Büyük Düşünen KOBİ ler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Büyük Düşünen KOBİ ler"

Transkript

1 YIL: 25 SAYI: 298 Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Nihat ERGÜN ün Değerlendirmesi KOBİ lerin Risk ve Fırsatları Büyük Düşünen KOBİ'lerde Toplam Kalite Yönetimi (TKY) Uygulaması Uluslararasılaşma ve KOBİ ler Büyük Düşünen KOBİ ler

2

3 T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NÜN AYLIK YAYIN ORGANIDIR YIL: 25 SAYI: 298 Bu dergi adet basılmaktadır. ISSN: Yayın Türü: Yerel Süreli Türkçe - İngilizce SAHİBİ T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ADINA GENEL MÜDÜR Anıl YILMAZ GENEL KOORDİNATÖR Dilek BİRBİL SORUMLU YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ Cangül TOSUN YAZI KURULU Dilek BİRBİL - Cangül TOSUN - Lütf i y e BALKAYA İNGİLİZCE SAYFA SORUMLUSU Gülçin MANZAK AYDIN - Şirin Müge KAVUNCU WEB SİTESİ SORUMLUSU Aytunç AYHAN FOTOĞRAFLAR Hakan CANBAKIŞ Cüneyt OLGAÇ DAĞITIM SORUMLUSU Mehtap EMRE (312) / 331 Anahtar Dergisi nin PDF dosyalarının her ay düzenli olarak e-posta hesabınıza gönderilmesini istiyorsanız, konu alanına Anahtar yazıp adresine boş bir e-posta atabilirsiniz. Dergide yayımlanan yazılardaki görüşler yazarlarına aittir. YÖNETİM YERİ T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Gelibolu Sokak No: 5 Kavaklıdere ANKARA Tel: (312) (10 Hat) Faks: (312) Faks (Dergi): (312) e-posta: internet: GRAFİK TASARIM ve UYGULAMA Bilim ve teknolojinin her an yenilenerek geliştiği, güçlendiği günümüzde iletişim teknolojilerinin beraberinde getirdiği hemen her yeniliği, gelişmeyi takip etmek hem bireyler hem işletmeler hem de ülkeler açısından önem taşımaktadır. Alanını her an genişleten küreselleşmenin karşısında kalmanın mümkün olmadığı, aksine bu küresel ağın hız, yenilik, erişim gibi olumlu yönlerinden yararlanarak güçlü ve başarılı olmanın yollarının aranması gerektiğini artık hepimiz biliyoruz. Bilim, teknoloji ve iletişim çağı olarak adlandırabileceğimiz günümüzde hem girişimcilik yolunda ilk adımlarını atmaya başlayan hem de mevcut durumunu korumaya ve geliştirmeye çalışan küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ ler) de büyük düşünmek zorundadır. Ülkemizdeki işletmelerin yüzde 99 unu oluşturan ve ekonominin lokomotifi olarak değerlendirilen KOBİ lerin, gelişimi ve desteklenmesi konusunda yaklaşık 25 yıldır hizmet veren Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı nın (KOSGEB) çalışmalarıyla KOBİ lerimiz artık yerel, ulusal ve küresel mevcut durum analizi yapabilen, hedefinin farkında olan, şartlarını iyileştirmeye ve her geçen gün gelişmeye çalışan Büyük Düşünen KOBİ ler haline gelmiştir. KOSGEB ile işbirliğinde hazırladığımız Büyük Düşünen KOBİ ler temalı dergimizin bu sayısında; KOBİ lere yol gösteren makale ve değerlendirmelerin yanında KOBİ lerin başarı hikâyelerine de yer vermeye çalıştık. Dergimize değerlendirmeleriyle destek olan Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Sayın Nihat ERGÜN e şükranlarımızı sunuyoruz. KOBİ lerin Risk ve Fırsatları başlıklı yazısıyla konuyu farklı bir açıdan değerlendiren KOSGEB Başkanı Sayın Mustafa KAPLAN başta olmak üzere içeriğin oluşturulmasında emeği geçen KOSGEB yönetici ve çalışanlarına bir kez daha teşekkür ediyoruz. Anıl YILMAZ Genel Müdür BASKI KORZA YAYINCILIK BASIM SAN. ve TİC. LTD. ŞTİ. Büyük Sanayi 1. Cad. 95 / 1 İskitler - Ankara Tel: (312) Faks: (312) BASILDIĞI TARİH: Anahtar Dergisi nin Ekim 2013 sayısı tarihinde basılmıştır. Kapak Görseli:

4 Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürü Nahit BİNGÖL ün Değerlendirmesi Başkentin Potansiyeli Harekete Geçiyor Bilgi Odaklı Sanayi ile Sürdürülebilir Kalkınma İçindekiler Kalkınma Ajansı Desteklerinin KOBİ lere Etkisi, OCAK 2013 YIL: 25 SAYI: 289 Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Müsteşarı Prof. Dr. Ersan ASLAN ın Değerlendirmesi Sanayi Ürünleri Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürü Muhsin DERE ile Röportaj Piyasa Gözetimi ve Denetiminde Yeni Yaklaşımlar Artık Verimlilik de Güvenlik Kadar Önemli! NİSAN 2013 YIL: 25 SAYI: 292 AÇIK Ürün Güvenliği Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Nihat ERGÜN ün Değerlendirmesi Sürdürülebilir Üretim Sempozyumu Ankara da Gerçekleştirildi Sanayi Genel Müdürü Süfyan EMİROĞLU ile Röportaj Sempozyumun, ülkemizin hedeflerine ulaşmasında bir kilometre taşı olmasını diliyorum Sanayi, İklim Değişikliği ve Teknoloji Sürdürülebilir bir yaşam yolu bulmalıyız MAYIS 2013 YIL: 25 SAYI: 293 Temiz üretimi önemli bir fırsat ve açılım alanı olarak gördük Sürdürülebilir Üretim Şirket Çevreciliği HAZİRAN 2013 YIL: 25 SAYI: 294 Sanayi ve İklim Değişikliği 4 4 Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Nihat ERGÜN'ün Değerlendirmesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Müsteşarı Prof. Dr. Ersan ASLAN ın Değerlendirmesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Nihat ERGÜN ün Değerlendirmesi Gelişmekte Olan Ülkelerin Ar-Ge ve İnovasyon Ekosistemlerinin Temel Dinamikleri Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Başkanı Prof. Dr. Ahmet Cevat ACAR ile Röportaj Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü Destek Programları TEMMUZ 2013 YIL: 25 SAYI: 295 Kamu - Üniversite - Sanayi İşbirliği Bölgesel Toplantıları Bilim Eğitiminin Önemi Bilim Dili Olarak Türkçe ve Türkçe Bilinci AĞUSTOS 2013 YIL: 25 SAYI: 296 Bilim Eğitimi 6 KOBİ lerin Risk ve Fırsatları / KOSGEB Başkanı Mustafa KAPLAN 8 Büyük Düşünen KOBİ'lerde Toplam Kalite Yönetimi (TKY) Uygulaması / Yusuf Ziya GÖVCE 12 Kümelenme Politikaları, Kümelenmenin Türkiye de Kamu - Üniversite - Sanayi İşbirliği EYLÜL 2013 YIL: 25 SAYI: 297 Sanayi Stratejisi ve Sektörel Stratejiler Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Müsteşarı Prof. Dr. Ersan ASLAN ın Değerlendirmesi Türkiye Sanayisinin Yol Haritaları: Sanayi Stratejisi ve Sektörel Stratejiler Otomotiv ve Makina Stratejileri Uygulamalarında Kararlı Adımlar Türkiye Demir Çelik ve Demir Dışı Metaller Sektörü Strateji Belgesi ve Eylem Planı Kırsal Kalkınma Açısından Önemi ve Öneriler / Sadık GÖZEK Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Nihat ERGÜN ün Değerlendirmesi KOBİ lerin Risk ve Fırsatları Büyük Düşünen KOBİ'lerdeToplam Kalite Yönetimi (TKY) Uygulaması Uluslararasılaşma ve KOBİ ler YIL: 25 SAYI: 298 Büyük Düşünen KOBİ ler 17 Uluslararasılaşma ve KOBİ ler / Ömer Çağrı ÖZDEMİR 22 Başarılı Bir Web Sitesi İçin KOBİ lere 10 Öneri / GürselKIZILASLAN 26 Büyük Düşündü Büyük Ödülü Kazandı! 30 KOSGEB KOBİ ve Girişimcilik Ödülleri 31 Uşak Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Merkezi Açıldı KOSGEB Kocaeli Hizmet Merkezi Binası Açıldı 32 Türkiye 2023 Hedefinde KOBİ'lerde Yapısal Dönüşüm Nasıl Olmalıdır? / Dr. Mustafa Kemal AKGÜL 36 Üç Aylık Ulusal Verimlilik İstatistikleri 2013 Yılı İkinci Çeyreği Sonuçları Açıklandı Dursun BALKAN - Yücel ÖZKARA - Nazlı SAYLAM BÖLÜKBAŞ

5 Sayı Akıllı Taşınabilir (Mobil) Sistemler - 1 Dr. Mustafa Kemal AKGÜL 46 Temiz Üretim Politikalarının Uygulanması Çalıştayı Ankara da Gerçekleştirildi 47 İnovatif Sürdürülebilirlik Uygulamaları Yarışması Ödül Töreni İstanbul da Gerçekleştirildi Kaynak Verimliliği ve Temiz Üretim Küresel Ağ Konferansı İsviçre de Düzenlendi 50 Yeşil İş Green Business 2013 Konferansı Değişim Zamanı Temasıyla İstanbul da Gerçekleştirildi 52 SME s Thinking Big 54 Sanayi Göstergeleri / Industry Indicators 55 Bilim ve Teknoloji Göstergeleri Science and Technology Indicators 56 Ulusal ve Uluslararası Verimlilik İstatistikleri National and International Productivity Statistics Ulusal Verimlilik İstatistikleri National Productivity Statistics 3

6 Büyük Düşünen KOBİ ler Nihat ERGÜN Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Türkiye'deki işletmelerin yüzde 99'unu oluşturan ve ihracatın yüzde 60'ına imza atan KOBİ'ler, Türkiye ekonomisinde tartışılmaz bir öneme sahiptirler. Bir ekonominin başarısını en iyi gösterecek unsurlardan biri de KOBİ'lerin rekabet seviyesidir. Bir ülke sadece birkaç tane büyük ve başarılı işletmenin ve büyük bir kentin omuzlarında yükselmemelidir. Başarının tabana ve tüm memlekete yayılmış bir kültür haline getirilmesi gerekmektedir. Türkiye 2002 yılından bu yana başta ekonomi olmak üzere her alanda büyük bir dönüşüm yaşamaktadır. Milli gelirini, ihracatını ve istihdamını sürekli artıran ülkemiz, dünyada küresel krizlere karşı en iyi sınav veren ekonomilerden biri oldu. Türkiye'nin bu ekonomik performansını artırmak için daha fazla sayıda rekabetçi KOBİ'lere sahip olmamız gerekiyor. 4

