FRANSA'DA YÜRÜTME ORGANININ YETKILERI VE GÜÇLÜ OLMA NEDENLERI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "FRANSA'DA YÜRÜTME ORGANININ YETKILERI VE GÜÇLÜ OLMA NEDENLERI"

Transkript

1 FRANSA'DA YÜRÜTME ORGANININ YETKILERI VE GÜÇLÜ OLMA NEDENLERI Muammer OYTAN * GİRİş Demokrasilerin başlangıç sajlhalannda yürütme organına karşı yasama orıganını kuvıvetlendirmek 'için özel bir gayret gösteri,lmiştir. Ulusal gelişmelerin değişiik etkileri altında bu çaıbanın derecesi değişmiş fakat varlığı daima bir asgari müşterek teşkil etmiştir. ı çağırnıııd:a demokrasi aruayışı 18 ve 19. asırlardaıki anl~ştan ayrıılmıştlr: Yasama oııganının karşısında artık mutlakiyetin,izlerini taşıyan bir hüjkümdar yokjtur. Bu ba:kımdan kuvvetler ayrı11'ğı ilkesi, temel hakların ıve kamu hürriyetlerinin!konınması için vazgeçilmez bir koşulolmaman çıkmış; kuvrvetler arasında bir denge kurularak karşılıklı olarak birbirlerinb ıgüoünü azaltması gerektiği anlayışı bırakılmış; yasama ve yürütme oııganlarının, bir tarafta güven oyu, karşı tarafta fesin olmak üzere ili silaih lrullanara:k. mücadele etmeleri devri geçmiş ve gerek bu iki oııganı karşılıklı denge içi."1ide inceleyen ikili görüş, gerekse parlamentıoyu üstün sayan tekei görüş modem devlet gerekleri karşısında ~çerliliklerini yitiıırnişlerdir. 2 "A:tıom çağında toplumlar, baş döndürüoü bir hızla gelişmekte ola.'"1 bilimin ve tekniğin yarattığı sorunları izlemek ve çareler bulmaık için tezeiden karar alaıbilecek üstün niteliikli orıgaolara m:ulhtaçtırlar. Bu organlann çağtmızın çetrefilsorunlarını derinliğine kavrayabilmesi gereği, yüzlerce milletıvekilinde:ı. oluşan parlamentoları çok daha az kalabalık hükümetlere ikıyasla dezavantajlı kılmaktadır. Seviyesi bir yana, yasama oııganı haber alma kaynakları bakımından da hükümetten çok zayıf,tır".3 Burada aslında bütün ülkeler için geçerli olan bir durum sözıkonusudur: Meclislerin düzenleyeceği konular.giderek dooa çapraşık, daha karışık bir hal almak>ta, meclisin yeteneğini aşmıd<:ta, telın~k ve uzmanlık isteyen bir durum ortaya çıkmaktadır. Diğer taraftan, sanayi cemiyetbin tekniik gel1işmesine paralelolaraik modem haya1ıta çalışma sooalarının gelişınesi, nüfusun giderek aııtan bir Muammer Oytan, Anayasa Mahkemesi Raport5ıiidür. 1 Adil Özkol,.ÇaAdaş Parlamenter Demokrasilerde Kuwetli İera EAilimi», A.tl.U.F.O., Cilt xxvı, Sayı 1 2, s Turan Güneş, Parlamenter Rejlınl.nln Bugfuıkü ManASı ve i,leyi,i, İstanbul 1956, s Adil ÖZkol, a.g.m., s. 49.

2 86 MUAMMER OYTAN hızla çoğalması, ekonomik ve sosyal hayatın bünyesel değişimi Devletin girişime geçmesini wrunlru kılmıştır. Normal olarak şimdiye kadar büyük bir bölünm itiıbariyle özel düzenlemeye ve girişimlere bırakılan kesimlere Devletin elatması zorunlu olmuş; bu durum, parlamentolan::ı. yetık.ilerinin ve görevlerinin alabildiğine genişlemesine ve giderek normal işleyişini sekteye uğratacak bir düzeye ulaşmasına sebep olmuştur. Özellikle son çeyrek asırda parlamentonu.."1 başedemez hale düştüğü bu denli yetki genişlemesi bütün sorunları askıda bıra:kmıştır. 4 ÇağıIl11.Z)da kuvvetli ibir yürütımeye gereksiı:1im duyulmasının bir sebebi de parlamentonun, baskı gruplarmın etkisi a1tında kalmasıdır. "Jean Moulin KlUbü, R:ousseau devrinde parlamentonun genel iradeyi, yürütme organının ise özel iradeyi yansıttığını, ancak devrimizde bu durumu::ı. değişmiş olduğunu, şimdi parlamentonun özel çıkarları olan grupları temsil ettiğini ve onların sesini dile getiııdiğini, buna karşılık hükümetlerin istenilen anlamıyla olmasa bile yine de parlamentoya kıyasla defalarca daha fazla olarak kamu yararını önde tu~tuğunu ifade etmelkıtedir".5 Weber de partilere nüfuz ederek, onları destekleyerek kendi adamlarının milletvekili seçilmelerini sağlayan menfaat ve baskı gruplarının olumsuz etkilerine karşı J'ÜrÜtme orgarum_"1 güçlendıirilmesi gerektiğini savunmaktadır. Değerli bilim adamı Duverger ile birlikte söyleyelim ki, devrimizde kuvvetli yüııütme organı, eskiden olduğu gibi behlngin sınıfların bekçiliğini yapan bir organ değildir; artık gücünü ıkamu yararının ve sosyal adaletin gerçekleştirilmesi yolunda kullanmaktadır. İkhci Dünya Harıbinden sonra ontaya çıkan ekonomik ve sosyal çöküntüye tezeiden çare bulabilmek ve yeniden hızla kalkınabilmek özlemi; nüfusun giderek artan bir hızla çoğalması, ekonomik ve sosyal hayatın bü:ayesel değişimi; harp, ayaklanma, buhran ve anarşik olaylarla mücadele etme zorunluluğu yürütme OI'ganının güçlendirilmesini gerektirmiştir. 6 Bu genel nedenlerin yanında Fransa'da IV, Cumihuriyet döneminde ülkenin siyasal bünyesi bozulmuş, siyasi partileııde disiıplin ıkalmarmş, parlamento saygınlığım yitirmiş, çalışmalarını ahatmış; koalisyon hüooümetleri istikrarlı bir yönetim kuramamış ve halk, parlamenter sistemin meclis hükümeti sistemine kaıyışımn doğurduğu isükrarsızlıktan beımişti. 7 Böyle bir ortamda De Gaulle'ün ihazırlattığı 19S5Anayasasında, medisleri::ı. yetıkilerinin kısılmasına, yürütme o:ııganının yetkilerinin genişletilmesine ve Dev Jet Başkanına olağanüstü, özel yetkiler verilerek başkanlık sistembe yakın bir sistem geliştirilmesbe özen gösterilmiştir Muammer oytan, «Fransa, Almanya ve Türkiye'de Yasama Yetkisinin Devredilmesi ve Yürütme Organının Kanun Hükmünde Kararname Çıkanna Yetkisi., Onar'a Anna&an, s Adil Özkol, a.g.m., s Muammer Oytan, İdari Yargıda Hukukıın Genel ilkeleri. 7 Duverger, Revue França1se de La Sclc!nces Politiques,. Mars s Muammer Oytan, a.g.m...

3 FRANSA'DA YÜRÜTME ORGANININ YETKİLERİ 87 I. Cumhurbaşkanının Sistemdeki Yeri ve Yetkileri 1958 Fransız An~asası parlamenter rejim çerçevesinde Cumhuvbaşkanma önemli bir rol vermektedir. Duverger'nin deyimi İle bu Anayasa'mn kötü bir parlamenter mekanizma anlayışı vardır: Şayet parlamenter rejim içinde Yürütme Organı güçlendirilmek ;,st-e:ıiyor ise Cumhurbaşkanının değil Babakanın prestijinin ve yetkilerinin arttınlması gerekirdi. 9 Bilindiği gibi Anayasa hukukunda başkanlık si'steminin en belirgin özellikleri olarak 1) Devlet Başkanını:ı doğrudan doğruya halkın oyu ile seçilmesi, 2) Devlet Başkanının aynı zamanda hükümet ibaşkanlığını da birinci derecede yetkilikişi olarak yapabilmesi, 3) Nihayet yürütme organımn, yasama organı karşısında siyasal sammluluğunun bulunmamasıdır Fransız kıayasasınm getivdiği yeni sis,temde bu üç özellikten so" nuticusu hariç ilk ikisi mevcuttur. Bu nedenle sistemin, parlamenter rejimden çok başkanlık sist'emine yaklaştığı söylenebilir. ıo Genel ve doğrudan doğruya yapılan bir seçimle yedi yıl için seçilen; Anayasaya saygı gösterilmesini gıözeten; hakemliği ile kamusal erklerb düzenli biçimde işleyişlerini ve Devletin sürekliliğini sağlayan; ulusal bağımsızlığın-ülke bütünlüğünün, a11laşma ve sözleşmelere uyulmasının güvencesi olan Cumhurbaşıkanım:ı bu genel yetkilerinin yamnda, son derece genişleyen diğer hukuki yetkilerini üç grupta,toplayabiliriz. A. Devletin Diğer Organlanna Karşı Kullandığı Yetkiler a. Hükümete Karşı Kullandığı Yetkiler 1. Bakanlar Üzerindeki Yetkiler - Cuınhurbaşkanı, Başbakanı atar ve hükümetin istifasını sunınası üzerine de Başbakanın görevine son verir. Aynca Baş/bakanın teklifi üz'ene kabine üyelerini atar ve görevlerine son verir (Md. 8). Burada önemli olan husus, istifasını sunmad~kca Başba'kanı; O'nun teklifi olmadıkça da bakanları azledememesidir. A:ıcak uygulamada hükümetin düzenleyici işlemlerini~mzalamamajk suretiyle Başbakanı istifaya zorlayabileceği kanısı yaygındır. II - Cumhurbaşkanı Bakanlar Kuruluna başkanl1k eder (Md. 9). Bu yetkinin kullanılması, klasik parlamenter rejimlerdeki gibi aynk bir durumu değil süreklıiiiği ifade etmektedir. Nitekim 21. maddenin son fıkrasında; Başbakanın, gerektiğbde, belirli bir g:ül1dem için ve açıkça verilen yetki gereğince bir Bakanlar Kurulu toplantısı başkanlığında CumhurbaşJ.<:anına vekalet edebileceği hükme bağlanmıştır. Bakanlar Kurulu başkanlığının Cumhurbaşkanının asii yetkisinde olduğu, Başbakam:ı bu yetkiyi ikinci de receıde, aynk olarak ve vekilleten kullanabileceği: aç~ktır. Esasen rejimi başkanlık sistemine yaklaş'tıranbelirg,in unsurlardan birisi budur. 9 Duverger, Institutlons Polltiques et Droit Constltutionnel, 8e Ed., Paris 1965, s ıg Duvcrgcr, a.g.e., s Duverger, a.g.e., s. 516.

4 88 MUAMMER OYTAN _ Cumhurbaşkaaı, ayrıca orduların başkomutanıdır ve bu sıfatla Ulusal Yüksek Savunma Konsey ve Komitelerb'e başkanlık eder (Md. 15). Başbakan bu Komite ve Konseylere de ancaik veık.aleten başkanlık edebilir (Md. 21). 2. Yüksek Yö:ıeticilerin Atanmaları _ Anayasanın 13. maddes'i uyarınoa Cumhurbaşkanı, Devletin sivil ve askeri tüm makamlarına atama yapmaya yetkilidir. Ancak bu yetkinb kullanılması üç şekilde olmaktadır: 12 aa - Devletin en yüksek makamlarına yapılan atamaları Cumhurbaşkanı, başkanlığını yaptığı Bakanlar Kurulu Kararı biçiminde yapmaktadır: Danıştay üyeleri, Say~ştay üyeleri, büjyükelçiler, valiler, deniz-aşırı ülke temsilcileri, vektörler, merkezi idarenin yüksek yöneticileri, devleüeştirilmiş işletmelerin yö:ıetidleri, Yargıtay Sayıştay ve Paris htinaf Mahkemesi başsavcıları bu y:oldan atanırlar. bb - ıkinci derecede önemli olan makamlara yapıian atamalar Bakanlar Kurulundan geçinneden CumlıuI1başkanı kararı ile yapılmaktadır: Danıştay ve Sayıştay merısupları, adli yangıçlar, subaylar, E.NA. mezunları, kaymakamlar, mühendisler ve yüksek öğrenim profesörleı:ıi bu yöntemle atanırlar. oc - Nihayet bu:ıların dışmda kalan makamlara yapılan atamalara ilişkin yetkisini, Cumhurıbaşkanı, bir kararname ile Başbakana devredebhmektedir. Cumıhurbaşkanı, 4 Şubat 1959 günlü, Devlet memurlarının genel statüsüne İlişkin Kanun Hwkmünde Kararnamenin "disiplin yetkisi, atamaya yetkili üste aittir" biçimi':l.deki 31. maddesi uyarınca atadığı yüksek personelin disiplin üstü de olmaktadır. 3. Bakanlar Kurulu Kararnamelerini ve Kanun Hükmti...'lde Kararnameleri İmzalama Yetkisi Cumhurbaşkanı Bakanlar Kurulunca kabul edilen kararnameleri ve kanun hükmünde kararnameled (decret-iois) imza etme yetkisine sahiptir. Bu yetki de sıradan bir işlemi, bir fonnahteyi yerine getinne biçiminde değil Cumhurbaşkanına, hükümete yön verme, görüşlerini empoze etme olanağı vereoek biçimde kullanilalbilmektedir. Anayasada Cumhurbaşkanının yasaları 15 gün içinde yayımlamak ZJoru:ıda olduğu açıkca belirtildiği halde kararname ve decrets-iois'iarı imza etme yetkisine sahip olduğunun belirtilmesi ne yetinilmesi, bunların imzalanmasının veto edileıbneceği; bu ba. kımdan da Cumhurbaşkanının bu konuda gerçek bir karar verme yetkisine sahip olduğu biçimi:ıde yorumlanmaktadır. 13 Aslında, parlamento da 4 Şubat 1960 gwılü yasa ile kanun hükmünde kararname yapma yetkishi hükümetten çok Cumıhurbaşkanına vennek SUl'eNyle konurya açıklık get:irmiştir. 12 Duverger, a.g.e., s Duverger, H.g.e., S. 517.

