RADYO VE TELEV ZYON YAYINCILI I

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "RADYO VE TELEV ZYON YAYINCILI I"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2853 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1810 RADYO VE TELEV ZYON YAYINCILI I Yazarlar Doç.Dr. Ayhan O uz ÜNLÜER (Ünite 1-4) Prof.Dr. Mehmet KES M (Ünite 5-8) Editör Prof.Dr. Nazmi ULUTAK ANADOLU ÜN VERS TES

2 Bu kitab n bas m, yay m ve sat fl haklar Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitab n bütün haklar sakl d r. lgili kurulufltan izin almadan kitab n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay t veya baflka flekillerde ço alt lamaz, bas lamaz ve da t lamaz. Copyright 2013 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö RET M TASARIM B R M Genel Koordinatör Prof.Dr. Levend K l ç Genel Koordinatör Yard mc s Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Ö retim Tasar mc s Dr. Kadriye Uzun Grafik Tasar m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Ö r.gör. Nilgün Salur Ölçme De erlendirme Sorumlusu Ö r.gör. Nurcan Tepecik Dil Yaz m Dan flman Okt. Ayd n F nd ko lu Grafiker Dilek Demirbafl Kitap Koordinasyon Birimi Doç.Dr. Feyyaz Bodur Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Dizgi Aç kö retim Fakültesi Dizgi Ekibi Radyo ve Televizyon Yay nc l ISBN Bask Bu kitap ANADOLU ÜN VERS TES Web-Ofset Tesislerinde adet bas lm flt r. ESK fieh R, Ocak 2013

3 çindekiler iii çindekiler Önsöz... vii G R fi... 3 RADYO NUN CADI... 4 AMER KA B RLEfi K DEVLETLER NDE RADYO YAYINCILI ININ GEL fi M... 6 AVRUPA DA RADYO YAYINCILI ININ GEL fi M... 7 K NC DÜNYA SAVAfiI VE SONRASINDA RADYO YAYINCILI I LI YILLAR VE RADYO YAYINCILI INDA YEN ARAYIfiLAR... 9 TELEV ZYON CADI VE K TLE LET fi M NDE YEN B R DÖNEM RADYO VE TELEV ZYONUN YAYINCILI ININ KARAKTER ST K ÖZELL KLER Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Türkiye de Radyo Televizyon Yay nc l G R fi KAMUSAL YAYIN TEKEL OLARAK TÜRK YE RADYO TELEV ZYON KURUMU NUN KURULUfiU VE TELEV ZYON YAYINCILI ININ BAfiLANGICI KAMU VE ÖZEL K L YAYINCILIK S STEM NE GEÇ five RADYO TELEV ZYON YAYINCILI INDA YEN DÜZEN Korsan Yay nc l k Dönemi SAYILI RADYO VE TELEV ZYONLARIN KURULUfi VE YAYINLARI HAKKINDA KANUN LE YEN DÖNEM RADYO VE TELEV ZYON KURULUfiLARININ YAYIN STRATEJ VE ÇER KLER N YÖNLEND REN UNSURLAR Teknolojik Yenilikler ve Uluslararas liflkilerin RadyoTelevizyon Yay nc l na Etkileri Siyaset Kurumlar n n Radyo Televizyon Kurulufllar n Denetim Alt nda Tutma ste inden Kaynaklanan Etkiler Ticari Beklentilerden Kaynaklanan Etkiler Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Radyo-Televizyon Yay nc l nda Yap ve flleyifl G R fi KAMUSAL RADYO VE TELEV ZYON YAYINCILI I MEDYANIN filevler T CAR ETK NL K ALANI OLARAK RADYO TELEV ZYON YAYINCILI I RADYO VE TELEV ZYON YAYINLARININ B Ç MLENMES NDE 1. ÜN TE 2. ÜN TE 3. ÜN TE

4 iv çindekiler EKONOM K VE S YASAL FAKTÖRLER N ETK S ZLEY C AÇISINDAN RADYO TELEV ZYON YAYINLARININ ANLAM VE ÖNEM Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilcek Kaynaklar ÜN TE 5. ÜN TE Uluslararas Radyo Televizyon Yay nc l G R fi ULUSLARARASI HABER VE B LG AKIfiININ TAR H VE BU ANLAMDAK GEL fimeler RADYO TELEV ZYON YAYINCILI ININ ULUSLARARASI GEL fi M VE YASAL DÜZENLEMELER Teknik Dönüflüm Ekonomik ve Siyasal Dönüflüm ULUSLARARASI YAYIN KURULUfiLARI VE AVRUPA SINIR ÖTES TELEV ZYON SÖZLEfiMES ULUSLARARASI RADYO TELEV ZYON YAYINCILI ININ YAPISI VE filey fi Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Karasal Televizyon Yay nc l G R fi KARASAL TELEV ZYON YAYINI TEKN Karasal Televizyon Yay n Sistemi ve Temel Özellikleri Radyolinkler Karasal Televizyon Yay nlarda Radyolink Kullan m Frekans Bantlar Türkiye de Radyo ve Televizyon Yay nc l nda Kullan lan Frekans Bantlar ANALOG KARASAL TELEV ZYON YAYINI Analog Karasal Yay n n Temel Özellikleri NTSC ( National Television System Committee) Sistemi PAL (Phase Alternating Line) Sistemi SECAM ( Séquentiel couleur à mémoire, Sequential Color with Memory ) Sistemi NTSC, PAL ve SECAM Sistemlerinin Ortak Özellikleri SAYISAL KARASAL TELEV ZYON YAYINI Say sal Karasal Yay n n Temel Özellikleri Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Yararlan lan nternet Adresleri... 88

5 çindekiler v Uydu Televizyon Yay nc l G R fi UYDU TELEV ZYON YAYINI TEKN Uydu Televizyon Yay n Sistemi ve Temel Özellikleri Uydunun Yap m Uydunun Yörüngesine Gönderilmesi Uydunun Yörüngeye Oturtulmas ANALOG UYDU TELEV ZYON YAYINI Analog Uydu Yay n n n Temel Özellikleri Yörüngelerine Göre Uydular Kullan m Alanlar na Göre Uydular Yer Eflzamanl veya Dura an Yörüngeli Uydular Yer Eflzamanl Uydular n Özellikleri Uydu Frekans Bandlar Uydu Frekans Plan Ayakizi (Footprint) Televizyon Yay nlar n n Uydu ile Aktar lmas ve Yay nlanmas SAYISAL UYDU TELEV ZYON YAYINI Say sal Uydu Yay n n n Temel Özellikleri VSAT (Very Small Aperture Terminal) VSAT Hizmetleri VSAT Uygulama Alanlar TÜRKSAT Uydu Filosu ve Özellikleri TÜRKSAT 1B Uydusu TÜRKSAT 1C Uydusu TÜRKSAT 2A Uydusu TÜRKSAT 3A Uydusu Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Yararlan lan nternet Adresleri IPTV ve nternet TV Yay nc l G R fi IP TABANLI YAYIN TEKN IP Protokollü Yay n n Temel Özellikleri Yeni Nesil A lar n Uygulama Alanlar TCP/IP- letim Kontrol Protokolü/ nternet Protokolü A Özellikleri IPTV YAYINI IPTV Yay n n n Temel Özellikleri IPTV nin Getirdi i Yenilikler IPTV Yay n Ak fl IPTV Mimarisi IPTV A IPTV nin Genel Özellikleri NTERNET TV YAYINI nternet TV Yay n n n Temel Özellikleri ÜN TE 7. ÜN TE

6 vi çindekiler Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Yararlan lan nternet Adresleri ÜN TE Mobil Televizyon Yay nc l G R fi MOB L TELEV ZYON YAYINCILI I Mobil Ortam Alt Yap Kategorileri G YAYINI G Yay n n n Temel Özellikleri Birinci Nesil Haberleflme Sistemleri (1G) kinci Nesil Haberleflme Sistemleri (2G) Üçüncü Nesile Geçifl Haberleflme Sistemleri (2.5G) Üçüncü Nesil Haberleflme Sistemleri (3G) WiMAX GEN fibant ER fi M MOB L TV YAYIN TEKN Mobil TV Yay n n n Temel Özellikleri Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Yararlan lan nternet Adresleri

7 Önsöz vii Önsöz Sevgili Ö renciler Günümüzde en yayg n olarak kullan lan kitle iletiflim araçlar ndan radyo ve televizyonun bafllang c ndan bugüne dek, hem dünya da hem de Türkiye deki tarihsel geliflmesi, yönetsel ve yasal yap s hakk nda bilgi aktarmaya istiyoruz. Kitab n z 8 üniteden oluflmaktad r. Kitab n birinci bölümünde yani ilk dört ünitede, radyo ve televizyonun yay nc l n n icad ndan itibaren toplumsal yaflam içindeki yerini ve tarihini, uluslararas boyutunu incelemeye çal flaca z. kinci bölüm, yani son dört ünitede radyo ve televizyon yay nc l n n teknik olarak nas l çal flt n ve günümüzdeki farkl yay n türlerini inceleyece iz. Bu kitab n ana amac, sizlerin radyo ve televizyon yay nc l n n tarihini, toplumsal yaflam içindeki yerini, yasal durumunu ve yay n tekniklerini anlaman z sa lamakt r. Sa l k ve baflar ile dolu bir ö retim dönemi geçirmeniz dile iyle Editör Prof.Dr. Nazmi ULUTAK

8 1RADYO VE TELEV ZYON YAYINCILI I Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Radyonun icad ve toplum hayat na giriflini aç klayabilecek, Ticari yay nc l k anlay fl n n do uflu ve iflleyifline iliflkin ön kabulleri, Amerika Birleflik Devletleri ndeki geliflim örne iyle aç klayabilecek, Avrupa da geliflen kamu yay nc l k anlay fl ve uygulamalar saptayabilecek, kinci dünya savafl sonras nda teknolojik geliflmeler ve televizyonun toplumsal yaflama girifli sonucu radyonun geçirdi i dönüflüm sürecini aç klayabilecek, Televizyon yay nc l n n geliflimini özetleyebilecek, Radyo ve televizyon yay nc l n di er kitle iletiflim türlerinden farkl k lan karakteristik özellikleri aç klayabilecek bilgi ve becerilere sahip olacaks n z. Anahtar Kavramlar Kitle letiflimi Radyo Yay nc l Televizyon Yay nc l Radyo ve Televizyon Yay nc l n n Karakteristik Özellikleri çerik Haritas Radyo ve Televizyon Yay nc l Radyo ve Televizyon Yay nc l n n Toplumsal Tarihi G R fi RADYO NUN CADI AMER KA B RLEfi K DEVLETLER NDE RADYO YAYINCILI ININ GEL fi M AVRUPA DA RADYO YAYINCILI ININ GEL fi M K NC DÜNYA SAVAfiI VE SONRASINDA RADYO YAYINCILI I 1960 LI YILLAR VE RADYO YAYINCILI INDA YEN ARAYIfiLAR TELEV ZYONUN CADI VE K TLE LET fi M NDE YEN B R DÖNEM RADYO VE TELEV ZYON YAYINCILI ININ KARAKTER ST K ÖZELL KLER