7 KOBİ'lerin rekabet gücünü artırmaya yönelik yapacağımız her hamlenin bizi ekonomik hedeflerimize birkaç adım birden yaklaştıracağını biliyoruz. Geçtiğimiz 11 yıl, KOBİ lerimiz için önemli fırsatlar dönemi olmuştur. Finans sektörünün KOBİ kredi portföyünü büyütmüş olması; uluslararası firmaların Türkiye nin sanayi alanlarına girmiş olmaları ve küresel krizden kaynaklanan Avrupa pazarının dinamik Türk şirketlerince keşfedilmesi bu fırsatlardan bazılarıdır. Türkiye deki KOBİ lerin, mikro finans hizmetlerinden küme oluşumuna kadar yenilikçi stratejiler ve çözümlere yönelmesi de bu alanda yaşanan bir diğer önemli gelişme olmuştur. Bunun yanında; işletmelerin mali ve yapısal sorunlarının çözümüne ilişkin olarak faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşlarının daha etkin çalışmaları, işletmelere sağlanan destek süreç ve mekanizmaların daha verimli ve işletmelerin ihtiyaçlarıyla daha uyumlu hale getirilmeleri de KOBİ lerin ekonomik hayatta karşılaştıkları sorunların çözümünde önemli rol oynamış ve oynamaya devam etmektedir. KOSGEB'in proje odaklı yeni destek programlarına geçişiyle birlikte, Haziran Eylül 2013 döneminde fikri olan, projesini gerçekleştirmek, iş kurmak, işini büyütmek isteyen 44 bin KOBİ, Girişimci ve Meslek Kuruluşuna yaklaşık 650 milyon TL tutarında destek sağlanmıştır döneminde KOBİ lere 14.5 milyon TL destek sağlanmışken, Eylül 2013 döneminde verilen destek tutarı ise toplam 935 milyon TL ye ulaşmıştır. KOBİ lerin ölçek dezavantajından kaynaklanan sorunlarının giderilmesi ve rekabet gücünü etkileyen makro ortamın KOBİ ihtiyaçlarına duyarlı hale getirilmesi için ilgili kurum ve kuruluşların KOBİ leri ilgilendiren faaliyetlerinin belirli stratejiler çerçevesinde ortak hedeflere yöneltilmesi gerekmektedir. Ülkemizde KOBİ lerle ilgili politikalarda ulusal düzeyde eşgüdümün sağlanması için ulusal ölçekte bir KOBİ stratejisinin varlığına ihtiyaç duyulmasından hareketle KOBİ Stratejisi ve Eylem Planı (KSEP) hazırlanmıştır dönemini kapsayan KOBİ Stratejisi ve Eylem Planı nın genel amacı, küçük işletme ihtiyaçlarına duyarlı iş ortamında, erişilebilirliği ve niteliği yüksek hizmet ve desteklerle KOBİ lerin üretim, yatırım miktarı ile katma değerini artırmak ve büyümelerini sağlamak olarak belirlenmiştir. Girişimciliğin geliştirilmesi ve desteklenmesi, KOBİ lerin yönetim becerilerinin ve kurumsal yetkinliklerinin geliştirilmesi, iş ve yatırım ortamının iyileştirilmesi sürecinde KOBİ lerin gözetilmesi, KOBİ lerin Ar-Ge ve yenilik kapasitesinin geliştirilmesi, KOBİ lerin ve girişimcilerin finansmana erişimlerinin kolaylaştırılması gibi beş stratejik alan kapsamında 82 eylem ve proje gerçekleştirilecektir. Millet olarak el ele vererek 2023 hedeflerini yakalamış bir Türkiye'yi inşa etmek için büyük düşünen KOBİ ve girişimcilerimizle birlikte daha fazla çalışmamız, daha fazla üretmemiz, daha fazla çaba harcamamız gerekmektedir. Önümüzdeki dönemde de biz KOBİ lerimizi büyütmeye devam edeceğiz, KOBİ ler de ülkemizin büyümesinde lokomotif olmaya devam edecekler. 5

8 KOBİ lerin Risk ve Fırsatları Mustafa KAPLAN KOSGEB Başkanı İşletmelerin yüzde 99 unu oluşturan KOBİ lerimiz, ülkemizin ekonomik göstergelerdeki başarıları ile doğru orantılı olarak gelişimlerini verimli bir şekilde sürdürmeye devam ediyor. Gelişmiş Batı ülkelerinde başlayan ve dünyanın birçok ülkesine sıçrayan ekonomik krize rağmen ülkemizin son yıllarda oluşturulan sağlam yapısı sayesinde bugün birçok müteşebbis ve iş adamı geleceğe daha güvenle bakıyor. Bu güven ortamı sayesinde de yatırımlarına hız kesmeden devam eden KOBİ ler ekonomimizdeki canlılığa katkılarını sürdürüyor. Bu süreçte Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) olarak KOBİ lerimizin zorlu çalışma koşullarını rahatlatmak adına ihtiyaç duydukları alanda desteklerimizi kendilerine sunmaktan dolayı mutluluk duyuyoruz. Küresel ekonomik kriz, dünya ölçeğinde ekonomi politikalarında da bir değişime sebep oldu. Önceki dönemlerde çok konuşmadığımız yeşil üretim, sosyal sorumluluk, çevre duyarlılığı, inovasyon, Ar-Ge gibi kavramlar gündemde daha sıklıkla konuşulmaya, tartışılmaya başlandı. 21. yüzyılın bizlere sunduğu teknolojik gelişmeler ve hatta devrim diyebileceğimiz yenilikler hayatımızın akışını neredeyse tamamen değiştirdi. İletişim ve teknoloji, dünyanın en çok konuşulan ve üzerine yatırım yapılan alanları haline geldi. Emek-yoğun üretimden bilgi-yoğun bir üretim şekline geçiş yapıldı. Bunun sosyolojik, psikolojik ve hatta antropolojik etkilerini yaşadık, yaşamaya devam ediyoruz. İşte bu önemli gelişmelerin yaşandığı yüzyılımızda büyük oyunculardan çok, ekonomi dünyasında küçük başlayan ama gün geçtikçe teknoloji sayesinde inanılmaz hızlarda büyüyen bir model ortaya çıktı. Küçük bir ofiste koskoca fabrikaların yapamadığı ciroları elde eden ve daha önemlisi ürettiği teknoloji sayesinde katma değeri yine büyük işletmelerden daha 6

9 fazla olan bu küçük işletmeler birden dünyayı sarıverdi. Bu sürece kayıtsız kalmayan ve 25 yıla yakın deneyimi olan KOSGEB, destek programlarını revize ederek bu alandaki desteklerini büyüttü. Üniversite - sanayi işbirliğinin güçlendirilmesini sağlamak için üniversiteler bünyesinde açılan Teknoloji Geliştirme Merkezlerinin (TEKMER) sayısı artırıldı. Böylece parlak zihinler ve akıllı beyinlerin yurtdışına göçü büyük oranda engellenmiş oldu. Bu gençlerimiz ve girişimcilerimiz bölgelerindeki üniversitelerin KOSGEB destekleriyle kendilerine sağlanan yer ve imkânlar sayesinde beyinlerinde yer alan büyük düşünceleri gerçek hayata aktarma fırsatlarını yakalamış oldular. Ekonomimiz çok önemli bir kazancı bu değişim ve dönüşüm sayesinde elde etmiş oldu. Bu anlattığım heyecan verici süreç içerisinde KOSGEB olarak KOBİ ve girişimcilerimizin yanında olmaktan dolayı çok mutluyuz. İnsanımızdaki heyecan ve üretme isteği bizleri daha fazla katkı sunmak için motive ediyor. Peki destek verdiğimiz KOBİ lerimizin, bu küresel yeni ekonomik pozisyonunda risk ve fırsatları ne olabilir? Aslında bu soru, belki 2-3 gün sürmesi gereken ve farklı kesimden düşüncelerin birbiri ile çarpıştığı bir düşünce forumunun konusu olmalı diye düşünüyorum. Ancak ben sizlere bazı tespitlerimizle bu önemli konuyu özetlemeye çalışacağım. Öncelikle risklerden bahsedelim. KOBİ lerimizin şuan risk haritasında en koyu görünen bölgesi finansman ve sermaye konusu olarak görünüyor. Özellikle nakit akışının azaldığı günümüzde sermaye sübvansiyonu zayıf olan küçük oyuncuların hayatta kalmak için kredi ve yatırım araçlarına kaydığını gözlemliyoruz. Ancak bu kredilerin zamanla birikmesi ve ödenemez hale gelmesi de sermaye yapısı zayıf işletmecilerimizin hayat döngüsünü zorlaştırıyor. Bundan dolayı işletmenin ölçeği ne olursa olsun finansman konusunda profesyonel bir destek veya anlayış içerisinde yol almalarında büyük yarar var. Böylece orta ve uzun vadeli projeksiyonlarını çok daha emin bir şekilde görebilirler. Bir diğer risk ise KOBİ lerimizin yönetim modellemelerinde belirli bir seviyeyi yakalayamamış olması olarak göze çarpıyor. Bu konuda KOBİ lerimize rehberlik anlamında büyük oranda yardımcı olmaya çalışıyoruz ancak yine de bazı konuları aşmakta zorluk yaşıyoruz. Özellikle aile şirketlerindeki muhafazakâr yapı, profesyonelleşmede büyük engel teşkil ediyor. Stratejik hamleler için olmazsa olmaz olan yönetim danışmanlıkları sadece büyük ölçekli sanayi işletmelerine değil KOBİ lerimize de gerekli olan bir araçtır. Üretim, satış, pazarlama, lojistik, insan kaynakları, planlama, finansman gibi çok önemli departmanların yönetimi ve iş süreçlerindeki aksaklıklardan dolayı bugün birçok KOBİ miz kapanma veya hayatını zorluklarla sürdürme sıkıntısı çekiyor. Belirli bir seviyeye gelindiğinde KOBİ lerden beklentimiz bu gibi iş süreçlerine hakim bir yapıyı kendi içlerinde kurmaları yönünde olmaktadır. Peki fırsatlar ne olabilir? KOBİ lerimizin diğer ülkelerdeki işletmecilerden ayırt edilen en önemli özellikleri başarılı birer müteşebbis olmalarıdır. Geçmişimizden gelen cesaret yüklü hislerimiz, özellikle ticaret anlamında korku dağlarını aşmamızı kolaylaştırıyor. Birçok ülke vatandaşının çekinerek gittiği yerlere dil veya kültür bilmeden giden iş adamlarımız bugün dünyanın adını bile bilmediğimiz ülkelerinde ticaret yapıyor. Bu eşsiz özellik sayesinde dünyanın farklı ülkelerinde bir Türk bulabilmeniz hiç de zor değil. İşte bu bile aslında fırsat olarak karşımıza çıkıyor. İletişim ağları sayesinde dünyanın farklı bölgelerindeki Türklerle iş birliği içerisinde yatırım fırsatları kovalanabilir. Bu gibi birçok başarı hikâyesine KOSGEB olarak şahit oluyoruz. Türk milletinin dayanışma kültürü binlerce kilometre ötede bile gerçekleşiyor ve birbirini tanımayan insanlar ticari anlamda başarı hikâyelerini birlikte yazıyorlar. Küresel ekonomik kriz sebebiyle dünyanın belirli ülkelerinde ortaya çıkan iş olanaklarını değerlendirmeyi de bir başka fırsat olarak görüyorum. Bu konuda ülkemizin birçok iş ve sanayi sivil toplum kuruluşları çalışma yürütüyorlar. Özellikle bakir alanlardaki iş fırsatlarını araştıran TÜSİAD, TOBB, TUSKON gibi kuruluşlar ile olan temasların artırılması KOBİ ve girişimcilerimiz için önemli bir noktayı teşkil ediyor. Unutulmamalıdır ki iletişim yüzyılında ne kadar çok temas, o kadar çok fırsat ve para olarak geri dönmektedir. Bundan dolayı pazar araştırma faaliyetleri ve iş forumlarına olan ilgi KOBİ lerimizde de sürekli devam etmelidir. Bu fırsat ve risk özetlerinin ardından görünen tablo aslında çok basit: Sürekli gelişim, sürekli iletişim Bugün dünyanın en büyük firmalarının bütçelerinde iki kalem hâlâ en büyük rakamları oluşturmaktadır. Bunlardan ilki tanıtım ve pazarlama faaliyetleri. Diğeri ise araştırma ve geliştirme faaliyetleridir. İşte bu gerçeklik bizlere gösteriyor ki, KOBİ ve girişimciler olarak hayatınıza küçük bir işletme olarak başlayabilirsiniz. Ancak doğru strateji, doğru iletişim ve doğru gelişim süreçleri ile çok hızlı bir büyüme ivmesi yakalayabilir, hem kendinize hem de devletimize büyük katma değerler sağlayabilirsiniz. KOSGEB olarak; kendi küçük, düşünce ve idealleri büyük olan işletmelerimize ve girişimcilerimize desteğimizi her geçen gün daha fazla büyüterek sürdüreceğiz. Devletimizin başarılı ekonomik politikalarına katkı sunmak için durmadan, sıkılmadan KOBİ ve girişimcilerimizle aynı yolda yürümeye devam edeceğiz. Daha güzel ve müreffeh yarınlara hep birlikte erişecek ve yeni yüzyılda Türkiye nin ekonomik zaferlerine hep birlikte şahit olacağız 7

