Darüşşafaka Eğitim Kurumları Genel Müdürü Nilgün Akalın:

Detaylı

GÜN GÜN DRUCKER PETER F. DRUCKER JOSEPH A. MACIARIELLO ÜNLÜ DÜŞÜNÜRÜN YAPITLARINDAN SEÇ LM Ş 366 F K R VE MOT VASYON. Çeviren Murat Çetinbakış

GÜN GÜN DRUCKER PETER F. DRUCKER JOSEPH A. MACIARIELLO ÜNLÜ DÜŞÜNÜRÜN YAPITLARINDAN SEÇ LM Ş 366 F K R VE MOT VASYON. Çeviren Murat Çetinbakış GÜN GÜN DRUCKER ÜNLÜ DÜŞÜNÜRÜN YAPITLARINDAN SEÇ LM Ş 366 F K R VE MOT VASYON PETER F. DRUCKER JOSEPH A. MACIARIELLO Çeviren Murat Çetinbakış ISBN 978-605-4538-74-4 2009 Peter F. Drucker Orijinal adı ve

Detaylı

Merhaba Genç Yoldaþlar;

Merhaba Genç Yoldaþlar; Merhaba Genç Yoldaþlar; Yeni bir sayýmýzla yine sizlerleyiz. Dünya halklarýnýn devrime yürüdüðü bir dönemdeyiz. Mýsýr ve Tunus devrimlerinin etkileri hala devam ediyor. Emperyalist güçler Libya ya düzenledikleri

Detaylı

YGER ÇEK TEN HA BER VE RiR

YGER ÇEK TEN HA BER VE RiR BAÐIÞIKLIK SÝSTEMÝNÝ TAHRÝP EDÝYOR GRÝP ÝÇÝN ANTÝBÝYOTÝK KULLANMAYIN u HA BE RÝ SAYFA 11 DE Rusya, alkolü yasaklamayý tartýþýyor u HA BE RÝ SAYFA 12 DE Evliya Çelebi Vatikan da anýlacak u HA BE RÝ SAYFA

Detaylı

AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR. 17 MART 2011 PERÞEMBE / 75 Kr www.ye ni as ya.com.tr FO TOÐ RAFLAR: A A

AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR. 17 MART 2011 PERÞEMBE / 75 Kr www.ye ni as ya.com.tr FO TOÐ RAFLAR: A A SiyahMaviKýrmýzýSarý ua. Turan Alkan ualper Görmüþ ucemil Ertem ucengiz Aktar uhayreddin Karaman uhüseyin Gülerce uýbrahim Kiras umehmet Altan umustafa Akyol umümtaz er Türköne unecmiye Alpay uosman Can

Detaylı

Hemşirelik Mesleğinin Erkek Üyelerine Toplumun Bakış Açısı

Hemşirelik Mesleğinin Erkek Üyelerine Toplumun Bakış Açısı ORİJİNAL ARAŞTIRMA Hemşirelik Mesleğinin Erkek Üyelerine Toplumun Bakış Açısı Seher ÜNVER, a Emine DİRİ, b İlker ERCAN c a Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği AD, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

Türkiye nin kurtuluþu Kemalizmden demokrasiye geçiþte

Türkiye nin kurtuluþu Kemalizmden demokrasiye geçiþte SiyahMaviKýrmýzýSarý NÝN BOYUN GÖRÜÞÜLCK TRFÝK GÜVNLÝÐÝ BZI KUSUR TNIMLRI DÐÝÞTÝ RÇ MUYND TSLKLR HZIRLNDI ÝSTÝKLÂL MRÞI ÝÇÝN MSD Ha be ri say fa 3 te YNÝ DÖNM Ha be ri say fa 6 da LOGO Ha be ri 16 da YGR

Detaylı

YGER ÇEK TEN HA BER VE RiR

YGER ÇEK TEN HA BER VE RiR Van da Medresetüzzehra Üniversitesi açýlsýn Van da düzen le nen Med re se tüz zeh ra Sem poz yu mu nun so nuç bil dir ge sin - de, Sa id Nur sî nin e ði tim fel se fe si ne uy gun, ö zel sta tü de, Med