9 Radyo ve Televizyon Yay nc l n n Toplumsal Tarihi G R fi catlar tarihsel çizgide s çrama noktalar yla yak ndan ilgisi olan geliflmelerdir. Toplumlar n yaflant lar nda da önemli de ifliklikler, k r lmalar yarat rlar. Bazen icat toplumu de ifltirir, bazen toplumsal de iflim yeni icatlara kap aralar. Ancak; bir icad n toplumsal yaflamda edindi i yer ve oynad rol, hiçbir zaman, bafllang ç noktas yla ayn kalmaz. Geliflir, de iflir, olgunlafl r. Toplumun beklentilerine istenen biçimde karfl l k vermedi inde ya da verdi i hizmeti daha iyi sunan bir baflka ürün ortaya ç kt nda tarih sahnesindeki yerini al r. T pk günümüzde telgraf ve mors alfabesinin iletiflim tarihine iliflkin raflarda yerlerini almalar gibi. Günümüzde bilinen flekliyle yay na bafllad nda elbette radyonun toplumu nas l etkileyece i, al nan tepkilerin radyo yay nc l n n rotas n çizmesinde nas l rol oynayaca bilinmiyordu. Örne in; farkl programlar n bafllama ve bitiflinin dinleyici taraf ndan anlafl lmas n sa layacak izler olmas gerekti i ancak Orson Welles in radyoda sahneledi i Dünyalar Savafl adl oyunun dinleyici kitlesi ve ard ndan toplumda yaratt panikten sonra düflünülebildi. Radyodan haber dinleyen insanlar radyo tiyatrosunun bafllad n anlayabilecekleri bir uyaran duymam fllard. Bu yüzden radyo oyununu gerçek haber sand lar. Pani i önlemek zor oldu, zaman ald. Televizyon toplumsal yaflamda yerini ald nda, radyonun varl n sürdürebilmesi için yeni stratejilere ve içeriklere ihtiyac oldu u, televizyonla ayn kulvarda var olamayaca görüldü. Günümüzde yerel yay nc l a daha yak n ve yatk n, çok çeflitli beklentilere yan t verebilen radyo böyle olufltu ve geliflti. Radyoyu bir müzik kutusundan farks z gördü ümüz bir zamanda, 17 A ustos 1999 tarihinde zmit Körfezini vuran deprem bütün iletiflim hatlar n çökertti. Ancak bölge radyolar ndan baz lar n n sesi kesilmedi. Telsiz amatörlerinin a n kullanarak tüm ülkeye duyurdular olan biteni. Sesimi duyan var m? Bu cümleyi depremin ilk saatlerinden bafllayarak zihnimize radyolar kaz d. Radyonun ne kadar önemli bir kitle iletiflim arac oldu unun ay rd na varmam z da sa lad. Televizyon radyodan devrald en etkili kitle iletiflim arac olma özelli ini, günümüzde de sürdürüyor. Televizyon yay n n n gerçekleflti i her ülkede en etkili kitle iletiflim arac olma özelli ini Amerika Birleflik Devletleri liderli inde Irak a karfl yürütülen birinci körfez savafl nda yüklendi i misyon ile küresel bir dünya düflüncesinin, sanal ortamda da olsa, gerçekleflmekte oldu una dair inançlar güçlendirdi. Bu savafl dünyan n televizyondan naklen izledi i ilk savafl oldu. CNN in

10 4 Radyo ve Televizyon Yay nc l savafl muhabiri Peter Arnett dünyan n tan d bir televizyon y ld z oldu. Ancak Arnett in ekranlarda anlatt savafl n y k c sonuçlar görülmüyor, savafl bir bilgisayar oyununu and r yordu ( nceo lu, 2003). Ard ndan televizyonun bir terörist eylemin dünyaya canl izletilmesi için kullan ld, Dünya Ticaret Örgütü nün ikiz kulelerine sald r olay geldi. Televizyonun nerede nas l kullan laca, elde etti i içeri i yay nlay p yay nlamamas gibi konular halen tart fl l yor. Ancak genel kabul gören bir gerçek var. O da televizyon ulusal s n rlar ortadan kald rd ve küresel gündemin hem yap c s, hem aktar c s olarak oldukça etkili bir konuma geldi. Belli koflullarda yükselen yeni ihtiyaçlar, insanlar, bu ihtiyaçlar karfl lamak için çareler icat etmeye iter. Bunun anlam fludur. E er yaz icat edildiyse, keflif peflindeki merakl bir kaflifin keflfinin sonucu de ildir. Bu bir. kincisi; icat edilen yaz y bütün insanl a mal etmek hofl bir his verir, fakat gerçekleri yans tmaz. Yaz, di er her iletiflim arac gibi, herkesin ihtiyac n karfl lamak için de il, ihtiyac duyanlar nkini karfl lamak içindir. (Erdo an, 1997:58) Raymond Williams bir çal flmas nda bir yenilik, ancak üretime yönelik bir yat r m için seçildi i ve bilinçli olarak belli bir toplumsal kullan m yolunda gelifltirildi i, yani teknik bir yenilik olmaktan ç k p elveriflli bir teknoloji haline gelmeye bafllad zaman, genel önem kazan r (Williams, 1989:125) diyerek günümüzde ihtiyaçlar n tan mlanmas ve giderilmesinin yol ve yöntemlerine aç kl k getirmektedir. Radyonun icad ve toplumsal kullan m biçimlerini anlamaya çal fl rken yukar - da al nt lad m z iki ayr ancak birbirini tamamlayan bak fl aç s n izlemek, bizi gerçekçi bir de erlendirme yapmaya götürebilecektir. Foto raf 1.1 Guglielmo Marconi RADYO NUN CADI Radyonun toplumsal yaflama giriflinde birbirini izleyen teknolojik bulufllar yapan de erli bilim insanlar n n büyük katk lar vard r. Ancak; Williams n bak fl aç s n de erlendirdi imizde, radyo dalgalar n bulan Heinrich Hertz, yaln zca teknik bir bulufl yapm flt r. Radyo dalgalar n n toplumsal kullan m na kafa yoran ve bunu baflaran kifliyse Guglielmo Marconi ad nda bir talyand r. Dolay s yla radyonun mucidi olarak bilinen, an lan kifli Marconi dir. Her ne kadar Nikola Tesla ad nda bir Amerika Birleflik Devletleri vatandafl n n radyonun gerçek mucidi oldu u ileri sürülüyorsa da (Ery lmaz, 2003: 81-82) Marconi, radyo konusundaki giriflimleriyle hemen herkesçe radyonun mucidi olarak kabul edilir. Zengin bir talyan ifladam n n o lu olan Marconi, kurmufl oldu u fizik laboratuar nda Hertz in keflfetti i radyo dalgalar n daha uzaklara nas l iletebilece ini araflt rmaktad r. Sanayi devrimiyle teknik ve toplumsal yaflam ciddi bir dönüflüme u ram flt r. Buhar gücü sayesinde ulafl m h zlanm fl; telli telgraf ve telefon sayesinde karasal yaflam alanlar nda uzaklarla h zl biçimde haberleflmek mümkün hale gelmifltir. Ancak; iletiflim aç s ndan, denizlerde hala sorun vard r. Çünkü, buhar gücünü kullanarak ko-

11 1. Ünite - Radyo ve Televizyon Yay nc l n n Toplumsal Tarihi 5 layl kla okyanuslar aflabilen gemilerden, limandan ayr ld ktan sonra karfl limana ulafl ncaya kadar haber al namamaktad r. Askeri aç dan donanmalar n ve ticari deniz flirketlerinin iletiflim eksikli ini bilen Marconi radyo dalgalar n bu ihtiyac karfl - lamak için kullanabilmek amac yla çal flmalar na yön verir. Bir süre sonra çabalar - n n karfl l n al r ve ngiltere sahillerinden Kanada sahillerine radyo dalgalar n iletmeyi baflar r. Mors alfabesini kullanarak radyo dalgalar ile telsiz telgraf gerçeklefltirmifltir. Böylece okyanuslarda haberleflmek mümkün hale gelir (Fang, 1997: 90). Bu baflar ngiliz Kraliyet Donanmas n n ilgisini çeker. Patenti Marconi ye ait bu buluflu savafl gemilerinde kullanmaya bafllar. Askeri alanda radyonun yarar somut olarak Rus ve Japon donanmalar n n savafl nda görülür. Radyo sayesinde Rus filosunun yeri, say s, konumu gibi ayr nt l bilgileri edinen Japon donanmas Rus gemilerinin tümünü bat r r. Sivil alanda radyonun yarar ysa bir deniz facias yla ortaya ç kar. Radyo haberleflme cihaz bulunan Titanic transatlanti i buz da na çarpt n ve batmakta oldu unu haber vermeyi baflar r. Radyo haberleflme cihaz bulunan Titanic transatlanti i buz da na çarpt n ve batmakta oldu unu haber vermeyi baflar r. Radyo sayesinde, yedi yüzden fazla yolcunun hayat kurtulur (Fang, 1997: 92). Foto raf 1.2 Titanic Transatlanti i Marconi nin telsiz telgraf olarak kullan lan radyosu yay l rken bir taraftan da teknolojik geliflmeler sürmektedir. Telefon sayesinde ses iletimi daha önce gerçekleflmifl ve toplumsal kullan ma sokulmufltur. Do al olarak, Marconi nin radyosu sesin radyo dalgalar yla iletimi yönünde çal flmalar n yo unlaflmas na yol açar. Daha önce Edison un laboratuvar nda çal flm fl Kanadal mühendis Reginald Fessenden ve sveçli bir göçmen olan mühendis Alexanderson, birlikte alternatörü yaparlar ve sesi radyo dalgalar na bindirerek iletmeyi baflar rlar. Baz araflt rmac lar, sesi ilk yay nlayan kifli olma onurunun Eyfel kulesinden radyo yay n yapan Lee De Frost a ait oldu unu savunurlar (Ery lmaz, 2003: 82). Ancak tart fl lmayan fludur: günümüzde kullan lan radyo yay n tekni i 1906 y l nda gerçekleflmifl ve kitle iletifliminde yeni bir türün kap lar ard na kadar aç lm flt r. Bu dönem radyo yay nc l n n endüstriyel nitelik ve belli standartlar kazanmas ndan önceki dönemdir. Radyo yay n yapabilmek için verici; yay nlar almak için al c üretmeye çal flanlar, yenilikleri yak ndan izleyen ve gelifltirmeye çal flan bilim insanlar, mühendisler ve teknik birikimi olan di er insanlard r.