10 Makale BÜYÜK DÜŞÜNEN KOBİ'LERDE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ (TKY) UYGULAMASI BÜYÜK DÜŞÜNEN KOBİ'LERDE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ (TKY) UYGULAMASI Endüstri Yük. Müh. Yusuf Ziya GÖVCE / KOBİ Uzman Yardımcısı (Hatay KOSGEB Hizmet Merkezi Müdürlüğü) Giriş Küreselleşmenin dayattığı zor rekabet koşulları altında, örgütsel değişimin sağlanması ve katılımcı yönetim anlayışının yaşama geçirilmesi; Büyük Düşünen KOBİ ler için artık bir zorunluluktur. KOBİ lerin yönetsel sorunlarının aşılmasında Toplam Kalite Yönetimi yaklaşımı önemli katkı sağlayacaktır. Bu bakımdan, KOBİ lerin faaliyetlerinde yapısal değişime giderek, müşteri odaklı bir yönetim tarzına sahip olma zorunluluğu giderek artan bir önem arz etmektedir. Bu çalışmada öncelikle KOBİ lerin önemine, daha sonra Toplam Kalite Yönetiminin temel unsurlarına ve işleyişine değinilecektir. Son olarak Büyük Düşünen KOBİ lerin Toplam Kalite Yönetimine gereksinimi, KOBİ lerde Toplam Kalite Yönetimi uygulamasına geçişin aşamaları ve KOBİ lerin Toplam Kalite Yönetimindeki güçlü ve zayıf yönleri genel bir yaklaşımla ele alınacaktır. 1. Türkiye de KOBİ lerin Yeri KOBİ lerin emek yoğun teknoloji ile çalışmasından dolayı ülke çapında işsizliğin azalmasına katkıda bulunması, talep değişikliklerine ve çeşitliliklerine daha kısa bir sürede, daha kolay bir şekilde uyum sağlayabilmesi, büyük ölçekli işletmelerin kullandıkları hammadde, yardımcı malzeme, işletme malzemesi veya yarı mamul gibi girdileri üreterek onların gelişimini tamamlama ve böylece ekonomide "yan sanayi" oluşturması ve büyük ölçekli işletmelerin ürettiği aynı mal ve hizmetleri üretip, onları rekabetçi ortama çekerek ekonomiye canlılık kazandırması, KOBİ leri ülkemiz açısından çok önemli bir hale getirmektedir (1). 2. Toplam Kalite Yönetimi Toplam Kalite Yönetimi, sadece kaliteyi öngören bir sistem değildir. Bir sistem anlayışı ile işletmenin ve onun etkinliklerinin tüm yönlerinde; insan davranışlarında, süreçlerde uygulanan yöntem ve tekniklerde, çalışma ortamında, ürün ya da hizmette ve böylece bütünü ile örgüt kültüründe sürekli gelişim için değişimi esas alan bir anlayıştır (2). Dolayısıyla Toplam Kalite Yönetimi, personelden, kullanılan hammaddenin ürün haline geldiği tüm süreçlere kadar kendini gösteren ve teknik-yönetsel her alanda iyinin arandığı bir süreçtir. Toplam Kalite Yönetiminin temel unsurlarını üst yönetimin liderliği, önce insan anlayışı, tam katılımcılık, sürekli iyileştirme-gelişme ve müşteri odaklılık olarak sıralayabiliriz (3). 3. Büyük Düşünen KOBİ lerde Toplam Kalite Yönetimi 3.1. Büyük Düşünen KOBİ lerde Toplam Kalite Yönetiminin Gereksinimi Büyük ölçekli firmaların yapılarının esnek olmaması, hızlı hareket edememeleri dolayısıyla hizmet ve üretim bölümlerinin bünyelerinden kopup şirketleşerek orta ölçekli 8

11 BÜYÜK DÜŞÜNEN KOBİ'LERDE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ (TKY) UYGULAMASI Makale firma sayısının artmasına yol açması, iç ve dış kaynaklı anlaşmalar ile yönetmeliklerin KOBİ lere getireceği yükümlülükler nedeniyle ithalat ve ihracatta etkinliklerinin artması, devlet teşviklerinden faydalanılarak çeşitli kurum ve kuruluşlardan alınan danışmanlık hizmetlerinin artması sonucunda artan bilgi ve deneyimlerinin getirdiği ve getireceği faydalar Toplam Kalite Yönetiminin gerekliliğini ortaya koymaktadır (4). KOBİ lerin ürün kalitesi konusundaki yetersizlikleri büyük işletmelerin rekabet gücünü olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Büyük ölçekli firmaların, asli faaliyetleri dışında kalan mal ve hizmetleri kendi bünyelerinde üretmek yerine KOBİ lerden sağlama istekleri, Toplam Kalite Yönetimini Büyük Düşünen KOBİ ler için ürünlerinin ve hizmetlerinin kalitesini iyileştirmenin bir yolu olmanın ötesinde, ayakta kalmak için de bir anahtar haline getirmiştir (5). Toplam Kalite Yönetiminin başarılı şekilde uygulanması, KOBİ lerin kuruluş ve büyüme dönemlerinden olgunluk aşamasına etkin bir şekilde geçebilmelerine de yardım eder. Bunun nedeni Toplam Kalite Yönetimi uygulaması ile KOBİ lerin müşteri ihtiyaç ve beklentilerine, düşük maliyetli, yüksek kaliteli, mal ve hizmetler sağlayacak şekilde daha etkin iş süreçlerine kuvvetlice odaklaşmasıdır (6) Toplam Kalite Yönetimine Geçişin Aşamaları Yeni yönetim şeklinin nasıl uygulanmaya başlanacağı ve hangi basamaklardan oluşacağı titizlikle planlanmalıdır. Toplam Kalite Yönetiminin uygulamaya konmasında aşağıda görülen benzeri bir plan oluşturulmalı ve ne olursa olsun hiçbir basamak atlamadan ciddiyetle uygulanmalıdır (7). 1. İyileştirme ihtiyacının bilincinde olunması, 2. Kalite organizasyonun kurulması, 3. Çalışanların görüşlerinin ve ortak kültürün değerlendirilmesi, 4. Müşteri ihtiyaçlarının belirlenmesi, 5. Kalite politikasının belirlenmesi, 6. Kalite süreçlerinin tasarlanması, a. Kalite iyileştirme gruplarının kurulması, b. Kalitenin planlanması, c. Birimler bazında kalite çalışmaları, 7. Eğitimlerin verilmesi, 8. Tedarikçilerin kaliteye katılımlarının sağlanması, 9. Kalite kutlamaları, 10. Toplam Kalite Yönetiminin performanslarının ölçülmesi, 11. Toplam Kalite Yönetim sürecinin sürekli iyileştirilmesi KOBİ lerin TKY Uygulamalarındaki Güçlü Yönleri Toplam Kalite Yönetimi uygulamasının başarılı olması için, üst yönetimin liderliğinin oldukça önemli rol oynaması nedeniyle, KOBİ ler bu açıdan büyük bir avantaja sahiptir. Çünkü KOBİ lerde, sahip yönetici veya genel müdür organizasyon içerisinde görünür durumda olup kalitenin önemini vurgulayabilecektir. KOBİ lerde yönetim katmanı az olduğundan karar alma süreci daha kısa olacaktır. Ayrıca, karar alıcı sayısının az olmasından dolayı karar alma gücü fazla olacaktır. Diğer yandan çalışanlar arasındaki iletişimin ve eşgüdümün kolay olması ve çalışanların yöneticilere kolayca ulaşabilmesi çok fonksiyonlu faaliyetlerde örgütlenmeyi kolaylaştıracaktır (6). Büyük Düşünen KOBİ lerde çalışanlar genellikle işletmenin 9

12 Makale BÜYÜK DÜŞÜNEN KOBİ'LERDE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ (TKY) UYGULAMASI genel kârlılığı konusunda sorumluluk ve duyarlılık duygusuna sahiptirler. Bundan dolayı, işletmeyi geliştirmeye yönlendirilebilmeleri kolay olacaktır. Çünkü çalışanlar, sonuçların kendilerini doğrudan etkilediğinin farkındadır ve emeklerinin gözle görülür sonuçlara dönüştüğünü kolaylıkla gözlemleyebilmektedir. Genel olarak KOBİ lerin tek bir işletme olarak faaliyette bulunmaları ve dağınık olmamaları Toplam Kalite Yönetiminin uygulanmasını kolaylaştırmaktadır KOBİ lerin TKY Uygulamalarındaki Zayıf Yönleri Toplam Kalite Yönetimi uygulamalarına geçiş çalışmaları sürdürülen KOBİ lerin önemli bir çoğunluğunda, beklenen sonuç elde edilememektedir. Tek başına kalite çemberleri uygulamalarını nihai amaç olarak görmek, tam zamanında üretimi var olan sistemi geliştirip değiştirmeden uygulamaya çalışmak ya da ISO 9000 Standart Belgesini almayı yeterli görmek, süreç geliştirmenin sadece üretim süreçlerinin geliştirilmesi olarak kabul 10

13 BÜYÜK DÜŞÜNEN KOBİ'LERDE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ (TKY) UYGULAMASI Makale edilmesi ile yönetim süreçlerinin geliştirilmesinin göz ardı edilmesi, kişiler ve birimler arasındaki rekabetin iç iletişimi ve bilgi akışını engellemesi gibi durumlar sistemin gelişmesini engelleyen önemli etkenlerdir. KOBİ lerde tepe yönetiminde gerçek anlamda profesyonel yöneticilerin bulunmaması, yeni yönetsel sorunlara deneyimlerle kazanılan bilgilerle yaklaşılması, yetki devretme alışkanlığı ve örgüt dışı uzman/danışmanla çalışılmaması onarılmaz hataların yapılmasına neden olmaktadır. KOBİ lerde astlar tarafından oluşturulan sorun çözme (kalite çemberleri) ya da süreç geliştirme (kaizen) amaçlı grupların yaptıkları çalışmalar ile bazı sorunları çözmeleri uzman/mühendisleri rahatsız edebilmektedir. Bunun sonucu olarak gruplara yardım etmeme ve bilgi aktarmama eğilimi görülmektedir. Orta düzey yöneticiler ile mühendis ve uzmanlar arasında yönetsel erkin paylaşımı ya da yükselme hırsı nedeniyle bir rekabetin varlığı Toplam Kalite Yönetiminin başarısını olumsuz yönde etkilemektedir (8). Sonuç Büyük Düşünen KOBİ lerde Toplam Kalite Yönetimi uygulanması, üstün mal ve hizmet kalitesine ulaşmanın yanında işletmelerin rekabet pozisyonlarını da geliştirmeye yardımcı olacaktır. Ayrıca büyük işletmelerin kalite iyileştirme faaliyetlerinin başarısı genellikle kendilerine arz sağlayıcı olan KOBİ lerin kalite iyileştirmedeki etkinliğine bağlıdır. Günümüzde işletmeler müşterinin neyi, nasıl, ne şekilde, ne zaman, hangi fiyatla talep ettiğini bilmek zorundadırlar. Müşteri memnuniyeti odaklı bir sistem olarak gelişen Toplam Kalite Yönetimini uygulamak isteyen KOBİ lerin bir anlayış değişimi geçirmesi gerekmektedir. Bu anlayış değişimi amaçların, ürün-hizmet kalitesinin, yönetimin rollerinin, işgörenlerin rollerinin, tedarikçiler, müşteriler ve genel olarak toplum gibi çevresel öğelerle ilişkilerinin, örgüt yapısına bakışın sürekli değişim ilkesine göre yeniden tanımlanmasını gerektirmektedir. KOBİ lerin kaliteye ulaşmada Toplam Kalite Yönetimini bir amaç değil, bir araç olarak kabul etmeleri ön koşuldur. Ancak, büyük işletmelerde uygulanan yaklaşımları doğrudan KOBİ ler için uygulamak doğru değildir. Sürekli değişim ve gelişim hedefli Büyük Düşünen KOBİ ler için Toplam Kalite Yönetimi uzun dönemde getirisi olan bir yatırım olarak görülmelidir. Kaynaklar 1. Gücelioğlu, Ö. Küçük Ölçekli İşletmelerin KOSGEB'den Beklentileri. Ankara: Tes-Ar Yayınları, No.13, Akal, Z. Toplam Kaliteye Yöneliş. Verimlilik Dergisi. Sayı:2. Ankara: MPM Yayınları, Tekin, M. Toplam Kalite Yönetimi. Konya: Kuzucular Ofset, Geylan, F., Gerem, T. KOBİ lerde Toplam Kalite Yönetimi-GİLAN, 6. Ulusal Kalite Kongresi Toplam Kalite Yönetimi ve Ekonomi Yönetiminde Kalite. İstanbul: TÜSİAD Yayını, Ouazi, H., Padibjo. A Journey Towards Total Quality Management Through ISO 9000 Certification, The TQM Magazine, Volume 9, No 5, Ghobodian, A., Gallear, D. TQM and Organization Size, International Journal of Operations & Production Management, Sayı. 17, No.2, Konuralp, Y.B. Toplam Kalite Yönetimi ve ISO 9000 Uygulaması Yüksek Lisans Tezi. İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkmen, İ. KOBİ lerde Toplam Kalite Yönetimi Amaçlı Katılımcı Yönetim ve Örgüt Geliştirme Uygulamaları, 6. Ulusal Kalite Kongresi Toplam Kalite Yönetimi ve Ekonomi Yönetiminde Kalite. İstanbul: TÜSİAD & KAL-DER Yayın,