5 FRANSA'DA YÜRÜTME ORGANININ YETKİLERt Diplomatik Yetkileri - Anayasanın 14' maddesi uyannca Cumhurbaşkanı, Fransa'nın yaba:ı:cı ülkelere gönderdiği büyükelçilere ve olağanüstü aracılara güven belgesıi verir ve yabancı büyiikelçiler ile olağanüstü aracılann güven belgelerini kaıbul eder. - Ayrıca Cumhuııbaşkanıgenel olarak sözleşme koşulları:ll görüşmek ve odaylamak yetkisine de sahiptir. Ancak 53. maıddede teker teker sayılmış bulunan kimi anlaşma ve sözleşmeler ancak bir yasa ile onaylanabilir. b. Cumhurbaşkanının Parlamenrtaya Karşı Kullıandığı Yetkiler ı. Cumihurb aşkanı, kesin oiarak kabul edilmişbulunan yasalan hükümete sunulmalannı izleyen 15 gün içinde ilan eder. Bu sürenin sona ermesıinden önce yasanı::ı ıveya belirli maddelerinin bir kez daha görüşülmesini parlamentıadan isteyebilir; hu yeniden görüşme istemi reddedilemez (Md. 10). 2. Belirli bir gündemi görüşmek üzere Başbakanın v1eya Millet Meclisini oluşturan üyelerhı 'Çoğunluğunun istemi üzerine parlamentonu:ı yaptığı olağanüstü toplantı dönemleri Cumhurbaşkanımn bir karanıamesi ıile açılır ve kapsanırlar (Md ). Bu yetki de iübari ve fonnalite gereği sözü edilen bir yetki olmayıp geııçektıen Cumhuııbaşkanı:ıa takdir yetkisi veren bir yerki biçiminde uygulanmaktadır. Bu anlayışla De Gaulle'ün 1960 yılında 287 milletvekilini bulan bir çoğunluğun olağanüstü toplantı istenıini reddietrnesi tenkitlere yol açmış 14 ise de Cumhurbaşkanının gmel ve doğrudan doğruya halk tarafındanseçilme yöntemini benimsey-en 1962 Anayasa değişikliği ile halk~n temsilcisi durumuna yükselmesinden ve durumunu güçlendirmesinde:ı sonra bu yetkinin kullanılma biçimindeki eleştrriler de kesilmiştir. 3. Parlamentoya Mesaj Gönderme Yetkisi 4. Fesiıh Hakkı Cumhurbaşkanının, belirlikonularda tek başına mesajlar göndennek suretiyle parlamento İle dialog kurma yöntemine başvurabilmesi de Anayasa'da düzenlenmiştir (M. 18). Bu mesajlar parlamentonun her iki.meclisi:ıin genel kurulunda okunu!' ve üzerlerinde hiç bir müzakere açılmaz. Cumhurbaşkanı Başbakan ile meclislerin başkanlarıyla görüşten sonra Millet Meclisini feshedebilir (Md. 12). Bu görüşmenin ve belirtilecek kanaatların Cumhurbaşkanını bağlamayacağı, fesih kararını tek başına alacağı ve bu kararın Başbakan tarafından da imzalanması gerekmediği ko J1Ularmda kuşku yoktur. Fesillı hakkının kullanılmasında herhangıi.bir koşul ve sınır da yoktur; ancak fesilljten sonra yapılacak seçimlerden itibaren bir sene geçmedikçe yen j bir fesın hakıkı kulla:ıılamaz (Md. 12). 5. Referanduma Başvunna Hakkı Cumhuııbaşka..'1i, hükümetin v'eya her,iki meclisin ortak önedileri üzerine, kamusal erkleııin örgütlenmesayle ilgili ve bir sözleşmenin onanması 14G. Berlia, Revue de Drolt Publle, 1960, s Vede!, Le Monde, 22, 34 Mars 1960.

6 90 MUAMMER OYTAN na ilişkin bir yasa tasarısını referanduma su:ıaıbilir. Cumhurbaşkanı, böyle bir öneriye uıymak zorunda o1madığı gibi bu yetkiyi de tek başına kullanır (Mçl. ll) c. Cumhurbaşkanının Yargısal Yetkileri Cu:rrıftıuJ.1başkanı doğrudan doğruya hiç bir yargısal yetki kullanmaz;!akat kimi üstün rol ve yetkileri sayesinde dolaylı olarak yargı işlevini etkilemektedir. ı. Anayasa Konseyine İlişkin Yetkileri Parlamento ve Cu:rrıftıurbaşkanı seçimlerinin geçerliliğini denetleyen; yasama ve düzenleyici işlem alanlarının belirlenmesi için yapılan başvunıları karara bağlayan; yasaların, içtüzüıklerin ve anlaşma ve sözleşmelerin Anayasaya uygunlu!k denetlmini yapan ve bu görevleri gerçek bir yaııgı organı nitelik ve statüsü ile yerine getire:ı Anayasa Konseyi ile ilgili olarak Cumhu;-başkanı iki tür yetki kullanır: Atama yetkisi, başvurma yetkisi. Anayasa Konseyinb 9 üyesinden üçü Cumhurıbaşkan,ı, üçü M. Meclisi, üçü de C. Senatosu Başkanı tarafmdan atanırlar. Eski Cumhurıbaşkanları da Konseyin doğal üyesidirler. Bu atanmış ve doğal üyelerden biri Cumhurbıışkanı tarafından Anayasa Konseyi Ba$kanı olarak atamr. Otomatik olarak, daha doğrusu parlamentonunkabul etmesii: üzerine henüz yayınlanıpyürürıüğe girmelerinden önce Başbakanın intikal ettkmesi -üzerine denetlediği organi'k yasalar dı1şında kalan olağan yasaların Anayasaya uygunluk denetimi, Cumhurbaşkanı, Başbakan, MecHs ve Senato Başkanları ile 60 milletvekili veya 60 senatörün başvurusu üzerine yapılır. Cumhurbaşkanı bu başvuruyu kendi iradesi ile ve hiç bir bakan ve başbakanın Have imzasına (contreseinıg) gerek olmadan yapar Hakimlere İlişkin Yetkilerıi A:ıayasanın 64. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı yargı,gucunut.. bağımsızlığının güıvences.idir; 9 üyeden oluşan Yüksek Hakimler Konsey,inin tüm üyelerini atar V~ bu konseye başkanlık eder. Adalet Ba:ka:ıı bu Konseyin doğal" başkan ve yardımcısı sıfatıyla Cumhurbaşkanına vekalet edebilir. 3. M Hak!kı Anayasanı:ı 17. maddesi ile Cumhurbaşkanına af hakkı da verilmiş,tir. Bu yetkinin kullanılmasında Yüksek Hakimler Konseyine danışılacağı 65. maddede öngörülmüş ise de s.on karan Cumhurbaşkanının vereceği açık ve kuşkusuzdur. Ancak bu af kararnamesi, Başbakan ile Adalet Bakanı tara" fınrlan da imzalanacaktır; çünkü Cumhurbaşkanının, contraseing gereği duyıncldan tek başına yapa!bileceği işlemleri sayan 19. madde bu yetkiyi kaps"ınamaktadır. 15 Fransız Anayasa Konseyinin kuruluşu, görevleri ve işleyişi konusunda ayrıntılı bilgi için bkz.: Muammer oytan,.fransa'da Anayasa Konseyinin Kuruluşu, Görevleri ve İşleyişi Konusunda Bir İnceleme», Amme İdaresi Dergisi, Sayı B, s

7 FRANSA'DA YÜRüTME ORGANININ YETK!LER! 91 B. Cumhurbaşkanmın Oıa~anüstü Yetkileri Anayasanın 16. maddesi uyarınca "Cumhuriıyetin. lmrumlan, ulusu~ ba ğımsızhğı, ülkenin bütünlüğü veya uluslararası taahhütlerinin yerine geririlmesi vahim Ve yakın hir şeikilde tehdit edildiği ve anayasal kaımu erkle riniı düzenli biçimde işleyişleri sekteye uğratıldığı takdirde Cumhurbaş kanı,başbakanın, Meclislerin Başkanlannın ve Anayasa Konseyinin görüş lerini resmen aldrman sonra, bu hal ve koşulların gerektirdiği önlemleri alır." Bu yetki kullanılmadan önce yukarda sayılan,jj~ üç kişinin istişari göriişleri kamuoyuna açıklanmamakla birlikte Anaıyasa Konseyinin görüşünün gerekçeli olması ve kamuoyuna açıklanması zorunludur; Anayasa KonseyiıLn, 16. maddenin öngördüğü koşullan:ı mevcut olmadığı ve dolayısıyl'a olağanüstü yetkile'rin kullanılmasına gerek bulunmadığı yolunda görüş bil dirmesinekarşm Cumihurbaşkanı hukuıken böyle bir karar verebilir, bu ilir yetkileri kullanabilir; ancak uygulaımada bu yola gitmesi son derece güçtür. 16 Öte yanda.ı 16. madde uyarınca Cumhuı.ıbaşkanı, yüıiitme ve yas,ama organları ile bütün kamu kurumlarının yerine geçip, zoru:ılu gördüğü her türlü önlemi alabilir; halka ait tüm yetkileri temsil ve halkadma hareket eder. 17 Ancak zorunlu gördüğü ve aldığı önlemlerin, anayasal kamu erklerinin, en kısa zamanda görevl'erini yerine getirebilecek olanak ve koşul lara kavuşturulmalarını sağlamak iradesinden esinlenip karynaklanmaları zorunludur. Anayasa Konseyine bu önlemler hakkında da danışılır. Olağa.ı üstü yetkilerin kullanıldığı evrede Millet Meclisi feshedüemez; parlamento toplantıda değilse re'sen toplanır (Md. 16). Cumihurbaşkanı bu olağanüstü yetkilerini ancak iki koşulun birlikte var olması haiinde kulla:ıabilir: - Birinci koşul, oldukça genel ve muğlamır: Cumhuriyetin kurumla rının, ulusun bağımsızlığının, ülkenin bütünlüğünün veya uluslararası taahbütleri;} yerine getirilmesinin vahim ve yakm bir şekilde tehdit edilmiş ol ması... Bir ayakla:ıma hareketi, yabancı ülkeler tarafından veriloecek bir ültimatom veya bir toprak parçasının işgal edilmesi. Cezayir olayları gibi yerel bir isyan girişimi, bu koşulun yerine gelmiş olması biçiminde yo rumianabilecektir. Ne var ki ikinci koşul daha açık ve belirgindir. - İkinci koşula göre, yukanda belirtnen durumların varlığı, Anayasal kuruluşların düzenli biçimde işleyişlerini sekteye uğratmalıdır. Bu koşul ile 16. maddenin işletilmesine sı':ıır getirilmek istendiği açıktır. Anayasanın 16. madıdesinin verdiği olağanüstü yetki 1958 yılından beri bir tek kez, Ge:ıeral De Gaulle tarafından, Cezayir'de askeri ayaklanma ve hükümet darbesi nedeniyle 23 Nisan 1961 de kulla:ıılmıştır. Böylece bu y0 la başvurmanın ne gijbi sorunlar doğurabileceği anlaşılmıştır: 1 - Birinci sorun, 16. maddenin işletilmesi için gerekli koşulların toplanıp toplanmadığı konusunda ortaya çıkmıştır ve kan,u kurumlarının dü 16 Muammer Oytan, s.g.m., s Duverger, a.g.e., s. 328.

8 92 MUAMMER OYTAN zenli biçimde işletilmesirnn sekteyeuğr1amamış olduğu ileri sürülmüştür. Ancak, Michel Debre ile Duveııger, bakanlann isyancı generaherce hapse dildikjeri; Başbakamn, paraşüt indirmesi halinde yurttaşlan yardıma çağırdığı ve en önemli daya::ıağı olan ordunun Devleve demek olmayı terkettiği Cezayir'de kamu kurumlarının düzenli bi:çimde çalıştıklannın kabul edilemeyeceği görüşüııü işlemişlerdir ve genelde kabul ettirmişlerdir de. ı Nd:san günü, yani ayaklanmadan~ki gün sonra isyan bastmlmış ve kamu kurumlanma düzenli bi'çimde işletilmesi sağlanmış olmasına rağmen De GauHe'ün 16. maddeden aldığı olağanüstü yetkheri 30 Eylüle kadar kullanması yeni sorunlar doğurmuş ve bu tutumun Anayasaya aykırı olup olmadığı tartışılmıştır maddeden alınan yetkilerin yaygınlığı ve sürekliliği konusu da sorunlar yaratmıştır: Kimi olağanüstü ö:ılemler, aısıken darıbe yapanlara veya yeni bir darbe hazırlığı içinde bulunanlara karşı değil, atksine bunlara karşı koyup Cumhuriyeti ve kurumlanmn düzenli.işley,işini savunmaya yi} nehk gayret gösterenlere yönelmiştir. Bunlann ge:ıel olarak yetki saptırma sı olduğu kabul edilmiştir. Öte yandan, 16. madde uyarınca alınan olağa."lüstü önlemlerin süreıkli olup olmadığı konusu sorun yaratmış; bu,konudaki görüşler, alınan tüm olağa:ıüstü önlemlerin de 16. maddenin işletilme karannın kaldmıdığı andan itibaren yürürlükten kalkacaklan sonucunda birleşmişlerdir Olağanüstü dönemde parlamentonun rolünün ne olacağı kollusunda, resmi görevlilerle doktrıin anlaşmazlığa düşmüştür. Bizzat Cumhurıbaşkanı, dar bir yorumla parlame:ıtonun, bu dönemde sadece 16. maddenin uygulanmasına ilişkin sorunlan, yani vatan ve cumhuri:yet için yakın bir tehlike oluşturan hal ve koşulları görüşebileceğini söylemiştir. Millet Mecl,is1 Başkanı, bu devrede hükümete karşı bir meclis araştırması yapılamayacağına karar vermiştir. Başba:kan, 16. maddeye başvurulmasınm özel koşul1annın tartışılması ve ya:ııtlanması konusunda milletvekillerinin verdiği yazılı soruları yamüamayı reddetmiştir. 20 Doktrin 'rse, Anayasanın 16. maddesinin son fıkrasındaki "parlame:ıto tam yetki ile toplanır"!hükmünden hareketle, parlamentoııun bu dönemde de olağa:ı devrelerdeki gibi hareket edebileceği görüşündedir ~ Olağanüstü dönemde alınan kararlann yaııgısal denetime bağlı olup oımad~kları sorununa gelince", Bu konuyu iıki kısımda ele almak zonmludur: - Önoe 16. madde:ıi.n işletilmesi, bu yetkilerin kullanılması hakkında verilen karan:ı denetimi yaıpılabilir mi konusu \merinde durulmalıdır. Bu konuda görüşünü önce Yargıtay belirtmiştir: Temyizin önüne getirilen davada; 16. maddenin işletilmesi için Anayasanın ön:gördıüğü dranışma niteli 18 Le Monde, S Mai Notes et Etudes Docum. No. 2530, II Nisan Journal Officleı, 5 Fuillet Duverger, InsUtutions Politlques, Paris, 1%5, s. 534.