Detaylı

İbn Sînâ nın Kutsal Akıl Öğretisi

İbn Sînâ nın Kutsal Akıl Öğretisi İbn Sînâ nın Kutsal Akıl Öğretisi Mustafa YILDIZ a a Melikgazi Mustafa Eminoğlu Anadolu Lisesi, Kayseri Ya zış ma Ad re si/cor res pon den ce: Mustafa YILDIZ Melikgazi Mustafa Eminoğlu Anadolu Lisesi,

Detaylı

EĞİTİM BİLİMLERİ ÖRNEK DENEME SINAVI - 4

EĞİTİM BİLİMLERİ ÖRNEK DENEME SINAVI - 4 Bu Bölümde Toplam 120 Soru Bulunmaktadır. Eğitim Bilimleri Testi için verilen toplam cevaplama süresi 150 dakikadır. (2,5 saat) 1 ve 2. so ru la r pa rag ra fa gö re ya n t la y n z. Bir gün or man da

Detaylı

ASYA NIN BAHTININ MÝFTAHI, MEÞVERET VE ÞÛRÂDIR. 24 ARALIK 2010 CUMA/ 75 Kr CEHALET, FAKÝRLÝK AYRIMCILIK ESERLERÝMÝ ONDAN ALDIÐIM ÝLHAMLA YAZDIM

ASYA NIN BAHTININ MÝFTAHI, MEÞVERET VE ÞÛRÂDIR. 24 ARALIK 2010 CUMA/ 75 Kr CEHALET, FAKÝRLÝK AYRIMCILIK ESERLERÝMÝ ONDAN ALDIÐIM ÝLHAMLA YAZDIM SiyahMaviKýrmýzýSarý SARAYBURNU NDA TÖREN DÜZENLENECEK Buðday sarý altýn oldu/ 13 TE MAVÝ MARMARA UÐURLANDIÐI GÝBÝ KARÞILANACAK Belçika da 85 bin aile iflâs etti/ 7 DE Ambulansta kaçak sigara / 3 TE Trafiðe

Detaylı

TÜRKÝYE ATATÜRK GÖLGESÝNDEN UZAKLAÞIYOR

TÜRKÝYE ATATÜRK GÖLGESÝNDEN UZAKLAÞIYOR SiyahMaviKýrmýzýSarý TÜRKÝYE ATATÜRK GÖLGESÝNDEN UZAKLAÞIYOR KENDÝSÝNE YENÝ BÝR YOL ÝZMEK ÝSTÝYOR n Fran sýz der gi si L Ex pan si on da yayýnlanan Os man lý Ým pa ra tor lu ðunun Ýz le ri Ü ze rin de

Detaylı

Be di üz za man ýn dos tu o lan Ja pon baþ ku man da nýna dair

Be di üz za man ýn dos tu o lan Ja pon baþ ku man da nýna dair SiyahMaviKýrmýzýSarý 2 Nev-i be þe re mo del ne dir? Âl-i LÂHÝKA lahika@yeniasya.com.tr Onlar (takvâ sahipleri) çirkin bir günah iþledikleri veya herhangi bir günaha girerek kendilerine zulmettikleri zaman

Detaylı

Müslüman Hıristiyan İlişkilerinin İnanç Boyutu

Müslüman Hıristiyan İlişkilerinin İnanç Boyutu Müslüman Hıristiyan İlişkilerinin İnanç Boyutu Doç.Dr. isa YÜCEER a a Yüzüncü Yıl Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi, VAN Ya zış ma Ad re si/cor res pon den ce: Doç.Dr. İsa YÜCEER Yüzüncü Yıl

Detaylı

BALYOZ DÂVÂSI BAÞLIYOR

BALYOZ DÂVÂSI BAÞLIYOR SiyahMaviKýrmýzýSarý VEFAT YILDÖNÜMÜNDE MUHAMMED HAMÝDULLAH ANILIYOR Ha be ri say fa 10 da MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐININ ARAÞTIRMASI ÖÐRETMENLERÝN KÝTAP OKUMAK ÝÇÝN ZAMANLARI YOKMUÞ Ha be ri say fa 3 te YGER

Detaylı

Kardeþliðimizi unutmayalým

Kardeþliðimizi unutmayalým GER ÇEK TEN HA BER VE RiR YARIN GAZETENİZLE BİRLİKTE... YIL: 43 SA YI: 15.146 AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR / 75 Kr www.ye ni as ya.com.tr Kardeþliðimizi unutmayalým MEHMET GÖRMEZ

