editörden dosya Prof. Dr. Hamit OKUR Prof. Dr. Recep ÖZTÜRK cilt: 6 sayı:

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "editörden dosya Prof. Dr. Hamit OKUR Prof. Dr. Recep ÖZTÜRK cilt: 6 sayı: 22 2009"

Transkript

1

2

3 editörden ISSN cilt: 6 sayı: İstanbul Sağlık Mensupları Derneği adına SAHİBİ Opr. Dr. Ahmet Seyfi GÖZAYDIN YAZI İŞLERİ SORUMLUSU Uzm. Dr. Memet IŞIK EDİTÖRLER Prof. Dr. Recep ÖZTÜRK Prof. Dr. Hamit OKUR EDİTÖR YARDIMCILARI Doç. Dr. Ömer Faruk AKINCI Doç. Dr. Kazım BEŞİRLİ YAYIN KURULU Doç. Dr. Zekeriya AKTÜRK Prof. Dr. Mustafa BAKIR Doç. Dr. Hüseyin BAYRAM Uzm. Dr. Mustafa GÜVELİ Prof. Dr. Sadık KARA Uzm. Dr. Tuncay KANER Doç. Dr. Hakan ÖZHAN Uzm. Dr. Saim ŞENDİL Uzm. Dr. Murat TEKİN DANIŞMA KURULU Prof. Dr. Fatih AKÇAY Prof. Dr. Ayten ALTINTAŞ Doç. Dr. Filiz AVŞAR Doç. Dr. İhsan BAKIR Prof. Dr. Ahmet ÇELEBİ Doç. Dr. Tuncay DELİBAŞI Prof. Dr. Ahmet DEMİRKAZIK Prof. Dr. Cihangir EREM Prof. Dr. Reha ERKOÇ Prof. Dr. Hakkı GÖKBEL Prof. Dr. İbrahim GÜLLÜ Prof. Dr. Hüsrev HATEMİ Doç. Dr. Fatma Tülin KAYHAN Prof. Dr. Yüksel KESİM Prof. Dr. İsmail KÜLAHLI Prof. Dr. Hakan LEBLEBİCİOĞLU Prof. Dr. Çetin ÖNSEL Doç. Dr. Ali ÖZCAN Prof. Dr. Tayyar SARIOĞLU Prof. Dr. Yunus SÖYLET Prof. Dr. Şerif Ali TEKALAN Prof. Dr. Nurdan TÖZÜN Musa UYAR BASIN ve HALKLA İLİŞKİLER Ömer YASLI REKLAM - TANITIM Dr. Sinan TAŞBAŞ İsmail ÇETİN GRAFİK TASARIM Zübeyde BEŞİRLİ İRTİBAT MERKEZİ İstanbul Sağlık Mensupları Derneği Sağlıkta Nabız Dergisi Kısıklı Mah. Alemdağ Cad. Yeniyol Sk. No:24/1 Üsküdar / İSTANBUL Tel: (0216) Faks: (0216) Adet basılmıştır. e-posta: BASKI ve CİLT İmzalı yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir. Dergimize göndereceğiniz her türlü katkı ve eleştirileriniz mutlaka değerlendirilecektir İstanbul Sağlık Mensupları Derneği Yayın Organıdır Yılda 4 sayı yayımlanır. Yaygın ve süreli yayın. Sağlıkta Nabız Dergisi, sağlığın nabzını tutma adına 22. sayısında sağlık ve çevre konusunu ele aldı. Giderek artan dünya nüfusu, çevre ve doğal kaynakların tahribi, küresel ısınma insanlığın yakın geleceğinin en önemli tehdidi. Böylesi önemli küresel bir sorunu konunun uzmanı saygıdeğer bilim adamlarımız değişik açılardan masaya yatırdılar. Saygıdeğer dosya editörümüz Prof Dr Said Bodur a, dosyaya röportaj ve yazılarıyla katkı sağlayan tüm diğer hocalarımıza Sağlıkta Nabız Ailesi olarak şükran borçluyuz. Yaş kesene hoş bakmayan, yeşil medeniyet in varisleri olarak bizlerin çevre duyarlılığının fikir ve eylem planında üst düzeyde olması herkesin takdir edeceği gibi bir zorunluluktur. Aksi halde var olan ve giderek artan çevre sorunlarının da mesulleri arasına katılanlardan oluruz. Sağlıkta Nabız Dergisi nin, son yıllarda hazırladığı dosyalarla ülkenin önemli sorunlarını ele alıp, çözüm önerileri sunmada önemli bir boşluğu doldurmuş olduğunu düşünüyoruz. Doğrusu dosyaların çok ayrıntılı olduğu eleştirisi yapılmakla birlikte zaman içinde bu dosyaların halen güncelliğini koruyan sorunlar için bir çözüm adresi olacağını düşünüyoruz. İlgili dosyalar Sağlıkta Nabız Kütüphanesinin nadide bir köşesini oluşturuyor ve umarız yeni dosyalarımızla kütüphanemiz daha bir zenginleşecek. Bu sayımızda şişmanlığın cerrahi tedavisi, horlama, literatürden seçmeler, tıpta sanal eğitim tıptaki son gelişmeler ele aldığımız diğer konulardır. Gezgin, objektifiyle bu kez Düzce ilimizden ülkemizin bin bir güzelliğinin harika örneklerinden bir kaçını sunuyor bizlere. Müzik ve Edebiyat dünyamız zevkle okuyacağınız diğer sayfalarımız. Sağlıkta Nabız Web sayfamızın yenilendiğini de müjdelemek isteriz. Katkı veren dostlarımıza teşekkürler. Değerli dostlar, Sürekli yayınları geliştiren, zenginleştiren en önemli kaynak okuyucularının eleştirileridir sözünü izninizle yeniden tekrarlamak istiyoruz. Doğrusu ısrarlı dileklerimize rağmen beklenen okuyucu katkısını henüz alamıyoruz. Sizlerin eleştirileri bizlerin motivasyonu için en büyük kaynaktır. Marifetin iltifata tabii olduğu gerçeğini hatırlatarak eleştirel yazılarınızı ve yeniden yayına giren web sitemizi sık sık ziyaret etmenizi bekliyoruz. Savaşların yorduğu dünyamız, barışa, huzura, esenliğe ve sağlığa en muhtaç dönemini yaşıyor. Ümidimiz odur ki, çok yakın bir gelecekte sulhun, huzurun, sağlığın önemsendiği bir ortam oluşur ve herkes kardeşlik türküleri çığırır. Bir sonraki Sağlıkta Nabız Dergisi nde buluşmak üzere sağlık ve esenlik dileriz. Prof. Dr. Hamit OKUR Prof. Dr. Recep ÖZTÜRK

4 içindekiler cilt:6 sayı: ISSN aktüel ve sosyal tıp dergisi Sağlıkta NABIZ Dergisi Prof. Dr. Zafer Ayvaz ile Çevre Üzerine Söyleşi Radyasyon ve Sağlık Şişmanlığın Cerrahi Tedavisi Düzce DOSYA Röportaj: Prof. Dr. Zafer Ayvaz ile Çevre Üzerine Söyleşi Çevre Bilincinin Neresindeyiz? Prof. Dr. Zafer Ayvaz Çevre Sorunlarında Coğrafi Bilgi Sistemi Yrd. Doç. Dr. S.Savaş DURDURAN Çevremizdeki Gizli Tehlikenin Farkında mıyız? ELEKTROMANYETİK KİRLİLİK Prof. Dr. M. Fehmi ÖZGÜNER Hava Kirliliği ve İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Prof. Dr. Mehmet Emin AYDIN ve Fatma BEDÜK Radyasyon ve Sağlık Doç. Dr. Oktay Sarı Sağlık Kuruluşlarında Atık Yönetimi Doç. Dr. Mustafa Altındiş Sağlıklı Meskenden Sağlıklı Topluma Selim UZUNOĞLU Sağlığımızı Bozan Ses Çevremiz Prof. Dr. Said BODUR HABER : LİTERATÜR BİR KONU : Şişmanlığın Cerrahi Tedavisi Doç. Dr. Ömer Faruk Akıncı TIP ve AİLE : Horlama Doç. Dr. Fatma Tülin Kayhan TIP NET : Tıpta Sanal Eğitim Doç. Dr. Zekeriya Aktürk GEZGİN : Düzce Doç. Dr. Hakan Özhan MÜZİK : Sakin Yaşadı, Sessizce Göçtü Dr. Ahmet Sadi SİNEMA : Arşivden: BARAN Dr. Gökhan Gökçe EDEBİYAT : Dr. Gökhan Gökçe MEDİKATÜR Dr. Sadi Çağdır BULMACA Sağlık Yöneticileri Zirvesi Yapıldı Rumeliye Veda Üzerine

5 editörü Merhaba Kıymetli Okurlar, Sağlıkta Nabız dergisi 22. sayısında Çevre Sağlığımız, içinde yaşadığımız çevre koşullarının farkında olma ve bugün hoyratça istimal ettiğimiz çevresel zenginliğimizin gelecek nesillere bırakılacak bir emanet olduğu bilincinin gelişmesini dosya konusu olarak ele almıştır. Toplumda Çevre bilincinin gelişmesi konusunda çalışmaları ile bilinen kıymetli bilim insanı Prof. Dr. Zafer Ayvaz ile ilgiyle okuyacağınıza inandığım bir söyleşi yapılmıştır. Bu söyleşide kısaca: Çevre bilincinin çok erken yaşlarda çocuklarımıza verilmeye başlanması gerektiği, toplumumuzun inançları ile bu konunun örtüştüğü ve hâlihazırda bizim kullandığımız çevre üzerinde gelecek nesillerimizin de kullanım hakkını muhafaza etmek ve bunu uluslararası anlaşmalarla sağlamak için yapılan çalışmalar anlatılmıştır. Sayın Prof. Dr. Zafer Ayvaz Çevre bilincinin neresindeyiz başlıklı yazısında ise ülkemizde bu bilincin ne kadar oluştuğu konusunu irdelemektedir. Çevre sorunlarında coğrafi bilgi sistemleri başlıklı yazısında Sayın Yard. Doç. Dr. S. Savaş Durduran; Karmaşık sosyoekonomik ve çevresel sorunların çözümünde büyük hacimli coğrafik verilerin depolanması, işlenmesi, mekânsal analizi ve sorgulamaların ve buna bağlı olarak çok çeşitli görüntüleme işlemlerinin yapılması için geliştirilmiş donanım, yazılım ve yöntemlerin bir disiplin olarak Coğrafi bilgi sistemleri olarak adlandırıldığını ve çevre sorunlarının ele alınması, değerlendirilmesi ve giderilmesi konusunda bilgi sistemlerinin nasıl etkili bir şekilde kullanılmakta olduğunu konusunu ele almaktadır. Sayın Prof. Dr. M. Fehmi ÖZGÜNER Elektromanyetik Kirlilik başlıklı yazısında hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline gelen çeşitli araçların bizleri nasıl etkilediği, farkında olmadığımız gizli tehlike radyasyonun beden ve ruh sağlığımızı nasıl bozduğunu bilimsel verilerle analiz etmektedir. Prof. Dr. Mehmet Emin AYDIN ve Fatma BE- DÜK Hava kirliliği ve insan sağlığı üzerine etkileri başlıklı yazıda aşırı sanayileşme ve fosil kökenli yakıtların kullanımının artmasının yaşadığımız havaya etkileri ve insan, hayvan ve bitkiler üzerindeki olumsuz etkilerini çarpıcı bir şekilde göz önüne sermektedirler. Radyasyon Ve Sağlık konulu yazıda ise Doç. Dr. Oktay Sarı nükleer enerjinin fayda ve zarları ile insan hayatında kullanımı ve gerekliliği konularını irdeliyor. Sağlık kuruluşlarında atık yönetimi ve Sağlıklı meskenden sağlıklı topluma başlıklı yazılarda ise sağlık çalışanları olarak yaşadığımız mekânların çevre, beden ve ruh sağlığımız üzerine etkileri konusunda genel değerlendirmeler yapılmaktadır. Sayın Selim UZUNOĞLU, insan hakları içerisinde, Sağlığı koruyucu ve iyileştirici bir yerleşim planına sahip kentte ve meskende sağlıklı sosyal ilişkiler içerisinde yaşamını sürdürebilme hakkı nın da yer alması gerektiğini belirtmekle, yaşanabilir daha güzel bir dünya için yeni ufuklar açmakta. Dosyamızın son yazısı ise Sağlığımızı bozan ses çevremiz başlığı ile dosya editörümüz Sayın Prof. Dr. Said BODUR a ait. Bu yazıda gürültü kirliliği ve insan sağlığı üzerine etkileri ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Dosyamıza değerli yazıları ile katkıda bulunan bütün hocalarımıza, özellikle Dosya Editörü olarak büyük katkıları olan çok kıymetli bilim insanı Sayın Prof. Dr. Said Bodur a sonsuz teşekkürlerimi sunuyorum den fazla insanın hayatını kaybettiği, binlerce masum insanın da yaralandığı; maalesef bütün dünyanın da duyarsız kaldığı bu katliamda hayatlarını kaybedenlere rahmet dilerken, İsrail vahşetini de tel in ediyor, bu yaşananlardan ders çıkararak; daha güzel, barış dolu bir dünya için sinelerimizin yeni bir inanç ve gayretle dolmasını ve yeni bir dirilişle aksiyona geçmesi diliyorum. Dr. Memet Işık Yazı İşleri Sorumlusu Sağlıkta NABIZ Dergisi 3