9 FRANSA'DA YÜRÜTME ORGANININ YETKiLERi 93 ğindeki girişimlerb yapıldığını, Anayasa K!onseıyinin de aranan koşulların var olduğunu kabul ettiğini belirt'en Yargıtay, 16. maddenin verdiği yetkileri kullanmaya karar veren Curnıhuı:ıbaşkanının bu kararının ancak bu dış unsurlar yönünden denetlenebileceğine, esas yönünden bu kararın yasal olup olmadığının denetlenemeyıooeğine karar vermiştir. 22 Danıştay'a gelince, en yüksek karar orgam olan Assemblee Plerıiere du Contentieux, AnayasaL'lln 16. maddesin1n uygulanmasına karar veren Curnhurbaşkam:l1n bu kararının bir "hükümet tasarrufu" (acte de goll'vemement) niteliğinde bulunması nedeniyle, gerek yasalhğımn takdir edilmesinb, gerekse uygulama süresinin denetlenmesinin Danıştay'a ait bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmişür. 23 Dantştay, doktrindeki bazı görüşlerin,aksine, ötedooberi uyguladığı olağanüstü durum ve koşullar kuramını ve içtihadmı bu konuda uygularmamıştır. Şayet bu kuram ve içtmadını uygulaısa idi, hem 16. maddenin işletilmesinin yasalolup olmadığını, yani bu nıaddede öngörüle:ı koşulların var olurp olmadığım denetlemek, henı de 16. maddeni;:ı uygulanması kararının kaldırıldığı tarihe kadar olağanüstü hal ve durwnların sürüp sürmediğini araştırmak ve bu yönden de denetlernek durumunda kalacaktı. 24 Yargıtay gibi Danıştay da bu kararında sadece 16. maddenin işletilmesi hakkındaki karan:ı dış yasallığı yönünden yani karar vermeden önce yapılması gereke;:ı işlemlerin yapılmış olup olmadığı yönünden denetleyeceğıini, dolayb yoldan da olsa beltirtmiştir maddenin işletilmesinekarar verdikten ve tüm yevkileri eline aldıkta:ı sonra Cumhuı:ıbaşkanmın aldığı ö;:ılemlerin ve kararların yargısal denetimine gelince, Danıştay bu kararların,tümünün denetim dışı bıraıkılacağı görüşünü kabul etmemiştir; ancak tümünü denetlemeye de yanaşmamıştır. Danıştay bu işlemlere karşı açılıan davalarda Cwnhurıbaşka:nını:ı kararını:ı niteliğine rbakımaktadır: Anayasanın 34. maddesinde sayılan ve Ya S,101a Organının düzenleme yetkisine bırakılan bir konuda alınmış kararları yasama işlemi saymakta ve denetlemeıyi reddetmek:tedir. Ör.aeğin Cumhurbaşkanının ordu disiplinine ve Devlet güvenliğine karşı suç işlemiş ola:ıların yar,gılanması' için &el bir askeri mahkeme kurulması hakkındaki 3 Mayıs 1961 günlü kararına karşı açılan dava bu gerekçe ile reddedilmiştir. 25 Oysa Danıştay, Anayasanın 37. maddesi' kapsamına girecek biçimde ya pılan düzenleyici idari işlemlerle kişiselkararları yargısal denetime bağlı saymakıtadır. 26 Ancak bu konulardaki denetimlerini de meşhur olağanüstü durum ve koşullar kuram ve içtrhadı çerçevesinde yapmaktadır Lo Mais 1962, Doveear et Piegts, j.e.p, 1962, II , note MiehauoI. 23 C.E. 2 Mars 1962, Rubin de Servens, Ree. s Fransız Danıştayının olağanüstü hal ve koşullar konusundaki içtihadı hakkında geniş bil gi için bkz, Muammer oytan, «Fransada Olağanüstü Durum ve Koşullar Kuramı>, Amme İdaresi Dergisi, Cilt 14, Sayı 2, s, C.E. 2 Mars 1962, Rubin de Servens, Ree. S C.E, 23 Oetobre 1964, d'oriano, Ree. S M. Long, P. Weil, G. Braibant, Les Grands ~ts de Jurisprudence Administrative, S. Ed. 1969, s

10 94 MUAMMER OYTAN II. Hükümethı Durumu ve Yetkileri 1958 Anayasası, Cumhurbaşkanına 14, Parlamentoya 9, hükümete ise sadece 4 madde ayırmıştır; fakat parlamento ile hükümet ilişkilerini 17 maddede düzenlemiştir. Duverger'ye göre Anayasanın bu yapısı, hükümetin y,eni rejimdeki durumunun, bağımsız bir,oı1gan olmaktan çok, par1ame:ıt,o ile cumhurıbaşkanı arasında bir bağ niteliği taşıdığını; hükümet üyelerinin ise parlamenter rejim bakanından çok, lbaşkanl1!k sistemindeki Devlet sekreteri durumuna benzediklerıini göstemnektedir. 28 A. Hükümetin Kuruluşu Hükümetin kuruluşu oldukça karışık bir görünümündedir: Hükümet, Cumhuvbaşkanım, Başbakanı, bakanları ve Devlet sekreterleııini kapsar. Başbakanı Cumhurbaşkam tayin eder. Başbakan, bakanları seçer ve ataması 'için Cumihuııbaşkanına sunar. Cumhurbaşkanı, başbakanı azlerlemez, ancak MiUet Meclisinden güvensizlik,oyu alması ya da istifa etmesi üzerine görevine son verir; Baş.bakanın önerisıi üzerine bakanları':! görevlerine de son verebilir (Md. 8). Bu şekilde oluşan :Bakanlar Kurulu, hazıdayıp göıüştüğü programını Millet Meclis~ne sunar ve başbaka:ı bu programın uygulanması için güven oyu İster. Yukarıda baka~llar kurulunun Cumhurbaşkanını da kapsadığını belirtmiştıle Hükümetin yetkilerine geçmeden önce bu konuya açıkhk getirmek gerekir: Gel'çekte:ı, bir yandan hükümet ile Cumhurbaşkanı iki ayrı organdır; ömeğin çeşitli Anayasa maddelerinde hüküme~in önerısı uzerine Cumhurbaşkanının yapacağı işlemler sayılmış; CumJ:ıurıbaşkanı S,oru:mSUZ olduğu halde hükümetin parlamento önünde sorumlu olduğu belirtilmiştir. Öte yandan da Anayasanın 9. maddesi uyannca Cumhurbaşkanı baka:ılar kuruluna başka:ılı'k yapabilmekte ve böylece hükümete katılma!kta; hatta parlamenter rejim1erde doğalolarak Başbakana verilen "Hükümet Başkanı" nitelik ve sıfatını kuhanmaktadır. Şu halde hükümetin iki başkan'i. vardır: Cumhurbaşkanı ve Başbakan... Ancak bunlardan her hirinin başkanlık yaptığı Kurulun yetkisi ve işlevi değişilktir: Bakanlar Kunılu (Conseil des Ministres) Cumhurıbaşka."lının başka..'1lık yaptığı hükümet toplantısına Bakanlar Kurulu (Conseil des Ministres) denir. Bu kurul, hükümet kademesinde en yetkili kuruludur. Yasa tasanlarının incelenmesi, hazı kararnamelerin kabulü, Millet Meclisinden güve';} oyu -istemesi için 'Başbakana yetki verilmesi, sıkıyönetim ilan edilmesi gibi Anayasanın hükümete verdiği yet'l<iilerin kullanılması bukurula aittir. Aslında Bakanlar Kurulu, kollektif karar alabilen tek hükümet t,oplantısıdır. Anayasanın 20. maddesinde "ulusal politikayı tayin ve idare etmekle", başka bir anlatımla ulusal hayatın ana amaç 28 Duverger, a.g.e., s. 534.

11 FRANSA'DA YüRüTME ORGANININ YETKİLERİ 95 ve hedeflerini, izlenecek yolu belirlemekle görevlendirilen hükümet. bu kuruldur. 29 Kabine Konseyi (Consell de Cabinet) Başbakanın başkanlık ettiği hükümet ise ancak Bakanlar Kurulu toplantısı:ıda alınacak kararların hazırhk çalışmalanaı yapan ve bu kurulda alınan kararları uygulayfuı bir ongandır. Anaısac:ı.In 21. maddesinde "Başbakan, hükümeti yönetir" denilmeyip, "... hükümet 'çalışmalarını yönetir" d~ nilmesinin nedeni de budur. 30 Hemen be1irtmeli)'iz ki aslında Cumhurıbaşkanı ile hükümetarasındaki ilişld yönetsel ve siyasal yönlerden tam anlamıyla hiyerarşi,k bir nitelik taşımamaktadır. Başbakanın, Bakanlar Kurulunda göpüşülmesi zorunlu olmayan kararnameleri çıkarma ve uygulama konusunda ;geniş yetkileri vardır. 31 Bakanların çalışmalarını çok yakından izlemekte, kararlarını sürekli olarak gözlernekte, çalışmalara hız ve canlılık vermek ile eşgüdüm altında yönetmek bakımından önemli bir roloynamaktadır. Ancak, bu rol, Duverger'ye göre, Cumhurbaşkanmın başkanlık 'et1tiği Bakanlar Kurulunda alinan önemli kararların uygulanması ile ikinci derecedeki J<ararlann alınması ko:n.ulanna has kalmaktadır. İkinci derecedekikaranc:ı. tanımına gelince, Cumhurbaşkanının önemli ve temel sorun kabul 'etmediği her ko:ıu bu gruba girmektedir. Genelolarak belirtmek gerekirse dış pomika, deniz-aşırı ülkelere ilişkin işler, ulusal savu11ma, bazı hallerde De'Vletin iç güvenliği, önemli grevlerin yapıldığı anlarda eko:ıomik işler önemli ve temel sorun sayılmaktadır. Kısaca hükümetle arasındaki yetki dağılımını düzenleyen Cumhurbaşkanının kiş,isel takehri olmaktadır. 32 Aşağıda hükümetin yetkilerini görürken, sadece başbakan tarafından kullanılaibilen yetkilenin dışnda kalan ve hükümete ah olduğunu belirteceğimiz yetkiler, Kabine K!onseyince değil, Cumhuvbaşkanmın başkanlık ettiği ya da Başbakanın vek<lleten yönettiği Bakanlar Kurulunca kullanılmaktadır. B. Hükümetm Yetkileri a. GenelOlarak Anayasmıın 20. maddesinde hükümetin gend yetkileri belirtilmiştir: "Hükümet, ulusal politikayı belirler, sevk ve idare eder. Ordu ve İdare Hükümetin emnindedir." Ulusal politikayı belirlemek, varılacak temel amaçlan ve hedefleri saptamaktır. Bu da hükümet programı He yapılır. Sevk ve idare etmek ise hükümet tarafından hazırlanıp parlamentonun onayladığı bu programın uygulanmasıdır. DuvergeT'ye göre bu maddedeki sevk ve idare etmek deyimi, yasaların uygulanmasmı anla1jmaktadır; çünkü bu görev kol 29 Duverger, a.g.e., s Duvergcr, a.g.e., s. 536, 538, G. Vedel, Drolt Administratır, s Duverger, a.g.e., s. 567.

12 96 MUAMMER OYTAN lekti:f '0larak hükümete değil sadece Başbakanbk yetkisine verilmiştir. 33 Hükümet bu şeki1de siyasa} programını uygulamak için idareye ve orduya sahiptir. b. DlWe:ıleme Yetkisi 1958 Fransız Anayasasının yürütme organını.güçlendirmeye yö::ıeiik en belirgin ö1jelliklerinden biri BakanIar Kuruluna geniş ölçüde düze:ıleme yetkisi verilmiş; buna karşı parlamentonun yasa ç]karma yetkilerinb kısıtlanmış.olmas1dır. Anayasanın 34. maddesi, parlamentıonun ha."1!gi konularda yasa çıkarabileceği açıkca belirlemiştir. Tam metnini aşağıya aldığımız 34 bu maddede, yasa ile düzenlenecek konular teker teker sıayıldığı gibi; bm:ıunla da yetinilmemiş sadece genel ilkeleri yasa ile konulabileoek konular da sıralanmıştır. Bu maddede sayılanların dışındakalan konular nasıl düzenlenecektir? Bu sorunun ya:ııtını 37. maddede buluyoruz. 37. maddeye göre; "yasama ko::ıusuna girenierin dıştnda kalan l\!onular düzenleyici işlemlerle düzeırılenirler". Açıkca görülmektedir ki, Bakanlar Kurulunun düzenleme yetkisi ge:ıelleştirilmiş, yasama onga::ıınınki ise kısıtlanmış, belidi konulara has kılınmıştır madde bununla da kalmamış iki yetki daha içermiştir: - Bakanlar Kurulu, 19S8'den önce, 34. maddede sayılmayan konularda çıikarılmış olan yasa~arı DaTuştayın kıcelemesinden geçen karamamelerle değiştirebilecektir. 33 Duverger, a.g.e., s MADDE 34 - Kanun, Parlamento tarafından kabul edilir. - Kanun aşağıdaki konulara ilişkin kurailan saptar: - Medeni haklar ve kamusal özgürlüklerin kullanılması için yurttaşlara tanınmış bulu. nan temel giivenceler; ulusal savunmanın yurttaşlarm malları ve şahısları üzeriae yüklediği yükümlülükler: - Kişilerin yetenek, şahsi hal ve uyrukluğu; evlilik - rejimieri, miras ve ba~ışlar : - Suç, cürüm ve kabahatlerin ve bunlara uygulanacak cezalarm belirlenmesi; ceza yargılama usulü; af; yeni bir yargı yerinin kurulması ve yargıçların statülerinin düzenlen. mesi; - Her türlü verginin tabanı, oranı ve tahsilat biçim ve koşulları, para emisyonu rejimi; Yasa aynı zamanda aşağıdaki konulara ilişkin kuralları da saptar: - Parlamentoyu oluşturan iki meclisin ve yerel yönetim meclislerinin seçim sistemleri; - Kamu kurumları kategorilerinin kurulması; - Devletin sivil ve askeri memurlarına tanınmış temel güvenceler; - Özel işletmelerin devletleştirilmesi ve işletmelerın mülkiyetinin kamusal sektörden özel sektöredevredilmesi; Kanun aşağıdaki konularda da temel Ilkeleri saptar: - Ulusal savunmanın genel örgütlenmesi; - Yerel yönetim birimlerinin serbest yönetimi, yetkileri ve gelir kaynakları; - Eğitim ve öllretim; - Mülkiyet rejimi, ayni hakj~r ve medeni ve ticari zorunluluklar; - Çalışma hakkı, sendika hakkı ve sosyal güvenlik; Bütçe kanunları, bir organik yasa tarafından öngörülmüş kayıt ve koşullar altında Dev letin gelirlerini ve giderlerini saptar. Program yasaları, Devletin ekonomik ve sosyal hareket ve çalışma hedeflerini belirlerler. Bu maddenin hükümleri bir organik yasa tarafından belirlenir ve tamamlanırlar.