Detaylı

Mustafa KABU 1,Turan CİVELEK 1. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıklar Anabilim Dalı, Afyonkarahisar

Mustafa KABU 1,Turan CİVELEK 1. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıklar Anabilim Dalı, Afyonkarahisar Mustafa KABU 1,Turan CİVELEK 1 1 Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıklar Anabilim Dalı, Afyonkarahisar Süt sığırı işletmelerindeki en önemli sorunlarda birtanesi periparturient

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜN VERS TES GÜZEL SANATLAR FAKÜLTES. G R fi SINAVLARI KILAVUZU 2008-2009 ZM R

DOKUZ EYLÜL ÜN VERS TES GÜZEL SANATLAR FAKÜLTES. G R fi SINAVLARI KILAVUZU 2008-2009 ZM R DOKUZ EYLÜL ÜN VERS TES GÜZEL SANATLAR FAKÜLTES G R fi SINAVLARI KILAVUZU 2008-2009 ZM R DOKUZ EYLÜL ÜN VERS TES GÜZEL SANATLAR FAKÜLTES G R fi SINAVLARI KILAVUZU 2008-2009 ZM R SUNUŞ Do kuz Ey lül Üni

Detaylı

28 ÞUBAT TA YENÝ GÖZALTILAR

28 ÞUBAT TA YENÝ GÖZALTILAR GER ÇEK TEN HA BER VE RiR BUGÜN GAZETENÝZLE BÝRLÝKTE ÜCRETSÝZ... YIL: 43 SA YI: 15.147 AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR / 75 Kr www.ye ni as ya.com.tr 28 ÞUBAT TA YENÝ GÖZALTILAR

Detaylı

41. Olağan Şube Genel Kurulu ve Seçimler 14-15 Ocak 2012 Tarihinde Gerçekleşecek

41. Olağan Şube Genel Kurulu ve Seçimler 14-15 Ocak 2012 Tarihinde Gerçekleşecek 41. Olağan Şube Genel Kurulu ve Seçimler 14-15 Ocak 2012 Tarihinde Gerçekleşecek Gün dem: 1. Yö ne tim Ku ru lu ad na aç l fl ve Bafl kan l k Di va n se çi mi 2. fiu be Yö ne tim Ku ru lu ça l fl ma ra

Detaylı

YGER ÇEK TEN HA BER VE RiR

YGER ÇEK TEN HA BER VE RiR UZMAN PSÝKOLOG KÜBRA YILMAZTÜRK: Baðýmlýlýða götüren en önemli sebep ruhî tatminsizliktir ÖZELLÝKLE GÜNÜMÜZDE BUNU ÇOK GÖRÜYORUZ. GENÇLER DAHA FAZLA EÐÝLÝMLÝ. KANAATÝMCE DEÐER MEKANÝZMASI BOZULMUÞ DURUMDADIR.

Detaylı

SINAV YÖNETMELİĞİ GEREĞİ, UYGULAMADA DİKKAT EDİLECEK KONULAR

SINAV YÖNETMELİĞİ GEREĞİ, UYGULAMADA DİKKAT EDİLECEK KONULAR 21 SINAV YÖNETMELİĞİ GEREĞİ, UYGULAMADA DİKKAT EDİLECEK KONULAR 398 SINAV YÖNETMELİĞİ GEREĞİ, UYGULAMADA DİKKAT EDİLECEK KONULAR 21 SI NAV YÖ NET ME L GE RE, UY GU LA MA DA D K KAT ED LE CEK KO NU LAR

Detaylı

Atatürk milliyetçiliði anayasadan çýkarýlsýn

Atatürk milliyetçiliði anayasadan çýkarýlsýn GR ÇK TN H BR V RiR Sahabe mesleði YnLÂTF SLHOÐLU SYF 5 T YIL: 42 S YI: 15.048 S Y NIN BH TI NIN MF T HI, MÞ V RT V ÞÛ RÂ DIR 12 OCK 2012 PRÞMB/ 75 Kr www.ye ni as ya.com.tr 2012 zor lu ge çe cek u Koç