14 Makale KÜMELENME POLİTİKALARI, KÜMELENMENİN TÜRKİYE DE KIRSAL KALKINMA AÇISINDAN ÖNEMİ VE ÖNERİLER KÜMELENME POLİTİKALARI, KÜMELENMENİN TÜRKİYE DE KIRSAL KALKINMA AÇISINDAN ÖNEMİ VE ÖNERİLER Sadık GÖZEK / Kahramanmaraş KOSGEB Hizmet Merkezi Müdürü Kümelenme politikası, yerel küme yapılanmalarını teşvik ederek ekonomik kalkınmayı destekleyen bir politika yaklaşımıdır. Giriş Bölgesel ve kırsal kalkınma politikalarının yeniden şekillenmeye başlaması ile birlikte sürdürülebilir rekabet avantajının sağlanması için, yerelin kendine özgü yönleri ön plana çıkarılmaktadır. Ayrıca işletmelerin, kamu kurumlarının, sivil toplum kuruluşlarının ve diğer kuruluşların işbirliği anlayışı çerçevesinde bir araya gelmesinin önemi, net bir şekilde ortaya konulmaktadır. İşbirliğinin gelişmesi ile işletmelerin daha rekabetçi ve yenilikçi olmalarının önü açılmakta ve kümelenme oldukça cazip bir bölgesel ve kırsal kalkınma politika aracı olarak karşımıza çıkmaktadır. Kümelenme faktörü, küreselleşme sonucu hayatı zorlaşan işletmelerin başarılı olabilmeleri için; büyümekte olan pazarlarda yeni ve daha iyi ürünler satabilmesi, kalite ve teknoloji kullanımında lider durumda olması, etkin bir işbirliği içerisinde olması, fiyatlarını rekabetçi bir şekilde ayarlaması gibi işletmelere ağlar ve stratejik işbirlikleri yoluyla uluslararası profil oluşturma fırsatı sağlar. Avrupa da farklı sektörlerdeki çoğu KOBİ, küme oluşumu sayesinde uluslararası pozisyona getirilmişlerdir (Scheer ve Zallinger, 2007). Kümelenmenin sağlayacağı avantajlardan bazıları şunlardır: Yeni ve tamamlayıcı teknolojiye ulaşabilmek, birlikte iş yapmanın sinerjisini yakalamak ve karşılıklı güven duymak, riski dağıtmak, ortak Ar-Ge çalışmaları yapabilmek, işlem maliyetlerini düşürmek (insan kaynağı, ortak tedarik ve pazarlama), pazara giriş engellerinin üstesinden gelmek olarak sıralanabilir. Kümelenme, bir nihai ürünün veya hizmetin, üretilmesi aşamasında, bu ürüne katma değer katan üretim zinciri ile bağlı; işletmeler (mal veya hizmet üreticileri, tedarikçiler, dağıtım kanalları vb.), bilgi üreten kurumlar (üniversiteler, araştırma kurumları vb.), destekleyici kurumlar (acenteler, danışmanlık hizmetleri, bankalar, sigorta şirketleri vb.) ve müşteriler tarafından oluşturulmuş ağ olarak tanımlanabilir. Türkiye de Kümelenme Politikaları Kümelenme politikası, yerel küme yapılanmalarını teşvik ederek ekonomik kalkınmayı destekleyen bir politika yaklaşımıdır, temel unsurları şunlardır (Sönmez, 2008): Şirketler ve kurumların ortak faaliyetlerini destekler, şirketleri doğrudan değil dolaylı olarak destekleyen faaliyetleri kapsar. Örneğin ortak tanıtım ve marka çalışmaları, ortak yatırım, ortak fuarlara katılım vb. KOBİ lere odaklanır. Genel olarak birçok kümeye büyük işletmeler hâkimdir, ancak kümenin büyümesi ve sürdürülebilirliği için 12

15 KÜMELENME POLİTİKALARI, KÜMELENMENİN TÜRKİYE DE KIRSAL KALKINMA AÇISINDAN ÖNEMİ VE ÖNERİLER Makale kümelerde çok sayıda KOBİ olması şarttır. Diğer politikalarla (bilim ve teknoloji, girişimcilik, sanayi, bölgesel/kırsal kalkınma) entegrasyonunu öngörür. Kümelenme, Türkiye'nin politika gündeminde yeni yer almaya başlayan bir kavramdır. Bu bağlamda, henüz kümelenmelere özel yasal çerçeve bulunmadığı gibi kümelenme politikalarının ve faaliyetlerinin düzenlendiği belli bir politika alanı da bulunmamaktadır. Birçok küme yasal statüsü olmadan faaliyetlerini dernek, platform, vakıf vb. çatılar altında devam ettirmektedirler. Türkiye de bugüne kadar kümelenme politikası üzerine yapılan tek çalışma olan AB ve DTM destekli Türkiye de Kümelenme Politikasının Geliştirilmesi Projesi kapsamında dört adet program tanımlanmıştır. Bunlar; Küme Yönetişim ve Teknik Yardım (KYTY) Programı Küme Rekabet Edebilirlik (KRE) Programı Küme Uluslararasılaştırma (KUL) Programı Küme Yenilikçilik (KY) Programı Söz konusu programlarla politikanın belirlediği ana öncelikleri gösteren eşgüdümlü alanlar ve operasyonel sistemlerin yapılanması amaçlanmaktadır. Avrupa da Kümelenme Politikalarına Genel Bakış Avrupa Kümelenme Politikası Grubu (European Cluster Policy Group-ECPG) (2011) raporuna göre, kümeler Avrupa 2020 stratejisinin başarılı olması için küresel ortamda artan öneme sahiptir. Avrupa Birliği, Asya dan ve ABD den gelen rekabete karşı koyabilmek amacıyla kümelere ve kümelenme politikasına ayrı bir önem vermektedir (DG Ent. Report, 2007). Kümelenmelerin kendiliğinden başlaması seçeneğine karşıt olarak, gelişimlerinin devlet tarafından desteklenmesi Avrupa Birliği nde kabul görmektedir. Bu bakımdan 31 Avrupa ülkesinden 26 sı ulusal küme destek programları uygulamaktadır (Europe Innova, 2008) yılında kurulan ECPG ye, kümelerin mükemmeliyetinin desteklenmesinde, Komisyonun ve üye ülkelerin, modern politika cevapları bulma anlayışının geliştirilmesi ve Topluluk içerisinde küme politikalarının nasıl daha iyi tasarlanabileceği hakkında önerilerde bulunulması görevleri verilmiştir. Doğu Polonya Lublin Bölgesi Kırsal Kümelenmesi Örneği Polonya nın doğusunda Ukrayna sınırında yer alan Lublin bölgesi, sakinlerinin % 54 ünün kırsal kesimde yaşadığı ve kırsal alanların hâkim olduğu bir bölgedir. Tarımsal üretkenliği artırmanın ve çiftçilerin durumunu iyileştirmenin bir yolu olarak kırsal kümelenmelerin gelişimi, bölge için birinci derecede önem taşımaktadır. Hâlihazırda bölgede iki çeşit kümelenme benzeri form bulunmaktadır (Szymoniuk, 2002): Kırsal üreticilerin kümesi: Tarımsal üretici birlikleri üyelerinin, ürün ve hizmetlerini pazarlamak isteyen resmi organizasyonlardır. Bölgede yaklaşık 110 birlik bulunmaktadır ve genel olarak sebze ve meyve üreticilerinden oluşmaktadır. Müşterileri genellikle yurt içi ve yurt dışı süpermarketler ve toptancılardan oluşmaktadır. Kümelenme yapısının formları olan bu birlikler, tek başına çiftçinin ulaşması gereken hedef pazara, kalite ve standarda, belirli bir kar ve başarı seviyesine daha rahat ulaşabilmektedir (KOSGEB, 2006). Kümelenme, üyelerine yönelik eğitimler organize eder, üniversiteler ve diğer birliklerle işbirliğinde bulunur. Aynı zamanda ürünleri için kalite sertifikaları almaya çalışırlar, kaliteyi koruyabilmek ve standartları artırabilmek için laboratuvarlarını kurarlar. Ayrıca soğuk hava depoları ile depolama çalışmalarını kendileri yaparlar, bireysel olarak çiftçilerin maliyet açısından yapamayacağı bu süreçler kümenin 13

16 Makale KÜMELENME POLİTİKALARI, KÜMELENMENİN TÜRKİYE DE KIRSAL KALKINMA AÇISINDAN ÖNEMİ VE ÖNERİLER avantajlarını ortaya koymaktadır. Bu kümeler üyelere ve dolayısıyla ekonomiye daha fazla katma değer sağlayabilmek amacıyla ürünlerin işlenmesine yönelmişlerdir. Kırsal turizm kümeleri: Bu tür kümelenmenin Polonya da uzun bir geleneği vardır, bu gelenek tatilcilerin uzun yazlık ve otel tatilleri yerine doğal, sakin ve kısa süreli hafta sonu gezileri yapmalarına olanak sağlar. Turizm kümelerinin temel özelliği olarak, kırsalda yaşayan kadınların iş hayatına daha aktif olarak katılım sağladığı da görülmektedir. Turizm hizmetlerinin verildiği çiftliklerin % 75 inin kadınlara ait olduğu veya kadınlar tarafından yönetildiği görülmektedir (Szymoniuk, 2002). Türkiye'de Kırsal Kalkınma ve Kümelenme Alternatifi Bütün dünya ülkelerinde kalkınmada öncelikli yerler kırsal alanlardır ve bu alanlarda kalkınmanın sağlanması ana hedeftir (Budak, 1996). Çünkü kırsal kesim ile kentler arasında gerek gelir düzeyi gerekse yaşam koşulları açısından, kentler lehine önemli farklar vardır. Zamanla bu farkların giderek derinleşmesi, kırsal kesimin kalkınmasını hızlandırıcı yeni model ve yaklaşımların sürekli gündemde kalmasına neden olmaktadır (İnan ve ark, 1996). Köylerin itici ve buna karşın kentlerin çekici bulunan özelliklerinden ve istihdam alanının çeşitli olmamasından dolayı kırdan kente göç artmaktadır. Kırsalda yapılacak kümelenme faaliyetleri istihdamı olumlu etkileyeceği ve refah seviyesinin yükselmesini sağlayacağı için göçün büyük ölçüde yavaşlamasına neden olacaktır. Miras, intikal vb. sebeplerden, arazinin parçalanması ve verimli olarak kullanılamaması önemli bir sorundur. Kırsalda yapılan kümelenme faaliyetlerinde, ortak tedarik yöntemi ile parçalı arazilerin işlemesi, sulaması daha düşük maliyetlerle yapılır ve buradan çıkan ürün, ortak pazarlama ile katma değeri yüksek bir şekilde pazarlanabilir. Ülkemizde çiftçilerin örgütlenme düzeyinin çok düşük olmasının yanı sıra mevcut çiftçi örgütlerinin yapılarının zayıf olması, üreticilerin girdi temininden pazarlamaya kadar birçok konuda güçlüklerle karşılaşmasına neden olmaktadır. Kümelenme faaliyetlerinde örgütlenme temel basamaktır ve örgütlerin bir araya gelmesinde bir araçtır. Ayrıca üst örgütlenme yetersizliği ve kooperatifler arası işbirliğinin yeterince sağlanamaması önemli bir sorundur. Bu nedenle tarımsal ürünlerin işlenmesinde kooperatiflerin payı Türkiye de %1 ile %10 arasındadır. Oysa bu pay AB ülkelerinde %30 ile %100 arasında değişmektedir. Türkiye de tarımsal ürün piyasaları aracıların hâkimiyetindedir. Nitekim hayvansal ürünlerde üreticiden nihai tüketiciye kadar ürün 6-7 kez, bitkisel ürünlerde 4-5 kez el değiştirmektedir. Oysa gelişmiş ülkelerde bu sayı 2-3 ü geçmemekte, aracılar ise genellikle üretici örgütleri olmaktadır (Özdemir ve ark, 2010). Ülkemizde ve diğer ülkelerde kümelenme çalışmalarının incelenmesi ve yapılan faaliyetler kırsal alanlarda kümelenmenin uygulanabileceğini göstermektedir. Özellikle kırsal alanlarda göçün engellenmesi, sektör çeşitliliğinin artırılması, bölünmüş arazilerin daha verimli kullanılması açısından kırsal alanlarda kümelenme önemli bir araç olarak ortaya çıkmaktadır. Kırsal sanayi aslında kümelenmenin bir altyapısı olabilir, kırsal sanayi politikalarla desteklenirken bunların zayıf olan örgütlenmeler aracılığıyla daha entegre bir yapıya dönüştürülmeleri sağlanabilir. 14