13 FRANSA'DA YÜRÜTME ORGANININ YETKİLERi 97 - Ayrıca 1958'den sonra, yasama organı bir konuyu 34. madde kapsamına ve bu nedenle de kendi yetkisine girdiği inıancı me düze::ılerse yani bir yasa çıkarırsa, başbakanın.itirazı üzerine de Anayasa Konseyıi bu kanunun yasa ile düzenlenecek bir konu olmadı'ğına karar verirse bu yasa kararname ile değiştirilebilecektir. c. Kanun Hükmünde Kararname (Ondon."'1anoe) Çıkarma YeıMsİ 34. ve 37. madde hükümleriyle parlame::ıto ile Bakanlar Kurulu ara sında yeni bir yetki ve görev dağıtımı yapan 1958 Anayasası, 38. maddesioy le ayrıca yürütme organına kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi de vermiştir: Tam yetki (pleines pouvoirs) ve yasama vekileti (delegation legislat~ve) usullerini Anayasaya alan 38. maddeye göre hükümet, programımn uygulanması maksadtyla, belirli bir süre için, '!'lormalolarak 34. maddede sayıian konulara dalhh olan yani yasa ile diizıe::ı-ienmeleri gereken alanlarda kanun hüıkmüt;1de kararname çıkai1mak için parlamentodan ızın alabilir. Parlamento bir yetki (ihaıbili.tatioıı) yasası ile buna izin verirse, ordannance'lar, Danıştay'ın görüşü alındıktan so::ıra, Bakanlar Kurulunca çıkarılır ve esasen bu kurula başkanlık eden Cum!hurbaş'kanınca da irm:alanırlar. Yayınlamr yayınlanmaz da derıhal yürürlüğegirerler; fakat yetki yasasının öngördüğü süre içinde parlamentonun onayına sunulmazlarsa hükümsüz hale gelirler Y'a.sama ve yürütme organları arasında yukarıda belirtilen düzenleme alanlarında uyuşmazhk!çıkarsa nasıl ıgiderilecektir? Bir konunun yasayla veya düzenleyici işlemlerle düze:;:tlenmesi hakkında bir uyuşmazlığın ortaya çıkması halindebunun nasıl çözümleneceği Anayasa'nın 41. maddesinde belirtilmiştir. Bu madde hükmüne göre; yasa ma çalışmaları ve görüşmeleri s,ırasmda verilen bir -teklif veya önergenin yasa ile düzenlenebilecek konuların kapsamına girmediği veya 38. madde uyarınca ka::ıun hıüıkmütide kararname çıkarma yetkisi veren ~asaya aıykm olduğu görülürse hükümet "kabul edilmeımk" itıirazında bulunabilir. Görüldüğü gibi sistemin işlemesi hükümetin.girişimde bulunmasına bağlı kalmaktadrr. Bu yetki, ııygulaımada hükümet adına bir baka'::ı veya Başbakan tarafından kullarolmaktadır. Bu itiraz hakkı, uyuşmazirk konusu.kuralın oylanlp Kalbul edilmesine kadar her an kullanılabilir. ltirruzı :ı. verildiği Meclis Başkanı ya bu itkazı kabul etmekte ve teklif veya önergeyi işleme <koymamaktadır; ya dattirazı kabul etmemekte, böylece o Meclis Başkanı ile hükümet arasında uyuşmaz;lık çl'lmıış olmaktad1r. Bunlardan birinin başvurusu üzeııillıe de konu Anayasa Konseyine getirilmiş olmaktadır. Konsey bu konunun yasa ile mi \YOksa düzenleyici işlemle mi dtize:ıleneceğini 8 gün içinde saptayıp karara bağlamll!k zorundadır. Şayet Konsey "kabul edilmezlik" itirazım yerinde görurse yasa teklwi veya önerge k-e 3S Bu konuda ayrıntılı bilgi için bkz: Muammer oytan,.fransada, Almanyada ve Türkiyede Yasama Yetkisinin Devredilmesi ve Yürütme Organının Kanun Hükmünde Kararname çı. karma Yetkisi», Onar'a Annapn, s. 541.

14 98 MUML\1ER OYTAN sin 'olarak bertaraf edilmiş, düşüriilmüş olur. Aksine, hükümetin itirazına karşı ilgilimeclis Başkanı haklıgöriilür ve konunun- yas~ ile düzenlenebileceği kararlaş:tınlırsa Meclis görüşmelerine devam edilir: 1959 senesindon beri Anayasa Konseyine yasama ve düzenleyici işlem alanlarının sapta;:ıması için 101 kez başvurulmuştur. Konsey, bunların 60 ta:ıesinde söz konusu metnin düzenleyici i.şlem nitdiğinde olması gerektiğini, 7 tanesinde yasama alanına girdiğini saptamıştır. 34 metnin ise bir kısım hükümlerinin yasama, bir kısım hükümlerinin de düzenleyici işlem alanına girdiğine karar vermiştir. Anayasa Konseyi bu konuda yaptığı i;:ıeelemede önce genel olarak yasama alanının ne olduğunu, düzenleyici işlemlerle hangi konı,ıların düzen. lenebileceğini araştınp genelıkural ve ilkeleri belirlemekte; daha sonra ilronlhıun, Anayasanın 34. maddesinde teker teker sayılmış bulunan yasama konularından birinin kapsamına girip girmediğini saptamamadır. 36 d. Parlamentonun Çalışmalarına Yönelıik Yetkileri - Hükümet yasa tasarıları hazırlayıp, Danıştayın görüşünü aldıktan sonra her iki meclisten birinin başkanlık divanına sunabilir. 39. madde yasa tasarısı hazırlama yetkisini doğrudan doğruya Başbaika:ıa vermekte ise de tasarı Bakanlar Kurulunda görıüşıüimektedir. - Hükümet yasama çalışmalarını izlemek için parlaıınentoda hazır bu Jlmabilir ve değişiıkiik. önergeleri verebilir (Md. 44). - Yasa tasarı veya teklifleri hükümetin.istemi üzerine, incelenmeleri için bu amaçla özelolarak kurulacak komisyona gönderilirler (Md. 43). - Göriişme1erin başlamasından sonra, hükümet, daha önce komisyana verilmemiş her Wrlü değişiıklik önergesine İtiraz edebilir (Md. 44). - Şayet hükümet istemde bulunur,ise, ilgili meclis, hükümetkı ver. diği veya benimsediği değişiklik önergeleri ayrı tutulmak suretiyle, göıü şülmekte olan metnin tamamı veya bir kısmı hakkında bir tek aylama üe kararını verir (Md. 44). - Hükümet, meclislerden bir tasarı veya tekhfin ivedilille görüşülme. sini isteyebilir. - Millet Meclisi, bütçe kanu:ı tasarısmm,kendisine sunulmasından iti. baren kırk günlük bir süre içerisinde ilk göriişmeyi tamamlayıp kararını verememişse hükümet, bu;:ıu, onbeş gün içinde görüşmek zorunda olan Senatoya takdıim eder. Şayet parlamento, yetmiş günlük bir süre içinde yasalaştırmazsa tasarının hükümleri,kanun hükm1eıde kararname olarak yürürlüğe sokulaıbilirler (Md. 47). - MeclisleringündemIeri, hükümetin saptadığı düzen ve sıra içerisin. de, öncelikle hükümetce hazırlanıp sunulmuş yasa tasanlaı:ıın ve O'nun benimsediği yasa tekliflerinin görüşülmtısbi kapsar (Md. 48). 36 Muamme.r üyıan, «Fransa'da Anayasa Konseyinin Kuruluşu... a.g.m., S_ 32.

15 FRANSA'DA YÜRÜTME ORGANININ YETKJLERİ 99 - İki meclis arasındaki anlaşmazlık yüzii.rlden bir 'tasarı veya teklif k~bul edilemezse Başbakanın, her iki mec1isten eşit sayıda üyeninkatılacağı bir karma komisyon kurulmasını isteme hakkı doğ,ar. Karma Komisyonun hazırladığı metin üzerıinde mec1isle:rdıe yapılacak görüşmelerde, hümetin nzası olmaksızn hiç bir değiştiııge önergesi işleme konulamaz (Md. 45). - Başbakan, Bakanlar Kurulunda görüştüjkten sonra, Millet MecLisinde bir metnin oylamp kabul edilmesi hakkında hükümetin sorumluluğunu ortaya koyabilir. Hükümetin bu kararını açıklamasından itibaren yirmi dört saat içinde 49/2. maddede sayılan koşullar çerçevesinde verilecek bir gensoru önergesinin kabul edilmesi (hükümetin düşürülınesi) hali hariç, bu metin kwbul edilmiş sayılır (Md. 49/3). - Nihayet, parlamentonun yetkilerinin ne denli kısıtlandığının vurgulanması yönü~ldenşunu da belirtelim ki parlamento üyeleri tarahadan hazırlanan her türlü teklif ve değişiklik istemleri, benimsenmeleri halinde kamusal gehrlerin azalmasına, yeni bir :gijderin yaratılmasına veya mevcut bir giderin ağırlaştırılmasına neden olaıc~k nitelikte görülürlerse kabul edilmez ve işleme konulmazlar (Md. 40). Ayrıca 2 Ocak 1959 günlü Ordonnance hükmüne göre bütçe görüşmelerıi bakanlriclara ve bölümlere göre yapılacak, fasıllar arası amarmalar yapılamayaıcakıtıi'. e. Referanduma Başvurmayı Önerme Yetkisi Bakanlar Kurulu, Cumhuı:ıbaşkanına, referanduma başvurmayı önerebilir; böylece parl2,mentonun üzerinden, parlamentoyu atlayarak halkla temas temin etmeye ve parlamentonun kabul etmediği bir kuralı doğrudan halka kabul ettirmeye çalışır. Referandum, büyük bir önemi olan sorunların çözümlenmesi ve karara bağlanması amacıyla başvurulan bir yoldur. Referanduma gidilmesine ilişkin ıkararname üzerinde ve referandumun uygulanmasına ilişkin {üm metinler üzerinde Anayasa Konseyi'nin istişari görüşünün alınması zorunludur. Bakanlar kurulu, sıkıyönetim ilan ed~bilir, ancak bu kararın 12 günden fazla sürebi1mesi ve bu süreden itibaren sıkıyönetim halinin devam edebilınesi ancak parlamentonun onayı ile mümkündür (Md. 36). f. Sıkıyönetim İlfrn Etme Yetkisi. Ulusal savunma ile ilgili 7 Ocak 1959 gü:ılük kanun hükmünde kararname (ürdünnal1ce), Bakanlar KurullUıa, tehlikeli hal ~lan etmeye, uyarıda bulunma kararı almaya yetki vermektedir. Bu kararnamenin 3. maddesine göre "tehlikeli hal ve uyarı, hükümetin hareket serbestini güvenceye almaya, halkın ve temel donanımların enmiyetbi sağlamaya ve silahlı kuvvetlerin sevk ve sefel'ber edilmesinin, seferberlik operasyonlarınm güvenlik içinde yapılmasının sağlanmasına yönelik ö:ılemlerden ibarettir". 5. maddeye göre ise bu kararnamenin amacı, "yürürlükteki yasalar çerçevesinde, hazırlanmaları ve ulusal savunmanın zorunluluklarına her an uygun hale getirilmeleri hükümete ait olan düzenleyici hükümlerin derhal yürürlüğe koyulabiimelerbin sağlanmasıdır".

16 100 MUAMMER OYTAN Kararnamenin 5., 32., 35., 39. ve 44. maddeleri, olağanüstü hal ya da tehlikeli hal ilam ile kişilere, mallara ve hizmetlere el koymaya; enerji kaynaklarının, ham maddelerin, endüstri ve besin maddıeierinin dağıtımını de::ıetlemeye ve bu nedenle elleriadeki mallarla ilgili olarak özel ve tüzel kişh'ere emir ve direktifler vermeye; askerlik hizımeti yükümlülüğü altında bulunaaları bayrak altında toplanmaya çağırmaya; ulusal savunmaya katılma yükümlülüğü altında bulunanlara da kişisel veya toplu olarak çağında bulunmaya yetki vermektedaırler. g. Anayasa Konseykıe Başvurma Yetkisi Başbakanın, Anayasaya ayıkın olduğuna inandığı bir yasanın ya da sözleşmenin Anayasaya uygunluk denetiminden geçirilmesi için Anayasa Konseyine başvurma hakıkı vardır. 37 III. Danıştay'm Yargısal Denetiminde Ölçülü ve Sorumlu Davranması Fransa'da özellikle 1958 Anayas,ası ile idarenin görev ve yetki alanı son derece geniş tutulmuştur. Parlamento tarafmdan 34. maddede.sayılan konularda ç~karılan yasaların verdiği idari görev ve yetkileri kullanmasının yanında ayrıca 37. ve 318. maddelerdeki hükümler uyarınca kendi geniş dü :z;e~leme yetkilerini de kullanmaktadır. Başka bir anlat1iml'a ~andanberi açıklandığı üzere 1958'den sonra Fransa'da yürütme orgam ancak yasalar çerçevesinde hareket etmek zorunda olan bir organ olmaktan kurtulmuş, aynı zamanda aynk olaraık ıkullanılan yasama yetkisinin dışında ;kala:1 ilim konulan düzenleme genel yetkisine de kavuşmuştur. Bu nede::ıle Danıştay'ın yargısal denetimi de daha bir önem kazanmı,ştır. Bilbdiği gibi, yürütme organı ve idare, huıkuk ve mewjuatın çizdiği çerçeveden dışarı çıkarsa, idari yargı yerleri, bu sınırın dışında yapı1a.."l işlemleri, yetki, biçim, konu, sebep ve maksat yönler'inden iptal ederek idareyi tekrar hukuk ve mevzuat içine çekilmeye zorunlu kılar. Buna karşı yargı yerlerinin yetkileri de yasalarla slmrlal1'dırılmış; özellikle yargı yetkisinin, yürütme görevinin Anayasa ve yasalarda gösterıilen biçim ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini sınırlayacak biçimde lkullanılamayacağı ilkesi benimsenmiştir. 38 Adli yarıgıdan ayrı ve bağımsız olarak bjr idari yargı yerinin kurulmasının nedenleri arasında adli yai'gıçlarm 'idare hukulım ve aktif yö:ıetim hakkında gerekli bilgi ve deneyimlere sahip olmamaları yüzünden çekimser ve pasif kalara'k keyfi yönetime meydan vermeleri ya da aksine yönetimin gereksinme ve zorunluluklarım bilmemekten dolayı aşırı öıçüde müdahale edip yönetimin hareket seııbestliğtni sınırlamaları olasılığı vardır. Bu aşıri. sımrlandırma ise yürütmenin durdurulmasl yetkisinin ıkullanüması ile ortaya ç~kmaktadır. Çünkü bir işlemin esastan iptal edilmesi, ancak onu."l hukuka, mevzuata aykırılığımn saptanması sonucunda olmaktadır. Oysa yü 37 Muaınnıer Oytan. «Fransa'da Anayasa Konseyinin...» a.g.m., s Muammer Oytan. Daruştayda Görülen Davalarda YüriitınenJn Durdunılması. Ankara, s. 13.