Detaylı

YAS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR

YAS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR YENÝ ORTAYA ÇIKAN DERSÝM BELGELERÝNE GÖRE SÜRGÜN EMRÝ DE M. KEMAL DEN CANINI KURTARANLARA ZORUNLU ÝSKÂN ugizli li ði kal dý rý lan Der sim bel ge le ri ne gö re, ha re kât tan ca ný ný kur ta ra bi len

Detaylı

FÜZE KALKANI TÜRKÝYE YE

FÜZE KALKANI TÜRKÝYE YE urs a Bediüzzaman mevlidi/5 Posa kuularý geri dönüyor / 6 D 11 bin çocuk evlâ edinildi/13 Gemi aýklarý asfal olacak / 6 D OLD IÞ V ÇUUOV D ÞD PU BYI ZI HB YF 11 D GÇ HB Vi Y YIL: 42 YI: 14.917 Y I BHII

Detaylı

Yeni Türk Ticaret Kanunu ve İç Denetim

Yeni Türk Ticaret Kanunu ve İç Denetim Yeni Türk Ticaret Kanunu ve İç Denetim Yeflil Kalem Hile Riski Değerlendirmesi Acil Durum Yönetimi Suistimal Tespiti ve İncelemesinde Veri Analiz Teknikleri Solvency II ye Uyum Yolunda Kurumsal Yönetim

Detaylı

3568 SAYILI SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU

3568 SAYILI SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU 3568 SAYILI SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU 1 10 3568 SAYILI SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK

Detaylı

DEVRİMİN DİLİ VE EYLEMİ

DEVRİMİN DİLİ VE EYLEMİ Abdullah Öcalan Devrimin Dili ve Eylemi ABDULLAH ÖCALAN DEVRİMİN DİLİ VE EYLEMİ WEŞANEN SERxWEBUN 82 Abdul lah ÖCA LAN Devrimin Dili ve Eylemi Weşanên Serxwebûn: 82 İ C İ N D E k İ L E R Önsöz 7 İlk söz

Detaylı

YAS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR

YAS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR Mescid-i Aksa ya kuþatma daralýyor Ýsrail arazilere el koyup, evleri yýkýyor n7 de TALMUDÝ BAHÇELERÝYLE ÇEVRÝLECEK uak sa Kül tür ve Mi ras Mü es sese si, Ýs ra il yö ne ti mi ne bað lý ku rum ve ku ru

Detaylı

YGER ÇEK TEN HA BER VE RiR

YGER ÇEK TEN HA BER VE RiR SiyahMaviKýrmýzýSarý Cezaevinde üniversie biirdiler/ 3 TE Parik camiyi ziyare ei/ 5 TE Srese karþý bir dilim kavun/ 15 TE ALTIN KEMER SAHÝBÝNÝ BULUYOR Ha be ri SPOR da Çin Büyükelçisinden hadisli dave/

Detaylı

YAS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR

YAS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR BEKLEYÝNÝZ... GER ÇEK TEN HA BER VE RiR YAS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR YIL: 43 SA YI: 15.178 / 75 Kr www.ye ni as ya.com.tr ÝSTEKLERÝNÝ MEKTUPLA ÝLETTÝLER GENÇLER ANDIMIZ I ÝSTEMÝYOR

Detaylı

Obstrüktif Uyku Apne Sendromunda Pozitif Hava Yolu Basıncı Tedavisi

Obstrüktif Uyku Apne Sendromunda Pozitif Hava Yolu Basıncı Tedavisi DERLEME Obstrüktif Uyku Apne Sendromunda Pozitif Hava Yolu Basıncı Tedavisi Dr. Ahmet Levent KARASULU a a Uyku Laboratuarı, Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi,

Detaylı

LÝBYA DA insanlýk dramý

LÝBYA DA insanlýk dramý SiyahMaviKýrmýzýSarý KÝTAP TOPLATMA SABIKAMIZ KABARIK um. LATÝF SALÝHOÐLU NUN AZISI ELÝF-ENSTÝTÜ EKÝNDE NÝSAN AÐMURLARILA TOPRAÐA DÜÞEN NUR KAHRAMANLARI uahmet ÖZDEMÝR ÝN AZISI ELÝF-ENSTÝTÜ EKÝNDE GER