12 6 Radyo ve Televizyon Yay nc l AMER KA B RLEfi K DEVLETLER NDE RADYO YAYINCILI ININ GEL fi M Frank Konrad Amerika Birleflik Devletleri nde Westinghouse flirketinde çal flan ve radyo ile yak ndan ilgilenen bir elektrik mühendisidir. Konrad, evinin garaj nda kurdu u radyo vericisiyle çevreye yay n yapmaktad r. Yay n son derece amatörcedir. Konrad, aile fertleriyle konuflmalar n, birlikte söyledikleri flark lar vb. yay nlamaktad r. Yay nlar n n kimlere ulaflt n ve nas l karfl land n bilmeyen ancak ö renmek isteyen Konrad, yay n n dinleyebilenlerden kart, mektup vb. yöntemlerle görüfllerini iletmelerini ister (DeFleur, Dennis, 1985: 66). Bu istek yo un bir karfl l k bulur ve Konrad gelen istekler do rultusunda yay n n çeflitlendirmek için elde edebildi i haberleri radyosunda okumaya, gramafondan plak çalarak müzik yay n yapmaya bafllar. Ancak k sa zamanda k t müzik arflivini yay n için geniflletmek zorunda oldu unu görür. Çözümü yak n ndaki bir plakç dan plak kiralamakta bulur. Bu s rada ilginç bir geliflme olur. Konrad n radyosunda çald plaklar n sat fl nda hissedilir bir art fl oldu unu fark eden plakç, Konrad a bir anlaflma önerir. Verdi i plaklardan kira almayacakt r; buna karfl l k Konrad da yay n s ras nda belli aral klarla plaklar ald dükkan n ad n ve yerini söyleyecektir. Konrad bu teklifi kabul eder. Böylece Konrad n dinleyicileri radyoda reklamla tan fl rlar (Fang, 1997: ). Konrad n çal flmakta oldu u Westinghouse flirketi de geliflmeleri yak ndan izlemektedir. Radyo yay nc l n n bir ifl sahas na dönüflebilece ini sezen flirket, radyo al c lar üretmek üzerine çal flmaya bafllar. Konrad iflin bafl na getirir ve Pittsburgh taki fabrikan n çat s na 200 watt gücünde bir verici anten kurarak yay na bafllarlar. lk radyo stüdyosu da fabrika bahçesinde bulunan bir baraka olur. Yay n yapman n amac üretilen radyo al c lar n n sat fl n art rmak için cazibe oluflturmakt r (DeFleur, Dennis, 1985: 66). Westinghouse u izleyen flirketler de ayn yol ve yöntemlere baflvurunca her yerde mantar gibi radyo istasyonlar biter. Ancak k sa süre sonra yepyeni bir sorun ortaya ç kar. Yay n yapan pek çok radyo birbirine yak n hatta ayn frekanstan yay n yapmaya giriflince yay nlar kar fl r ve istasyonlar n yay n dinlenemez hale gelir. Çözüm en ilkel yöntemlere baflvurularak aran r. Yay n kar flan her istasyon verici gücünü yükselterek yay n n kar flt ran di er istasyonlar bast rma çabas na girer. Ancak bu yolun gerçekçi bir çözüm getirmedi i k sa sürede görülür. stasyonlar bir yay n düzenlemesi gereklili inin fark na varm fllard r. Radyo istasyonlar, aralar nda oluflturduklar FRC (Federal Radio Comission / Federal Radyo Komisyonu) eliyle radyo yay nlar na çeki düzen vermeye çal fl rlar (Krasnow, Longley, 1978: 10). Tüm bu geliflmeler s ras nda Amerikan federe devleti radyoya hiçbir müdahalede bulunmam flt r y l na kadar radyo ile ilgili yürürlükte yaln zca gemiden gemiye radyo yay nc l n düzenleyen bir kanun bulunmaktad r. Radyo kurulufllar n n yay nc l kla ilgili aralar ndaki sorunlar çözememeleri üzerine FCC (Federal Communication Comission / Federal letiflim Komisyonu) kurulmufl ve 1934 y l nda ç kar lan bir kanunla radyo yay nc l federal devlet eliyle düzenlenir hale getirilmifltir. Ancak anayasaya konulan bir ek hükümle (First Amendment) federe devlet (ABD) ad na yay nc l düzenleme yetkisini kullanacak FCC nin ifade özgürlü ünü k s tlamaya yönelik ya da bu anlama gelebilecek hiçbir müdahale yapamayaca kay t alt na al nm flt r. Elbette bu özgürlü ün arka plan nda sektörler aras rekabetin; ticari endiflelerin de pay sahibi oldu u düflünülmelidir. Örne in; bu de erlendirmeyi hakl ç karabilecek bir deneyim, ünlü Amerikan haber ajans Associated Press (AP) ile radyolar aras nda yaflanm flt r. AP, haber hizmetinden yararlanmak isteyen radyolara haber servisi yapmak için baz k s tlamalar getirmifltir. Buna göre,

13 1. Ünite - Radyo ve Televizyon Yay nc l n n Toplumsal Tarihi 7 ajanstan haber alan radyolar bu haberleri günde en çok iki kez duyurmay ; haberlerin süresinin de befl dakikay geçmeyece ini kabul ve taahhüt etmifllerdir. Üstelik hiçbir haberin otuz kelimeyi geçmeyece i de bu taahhüt içinde yer almaktad r. Radyolar çok s k nt ya sokan bir baflka s n rlama da çok yeni patlayan bir haberi de (breaking news) hemen yay na sokamamak olmufltur. Özellikle bu son k s t, radyonun en belirgin özelli i olan h z avantaj ndan vaz geçmeye zorlanmas anlam na gelmektedir (Ery lmaz, 2003: 87). Yaln z, radyonun do as na ayk r bu yasaklar n ömrü fazla uzun olmam flt r. Kendi haber a lar n k sa sürede oluflturan radyolar, arac n kendine özgü avantajlar n k sa sürede kullanmaya bafllam fllard r. AVRUPA DA RADYO YAYINCILI ININ GEL fi M Fransa, ngiltere, Almanya, talya gibi geliflmifl Avrupa ülkelerinde radyo yay nc l Amerika Birleflik Devletlerinde oldu undan biraz farkl geliflmifltir. Bunda en önemli etken sözkonusu ülkelerde eski ve güçlü bir devlet gelene inin bulunmas d r. Güçlü ve toplumsal yaflama hakim merkezi devlet yap lar, radyo yay nc l n n geliflimine ya do rudan müdahalede bulunmufl ya da geliflim sürecini etkilemifltir. Örne in; ngiltere de radyo yay nc l, radyo al c s üreten alt flirketin bir araya gelerek oluflturduklar bir birlik taraf ndan bafllat lm flt r. Bu birlik üyeleri aras nda ABD de ayn alanda etkinlikte bulunan Westinghouse, General Motors gibi firmalar da vard r. Ticari tekel olarak adland r labilecek bu oluflumu isteyen ve dayatan ise ngiliz hükümetidir. Hükümet radyo üreticilerinin posta bakanl ndan ayr ayr yay n lisans taleplerini reddetmifltir. Bu reddediflin arka plan nda ngiliz hükümetinin baz beklenti ve endifleleri bulunmaktad r. Bunlar flöyle s ralanmaktad r (Tafler, 1969: 33); Hükümet e göre; s n rl frekans olanaklar yüzünden herkese yay n izni verilemeyecek; bu yüzden yay n talebinde bulunanlar aras nda seçim yapma zorunlulu u do acak, bu da pek çok hoflnutsuzluk ve çat flmaya yol açacakt. Ticari niteli i sebebiyle yay nlar, reklam gelirleriyle beslenece inden kentlerde yo unlaflacak, bu nedenle k rsal alanlar radyo yay nc l ndan mahrum kalacakt. Radyo yay nlar n n bir flirket taraf ndan üstlenilmesi, bu ifle konulacak sermayenin de büyük olmas na neden olacak; bu durum da radyoculu un gerek teknik, gerek di er sebeplerle h zl geliflimini sa layabilecekti. An lan sebeplerle giriflimci flirketlere ortakl k kurmalar önerildi. Onlar da ortakl k yoluna gittiler. Kurulan ticari radyo flirketinin ad BBC (British Broadcasting Company) dir. fiirket, posta bakanl n n verdi i yay n lisans ile çal flacakt. Radyonun yay nlayaca haberler belli haber ajanslar ndan al nacak, radyo üreticileri satt klar her radyo al c s na karfl l k bu flirkete pay ödeyeceklerdi. Buna karfl l k radyoda reklam yay nlanmayacakt. Radyolar n yay n süresi, dalga uzunlu u ve teknik olarak iflletmeleri posta bakanl n n izin ve gözetiminde olacakt (Tafler, 1969: 33-34). Radyoda reklam yay nlanmamas her ne kadar kamu hizmeti gerekçesine dayand r l yorsa da reklam alan n elinde bulunduran gazete sahiplerinin bu gelir kayna n radyo ile paylaflmamak için, radyonun devlet tekelinde tutulmas n destekledikleri yönünde bir görüfl de ileri sürülmektedir (Tokgöz, 2008: 46). Ticari bir giriflim olan bu birli in yay n etkinlikleri 1922 y l ndan 1926 y l na kadar sürmüfltür. Radyo yay nc l nda tekel durumundaki bu flirketin (British Broadcasting Company) yay nlar bafllang c ndan bir süre sonra parlamento ve kamuoyunun çeflitli tepkilerine yol açm flt r. Etkileri ve potansiyel gücü çabucak fark edilen radyonun bir tekel olarak özel giriflimin elinde b rak lmas n n do ruluk derecesi tart fl lmaya bafllanm flt r. Hükümet taraf ndan görevlendirilen bir komisyon ( Skyes Ko-