6 röportaj Prof. Dr. Zafer Ayvaz İzmir de doğdu. Ege Üniversitesi nden Kimya Mühendisi olarak mezun oldu. Aynı üniversitede yüksek lisans ve doktora yaptı yılında Profesörlüğe yükseltildi. Almanya ve İngiltere deki üniversitelerde araştırmalar yaptı yılında Azerbaycan daki Bakü Kafkas Üniversitesi nin kuruluşunu gerçekleştirdi ve ilk rektörlüğünü yaptı. Halen Ege Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümünde öğretim üyesidir yılından beri ÇEVKOR Vakfı nın sözcülüğünü yapmaktadır. ÇEVKOR tarafından yayınlanan dört derginin (Ekoloji, Ekoloji Magazin, Ekoloji Teknik ve Eurasian Journal of Biosciences) editörüdür. Araştırmalarını enerjinin verimli kullanılması ve atıkların giderilmesi konularında yoğunlaştıran Zafer Ayvaz ın çevre eğitimi konusunda kitapları vardır ve uluslararası çevresel organizasyonlarda aktif olarak yer almaktadır. Prof. Dr. Zafer Ayvaz ile çevre üzerine söyleşi Dünyada ve ülkemizde mevcut çevre sorunlarının en önemlileri nelerdir? Genel olarak küresel ısınma, iklim değişiklikleri ve türlerin yok olması gibi ekolojik problemler gündemde ön sıralarda yer alıyor. Ancak su kirliliği, hava kirliliği hormonlu gıdalar, tarımsal ilaç kalıntıları, adeta yaşam tarzımız haline gelen çarpık kentleşme, alt yapı yetersizliği ve bunların sonucunda ortaya çıkan sel ve heyelan gibi afetler, kömür ve petrole dayalı enerji sistemimizden oluşan asit yağmurları bizi doğrudan etkileyen çevre sorunları arasında. Kentlerimizde yeşil alanlara hasret kaldık. Bunlar bir çırpıda sayabileceğimiz çevre sorunlarından bazıları. Çevre eğitimi ve toplumun çevre hassasiyeti yönünden ülkemizin seviyesini değerlendirebilir misiniz? Çevresel konulara yaklaşım tarzımız, çoğunlukla duyumlarımız ve alışkanlıklarımızla biçimleniyor. Su kirliliği deyince, içme suyunun kanalizasyon atıklarıyla kirlenmesi aklımıza geliyor. Asıl tehlikenin yer altı sularının bile kimyasal atıklarla kirlenmesi olduğunun farkında mıyız? Hava kirliliği sadece kışın olur zannederiz. Taşıtların ve fabrikaların, yazın bile tehlikeli boyutlarda kirliliğe neden olduğunu gözden kaçırmıyor muyuz? Hormonlu gıdaların zararından korkuyoruz. Ama tarımsal ilaç kalıntılarının daha tehlikeli olduğunu kaçımız 4 Sağlıkta NABIZ Dergisi

7 röportaj biliyor? Doğadaki sayısız şifa hazinelerinden herkes yararlanmak istiyor. Ama fayda umarken zarara uğramamak için, acaba bize bu konuda fikir verenlerin uzmanlık düzeyini hiç araştırdık mı? Adeta yaşam tarzımız haline gelen çarpık kentleşme, alt yapı yetersizliği ve plansız şehirleşme kimin suçu? Bunların sonucunda ortaya çıkan sel ve heyelan gibi afetlerle insanlarımızın canlarını ve mallarını kaybetmeleri karşısında daha ne kadar ağlayacağız? Belediye başkanlarımızı seçerken onların kentleşme, altyapı, yasalar ve yönetim konusundaki bilgi ve becerilerini hiç sorguluyor muyuz? Belediyenin inşaatımıza daha fazla kat hakkı vermesi için araya aracılar sokmuyor muyuz? Etkilerini hiç düşünmeden kullana geldiğimiz enerji kaynaklarına ne dersiniz? Fosil yakıtlara dayalı enerji sistemimiz insanların zehir solumasına, yağmurların bile asitli yağmasına neden oluyor. Güneş, rüzgar, hidrojen, biyogaz, biyodizel ve jeotermal gibi yenilenebilir çevre dostu enerji kaynaklarına yönelmeyi hala lüks saymıyor muyuz? Yeşili herkes sever. Ancak kuş cıvıltılarının renklendirdiği serin bir gölge bulmak için her yıl evimizden çok daha uzaklara gitmek zorunda kalmıyor muyuz? Doğal yaşamı tanımayan, evcil hayvanlardan bile ürken bir nesil, doğal dengenin çok önemli bir unsuru olan hayvanları nasıl koruyabilir? Bütün bunları düşününce çevre konusundaki bilinç düzeyimizin yeterli olduğunu söylemek mümkün değil. Çevrecilik deyince, gerçek amaçları kuşkulu bazı ecnebi gruplar akla gelmekte ve medyada fazlaca boy göstermektedirler (Özellikle çocuk ve gençlerin zihni tasavvurlarının doğru şekillenmesi bakımından). Çevrecilik, yerli yani bizden bir kültür haline nasıl dönüştürülebilir, bu konuda neler söylenebilir? Amacımız eğer çevre bilincine sahip, doğayı seven ve koruyan fertler yetiştirmekse, eğitimde tedriciliğe dikkat etmemiz gerekiyor. Eğitim bilimciler, eğitimin 5-6 kademesinin olduğunu söylüyorlar.yeni bir kademeye geçmeden önce mutlaka alt sıralardaki görevlerimizi yerine getirmeliyiz. Çevre konusunda bilinçli bir nesil yetiştirmek için önce çocuklarımızın çevre konusuna ilgi duymalarını, sonra o konuda doğru biçimde bilgilenmelerini, daha sonra bu bilgileri özümseyerek içselleştirmelerini ve ardından mutlaka pratiğe dökmelerini sağlamamız gerekiyor. Pratiğini zenginleştirerek deneyim sahibi olmanın, eğitimin son kademesi olduğunu belirtmeye bilmem ihtiyaç var mı? Konumuz olan çevresel alanda deneyim sahibi bireyin özelliklerini bir çırpıda sayabiliriz: Mümkün olduğunca az atık oluşturur; enerjiyi ve doğal kaynakları israf etmez; bitkilerin, hayvanların ve diğer canlıların yaşam şartlarını kötüleştirecek işler yapmaz; doğayı koruma çalışmalarına aktif olarak katılır. Ayrıca, bu amaçla kurulan gönüllü kuruluşlara imkanları dahilinde destek olur. Gönüllü kuruluşların, çevre eğitiminin vazgeçilmez öğeleri olduğunu belirtmem gerekir. Çünkü çevresel deneyim sahibi olmak için, aynı düşünceyi paylaşanların birlikteliğine ihtiyaç var. Konuya duyarsız büyük bir kitlenin karşısında doğruları uygulayabilmek için, duyarlı fertlerin dayanışması fazlaca önem arz ediyor. Böylece insan kendisini yalnız hissetmiyor ve boş vermişliğe salmıyor. Bütün bunlarda çocuğa yol gösterecek olan ilk eğitmenler ise bilinçli anne-babalardır. Yani çevre bilinci aileden başlıyor. Okulda devam ediyor ve gelişiyor. Yetişkinlikte ise tavır ve davranışlara aksediyor. Sağlıkta NABIZ Dergisi 5

8 röportaj Her insan çevreci olmalı. Çünkü artık çevre sorunları, hayata yeni adım atan herkesi yakından ilgilendiriyor. Bunun için çevreye dikkat çekmeye ve bilgilendirmeye küçük yaşlardan başlamak gerekiyor. Her insan çevreci olmalı mıdır, sizi çevre konuları ile ilgilenmeye sevk eden özel sebepleriniz oldu mu? Tabii ki her insan çevreci olmalı. Çünkü artık çevre sorunları, hayata yeni adım atan herkesi yakından ilgilendiriyor. Bunun için çevreye dikkat çekmeye ve bilgilendirmeye küçük yaşlardan başlamak gerekiyor. Bildiğiniz gibi ağaç yaşken eğrilir. İyi ve kötü bütün alışkanlıklar küçük yaşlarda kazanılır. Benim çevreciliğe yönelmem için özel bir neden bilmiyorum. Ancak çocukluğumda yaz aylarını yaşadığım büyük şehirde değil annemin köyünde veya babamın ilçesinde geçirirdim. Tabiatla iç içe idim. İlk, orta ve lise hayatımda sevdiğim derslerin başında tabiat bilgisi, biyoloji ve kimya gelirdi. Kimya Mühendisliği alanında yüksek öğrenim gördüm ve hep daha temiz üretim nasıl olur, kirlilik nasıl azaltılabilir, enerjiden nasıl daha verimli bir şekilde yararlanılabilir ve atıklar nasıl azaltılır sorularının cevabını aradım. İnsanın en üstün yeteneklerle donatılmış mümtaz bir varlık olduğuna inancımdan dolayı, sorumluluğunun da büyük olduğunu düşünüyorum. Belki bütün bunlar benim çevre konusundaki duyarlılığıma katkı sağlamış olabilirler. Çevre çok geniş bir konu alanı; siz çevre ile ilgili hangi konularla ilgileniyorsunuz? Daha önce de belirttiğim gibi atıkların giderilmesi, yenilenebilir enerji kaynakları, enerjiden verimli biçimde yararlanılması, çevre eğitimi ve çevre yayıncılığı gibi konularla ilgileniyorum. Çevre faaliyetleri tabiat sevgisi ile mi, yoksa insan sevgisi ile mi ele alınmalıdır? Dünya genelinde çevreciler meseleye tabiatın bozulması noktasından yaklaşıyorlar. Tabiatın bozulmasının insanı da etkilediği şüphesiz. Bu nedenledir ki, 50 li yıllarda Londra daki hava kirliliğinden dolayı insanların toplu ölümlere maruz kalmaları, çevre teknolojilerine hız kazandırdı. İster tabiat sevgisinden, isterse insan sevgisinden yola çıkılsın, işin başında sorumluluk duygusunun olduğunu düşünüyorum. Tabiata ve insana, kendisine menfaati açısından yaklaşanların, koruma faaliyetlerinde bencil olacağı muhakkaktır. Palyatif olmayan ve bütün dünyayı kapsayan tedbirler, insanı ve tabiatı bir bütün olarak kucaklayan, aralarında mücadele değil yardımlaşma ve dayanışma prensibinin cari olduğunu idrak edenlerce alınabilir. 6 Sağlıkta NABIZ Dergisi

9 röportaj Müspet çevrecilik yahut çevreciliğin bizcesi olabilir mi? Yoksa çevrecilik evrensel adı altında ithal bir yaklaşım mıdır? Pek tabii ki olabilir ve olmalı. Bizim dünyaya bakış açımızla evren bir mehd-i uhuvvet yani kardeşlik beşiğidir. Canlı-cansız, bitki-hayvan, tek hücreli-insan hepsinin kendine mahsus görevi ve değeri vardır. Aralarında dayanışmaya bağlı muazzam bir sistem mevcuttur. Ekosistem adını verdiğimiz bu mükemmel harmoniye sorumsuzca el atmanın neticesinde çevre tahribatı meydana gelmiştir. Asıl ve hakiki çevreciliğin ilk uygulamalarını Mekke de Hz. İbrahim in, Medine de Hz. Peygamberin oluşturduğu tabiatı koruma alanlarında görüyoruz. Küçük-büyük bütün varlıklara saygılı olmanın gerekliliğini, israfın ve aşırı tüketimin yanlış bir şey olduğunu insanlara ilk ders verenler peygamberlerdir. Bu açıdan her ne kadar günümüzde çevreciliğin önderliğini Batı dünyası yapıyorsa da, tarihimiz ve kültürümüzde çevre adıyla olmasa bile tabiata ve varlıklara saygının müşahhas örneklerini bulmamız mümkündür. Şunu bütün inancımla söyleyebilirim ki, çevre ahlakı bizim kültürümüzün ayrılmaz bir parçasıdır. Enerji, en güncel çevre konularından biri. Hem giderek artan ihtiyaç, hem önemli bir kirletici Kirletmeden enerji kullanımı açısından ülkemizin imkan ve kabiliyetleri hakkında neler söylemek istersiniz? Ülkemiz, çevreyi kirletmeyen alternatif enerji kaynakları açısından gerçekten çok şanslı bir konumda. Fay hatlarının olduğu bir coğrafyadayız. Bu durum depremler açısından bir risk barındırıyor ama jeotermal enerji açısından bize bir zenginlik sağlıyor. Jeotermal enerji kaynakları, rüzgar potansiyeli, hidroelektrik santraller ve güneş enerjisi açısından Avrupa nın en zengin ülkesi sayılırız. Zaten şu anda bile barajlarımız sayesinde, yenilenebilir kaynakların toplam enerjideki payı açısından Avrupa da lider konumdayız. Bu oran geçmişte çok daha iyi idi. Ancak elektrik üretiminde ithal doğal gaza ağırlık verilmesi, bu payda daralmaya yol açtı. Ancak son yıllarda rüzgar enerjisine iyi bir yöneliş söz konusu. Maliyetlerin azalmasıyla güneş enerjisinde de aynı ilgiyi bekliyoruz. BM Sınai Kalkınma Örgütü UNIDO tarafından İstanbul da Uluslararası Hidrojen Enerjisi Teknolojileri Merkezi kuruldu. Artık temiz enerjileri sadece sıcak su temininde değil, hayatın her kademesinde görmeye başlıyoruz. Şu anda henüz yolun başındayız ama gelecekten ümitliyiz. Kyoto protokolü nedir? Hangi ülkeler hala imzalamadı? Altta yatan başka nedenler var mıdır? Kyoto Protokolü, küresel ısınma ve iklim değişikliği konusunda mücadeleyi sağlamaya yönelik uluslararası tek çerçeve sözleşmesidir. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMİDÇS) içinde imzalanmıştır. Bu protokolü imzalayan ülkeler, karbon dioksit ve sera etkisine neden olan diğer beş gazın salınımını azaltmaya veya bunu yapamıyorlarsa salınım ticareti yoluyla haklarını arttırmaya söz vermişlerdir. Protokol, ülkelerin atmosfere saldıkları karbon miktarını 1990 yılındaki düzeylere düşürmelerini gerekli kılmaktadır de imzalanan protokol, 2005 te yürürlüğe girebilmiştir. Çünkü, protokolün yürürlüğe girebilmesi Kyoto Protokolü nü imzalamayan Türkiye 30 Mayıs 2008 de Protokolü imzalayacağını resmen açıklamıştır. 5 Haziran 2008 tarihinde Protokolün imzalanmasına ilişkin tasarı meclise sunulmuştur. Şu anda henüz imza atmayan ülkeler arasında ABD ve Avustralya gibi gelişmiş ülkeler de yer almaktadır. Sağlıkta NABIZ Dergisi 7