17 FRANSA'DA YüRÜTME ORGANININ YETKİLERİ 101 rutınenin durdurulmasmda idari işlemin iıptal edilme olasılığı söz konusudur. Bu nedenle yürütmenin durdurulması kararı vermek için titizlikle aranması gereken bendi koşullar vardı,r: a - İdari işleminyürütülmesi durdurulmadığı,takdirde davaeının,telafisi olanaksız, tazminatödemek sureti~le dmi ror düzeltilebilecek nitelikte bir zarara uğrayacak olması, b - İleri -sürülen s'ebep ve delillerin ciddi olması; idari işlemin, esastan iptal edilmesini haklı kılacak ölçüde mevzuata, hukuka aykm olduğu :ilwl açlk-seçi1k görülmesi. 39 Bu iki koşulu:1 titizlikle aranması, hem hassas, dengeli, uyanık bir adalet kaygısına, hem de idarerıil1 otorite ve etkinliğini kurtarmaya iyi bir şekilde yanıt vermektedir. 40 Bu iki koşulun ciddiyetle aranması sayesindedir ki Fransız Danıştayı, yürütmenin durdurulması yetkisini kullanırken son derece ölçülü davranabilmekte; dava esastan karara bağla'!11rken yasanığı onaylanacak bir idari işlemin yürütülmesinin durdurulması gibi sakıncalarlara kamu yararı için çalışan idarenin işlemesinin haksız yere felce uğratılmasıyla karşılaşmamaktadıt. Fransız doktrin ve Danıştayına göre yürütmerıh durdurulması, idari,kararın uıy:gulanmasına son verdiği; "davaının açılmış olması, işlemin uygulanmasını askıya almaz" prensibini bertaraf ettiği ve yargıcın aktif yöneticilere buyruk veremeyeceği (injo'!:1otion) kuralını bowuğu için son derece önemli bir önlemdir. 41 Bu yetki, bir yanıda davacının özel yararlarının korunmasını sağlamak, O'nUı"1 tcla.fi edilemeyeoek zararlara uğratılmasını önlemek amacının; öt'e yanda idare'nin i,şleyişinin,.kamu hizmetlerinin düzenli ve süreidi olarak yürütülmes-inin sekteye uğratılmaması, kamu yararının zarara sokulmaması gereğinin gözetilmesi suretiyle kull<mılması gereken bir yetıkidir. Yürütmeyi durdurma kararları, yönetim faaliyetlerine karşı çıkan; idari işlemleri fe1ce uğmtan, idarenb re'sen icra yetkisinıi pmtik olarak ortadan kaldıran, kuvvetler ayrılığı ilkesini,tanımamak Ig1bi sonuçlar doğuran; idarenin otodtesine, çalışma gücüne sert hir darbe indiren ve ll'iih~et hakanların ve yüksek yöneticilerin zoru...ılu olan prestijlerine gölge düşüren kararlardır. 42 Bu nedenle bu yetki ancak son derece aynk olarak, belirli koşulların titizlikle aranmasıyla verilebilir. 43 Bu yetlki, yönetselotoriteler ne yaııgısal otoriteler arasmda, asla bi'r kuvvetgös1terisi, bil' üstünlük yarışı aracı ve yöntemi olarak kullanılmamalıdır E. LavauK, «Du Caractcre non-suspensif des recours devant Les Tribunaux Administratifs», Revue de Droit Publle, 1950, s. m. 40 Laurent, ConcIuslon, Rec s Waline, Note de jıırisprudence, RI!\'ue de Drolt PubJJc, 1955, s Laurent, Conelusfon, Rec. 1954, s Lauren!, B.g.e., s. 492; 44 C. Gabolde, Dallüz, Chr. 1953, s. 189.

18 102 MUAMMER OYTAN Gerçekten de sistemimize örneklik ve kaynaklık yapmış olan Fra:ısız Damşta'Y'l, 1806 yılından bu yana kullandığı bu yetkiyi, yönetsel ve yargısal otoriteler arasında bir güç gösterisine gi'rişmeyi önleyecek-sakınacak biçimde kullanmış; 45 bu yetki ve melekeyi, düşüncesizce kullanmakla asla itlıam edilmemiş; 46 örneğin memur hulkuıku:!da azil işlemi daıhil hiç bir idari işlem hakkında yürütmeyi durdurma karan vermemiş, bu konuda uğranılacak zararları telafi si ola."1aksız zarar kabul etmemiş, başka bir anlatımla esas-tan iptal kararı verildiği takdirde, uğranılan tüm zarann, tazminat ödemek suretiyle gidepiiebilecek nitelikte olduğunu kabul -etmiş; 47 bir asırlık bir sürede, arasında sadece yetmişaltı yürütmeyi durdurma karan vermiştrr. 48 Danıştayın bu konudaki titiz, sorumlu ve basiretli tutumu da yürütme opgam.."1ın ve idarenin güçlü olmasının 'V'Ç kalmasının bir başka dayana~dır. Sonuç Araştırmamızın başında belirttiğimiz g1bi Anayasa hukulmnda başkanlık sisteminin en belirgin özellikleri, Devlet Başkanının doğrudan doğruya halk tarafından seçilmesi, Devlet Başkanının ay:ıı zamanda hükümet başkanlığı-:!ı da birinci derecede yetkiiıi ve görevli kişi olarak yapması, bakanlan serbestçe azledebilmesi ve nihayet yürütme organının yasama organı karşısında siyasal sorumluluğunun bulunınamasıchr. Bilindiği gibi, parlamenter hükümet sistemi ise, yasama yargı ve yürütme erklevinin birbirinden aynidığı; bunlal'dan yargı erkinin bağımsıziığının sağlandığı, yasama ile yürütme erklerinin de karşılıklı etki-tepki ilişkisi içinde fonksiyonlannı yerine getirdikleri bir sisıtemdir. Bu sisıtemde, yasaları:! yapılması ve yayınlanması konusunda işlevsel işbirliğinin yapılması; Cumhurbaşkanınca seçilen başbakanın oluşturduğu hükümetin millet medisinden güvenoyu almak zorunda bulunmasına karşı yürütme organının da belirli koşullar altında Millet Meclisiııi feshetme yetkis-ine sahip olması ve yasa tasarıları hazırlruyıp pamamentoda savu.."1abilme\si; Devlet Başkanının, tarafsız, objektif, birleştirioi, uyancı ve özellikle işlemlerinden dolayı sorurosuz olması; bu işlemlerin aslında hükümetin ye-tkisinde bulunup Cumhurbaşkanınca fbrınalite gereği, itibarı olarak imzalanması, O'nun yanında ek olarak imzalayan (contresebg) başbakan ve bakanlann siyasal sorumluluğu üstlenmeleri en belirgin özelliklerdir Fransız Anayasası, orijinal metni ve yapısı itibariyle, Cumhurbaşkanına olağanüstü durumlara has olmak üzere verilen olağanüstü yetkiler 45 C. Gabolde, Dalloz, Chr. 1953, s E. Lavaux, a.g.m., s F. Mejan, Refere Administrative Sursis il Execution Expertise d'urgence, Revue Adnı., 1914, s. 257; Dı:tton, ConcIusion, Revue de D1'Olt Public, 1937, s. 332; Tourdias, Le Sursıı; il Executloıı des decislons Adnılnistratitives, s Muammer Oytan, a.g.e., s. 49, 84, Parlamenter rejimin özellikleri hakkında geniş bilgi için bkz.: Muammer Oytaıı. Gürbüz Önbilgin, T.C. Anayasasının İlke ve Kuralları ile Anayasa Mahkemesi Kararlan Dlzinl, Ankara, ı977, s

19 FRANSA'DA YüRüTME ORGANININ YETKİLER! 103 bir tarafa bırakıhrsa, parlamentonun yetkilerinin kısıtlandığı, hükümet-parlamento ilişkilerinde hükümete etıkinlik 'kazandırıldığı, Baıkanlar Kurulunun yetkilerinin genişletildi ği bir parlamenter rejim o1uşturmuştu. 68. maddede, Cumhurbaşkarunın siyasal sorumluluğuna-ı bulunmadığı; 19. maddede' Başbakanın atanması, belirli konularda rereranduma başıvurulması, m~lisin feshedilmesi, olağanüstü durumlarda 16. maddenin işletilmesi, medislere mesaj gönderilmesi, Anayasa Konseyine başvıumlması, bu KO:1seye üye ve başkan atanması konularının dışında kalan her türlü işlemlerin Başbakan ve ilgili bakanlar tarafından da imzalanacağı, böylece bakanların ve Hükümetin siyasal soıumluluğu yüıkleneceği (Md. 49); 12. maddede CumıhuI1başkanının Millet Meclisini feshetme yetkisine sahip bulunduğu öngörülmüştü. Bu sistem içinde Devlet Başkanının hükümet üzerinde iki türlü etkisi vardı: Birincisi, Bakanlar Kuruluna başkanlık etmek, ikincisi de kararnameleri. imzalamak; yani hükümet etme faalıiyederi üzerinde sadece bir denetim görevi yapmak... Bu denetim, hükümetin karar alma yetkrsini azaltmamaktaydı. Devlet Başkanının kararnameleri imzalaması O'na karar alma yetkisi, başka anlatımla imzalamayı reddetme yetkisi veımemekte idi. Bakanlar Kuruluna başkaruık etmesine gelince, bu da Cumhurbaşkanının prestij sahibi olduğu ölçüde bir anlam ifade etmekte, O'nun muhtemel bir karşı koyuşu BakanLar Kurulunun 'karar almas1nı engelleyememekte idi. General De Gaulle bu sistemin işlemesinden tatmin olmamış; özellikle 1961 yılında Cezayir'de generallerin geril1a savaşına başlayıp hükümet darbesi yapma girişimine geçmelerini de değerlendirerek 1962 yılında yapılan bir Anayasa değişi!kliği ile Cumhurbaşkanının doğrudan ve genel bir se<,~imle halk tarafında:! seçilmesi esasını getirmiştir. Böylece doğ'rudan doğruya ve genel bir seçimle halk tarafından seç-ile~ı Cumhurbaşkanı Başbakana ve Hükümete kıyasla çok daha güçlü, çok daha demokratik meşruiyete sahip bir kişi olmuştur; Başbakan ve hü~ümet üzerinde büyük bir otorite kurmuştur: Cumhurıbaşkanı, aı:ıtrk kendi fikir arkadaşı ola:1 Başbakanı ikinci plana itıip Bakanlar Kuruluna Hilen ve hukııke:ı başkanlık eden, Anayasada Cumhurbaşkanına ve Bakanlar Kuruluna verilmiş yetkileri kuııanıp doğrudan doğruya hükümet eden bir kişıidir. Başbakan ve bakanlar, başka bir deyimle hükümetler programı gereği siyasal yönden sorumlututulup düşüriilseler bile yönetime esas damgasını vuran Cumhurıbaşkanı yedi yıl SÜl'e ile görevde kalmakta, yeniden kurula., hükümetle birlikte inanç ve düşünoelerini hükümet programı görüntüsü içbde uygulamaya devam etmektedir. Parlamento ile çatışma çıkarsa, gereksinme duyduğu yasayı veya sözleşmeyi geçiremezse, referandum yolu ile doğrudan doğruya halka başvurmama ve kabul edilmesi halinde o kuralı parlamentoyu atlayarak yüriirılüğe koymaktadır. Bu durumda Başbakan ve bakanlarınkarşı imza (contreseing) yetkileri de anlam değiştirmiştir. Daha önce kararnameleri~ esas sahibi, karan alan yetkili kişi başbakan ve bakanlar iken ve bunları Cumhurbaşkanı formalite gereği imzalamakta (imzalama:;ı reddetmesi de usulden görülmemekte iken); şimdi artık karar alan esas kişi, işlemin sahibi o'dur; ~arşı imza atan başbakan ve bakanlar

20 104 MUAMMER OYTAN bu işlemin hazırlayıc~sl durumundadırlar; siyasal sorumluluk da kendilerine düştüğü ıiçim bu karşı imzayı atmakta çekimser ıkalalbilirler, bir nevi veto kullanabilirler. Esasro Fransa'da başlbakaın ve bakanlan';!, Amerika Birleşik Devletlerindeıki Devlet Sekreterlerinden (bakan) farklan da bundan ibaret kalmıştır: 50 Buna belki bir de doğrudan doğruya azil yerine başbakanın önerisi üzerine azledilmeyi ekleyebi:liriz. Sonuç olarak 4 Ekim 1958 Anayasası'nın benıimsedi~i sistemin adını koymak istersek buna ne parlamenter hüki.j:met sistemi, ne de başkanlrk sistemi diyebiliriz. General De Gaulle, her iki sistemin; Devletin güçlendiriimesii1e. yürütme oııganının güçlü ve istikrarlı bir orga.--ı olmasına yöne 1iık esaslanmbenimsemiş; aynca bu esaslan Devl'et Başkanını, Başıbakanı ve Bakanlar Kurulunu güçlendiren yetkilerle zenginleşürmiştir. Bu nedenle bu karına sisteme GauZlisme denilmeıktedir.. 50 Duverger, a.s.e., s. 564.