14 8 Radyo ve Televizyon Yay nc l misyonu) konuyla ilgili yapt çal flma sonucunu bir rapor olarak hükümete sunmufltur. Söz konusu raporda; toplumsal yaflam üzerinde büyük etkisi bulunan radyo yay nc l n n devlet denetiminde olmas gerekti i, bir ticari tekele izin verilmemesinin do ru olaca savunulmaktad r. Ayn konuda inceleme yapmak üzere ikinci bir komisyon daha kurulmufl, Crawford Komisyonu olarak bilinen bu komisyon da ilk komisyonun raporunda yer alan görüfllere benzer önerilerde bulunmufltur (Mutlu, 1987; ). Sonuçta, yay n birli ini oluflturan flirketlerin hisse karfl l klar ödenerek flirket devlet taraf ndan sat n al nm fl ve günümüzde de varl n sürdürmekte olan BBC (British Broadcasting Corpany) ad yla bir kamu tekeli kurulmufltur. Bu kurulufla on y lda bir yenilenmek üzere Royal Charter / Kraliyet Berat ad verilen bir yay n lisans ile yay n yapma imtiyaz tan nm flt r. Almanya da radyo yay nc l, Reich Postas arac l yla federal devletlerde radyo flirketleri kurulmas fleklinde bafllam flt r. Böyle bir uygulamaya gidilmesinde iki neden önemli olmufltur. Birincisi; radyo yay nlar n n kapsama alan genifl olmad - ndan, böyle bir uygulama isabetli bulunmufltur. kincisi; federal devletlere ba l radyo istasyonlar ile radyolar aras rekabet do aca ndan kalitenin giderek yükselmesi söz konusu olabilecektir. Ancak radyolar n tamam merkezi hükümetin mali, kültürel ve politik denetimi alt nda olacakt r (Tafler, 1969; 29-32). Radyo yay nc l n n bir kamu otoritesi alt nda kurumlaflt r l p yürütüldü ü Almanya da iktidar n radyo yay nc l na müdahalesi, Naziler döneminde daha kat olmufltur. Bu dönemde Almanya da üretilen radyo al c lar yaln z Alman istasyonlar n alabilecek biçimde üretilmifl, yabanc istasyonlar n dinlenmesini suç sayan yasal düzenlemeler yap lm flt r (Noam, 1991:77). Fransa da radyo yay nc l özel ve kamusal giriflim serbestisiyle bafllam fl ancak; ikinci dünya savafl nda, Fransa n n Almanlar taraf ndan iflgal edilmesinden sonra, özel yay nc l k sonland r larak devlet tekeline geçilmifltir y l na kadar kamusal yay nc l k biçiminde sürdürülen sistem özel giriflime izin verilmesiyle yeniden ikili sisteme dönmüfltür (Öksüz, 2003: 27). talya da, özel bir flirketin devletten ald imtiyazla bafllayan radyo yay nc l, k sa bir süre sonra, faflist Mussolini iktidar nda devlet yay nc l na dönüfltürülmüfl, 1974 y l na kadar kamu tekeli olarak varl n sürdürmüfltür ( Çapl, 2001: 162 vd.). Sosyalist yönetimlerin bulundu u ülkelerde ise radyo bafllang çtan itibaren devletin kontrolünde yap land r lm flt r. Görev itibar yla devletin e itim ve bilgilendirme arac olarak kulland ileri sürülen radyo gerçekte yo un biçimde propaganda arac olarak kullan lm flt r. Bu durum radyo öncesi yaz l bas n için de geçerlidir. Dönemin SSCB (Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli i) lideri V.. Lenin in bu konudaki de erlendirmesi o dönemin kitle iletiflimi ve araçlar na bak - fl n belirleyicisi olmufltur. Lenin e göre; s n f bilincinin uyand r labilmesi için, mücadelenin profesyonel devrimcilerin liderli inde sürdürülmesi gereklili i düflüncesinin bir uzant s olarak, yaln z radyo de il, tüm kitle iletiflim araçlar n nda komünist parti görevlileri ve propaganda amaçlar yle uyumlu olmas gerekmektedir (Emery, 1969: 466). SSCB nde de Nazi Almanya s nda oldu u gibi, yaln zca Sovyet radyo istasyonlar n almaya uygun radyo al c lar üretilmifltir. Yaln zca bu gösterge bile merkezi otorite kontrolündeki radyonun, mevcut iktidarlar n meflrulaflt r lmas, propagandalar n n yap lmas gibi amaçlar n n, di er hedeflerin önünde geçti ini ileri sürmek için yeter niteliklerdir.

15 1. Ünite - Radyo ve Televizyon Yay nc l n n Toplumsal Tarihi 9 K NC DÜNYA SAVAfiI VE SONRASINDA RADYO YAYINCILI I Radyo yay nc l n n emekleme dönemleri olarak kabul edilebilecek 1920 ve 30 lu y llar n hemen ard ndan gelen ikinci dünya savafl, radyonun etkin bir propaganda arac olarak kullan lmas na yol açar. Örne in; Nazi Almanya s n n Polonya y iflgaline görünür gerekçe yaratmak için kullan lan bir araç olur. Polonya askeri üniformalar giymifl Alman gizli servis elemanlar, s n rdaki bir Alman istasyonunu basarak, Alman hükümeti aleyhine hakaretler içeren a r bir bildiri yay nlam fllard r. Ertesi sabah Alman askerleri Polonya iflgaline bafllarken Alman Propaganda bakan Goebbels, söz konusu radyo istasyonu bask n n n, kontrolden ç kan baz Polonyal lar taraf ndan gerçeklefltirdi ini duyurur (Jeanneney, 1998: ). Goebbels, Hitler in Kavgam adl kitab ndan bir cümleyi diline dolam flt r. Savafl zaman sözcükler birer silaht r (Jeanneney, 1998: 172). Gerçekten de savafl y llar boyunca radyoyu etkili bir propaganda arac olarak kullanan Goebbels, Almanya savafl kaybetse de bir propaganda uzman olarak kay tlara geçmifltir. Radyonun etkili bir propaganda arac ifllevini baflar yla gerçeklefltirdi ini gören di er ülkeler de radyoyu, benzer flekilde kullanma yoluna gitmifllerdir. Böylece radyo yay nc l savafl öncesi düflünülmeyen bir boyut kazanm flt r. Uluslararas yay nc l k, Almanya n n d flar ya yönelik olarak Berlin de kurdu- u radyo merkezi arac l yla elli üç dilde yay n gerçeklefltirirken, Kudüs baflmüftüsüde bu radyodan, Arapça olarak, Yahudilere karfl cihat ça r s yapm flt r (Özkaynak, 2009; 2). ngiliz radyo kuruluflu BBC Almanlara karfl l k verebilmek için h zla d fl yay n servisini gelifltirirken ABD günümüzde Voice Of America ad yla faaliyetini sürdüren Amerikan d fl yay n servisini Savafl ve Enformasyon Ofisi ad yla kurmufltur. kinci Dünya Savafl sonras nda h zla geliflmeye bafllayan televizyon yay nlar, savafl öncesi ve savafl y llar n n gözde arac radyonun çok ciddi ilgi kayb yaflamas na yol açt ysa da baz teknolojik bulufllar, radyonun yeniden toparlanmas na yol açm flt r. Bu bulufllardan birisi Alman AEG firmas taraf ndan gerçeklefltirilen plastik zemin üzerine manyetik ses kayd n n gerçeklefltirilebildi i teyp band d r. Bu bulufl, radyo yay nc lar n, fonografla yap lan ses kalitesi düflük mekanik kay tlardan kurtard gibi, yay n içeriklerinin çeflitlenmesi, renklenmesi gibi avantajlar sa lam flt r. Bir baflka önemli buluflsa Amerikan Bell telefon flirketinden üç bilim adam, John Barden, Walter Brattain ve William Schockley in 1948 y l nda icat ettikleri transistör dür. Bunun anlam fludur. Transistör den önce lambal olarak adland r lan sand k fleklinde mobilya muhafazalar içine kurulmufl radyo al c lar tarihe kar flacakt r. Transistör sayesinde radyo al c cihazlar n n boyutlar giderek küçülecektir. Bu durum radyonun tafl nabilir olmas ve oturma odas ndan aileye seslenen al c n n kifliselleflmesi gibi önemli sonuçlar do uracakt r LI YILLAR VE RADYO YAYINCILI INDA YEN ARAYIfiLAR Bin dokuz yüz altm fll y llar, radyo yay nc l n n de iflmesi, dönüflmesi ve yeni aray fllara girmesi aç s ndan pek çok nedenin olufltu u bir dönemdi. En belirgin gerekçe televizyonun toplumsal yaflama sokulmufl olmas yd. Elektronik yay nc l - n yeni gözdesi televizyon, görünüfle göre, radyoyu taht ndan indirmiflti. Ancak; transistörün radyo al c lar üretiminde etkin biçimde kullan ma girmesi, radyoya yeni f rsatlar sa l yordu. Radyo al c lar küçüldükçe küçülüyor, dinleyicilerin yan-