10 röportaj için, onaylayan ülkelerin 1990 daki emisyonlarının (atmosfere saldıkları karbon miktarının) yeryüzündeki toplam emisyonun %55 ini bulması gerekmekteydi ve bu orana ancak 8 yılın sonunda Rusya nın katılımıyla ulaşılabilmiştir. Aralık 2006 tarihinde toplam 169 ülke ve devlete bağlı örgütler anlaşmaya imza atmışlardır yılında BMİDÇS ye taraf olan ancak uzun süre Kyoto Protokolü nü imzalamayan Türkiye 30 Mayıs 2008 de Protokolü imzalayacağını resmen açıklamıştır. 5 Haziran 2008 tarihinde Protokolün imzalanmasına ilişkin tasarı meclise sunulmuştur. Şu anda henüz imza atmayan ülkeler arasında ABD ve Avustralya gibi gelişmiş ülkeler de yer almaktadır. İmzalamayanların kendilerine göre farklı gerekçeleri var. Kimi ülkeler bizim gibi maddi yük getireceği endişesini taşıyor, kimi gelişmiş ülkeler ise endüstriyel gelişmeyi sınırlayacağı tezine dayanıyor. Her ne olursa olsun, fosil enerji kaynaklarının zararlı etkilerinin önüne geçilmesi için Kyoto Protokolü önemli bir araç. Kurumsal sorumluluk açısından çevre kirlenmesini nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu konuda kurumlara düşen görevler nelerdir? Toplumsal baskı unsuru haline gelip yönetimleri uyaracak bir güç oluşturmadan, çevreci bir toplumun varlığından söz edemeyiz. Yazılı ve görsel basının konuya hakimiyeti ve çözüme yaklaşımı, çevresel yasaların varlığı ve bunları uygulayanların ciddiyeti, sosyal kurumların bu işe aktif katılımı, gönüllü kuruluşların yaygınlığı.. bunların her biri çevresel bilinç ve kültürün oluşumunda vazgeçilemez rol oynamaktadır. Kurumlar, çevreyi koruyucu yasa ve yönetmeliklerin uygulanmasından sorumludur. Bu görevi ne kadar titizlikle yerine getirirlerse, çevreci bir topluma o kadar hızlı ulaşırız. Bir kurumun çevreye yaklaşımını, o kurumda çalışanlar ve orayı yönetenler belirler. Çalışanları bilinçli birer çevreci değilse, o kurumun çevreciliği de sözde kalır. Bir kurumun çevreye yaklaşımını, o kurumda çalışanlar ve orayı yönetenler belirler. Çalışanları bilinçli birer çevreci değilse, o kurumun çevreciliği de sözde kalır. Çevre faaliyetlerinizi ÇEVKOR Vakfı çatısı altında sürdürmektesiniz. Okuyucularımıza ÇEVKOR Vakfını birazcık tanıtır mısınız? Kısa adı ÇEVKOR olan Çevre Koruma ve Araştırma Vakfı; çevre kirliliğinden, varlıklara kötü muameleden şikayetçi olmak yerine, basit gördüğümüz bu görevlerin bir ucundan tutmamız gerektiğini, çünkü o varlıkların bize emanet olduğunu ve bu emaneti sahiplenmenin bir insanlık görevi bulunduğunu düşünen idealist, genç akademisyenler tarafından 1991 yılında İzmir de kuruldu. ÇEVKOR, çevre sorunlarının çözümünün eğitim ile başlayacağı inancıyla orta ve yüksek eğitim çağındaki gençler için Türkiye nin çeşitli illerinde Ekoloji Yaz Okulları düzenledi. Ayrıca bu öğrencilere ekosistem mantığını kazandırarak, onlara doğayı daha yakından tanıtmak ve sevdirmek; sonucunda da çevre duyarlılığını kazandırarak çevreye olumlu davranışları benimsetmek amacıyla Genç Ekologlar Eğitim Programı düzenlendi. Çevre eğitimi uygulamasını toplumla birlikte gerçekleştirmenin önemine inanan ÇEVKOR, bu amaçla çeşitli yarışma ve kampanyalar düzenledi. Bunlar arasında Çevre Araştırma Projesi Yarışması, Çevre Sloganı Yarışması, Her Balkona Bir Kuş Yuvası Kampanyası, Ağaç Katliamına Son Kampanyası, Çevre Temizliği Kampanyası sayılabilir. Çevreye duyarlı olan kurum, kuruluş ve kişileri başarılarından dolayı ödüllendirerek bu konuya ilgiyi özendirmek amacıyla İzmir Büyükşehir sınırları dahilinde yapılan çalışmaların değerlendirilmesi ile belediyeler, sanayi kuruluşları, akademisyenler, basın-yayın ve TV dallarında ÇEVKOR tarafından Çevre Başarı Ödülleri verildi. ÇEVKOR un gerçekleştirdiği bir diğer etkinlik, Türkiye çapında Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği halinde Çevreci Edebi Eserler Yarışmasıdır. ÇEVKOR, yaygın çevre eğitimini medya kanalıyla sağlamak amacıyla televizyonlarda 13 er 8 Sağlıkta NABIZ Dergisi

11 röportaj bölümlük Çevre ve İnsan ve Ekoloji adlı programlar hazırlayıp yayınlatmıştır. Çevre gazeteleri ve haber bültenleri de yayınlayan ÇEVKOR, ekolojik bakış açısının kazandırılması amacıyla hazırladığı Çevre Eğitimi Dizisi nde bu güne kadar birçok kitap yayınlamıştır. Sayısız ekolojik ve ekonomik değere sahip ormanlarımıza sivil toplumun katkısını arttırmak amacıyla 1992 den itibaren ÇEVKOR her yıl düzenli olarak ağaçlandırma çalışmaları düzenlemektedir. Bu ağaçlandırmalarla bu güne kadar 100 bin fidan toprakla buluşmuştur. ÇEVKOR Vakfı çatısı altında akademik ve kültürel çevre yayıncılığında takdire şayan bir mesafe alındı. Bu konuda yeni hedefler var mı? ÇEVKOR vakfı nın etkinlikleri içinde Türkiye nin ilk ve tek bilimsel çevre dergisi olarak 1991 yılından beri yayımlanan Ekoloji nin kuşkusuz seçkin bir yeri var. Uluslararası 40 tan fazla tarama servisi tarafından da indekslenen Ekoloji, SCI kapsamına da alınmasıyla artık Türkiye nin çevre bilimlerindeki gücünü Dünya ya tanıtma misyonunu da üstlenmiş durumdadır. Ekoloji nin, 2004 yılında Ekoloji Magazin adıyla bir kardeşi daha oldu. Ekoloji Magazin; ülkemizdeki ve dünyamızdaki çevresel gelişmelerin, doğal, kültürel ve tarihi zenginliklerimizin, temiz enerji teknolojilerinin, sağlıklı yaşam kaynaklarının popüler düzeyde tanıtılıp sevdirilmesine çalışmaktadır. Avrupa Çevre Basın Birliği üyesi olan Ekoloji Magazin, sadece Türkiye nin değil, Avrupa nın en yüksek tirajlı popüler çevre dergisidir de yayın hayatına başlayan yeni süreli yayınlarımız ise, çevre ve enerji sektörü dergisi Ekoloji Teknik ile biyolojik bilimler konusunda hakemli uluslararası elektronik dergi EJOBIOS tur. Bir çevre gönüllüsü olarak çevre dostu olmak isteyenlere nasıl bir adım atmalarını tavsiye edersiniz? Suların kirlenmesi, temiz su miktarının azalması, hava kalitesindeki düşüş, toprağın kimyasallarla kirlenmesi, çöplerin oluşturduğu sorunlar, küresel ısınma, asit yağmurları ve gürültünün artması bunların her biri çok önemli çevre sorunlarıdır. Öncelik sıralaması yapmadan her biri için vakit geçirmeden acil önlemler almalıyız. İsraf ve aşırı tüketime dur demeliyiz. Doğal kaynakların tükenmez olmadığını hatırdan çıkarmamalıyız. Ekosistemi kendi ellerimizle tahrip etmekten vazgeçmeliyiz. Bizlere yakışan bu dünyanın yıkıcısı olmak değil, güzelleştiricisi olmak. Çevreye elimizden gelen katkıyı yapmalıyız. Bunun için de çevreci kuruluşlara destek olmalı, çevreci yayınları okuyarak bilgimizi artırmalıyız. Bu takdirde kazanan hepimiz olacağız. Aksi takdirde kaybeden de hepimiz yılından beri yayımlanan Ekoloji dergisinin, 2004 yılında Ekoloji Magazin adıyla bir kardeşi daha oldu. Ekoloji Magazin; ülkemizdeki ve dünyamızdaki çevresel gelişmelerin, doğal, kültürel ve tarihi zenginliklerimizin, temiz enerji teknolojilerinin, sağlıklı yaşam kaynaklarının popüler düzeyde tanıtılıp sevdirilmesine çalışmaktadır de yayın hayatına başlayan yeni süreli yayınlarımız ise, çevre ve enerji sektörü dergisi Ekoloji Teknik ile biyolojik bilimler konusunda hakemli uluslararası elektronik dergi EJOBIOS tur. Sağlıkta NABIZ Dergisi 9

12 Çevre Bilincinin Neresindeyiz? Prof. Dr. Zafer Ayvaz Ekoloji Magazin Dergisi Editörü Hava kirliliği sadece kışın mı olur? Taşıtların ve fabrikaların, yazın bile tehlikeli boyutlarda kirliliğe neden olduğunu gözden kaçırmıyor muyuz? Günümüzde bütün dünyada çevre ve çevreyle ilgili sorunlar devamlı gündemde. Televizyon ve gazeteler sürekli bu konudan bahsetmekte. Adeta bir haber istilası altındayız. Gündemde böylesine yer işgal eden bu konu hakkında acaba ne derece sağlıklı bilgiye sahibiz? Ve bu bilgilere ulaşmada ne kadar güvenilir bir aracımız var? Bu soruları şunun için soruyorum. Rehberimiz güvenli değilse, motive olamıyor ve harekete geçmekte zorlanıyoruz. Çoğu kez işe nereden başlayacağımızı da kestiremiyoruz. Birçok önemli konuda olduğu gibi çevresel konuların çözümünde de, o işe odaklanıp, sorun üreten değil sorun çözen biri olmak istediğimizde, ilk önce birinin elimizden tutmasını bekleriz. O kişi daha önce bu konuda deneyim kazanmış biri olmalıdır. İşte tam bu noktada çevre eğitiminin önemi ortaya çıkıyor. Eğitim bilimciler, eğitimin 5-6 kademesinin olduğunu söylüyorlar. Sırasıyla; önce konuya yönelmek ve dikkat etmek, sonra o konuda bilgilenmek, daha sonra bilgileri özümseyerek içselleştirmek ve ardından mutlaka pratiğe dökmek. Pratiğini zenginleştirerek deneyim sahibi olmanın, eğitimin son kademesi olduğunu belirtmeye bilmem ihtiyaç var mı? Konumuz olan çevresel alanda deneyim sahibi bireyin özelliklerini bir çırpıda sayabiliriz: Mümkün olduğunca az atık oluşturur; enerjiyi ve doğal kaynakları israf etmez; bitkilerin, hayvanların ve diğer canlıların yaşam şartlarını kötüleştirecek işler yapmaz; doğayı koruma çalışmalarına aktif olarak katılır. Ayrıca, bu amaçla kurulan gönüllü kuruluşlara imkanları dahilinde destek olur. Bu arada, gönüllü kuruluşların, çevre eğitiminin vazgeçilmez öğeleri olduğunu belirtmem gerekir. Çünkü çevresel deneyim sahibi olmak için, aynı düşünceyi paylaşanların birlikteliğine ihtiyaç vardır. Konuya duyarsız büyük bir kitlenin karşısında doğruları uygulayabilmek için, duyarlı fertlerin dayanışması fazlaca önem arz ediyor. Böylece insan kendisini yalnız hissetmiyor ve boş vermişliğe salmıyor. Çevresel konulara yaklaşım tarzımız, çoğunlukla du Sağlıkta NABIZ Dergisi