17 KÜMELENME POLİTİKALARI, KÜMELENMENİN TÜRKİYE DE KIRSAL KALKINMA AÇISINDAN ÖNEMİ VE ÖNERİLER Makale Kırsal turizm tek başına bir köyün ya da bir şahsın yapacaklarından daha fazla ve entegre olmalıdır. Bu entegrasyonu sağlayacak olan yine kümelenme faaliyetleridir. Bu kapsam içerisine bölgede yer alan dernekler, örgütlenmeler, yöreye özgü el sanatları ve hediyelik eşya üreticileri, yöresel yemek üreticileri, yöresel konaklama imkânları, tarla ve bahçelerde turistlere yönelik faaliyetler, varsa dağcılık ve sportif faaliyetler gibi birçok bölgeye entegre olabilecek faaliyet ve kuruluş dahil edilebilir. Türkiye de Kümelenme Politikalarına Katkı Sağlayacak Öneriler Kümelerin daha sürdürülebilir olması için yasal altyapılarının hazırlanması gerekmektedir. Kümelerin yaşam döngülerine göre politika öncelikleri belirlenmelidir, her dönem için farklı politikalar belirlenerek, yeni başlayan kümeye farklı, gelişen ve altyapısı oluşmuş kümeye farklı, olgun uluslararasılaştırılma ihtiyacı olan kümeye farklı olmak üzere her evredeki kümeye farklı destekleme modelleri belirlenmelidir. Bölgelerin rekabetçilik düzeylerinin tespit edilmesi ve kümelenme potansiyellerinin ve/veya var olan kümelenmelerin analizine dayalı bölgesel kümelenme politikalarının geliştirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda Bölge Kalkınma Ajanslarının faaliyetleri arasında yer alan kümelenmeye verilen desteklerin aktif bir şekilde kullandırılması gerekmektedir. KOSGEB in İşbirliği-Güçbirliği Destek Programından kümelerin daha aktif kullanmasına yönelik çalışmalar artırılmalıdır. Kırsal kalkınma için de önemli bir araç olan kümelenme Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından desteklenmeli, başta kırsal sanayi ve kırsal turizm ayaklarında destekleme politikaları kümelenme ile ilişkilendirilmelidir. Özellikle Avrupa da örnekleri yaygın olan, çalışmanın içerisinde örnek olarak da verilen kırsal sanayi ve kırsal turizm kümeleri uygulamaları araştırılmalı ve iyi örnekler ülkemiz için de uygulanmalıdır. Kırsal alanlarda kırsal sanayi altında kırsal üretici kümeleri kurulmalıdır. Kırsal üretici kümelerinde, faaliyetlerin birlikler altında yapılması ve nihai müşteriye kadar çok fazla aracı bulunmaması, ürün kalitelerinin belirli bir standartta olması, gerektiğinde daha fazla katma değer sağlamak açısından ortak işleme tesislerinin olması gerekliliktir. Kırsal turizm alanında Polonya örneğinde yer aldığı gibi kümelenme faaliyeti benzer şekilde uygun alanlarda (köy, yayla, jeotermal vb.) yapılabilir. Küme içerisine spor aktiviteleri, konaklama, yiyecek-içecek sunumları, ulaşım ve gezi alternatifleri, hediyelik eşya, yöresel ürünler gibi mümkün olduğunca fazla oyuncu dâhil edilerek uygulanmalıdır. Karar vericilerin kümelenme konusunda yeterince bilinçli olması, kümelerin sağlayacağı faydaların getirileri hakkında dolu olması gerekir. Politikalar arası uyumu sağlamak için farklı kurumlar tarafından sağlanan desteklerin küme oluşumları etrafında birbirini tamamlaması gereklidir. Kümelerin Başarılı ve Sürdürülebilir Olması İçin Öneriler Kümenin daha başarılı olmasını sağlamak amacıyla sıfırdan küme yaratmak yerine aktif, iyi bir iş çevresine sahip, rekabet gücü yüksek veya potansiyeli olan, mevcut güçlü iş gruplarının veya yığılmaların üzerine yoğunlaşmak en önemli etkenlerdendir. Kümelerin kuruluş aşamasında küme üyelerinin, kamu kurumlarının, sivil toplum kuruluşlarının bunu birer sosyal sorumluluk çalışması olarak görmeleri ve uzun soluklu bir görev olduğunu bilmeleri gerekmektedir. Özel aktörleri mümkün olduğunca dâhil etmek ve sadece kamu sektörü tarafından yürütülen girişimleri engellemek gerekir. Başta kırsal olmak üzere 15

18 Makale KÜMELENME POLİTİKALARI, KÜMELENMENİN TÜRKİYE DE KIRSAL KALKINMA AÇISINDAN ÖNEMİ VE ÖNERİLER örgütlenme çalışmalarının az ve yetersiz olması kümelenme faaliyetlerinden uzak kalınmasına sebep olmaktadır. Örgütlenme desteklenmeli ve sürdürülebilir olmalıdır. Tarım ve gıda kümelenmeleri açısından kooperatiflerin yapısı ve rolleri tekrardan gözden geçirilmeli, kümelenme çalışmasında daha etkili olacak şekilde düzenleyici ve ortaklık yapısının güçlendirilmesi, bölgesel ve ulusal pazarların dışına çıkarak uluslararasılaştırma faaliyetlerinde bulunması, ortak tedarik faaliyetlerinde bulunarak kümelenme üyelerine maliyet avantajı sağlaması açısından etkisinin artırılması gerekecektir. Kümelerde ortak bir insan kaynağı havuzu kurulması ve küme üyelerinin ihtiyaçlarının bu havuzdan karşılanması ve bu insan kaynağına ortak eğitimler verilerek hem eğitim maliyetlerinin düşürülmesi hem de daha kalifiye personele sahip olması sağlanabilir. Kümeler ortak tedarik, makine vb. faaliyetlerle kırsalda iyi bir iş ortamı sağlayabilirler. Örneğin organik tarım-gıda kümesinde yer alan işletmeler tohum giderleri, organik gübre giderleri veya paketleme makineleri gibi ortak tedariklerine daha uygun maliyetlerle sahip olabilirler. Bununla ilgili olarak KOSGEB in sunmuş olduğu İşbirliği Güç Birliği Destek Programından ve TKDK nın kırsal sanayi desteklerinden faydalanılabilinir. Ortak tanıtım ve pazarlama kümelerin, hem maliyetlerini düşürmesi açısından hem de daha büyük bir alanda pazarlama çalışmaları yapabilmesi açısından en önemli faaliyetlerinden olmalıdır. Örneğin, işletmelerin tek başına katılım sağladığı fuarlar, tanıtım materyalleri, görevlendirilen insan kaynağı bir işletme için yüksek maliyetler ifade edebilmektedir. Kaynaklar BUDAK, D., Gelişmekte olan Ülkelerde Tarımsal Yayımda Kamu ve Özel Sektör, Türkiye 2. Tarım Ekonomisi Kongresi 6 Eylül 1996, Adana. DG ENTERPRİSE AND INDUSTRY, Innovation Clusters in Europe: A Statistical Analysis and Overview of Current Policy Support. Europe Innova, PRO INNO Europe Paper No.5, Italy, 64s. EUROPE INNOVA, Cluster Policy in Europe Summary Of Cluster Policies in 31 European Countries. Europe Innova Cluster Mapping Project, Oxford Research AS, 34s. EUROPEAN CLUSTER POLICY GROUP (ECPG), European Commission, Brussels, eu/ecpg (Erişim Tarihi: 08 Ekim 2011) İNAN H., GÜNGÖR, H., GÜNGÖR, G., ve ERBAY, R., Kırsal Kesime Yönelik Kamu Hizmetlerinin Organizasyonu: Tekirdağ ili Şarköy İlçesi Tarımsal Üretimi Geliştirme Projesi. Türkiye 2. Tarım Ekonomisi Kongresi 6 Eylül 1996, Adana. KOSGEB, İşletme Kümelenmeleri: Orta ve Doğu Avrupa da İşletmelerin Desteklenmesi. Hilmi Usta Matbaacılık, OECD Yayınının Çevirisi, Ankara, 220s. ÖZDEMİR, G., KESKİN, G., ve ÖZÜDOĞRU, H., Türkiye de Ekonomik Krizlere Alternatif Bir Çözü Önerisi: Tarımda Güçlü ve Etkin Üretici Örgütlenme Modeli. Türkiye 9. Tarım Ekonomisi Kongresi, Eylül 2010, Şanlıurfa. SCHEER, G., ve ZALLINGER, L., Deutsche Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit (GTZ) GmbH, KOSGEB: Küme Yönetimi Uygulama Kılavuzu, Çeviri, KOSGEB ve GTZ işbirliği ile yürütülen Anadolu da Ekonominin Desteklenmesi Projesi kapsamında yayımlanmıştır, Ankara, 232s. SÖNMEZ T., Kümelenme 08 Konferans Notu, Başbakanlık Diş Ticaret Müsteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğü, 3 Aralık 2008, İstanbul. SZYMONIUK, B., Rural Clusters in the Lublin Region (Eastern Poland) - Good Solutions for a Young Democracy, Technical University of Lublin, Poland, 7s. 16 EYLÜL

19 ULUSLARARASILAŞMA VE KOBİ LER Makale ULUSLARARASILAŞMA VE KOBİ LER Ömer Çağrı ÖZDEMİR / KOBİ Uzmanı (KOSGEB Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü) Giriş İletişim ve enformasyon teknolojilerinde gerçekleşen baş döndürücü gelişimin sürüklediği ve pek çok alanda kendisini hissettiren küreselleşme olgusu, günümüz iş dünyasının dinamiklerini de büyük ölçüde etkilemektedir (OECD 2012, Çelik 2012, Yeşil 2010). Küreselleşme işletmeler açısından çeşitli sorunları ve fırsatları bünyesinde barındıran bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Günümüzde işletmeler dünya geneline yayılan ekonomik bütünleşme süreçleri ile ülkeler arasındaki ticari sınırların her geçen gün daha geçirgen hale geldiği ve uluslararası ticaretteki serbestlik düzeyinin arttığı bir ortamda faaliyetlerini yürütmek zorunda kalmaktadırlar. Dolayısıyla bu durum hem ulusal hem de uluslararası rakipleriyle sürekli rekabet halinin her geçen gün daha da belirginleşmesine sebep olarak, son derece değişken ve dinamik iş ortamında varlıklarını ve gelişimlerini sürdürebilmek için, işletmelerin küresel bir pazarda ve küresel rakiplerle mücadele etmek zorunda kalmasına yol açmaktadır (Erkutlu ve Eryiğit 2001, Aslanoğlu 2007, Ölmez 2006, Yeşil 2010, OECD 2012, Aykaç ve arkadaşları 2008). Yoğun rekabetin yanı sıra hızlı değişen müşteri talep ve beklentileri, değişen teknolojiler ve belirsizlikler de bu süreçte işletmelerin başarılarını tehdit eden unsurlar olarak karşılarına çıkmaktadır (Sümer ve arkadaşları, 2010). Yaşanan değişimlere gözünü kapayan ve bu dinamiklere ayak uyduramayan işletmelerin hayatta kalmaları artık imkânsız hale gelmiştir (Aykaç ve arkadaşları 2008, Erkutlu ve Eryiğit 2001). Diğer taraftan da küreselleşme, işletmelere, yeni pazarlar ve üretim faktörlerine kolay ve ucuz ulaşım gibi birçok fırsatlar da sunmaktadır. Ticaretin önündeki engellerin kalkması, yeni uluslararası fırsatları ortaya çıkarttığı gibi tüketicilere, tedarikçilere ve iş ortaklarına ulaşmak, teknolojik gelişmeler yoluyla daha kolay hale gelmiştir (Erkutlu ve Eryiğit 2001, Ölmez 2006, Aykaç ve arkadaşları 2008). Küreselleşme olarak adlandırılan olgunun en güçlü boyutunu ekonomik gelişmeler ve uluslararası ticaretteki artış oluşturduğu için, ülkelerin ekonomik ilişkilerinde dışa açılmaları ve işletmelerin doğrudan ve dolaylı yatırımlarla uluslararasılaşmaları küreselleşme ile eşanlamlı olarak kullanılmaya başlanmıştır. Küreselleşen ve gittikçe karmaşıklaşan ekonomik ortamda, işletme faaliyetlerinin dışa açılması ve uluslararasılaşma tüm şirketler için önemli yenilenme ve dolayısıyla varlıklarını sürdürebilme olanakları sağlamaktadır (Erkutlu ve Eryiğit 2001, Ölmez 2006, Aykaç ve arkadaşları 2008). İşletmeler açısından uluslararasılaşma terimi, işletmelerin uluslararası faaliyetlerini açıklamada kullanılan bir terimdir. Uluslararasılaşma çok basit ifadesiyle işletmelerin faaliyetlerini ulusal sınırları dışına yayması, bir şirketin birden fazla uluslararası pazarda faaliyet göstermesi ya da artan uluslararası faaliyetlere girme yöntemi olarak tanımlanmaktadır. Rugman ise uluslararasılaşmayı üretim ve satışlarının en az yüzde 10 veya daha fazlasını yurt dışında gerçekleştirmek olarak tanımlamıştır (Ataay 2012). Bu tanımlar penceresinden bakıldığında uluslararasılaşma, işletmelerin ihracat, lisans anlaşmaları, franchasing, joint-venture, stratejik işbirlikleri, doğrudan yatırım gibi uluslararası piyasalarda faaliyette bulunmaları gibi pek çok faaliyeti kapsamaktadır (Aykaç ve arkadaşları 2008, Erkutlu ve Eryiğit 2001). 17