16 10 Radyo ve Televizyon Yay nc l lar nda her yere götürebildikleri bir kitle iletiflim arac na dönüflüyordu. Böylece radyo ailenin iletiflim arac olmaktan ç k yor, kiflisel bir iletiflim arac na evriliyordu. K sacas teknik radyoyu özgürlefltiriyordu. Bu sadece al c boyutlar n n küçülmesiyle gelen bir özgürlük de olmad. Mobil, yani tafl nabilir vericilerin geliflmesiyle yay n olanaklar da sabit yap lar n, stüdyolar n s n rlar ndan d flar ç k yor; yay nlar hareketleniyor, çeflitleniyordu. Art k salonlar n bafl köflesi televizyona terk edilmiflti. Büyükçe bir sand k veya dolap format nda yap land r lm fl ve aileye seslenen araç görevini televizyon üstlenmiflti. Bin dokuz yüz k rkl y llarda radyolarda yay nlanan soap operalar, klasik müzik ve operalar; popüler komedi programlar televizyon taraf ndan devral nd (Albarran, Pitts, 2001:31). Bu geliflmeler karfl s nda radyo yay nlar bir yandan özgün konulara ve içeriklere bir yandan da yerelleflmeye yöneldiler. Ayr ca yay n teknolojisinin giderek geliflmesi yay n donan m n n ucuzlamas na yol açm flt. Böylece toplumun farkl kesimlerine ait insanlar ya da kurumlar yay n yapabilir hale gelmifl ve içeriklerin daha da çeflitlenmesinin yolu aç lm flt. Önce siyasi otoriteye muhalif radyolar ortaya ç kt. Bu radyolar korsan radyolar olarak tan mland lar. Y llar sonra yasal yay n haklar n elde ettiklerinde özgür radyolar ad n ald lar. Özgür radyolar n atas 1960 y l nda Hollanda k y lar ndan biraz aç kta Flamanca yay na bafllayan Radyo Veronica d r. O nu 1964 y l nda eski bir yük gemisine yerlefltirilmifl vericisiyle ngiltere ye yönelik yay na geçen Radio Caroline izlemifltir (Jeanneney,1998:250). Fransa da; bin dokuz yüz altm fl sekiz ö renci olaylar nda, ö rencilere destek veren küçük çapl üniversite radyolar ; talya da ortaya ç kan muhalif radyolar, günümüzde özgür ya da alternatif radyo olarak s n fland r lan radyolar n öncüleri olmufllard r l y llarda, yeni bir kitle iletiflim arac olarak pazara giren internet, ayn zamanda radyolar n tafl y c kanal olarak radyo yay nc l na yeni bir boyut katm flt r. Küçük yat r mlar ve düflük bütçelerle yay n yapan, bu yüzden büyük ço- unlu u yerel kategorisine giren radyolar internet sayesinde yaln z bölgeleri de il; ulusal s n rlar dahi aflarak yay n yapar hale gelmifllerdir. Art k, say lar yüzlerle binlerle ifade edilen radyolar, farkl ilgilere özel olarak yönelen yay nlar yla tematik kanallar olarak adland r lan bir tür de oluflturmufllard r. Bafllang c ndan günümüze radyo yay nc l n n izledi i geliflim çizgisine iliflkin k sa bir özet yap l rsa, radyo; Bir teknik bulufl olan radyo dalgalar n n, ticari ve askeri alanda sa layabilece i faydalar görülerek, teknik ve endüstriyel bir araç olarak gelifltirilmifltir. Siyasal iktidarlar n, yap p ettikleriyle ilgili olarak toplumlar n r zas n almak için etkili bir ikna; seçilebilmek için güçlü bir propaganda arac oldu unu fark etmeleriyle iktidar kontrolünde örgütlenip yönetilen bir araç olarak konumland r lm flt r. Ticari amaçl kullan m konusundaki kararl l k ve demokratik haklar konusunda artan talepler, geliflmifl ülkelerde devlet kontrolündeki yay nc l k tekelinden vazgeçilmesine ve alan n paylafl lmas na yol açm flt r. Böylece bir yandan kamusal olarak bilinen yay nc l k sürdürülürken özel giriflimin ticari amaçl yay nc l na da izin verilerek karma ya da kamu özel ikili sistem olarak adland r lan yay nc l k sistemleri gelifltirilmifltir. Televizyonun ve ard ndan gelen internetin teknik üstünlüklerine ve cazibelerine karfl n radyo baz özellikleri nedeniyle varl n sürdürmeyi baflarm flt r. Bu özellikleri k saca, kiflisel bir araç imaj oluflturabilmesi, yay n ve al c maliyetlerinin düflük olmas sebebiyle ucuz bir kitle iletiflim arac olmas, her yerde ve her zaman dinlenebiliyor oluflu, yaln zca kula a hitap etmesi sebe-

17 1. Ünite - Radyo ve Televizyon Yay nc l n n Toplumsal Tarihi 11 biyle dinleyicilerin baflka fleylerle ilgilenmesine uygun oluflu vb. nitelikler olarak s ralayabiliriz. Radyonun yaln zca kula a hitap etmesini bir zay fl k olarak niteleyenler oldu u gibi, bunun bir avantaj oldu unu ileri sürenler de vard r. Avantaj oldu unu savunanlar, dinleyicinin ses yoluyla kendilerine iletilenler hakk nda hayal gücünü kullanarak, içeri i kendi beklentilerine daha uygun biçimde tamamlad klar n, böylece daha yüksek doyum sa lad klar n ileri sürmektedirler. Çok say da radyonun yay n yapabilmesi, farkl ilgi alanlar na yönelik yay nc l a olanak sa lad ndan, kiflisel beklentilere yak n yay n yap lmas mümkün olabilmekte, dinleyiciler radyoyu kendilerine özel bir iletiflim arac gibi alg lamaktad rlar. Hemen hat ra gelebilen; çeflitli müzik türlerini odak alan, dini içerikli yay n yapan, sendikalar, dernekler, meslek kurulufllar, çevreciler, kad nlar gibi ilgi ve önceliklerini, toplumun tümü ya da hedefledikleri kesimleriyle paylaflmaya çal flanlar için radyo çok elveriflli ve etkili kullan - labilecek bir araçt r. Ayr ca çok say da yay n yapan radyo istasyonlar n n varl ; dar kapsaml bir yay nc l k ortam nda duyulma flans bulamayacak pek çok düflünce ya da sanatsal içeri in dinleyicilere ulaflabilme flans olarak da de erlendirilmektedir. Bütün bunlar n yan nda, radyolarda çal flanlar müzik sektöründe çal flanlar n istihdam na arac l radyonun bir baflka olumlu yönü olarak karfl m za ç kmaktad r. TELEV ZYON CADI VE K TLE LET fi M NDE YEN B R DÖNEM Kronolojik aç klamalarda televizyon, radyonun icad ndan sonra gelen bir araç olarak aktar lsa da gerçekte radyo ve televizyon teknik bulufl ve geliflim aç s ndan neredeyse iç içe say labilecek bir geliflim çizgisi izlemiflleridir. Örne in; John Baird 1924 y l nda ilk televizyon görüntüsünü laboratuar nda aktard nda radyo yay nc l henüz standartlar n bulmufl de ildi. Televizyonun toplum hayat na giriflinin radyonun hemen ard ndan olamamas n n en önemli nedeni 1939 Eylül ünde ikinci dünya savafl n n bafllamas d r. Gerek teknik gelifltirme çal flmalar, gerek alana yap lan yat r mlar aniden durmufltur. Bütün ilgi ve harcamalar n, savafl sanayisi ve tekni ine yönlendi i savafl y llar ndan k sa süre sonra, televizyona ilgi, kald yerden sürdürülmüfltür. Öyle ki ikinci dünya savafl n n bitiminden yaln zca dokuz y l sonra, Amerika Birleflik Devletleri nde renkli televizyon yay n na geçilmifltir. Bu küçük saptamadan sonra televizyon yay nc l n n bafllang ç y llar na dönelim. On dokuzuncu yüzy l n sonlar nda icat edilip toplumsal yaflama sokulan önemli kitle iletiflim arac sinemad r. Bir baflka deyiflle yirminci yüzy l bafllad nda ve radyonun henüz yay na geçmedi i dönemde insanlar görüntüyle çoktan tan flm fllard. Telefon da uzaklara sesi ileten bir araç olarak biliniyordu. Radyo yay nlar n n bafllamas ndan k sa bir süre sonra ses, telsiz radyo dalgalar yla iletilmiflti. Bu durumda yenilik peflinde koflan araflt rmac ve bilim insanlar n n teknik olarak televizyonu gerçeklefltirmeye çal flmalar ndan daha do al bir geliflim beklenemezdi. Gerçekte de böyle olmufltur. Televizyonun icad nda, radyoda oldu u gibi, pek çok bilim insan n n katk s vard r. Ancak; televizyon tekni iyle görüntü aktarmay tam anlam yla baflaran ilk kifli olarak, tarih kay tlar na düflülen isim, skoç bilim adam John Baird olmufltur (Rigel, 1991: 9). Baird in 1924 y l nda teknik olarak gerçeklefltirdi i televizyon yay nlar, 1936 y l nda Londra da Alexander Palace da, 1939 y l nda Amerika Birleflik Devletleri nde New York Dünya Fuar nda yap lan yay nlarla insanlar n hizmetine sunulmufltur (Aziz, 1981: 14). Almanlar ise 1936

18 12 Radyo ve Televizyon Yay nc l Berlin Olimpiyatlar s ras nda televizyon ile tan flm fllard r. Befl alt Alman kentinde, halka aç k alanlara konulan televizyon al c lar yla yaklafl k yüz altm fl bin Alman olimpiyat görüntülerini izlemifltir (Jeanneney, 1998: 262). Kurumlaflma aflamas na gelindi inde televizyonun önünde, radyo gibi bir örne in bulunmas iflleri oldukça kolaylaflt rm flt r. Deyim yerindeyse televizyon, radyo kurulufllar na giydirilen ikinci gömlek olmufltur. En belirgin fark görüntü oldu undan televizyon görüntülü radyo gibi alg lanm fl; Avrupa devletlerinde televizyon yay nlar n yapma görevi radyo kurulufllar na verilmifl, Amerika Birleflik Devletleri nde ise bu arac çabucak sahiplenen radyo kurulufllar televizyon yay nlar na da bafllam fllard r. Amerika Birleflik Devletleri nde özel giriflim, geliflmifl Avrupa ülkelerinde devlet tekeli elinde bafllayan televizyon yay nc l, k sa say labilecek bir süre, siyah beyaz olarak sürmüfltür. Baflar yla uygulamaya geçirilen her tekni in sorunlar karfl s nda iyilefltirilmesi ya da sorunsuz çal flt görüldükten sonra daha da gelifltirilmesi al fl lm fl bir durumdur. Televizyon yay nc l için de ayn durum söz konusu olmufltur. Siyah beyaz yay nc l n yerleflmesinin hemen ard ndan renkli yay n çal flmalar na giriflilmifltir. Çal flmalar k sa sürede sonuç vermifl, ABD de 1954 y l nda, ngiltere ve SSCB de 1967 y l nda televizyonda renkli yay na geçilmifltir. ABD nde radyolink hatlar yla yap lan karasal yay nlar n da l k alanlarda iyi al namamas yeni bir yay nc l k türünün gelifltirilmesine yol açm flt r. An lan sorundan dolay televizyon al c lar n satmakta sorun yaflayan bir televizyon sat c lar 1949 y l nda yüksek bir anten kurarak buradan kablo ile yay n da t m yapm fllard r (Tamer, 1983: 25). Daha sonralar frekans k s tl sorununu aflmak için de kullan lan bu yay n da t m merkezi uygulamas, kablolu televizyon türünün bafllang c olmufltur y l ise yay nc l k tekni inde bir baflka dönüm noktas olmufltur. ABD taraf ndan uzaya f rlat lan Early Bird adl uydu, televizyon yay nc l n k talar aras hale getirmifltir (Rigel, 1991: 45). Önceleri uyduya ulafl m ve uydudan yans yan yay n n da- t m için merkezi istasyonlara gereksinim duyan sistem zamanla geliflmifl ve günümüzde küçük bir çanak antenle do rudan televizyon al c s ndan izlenebilir hale gelmifltir. Do rudan Uydu Yay nc l (Direct Broadcast Satellite) ad verilen bu sistemde yay n yapanlara ise yaln zca bir kamera ve uyduya yay n gönderecek mobil verici yeterli olabilmektedir. letim h z ve kalitesinin art r lmas yönünde çal flmalar sürerken bir yandan da kanal say lar artm fl, böylece farkl ilgi ve be enilere hitap eden yay nc l k uygulamas na geçilmifltir. Bu çabalar günümüzde de h z kesmeden sürdürülmektedir. Günümüzde elektronik dünyas n n merkezine oturan bilgisayar teknolojisi, televizyon yay nc l nda, önemli geliflmelerin itici gücünü oluflturmaktad r. Örne in; daha önce sözü edilen kablolu yay n sisteminin bak r ve benzeri telli kablolar çoklu iletiflim hizmetlerinin verilmesine elveriflli fiber optik kablolarla, de ifltirilmekte ve internet üzerinden, di er hizmetler yan nda, radyo televizyon yay nlar da yap lmaktad r. Baflka bir deyiflle daha önce farkl teknoloji ve kanallarla bireye ulaflt r lan hizmetler art k tek araçta birlefltirilmektedir. Örne in; bu giriflimlerin öncü ürünlerinden biri 1996 y l nda Philips flirketi ve Microsoft iflbirli iyle üretilen, online etkileflimli WEB TV dir. Web Tv, interneti geleneksel televizyon ile birlefltirmifltir. Bu teknoloji günümüzde GSM (global system for mobile communication) telefon hizmetine eklenmifl ve kullan ma sokulmufltur. T pk radyonun teknik özgürleflme döneminde oldu u gibi televizyon da harekete uyumlu bir kitle iletiflim arac na dönüflmektedir. Teknolojik geliflmelerin h z na ve hedeflerine bak l rsa izleyicilerin programlar özgürce seçip istedikleri zaman izleyebilecekleri; baflka deyiflle yay n ak fllar n n tamamen kifliselleflti i, yay nc kurulufllar n birer dijital kü-