ÖZETLE. Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem

ÖZETLE. Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem ÖZETLE Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem MiLLETiN ONAYIYLA Mevcut Anayasa da Cumhurbaşkanı, Türkiye Cumhuriyeti Devleti nin başıdır. Sistemin işleyişi, devletin bekası ve vatanın bütünlüğü, Türkiye

Detaylı

TEMEL HUKUK DERS NOTLARI SON HAFTA. Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR

TEMEL HUKUK DERS NOTLARI SON HAFTA. Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR TEMEL HUKUK DERS NOTLARI SON HAFTA Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR ANAYASANıN TEMEL ILKELERI 2 1. madde Türkiye devleti bir cumhuriyettir. 2. Madde Cumhuriyetin nitelikleri Cumhuriyetçilik Başlangıç ilkeleri Atatürk

Detaylı

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1. HAFTA: OSMANLI ANAYASAL GELİŞMELERİ [Türk Anayasa Hukukukun Bilgi Kaynaklarının Tanıtımı:

Detaylı

KPSS 2007 GK (50) DENEME 3 / 52. SORU 50. Aşağıdakilerden hangisi hukuk devleti ilkesinin gereklerinden biri değildir? A) Yasal idare B) Devlet faaliyetlerinin belirliliği C) İdarenin mali sorumluluğu

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN TEMEL HUKUK BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Yargı nedir? Türk hukukunda yargının bölümleri Anayasa Yargısı İdari Yargı Adli Yargı TEMEL HUKUK YARGI Yargı, devletin hukuk

Detaylı

1.Cumhurbaşkanının Meclise geri gönderemediği ve kabule etmek zorunda olduğu tek kanun aşağıdakilerden hangisidir? I. Cumhurbaşkanı. II.

1.Cumhurbaşkanının Meclise geri gönderemediği ve kabule etmek zorunda olduğu tek kanun aşağıdakilerden hangisidir? I. Cumhurbaşkanı. II. 1.Cumhurbaşkanının Meclise geri gönderemediği ve kabule etmek zorunda olduğu tek kanun aşağıdakilerden hangisidir? A) Bütçe Kanunu B) Türk Medeni Kanunu C) Milletlerarası Anlaşmalar D) Seçim Kanunundaki

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2.

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. DERS SAATİ 15.02.2016 Türk Hukukunun Bilgi Kaynakları - Mevzuat, Yargı

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX BIRINCI BÖLÜM ANAYASA HUKUKUNUN KISA KONULARI 1. 1961 Anayasası ile 1982 Anayasası nın Hazırlanış ve Kabul Ediliş Süreçlerindeki Farklılıklar...1 2. Üniter, Federal ve Bölgeli

Detaylı

GENEL OLARAK DEVLET TEŞKİLATI SORULARI

GENEL OLARAK DEVLET TEŞKİLATI SORULARI 1.... ilkesi, Devlet organları arasında üstünlük sıralaması anlamına gelmez. Belli devlet yetki ve görevlerinin kullanılmasından ibaret olup bununla sınırlı medeni bir iş bölümü ve işbirliği olduğunu anlatır.

Detaylı

BİRİNCİ KISIM İDARE HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI

BİRİNCİ KISIM İDARE HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI İÇİNDEKİLER BİRİNCİ KISIM İDARE HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI Birinci Bölüm: İdare Hukukunun Tanımı I. İdare... 3 II. İdari Fonksiyon... 4 A. Toplumun Genel ve Sürekli İhtiyaçlarının Karşılanmasına Yönelik

Detaylı

DERSİMİZİN TEMEL KONUSU

DERSİMİZİN TEMEL KONUSU DERSİMİZİN TEMEL KONUSU 1 1. TÜRK HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARINI TANIMAK 2. TÜRKIYE DE NELER YAPABİLİRİZ SORUSUNUN CEVABINI BULABİLMEK DERSİN KAYNAKLARI 2 SİZE GÖNDERİLEN MATERYAL: 1. 1982 Anayasası: https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa_2011.pdf

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? İdare nedir? Organik anlamda idare-fonksiyonel Anlamda İdare Hukuk devleti İdare teşkilatı İdari davalar İDARE HUKUKU Devletin 3 fonksiyonu vardır:

Detaylı

Anayasa ve İdare Türk idare teşkilatı Anayasal bir kurumdur. 1982 Anayasası belli başlıklar altında idari teşkilatlanmayı düzenlemiştir.

Anayasa ve İdare Türk idare teşkilatı Anayasal bir kurumdur. 1982 Anayasası belli başlıklar altında idari teşkilatlanmayı düzenlemiştir. İDARE HUKUKU Anayasa ve İdare Türk idare teşkilatı Anayasal bir kurumdur. 1982 Anayasası belli başlıklar altında idari teşkilatlanmayı düzenlemiştir. Bu düzenlemede yer alan ilkeler şunlardır; - Hukuk

Detaylı

2-) Türkiye de tek dereceli seçim ilk kez hangi seçimlerde uygulanmıştır? A) 1942 B) 1946 C) 1950 D) 1962 E) 1966

2-) Türkiye de tek dereceli seçim ilk kez hangi seçimlerde uygulanmıştır? A) 1942 B) 1946 C) 1950 D) 1962 E) 1966 1-) 1921 Anayasası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Milli egemenlik ilkesi benimsenmiştir B) İl ve nahiyelerde yerinden yönetim ilkesi kabul edilmiştir. C) Yasama ve yürütme kuvvetleri

Detaylı

HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU DEĞİŞİKLİK TEKLİFİ HAKKINDA BİLGİ NOTU

HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU DEĞİŞİKLİK TEKLİFİ HAKKINDA BİLGİ NOTU HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU DEĞİŞİKLİK TEKLİFİ HAKKINDA BİLGİ NOTU HSYK Teklifi Teklif; 2797 sayılı Yargıtay Kanunu, 6087 sayılı Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanunu, 4954 sayılı Türkiye Adalet

Detaylı

Başkentteki Yardımcı Kuruluşlar. Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu

Başkentteki Yardımcı Kuruluşlar. Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu Başkentteki Yardımcı Kuruluşlar Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu Yardımcı Kuruluşlar Hükümete veya bakanlıklara görevlerinde yardımcı olmak, belirli konularda görüş bildirmek, bir idari

Detaylı

İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI)

İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI) SORULAR İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI) 1- İdarenin denetim yollarından biri olarak, idari yargının gerekliliğini tartışınız (10 p). 2- Dünyadaki idari yargı sistemlerini karşılaştırarak, Türkiye nin mensup

Detaylı

TÜRK YARGI SİSTEMİ YARGITAY Öğr. Gör. Ertan Cem GÜL MYO Hukuk Bölümü Adalet Programı

TÜRK YARGI SİSTEMİ YARGITAY Öğr. Gör. Ertan Cem GÜL MYO Hukuk Bölümü Adalet Programı TÜRK YARGI SİSTEMİ YARGITAY Öğr. Gör. Ertan Cem GÜL MYO Hukuk Bölümü Adalet Programı Yargıtay, tanımı Anayasa ile yapılan, işlevleri, mensupları ve bunların seçimi ve diğer kuruluş esasları, Anayasa'da

Detaylı

MACARİSTAN SUNUMU Dr. Csaba UJKERY

MACARİSTAN SUNUMU Dr. Csaba UJKERY VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yargının Bağımsızlığı ve Yasama ve Yürütme Güçleriyle İşbirliği Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar

Detaylı

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 A. ANLATIM SORUSU (10 puan) Temsilde adalet yönetimde istikrar kavramlarını kısaca açıklayınız. Bu konuda

Detaylı

1-Hâkim ve Savcılar idari görevleri dolayısıyla aşağıdaki kurumlardan hangisine bağlıdır?

1-Hâkim ve Savcılar idari görevleri dolayısıyla aşağıdaki kurumlardan hangisine bağlıdır? 1-Hâkim ve Savcılar idari görevleri dolayısıyla aşağıdaki kurumlardan hangisine bağlıdır? A) Cumhurbaşkanlığı B) Başbakanlık C) Adalet Bakanlığı D) Halk E) HSYK 3-Aşağıdakilerden hangisi adli yargının

Detaylı

MEHMET UTKU ÖZTÜRK 1961 KURUCU MECLİSİ

MEHMET UTKU ÖZTÜRK 1961 KURUCU MECLİSİ MEHMET UTKU ÖZTÜRK 1961 KURUCU MECLİSİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XIX GİRİŞ...1 1. DEMOKR AT PARTI İKTIDARININ SONUNA DOĞRU...9 1.1. DP nin Muhalefete Karşı Tutumu...9 1.1.1.

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ. 5.Ders. Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER

KAMU YÖNETİMİ. 5.Ders. Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER KAMU YÖNETİMİ 5.Ders Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER 1 TÜRK KAMU YÖNETİMİNİN YAPISI (MERKEZ ÖRGÜTÜ) DEVLETİN TEMEL ORGANLARI KAMU YÖNETİMİNİN YAPISI MERKEZ (BAŞKENT) ÖRGÜTÜ Cumhurbaşkanı Bakanlar kurulu Başbakan

Detaylı

CUMHURBASKANININ YETKİ VE SORUMLULUKLARI

CUMHURBASKANININ YETKİ VE SORUMLULUKLARI CUMHURBASKANININ YETKİ VE SORUMLULUKLARI CİFT BASLILIK BİTİYOR Cumhurbaşkanı ile Başbakanın yetkileri birleştiriliyor. Cumhurbaşkanı yürütmenin başı oluyor. Yönetimde çift başlılık ortadan kalkıyor. Cumhurbaşkanları

Detaylı

KARAR 1 (672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmaya dair) Davalı : Başbakanlık /ANKARA

KARAR 1 (672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmaya dair) Davalı : Başbakanlık /ANKARA KARAR 1 (672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmaya dair) Davalı : Başbakanlık /ANKARA Davanın Konusu : Uyuşmazlık, davacının 672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere

Detaylı

Özet : Hakim ve savcıların havaalanlarında VIP uygulamasından yararlanamayacağı

Özet : Hakim ve savcıların havaalanlarında VIP uygulamasından yararlanamayacağı T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2010/2495 Karar No : 2014/7763 Anahtar Kelimeler : Hakim, savcı, havaalanı, VİP hakkında. Özet : Hakim ve savcıların havaalanlarında VIP uygulamasından yararlanamayacağı

Detaylı

TÜRKİYE TİPİ BAŞLANLIK SİSTEMİ MODEL ÖNERİSİ. 1. Başkanlık Sistemi Tartışmasının Temel Gerekçeleri

TÜRKİYE TİPİ BAŞLANLIK SİSTEMİ MODEL ÖNERİSİ. 1. Başkanlık Sistemi Tartışmasının Temel Gerekçeleri TÜRKİYE TİPİ BAŞLANLIK SİSTEMİ MODEL ÖNERİSİ Mehmet Uçum 1. Başkanlık Sistemi Tartışmasının Temel Gerekçeleri a. Tartışmanın Arka Planı Ülkemizde, hükümet biçimi olarak başkanlık sistemi tartışması yeni

Detaylı

Durdurulmasını İsteyenler : 1- Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği

Durdurulmasını İsteyenler : 1- Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği Davacı ve Yürütmenin Durdurulmasını İsteyenler : 1- Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği 2- Mersin Gümrük Müşavirleri Derneği 3- Bursa Gümrük Müşavirleri Derneği 4- İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği 5-

Detaylı

İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI. Madde Sayfa BAŞLANGIÇ...17 BİRİNCİ KISIM. Genel Esaslar. I. Devletin şekli... 1...19

İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI. Madde Sayfa BAŞLANGIÇ...17 BİRİNCİ KISIM. Genel Esaslar. I. Devletin şekli... 1...19 İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI Madde Sayfa BAŞLANGIÇ...17 BİRİNCİ KISIM Genel Esaslar I. Devletin şekli... 1...19 II. Cumhuriyetin nitelikleri... 2...19 III. Devletin bütünlüğü, resmî dili,

Detaylı

İDARİ YARGI ( ADL104U )

İDARİ YARGI ( ADL104U ) İDARİ YARGI ( ADL104U ) KISA ÖZET kolayaof.com İDARİ YARGI - ADL104U İÇİNDEKİLER Ünite Ünite Adı Sayfa Ünite 1 : İdarenin Denetlenmesi 1 Ünite 2 : İdari Yargı Yetkisi Ve Yargı Düzenleri 4 Ünite 3 : İdari

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ KAMU YÖNETİMİ YRD.DOÇ.DR. BİLAL ŞİNİK

KAMU YÖNETİMİ KAMU YÖNETİMİ YRD.DOÇ.DR. BİLAL ŞİNİK İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ KAMU YÖNETİMİ YRD.DOÇ.DR. BİLAL ŞİNİK BAKANLAR KURULU Bakanlar Kurulu, Başbakan ve bakanlardan kurulur. Cumhurbaşkanı bakanlar kurulunun

Detaylı

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19 09/04/2010 BASIN BİLDİRİSİ Anayasa değişikliğinin Cumhuriyetin ve demokrasinin geleceği yönüyle neler getireceği neler götüreceği dikkatlice ve hassas bir şekilde toplumsal uzlaşmayla değerlendirilmelidir.

Detaylı

M. Gözde ATASAYAN. Kamu Hizmetlerinin Süreklilik ve Düzenlilik İlkesi

M. Gözde ATASAYAN. Kamu Hizmetlerinin Süreklilik ve Düzenlilik İlkesi M. Gözde ATASAYAN Kamu Hizmetlerinin Süreklilik ve Düzenlilik İlkesi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... XI KISALTMALAR...XXI GİRİŞ...1 A. «KAMU HİZMETİ» KAVRAMI...1 1. Kamu Hizmetinin Klasik Tanımı...1

Detaylı

Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu..

Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu.. 28 Nisan 2014 Basın Toplantısı Metni ; (Konuşmaya esas metin) Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu.. -- Silahlı Kuvvetlerimizde 3-4 yıldan bu yana Hava Kuvvetleri

Detaylı

Sosyal Düzen Kuralları. Toplumsal Düzen Kuralları. Hukuk Kuralları Din Kuralları Ahlak Kuralları Görgü Kuralları Örf ve Adet Kuralları

Sosyal Düzen Kuralları. Toplumsal Düzen Kuralları. Hukuk Kuralları Din Kuralları Ahlak Kuralları Görgü Kuralları Örf ve Adet Kuralları TEMEL HUKUK Sosyal Düzen Kuralları Toplum halinde yaşayan insanların yerine getirmek zorunda oldukları ödevleri ve kullanacakları yetkileri belirten kurallara, sosyal düzen kuralları veya sadece sosyal

Detaylı

İnsanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallara hukuk denir. Hukuk kurallarını koyan, uygulanıp uygulanmadığını

İnsanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallara hukuk denir. Hukuk kurallarını koyan, uygulanıp uygulanmadığını İnsanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallara hukuk denir. Hukuk kurallarını koyan, uygulanıp uygulanmadığını denetleyen en yüksek organ ise devlettir. Hukuk alanında birlik

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI

ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI GENEL OLARAK Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 148. maddesinde yapılan değişiklik ile Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu açılmıştır. 23 Eylül 2012

Detaylı

KMÜ İİBF KAMU YÖNETİMİ VİZE SORULARI

KMÜ İİBF KAMU YÖNETİMİ VİZE SORULARI KMÜ İİBF KAMU YÖNETİMİ VİZE SORULARI -A Grubu- AÇIKLAMA : Sınav 25 sorudan oluşmakta olup her soru 4 puan üzerinden değerlendirilecektir. Yanlış cevaplar doğruyu götürmemektedir. Sınav süresi 30 dakikadır.

Detaylı

KKTC YÜKSEK YÖNETİM DENETÇİSİ OMBUDSMAN. 5. Ombudsman ın görev ve yetkileri ile yetki devri. 6. Ombudsman ın yetkisi dışında olan konular

KKTC YÜKSEK YÖNETİM DENETÇİSİ OMBUDSMAN. 5. Ombudsman ın görev ve yetkileri ile yetki devri. 6. Ombudsman ın yetkisi dışında olan konular KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ YÜKSEK YÖNETİM DENETÇİSİ (OMBUDSMAN) Adres: 143, Bedrettin Demirel Caddesi, Kat: 4 Lefkoşa Telefon: 22 75 814-22 75 954 Fax: 22 88 907 1. Anayasa nın 114. Maddesi 2. Ombudsman

Detaylı

HUKUK. Soru Bankası İÇTİHAT

HUKUK. Soru Bankası İÇTİHAT HUKUK Soru Bankası ÇTHT G SS - TÜK. TH VT TM T.- 1 SOU G SS - TÜK. TH VT TM T.- 1 SOU 1.. Federal devletin tüzel kişiliği yoktur.. Federe devletlerin ayrılma hakkı yoktur.. Federe devletlerin uluslararası

Detaylı

İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır

İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır Doç. Dr. Tuğrul KATOĞLU* * Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Ceza

Detaylı

MEMURLAR VE DİĞER KAMU GÖREVLİLERİNİN YARGILANMASI HAKKINDA KANUN

MEMURLAR VE DİĞER KAMU GÖREVLİLERİNİN YARGILANMASI HAKKINDA KANUN MEMURLAR VE DİĞER KAMU GÖREVLİLERİNİN YARGILANMASI HAKKINDA KANUN MEMURLAR VE DİĞER KAMU GÖREVLİLERİNİN YARGILANMASI HAKKINDA KANUN Kanun No. 4483 Resmi Gazete Tarih: 4.12.1999; Sayı: 23896 Amaç MADDE

Detaylı

MİLLİ GÜVENLİK KURULU VE MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ KANUNU

MİLLİ GÜVENLİK KURULU VE MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ KANUNU 6219 MİLLİ GÜVENLİK KURULU VE MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ KANUNU Kanun Numarası : 2945 Kabul Tarihi : 9/11/1983 Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 11/11/1983 Sayı : 18218 Yayımlandığı Düstur

Detaylı

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK DANIŞMA MECLİSİ TOPLANTISI İLE ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI YÖNETMELİĞİ

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK DANIŞMA MECLİSİ TOPLANTISI İLE ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI YÖNETMELİĞİ ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK DANIŞMA MECLİSİ TOPLANTISI İLE ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI YÖNETMELİĞİ (15.12.2011 - R.G. 213 - EK III - A.E. 652 Sayılı Yönetmelik) ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK DANIŞMA MECLİSİNİN

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Anayasa Mahkemesi Başkanlığından: Esas Sayısı : 2001/383 Karar Sayısı : 2003/92 Karar Günü : 16.10.2003 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI İPTAL DAVASINI AÇAN : Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet SEZER İPTAL DAVASININ KONUSU

Detaylı

TRAFİK HİZMETLERİNİN PLANLANMASI, KOORDİNASYONU VE DENETİMİ YASA TASARISI. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

TRAFİK HİZMETLERİNİN PLANLANMASI, KOORDİNASYONU VE DENETİMİ YASA TASARISI. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar: TRAFİK HİZMETLERİNİN PLANLANMASI, KOORDİNASYONU VE DENETİMİ YASA TASARISI Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar: BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar Kısa isim Tefsir Fasıl 96

Detaylı

(Resmî Gazete ile yayımı: 11.12.1992 Sayı : 21432 Mükerrer)

(Resmî Gazete ile yayımı: 11.12.1992 Sayı : 21432 Mükerrer) 25 Kamu Hizmetinde Örgütlenme Hakkının Korunmasına ve İstihdam Koşullarının Belirlenmesi Yöntemlerine İlişkin 151 Sayılı Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmî Gazete ile yayımı:

Detaylı

2015 YILI 25. DÖNEM MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİMİNDE ADAY OLMAK İSTEYEN KAMU GÖREVLİLERİYLE İLGİLİ REHBER

2015 YILI 25. DÖNEM MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİMİNDE ADAY OLMAK İSTEYEN KAMU GÖREVLİLERİYLE İLGİLİ REHBER 2015 YILI 25. DÖNEM MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİMİNDE ADAY OLMAK İSTEYEN KAMU GÖREVLİLERİYLE İLGİLİ REHBER A- İLGİLİ MEVZUAT Türkiye Cumhuriyeti Anayasası nın 76. maddesinin son fıkrasında; hâkimler ve savcılar,

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESÝ KARARLARINDA SENDÝKA ÖZGÜRLÜÐÜ Dr.Mesut AYDIN*

ANAYASA MAHKEMESÝ KARARLARINDA SENDÝKA ÖZGÜRLÜÐÜ Dr.Mesut AYDIN* 1.Giriþ ANAYASA MAHKEMESÝ KARARLARINDA SENDÝKA ÖZGÜRLÜÐÜ Dr.Mesut AYDIN* Toplu olarak kullanýlmasýndan dolayý kolektif sosyal haklar arasýnda yer alan sendika hakký 1 ; bir devlete sosyal niteliðini veren

Detaylı

Merkezi İdarenin Taşra Teşkilatı. Doç. Dr. Aslı Yağmurlu

Merkezi İdarenin Taşra Teşkilatı. Doç. Dr. Aslı Yağmurlu Merkezi İdarenin Taşra Teşkilatı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu Merkezi idare, üstlendiği kamu hizmetlerini hizmetin gereklerine, ekonomik ve toplumsal koşullara, ülkenin coğrafya durumuna göre yürütmek, hizmetleri

Detaylı

3.Meclisin faaliyetlerine ara vermemesi şeklinde olan meclisin her zaman açık olması yasamanın hangi ilkesi ile ilgilidir?

3.Meclisin faaliyetlerine ara vermemesi şeklinde olan meclisin her zaman açık olması yasamanın hangi ilkesi ile ilgilidir? 1.Aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin sadece şekil olarak incelediği bir konudur? A) Anayasa değişiklikleri B) İç Tüzükler C) KHK D) Kanunlar E) Tüzükler 3.Meclisin faaliyetlerine ara vermemesi

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Tevfik Sönmez KÜÇÜK Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi PARTİ İÇİ DEMOKRASİ

Yrd. Doç. Dr. Tevfik Sönmez KÜÇÜK Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi PARTİ İÇİ DEMOKRASİ Yrd. Doç. Dr. Tevfik Sönmez KÜÇÜK Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi PARTİ İÇİ DEMOKRASİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER...XIII KISALTMALAR...XXI TABLOLAR

Detaylı

Sirküler Rapor /70-1 ANAYASA MAHKEMESİNİN ÖZEL USULSUZLUK CEZASIYLA İLGİLİ BAŞVURUYA İLİŞKİN KARARI

Sirküler Rapor /70-1 ANAYASA MAHKEMESİNİN ÖZEL USULSUZLUK CEZASIYLA İLGİLİ BAŞVURUYA İLİŞKİN KARARI Sirküler Rapor 18.02.2014/70-1 ANAYASA MAHKEMESİNİN ÖZEL USULSUZLUK CEZASIYLA İLGİLİ BAŞVURUYA İLİŞKİN KARARI ÖZET : Anayasa Mahkemesi 14/1/2014 tarihli ve 2013/5028 Başvuru Numaralı kararında, 2010 yılının

Detaylı

Hukukun Dalları Hukukun Kaynakları. Pozitif Hukuk: İdeal Pozitif Hukuk. Hukukun Dalları. Maddi Hukuk- Biçimsel Hukuk

Hukukun Dalları Hukukun Kaynakları. Pozitif Hukuk: İdeal Pozitif Hukuk. Hukukun Dalları. Maddi Hukuk- Biçimsel Hukuk Hukukun Dalları Hukukun Kaynakları Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN İdeal Pozitif Hukuk İdeal Hukuk: Doğal (tabii) veya olması gereken hukuktur. İnsanların zihinlerinde ve vicdanlarında yaşayan hukuka denir.

Detaylı

Sayı: Ankara, 24 /03/2014 ANKARA İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA

Sayı: Ankara, 24 /03/2014 ANKARA İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEPLİDİR. DURUŞMA TALEPLİDİR. ANKARA İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA DAVACI VEKİLİ DAVALILAR : Türkiye Barolar Birliği Başkanlığı : Oğuzlar Mah. Barış Manço Cad. Av. Özdemir Özok

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 818.S.BK/161

İlgili Kanun / Madde 818.S.BK/161 T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2009/17402 Karar No. 2011/19618 Tarihi: 30.06.2011 İlgili Kanun / Madde 818.S.BK/161 CEZAİ ŞART KARŞILIKLIK İLKESİ BAKİYE ÜCRETİN YANINDA CEZAİ ŞARTINDA İSTENEBİLECEĞİ

Detaylı

İDARE VE İDARE HUKUKU İLE İLGİLİ KAVRAMLAR

İDARE VE İDARE HUKUKU İLE İLGİLİ KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER Önsöz Bölüm 1 İDARE VE İDARE HUKUKU İLE İLGİLİ KAVRAMLAR 1.1.İdare Kavramı 1.1.1.İdare Kavramının Tanımı 1.1.2.İdare ile Yasama, Yürütme ve Yargının İlişkisi- Organik Anlamda İdare 1.1.3. İdari

Detaylı

DEMOKRASİ VE SAYDAMLIK ENSTİTÜSÜ www.dse.org.tr

DEMOKRASİ VE SAYDAMLIK ENSTİTÜSÜ www.dse.org.tr DEMOKRASİ VE SAYDAMLIK ENSTİTÜSÜ www.dse.org.tr YENİ ANAYASA DEĞİŞİKLİK ÖNERİLERİMİZ (TCBMM Başkanlığı na iletilmek üzere hazırlanmıştır) 31.12.2011 İletişim: I. Anafartalar Mah. Vakıf İş Hanı Kat:3 No:

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm ANAYASA KAVRAMI

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm ANAYASA KAVRAMI İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm ANAYASA KAVRAMI Soru 1 : "Anayasa" deyince ne anlaşılır, ne anlamak gerekir? 7 Soru 2 : Türk tarihindeki anayasa hareketlerinin başlıca aşamaları ve özellikleri nelerdir? 15 İkinci

Detaylı

Doğal Gaz Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Doğal Gaz Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik Doğal Gaz Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 Bu

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Hukukun kaynakları (devam) Hukukun Kaynakları Hukukta kaynak kavramı, hukukun varlık kazanabilmek ve yürürlüğe geçebilmek için hangi yolları içermesi

Detaylı

VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI MAYIS 2012, İSTANBUL

VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI MAYIS 2012, İSTANBUL VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yargının Bağımsızlığı ve Yasama ve Yürütme Güçleriyle İşbirliği Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 5434 S.ESK/ S. SGK/101

İlgili Kanun / Madde 5434 S.ESK/ S. SGK/101 T.C YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2012/15329 Karar No. 2013/8585 Tarihi: 29.04.2013 İlgili Kanun / Madde 5434 S.ESK/1 5510 S. SGK/101 5510 SAYILI YASANIN YÜRÜLÜĞÜNDEN ÖNCE MEMUR VE İŞTİRAKÇİ OLANLARIN

Detaylı

KAMU GÖREVLİLERİ ETİK KURULU KURULMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI. HAKKINDA KANUN ileti5176

KAMU GÖREVLİLERİ ETİK KURULU KURULMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI. HAKKINDA KANUN ileti5176 KAMU GÖREVLİLERİ ETİK KURULU KURULMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN ileti5176 Kanun Numarası : 5176 Kabul Tarihi : 25/5/2004 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 8/6/2004 Sayı :25486

Detaylı

Anayasa Mahkemesi nin Đki Kararı Üzerine: Haluk Ulusoy ve Cargill Kararı

Anayasa Mahkemesi nin Đki Kararı Üzerine: Haluk Ulusoy ve Cargill Kararı Anayasa Mahkemesi nin Đki Kararı Üzerine: Haluk Ulusoy ve Cargill Kararı Nihat Kayar Mersin Üniversitesi, Đ.Đ.B.F. Kamu Yönetimi Bölümü Giriş Anayasa Mahkemesi ilk defa 1961 Anayasası ile kurulmuş ve ilk

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/8

İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/8 T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2009/35757 Karar No. 2012/1051 Tarihi: 23.01.2012 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2012/3 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/8 KAPSAM DIŞI PERSONEL İDARİ YARGININ