Detaylı

KARINCA & POLEN YAYINLARI

KARINCA & POLEN YAYINLARI e Tashih Faruk DOĞAN Sayfa Düzeni Polen Yayınları Kapak Tasarımı Polen Yayınları Baskı Kilim Matbaacılık EKİM 2 0 0 8 KARINCA & POLEN YAYINLARI Adres ve Telefon Soğanağa Camii Sok. Büyük Tulumba Çıkmazı

Detaylı

Mustafa Kemal ATATÜRK (1881 1938)

Mustafa Kemal ATATÜRK (1881 1938) 2 3 4 Mustafa Kemal ATATÜRK (1881 1938) 5 TANITIM ŞEMASI.......................................................... 7 1. ÜNİTE SANAT METİNLERİNİN AYIRICI ÖZELLİKLERİ................ 9 BAŞARIM (PERFORMANS)

Detaylı

AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR. 23 MART 2012 CUMA / 75 Kr

AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR. 23 MART 2012 CUMA / 75 Kr YGER ÇEK TEN HA BER VE RiR BUGÜN GAZETENÝZLE BÝRLÝKTE ÜCRETSÝZ YIL: 43 SA YI: 15.119 AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR 23 MART 2012 CUMA / 75 Kr Bediüzzaman Said Nursî den ÇAÐIN EÐÝTÝM

Detaylı

STK LAR: SALDIRILARIN HEDEFÝ, DEMOKRATÝK ÇÖZÜMÜ ENGELLEMEK Çözüm arayýþýna sabotaj AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR

STK LAR: SALDIRILARIN HEDEFÝ, DEMOKRATÝK ÇÖZÜMÜ ENGELLEMEK Çözüm arayýþýna sabotaj AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR STK LAR: SALDIRILARIN HEDEFÝ, DEMOKRATÝK ÇÖZÜMÜ ENGELLEMEK Çözüm arayýþýna sabotaj. udað lý ca ve Ha tay da 9 as ke ri mi zin þe hit e dil me si nin ar dýn dan STK'larýn yaptýðý açýklamalar da, sal dý

Detaylı

ÝSTANBUL PANELE HAZIR

ÝSTANBUL PANELE HAZIR SiyahMaviKýrmýzýSarý ÝSTANBUL PANELE HAZIR Emevi Camiinde hoþ bir sada/ 16 da Bediüzzaman ýn evi tehlikede Ha be ri say fa 6 da u VI. Ri sa le-i Nur Kon gre si, 27 Mart Pa zar gü nü sa at 14.00 da Ýs tan

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Prof. Dr. Canan ÇETİN Marmara Üniversitesi TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Kalitenin Unsurları Kalitenin Stratejik Yayılımı İnsan Kaynakları ve Kalite Yönetimi İlişkisi Kalite Kontrol Çemberleri Ülkeler ve Toplam

Detaylı

Yeni Sınav Sistemi (TEOGES) Hakkında Bilgilendirme

Yeni Sınav Sistemi (TEOGES) Hakkında Bilgilendirme Yeni Sınav Sistemi (TEOGES) Hakkında Bilgilendirme 8. SINIF Sevgili Ö renciler, SBS nin kald r lmas ile bunun yerine yaz l s navlar n merkezî bir uygulamayla yap lmas n esas alan bir sistem getirilmifltir.

Detaylı

KÝN VE ÝNTÝKAM DEÐÝL, HUKUK

KÝN VE ÝNTÝKAM DEÐÝL, HUKUK GER ÇEK TEN HA BER VE RiR BEKLEYÝNÝZ... YIL: 43 SA YI: 15.145 AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR / 75 Kr www.ye ni as ya.com.tr KÝN VE ÝNTÝKAM DEÐÝL, HUKUK CE MÝL ÇÝ ÇEK 28 ÞU BAT

Detaylı

Said Nursî, Ýslâm için model þahsiyet

Said Nursî, Ýslâm için model þahsiyet KUR ÂN'A SUÝKAST PLANI RÝSALE-Ý NUR LA BOZULDU KÂZIM GÜLEÇYÜZ ÜN DÝZÝ YAZISI SAY FA 12 DE GER ÇEK TEN HA BER VE RiR Y 19. yüz yý lýn so nun da dek la re e di len ve Lo zan'dan son ra uy gu la ma ya ko