19 1. Ünite - Radyo ve Televizyon Yay nc l n n Toplumsal Tarihi 13 tüphaneye dönüfltü ü televizyon hizmetinin kullan ma sokulmas na fazla zaman kalmam flt r (Walker, Ferguson, 1998: 191). RADYO VE TELEV ZYONUN YAYINCILI ININ KARAKTER ST K ÖZELL KLER Radyo yay nc l n n ilk dönemlerinde radyoyu cazip k lan önemli bir faktör okuma yazma bilmeyi gerektirmemesiydi. Özellikle geliflmekte olan veya azgeliflmifl olarak tan mlanan ülkelerde e itim düzeyinin düflüklü ü yüzünden do- an iletiflim sorunu, ses ve söze dayal radyo ile kolayca afl lm flt r. Dahas, radyo okuma yazma sorunu yüzünden yap lamayan e itimi mümkün k lan bir araç olmufltur. Bu anlamda etkin bir halk e itim arac görevini de baflar yla yerine getiren bir araç olmufltur. Geçmiflin müzmin sorunlar ndan biri olan k rsal bölgelere ulaflma sorunu da radyo ile ortadan kalkm flt r. Yol, da t m flebekesi gibi gereksinimleri olmayan radyo, bir al c cihaz edinen herkese, radyo dalgalar n n ulaflt her yerde, mesaj iletebilen bir araçt r. Bu özelli i, ulafl m, iletiflim altyap s eksik ülke ya da toplumlar n radyo yay nlar na duyduklar yüksek ilginin nedenlerinden biri olmufltur. Radyo, gazetede oldu u gibi, bask saati beklemeyen bir araçt r. Televizyonla karfl laflt r ld nda, uygun görüntülerin bulunmas, kurgulanarak yay na haz rlanmas gibi s k nt lar da yoktur. Hatta mobil telefon flebekesinin bulundu u ve kullan labildi i ortamlarda yay nc n n kullanaca mikrofona da ihtiyac yoktur. Telefon a n kullanabilen yay nc ya da yay na kat lmak isteyen bir dinleyici cep telefonuyla saniyeler içinde yay nda yer alabilmektedir. K saca, radyo kitlesel ulafl m aç s ndan di er kitle iletiflim araçlar ndan daha h zl oldu u gibi, etkileflimli yay n daha kolay gerçeklefltirebilmektedir. Bu özellikleri sayesinde kimi zaman ve yerlerde di er kitle iletiflim araçlar na mutlak üstünlük kurmaktad r. Örne in; mobil özelli i yüzünden radyo, motorlu kara tafl tlar n n tek kitle iletiflim arac d r. Öyle ki televizyonlar n en fazla izlendikleri zaman dilimini tan mlamak için kullan lan prime time a karfl l k olarak, çal flanlar n ifle gelifl gidifl zamanlar ndaki yo un araç kullan m s ras nda artan radyo dinleme eylemine vurgu yapmak için radyolar n drive time ndan söz edilmektedir. Radyo, hem yay nc hem dinleyici maliyetleri aç s ndan ucuz bir araçt r. Di er elektronik kitle iletiflim araçlar yla karfl laflt r ld nda, yay n için kullan lan donan - m n ucuzlu u yay nc lar için caziptir. Dinleyicilerse çok küçük bedellerle bir radyo al c s na sahip olabilmektedirler. Bu özelli i radyonun varl n sürdürebilmesinin önemli nedenlerinden birisidir. Televizyona kapt rd dinleyicileri yüzünden,çok ciddi reklam geliri kayb na u rayan radyo, düflük yay n maliyetleriyle ayakta durabilmektedir (Ery lmaz, 2003: 87) li y llarda ABD ve geliflmifl Avrupa ülkelerinde kurumlaflarak toplumsal yaflamda yer bulan televizyon ise bu dönemde ele geçirdi i üstünlü ü halen sürdürmektedir. Yerine getirdi i ifllevler aç s ndan di er kitle iletiflim araçlar ndan ayr de erlendirmeye tutulmasa da toplumsal yaflamdaki baflat rolü nedeniyle etki düzeyinin oldukça yüksek oldu u kabul edilmektedir. Örne in; ülkemizde televizyonun ekonomik, e itimsel ya da kültüre özgü k s tl l klar nedeniyle adeta hayat n kendisini ikame etti i ileri sürülmektedir (Çelenk, 2005; 16). Televizyona iliflkin bu yaklafl m yaln zca ülkemizdeki toplumsal konumuyla ilgili ve s n rl da de- ildir. Yay n özellikleri esas al narak yap lan benzer bir de erlendirmede, televizyonun en önemli karakteristi inin ayinsel bir özellik tafl mas oldu u ileri sürülmektedir. Pek çok izleyicinin televizyonu programa göre de il saate ba l olarak

20 14 Radyo ve Televizyon Yay nc l izledi i tespitine yer verilen bu çal flmada, televizyonun endüstriyel dönem öncesi sözlü kültüre dayal aktar m özellikleriyle adeta o dönemin dinsel söyleminin günümüzdeki aktar c s oldu u ileri sürülmektedir (Gerbner;1996). Elbette tüm çal flmalar televizyona bu kadar güçlü bir misyon yüklememektedir. nsanlar n kitle iletiflim araçlar n çeflitli amaçlar için kulland klar n ileri süren bir baflka çal flmada da televizyonun yerine göre bir arkadafl, bir ö retmen hatta bir bebek bak c s gibi farkl ifllevleri yerine getirebildi i savunulmakta; as l olan n izleyicinin kullan m ndan do an sonuç oldu u ileri sürülmektedir. zleyici ve dinleyicinin kullan m amaçlar yla yöntemleri farkl olsa da radyo ve televizyonu di er kitle iletiflim araçlar ndan ay ran baz karakteristik özellikler vard r. Bunlar ayn çal flmada flöyle s ralanm fllard r (Walker, Ferguson, 1998: 46); a) Sanall k: Radyo ve televizyonun sundu u içerik sanald r. Programlar n de- eri, onlar n içerdi i bilgi ya da e lence içeri inden gelir. zleyici aç s ndan bak ld nda da durum ayn d r. zleyicinin de eri, örne in reklamc lar için, onlar n fiziksel varl klar yla de il içeriklere yönelttikleri dikkatleri ile iliflkilidir. Öte yandan içeriklerin üretim biçiminden do an sanall k boyutundan da söz etmek gerekir. Söz konusu sanall k gerçeklikten türetilebilece i gibi, reel dünyada hiçbir karfl l bulunmayan, tümüyle sanal bir üretim de olabilir. Örneklersek; radyo veya televizyonda sunulan bir haber gündelik yaflamda gerçekleflmifl bir olay n izleyici veya dinleyicilere aktar m d r. Ancak, aktar m s ras nda sunulacak içeri in anlamland r lmas, kurgulanmas vb. gibi süreç ve içeri in ifllenmesinden do an yeniden üretim söz konusudur. Bu durum sonunda izleyici ya da dinleyiciye ulaflan içerik birebir gerçeklikten farkl bir içeriktir. Yap nt d r. Dolay s yla sanald r. Radyoda sunulan bir oyun veya televizyonda yay nlanan bir çizgi filminse reel dünyada hiçbir karfl l yoktur. Bu yüzden de sanald r. b) Yenilik: çeriklerin tüketimi bir defal k bir durumdur. zleyici ayn içeri i bir kez daha tüketse (yeniden izlese ya da dinlese) bile bu, yeni içeriklerle rekabete sokulmufl bir yeniden sunumdur. Her zaman ilk olma; yeniyi, farkl y sunabilme, bu yüzden çok önemlidir. Hem avantaj hem zorluk kayna olan bu durumu aç klayan bir benzetme bu özelli in daha iyi anlafl lmas na katk sa layacakt r. Besin ya da kimya sanayilerinin besinleri, s v lar ya da gazlar muhafaza etme olana bulmufl olmalar na karfl l k, bu güne kadar hiç kimse günlük bir haberi olanca tazeli iyle muhafaza etmeyi baflaramam flt r. (Desmoulins, 1993: 19). Ancak bu durum her tür içerik için geçerli de ildir. Örne in; müzik kliplerinin tekrar tekrar yay n, onlara ilgi ve be eni düzeyinin yükseltilmesi aç s ndan gereklidir. c) Tüketilememe: Radyo ile bafllay p televizyonla süren, günümüzde internet ortam nda da geçerli ini sürdüren bir özelliktir. K sa bir tan mlamayla radyo veya televizyonda sunulan bir program n tüketim olanaklar program izleyen kiflilerin say s ndan etkilenmez. Karfl laflt r l rsa bir gazetenin, okurlar na sundu u hizmetin miktar o günkü tiraj ile s n rl d r. Bas lan tüm nüshalar n sat lm fl olmas halinde, yeni bir okur aday n n sat n alaca bir nüsha daha yoktur. Bu yüzden sat n almak isteyen okur gazetenin o günkü nüshas n bulamayacak, böylece gazetenin hizmetinden o gün mahrum kalacakt r. Aksi durumda da sat lamayan nüshalar n bas m masraf gazeteye zarar olarak dönecektir. Oysa bu durum radyo ve televizyon için geçerli de ildir. Bir program n yay nlanabilmesi için sabit bir maliyet gerekir. Bunlar kabaca o program n üretimi ve yay nlanmas için yap lan harcamalar toplam d r. Yay n bir kifli de izlese, bir milyon kifli de izlese bu maliyet de iflmez. Ayr ca yay n izleyenler, gazete nüshas örne inde oldu u gibi, yay n materyalini tüketemezler. Program izlemek isteyenler için iletiflime kat lma olana her zaman vard r.