20 Makale ULUSLARARASILAŞMA VE KOBİ LER Peki, işletmeler neden büyük riskler içermesine rağmen uluslararasılaşma yolunu seçmektedirler. Elbette yoğun rekabet şartları nedeniyle ayakta kalabilmenin önemli bir koşulu olması, işletmeleri bu yöne iten önemli bir faktördür. Bunun yanında uluslararasılaşma, şirketler için önemli bir büyüme stratejisidir (Karabulut 2013, Aslanoğlu 2007, Aykaç ve arkadaşları 2008, Erkutlu ve Eryiğit 2001). Uluslararası pazarlara açılma isteği ile büyüme fırsatlarının ilişkisi pek çok araştırmada ortaya çıkmıştır (OECD 2009). Bunun yanında daha fazla kâr elde etme arzusu, yeni pazarlara ve yeni kıt kaynaklara ulaşmak, şirketin mevcut kaynaklarından daha etkin bir şekilde yararlanmak, yeni stratejik varlıklar elde edebilmek (Aykaç ve arkadaşları 2008, Erkutlu ve Eryiğit 2001) ve farklı ülkelerde faaliyet göstererek ekonomik, finansal, operasyonel ve politik riski de dağıtmak için işletmeler uluslararasılaşmayı tercih etmektedirler (Ataay 2012). Ayrıca yöneticilerin daha önceki uluslararası deneyimleri, yabancı dil bilgisine sahip olmaları ile kavramaya dayalı öğrenme ve yetkinlik gelişimine açık olmaları, dışsal ağ ilişkilerini, küresel değer zincir bağlantılarının etkisi ve işletmelerin know-how elde etme güdüsü de uluslararası faaliyetlere yönelik isteğini ortaya çıkarabilmektedir (Karabulut 2013, Aykaç ve arkadaşları 2008, OECD 2009, Erkutlu ve Eryiğit 2001). Firmaların uluslararasılaşma sürecinde farklı safhaların bulunduğu düşüncesi genel olarak kabul edilmektedir. Bu teori yurt dışı pazarlara açılmayı, zaman alan bir öğrenme süreci olarak görmekte ve işletmelerin ancak yurt içi pazarlarda belirli bir doygunluğa eriştikten sonra aşama aşama yurt dışı pazarlara açılmakta ve en son aşama olarak da küresel bir firma olduğunu kabul etmektedir. Buna göre işletme ancak yurt dışı pazarlar hakkında bilgi ve tecrübe zamanla kazanıldıktan ve bu süreçte belli bir yeterliliğe ulaşabildikten sonra uluslararası faaliyetleri gerçekleşmeye başladığı kabul etmektedir. Teoriye göre, bir firmanın uluslararasılaşma yolculuğu dört safhadan oluşmaktadır (Johanson ve Vahlne 1977, Üner ve Kalyoncuoğlu 2010, Altıntaş ve Özdemir 2006, Coviello ve McAuley 1999, Erkutlu ve Eryiğit 2001,Sümer ve Üner 2012, Aykaç ve arkadaşları 2008): Birinci safha, düzenli hiçbir ihracat faaliyetinin bulunmaması; İkinci safha, bağımsız temsilciler yoluyla ihracat yapılması; Üçüncü safha, yurt dışında kendi satış temsilciliklerinin kurulması; Dördüncü safha ise, üretim faaliyetlerinin yurt dışına kaydırılmasıdır. Ancak her işletme bu doğrusal aşama süreçlerini geçirmek zorunda değildir, bazı işletmeler bu aşamaların bir kısmını atlayarak daha ileri düzeyde bir aşamadan bu sürece başlayabilmektedirler. Hatta bu sürecin son aşaması olarak ifade edilebilen aşamaya şirketlerin ilk kuruluş aşamasından itibaren geçenler bile vardır. Geleneksel işletmelerin yurt dışı pazarlara açılmalarında öngördükleri aşamaları izlemeksizin, kurulur kurulmaz veya kurulduktan kısa bir süre sonra yurt dışı pazarlarda faaliyette bulunmaya başlayan işletmeler "doğuştan küresel" veya küresel doğan işletmeler olarak tanımlanmaktadır. Bu tür şirketler, hem yapısı itibariyle küresel olan ve hem de yurt içi piyasada çok sınırlı bir potansiyele sahip olan niş (dilimli) bir piyasayı faaliyet alanı olarak seçen, ekonomik kuruluşlardır (Üner ve Kalyoncuoğlu 2010, Erkutlu ve Eryiğit 2001). Uluslararasılaşma ve KOBİ ler Ülke ekonomileri için oldukça büyük önem taşıyan KOBİ ler; istihdam yarattığı, ulusal refahta artış sağladığı, sanayileşmeye katkıda bulunduğu ve dünya ticaretinin gelişmesini hızlandırdığı için ülke ekonomilerinin lokomotifi olarak görülmektedir (Aykaç ve arkadaşları 2008, Üner ve Kalyoncuoğlu 2010). KOBİ ler de uluslararasılaşma sürecinden büyük oranda etkilenmiş ve çok sayıda KOBİ uluslararası faaliyetlerde bulunmaya başlamıştır. Hızlanan 18

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER)

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) 1.KOBİ PROJE DESTEK PROGRAMI İşletmelere özgü sorunların işletmeler tarafından projelendirildiği ve projelendirilen maliyetlerin desteklenebildiği bir programa ihtiyaç

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI KOSGEB DESTEKLERİ GENEL DESTEK PROGRAMI Programın Gerekçesi: Proje hazırlama kapasitesi düşük KOBİ ler ile KOSGEB hedef kitlesine yeni dahil olmuş sektörlerdeki

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

Ankara Stockholm İstanbul Konya Cinnah Caddesi 39/14 06680 Çankaya Tel: +90.312. 442 92 22 Fax: +90.312. 442 92 48

Ankara Stockholm İstanbul Konya Cinnah Caddesi 39/14 06680 Çankaya Tel: +90.312. 442 92 22 Fax: +90.312. 442 92 48 Küresel Düşün, Profesyonel Hareket Et fcc@fcc.com.tr www.fcc.com.tr Ankara Stockholm İstanbul Konya Cinnah Caddesi 39/14 06680 Çankaya Tel: +90.312. 442 92 22 Fax: +90.312. 442 92 48 Fagelviksvagen 9c

Detaylı

08 Kasım 2012. Ankara

08 Kasım 2012. Ankara 08 Kasım 2012 Ankara KOBİ ler ve KOSGEB Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço veya net satış hasılatı 25 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİNE YÖNELİK URGE PROJE YÖNETİMİ EĞİTİM PROGRAMI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ 2014 NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ İşbirliği - Güçbirliği Destek Programı KOBİ lerin bir araya gelerek tedarik, pazarlama, düşük kapasite kullanımı, rekabet gücü zayıflığı ve finansman gibi Ortak Sorunlara

Detaylı

ÖZGÜN FİKİRLERİNİZİ PROJELENDİRELİM

ÖZGÜN FİKİRLERİNİZİ PROJELENDİRELİM Şirket Tanıtımı Progino PROGİNO 2005 yılından itibaren Eskişehir de mühendislik ve danışmanlık hizmetleri vermektedir. Faaliyetlerine 2008 yılından beri Eskişehir Teknoloji Geliştirme Bölgesinde sürdürmektedir.

Detaylı

Eskişehir Sanayi Geliştirme Merkezi SANGEM 19 Ağustos 2009

Eskişehir Sanayi Geliştirme Merkezi SANGEM 19 Ağustos 2009 Eskişehir Sanayi Geliştirme Merkezi SANGEM 19 Ağustos 2009 SANGEM, bir ESO kuruluşudur Neden SANGEM? Eskişehir Sanayi Odası ESO nun öncü girişimiyle kurulan ve kâr amaçsız (non-profit) bir kuruluş olan

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB VE KURULUŞ AMACI KOSGEB, 1990 yılında 3624 sayılı Kanun ile

Detaylı

Elektrik Perakende Sektörü. Perakende Pazarında İş Geliştirme Fırsatları. 30 Eylül 2015

Elektrik Perakende Sektörü. Perakende Pazarında İş Geliştirme Fırsatları. 30 Eylül 2015 Elektrik Perakende Sektörü Perakende Pazarında İş Geliştirme Fırsatları 30 Eylül 2015 2015 Deloitte Türkiye. Member of Deloitte Touche Tohmatsu Limited 1 Elektrik perakende pazarında sektör içi/dışı oyuncularla

Detaylı

2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI

2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı M. Emrah SAZAK Daire Başkanı UR GE Tebliğinin

Detaylı

GÜZ DANIŞMANLIK'ı sizlerle tanıştırmak ve faaliyetlerini sizlerle paylaşmaktan onur duyuyorum.

GÜZ DANIŞMANLIK'ı sizlerle tanıştırmak ve faaliyetlerini sizlerle paylaşmaktan onur duyuyorum. Değerli Yönetici, GÜZ DANIŞMANLIK'ı sizlerle tanıştırmak ve faaliyetlerini sizlerle paylaşmaktan onur duyuyorum. "Yaşamboyu Öğrenme" ilkesi çerçevesinde bireylerin, çeşitli sektörlerdeki işletmelerin,

Detaylı

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ Öncelikler ve İhtisaslaşma Organizasyon ve Eşgüdüm Yaşam Kalitesinin Artırılması Sürdürülebilir Kalkınma Bilgi Toplumuna Dönüşüm Rekabet Gücünün

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 8. Toplantısı Yeni Kararlar İÇİNDEKİLER. Yeni Kararlar.. Üniversitelerin Ar-Ge Stratejilerinin Geliştirilmesine Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0].. Doktora Derecesine

Detaylı

T.C EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı

T.C EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı T.C EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı 2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ VİZYONUMUZ Proje yaklaşımını ve kümelenme yaklaşımını

Detaylı

Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik

Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik AGORADA 2012 BÖLGESEL İNOVASYON STRATEJİSİNİN UYGULANMASI: BİR ADIM SONRASI 19.10.2012 / Samsun Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik Bülent Açıkgöz BM Ortak Program Yöneticisi

Detaylı

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 HAZIRLAYAN: MURAT KOÇAK Müfettiş KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Teftiş Kurulu

Detaylı

TTGV Çevre Projeleri Grubu 13 Aralık k 2006, Ankara

TTGV Çevre Projeleri Grubu 13 Aralık k 2006, Ankara Sürdürülebilir Kalkınma ve İnovasyon: Gelişmeler, EğilimlerE TTGV Çevre Projeleri Grubu 13 Aralık k 2006, Ankara İÇERİK Kavramlar:Sürdürülebilir Kalkınma ve Eko-İnovasyon Çevre Konusunda Gelişmeler AB

Detaylı

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar TARIM SEKTÖRÜ 1. Tarım sektöründe istihdam şartları iyileştirilecektir. 1.1 Tarıma yönelik destekler ihtisaslaşmayı ve istihdamı korumayı teşvik edecek biçimde tasarlanacaktır. Hayvancılık (Tarım Reformu

Detaylı

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar TARIM SEKTÖRÜ 1. Tarım sektöründe istihdam şartları iyileştirilecektir. 1.1 Tarıma yönelik destekler ihtisaslaşmayı ve istihdamı korumayı teşvik edecek biçimde tasarlanacaktır. Hayvancılık Hazine Müstaşarlığı

Detaylı

İhracat Genel Müdürlüğü KOBĠ ve Kümelenme Destekleri Daire BaĢkanlığı. Hatice ġafak ERGÜN Uzman

İhracat Genel Müdürlüğü KOBĠ ve Kümelenme Destekleri Daire BaĢkanlığı. Hatice ġafak ERGÜN Uzman İhracat Genel Müdürlüğü KOBĠ ve Kümelenme Destekleri Daire BaĢkanlığı Hatice ġafak ERGÜN Uzman ULUSLARARASI REKABETÇĠLĠĞE GĠDEN YOLDA KÜMELENME SAMSUN KONFERANSI 7 Aralık 2012 / Samsun Devam ediyoruz...