Detaylı

FRANZ KAFKA DAVA. Ahmet Cemal ROMAN. Almanca aslından çeviren

FRANZ KAFKA DAVA. Ahmet Cemal ROMAN. Almanca aslından çeviren FRANZ KAFKA DAVA FRANZ KAFKA DAVA ROMAN Almanca aslından çeviren Ahmet Cemal Türkiye de artık Can Sanat Yayınları Yapım ve Dağıtım Tic. ve San. A.Ş. tarafından yayımlanacak olan Minikitap dizisi (özgün

Detaylı

KARINCA & POLEN YAYINLARI

KARINCA & POLEN YAYINLARI F Tashih Polen Yayınları Sayfa Düzeni Polen Yayınları Kapak Tasarımı Ramazan Erkut Baskı Kilim Matbaacılık 1. Baskı Ekim 2006 15. Baskı Mart 2010 KARINCA & POLEN YAYINLARI Adres ve Telefon Soğanağa Camii

Detaylı

ABD, her yere ölüm götürdü

ABD, her yere ölüm götürdü TÜRKÝYE, SAÝD NURSÎMODELÝ ÝLE MODEL ÜLKE OLABÝLÝR Demokratik cumhuriyet kavramýnýn içi, Bediüzzaman'ýn yorumlarýna uygun tanýmlarla doldurulmalý ki, Türkiye Arap âlemi ve bütün dünya için bir örnek ülke

Detaylı

BÝR VE ÖZKASNAK TAN SONRA FEVZÝ TÜRKERÝ

BÝR VE ÖZKASNAK TAN SONRA FEVZÝ TÜRKERÝ ÞANLIURFA BEDÝÜZZAMAN PANELÝNE HAZIR nhaberý SAYFA 6 DA HAC ÝÇÝN BAÞVURU YAPANLARIN SAYISI 1 MÝLYONU GEÇTÝ nhaberý SAYFA 16 DA GER ÇEK TEN HA BER VE RiR YAS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ

Detaylı

Þemdinli nin barýþ feryadý

Þemdinli nin barýþ feryadý CUMA GÜNÜ HERKESE... GER ÇEK TEN HA BER VE RiR Y YIL: 43 SA YI: 15.256 AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR / 75 Kr www.ye ni as ya.com.tr Þemdinli nin barýþ feryadý OPERASYON VE ÇATIÞMALARIN

Detaylı

STAJ YÖNETMELİĞİ GEREĞİ UYGULAMADA DİKKAT EDİLECEK KONULAR

STAJ YÖNETMELİĞİ GEREĞİ UYGULAMADA DİKKAT EDİLECEK KONULAR 15 STAJ YÖNETMELİĞİ GEREĞİ UYGULAMADA DİKKAT EDİLECEK KONULAR 328 STAJ YÖNETMELİĞİ GEREĞİ UYGULAMADA DİKKAT EDİLECEK KONULAR 15 STAJ YÖ NET ME L GE RE UY GU LA MA DA D K KAT ED LE CEK KO NU LAR STAJ LE

Detaylı

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODALARI YÖNETMELİĞİ

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODALARI YÖNETMELİĞİ 7 YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODALARI YÖNETMELİĞİ 182 YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODALARI YÖNETMELİĞİ 7 YE M N L MA L MÜ fia V R LER ODA LA RI YÖ NET ME L (21 fiu bat 1990 ta rih ve 20440 sa y l Res mi Ga ze te

Detaylı

Y AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR

Y AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR dan GER ÇEK TEN HA BER VE RiR Y AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR YIL: 42 SA YI: 15.038 / 75 Kr www.ye ni as ya.com.tr Koruma kanunu ile gerçekler gizleniyor Mehmet Fatih Can TARÝH

Detaylı

İslamofobinin Kökenleri: Batılı mı Doğulu mu?