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL

Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL D ü n y a Ü n i v e r s i t e l e r S e r v i s i Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL BAfiLANGIÇ nsan Haklar Evrensel Beyannamesinin 40. y ldönümünde 6-10 Eylül tarihleri

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

Farklı Televizyon Yayın Ortamlarında Aynı Anda Farklı Reklam Yayını Bir Koltuğa İki Karpuz Sığar mı?

Farklı Televizyon Yayın Ortamlarında Aynı Anda Farklı Reklam Yayını Bir Koltuğa İki Karpuz Sığar mı? Farklı Televizyon Yayın Ortamlarında Aynı Anda Farklı Reklam Yayını Bir Koltuğa İki Karpuz Sığar mı? *Av.Erdal AKSU 17 Kasım 2008 KONU: Rekabet Kurulu nun 03.07.2008 tarihinde Kablo TV şebekesine entegre

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR SEÇ LM fi TÜRK YE F NANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR Prof. Dr. Cemal B fi (Marmara Üniversitesi) Doç. Dr. Yakup SELV ( stanbul Üniversitesi) Doç. Dr. Fatih YILMAZ ( stanbul Üniversitesi)

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER

Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER nternet, her fleyi de ifltirdi Hat rlamak ve zihnimizi kullanmak konusunda, geleneksel yöntemlerimizden h zla uzaklafl yoruz. Be endi imiz bir yeme in tarifini,

Detaylı

STRATEJ K V ZYON BELGES

STRATEJ K V ZYON BELGES STRATEJ K V ZYON BELGES BEYAZ K TAP S UNUfi Sivil toplum; demokrasi, insan haklar ve hukuk devleti kavramlar n n yerleflmesiyle ilgili taleplerden ekonomiyle ilgili endiflelere kadar sosyal yaflama dair

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Genel Yay n S ra No: 178 2010/20 ISBN No: 978-605-5614-56-0 Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Tasar m / Uygulama Referans Medya ve Reklam Hiz. Ltd. Tel: +90.212 347 32 47 e-mail: info@referansajans.com

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN I Prof. Dr. Neslihan OKAKIN Marmara Üniversitesi..B.F. Çal flma Ekonomisi ve Endüstri liflkileri Bölümü Yönetim ve Çal flma Psikolojisi Anabilim Dal Ç a l fl m a Y a fl a m n d a nsan Kaynaklar Yönetimi

Detaylı

Ak ld fl AMA Öngörülebilir

Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Kararlar m z Biçimlendiren Gizli Kuvvetler Dan Ariely Çevirenler Asiye Hekimo lu Gül Filiz fiar ISBN 978-605-5655-39-6 2008, Dan Ariely Orijinal ad

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek Performans Ölçmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU 36 nsan Kaynaklar SMMMO Kurumsallaflma çal flmalar çerçevesinde; 2008 y l nda nsan Kaynaklar Birimi oluflturulmufltur. nsan Kaynaklar Biriminin

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

Ö RETMENL K UYGULAMASI-I

Ö RETMENL K UYGULAMASI-I T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2213 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1215 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES OKULÖNCES Ö RETMENL L SANS PROGRAMI Ö RETMENL K UYGULAMASI-I Yazarlar Doç.Dr. Mehmet GÜLTEK N (Ünite 1)

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de KURUMLARDAN ELDE ED LEN KAR PAYLARININ VERG LEND R LMES VE BEYANI Necati PERÇ N Gelirler Baflkontrolörü I.- G R fi T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de flirketlerce

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

Ekonomi Alan ndaki Uygulamalar ve Geliflmeler 2

Ekonomi Alan ndaki Uygulamalar ve Geliflmeler 2 Atütürk ün Dünyas Cengiz Önal Ekonomik kalk nma, Türkiye'nin özgür, ba ms z ve daima daha kuvvetli olmas n n ve müreffeh bir Türkiye idealinin bel kemi idir. Tam ba ms zl k ancak ekonomik ba ms zl kla

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

II. AMAÇ ve HEDEFLER 6-STRATEJ K ALAN: B L fi M TEKNOLOJ LER 6.1.STRATEJ K AMAÇ: Hizmetlerin kaliteli, güvenli, verimli, h zl ve düflük maliyetle sunulmas d r. STRATEJ K HEDEF 6.1.a) Birimler aras tam

Detaylı

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl)

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) I Dr. Leyla ÇAKICI GERÇEK Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Alapl MYO Ö retim Üyesi GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) II Yay n No : 2323 Hukuk Dizisi : 1151 1. Bas - Eylül 2007 - STANBUL 2. Bas - Ekim

Detaylı

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar Koçluk Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü ve zay f yanlar

Detaylı

KİTAP İNCELEMESİ. Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri. Tamer KUTLUCA 1. Editörler. Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice AKKOÇ

KİTAP İNCELEMESİ. Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri. Tamer KUTLUCA 1. Editörler. Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice AKKOÇ Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 287-291 287 KİTAP İNCELEMESİ Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri Editörler Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle bu ifllemlerin üzerinden al nan dolayl vergiler farkl l k arz etmektedir. 13.07.1956 tarih 6802 say l Gider Vergileri Kanunu

Detaylı

Yay n No : 1891 letiflim Dizisi : 44. 1. Bask Ocak 2008 STANBUL ISBN 978-975 - 295-788 - 6

Yay n No : 1891 letiflim Dizisi : 44. 1. Bask Ocak 2008 STANBUL ISBN 978-975 - 295-788 - 6 I dil Say mer Sanal Ortamda Halkla liflkiler II dil Say mer, TED Ankara Kolejinin ard ndan lisans e itimini stanbul Üniversitesi, Bat Dilleri ve Edebiyatlar bölümünde tamamlam fl, yüksek lisans ve doktora

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU Aytaç ACARDA * I G R fi flletmeler belli dönemlerde sat fllar n artt rmak ve iflletmelerini

Detaylı

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve ÖZEL MATRAH fiekl NE TAB ALKOLLÜ ÇK SATIfiLARINDA SON DURUM H.Hakan KIVANÇ Serbest Muhasebeci Mali Müflavir I. G R fi K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve modern

Detaylı

ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA

ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA B üyükçekmece deki yeni kampüsünü e itim ve ö retime açan, anas n f, ilkö retim, anadolu ve fen liselerini içeren Ç nar Koleji 32 bin metrekarelik alana kurulu

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL DERGİLER YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL DERGİLER YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Senato: 2 Mart 2016 2016/06-6 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL DERGİLER YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve Kapsam MADDE 1- Bu Yönergenin amacı, Kahramanmaraş

Detaylı

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler,

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Bu araştırmada Fen Bilgisi sorularını anlama düzeyinizi belirlemek amaçlanmıştır. Bunun için hazırlanmış bu testte SBS de sorulmuş bazı sorular

Detaylı

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1)Yönergenin Amacı, Ağrı İbrahim Çeçen

Detaylı

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır.

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. KAVRAMLAR Büyüme ve Gelişme Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. Büyüme Büyüme, bedende gerçekleşen ve boy uzamasında olduğu gibi sayısal (nicel) değişikliklerle ifade edilebilecek yapısal

Detaylı

Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu

Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu Cumhuriyeti ve onun gereklerini yüksek sesle anlat n z. Bunu yüreklere yerlefltirmek için elveriflli

Detaylı

ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) YAT 1/11/85. Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r.

ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) YAT 1/11/85. Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r. ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) 1/11/85 YAT Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r. 1. TEHL KELER Bu sigorta, her zaman burada gönderme yap lan istisnalara ba l olarak,

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

SOSYAL S GORTALAR VE GENEL SA LIK S GORTASI KANUNLARI VE GERÇEKLER SEMPOZYUMU

SOSYAL S GORTALAR VE GENEL SA LIK S GORTASI KANUNLARI VE GERÇEKLER SEMPOZYUMU SOSYAL S GORTALAR VE GENEL SA LIK S GORTASI KANUNLARI VE GERÇEKLER SEMPOZYUMU 26-27.01.2007 stanbul Üniversitesi Merkez Bina Doktora Salonu stanbul Barosu stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi STANBUL BAROSU

Detaylı

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 215 ROMANYA LE BULGAR STAN IN AB YE EKONOM K ENTEGRASYONU Yrd. Doç. Dr. Mesut EREN stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 1. Girifl Avrupa Birli i nin 5. ve son genifllemesi 2004 y l nda 10 Orta ve Do u

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TÜRKÇE ÖĞRETİMİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (ULUTÖMER) TÜRKÇE KURSU, EĞİTİM-ÖĞRETİM VE SINAV YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TÜRKÇE ÖĞRETİMİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (ULUTÖMER) TÜRKÇE KURSU, EĞİTİM-ÖĞRETİM VE SINAV YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TÜRKÇE ÖĞRETİMİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (ULUTÖMER) TÜRKÇE KURSU, EĞİTİM-ÖĞRETİM VE SINAV YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE 1 - (1) Bu Yönergenin

Detaylı

MADDE 3 (1) Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 14 ve 49 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

MADDE 3 (1) Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 14 ve 49 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır. AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİLLER YÜKSEKOKULU EĞİTİM, ÖĞRETİM VE SINAV YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı Ağrı İbrahim Çeçen

Detaylı

JOHN DEWEY DEN ATATÜRK E Ö RENC ANDI VE YURTTAfiLIK

JOHN DEWEY DEN ATATÜRK E Ö RENC ANDI VE YURTTAfiLIK Otopsi Cengiz Özak nc JOHN DEWEY DEN ATATÜRK E Ö RENC ANDI VE YURTTAfiLIK Amerikan And : Herkes için adalet ve özgürlükle bölünmez tek ulusa dayanan Cumhuriyet e ve bayra ma ba l olaca ma and içerim. Yer

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

Okul Öncesinde Yeni Dönem Bafllad!