13 Yeşili hepimiz severiz. Ancak kuş cıvıltılarının renklendirdiği serin bir gölge bulmak için her yıl evimizden çok daha uzaklara gitmek zorunda kalıyoruz. Evcil hayvanlardan bile ürken bir nesil, doğal dengenin çok önemli bir unsuru olan hayvanları nasıl koruyabilir? yumlarımız ve alışkanlıklarımızla biçimleniyor. Örneğin genelde küresel ısınma, iklim değişiklikleri, türlerin yok olması gibi çok önemli ekolojik problemler çoğumuz için pek bir anlam ifade etmiyor. Su kirliliği deyince, içme suyunun kanalizasyon atıklarıyla kirlenmesi aklımıza geliyor. Asıl tehlikenin yeraltı sularının bile kimyasal atıklarla kirlenmesi olduğunun farkında mıyız? Hava kirliliği sadece kışın mı olur? Taşıtların ve fabrikaların, yazın bile tehlikeli boyutlarda kirliliğe neden olduğunu gözden kaçırmıyor muyuz? Hormonlu gıdaların zararından korkuyoruz. Ama tarımsal ilaç kalıntılarının daha tehlikeli olduğunu kaçımız biliyor? Doğadaki sayısız şifa hazinelerinden yararlanmak, herkesin hakkı: Ama bir şartla! Fayda umarken zarara uğramamak için kulaktan dolma bilgilere değil, uzman görüşlerine ihtiyacımız var. Adeta yaşam tarzımız haline gelen çarpık kentleşme, alt yapı yetersizliği ve plansız şehirleşme kimin suçu? Bunların sonucunda ortaya çıkan sel ve heyelan gibi afetlerle insanlarımızın canlarını ve mallarını kaybetmeleri karşısında daha ne kadar ağlayacağız? Etkilerini hiç düşünmeden kullana geldiğimiz enerji kaynaklarına ne dersiniz? Kömür ve petrole dayalı enerji sistemimiz insanların zehir solumasına, yağmurların bile asitli yağmasına neden oluyor. Güneş, rüzgâr, hidrojen, biyogaz, biyodizel ve jeotermal gibi çevre dostu enerji kaynaklarına yönelmek artık lüks değil, yaşamsal zaruret oldu. Yeşili hepimiz severiz. Ancak kuş cıvıltılarının renklendirdiği serin bir gölge bulmak için her yıl evimizden çok daha uzaklara gitmek zorunda kalıyoruz. Evcil hayvanlardan bile ürken bir nesil, doğal dengenin çok önemli bir unsuru olan hayvanları nasıl koruyabilir? İşte bu sorular yumağı karşısında adeta şaşkına dönen insanımıza çıkış yolunu sunmak gerek: Onu şaşırtmadan, güvenini istismar etmeden ve doğruları hazmedebileceği şekilde takdim ederek. Sevinerek belirtmem gerekir ki ülkemizde böyle kaynaklar mevcut. Hem de herkesin ulaşabileceği şekilde yaygın olarak. Yeter ki aramasını bilelim. Sağlıkta NABIZ Dergisi 11

14 Çevre Sorunlarında Coğrafi Bilgi Sistemi Yrd. Doç. Dr. S. Savaş DURDURAN Selçuk Üniversitesi Müh-Mim. Fak. Jeodezi ve Fotogrametri Müh. KONYA Çevre; insanların ve diğer canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları fiziki, biyolojik, sosyal, ekonomik ve kültürel ortamdır. Çevre tüm canlıların yaşamında önemli bir rol oynamaktadır. Nüfusun artışı, kentleşme, sanayileşme gibi faktörler çevre kirliliğinin artmasına önemli katkılarda bulunmaktadır. Çevre sorunları özellikle geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren dünya gündemini işgal eden en önemli sorunlardan biri olmuştur. Hızlı nüfusun artışı, plansız kentleşme, plansız sanayileşme ve doğal kaynakların azalması gibi nedenlerle çevredeki denge bozulur ve çevre kirliliği ortaya çıkar. Çevre kirliliği; başlıca hava kirliliği, su kirliliği, toprak kirliliği ve gürültü kirliliği olarak karşımıza çıkmaktadır. Bilgi teknolojilerinin kullanılması, sağlık alanında karar vermede, uygulamada veya problemlerin çözümünde gerekli bilgilere güncel, hızlı ve daha ekonomik bir şekilde ulaşmamızı sağlayacaktır. Coğrafi Bilgi Sistemi Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS), yeryüzünde hızla gelişen sanayi, teknoloji, nüfus gibi olguların beraberinde getirdiği sorunları, çeşitli yöntemlerle elde edilen istatistiksel ve konumsal veriler yardımıyla daha önceden tahmin ve analiz edilerek, giderilmesine kadar geçen süreç ve işlemler topluluğu olarak tanımlanır. Başka bir söylemle CBS dünyayı bilgisayar ortamında avucunuzun içine almaktır. Dünya üzerinde meydana gelen her olay bir mekana yani bir coğrafi konuma sahiptir. Yeraltı ve yer üstü su kaynakları, ormanlar, toprak tipleri, madenler, jeolojik oluşumlar, sulak alanlar, kurak alanlar, çöller, atmosfer olayları, bitki örtüsü, evcil veya yabani hayvanlar, arazi kullanımı, SİT alanları, yerleşim yerleri, bunların nüfusları, sosyal, ekonomik ve kültürel durumları, çevre kirliliği, karayolu ve demiryolu gibi trafik kazaları, yangınlar, fab- 12 Sağlıkta NABIZ Dergisi

15 rikalar, ürün pazarları, su, kanalizasyon, elektrik, telefon şebekesi gibi alt yapı tesisleri hep coğrafi konuma bağlıdırlar. Yoğun nüfus artışı çevre kirliliği, orman kaynaklarının yok olması, meteorolojik olayların analizi, kent, çevre ve ulaşım planlaması, tarım alanlarının yok olması, içme suyu bulunamamasından kaynaklanan sıkıntılar; günümüzde en çok karşılaşılan her biri coğrafi özelliğe sahip olan problemlerdir. Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS), bize bunlar ve bunlara benzer birçok problemin çözümünde kullanılmak üzere harita ve grafiklerin yapımında, senaryolar üretiminde, çeşitli çözüm yolları uygulanarak sonuçlarının tetkik edilmesinde yardımcı olmaktadır. Kısaca Coğrafi Bilgi Sistemi, dünya üzerinde karmaşık sosyal, ekonomik ve çevresel v.b. sorunların çözümüne yönelik büyük hacimli coğrafi verilerin; depolanması, işlenmesi, mekansal analiz ve sorgulamalar ve buna bağlı olarak çok çeşitli görüntüleme işlemlerini yapabilmek için geliştirilmiş donanım, yazılım ve yöntemler sistemidir. CBS teknolojisinin; tesis ve demirbaş envanteri, coğrafi veri toplama ve üretimi, harita ve plan basımı, kaynak tahsisi, rota ve akış optimizasyonu, rota seçimi ve navigasyon, tesis konum planlaması, yer altı ve yerüstü değerlendirmeler, izleme ve gözlemden oluşan 9 temel uygulama alanı vardır. Araştırmalar, içinde halk sağlığının da bulunduğu halen onlarca farklı kullanıcı grubunun CBS teknolojisini kullanmakta olduğunu göstermektedir. Tesis ve Demirbaş Envanteri: Doğal kaynakları en uygun kullanmak amacı ile yer yüzeyinin üzerinde, üstünde ve altında dağılmış olan nesnelerin konumlanması, sayımı, dağılımı ve analizleri gibi uygulamalar. örneğin orman amerajmanı, kadastral parsellerin kayıtları, altyapı ağı yönetimi gibi uygulamalar. - Coğrafi Veri Toplama ve Üretimi: Uzaysal veri tabanları kurmak yaşatmak üzere coğrafi verilerin toplanması. Örneğin elektronik kontrol, mühendislik ve arazi ölçmeleri, sayısal arazi ölçmeleri, sayısal harita üretimi, fiziksel ve kültürel olguların uzaktan algılanması gibi uygulamalar. - Harita ve Plan Üretiminde: Karmaşık verilerin çok hızlı bir şekilde işlendiği ve güncel verilerle çalışma imkanı olan bu sistemler planlama sektörü için bulunmaz bir kolaylıktır. Bu sayede sağlıklı bir planlama yapma imkanı vardır. Haritaların baskı kalitesinde ve planların üretiminde de kullanılmaktadır. Örneğin planimetrik, topografik, deniz, hava ve tematik haritaların ve diğer benzeri kartografik ürünlerin tek başlarına dağıtım için ya da diğer basılı veya elektronik dokümanların içerisin- Hızlı nüfusun artışı, plansız kentleşme, plansız sanayileşme ve doğal kaynakların azalması gibi nedenlerle çevredeki denge bozulur ve çevre kirliliği ortaya çıkar. Sağlıkta NABIZ Dergisi 13

16 de yer almak üzere üretimi. - Kaynak Tahsisi: Doğal ve insan yapısı kaynakların politik, ekonomik veya sosyal kriterlere göre tahsisi için konum, kalite, sayı ve hareketlerin analizinde uygulama alanları bulmuştur. Hedef pazarlama, satış bölge planlaması, hizmet ağı dağıtırımı, öğrenci yerleştirme gibi uygulamaları yapılmaktadır. - Tesis Yerlerinin Belirlenmesi: Tesisler için en uygun yerlerin araştırılması saptanması için kullanılabiliyor. Üniversiteler ve araştırma kuruluşları sosyal, ekonomik ve endüstriyel alanlardaki araştırmaları, kolaylıkla ve doğru bir şekilde yapabilmektedir. İtfaiye, karakol, fabrika, alışveriş merkezi ve tehlikeli atık depolama yerleri seçimi gibi alanlarda geniş uygulamalar yapılmaktadır. - Yeraltı ve Yerüstü Değerlendirmeleri: Doğal kaynakların tespiti, korunması en avantajlı kullanımı için yeraltı ve yerüstündeki fiziksel olguların analizinde kullanılmaktadır. Topoğrafik, hidrolojik, jeolojik, meteorolojik, jeofizik ve manyetik anomali modellendirmeleri gibi uygulamaları yapılmaktadır - İzleme ve Gözleme: Tamamlayıcı ve düzenleyici tedbirler geliştirmek üzere üzerine çalışılan süreci anlamak için tekrarlı olayları kaydetmek ve analiz etmek ile çözüm üretmekte kullanılmaktadır. Reklam kampanyası sonuçlarının izlenmesi, seçim, suç, trafik kazaları ve çevre analizi vb. gibi Konular Kent Bilgi Sistemi yönetimiyle daha etkin bir şekilde tespit edilecek ve oluşturulan CBS projeleri, haritalar, mekansal analizlerle daha verimli sonuçlar elde edilerek önlenebilmesinde yardımcı olacaktır. Coğrafi Bilgi Sisteminin kullanım alanlarından bazıları aşağıda verilmiştir. Coğrafi Bilgi Sisteminin Sağlık Alanında Uygulanması Sağlık politikalarının belirlenmesi, bulaşıcı hastalıkların kontrolü ve önlemlerin alınması, ihbarı zorunlu hastalıkların risk haritalarının yapılması, içki, sigara ve madde bağımlılarıyla mücadele stratejileri, en çok sağlık hizmeti bekleyen bölgelerin belirlenmesi, genetik geçişli hastalıkların risk bölgelerinin tespiti, hangi bölgede sağlık personeline ihtiyaç olduğu, gelecekte nerelerin sağlık açısından denetleneceği, su kalitesinin izlenmesi, istenen yere en hızlı ve nasıl gidileceğinin belirlenmesi, temizlik prosedürlerinin hazırlanması, acil Çevre yönetimi Doğal kaynak yönetimi Mülkiyet-idari yönetim Bayındırlık hizmetleri Eğitim Sağlık yönetimi Belediye faaliyetleri Ulaşım planlaması Turizm Orman ve tarım Ticaret ve sanayi Savunma, güvenlik Çevre düzeni planları, çevre koruma alanları, çed raporu hazırlama, göller, göletler, sulak alanların tespiti, çevresel izleme, hava ve gürültü kirliliği, kıyı yönetimi, meteoroloji, hidroloji Arazi yapısı, su kaynakları, akarsular, havza analizleri, yabani hayat, yeraltı ve yerüstü doğal kaynak yönetimi, madenler, petrol kaynakları Tapu-kadastro, vergilendirme, seçmen tespiti, nüfus, kentler, beldeler, kıyı sınırları, idari sınırlar, tapu bilgileri, mücavir alan dışında kalan alanlar,uygulama imar planları İmar faaliyetleri, otoyollar, devlet yolları, demir yolları ön etütleri, deprem zonları, afet yönetimi, bina hasar tespitleri, binaların cinslerine göre dağılımları, bölgesel kalkınma dağılımı Araştırma-inceleme, eğitim kurumlarının kapasiteleri ve bölgesel dağılımları, okuma-yazma oranları, öğrenci ve eğitmen sayıları, planlama Sağlık-coğrafya ilişkisi, sağlık birimlerinin dağılımı, personel yönetimi, hastane vb birimlerin kapasiteleri, bölgesel hastalık analizleri, sağlık tarama faaliyetleri, ambulans hizmetleri Kentsel faaliyetler, imar, emlak vergisi toplama, imar düzenlemeleri, çevre, park bahçeler, fen işleri, su-kanalizasyon-doğalgaz tesis işleri, tv kablolama, uygulama imar planları, nazım imar planları, halihazır haritalar, altyapı, ulaştırma planı toplu taşımacılık, belediye yolları ve tesisleri Kara, hava, deniz ulaşım ağları, doğal gaz boru hatları, iletişim istasyonları, yer seçimi, enerji nakil hatları, ulaşım haritaları Turizm bölgeleri alanları ve merkezleri, turizm amaçlı uygulama imar planları, turizm tesisleri, kapasiteleri, arkeoloji çalışmaları Eğim-bakı hesapları, orman amenajman haritaları, orman sınırlar, peyzaj planlaması, milli parklar, orman kadastrosu, arazi örtüsü, toprak haritaları Sanayi alanları, organize sanayi bölgeleri, serbest bölgeler, bankacılık, pazarlama, sigorta, risk yönetimi, abone, adres yönetimi Askeri tesisler, tatbikat ve atış alanları, yasak bölgeler, sivil savunma, emniyet, suç analizleri, suç haritaları, araç takibi, trafik sistemleri, acil durum 14 Sağlıkta NABIZ Dergisi