İslamofobinin Kökenleri: Batılı mı Doğulu mu? İslamofobinin Kökenleri: Batılı mı Doğulu mu? Doç.Dr. M. Ali KİRMAN a a Din Sosyolojisi AD, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Kahramanmaraş Ya zış ma Ad re si/cor res pon den ce:

Detaylı

LKELER IfiI I ALTINDA MEDEN YARGILAMA HUKUKU

LKELER IfiI I ALTINDA MEDEN YARGILAMA HUKUKU LKELER IfiI I ALTINDA MEDEN YARGILAMA HUKUKU Derleyen: Prof. Dr. M. Kamil YILDIRIM Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 7. BASKI I Yayın No : 2538 Hukuk Dizisi : 1233 6. Bas ıdan Tıpkı 7. Baskı Ekim 2012

Detaylı

Bu yasak Rusya da bile yok

Bu yasak Rusya da bile yok M I Ü Ü H Ç C V. F : B ÜZ Z M M Z M MÐ ÛP me ri ka lý a rih çi Find ley, Ba ý ma er ya liz mi ni a raþ ý ran bir dok o ra öð ren ci si nin i sa le-i ur ül li ya ýný baþ an so na i - ki ke re o ku du ðu

Detaylı

GER ÇEK TEN HA BER VE RiR AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR. 13 TEMMUZ 2012 CUMA/ 75 Kr UÇAÐIMIZ NASIL VE NÝÇÝN DÜÞTÜ?

GER ÇEK TEN HA BER VE RiR AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR. 13 TEMMUZ 2012 CUMA/ 75 Kr UÇAÐIMIZ NASIL VE NÝÇÝN DÜÞTÜ? GER ÇEK TEN HA BER VE RiR Y YIL: 43 SA YI: 15.230 AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR / 75 Kr www.ye ni as ya.com.tr Köprü geçiþindeki herkesi bezdiren týkanýklýða çözüm bulunabilecek

Detaylı

Sesleniş. 15 Mayıs 2003 Perşembe Ücretsizdir Ayda bir çıkar Yıl: 2 Sayı: 14

Sesleniş. 15 Mayıs 2003 Perşembe Ücretsizdir Ayda bir çıkar Yıl: 2 Sayı: 14 15 Mayıs 2003 Perşembe Ücretsizdir Ayda bir çıkar Yıl: 2 Sayı: 14 Ben Mayıs 1919 da Samsun a çıktığım gün elimde maddî hiç bir kuvvet yoktu. Yalnız büyük Türk Milletinin soyluluğundan doğan ve benim vicdanımı

Detaylı

YAÞ, istiþarî kurul olmalý

YAÞ, istiþarî kurul olmalý SANATÇI MURAT KEKÝLLÝ: ORUÇ BÝZÝ ÖZGÜRLEÞTÝRÝYOR HA BE RÝ SAY FA u15 TE ALMAN PEDAGOG LACHNÝT GEB CASTOR: RAMAZAN ARINMA AYI HA BE RÝ SAY FA u9 DA GER ÇEK TEN HA BER VE RiR Y YIL: 43 SA YI: 15.244 AS YA

Detaylı

YGER ÇEK TEN HA BER VE RiR

YGER ÇEK TEN HA BER VE RiR Herþeyin yaratýlýþý en ince detayýna kadar planlý BÝR KUÞUN KANAT ÇIRPIÞININ ÝLK PATLAMA ÂNINDA PLANLANMASININ GEREKLÝ OLDUÐU BÝR VARLIK SÝSTEMÝNÝ DÜÞÜNDÜÐÜMÜZDE, ORTAYA GÜÇLÜ BÝR HAYRET VE DÝLE GETÝRMEKTE

Detaylı

Nükleer korku. 90 ya þýn da. Halkýn yarýsý geçinemiyor. Ja pon ya 2 metre denize kaydý, 70 santim çöktü

Nükleer korku. 90 ya þýn da. Halkýn yarýsý geçinemiyor. Ja pon ya 2 metre denize kaydý, 70 santim çöktü SiyahMaviKýrmýzýSarý Sineklerin hukukunu savunan bir insan elbette ki cumhuriyetçidir Alper Görmüþ/ Taraf yazarý 23 MART I bekleyiniz Ja pon ya 2 metre denize kaydý, 70 santim çöktü uja pon ya nýn Tok

Detaylı

İneklerde Retensiyo Sekundinarum Olgularının Etiyopatogenezisi, Postpartum Uterus Enfeksiyonlarındaki Rolü, Sağaltım ve Korunma Yöntemleri