Okul Öncesinde Yeni Dönem Bafllad! Okul Öncesinde Yeni Dönem Bafllad! Yay nc l kta ilklere imza atmay bir gelenek hâline getirmifl olan Morpa flimdi de okul öncesi yay nc l nda gelmifl oldu u son noktay büyük bir gurur ve heyecanla sizlerle

Detaylı

I Derleyen: Yrd. Doç. Dr. GÜLBU EROL MEDYA ÜZER NE ÇALIfiMALAR

I Derleyen: Yrd. Doç. Dr. GÜLBU EROL MEDYA ÜZER NE ÇALIfiMALAR I Derleyen: Yrd. Doç. Dr. GÜLBU EROL MEDYA ÜZER NE ÇALIfiMALAR II Yay n No : 1730 letiflim Dizisi : 29 1. Bas fiubat 2007 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-624 - 7 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye

Detaylı

3 Aral k 2014 25 Aral k 2014 SERG VE ÖDÜL TAKV M. Sergi Panolar Teslimi Ödül Töreni ve Sergi Aç l fl zmir Mimarl k Merkezi

3 Aral k 2014 25 Aral k 2014 SERG VE ÖDÜL TAKV M. Sergi Panolar Teslimi Ödül Töreni ve Sergi Aç l fl zmir Mimarl k Merkezi 3 Aral k 2014 25 Aral k 2014 SERG VE ÖDÜL TAKV M Sergi Panolar Teslimi Ödül Töreni ve Sergi Aç l fl zmir Mimarl k Merkezi M MARLAR ODASI ZM R fiubes, fiube ETK NL K ALANI OLAN ZM R, AYDIN, MAN SA, UfiAK

Detaylı

YEM Ödülleri 2008 YEM M MARIN LK YAPISI ÖDÜLÜ ALTIN ÇEKÜL YAPI ÜRÜN ÖDÜLÜ YEM MEDYA ONUR ÖDÜLÜ YEM M MAR TASARIM ÖDÜLLER www.yemodul.com YEM Ödülleri 2008 YEM M MARIN LK YAPISI ÖDÜLÜ ALTIN ÇEKÜL YAPI ÜRÜN

Detaylı

Karar No : 2174 Karar Tarihi : 01/11//2015

Karar No : 2174 Karar Tarihi : 01/11//2015 Karar No : 2174 Karar Tarihi : 01/11//2015 Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun 27/10/2015 günlü, 17399 sayılı yazısında; A HABER logosuyla yayın yapan "TURKUVAZ MEDYA YAYIN HİZMETLERİ A.Ş." adlı kuruluşa

Detaylı

Hem Nefleli, Hem Dinamik

Hem Nefleli, Hem Dinamik 66 Hem Nefleli, Hem Dinamik ZM R Ç L DE YER ALAN EK N KOLEJ, M N K ARKADAfiLARIN MEKANI NASIL ALGILAYACAKLARI, VÜCUT ÖLÇÜLER VE DÜfiÜNCE fiek LLER GÖZ ÖNÜNE ALINARAK TASARLANMIfiTIR. SINIFLARDA HEM NEfiEL

Detaylı

Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN*

Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN* Yeni Nükleer Reaktörler: Tasar m Kriterleri Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN* Girifl: Nükleer reaktörler halen dünyadaki elektrik üretiminin %16-17 sini sa lamaktad rlar. 50 y l aflk n bir geçmifle sahip nükleer

Detaylı

Gerçekten liberalleflmifl bir biliflim sektörü...

Gerçekten liberalleflmifl bir biliflim sektörü... Gerçekten liberalleflmifl bir biliflim sektörü... 44 Gerçekten liberalleflmifl bir biliflim sektörü... 44 44 Doç Dr. Hüseyin ALTAfi Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ö retim Üyesi Türk Telekom ve Türksat

Detaylı

ADIM ADIM REKLAM ÜRET M

ADIM ADIM REKLAM ÜRET M Nesrin TAN AKBULUT - Elif Eda BALKAfi ADIM ADIM REKLAM ÜRET M (Reklam Filmi Prodüksiyonu) 1 Nesrin TAN AKBULUT, Lisans E itimini Anadolu Üniversitesi letiflim Fakültesi (AÖF) Sinema Televizyon Ana Bilim

Detaylı

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d Matematik ve Sonsuz G erek konuflma vermeye gitti im okullarda, gerek bana gelen okur mektuplar nda, ö renci ve ö retmenlerin matematikteki sonsuzluk kavram n pek iyi bilmediklerini gözlemledim. Örne in,

Detaylı

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI Haberler 4857 SAYILI fi KANUNU LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI 14 May s 2004 tarihinde Sendikam z Binas Mesut Erez Konferans Salonunda 4857 Say l fl Kanunu le lgili Yönetmeliklerin

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK. DANIġMAN: Faik GÖKALP

SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK. DANIġMAN: Faik GÖKALP SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK DANIġMAN: Faik GÖKALP SOSYOLOJĠ ALANI ORTAÖĞRETĠM ÖĞRENCĠLERĠ ARASI ARAġTIRMA PROJE YARIġMASI BURSA TÜRKĠYE BĠLĠMSEL VE

Detaylı

Duhanc Hac Mehmet Sok. No: 35 Küçükçaml ca Üsküdar - stanbul

Duhanc Hac Mehmet Sok. No: 35 Küçükçaml ca Üsküdar - stanbul Yay n no: 07 Sohbet : 01 stanbul 2008, 1. Bask ISBN 978-975-8757-08-4 Editör: Necdet Y lmaz Hadis Tahriçleri Süleyman Sar Kitap konsept ve tasar m : GNG TANITIM Kitap iç uygulama: TN LET fi M Bask : Acar

Detaylı

filetmelerde Ç DENET M N KURULMASI, ROLÜ VE ÖNEM

filetmelerde Ç DENET M N KURULMASI, ROLÜ VE ÖNEM filetmelerde Ç DENET M N KURULMASI, ROLÜ VE ÖNEM Ali Kamil UZUN / DRT Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 403 404 1. Salon - Paralel Oturum VII - flletmelerde ç Denetimin Kurulmas, Rolü ve Önemi/Ali Kamil UZUN

Detaylı

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar Etkin Sunumlar Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü ve

Detaylı

YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ

YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ Gülkız Doğan Araş. Gör., ODTÜ, Havacılık Mühendisliği Bölümü Uçak pilotları inişe geçen uçağın yere değmeden az önce daha fazla alçalmak istemediğine, yoluna öylece devam etmek istediğine

Detaylı

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U Cengiz SAZAK* 1.G R fi Bilindi i üzere Katma De er Vergisi harcamalar üzerinden al n r ve nihai yüklenicisi, (di er bir

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİDE EĞİTİM

YENİLENEBİLİR ENERJİDE EĞİTİM YENİLENEBİLİR ENERJİDE EĞİTİM Enerjinin Önemi Enerji, Dünyamızın en önemli ihtiyaçlarından biridir. Türkiye nin son otuz yılda enerji talebi yıllık ortalama %8 artış göstermiştir.ülkemiz elektrik enerjisinin

Detaylı

29 Ekim coflkusu. 25-29 Ekim 2008. Maritim Pine Beach Resort Antalya - Belek

29 Ekim coflkusu. 25-29 Ekim 2008. Maritim Pine Beach Resort Antalya - Belek 25-29 Ekim 2008 Maritim Pine Beach Resort Antalya - Belek PDF 28 Ekim 2008 Sal Kongrenin perde arkas Çukurova Patoloji Derne i'nin Patoloji Dernekleri Federasyonu ile ortaklafla düzenledi i kongrenin perde

Detaylı

Genel Yay n S ra No:148 2009/14 Cep Kitapl : XLV. Yay na Haz rlayan Av. Celal Ülgen - Av. Coflkun Ongun. Kapak Can Eren

Genel Yay n S ra No:148 2009/14 Cep Kitapl : XLV. Yay na Haz rlayan Av. Celal Ülgen - Av. Coflkun Ongun. Kapak Can Eren Genel Yay n S ra No:148 2009/14 Cep Kitapl : XLV ISBN No: 978-99-44-234-22-1 Yay na Haz rlayan Av. Celal Ülgen - Av. Coflkun Ongun Kapak Can Eren Tasar m / Uygulama Referans Ajans Tel: +90.212 347 32 47

Detaylı

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ Hazırlayan: Doç.Dr. Hakan Güler Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Karlsruhe Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Almanya

Detaylı

Çanakkale. Hava Savafllar 1915-1918. Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir

Çanakkale. Hava Savafllar 1915-1918. Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir 1915-1918 Çanakkale Hava Savafllar Bilindi i gibi Osmanl savafla girdi inde birkaç cephesi vard r. Ancak en önemlisi buradaki Çanakkale Cephesidir. Adeta savafl n can damar

Detaylı

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının bağlantıları kontrol edilir. Güz ve Bahar dönemindeki

Detaylı

Farkl alanlarda çal flmalar n sürdüren firmam z n bafll ca faaliyet alanlar ;

Farkl alanlarda çal flmalar n sürdüren firmam z n bafll ca faaliyet alanlar ; FARK n zolsun Bir DPAK Prestij Torbalar DPAK File Torbalar DPAK Bantl Torbalar Etiketler Etiketli Çuvallar Rulo Etiketler Üzüm Torbalar Sebze Torbalar Koliler Tüp File ve Extrude File çeflitleri Hakk m

Detaylı

PEDAGOJĠK FORMASYON EĞĠTĠMĠ SERTĠFĠKA PROGRAMINA ĠLĠġKĠN ÇERÇEVE USUL VE ESASLAR

PEDAGOJĠK FORMASYON EĞĠTĠMĠ SERTĠFĠKA PROGRAMINA ĠLĠġKĠN ÇERÇEVE USUL VE ESASLAR PEDAGOJĠK FORMASYON EĞĠTĠMĠ SERTĠFĠKA PROGRAMINA ĠLĠġKĠN ÇERÇEVE USUL VE ESASLAR BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1: (1) Bu Usul ve Esasların amacı; Talim ve Terbiye Kurulu'nun

Detaylı

Doç. Dr. Nurhan BABÜR TOSUN. LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M STANBUL - 2010

Doç. Dr. Nurhan BABÜR TOSUN. LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M STANBUL - 2010 Doç. Dr. Nurhan BABÜR TOSUN I LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M STANBUL - 2010 I LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M Yay n No : flletme-ekonomi Dizisi : 1. Bask - Ocak 2010 - stanbul ISBN Copyright Bu kitab n bu

Detaylı

Osmancık İsmail Karataş Sağlık Meslek Lisesi

Osmancık İsmail Karataş Sağlık Meslek Lisesi Ünite Planı Öğretmenin Adı, Soyadı Okulunun Adı Okulunun Bulunduğu Mahalle Okulun Bulunduğu İl Emine ÇELİKCİ Osmancık İsmail Karataş Sağlık Meslek Lisesi Koyunbaba mahallesi ÇORUM Ünit Bilgisi Ünite Başlığı

Detaylı