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı. Hatice Şafak BOZKIR İG Uzmanı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı. Hatice Şafak BOZKIR İG Uzmanı T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı Hatice Şafak BOZKIR İG Uzmanı ? UR-GE Tebliği nin Çıkış Noktası UR-GE Tebliği nin Vizyonu ve Yapıtaşları UR-GE

Detaylı

www.pwc.com/tr 11. Çözüm Ortaklığı Platformu Sürdürülebilirlik Yönetimi ve Raporlaması 10 Aralık 2012

www.pwc.com/tr 11. Çözüm Ortaklığı Platformu Sürdürülebilirlik Yönetimi ve Raporlaması 10 Aralık 2012 www.pwc.com/tr 11. Çözüm Ortaklığı Platformu Sürdürülebilirlik Yönetimi ve Raporlaması İçerik 1 Giriş 2 Sürdürülebilirlik Yönetimi 3 Sürdürülebilirlik İnisiyatiflerinin Finansal Etkileri 4 Raporlama Süreci

Detaylı

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler sektörde üretilen mal ve hizmetlerin hedef kitleye yeterli düzeyde ulaşmasını da zorlaştırıyor. Artık sadece

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİ (UR-GE)

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİ (UR-GE) 1 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİ (UR-GE) Türkiye, artan dış ticaret hacmi ve ekonomik performansı ile dünya ekonomisinde önemli bir aktör haline gelmiştir.

Detaylı

G20 BİLGİLENDİRME NOTU

G20 BİLGİLENDİRME NOTU G20 BİLGİLENDİRME NOTU A. Finans Hattı Gündemi a. Büyüme Çerçevesi Güçlü, sürdürülebilir ve dengeli büyüme için küresel politikalarda işbirliğinin sağlamlaştırılması Etkili bir hesap verebilirlik mekanizması

Detaylı

7. Çerçeve Programı Nedir?

7. Çerçeve Programı Nedir? 7. Çerçeve Programı Nedir? Aslı VURAL 7.ÇP Enerji ve Çevre Alanları Ulusal İrtibat Noktası TÜBİTAK AB ÇERÇEVE PROGRAMLARI ULUSAL KOORDİNASYON OFİSİ REW Fuarı 20 Haziran 2009, İstanbul, TÜYAP Avrupa Topluluğu

Detaylı

GT Türkiye İşletme Risk Yönetimi Hizmetleri. Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk Yönetimi, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey.

GT Türkiye İşletme Risk Yönetimi Hizmetleri. Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk Yönetimi, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey. GT Türkiye İşletme Risk Hizmetleri Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey.com İşletme Risk Hakkında Risk, iş yaşamının ayrılmaz bir parçasıdır ve kaçınılmazdır.

Detaylı

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyonu Planlaması İÇERİK Tanımlar (Havza, Yönetim ve Rehabilitasyon)

Detaylı

Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesinin Desteklenmesi 2 2 EYLÜL 2011, BAŞKENT OSB

Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesinin Desteklenmesi 2 2 EYLÜL 2011, BAŞKENT OSB Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesinin Desteklenmesi DENIZ BAYHAN 2 2 EYLÜL 2011, BAŞKENT OSB Uluslararası Rekabetçi Olmak Uluslararası rekabetçi endüstriler, rekabetçi üstünlük yaratmak ve sürdürülebilir

Detaylı

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları Y. Doç. Dr. Tamer Atabarut Boğaziçi Üniversitesi Yaşamboyu Eğitim Merkezi Müdürü atabarut@boun.edu.tr Avrupa 2020 Stratejisi: Akıllı, Sürdürülebilir

Detaylı

2014-02 KALKINMA KURULU TOPLANTISI 13.11.2014 UŞAK

2014-02 KALKINMA KURULU TOPLANTISI 13.11.2014 UŞAK 2014-02 KALKINMA KURULU TOPLANTISI 13.11.2014 UŞAK GÜNDEM 1 2 3 4 5 Açılış ve Yoklama 2014 Yılı Ajans Ara Faaliyet Raporunun Görüşülmesi Bölge İllerinin Turizm Potansiyellerinin Değerlendirilmesi ve Kurul

Detaylı

KONYA OTOMOTİV YAN SANAYİ İŞ KÜMESİ

KONYA OTOMOTİV YAN SANAYİ İŞ KÜMESİ KONYA OTOMOTİV YAN SANAYİ İŞ KÜMESİ Ekim 2013 KONYA OTOMOTİV YAN SANAYİ İŞ KÜMESİ Ekim 2013 E-mail:cluster@konyacluster.com Konya Kümelenme Merkezi Konya da kümelenme faaliyetleri 2006-2007 yılında Konya

Detaylı

Doğal Gaz Dağıtım Sektöründe Kurumsal Risk Yönetimi. Mehmet Akif DEMİRTAŞ Stratejik Planlama ve Yönetim Sistemleri Müdürü İGDAŞ 29.05.

Doğal Gaz Dağıtım Sektöründe Kurumsal Risk Yönetimi. Mehmet Akif DEMİRTAŞ Stratejik Planlama ve Yönetim Sistemleri Müdürü İGDAŞ 29.05. Doğal Gaz Dağıtım Sektöründe Kurumsal Risk Yönetimi Mehmet Akif DEMİRTAŞ Stratejik Planlama ve Yönetim Sistemleri Müdürü İGDAŞ 29.05.2013 İÇERİK Risk, Risk Yönetimi Kavramları Kurumsal Risk Yönetimi (KRY)

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce Üniversitesi

ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Altan Özkil Atılım Üniversitesi Sav. Tekno. Uyg. ve Arşt. Merkezi Müdürü Prof.Dr. Hasan AKAY Atılım Üniversitesi Rektör Yardımcısı ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce

Detaylı

TTGV İnovasyon Esaslı Rekabetçilik Analizi Modeli. Mayıs 2015

TTGV İnovasyon Esaslı Rekabetçilik Analizi Modeli. Mayıs 2015 TTGV İnovasyon Esaslı Rekabetçilik Analizi Modeli Mayıs 2015 Uluslararası Rekabetçi Olmak Uluslararası rekabetçi endüstriler, rekabetçi üstünlük yaratmak ve sürdürülebilir kılmak için firmalarının yeterli

Detaylı

İşletmelerin Özel Hedefleri Müşteri/Çalışan memnuniyeti - eğitimi ve kariyer gelişimi

İşletmelerin Özel Hedefleri Müşteri/Çalışan memnuniyeti - eğitimi ve kariyer gelişimi İşletmelerin Genel Hedefleri Finansal Hedefler: Kârlılık ve yeni kârlı yatırımlar Pazarlama hedefleri Var olma hedefi: Ticari hayatı sürdürmek Sosyal sorumluluk ve topluma hizmet İşletmelerin Özel Hedefleri

Detaylı

BELGELENDİRME HİBELER(1) DÖKÜMANLAR KREDİLER(2) HİBELER(1) KOSGEB HİBELER. Süt Üreten Tarımsal İşletmelere Yatırım. Et ve Et Ürünlerinin İşlenmesi

BELGELENDİRME HİBELER(1) DÖKÜMANLAR KREDİLER(2) HİBELER(1) KOSGEB HİBELER. Süt Üreten Tarımsal İşletmelere Yatırım. Et ve Et Ürünlerinin İşlenmesi HİBELER(1) BELGELENDİRME KREDİLER(2) DÖKÜMANLAR HİBELER(1) KALKINMA AJANSLARI HAZİNE HİBELERİ TARIMSAL KOSGEB HİBELER GİRİŞİMCİLİK DESTEĞİ 100.000 tl KOBİ Proje Destek Programı 150.000 Tematik Proje Destek

Detaylı

MEHMET Ş. SANLI EĞİTİM BİLGİLERİ UZMANLIK ALANI KISA TANITIM. STRATEJİK YÖNETİM ve KURUMSAL GELİŞME DANIŞMANI KURUCU ORTAK

MEHMET Ş. SANLI EĞİTİM BİLGİLERİ UZMANLIK ALANI KISA TANITIM. STRATEJİK YÖNETİM ve KURUMSAL GELİŞME DANIŞMANI KURUCU ORTAK MEHMET Ş. SANLI STRATEJİK YÖNETİM ve KURUMSAL GELİŞME DANIŞMANI KURUCU ORTAK E-mail: m.sanli@girisimmerkezi.com EĞİTİM BİLGİLERİ Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği (ANKARA) (1990) UZMANLIK

Detaylı

STRATEJİK PLAN (2015-2018) HEDEF-FAALİYET-MALİYET TABLOSU

STRATEJİK PLAN (2015-2018) HEDEF-FAALİYET-MALİYET TABLOSU STRATEJİK PLAN (215-218) HEDEF-FAALİYET-MALİYET TABLOSU Kurumsal Kaynakların Geliştirilmesi Zaman ve Stres Yönetimi eğitimi Etkinlik Katılımcı 25 25 25 25 1.2 1.2 1.4 1.4 Liderlik eğitimi Etkinlik Katılımcı

Detaylı

Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi

Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi Bilgi toplumunda, bilgi ve iletişim teknolojilerinin yarattığı hız ve etkileşim ağı içinde, rekabet ve kalite anlayışının değiştiği bir kültür

Detaylı

T.C EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı

T.C EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı T.C EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı 2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ Proje yaklaşımını ve kümelenme yaklaşımını esas

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ - EBİLTEM TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ

EGE ÜNİVERSİTESİ - EBİLTEM TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ EGE ÜNİVERSİTESİ - EBİLTEM TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ Prof. Dr. Candeğer YILMAZ,... Ege Üniversitesi Rektörü EGE MODELİ 1994 den bu yana faaliyetini sürdürmektedir. Üniversitemiz: Ar-Ge ve Sanayi ilişkilerini

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015

AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015 AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015 ANA EYLEM 2: YENİLİK ve İYİ UYGULAMALARIN DEĞİŞİMİ İÇİN İŞBİRLİĞİ Yenilik ve İyi Uygulamaların Değişimi için İşbirliği;

Detaylı

AJANDA HAKKIMIZDA EĞİTİMLERİMİZ. Biz Kimiz? Vizyonumuz Misyonumuz Değerlerimiz. Eğitim Bölümlerimiz Eğitim İçeriklerimiz

AJANDA HAKKIMIZDA EĞİTİMLERİMİZ. Biz Kimiz? Vizyonumuz Misyonumuz Değerlerimiz. Eğitim Bölümlerimiz Eğitim İçeriklerimiz AJANDA HAKKIMIZDA Biz Kimiz? Vizyonumuz Misyonumuz Değerlerimiz EĞİTİMLERİMİZ Eğitim Bölümlerimiz Eğitim İçeriklerimiz BİZ KİMİZ? Eğitim Sektöründe 11 yıllık tecrübe ve bilgi birikimine sahip olarak yola

Detaylı

GENEL BİLGİ. KOBİ ler ve KOSGEB

GENEL BİLGİ. KOBİ ler ve KOSGEB GENEL BİLGİ KOBİ ler ve KOSGEB 1 Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço toplamı veya net satış hasılatı 40 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