İneklerde Retensiyo Sekundinarum Olgularının Etiyopatogenezisi, Postpartum Uterus Enfeksiyonlarındaki Rolü, Sağaltım ve Korunma Yöntemleri DERLEME İneklerde Retensiyo Sekundinarum Olgularının Etiyopatogenezisi, Postpartum Uterus Enfeksiyonlarındaki Rolü, Sağaltım ve Korunma Yöntemleri Dr. Cahit KALKAN, a Dr. Halis ÖCAL, a Dr. Ali RİŞVAN,

Detaylı

MELEK ve İNSAN. Ahmet Tomor

MELEK ve İNSAN. Ahmet Tomor Adapazarı, 2013 MELEK ve İNSAN k Ahmet Tomor Copyright Ahmet Tomor ISBN 978-605-88313-3-9 Baskı, Cilt Erkam Matbaası Tel: (0212) 671 07 00 İsteme Adresi Tel: +90 264 274 16 31 Okumayi Tesvik Dernegi info@okumayitesvik.com

Detaylı

21. Ulusal Nükleer Tıp Kongresi

21. Ulusal Nükleer Tıp Kongresi MULTIPL MYELOM TANISI VE TEDAVİYE YANIT KRİTERLERİ Ali Zahit BOLAMAN. Ulusal Nükleer Tıp Kongresi (-5 Mayıs 009, Antalya) Turk J Nucl Med 009;8( Suppl) Ali Zahit BOLAMAN MULTIPL MYELOM TANISI VE TEDAVİYE

Detaylı

Ha be ri say fa 4 de AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR. 5 MART 2011 CUMARTESÝ / 75 Kr www.ye ni as ya.com.tr

Ha be ri say fa 4 de AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR. 5 MART 2011 CUMARTESÝ / 75 Kr www.ye ni as ya.com.tr SiyahMaviKýrmýzýSarý FRANSA DA BAÞÖRTÜSÜ TARTIÞMASI ufransa Eðitim Bakaný Luc Chatel, okul dýþý faaliyetlerde, çocuklarýna refakat eden annelerin baþörtü takmasýna karþý çýktý. Ha be ri sayfa 7 de KUMARA

Detaylı

Siyasetteki yozlaþma toplumu da bozuyor

Siyasetteki yozlaþma toplumu da bozuyor SiyahMaviKýrmýzýSarý DANIÞTAY DAN ALKOLLÜ ÝÇKÝ SATIÞINA VÝZE HABERÝ SAYFA 4 TE GER ÇEK TEN HA BER VE RiR Y ÝÞÇÝLERÝN ÇALIÞTIÐI TÜNELÝ SU BASTI: 1 ÖLÜ DÜNYANIN 7 FELÂKETÝ SEÇÝLECEK HABERÝ SAYFA 15 TE HABERÝ

Detaylı

100.SAYI1-42ilknur:Layout 1 4/29/13 3:57 PM Page 1

100.SAYI1-42ilknur:Layout 1 4/29/13 3:57 PM Page 1 100.SAYI1-42ilknur:Layout 1 4/29/13 3:57 PM Page 1 100.SAYI1-42ilknur:Layout 1 4/29/13 3:57 PM Page 2 100.SAYI1-42ilknur:Layout 1 4/29/13 3:57 PM Page 3 100.SAYI1-42ilknur:Layout 1 4/29/13 3:57 PM Page

Detaylı

MAKRO editör. Sağlıklı bir hayat, rengarenk bir Makro Vizyon

MAKRO editör. Sağlıklı bir hayat, rengarenk bir Makro Vizyon MAKRO editör Sağlıklı bir hayat, rengarenk bir Makro Vizyon Makro Vizyon, 2008 yılının bu son sayısında yine oldukça renkli bir içerikle sizlerle buluşuyor. Soğuk günlerin kapıda olduğu bugünlerde, içinizi

Detaylı

NEOCONLAR DÜNYAYI FELÂKETE SÜRÜKLÜYOR

NEOCONLAR DÜNYAYI FELÂKETE SÜRÜKLÜYOR YIL: 43 SA YI: 15.093 AS YA NIN BAH TI NIN MÝF TA HI, MEÞ VE RET VE ÞÛ RÂ DIR 26 ÞUBAT 2012 PAZAR / 75 Kr www.ye ni as ya.com.tr E LÝFga ze te mi zin say fa la rýn da YENÝ ASYA, BÜYÜK HÝZMETLERE ÝMZA ATIYOR

Detaylı