17 Hızlı nüfus artışına karşılık giderek azalan doğal kaynaklar dünya üzerinde çok önemli ve geri dönülmez etkiler yaratmaktadır. yardım elemanlarının ve ekipmanlarının yerleri ve istasyon bölgeleri, kaza bölgelerinin analizi, hasta dağılım analizi tespiti gibi alanlarda daha çok kullanılmaktadır. İnsanların çevre açısından karşı karşıya kaldığı başlıca problemler şöyle özetlenebilir: 1. Hava, su ve topraklarımızın her geçen gün artan oranlarda kirlenmesi ve önemli bir kısmının kullanılamaz hale gelmesi, 2. Özellikle büyükşehir ve sanayi bölgelerinin çevre kirliliği sebebiyle yaşanamaz hale gelmesi, 3. Ozon tabakasının delinmesi, 4. Yerkürenin giderek ısınması, 5. Kanser ve benzeri hastalıkların artması, 6. Doğal kaynakların hızla tüketilmesi Coğrafi Bilgi Sistemi yardımıyla çevre kirliliğinin çözümünde bir kentte yapılacak çalışmalar aşağıda maddeler halinde sıralanmıştır. 1. Hava kalitesi yönetiminde CBS kullanımı, 2. Hava kirliliği envanter çalışmalarında CBS kullanımı, 3. Kirlilik Haritalarının Hazırlanması ve Temiz Hava Planlarının Hazırlanması 4. Su kalitesi yönetiminde CBS kullanımı, 5. Göl, nehir, denizlerde su kalitesi izleme çalışmaları ve kirlilik haritalarının hazırlanması; 6. Atık yönetiminde CBS kullanımı, 7. Atık depolama alanı için yer seçimi ve bu sahadan kaynaklanan kirlenmenin izlenmesinde CBS kullanımı, 8. Çevresel problemlerin çözümünde CBS kullanımı 9. Çevresel etki değerlendirmesinde CBS kullanımına yönelik uygulamalar. Sonuç Günümüzde coğrafya ve coğrafyayı tanımlayan veriler günlük yaşantımızın bir parçasıdır. Hemen hemen her konudaki kararlarımız bu verilerden etkilenmekte, bu veriler ile sınırlanmakta ve yönetilmektedir. Genel olarak; hızlı nüfus artışına karşılık giderek azalan doğal kaynaklar dünya üzerinde çok önemli ve geri dönülmez etkiler yaratmaktadır. Ozon tabakasının incelmesi, tropik ormanların yok edilmesi, bitki türü çeşitliliğinin azalması, asit yağmuru, sera etkisi, zehirli kimyasalların artan doğal dengeyi bozucu etkisi, tarımsal alanların kentleşmesi ve göç gibi birbiri ile ilişkili etkiler toplumsal ve ekonomik yapıyı etkilemektedir. Tıpkı makro ölçeklerdeki kararların alınmasında olduğu gibi, günlük kent yaşamında da elektrik, su, altyapı gibi minimum kentsel yaşam standartlarının sağlanması ve yönetilmesi ile gerek doğal, gerekse insan nedenli afetlerin etkilerinin azaltılmasında bilim adamları ve karar vericiler tarafından bu önemli doneler anlaşılmak zorundadır. Esas amaç, karar verme süreci içerisinde gerek alternatif üretmek, gerekse aynı anda farklı senaryoları değerlendirerek tüm süreci hızlandırmakdır. Bu ise ancak Coğrafi Bilgi Sistemleri sayesinde gerçekleşebilir. Sağlıkta NABIZ Dergisi 15

18 Çevremizdeki Gizli Tehlikenin Farkında mıyız? ELEKTROMANYETİK KİRLİLİK Prof. Dr. M. Fehmi ÖZGÜNER Süleyman Demirel Üni. Tıp Fak. Fizyoloji Anabilim Dalı, Isparta İki dakikalık bir cep telefonu görüşmesi, radyasyon nedeniyle beyninizdeki hücreleri etkilemektedir. Çok daha uzun süre konuştuğunuzda beyin hücreleriniz ısınmakta ve ölmektedir. Moskova da bulunan Komsomolskaya Pravda gazetesinden Vladimir Lagovski ve Andrei Moiseynko, cep telefonlarının ne kadar zararlı olduğunu öğrenmeye karar verdiler. Cep telefonu ile pişirmenin bir sihri yoktur. Bu gizem cep telefonunun yaydığı radyo dalgalarındadır. 16 Sağlıkta NABIZ Dergisi

19 Gazeteciler, resimde görüldüğü gibi basit bir mikrodalga aygıtı hazırladılar. Bir telefondan diğerini aradılar ve konuşma modunda bıraktılar. Telefonların yanına konuşma seslerini taklit etsin diye bir kasetçalar yerleştirdiler. Böylece telefonlar işe yarayacaklardı. 15 dakika sonra: Yumurta yavaşça ısınmaya başladı. 25 dakika sonra: Yumurta oldukça ısındı. 40 dakika sonra: Yumurta yakıcı sıcaklığa ulaştı. 65 dakika sonra: Yumurta pişti. Cep telefonunuzu sohbet aracı olarak kullanmayarak kendinize iyilikte bulunun. Elektromanyetik Radyasyonlar (EMR), çevremizde hiç şüphelenmediğimiz gizli tehlikelerdir. Teknolojik gelişmelere paralel olarak vücudumuz çevremizde her an var olan elektromanyetik radyasyonlardan sürekli olarak etkilenmektedir. Radyasyonlar, madde içine nüfuz edip cismi oluşturan atom ya da moleküllerden elektron koparabilme yeteneklerine göre iyonlaştırıcı ve iyonlaştırıcı olmayan radyasyon şeklinde sınıflandırılır. Boşlukta hızla yayılma özelliği olan bu dalgalar, dalga boyları ve frekansları ile tanımlanırlar. Dalga boyu küçüldüğünde EMR, madde ile karşılaştığında, dalga olmaktan çok, bir enerji kümesi gibi davranır. Bu enerji kümelerine kuantum veya foton denir. X veya gamma ışınları olarak nitelendirilen bu EMR lerin enerjileri moleküllere çarptığında onları iyonlaştırarak, molekül yapısını, yani yaşamsal fonksiyonlarını bozarlar. Ortaya çıkan ani biyokimyasal tepkimeler sonucunda kanser oluşumunu kolaylaştırırlar. Yapılan çalışmalarda X ve gamma ışınlarına maruz kalan insanlarda, kanserlerin oluşumu artmıştır. Bu ışınlar iyi bilinen ve bu nedenle daha iyi tedbir alınan ışınlardır, bunlara İyonlaştırıcı Elektro Manyetik Radyasyon denir. Bu ışınların bilinen en sık kaynağı hastanelerdeki röntgen ve tomografi cihazlarıdır. İyonlaştırmayan Elektromanyetik Radyasyonlar Aslında günümüzde İyonlaştırmayan Elektromanyetik Radyasyonlar denilen radyasyon ile daha sık karşılaşmaktayız. Bu gruba giren dalga özellikli EMR ler, az enerjiliden yüksek enerjiliye doğru sıralanacak olursa; cep teflonlarından kaynaklanan radyo dalgaları, mutfaklarda kullandığımız fırınlardan kaynaklanan mikro dalgalar, tıbbi amaçlarla kullanılan infrared radyasyon-laser ışınları, ultraviyole ışınları olmak üzere sıralanırlar. Alternatif akımla çalışan bütün cihazların civarında veya üzerinden alternatif akım geçen yüksek gerilim hatlarının etrafında oluşan elektromanyetik alanlar (EMA) da bu non-iyonize grup kapsamında düşünülür ve risk taşımaktadır. Üzerinde çalışılan EMA seviyesi, özellikle Volt üzerinde alternatif akım taşıyan yüksek gerilim hatlarında yapılan çalışmalardır. En fazla kullandığımız için tehlikesi en fazla olan cihazlar cep telefonlarıdır Sağlıkta NABIZ Dergisi 17

20 Cep telefonlarının taşıt araçlarında oluşabilecek kazaların önlenmesi amacıyla kesinlikle kapalı tutulması gerekir. Bugün üzerinde tartışılan konu, özellikle en sık kullandığımız araçlar olan cep telefonlarından kaynaklanan radyo dalgalarının yarattığı zararlardır. Cep telefonlarının kullanım frekanslarının yükseltilmesi ve dalga uzunluklarının mikro dalga özelliği göstermesi, halkın bu tipteki radyasyonlar hakkında yeterli bilgiye sahip olmaması üzerinde özellikle durulması gereken bir konudur; ülkemizde, cep telefonu pazarlayan şirket sayısının artması, çevrede kurulan baz istasyonlarının sayısındaki artışlar ve kontrolsüz olarak her yere kurulması, denetimsizlik, bu tedirginliği giderek arttırmıştır. Non-iyonize elektromanyetik radyasyonların organizma üzerindeki zararları Dalga boyu olarak, insan vücuduna nüfuz eden radyo dalgaları, mikro dalgalar ve altındaki ışınların (İnfrared radyasyon, görünür ışınlar ve lazer ışınları, ultraviyole ışınları) insan vücuduna verdiği zararlar yapılan araştırmalarla kanıtlanmıştır. Tüm canlılar elektromanyetik enerjiyi soğururlar, buna bağlı olarak da hücre kimyalarında birtakım değişiklikler gözlenir. EMR termal etkileriyle hücre proteinlerinde ve enzimlerinde bozulma, hücre zarlarında deformasyonlar, hücre dışına kalsiyum, sodyum ve potasyum kaybı, deriye, göz dibine ve merceğine verdiği zararlar ile özellikle DNA hasarları artık kesinlikle bilinmektedir. Yapılan deneysel araştırmalar, EMR ve EMA a maruz kalan deney hayvanlarında lösemi riski belirtilmiştir. Riskli meslek grupları üzerinde yapılan epidemiyolojik çalışmalarda, lösemi ve beyin tümörlerinden ölümlerin normalden yüksek olduğu gösterilmiştir. Ayrıca kalıcı işitme bozuklukları, hafıza kaybı, beyin tümörü riski, kan-beyin bariyerinin zedelenmesi, bağışıklık sistemi hasarları, sinir sistemi bozuklukları, kısırlık ve düşük yapma riskinde artış, genetik yapının bozulması, çeşitli kanserler, hipertansiyon ve kusurlu embriyo gelişimi de 18 Sağlıkta NABIZ Dergisi

Gökmen ÖZER/Coğrafya Öğretmeni

Gökmen ÖZER/Coğrafya Öğretmeni Gökmen ÖZER/Coğrafya Öğretmeni İnsan etkinlikleri neticesinde oluşan iklim değişikliği riskleri değerlendirmeleriyle sorumlu devletler arası bilimsel bir organdır. Heyet 1988 de Dünya Meteoroloji Örgütü,

Detaylı

JEOLOJİ MÜHENDİSİ A- GÖREVLER

JEOLOJİ MÜHENDİSİ A- GÖREVLER TANIM Yerkürenin başlangıcından bugüne kadar geçirdiği yapısal değişmeleri, yerkabuğunun yüzeyinin ve altının bugünkü durumunu inceleyen, yerleşim alanları ve her türlü mühendislik yapılarının yer seçimi

Detaylı

Editör Doç.Dr.Hasan Genç ÇEVRE EĞİTİMİ

Editör Doç.Dr.Hasan Genç ÇEVRE EĞİTİMİ Editör Doç.Dr.Hasan Genç ÇEVRE EĞİTİMİ Yazarlar Doç.Dr.Hasan Genç Doç.Dr.İbrahim Aydın Doç.Dr.M. Pınar Demirci Güler Dr. H. Gamze Hastürk Yrd.Doç.Dr. Suat Yapalak Yrd.Doç.Dr. Şule Dönertaş Yrd.Doç.Dr.