Detaylı

ANAYASAL ÖZELLİKLER. Federal Devlet

ANAYASAL ÖZELLİKLER. Federal Devlet ANAYASAL ÖZELLİKLER Ulus devlet, belirli bir toprak parçası üzerinde belirli bir nüfus ve egemenliğe sahip bir örgütlenmedir. Ulus-devlet üç unsura sahiptir: 1) Ülke (toprak), 2) Nüfus, 3) Egemenlik (Siyasal-Yönetsel

Detaylı

ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU YETKİ DEVRİ VE İMZA YETKİLERİ YÖNERGESİ

ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU YETKİ DEVRİ VE İMZA YETKİLERİ YÖNERGESİ ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU YETKİ DEVRİ VE İMZA YETKİLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Yönergenin amacı, Atatürk Kültür, Dil ve

Detaylı

Yasamanın koyduğu kanunlar çerçevesinde ve kendine özgü düzenleyici işlemler ( KHK, Tüzük ve Yönetmelik) vasıtasıyla devletin genel işleyişini

Yasamanın koyduğu kanunlar çerçevesinde ve kendine özgü düzenleyici işlemler ( KHK, Tüzük ve Yönetmelik) vasıtasıyla devletin genel işleyişini YÜRÜTME Yasamanın koyduğu kanunlar çerçevesinde ve kendine özgü düzenleyici işlemler ( KHK, Tüzük ve Yönetmelik) vasıtasıyla devletin genel işleyişini belirleyen ve parlamenter sistemde yürütme, bir kişi

Detaylı

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANLATIM SORULARI 1- Bir siyasal düzende anayasanın işlevleri neler olabilir? Kısaca yazınız. (10 p) -------------------------------------------

Detaylı

TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ GENEL KURULUNUN TOPLANTI, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ GENEL KURULUNUN TOPLANTI, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ GENEL KURULUNUN TOPLANTI, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Türkiye Adalet Akademisi

Detaylı

(28/01/ 2003 tarihli ve 25007 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan :

(28/01/ 2003 tarihli ve 25007 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan : (28/01/ 2003 tarihli ve 25007 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan : Elektrik Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ 2014 2015 ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. DERS SAATİ 15.09.2014 TANIŞMA DERSİ TANIŞMA DERSİ 17.09.2014 22.09.2014

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE ROMANYA ARASINDA HUKUKÎ KONULARDA ADLİ YARDIMLAŞMA ANLAŞMASI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE ROMANYA ARASINDA HUKUKÎ KONULARDA ADLİ YARDIMLAŞMA ANLAŞMASI TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE ROMANYA ARASINDA HUKUKÎ KONULARDA ADLİ YARDIMLAŞMA ANLAŞMASI Türkiye Cumhuriyeti ile Romanya (bundan böyle "Akit Taraflar" olarak anılacaklardır), Ulusal egemenlik, haklarda eşitlik

Detaylı

Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS İDARİ YARGI

Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS İDARİ YARGI Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS İDARİ YARGI İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM İdarenin Denetlenmesi I. GENEL OLARAK...1 II. YARGI DIŞI DENETİM...2 A. İdari Denetim...2 1. Genel İdari Denetim...2

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 6356 S. STSK. /9

İlgili Kanun / Madde 6356 S. STSK. /9 T.C YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2015/28964 Karar No. 2015/29704 Tarihi: 02.11.2015 İlgili Kanun / Madde 6356 S. STSK. /9 SENDİKALARIN DEMOKRATİK İŞLEYİŞE SAHİP OLUP OLMADIĞINI SENDİKA GENEL KURULLARININ

Detaylı

ELAZIĞ VALİLİĞİNE (Defterdarlık) tarihli ve /12154 sayılı yazınız

ELAZIĞ VALİLİĞİNE (Defterdarlık) tarihli ve /12154 sayılı yazınız T.C. MALİYE BAKANLIĞI Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü Sayı : 80755325-105.05.07-1116 09/02/2016 Konu : Geçici Personele Ek Ödeme Yapılması ELAZIĞ VALİLİĞİNE (Defterdarlık) İlgi : 09.10.2015 tarihli

Detaylı

I sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunun başvuru konusu kuralının Anayasaya aykırılığı sorunu:

I sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunun başvuru konusu kuralının Anayasaya aykırılığı sorunu: Davacı şirket tarafından defter ve belgeler ile aylık ücret bordrolarının kanuna uygun düzenlenmediğinden bahisle 5510 sayılı Kanunun 102/l-e-4ve 5. maddelerine istinaden şirket adına kesilen toplam 3.064,50

Detaylı

YÜRÜTMENİN DURDURULMASINI İSTEYEN (DAVACI):

YÜRÜTMENİN DURDURULMASINI İSTEYEN (DAVACI): YÜRÜTMENİN DURDURULMASINI İSTEYEN (DAVACI):. ADINA BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK ÇALIŞANLARI BİRLİK VE DAYANIŞMA SENDİKASI VEKİLİ: AV. BASRİ VURAL Esentepe Mah. Emekli Subay Evleri Cemil Cahit Toydemir Sk. 53.

Detaylı

"Tüketici Aleyhine Başlatılacak İcra Takibinde Parasal Sınır" "Tüketici Aleynine Ba~latllacak icra Takibinde Parasal ~ınırn

Tüketici Aleyhine Başlatılacak İcra Takibinde Parasal Sınır Tüketici Aleynine Ba~latllacak icra Takibinde Parasal ~ınırn "Tüketici Aleyhine Başlatılacak İcra Takibinde Parasal Sınır" "Tüketici Aleynine Ba~latllacak icra Takibinde Parasal ~ınırn T.C. YARGıTAY 13. HUKUK DAIRESI Esas No: 2015/1 0571 Karar No: 2015/8738 Karar

Detaylı

KABUL EDİLMEZLİK KARARI

KABUL EDİLMEZLİK KARARI Priştine, 14 Aralık 2012 Nr. Ref.: RK 330/12 KABUL EDİLMEZLİK KARARI Başvuru No: KI 84/12 Başvurucular Kosova Emekliler ve İş Malulleri Bağımsız Sendikası adına Vıçıtırın Şube Başkanı Rifat Halili Emeklilerin

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Hukukun kaynakları Normlar hiyerarşisi Hukukun Kaynakları Hukukta kaynak kavramı, hukukun varlık kazanabilmek ve yürürlüğe geçebilmek için hangi

Detaylı

İDARENİN TAKDİR YETKİSİ VE YARGISAL DENETİMİ

İDARENİN TAKDİR YETKİSİ VE YARGISAL DENETİMİ Doç. Dr. Cemil KAYA İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi İdare Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi İDARENİN TAKDİR YETKİSİ VE YARGISAL DENETİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix KISALTMALAR...

Detaylı

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 Adı Soyadı : No: Sınıf: 11/ SĠYASET Siyaset; ülke yönetimini ilgilendiren olayların bütünüdür.

Detaylı

Yargı ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler

Yargı ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler Yargı ÜNİTE 9 Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Yargı bağımsızlığı kavramını tanımlayabilecek, Yargı içinde yer alan farklı mahkemeleri ve bunların görevlerini öğreneceksiniz. İçindekiler Yargı Yetkisi

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ TÜRLERİ VE NİTELİKLERİ

ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ TÜRLERİ VE NİTELİKLERİ Ayrıntılı Bilgi ve On-line Satış İçin www.hukukmarket.com İSMAİL KÖKÜSARI Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ TÜRLERİ VE NİTELİKLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 4688 S. KGSK. /10 T.C YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2014/15500 Karar No. 2014/16186 Tarihi:

İlgili Kanun / Madde 4688 S. KGSK. /10 T.C YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2014/15500 Karar No. 2014/16186 Tarihi: İlgili Kanun / Madde 4688 S. KGSK. /10 T.C YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2014/15500 Karar No. 2014/16186 Tarihi: 09.06.2014 OLAĞANÜSTÜ GENEL KURUL İÇİN OBJEKTİF VE CİDDİ NEDENLERİN BULUN- MASININ

Detaylı

13. ASKERLİK GÖREVİ Ordu Hayatı Savaş Yönetimi ve Siyaset Ordu Okuldur SEÇİM

13. ASKERLİK GÖREVİ Ordu Hayatı Savaş Yönetimi ve Siyaset Ordu Okuldur SEÇİM İÇİNDEKİLER SUNUŞ...1 GENELGE... 5 GİRİŞ... 9 AÇIKLAMA... 23 VATANDAŞ İÇİN MEDENÎ BİLGİLER NEDEN BAHSEDER?25 L MİLLET... 28 1.1. Türk Milletinin İncelenmesi... 28 2. DEVLET...37 2.1. Devlet Şekilleri...

Detaylı

ANAYASA HUKUKU DERSİ

ANAYASA HUKUKU DERSİ ÇOKTAN SEÇMELİ SORULAR HİTİT ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İKTİSAT BÖLÜMÜ (İÖ) ANAYASA HUKUKU DERSİ ARA SINAVI (11 Kasım 2010 Saat 19:00) 1- Amerikan modeli anayasa yargısı için aşağıdakilerden

Detaylı

Danıştayın yürütmesini durduğu konular: 1. Mesai dışı çalışma,

Danıştayın yürütmesini durduğu konular: 1. Mesai dışı çalışma, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik Hakkında Danıştay 11.Daire nin Esas No 2013/1812 Sayılı Kararı ve Yürütmeyi Durdurma Kararına

Detaylı

T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü GENELGE NO: 2007/02....VALİLİĞİNE (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü)

T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü GENELGE NO: 2007/02....VALİLİĞİNE (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü) IV- KREDİ KARTI ÜYELİK ÜCRETİ İLE İLGİLİ GENELGELER 1. GENELGE NO: 2007/02 Tüketicinin ve Rekabetin Korunması lüğü GENELGE NO: 2007/02...VALİLİĞİNE Tüketiciler tarafından Bakanlığımıza ve Tüketici Sorunları

Detaylı

Esas Sayısı : 2015/60 Karar Sayısı : 2016/2

Esas Sayısı : 2015/60 Karar Sayısı : 2016/2 1) 27.3.2015 tarihli ve 6637 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun un 7. maddesiyle 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3. maddesinin birinci fıkrasının (n)

Detaylı

TEMYİZ KURULU KARARI

TEMYİZ KURULU KARARI SAYIŞTAY KARARLARI Temyiz Kurulu Kararları Tarih : 26.9.2006 No : 28810 B TEMYİZ KURULU KARARI itirme ödevi ve benzeri eğitim-öğretim faaliyetleri teorik ders dışı faaliyetler olarak kabul edildiğinden

Detaylı

SAVUNMANIN ÖZETİ : Tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

SAVUNMANIN ÖZETİ : Tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur. T.C. ANKARA 7. İDARE MAHKEMESİ ESAS NO : 2007/1198 KARAR NO : 2008/419 DAVACI :... VEKİLİ : Av. Zafer DİNÇ Mithatpaşa Cad. 34 F No:29 Kızılay -ANKARA DAVALI : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI - ANKARA

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİNDEN VERGİ USUL KANUNUYLA İLGİLİ BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN YETKİSİZLİK KARARI

ANAYASA MAHKEMESİNDEN VERGİ USUL KANUNUYLA İLGİLİ BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN YETKİSİZLİK KARARI Sirküler Rapor 28.03.2013/84-1 ANAYASA MAHKEMESİNDEN VERGİ USUL KANUNUYLA İLGİLİ BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN YETKİSİZLİK KARARI ÖZET : Anayasa Mahkemesi, 5.3.2013 tarihli ve 2012/829 sayılı Başvuru Kararında,

Detaylı

KABUL EDİLMEZLİK KARARI

KABUL EDİLMEZLİK KARARI Priştine, 14 Şubat 2013 Nr. Ref.: RK 381/13 KABUL EDİLMEZLİK KARARI Başvuru No: KI24/11 Başvurucu Ali Buzhala Prizren Bölge Mahkemesi nin Ac. nr. 593/2010 sayı ve 20 Ocak 2011 tarihli kararı hakkında anayasal

Detaylı

OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA GÖREVDEN ÇIKARILAN, İHRAÇ EDİLEN, UZAKLAŞTIRILAN KAMU PERSONELİNİN HUKUKİ HAKLARI

OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA GÖREVDEN ÇIKARILAN, İHRAÇ EDİLEN, UZAKLAŞTIRILAN KAMU PERSONELİNİN HUKUKİ HAKLARI OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA GÖREVDEN ÇIKARILAN, İHRAÇ EDİLEN, UZAKLAŞTIRILAN KAMU PERSONELİNİN HUKUKİ HAKLARI Türk Psikologlar Derneği Vekili Av. Mehmet Ferit aka Bu metinde sırasıyla 21.7.2016 tarihinde

Detaylı

: HÜSEYİN DARTAL İl Sağlık Müdürlüğü, Merkeı/ŞANLIURF A TÜRK MİLLETİ ADINA

: HÜSEYİN DARTAL İl Sağlık Müdürlüğü, Merkeı/ŞANLIURF A TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ŞANLIURFA 1. İDARE MAHKEMESİ ESAS NO : 2015/874 KARAR NO : 2016/201 ----------- DAVACI : HÜSEYİN DARTAL İl Sağlık Müdürlüğü, Merkeı/ŞANLIURF A DAVALI : ŞA LIURFA VALİLİLİGİ _V_E_KI.-L -:-.,.. İ ------:

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI İDARİ TEŞKİLATI İMZA YETKİLERİ VE YETKİ DEVRİ YÖNERGESİ

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI İDARİ TEŞKİLATI İMZA YETKİLERİ VE YETKİ DEVRİ YÖNERGESİ TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI İDARİ TEŞKİLATI İMZA YETKİLERİ VE YETKİ DEVRİ YÖNERGESİ TBMM Başkanlık Makamının Onay Tarihi : 26.06.2012 Sayı : 74144 Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönergenin amacı, Türkiye

Detaylı

MAHALLİ İDARELERE HİZMET DERGİSİ ARALIK 2009 TARİHLİ SAYISINDAN BELEDİYELERCE ŞİRKET KURULMASI

MAHALLİ İDARELERE HİZMET DERGİSİ ARALIK 2009 TARİHLİ SAYISINDAN BELEDİYELERCE ŞİRKET KURULMASI MAHALLİ İDARELERE HİZMET DERGİSİ ARALIK 2009 TARİHLİ SAYISINDAN ALINTI YAPILMIŞTIR BELEDİYELERCE ŞİRKET KURULMASI HALUK NALÇAKAR İçişleri Bakanlığı E. Başkontrolörü 5393 sayılı Belediye Kanununun Şirket

Detaylı