İSO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ERDAL BAHÇIVAN IN KONUŞMASI

İSO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ERDAL BAHÇIVAN IN KONUŞMASI İSO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ERDAL BAHÇIVAN IN KONUŞMASI 2023 e 10 Kala Kamu Üniversite Sanayi İşbirliği Bölgesel Toplantısı nda konuya yönelik düşüncelerimi ifade etmeden önce sizleri, şahsım ve İstanbul

Detaylı

KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ

KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ Karınca Dergisi, Ekim 2014, Sayı:934 KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ 1. GİRİŞ Kooperatifler, ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılamak

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ

2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ 2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ Ocak 2014 T. C. EKONOMİ BAKANLIĞI 1 VİZYONUMUZ Proje yaklaşımını ve kümelenme yaklaşımını esas alan yerel dinamiklerin harekete geçirilmesine

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 30.05.2013 Merinos AKKM

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 30.05.2013 Merinos AKKM 214-223 BÖLGE PLANI SÜRECİ Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları 3.5.213 Merinos AKKM Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik krizler Kaynak kısıtları ve yeni kriz alanları

Detaylı

Küresel Eğilimler ve Türkiye

Küresel Eğilimler ve Türkiye economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraş tırmaenstitüsü Küresel Eğilimler ve Türkiye Güven Sak Ankara, 22 Kasım 2006 Küresel Eğilimler ve Türkiye Slide 2 Gündem Dünyaya ne oluyor? Dünyada

Detaylı

Kümelenme ile İlgili Kavramlar

Kümelenme ile İlgili Kavramlar Program 25 Ağustos 2014 Kümelenme Kümelenme İle İlgili kavramlar Türkiye de kümelenme politikaları Başarılı küme örnekleri Ostim Savunma ve Havacılık Kümelenmesi İnegöl Mobilya Kümelenmesi Yalova Saksılı

Detaylı

İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ. Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi

İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ. Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi RAPORUN AMACI Türk İnşaat Sektörünün rekabet gücünün arttırılması amacıyla

Detaylı

İhtiyaç Analizi Uygulama Süreci ve Yöntemi

İhtiyaç Analizi Uygulama Süreci ve Yöntemi İhtiyaç Analizi Uygulama Süreci ve Yöntemi Tülay Akarsoy Altay, TTGV Baş Uzman 22 Eylül 2011, Başkent OSB İhtiyaç Analizi Uygulama Yöntemi Firmanın teknolojik yeteneklerinin, yenileşim süreç ve bileşenlerinin

Detaylı

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları 2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları Virpi Einola-Pekkinen 11.1.2011 1 Strateji Nedir? bir kağıt bir belge bir çalışma planı bir yol bir süreç bir ortak yorumlama ufku? 2 Stratejik Düşünme Nedir?

Detaylı

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU POLİTİKANOTU Haziran2014 N201419 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Selin ARSLANHAN MEMİŞ 1 Yaşam Bilimleri ve Sağlık Politikaları Analisti Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve

Detaylı

Proje önerilen faaliyetler ön çalışma raporuna uygun mu, uygulanabilir mi, hedeflerle ve öngörülen sonuçlarla uyumlu mu?

Proje önerilen faaliyetler ön çalışma raporuna uygun mu, uygulanabilir mi, hedeflerle ve öngörülen sonuçlarla uyumlu mu? KONYA "BÖLGESEL İNOVASYON MERKEZİ" GÜDÜMLÜ PROJE ÖZETİ Başvuru Sahibi: Konya Sanayi Odası Proje Ortakları: Konya Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü, Konya Ticaret Odası,Konya ABİGEM, Konya Ticaret Borsası,

Detaylı

A.Kemal SARUHAN Selda ÖZCAN Ediz DELİHASANLAR

A.Kemal SARUHAN Selda ÖZCAN Ediz DELİHASANLAR A.Kemal SARUHAN Selda ÖZCAN Ediz DELİHASANLAR girişimci kimdir? girişimcilik örnekleri iş fikri ve özellikleri sermaye kaynakları Girişimci, bir ihtiyacı teşhis ederek, iş fikrine dönüştüren ve gerekli

Detaylı

İSTANBUL KALKINMA AJANSI

İSTANBUL KALKINMA AJANSI İSTANBUL KALKINMA AJANSI 2012 Yılı 2. Dönem MALİ DESTEK PROGRAMLARI - Bilgi ve İletişim Teknolojileri - Yaratıcı Endüstriler - Sosyal İçerme - Afetlere Hazırlık Program Adı / Kodu Program Bütçesi (Tl)

Detaylı

BÖLGEDEKİ İHRACAT VE ÖNEMİ

BÖLGEDEKİ İHRACAT VE ÖNEMİ Küresel düşünmek, dünyayı bir pazar olarak algılamaktır. Dünyanın bir ucundaki kasabada yer alan işletmenin ihracat yaparak dünya markası haline gelmesi üzerine anlatılan başarı öykülerindeki gibi bölgesel

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

2015 YILI GİRİŞİMCİLİK SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİM MODÜLLERİ KATALOĞU

2015 YILI GİRİŞİMCİLİK SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİM MODÜLLERİ KATALOĞU 2015 YILI GİRİŞİMCİLİK SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİM MODÜLLERİ KATALOĞU ZORUNLU EĞİTİM MODÜLLERİ ( 30 SAAT) Kodu Adı Açıklama Modül Saati Eğitim Yöntemi (*) GSER01 GSER02 GSER04 GSER14 Girişimciliğin Temelleri

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) KOSGEB DESTEKLERİ

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) KOSGEB DESTEKLERİ BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) KOSGEB DESTEKLERİ Mehmet CANDAN Şubat 2015 SUNUM PLANI I. TEMATİK PROJE II. İŞBİRLİĞİ GÜÇBİRLİĞİ III. ARAŞTIRMA GELİŞTİRME, İNOVASYON VE ENDÜSTRİYEL UYGULAMA PROGRAMI

Detaylı

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu Ekonomi Koordinasyon Kurulu Toplantısı, İstanbul 12 Eylül 2008 Çalışma Grubu Amacı Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele M Çalışma Grubu nun amacı; Türkiye

Detaylı

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak 4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak Tapio Laamanen 13 Ocak 2011 1 İstihdam ve Ekonomi Bakanlığı nda Kanun Tasarısı Hazırlama Süreci İlk adım Avrupa Birliği/Ulusal - Hükümet programı

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

28.10.2009. 1. Rakamlarla İş Bankası. 2. İş Bankası Müşteri Odaklı Dönüşüm Programı. 4. Misyon, Vizyon ve Çalışma İlkelerimiz

28.10.2009. 1. Rakamlarla İş Bankası. 2. İş Bankası Müşteri Odaklı Dönüşüm Programı. 4. Misyon, Vizyon ve Çalışma İlkelerimiz Yetenek Yönetimi Bölümü 27 Ekim 2009 1. Rakamlarla İş Bankası 2. İş Bankası Müşteri Odaklı Dönüşüm Programı 3. Yeni İK İş Modeli 4. Misyon, Vizyon ve Çalışma İlkelerimiz 5. Yetenek Yönetimi Yaklaşımımız

Detaylı

ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara

ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara SUNUM İÇERİĞİ 1. İstanbul Sanayi Odası nın Sanayi Üniversite İşbirliğine Bakışı ve Bu Kapsamdaki Rolü 2. Sanayi- Üniversite

Detaylı

Yenilik ve Girişimcilik Alanlarında Kapasite Arttırılmasına Yönelik Kamu Destekleri

Yenilik ve Girişimcilik Alanlarında Kapasite Arttırılmasına Yönelik Kamu Destekleri Yenilik ve Girişimcilik Alanlarında Kapasite Arttırılmasına Yönelik Kamu Destekleri Dr. Sinan Tandoğan Girişim Destek Grubu TEYDEB TÜBİTAK TÜBİTAK Girişimcilik Destekleri: TÜBİTAK Girişimcilik Destekleri

Detaylı

TEB KOBİ BANKACILIĞI

TEB KOBİ BANKACILIĞI TEB KOBİ BANKACILIĞI Türkiye de KOBİ ler İşletme Büyüklüğü İstihdam Grubu (Çalışan Sayısı) 2011 İşletme Sayısı % Toplam İstihdam % Ortalama Çalışan Sayısı Mikro 1-19 2.522.011 97,30% 5.362.905 46,60% 2

Detaylı

K O B İ. Büyüyen Ekonomik Güç

K O B İ. Büyüyen Ekonomik Güç K O B İ Büyüyen Ekonomik Güç Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde işsizliğin azaltılması ve yeni istihdam alanlarının yaratılmasında oynadıkları rol, dengeli ekonomik ve sosyal kalkınmaya yaptıkları

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ - EBİLTEM TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ

EGE ÜNİVERSİTESİ - EBİLTEM TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ EGE ÜNİVERSİTESİ - EBİLTEM TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ... Semih ERDEN EGE MODELİ 1994 den bu yana faaliyetini sürdürmektedir. Üniversitemiz: Ar-Ge ve Sanayi ilişkilerini Türkiye için tamamen özgün bir yapısı

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

EGE BÖLGESİ SANAYİ ODASI. Faaliyet Programı

EGE BÖLGESİ SANAYİ ODASI. Faaliyet Programı EGE BÖLGESİ SANAYİ ODASI 2010 Faaliyet Programı İçindekiler 1- Ege Bölgesi Sanayi Odası Yönetim Kurulu 2010 Yılı Faaliyet 1-2 Programı 2- EBSO Üyelerine Yönelik Faaliyetler 3-4 3- EBSO Dışı Kuruluşlarla

Detaylı

Müjgan Şan. Bilişim Enstitüleri, Ulusal Girişimler ve Proje Finansman Araçları

Müjgan Şan. Bilişim Enstitüleri, Ulusal Girişimler ve Proje Finansman Araçları Bilişim Enstitüleri, Ulusal Girişimler ve Proje Finansman Araçları Devlet Planlama Teşkilatı Yönetim Bilgi Merkezi Dairesi Başkanlığı Bilgi Yöneticisi Neden? Bilişim Enstitüleri (BE) ile DPT çalışmaları

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı Julide ÇERMİKLİ Şube Müdürü V. KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı Bünyesinde Yürütülmekte Olan Destekler:

Detaylı

Aslında, benim perakende sektöründeki kariyerim bir anlamda 12 yaşında sahibi olduğumuz süpemarkette yaz tatillerinde çalışmamla başladı.

Aslında, benim perakende sektöründeki kariyerim bir anlamda 12 yaşında sahibi olduğumuz süpemarkette yaz tatillerinde çalışmamla başladı. Değerli Basın Mensupları, Kıymetli Konuklar, İstanbul, 14 Temmuz 2008 Öncelikle Real Hipermarketleri Türkiye Genel Müdürü olarak gerçekleştirdiğimiz ilk basın toplantımıza katılımınız için çok teşekkür

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ 1 M.İ.Y. ORTAYA ÇIKIŞ NEDENLERİ Kitlesel pazarlamanın gittikçe pahalı bir müşteri kazanma yolu olması Pazar payının değil müşteri payının önemli hale gelmesi Müşteri memnuniyeti

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı (ŞUBAT 2014) Ankara 0 Avrupa 2020 Stratejisi ve Eğitim de İşbirliğinin Artan Önemi Bilimsel ve teknolojik ilerlemeler

Detaylı

ÇARŞAMBA TİCARET BORSASI 2015 YILI YILLIK İŞ PLANI

ÇARŞAMBA TİCARET BORSASI 2015 YILI YILLIK İŞ PLANI KONU Tahmini Maliyet (TL) Başlama Tarihi Bitiş Tarihi Sorumlu Kişi İşbirliği Yapılacak Kurumlar ve Kişiler Performans 1.1.1.1 2013 yılında istihdam edilmesi planlanan basın ve halkla ilişkiler personelinin

Detaylı

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER KALKINMA AJANSLARI

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

TUBİTAK DESTEKLER NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI

TUBİTAK DESTEKLER NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI TUBİTAK DESTEKLER NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI TUBİTAK DESTEKLERİ 1501- SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI Amaç: Sanayi kuruluşlarının Ar-Ge Projelerine %60 a varan oranlarda hibe(geri ödemesiz)

Detaylı

15 Ekim 2012. Ankara

15 Ekim 2012. Ankara 15 Ekim 2012 Ankara Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço veya net satış hasılatı 25 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı Bilanço (Milyon

Detaylı