Detaylı

YGS-LYS ALAN SIRA DERS İÇERİK SINIF

YGS-LYS ALAN SIRA DERS İÇERİK SINIF MART 1. Nüfus LYS-1 Nüfus politikaları *Nüfus politikası nedir, niçin uygulanır *Nüfus politikaları LYS-2 Nüfus ve ekonomi *Nüfusun dağılışını etkileyen faktörler *Yerleşme doku ve tipleri *Yapı tipleri

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

Kimyada Özel Konular

Kimyada Özel Konular Kimyada Özel Konular Dersin Adı Dersin Kodu 1206.5104 Dersin Türü Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi 3,00 Haftalık Ders Saati (Kuramsal) 2 Haftalık Uygulama Saati 0 Haftalık Laboratuar Saati 0 Dersin

Detaylı

ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI

ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI KONULAR 1-Güneş Enerjisi i 2-Rüzgar Enerjisi 4-Jeotermal Enerji 3-Hidrolik Enerji 4-Biyokütle Enerjisi 5-Biyogaz Enerjisi 6-Biyodizel Enerjisi 7-Deniz Kökenli Enerji 8-Hidrojen

Detaylı

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) :

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) : Günümüzde küresel olarak tüm ülkelerin ihtiyaç duyduğu enerji, tam anlamıyla geçerlilik kazanmış bir ölçüt olmamakla beraber, ülkelerin gelişmişlik düzeylerini gösteren önemli bir kriterdir. İktisadi olarak

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ HRT 105 HARİTA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 8 COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Yrd.Doç.Dr. H. Ebru ÇOLAK Kamu Ölçmeleri Anabilim Dalı www.gislab.ktu.edu.tr/kadro/ecolak Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Geographical

Detaylı

Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. GÜRÜLTÜ KİRLİLİĞİ 1.Gürültü Genel olarak maddenin titreşimi ve bu titreşimin; hava, su gibi bir ortam aracılığı ile kulağa iletilmesi ses; hoşa gitmeyen ve rahatsız edici seslerde gürültü olarak tanımlanır.

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : İNSAN VE ÇEVRE

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : İNSAN VE ÇEVRE ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : İNSAN VE ÇEVRE C ÇEVRE SORUNLARI VE ETKİLERİ (5 SAAT) 1 Ekosistemlerin Bozulma Nedenleri (Çevre Sorunları) 2 Çevre Kirliliğine Neden Olan (İnsan Kaynaklı) Faktörler

Detaylı

Yerel Yönetimler İçin Sera Gazı Salım Envanteri (Karbon Ayak İzi) nin Önemi

Yerel Yönetimler İçin Sera Gazı Salım Envanteri (Karbon Ayak İzi) nin Önemi Yerel Yönetimler İçin Sera Gazı Salım Envanteri (Karbon Ayak İzi) nin Önemi Prof. Dr. Cengiz Türe Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği Danışma Kurulu Üyesi ve Anadolu Üniversitesi Ekoloji Anabilim Dalı Başkanı

Detaylı

Enerji Kaynakları ENERJİ 1) YENİLENEMEZ ENERJİ KAYNAKLARI 2) YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

Enerji Kaynakları ENERJİ 1) YENİLENEMEZ ENERJİ KAYNAKLARI 2) YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Enerji, iş yapabilme kabiliyetidir. Bir sistemin enerjisi, o sistemin yapabileceği azami iştir Enerji Kaynakları 1) YENİLENEMEZ ENERJİ KAYNAKLARI 2) YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEMEZ ENERJİ

Detaylı

CEP TELEFONUNUN ZARARLARI VE ALINABİLECEK TEDBİRLER

CEP TELEFONUNUN ZARARLARI VE ALINABİLECEK TEDBİRLER CEP TELEFONUNUN ZARARLARI VE ALINABİLECEK TEDBİRLER Nobel ödül sahibi Onkolog Devra Davis: Cep telefonunun zararları konusunda Küresel bir alarm durumu ilan edilmeli. Bir bilim adamı olarak, 6 yıl öncesine

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDİSİ TANIM

ÇEVRE MÜHENDİSİ TANIM TANIM Doğal kaynakların en iyi biçimde kullanılması, doğal çevrenin korunması ve insan sağlığına uygun biçimde geliştirilmesi konusunda çalışan kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN Çevre

Detaylı

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR Osman İYİMAYA Genel Müdür Enerji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak başta sanayi, teknoloji,

Detaylı

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: 1. 2. 3. 4. 5. Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Kullanımı Üzerindeki etkileri ASİT YAĞMURLARI

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ: FAO NUN BAKIŞ AÇISI. Dr. Ayşegül Akın Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Türkiye Temsilci Yardımcısı 15 Ekim 2016

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ: FAO NUN BAKIŞ AÇISI. Dr. Ayşegül Akın Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Türkiye Temsilci Yardımcısı 15 Ekim 2016 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ: FAO NUN BAKIŞ AÇISI Dr. Ayşegül Akın Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Türkiye Temsilci Yardımcısı 16 Ekim Dünya Gıda Günü Herkesin gıda güvenliğine ve besleyici gıdaya ulaşma

Detaylı

KORUNAN ALANLARDA YAPILACAK PLANLARA DAİR YÖNETMELİK

KORUNAN ALANLARDA YAPILACAK PLANLARA DAİR YÖNETMELİK YETKİ ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI NIN TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA 644 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEDE DEĞİŞİKLİK YAPAN 648 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME Madde-13/A. (c) Milli parklar, tabiat parkları,

Detaylı

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158 412 5. Ünite ÇEVRE ve TOPLUM 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154 2. Çevre Sorunları... 156 Konu Değerlendirme Testi... 158 153 Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz? 413 414 İNSANLARIN DOĞAL ÇEVREYİ KULLANMA

Detaylı

Analitik Etütlerin Mekansal Planlamadaki Yeri ve Önemi

Analitik Etütlerin Mekansal Planlamadaki Yeri ve Önemi Analitik Etütlerin Mekansal Planlamadaki Yeri ve Önemi 3.ULUSAL TAŞKIN SEMPOZYUMU 29-30 NİSAN 2013 Haliç Kongre Merkezi, İSTANBUL Cemal KAYNAK Teknik Uzman -Y.Şehir Plancısı İller Bankası A.Ş. Mekansal

Detaylı

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT YÖNETİCİ ÖZETİ Düzce Valiliği ve Düzce Üniversitesi nin birlikte düzenlemiş olduğu

Detaylı

KONUŞMACININ ADI SOYADI : İhsan ÖZEY. KONU BAŞLIĞI :Karayollarında Çevresel Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları

KONUŞMACININ ADI SOYADI : İhsan ÖZEY. KONU BAŞLIĞI :Karayollarında Çevresel Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları KONUŞMACININ ADI SOYADI : İhsan ÖZEY KONU BAŞLIĞI :Karayollarında Çevresel Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları Konu Başlığı : Karayollarında Çevresel Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları Sürdürülebilir

Detaylı

ÜNİVERSİTE VE SOSYAL SORUMLULUK. Prof. Dr. Yunus Söylet İstanbul Üniversitesi Rektörü

ÜNİVERSİTE VE SOSYAL SORUMLULUK. Prof. Dr. Yunus Söylet İstanbul Üniversitesi Rektörü ÜNİVERSİTE VE SOSYAL SORUMLULUK Prof. Dr. Yunus Söylet İstanbul Üniversitesi Rektörü Küreselleşmenin etkisi Devlet bir çok sosyal alandan çekilmiştir Küresel ekonomi sürecinde özelleştirmeler ile eşitsizlik,

Detaylı

RADYASYON VE RADYASYONDAN KORUNMA

RADYASYON VE RADYASYONDAN KORUNMA RADYASYON VE RADYASYONDAN KORUNMA Mehmet YÜKSEL Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı MADDENİN YAPISI (ATOM) Çekirdek Elektronlar RADYASYON NEDİR? Radyasyon; iç dönüşüm geçiren

Detaylı

Çevre Yüzyılı. Dünyada Çevre

Çevre Yüzyılı. Dünyada Çevre Çevre Yüzyılı Çevre; canlıların yaşamı boyunca ilişkilerini sürdürdüğü dış ortamdır. Hava, su ve toprak bu çevrenin fizikî unsurlarını; insan, hayvan, bitki ve diğer mikroorganizmalar ise, biyolojik unsurlarını

Detaylı

GOÜ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ COĞRAFYA BÖLÜMÜ

GOÜ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ COĞRAFYA BÖLÜMÜ GOÜ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ COĞRAFYA BÖLÜMÜ COĞRAFYA BÖLÜMÜ HAKKIMIZDA Coğrafya multidisipliner bir bilim olarak insan ile doğa arasındaki etkileşimi inceleyen bir bilim dalıdır. Hem Türkiye hem de dünya

Detaylı

AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI

AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI Yrd. Doç. Dr. Mustafa ERBAġ Sultan ARSLAN A. Nur DURAK Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü erbas@akdeniz.edu.tr Sunum Planı

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ. Prof. Dr. Zafer DEMİR --

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ. Prof. Dr. Zafer DEMİR -- YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ Prof. Dr. Zafer DEMİR -- zaferdemir@anadolu.edu.tr Konu Başlıkları 2 Yenilenebilir Enerji Türkiye de Politikası Türkiye de Yenilenebilir Enerji Teşvikleri

Detaylı

Dersin Kodu 1200.9133

Dersin Kodu 1200.9133 Çevre Bilimi Dersin Adı Çevre Bilimi Dersin Kodu 1200.9133 Dersin Türü Zorunlu Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi 3,00 Haftalık Ders Saati (Kuramsal) 3 Haftalık Uygulama Saati 0 Haftalık Laboratuar Saati

Detaylı

COĞRAFYA-2 TESTİ. eşittir. B) Gölün alanının ölçek yardımıyla hesaplanabileceğine B) Yerel saati en ileri olan merkez L dir.

COĞRAFYA-2 TESTİ. eşittir. B) Gölün alanının ölçek yardımıyla hesaplanabileceğine B) Yerel saati en ileri olan merkez L dir. 2012 LYS4 / COĞ-2 COĞRAFYA-2 TESTİ 2. M 1. Yukarıdaki Dünya haritasında K, L, M ve N merkezleriyle bu merkezlerden geçen meridyen değerleri verilmiştir. Yukarıda volkanik bir alana ait topoğrafya haritası

Detaylı

İĞİ MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE 2011 YILINDA ANKARA'DA YAŞANAN İĞİ. Erkin ETİKE KMO Hava Kalitesi Takip Merkezi Başkanı. 12 Ocak 2012 - Ankara

İĞİ MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE 2011 YILINDA ANKARA'DA YAŞANAN İĞİ. Erkin ETİKE KMO Hava Kalitesi Takip Merkezi Başkanı. 12 Ocak 2012 - Ankara HAVA KİRLİLİĞİ İĞİ MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE 2011 YILINDA ANKARA'DA YAŞANAN NO VE O KİRLİLİĞİ İĞİ 2 3 Erkin ETİKE KMO Hava Kalitesi Takip Merkezi Başkanı 12 Ocak 2012 - Ankara SUNUM PLANI 1. GİRİŞ İŞ 2. HUKUKİ

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon. www.gislab.ktu.edu.tr

Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon. www.gislab.ktu.edu.tr Planlamada Uygulama Araçları Yrd. Doç. Dr. Volkan YILDIRIM,yvolkan@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon www.gislab.ktu.edu.tr II. Ders_İçerik 6. Planlamada Veri Yönetimi Coğrafi Bilgi

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü Afet Yönetiminde Teknoloji Kullanımı, 12, Bilkent Otel, Ankara 1 CBS Genel Müdürlüğü Amaçlarımız ve Görevlerimiz Amacımız; ihtiyaç

Detaylı

KADIKÖY BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIKÖY BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ KADIKÖY BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ ÇEVRE NEDİR? İçinde bulunduğumuz canlı, cansız tüm varlıkların birbirleri ile ilişkilerini içine alan ortam. Çevrenin doğal yapısını ve bileşiminin bozulmasını,

Detaylı

Soru Sınıf ve Nu: Müfredat 18. 9.sınıf YGS Harita Bilgisi-Arazi Rehberimiz: İzohipsler

Soru Sınıf ve Nu: Müfredat 18. 9.sınıf YGS Harita Bilgisi-Arazi Rehberimiz: İzohipsler 2010 YGS SOS.BİL. TESTİNDEKİ / COĞRAFYA SORULARININ MÜFREDAT AÇISINDAN ANALİZİ Soru Sınıf ve Nu: Müfredat 18. Harita Bilgisi-Arazi Rehberimiz: İzohipsler 19. Hayali Rehberler: Paraleller ve Meridyenler

Detaylı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı ARAZİ BOZULUMU LAND DEGRADATİON Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı LAND DEGRADATİON ( ARAZİ BOZULUMU) SOİL DEGRADATİON (TOPRAK BOZULUMU) DESERTİFİCATİON (ÇÖLLEŞME) Arazi Bozulumu Nedir - Su ve rüzgar

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI'

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI' ' İnsanlar üzerinde olumsuz etki yapan ve hoşa gitmeyen seslere gürültü denir. Özellikle büyük kentlerimizde gürültü yoğunlukları oldukça yüksek seviyede olup Dünya Sağlık Teşkilatınca belirlenen ölçülerin

Detaylı

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında;

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında; İSTANBUL DA ÇEVRE KİRLİLİĞİ İstanbul da Çevre Kirliliği Su, Hava, Toprak ve Gürültü Kirliliği olarak 4 Bölümde ele alınmalıdır. İstanbul da Çevre Kirliliği konusunda İstanbul İl Çevre Müdürlüğü, Büyükşehir

Detaylı

BAĞIMSIZ BİREY SAĞLIKLI TOPLUM STRATEJİK EYLEM PLANI

BAĞIMSIZ BİREY SAĞLIKLI TOPLUM STRATEJİK EYLEM PLANI AKTİF EĞİTİM -SEN Aktif Eğitimciler Sendikası BAĞIMSIZ BİREY SAĞLIKLI TOPLUM STRATEJİK EYLEM PLANI Aktif Eğitim-Sen - 2015 2 AKTİF EĞİTİM-SEN Beştepe Mahallesi 33. Sokak Nu.:13 Yenimahalle/ ANKARA Tel:

Detaylı

TÜRKİYE DEPREM VAKFI TANITIM & DEPREM ZİRVESİ SPONSORLUK DOSYASI

TÜRKİYE DEPREM VAKFI TANITIM & DEPREM ZİRVESİ SPONSORLUK DOSYASI 2014 DEPREM ZİRVESİ TÜRKİYE DEPREM VAKFI TANITIM & DEPREM ZİRVESİ SPONSORLUK DOSYASI www.turkiyedepremvakfi.org.tr tdv@turkiyedepremvakfi.org.tr twitter: twitter.com/tdvakfi facebook: facebook.com/turkiyedepremvakfi

Detaylı

Bursa SYK 2015. Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa. Copyright 2012 BSI. All rights reserved.

Bursa SYK 2015. Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa. Copyright 2012 BSI. All rights reserved. Bursa SYK 2015 Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa Copyright 2012 BSI. All rights reserved. Sunum İçeriği Sürdürülebilirlik Raporlaması Nedir? Sürdürülebilirlik Raporlamasının,

Detaylı

ÇEVRE VE DOĞA KORUMAYLA İLGİLİ ULUSAL VE

ÇEVRE VE DOĞA KORUMAYLA İLGİLİ ULUSAL VE TÜRKİYE NİN TARAF OLDUĞU ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER ÇEVRE VE DOĞA KORUMAYLA İLGİLİ ULUSAL VE ULUSLARARASI ÖRGÜTLER DERS 5 TÜRKİYE NİN TARAF OLDUĞU ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER 1-Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının

Detaylı

http://www.haber18.com

http://www.haber18.com http://www.haber18.com Haberin Ayrıntıları: 5 Haziran Dünya Çevre Günü Karatekin Parkı nda Çankırı Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından düzenlenen programla kutlandı. Programa Valimiz Vahdettin

Detaylı

2008 DE MEDYADA ÇEVRE. Barış Gençer Baykan. Yönetici Özeti

2008 DE MEDYADA ÇEVRE. Barış Gençer Baykan. Yönetici Özeti Araştırma Notu 9/25 12.2.29 28 DE MEDYADA ÇEVRE Barış Gençer Baykan Yönetici Özeti Son yıllarda yazılı ve görsel basının çevre konularına artan bir ilgiyle yaklaştığını gözlemliyoruz. Medya, iklim değişikliğinin

Detaylı

Kentsel Dönüşümde Coğrafi-Kent Bilgi Sistemleri

Kentsel Dönüşümde Coğrafi-Kent Bilgi Sistemleri Kentsel Dönüşümde Coğrafi-Kent Bilgi Sistemleri Prof. Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU İTÜ İnşaat Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü ITU Faculty of Civil Engineering Department of Geomatics Engineering http://web.itu.edu.tr/tahsin

Detaylı

Firmamız mühendislik hizmet sektöründe kurulduğu 1998 yılından bugüne 16 yılı aşkın sürede faaliyette bulunmaktadır.

Firmamız mühendislik hizmet sektöründe kurulduğu 1998 yılından bugüne 16 yılı aşkın sürede faaliyette bulunmaktadır. Firmamız mühendislik hizmet sektöründe kurulduğu 1998 yılından bugüne 16 yılı aşkın sürede faaliyette bulunmaktadır. Tüm altyapı çalışmalarının ilk adımı olan harita mühendislik hizmetlerinin ülke kalkınmasındaki

Detaylı

TÜRKİYE COĞRAFYASI VE JEOPOLİTİĞİ

TÜRKİYE COĞRAFYASI VE JEOPOLİTİĞİ Editör Doç.Dr.Asım Çoban TÜRKİYE COĞRAFYASI VE JEOPOLİTİĞİ Yazarlar Doç.Dr.Asım Çoban Doç.Dr.İbrahim Aydın Doç.Dr.Yüksel Güçlü Yrd.Doç.Dr.Esin Özcan Yrd.Doç.Dr.İsmail Taşlı Editör Doç.Dr.Asım Çoban Türkiye

Detaylı

Doğayla Uyumlu Yaşamın Adresi:

Doğayla Uyumlu Yaşamın Adresi: Özlem İkinci Dr, Bilimsel Programlar Başuzmanı, TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi Doğayla Uyumlu Yaşamın Adresi: Ekolojik Köyler Büyük şehirlerde yaşayan pek çok kişinin hayalidir köy yaşamı. Gürültüden

Detaylı

HİDROJEOLOJİ MÜHENDİSİ

HİDROJEOLOJİ MÜHENDİSİ TANIM İçme, kullanma, sulama, hidrolik ve jeotermal enerji üretimi amacıyla istenilen miktar ve kalitede yüzey ve yeraltı suyunun araştırılması ve suların kirletici etkilerden korunması konularında teknik

Detaylı

TARIM: Ülkemizde farklı iklim özellikleri görülmesi farklı tarım ürünlerinin yetişmesine sebep olmaktadır.

TARIM: Ülkemizde farklı iklim özellikleri görülmesi farklı tarım ürünlerinin yetişmesine sebep olmaktadır. ÜLKEMİZİN KAYNAKLARI VE EKONOMİK FAALİYETLER TARIM: Ülkemizde farklı iklim özellikleri görülmesi farklı tarım ürünlerinin yetişmesine sebep olmaktadır. Buğday Un,Pamuk dokuma, zeytin, ayçiçeği- yağ, şeker

Detaylı

Entegre Acil Durum Yönetimi Sistemine Giriş

Entegre Acil Durum Yönetimi Sistemine Giriş İstanbul Teknik Üniversitesi Geomatik Mühendisliği Bölümü CBS & UA ile Afet Yönetimi Entegre Acil Durum Yönetimi Sistemine Giriş Amaçlar (1) Kriz yönetimi kavramının tartışılması Tehlike, acil durum ve

Detaylı

MADEN MÜHENDİSİ TANIM

MADEN MÜHENDİSİ TANIM TANIM Yeraltında ve yer üstünde bulunan her tür enerji, maden ve doğalgaz yatağının ekonomik bir biçimde işletilmeye elverişli olup olmadığına karar veren, madenlerin işletilmesi için gerekli tesisleri

Detaylı

11. SINIF COĞRAFYA DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

11. SINIF COĞRAFYA DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM Ay Hafta Ders Saati KONULAR KAZANIMLAR 1 3 Biyoçeşitlilik A.11.1. Bitki ve hayvan türlerindeki zenginliğin oluşumunda ve türlerin azalmasında etkili faktörleri birbirleriyle olan ilişkileri çerçevesinde

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması, Sanayileşmenin

Detaylı

İÇİNDEKİLER ANA BÖLÜM I: RADYASYON, RADYOAKTİVİTE,VÜCUDA ETKİLER VE RİSK KAVRAMI...1. Bölüm 1: Radyasyonla İlgili Kısa Açıklamalar...

İÇİNDEKİLER ANA BÖLÜM I: RADYASYON, RADYOAKTİVİTE,VÜCUDA ETKİLER VE RİSK KAVRAMI...1. Bölüm 1: Radyasyonla İlgili Kısa Açıklamalar... İÇİNDEKİLER ANA BÖLÜM I: RADYASYON, RADYOAKTİVİTE,VÜCUDA ETKİLER VE RİSK KAVRAMI...1 Bölüm 1: Radyasyonla İlgili Kısa Açıklamalar...3 Bölüm 2: İyonlaştırıcı Radyasyonlar Vücudumuzu Nasıl Etkiliyor?...7

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1

İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1 İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1 1.1. Dünya da Enerji...1 1.1.1. Dünya Birincil Enerji Arzındaki Gelişmeler ve Senaryolar...1 1.2. Türkiye de Enerji...4 1.2.1. Türkiye Toplam Birincil Enerji

Detaylı

6.1. SU VE TOPRAK YÖNETİMİ İSTATİSTİKLERİ 2. Mevcut Durum

6.1. SU VE TOPRAK YÖNETİMİ İSTATİSTİKLERİ 2. Mevcut Durum 6.1. SU VE TOPRAK YÖNETİMİ İSTATİSTİKLERİ 2. Mevcut Durum Su kalitesi istatistikleri konusunda, halen Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) tarafından 25 havzada nehir ve göl suyu kalitesi izleme çalışmaları

Detaylı

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ BEYKENT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ Değerli Katılımcı, Bu anket, Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Yönetimi Anabilim Dalı İnsan Kaynakları ve Örgütsel Değişim Yüksek Lisans

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

BUCA ANADOLU LİSESİ REHBERLİK SERVİSİ YGS - LYS YAZ TATİLİ ÇALIŞMA PROGRAMI

BUCA ANADOLU LİSESİ REHBERLİK SERVİSİ YGS - LYS YAZ TATİLİ ÇALIŞMA PROGRAMI SABAH BUCA ANADOLU LİSESİ REHBERLİK SERVİSİ YGS - LYS YAZ TATİLİ ÇALIŞMA PROGRAMI ÖĞLE AKŞAM TARİH KONULAR SINIF SINIF KONULAR SINIF 05.06.2016 KUVVET VE HAREKET 11 Mantık 11 Modüler Aritmetik 11 06.06.2016

Detaylı

Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm

Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm Oğuz Gündoğdu ACİL DURUMLAR PANELİ KalDer Bursa Şubesi Çevre ve İş Güvenliği Kalite Uzmanlık Grubu 27 Mayıs 2015 Ülkemizde çağdaş anlamda Afet Yönetimi

Detaylı

RÜZGAR ENERJİSİ. Cihan DÜNDAR. Tel: Faks :

RÜZGAR ENERJİSİ. Cihan DÜNDAR. Tel: Faks : RÜZGAR ENERJİSİ Cihan DÜNDAR Tel: 312 302 26 88 Faks : 312 361 20 40 e-mail :cdundar@meteor.gov.tr Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü A r a ş t ı r m a Ş u b e M ü d ü r l ü ğ ü Enerji Kullanımının

Detaylı

COĞRAFYACI TANIM. Yeryüzünün fiziksel yapısı, iklimi, bitki örtüsü ve nüfus dağılımı ile ülkelerin ekonomik etkinliklerini inceleyen kişidir.

COĞRAFYACI TANIM. Yeryüzünün fiziksel yapısı, iklimi, bitki örtüsü ve nüfus dağılımı ile ülkelerin ekonomik etkinliklerini inceleyen kişidir. TANIM Yeryüzünün fiziksel yapısı, iklimi, bitki örtüsü ve nüfus dağılımı ile ülkelerin ekonomik etkinliklerini inceleyen kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN - Yeryüzü şekillerinin oluşumu,

Detaylı

Resmî Gazete Sayı : 29361

Resmî Gazete Sayı : 29361 20 Mayıs 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29361 TEBLİĞ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: HAVZA YÖNETİM HEYETLERİNİN TEŞEKKÜLÜ, GÖREVLERİ, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü. Enerjinin Önemi? Enerji Sistemleri Mühendisi Kimdir?

Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü. Enerjinin Önemi? Enerji Sistemleri Mühendisi Kimdir? Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü Enerjinin Önemi? Enerji, ekonomik ve sosyal kalkınmanın temel unsurlarından biri olması yanısıra, yaşamın sürdürülebilmesi

Detaylı

ANTROPOLOG TANIM A- GÖREVLER

ANTROPOLOG TANIM A- GÖREVLER TANIM Antropolog, evrenin ve dünyanın oluşumu, yaşamın başlangıcı ve gelişimi, insanın biyolojik evrimi, ırkların doğuşu, insan topluluklarının fiziki yapı, kültür ve davranış özelliklerini ve diğer topluluklarla

Detaylı

BAYINDIRLIK VE ĠSKAN BAKANLIĞI VE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ. Sefer AKKAYA. Genel Müdür Yapı ĠĢleri Genel Müdürlüğü

BAYINDIRLIK VE ĠSKAN BAKANLIĞI VE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ. Sefer AKKAYA. Genel Müdür Yapı ĠĢleri Genel Müdürlüğü BAYINDIRLIK ĠSKAN BAKANLIĞI Sefer AKKAYA Genel Müdür Yapı ĠĢleri Genel Müdürlüğü BAYINDIRLIK ĠSKAN BAKANLIĞI Ülkemizde tüketilen enerjinin yaklaşık %35 i binalarda kullanılmaktadır. Enerji Verimliliği

Detaylı

Sağlıkta Kalite ve Güvenlik Ödülleri

Sağlıkta Kalite ve Güvenlik Ödülleri Sağlıkta Kalite ve Güvenlik Ödülleri Sağlık hizmetlerinde kalite ve güvenlik, çağın getirdiği teknolojik gelişme ve bilgiler ışığında verilen hizmetin istenen sonuçlarını artırma, istenmeyen sonuçlarını

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

5. SINIF FEN BİLİMLERİ YER KABUĞUNUN GİZEMİ TESTİ

5. SINIF FEN BİLİMLERİ YER KABUĞUNUN GİZEMİ TESTİ 1) Aşağıdaki anıtlardan hangisi diğerlerinden farklıdır? A) B) C) D) 2) I Arazide daha önce olmayan, kaynak suların, suya doygun alanların ve su sızıntılarının oluşması. II Bina temelleri altında çatlama,

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI Ali Baran AKGÜN Egemen ÇAKIR Melike ERSOY Özlem PALABIYIK Danışman: Y. Doç. Dr. Esin ERGEN 1 İçerik CBS nedir? CBS nin inşaatta kullanım alanları

Detaylı

Birey ve toplum olarak küresel ısınmaya ve onun istenmeyen sonuçlarını önleyebilmek için ilk adımları bizlerin atması gerekmektedir.

Birey ve toplum olarak küresel ısınmaya ve onun istenmeyen sonuçlarını önleyebilmek için ilk adımları bizlerin atması gerekmektedir. Birey ve toplum olarak küresel ısınmaya ve onun istenmeyen sonuçlarını önleyebilmek için ilk adımları bizlerin atması gerekmektedir. KYOTO ÖZEL EKİ İSMMMO YAŞAM DERGİSİ 11 Bu protokolü imzalayan ülkeler,

Detaylı

COĞRAFĠ BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ ALTYAPISI (KENT BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ) & ĠLLER BANKASI

COĞRAFĠ BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ ALTYAPISI (KENT BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ) & ĠLLER BANKASI COĞRAFĠ BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ ALTYAPISI (KENT BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ) & ĠLLER BANKASI KURULUġ KANUNU ve AMACI Kentleşme Muasır medeniyetlerin üstüne çıkma yerel yönetimlerin desteklenmesi Cumhuriyetin 10. yılında

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA CEVAP 1: (TOPLAM 10 PUAN) 1.1: 165 150 = 15 meridyen fark vardır. (1 puan) 15 x 4 = 60 dakika = 1 saat fark vardır. (1 puan) 12 + 1 = 13 saat 13:00 olur. (1 puan) 1.2:

Detaylı

Yükseköğretim Kurumlarımızın Mühendislik Fakültelerinin Kıymetli Dekanları ve Çok Değerli Hocalarım..

Yükseköğretim Kurumlarımızın Mühendislik Fakültelerinin Kıymetli Dekanları ve Çok Değerli Hocalarım.. Yükseköğretim Kurumlarımızın Mühendislik Fakültelerinin Kıymetli Dekanları ve Çok Değerli Hocalarım.. Sizlerle tekrar bir arada olmaktan mutluluk duyduğumuzu ifade ederek, hoş geldiniz diyor; şahsım ve

Detaylı

D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER

D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER ÖRNEK-3 Yunus YÖNÜGÜL İSTANBUL'DAKİ İÇMESUYU HAVZALARI NIN ÖNEMİ, İÇME SUYU KORUMA HAVZALARI NDA YAŞANAN SORUNLAR, İDARİ YARGIYA İNTİKAL ETMİŞ UYUŞMAZLIKLAR, NEDENLERİ VE ÇÖZÜM

Detaylı

TÜRKİYE ULUSAL KONUMSAL VERİ ALTYAPISI STRATEJİLERİ ÇALIŞTAYI KURUMSAL BİLGİ FORMU. Bölüm 1: Kurum / Kuruluş Bilgileri

TÜRKİYE ULUSAL KONUMSAL VERİ ALTYAPISI STRATEJİLERİ ÇALIŞTAYI KURUMSAL BİLGİ FORMU. Bölüm 1: Kurum / Kuruluş Bilgileri TÜRKİYE ULUSAL KONUMSAL VERİ ALTYAPISI STRATEJİLERİ ÇALIŞTAYI KURUMSAL BİLGİ FORMU Bölüm 1: Kurum / Kuruluş Bilgileri Kurum / Kuruluş Adı Kurum / Kuruluş Adı Kısaltması Kurum / Kuruluş Adresi Semt / İlçe

Detaylı

Kent ve İnsan İlişkisi. Yrd. Doç.Dr. Çiğdem Vatansever 22 Şubat 2013

Kent ve İnsan İlişkisi. Yrd. Doç.Dr. Çiğdem Vatansever 22 Şubat 2013 Kent ve İnsan İlişkisi Yrd. Doç.Dr. Çiğdem Vatansever 22 Şubat 2013 Akış 1. İnsan ve Mekan İlişkisi 2. Kent olarak Çerkezköy 3. Sonuç Çalışma ve mekan Temel konular Isıve aydınlatma Açık ofisler Maliyet

Detaylı

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG)

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG) TANIM Canlı hücre içindeki malzemeleri (DNA, Protein, Enzim vb.), hücre yapısının işlevini ve hücreler arasındaki etkileşimi laboratuvar ortamında inceleyerek ortaya çıkaran kişidir. A- GÖREVLER - Canlıları

Detaylı

İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri

İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri Sadi SÜRENKS RENKÖK İnşaat Müh. ADASO Yönetim Kurulu Üyesi 20 Aralık 2006 İklim Değişikliğinin Nedenleri Fosil Yakıtlar (kömür, petrol, doğal gaz) Enerji Üretimi

Detaylı

Havza Ölçeğinde Sektörel Su Tahsis Planı Uygulaması

Havza Ölçeğinde Sektörel Su Tahsis Planı Uygulaması Havza Ölçeğinde Sektörel Su Tahsis Planı Uygulaması Su Politikaları Derneği Hidropolitik Akademi Su Yönetiminde Değişim Etkinlikleri 6 Şubat 2016 Sunan: Hamza Özgüler Proje Teknik Koordinatörü ALFAR Proje

Detaylı

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2. HAFTA

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2. HAFTA 2. HAFTA 1 ÇEVRE DÜZENİ PLANI : Çevre Düzeni Planları, Bölge Planlarına uygun olarak, yönetsel, mekansal ve işlevsel bütünlük arz eden bir veya birden fazla il sınırlarını kapsayan planlardır. Bu planlar

Detaylı

ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI

ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI Rasim Buluç, Fikret Büyüksoy Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Erzurum Daha önce Bayındırlık ve İskân İl

Detaylı

Bu resmi ne yönden yada nasıl gördüğünüz,nasıl yorumladığınız çok önemli! Çünkü medya artık hayatımızın her alanında ve her an yanı başımızda!

Bu resmi ne yönden yada nasıl gördüğünüz,nasıl yorumladığınız çok önemli! Çünkü medya artık hayatımızın her alanında ve her an yanı başımızda! SUNUMUMUZA HOŞGELDİNİZ Bu resmi ne yönden yada nasıl gördüğünüz,nasıl yorumladığınız çok önemli! Çünkü medya artık hayatımızın her alanında ve her an yanı başımızda! Haber ve bilgi verme amacı başta olmak

Detaylı

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ?

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? Gülçin Özsoy REC Türkiye Proje Uzmanı İklim Platformu Program Yöneticisi 22 Mart 2012, İzmir REC Türkiye REC Kuruluş Sözleşmesi Ekim 2002 de imzalandı; Ocak 2004 te yürürlüğe

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

TARIM VE TARIM DIŞI ALANLARDA KULLANILAN PESTİSİTLERİN İNSAN SAĞLIĞI, ÇEVRE VE BİYOÇEŞİTLİLİĞE ETKİLERİ

TARIM VE TARIM DIŞI ALANLARDA KULLANILAN PESTİSİTLERİN İNSAN SAĞLIĞI, ÇEVRE VE BİYOÇEŞİTLİLİĞE ETKİLERİ TARIM VE TARIM DIŞI ALANLARDA KULLANILAN PESTİSİTLERİN İNSAN SAĞLIĞI, ÇEVRE VE BİYOÇEŞİTLİLİĞE ETKİLERİ Dr. Aydan Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Bitki Sağlığı Araştırmaları

Detaylı

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi (ÇSED) - Ekler Haziran 2014 Ek 2.1: Ulusal Mevzuat URS-EIA-REP-203876 Genel Çevre Kanunu, Sayı: 2872 ÇED Yönetmeliği

Detaylı

JEOMORFOLOG TANIM. Günümüzdeki yer şekillerinden elde edilen verilere dayanarak, geçmişteki yer şekillerinin gelecekteki durumunu açıklayan kişidir.

JEOMORFOLOG TANIM. Günümüzdeki yer şekillerinden elde edilen verilere dayanarak, geçmişteki yer şekillerinin gelecekteki durumunu açıklayan kişidir. TANIM Günümüzdeki yer şekillerinden elde edilen verilere dayanarak, geçmişteki yer şekillerinin gelecekteki durumunu açıklayan kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN Jeomorfologların görevleri

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ALİAĞA SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ALİAĞA SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ALİAĞA SONUÇ RAPORU Tarih: 29 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 55 Katılımcı listesindeki Sayı: 44 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 5 Dağıtılan

Detaylı

EĞ İ Tİ M İ ÇERİ KLERİ

EĞ İ Tİ M İ ÇERİ KLERİ EĞ İ Tİ M İ ÇERİ KLERİ 1 Eğitimlere, Türkiye deki yerel yönetim birimlerinde çalışan tüm yöneticiler ve eğitim konusu ile ilgili personel katılabilir. Yerel Yönetimlerde Yönetici Yetkinliklerinin Artırılması

Detaylı

Dünyanın sağlığı bozuldu; İklim Değişikliği

Dünyanın sağlığı bozuldu; İklim Değişikliği Dünyanın sağlığı bozuldu; İklim Değişikliği Dr. Hüseyin Toros (İTÜ Meteoroloji Mühendisliği) huseyintoros@yahoo.com (İnsan ve Hayat Dergisi Kasım 2011) İklim değişiklikleri, seller ve aşırı sıcaklar gündemden

Detaylı

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi LİSANS YERLEŞTİRME SINAVI-3 COĞRAFYA-1 TESTİ 26 HAZİRAN 2016 PAZAR Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin tamamının veya bir kısmının

Detaylı

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler 1. HAVZA KORUMA PLANI KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN 2. SAĞLANMASI 3. ATIK SU ve ALTYAPI YÖNETİMİ 3.1. Göl Yeşil Kuşaklama Alanındaki Yerleşimler Koruma Planı'nda önerilen koşullarda önlemlerin

Detaylı

EĞİTİM, ÖĞRETİM VE KAMUOYUNUN BİLİNÇLENDİRİLMESİ BÖLÜMÜ

EĞİTİM, ÖĞRETİM VE KAMUOYUNUN BİLİNÇLENDİRİLMESİ BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM EĞİTİM, ÖĞRETİM VE KAMUOYUNUN BİLİNÇLENDİRİLMESİ BÖLÜMÜ Tuğba Doğan Araştırmacı 19 Kasım 2014 Ankara Sunum Planı İklim Değişikliği

Detaylı

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyonu Planlaması İÇERİK Tanımlar (Havza, Yönetim ve Rehabilitasyon)

Detaylı

CBS de Kocaeli Modeli. Yusuf Ziya DEMİRCİ Harita Y. Mühendisi

CBS de Kocaeli Modeli. Yusuf Ziya DEMİRCİ Harita Y. Mühendisi CBS de Kocaeli Modeli Yusuf Ziya DEMİRCİ Harita Y. Mühendisi Kocaeli 12 ilçesi bulunan Kocaeli 1.6 milyon nüfusa sahiptir. Ülkemizin en büyük sanayi kuruluşları Kocaeli nde bulunmaktadır. Kişi başına düşen

Detaylı