GAZĠOSMANPAġA ÜNĠVERSĠTESĠ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GAZĠOSMANPAġA ÜNĠVERSĠTESĠ"

Transkript

1 GAZĠOSMANPAġA ÜNĠVERSĠTESĠ Bilimsel AraĢtırma Projeleri Komisyonu Sonuç Raporu Proje No: 2011/04 ASENKRON MOTORLARDA AKIM VE TĠTREġĠM VERĠSĠNE DAYALI KESTĠRĠMCĠ BAKIM Proje Yöneticisi Yrd. Doç. Dr. Mehmet AKAR Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Mekatronik Mühendisliği Bölümü AraĢtırmacı Öğr. Gör. Dr. Zafer DOĞAN Tokat Meslek Yüksek Okulu Elektrik Programı Kasım/2012

2 I ĠÇĠNDEKĠLER İÇİNDEKİLER... I ŞEKİLLER LİSTESİ... II TABLOLAR LİSTESİ... III ÖNSÖZ... IV ÖZET... V ABSTRACT... VI 1.GİRİŞ ASENKRON MOTORLAR VE ARIZALARI Mekaniksel Arızalar Rulman arızası Hava aralığı eksenel kaçıklığı arızası Elektriksel Arızalar Stator ile ilgili arızalar Rotor ile ilgili arızalar ASENKRON MOTOR ARIZA TESPİT METOTLARI Titreşim izleme Motor akımlarının izlenmesi Hava aralığı momenti izleme MATERYAL VE METOD Veri Toplama Deney düzeneği Arıza durumlarının oluşturulması Statik eksenden kaçıklık arıza durumlarının oluşturulması Rotor çubuk kırığı arızalarının oluşturulması Rulman arızalarının oluşturulması SONUÇLAR KAYNAKLAR... 29

3 II ġekġller LĠSTESĠ ġekiller Sayfa Şekil 1. Elektrik motor arızaları... 4 Şekil 2. Asenkron motor kesiti... 9 Şekil 3. Eksenden kaçıklık tipleri Şekil 4. Sağlam stator ve sargıları Şekil 5. Değişik rotor yapıları Şekil 6. Rotor çubuğu kırığı ve kısa devre halkası hatası Şekil 7. Değişik sayıda rotor çubuğu kırığı hatasından dolayı oluşan yanband frekansları 16 Şekil 8. Deney düzeneği Şekil 9. Deneysel çalışmalarda kullanılan motorlar Şekil 10 Veri toplama işlemleri için oluşturulmuş program Şekil 11. Statik EK nin oluşturmasında kullanılan rulman şekilleri Şekil 12. ASM rotorunda oluşturulmuş RÇK arızası Şekil 13. Arızalı rulman resimleri... 27

4 III TABLOLAR LĠSTESĠ Tablolar Sayfa Tablo 1 Asenkron motor arızalarının dağılımı... 4 Tablo 2. ASM parametreleri Tablo 3. Fuko freni çalışma değerleri... 24

5 IV ÖNSÖZ Gaziosmanpaşa Üniversitesi Bilimsel Araştırma Komisyonunca desteklenen bu çalışma (proje no: 2011/04) bir alt yapı projesi olup, sağlanan destek ile Üniversitemiz Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Mekatronik Mühendisliği Bölümünde Elektrik Motorları ve Güç Elektroniği laboratuarına Asenkron Motorlarda Akım Ve Titreşim Verisine Dayalı Kestirimci Bakım düzeneği kurulmuştur. Oluşturulan deney düzenekleri Mekatronik Mühendisliği lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencilerince Elektrik Motorları arıza teşhisi çalışmalarında kullanılacaktır. Ayrıca öğrenciler geliştirecekleri projelerde mevcut makine teçhizatı kullanarak yeni araştırmalar yapabileceklerdir. Bölümümüze kalıcı ve işlevsel bir laboratuarın oluşması için destek veren GOÜ-BAP komisyon başkanı ve üyelerine, işlemlerin yürütülmesinde desteklerini gördüğüm BAP personeline teşekkürlerimi bildirmek istiyorum. Yrd. Doç. Dr. Mehmet AKAR Kasım, 2012

6 V ÖZET Asenkron Motorlarda Akım ve TitreĢim Verisine Dayalı Kestirimci Bakım Günümüz dünyasında, sincap kafesli asenkron motorlar, en popüler elektrik makinelerinden birisidir. Bu motorlar, sağlam yapıları ve yüksek verimlerinden dolayı tercih edilirler. Bu motorlar, sağlam yapıda olmalarına rağmen, zaman zaman arızalanırlar. Bu motorların arızalanmaları işletme maliyetlerini arttırır ve zaman kaybına yol açar. Bu yüzden, elektrik motorları için durum izleme sistemleri ve arıza tespit yöntemleri son derece gereklidir. Asenkron motorlarda arıza tespitine yönelik birçok bilimsel çalışma yapılmıştır. Motor akımları sinyal izleme analizi kullanılarak ve zaman-frekans boyutunda analizler yapılarak arızaların tespiti mümkün olmaktadır. Sunulan bu çalışmada asenkron motorda arıza tespiti için bir düzenek kurulmuştur. Anahtar Kelimeler Elektrik motorları, durum izleme *Bu alt yapı projesi (Proje No: 2011/04) GaziosmanpaĢa Üniversitesi Bilimsel AraĢtırma Komisyonu BaĢkanlığınca desteklenmiģtir.

7 VI ABSTRACT The Predictive Maintenance in Asynchronous Motors based on Current and Vibration Data In today s world, squirrel-cage asynchronous motors are one of the most popular electric machines. These motors are preferred due to robust structure and high efficiency. Even though they have robust structure, they may break down from time to time. Their faults increase operational cost and cause time loses. Therefore, condition monitoring systems and fault detection methods are extremely essential for electric motors. Many scientific studies about fault detection at asynchronous motors were done. Fault detection is possible by using Motor Current Signal Analysis (MCSA) and by making analysis at time-frequency dimension. In this presented study; an experimental test rig was implemented for fault diagnosis in asynchronous motors. Keywords Electric motors, condition monitoring

8 1 1.GĠRĠġ Elektrik motorları, günlük hayatımızda üretim sistemleri, inşaat sistemleri vb. gibi endüstriyel alanlardan, evsel donanımlara kadar birçok yerde kullanılmaktadır. Birçok ülkede gelişmişliğe paralel olarak elektrik tüketimi artmakta, bu tüketimin en çoğu da elektrik motorlarında harcanmaktadır (Boldea ve Nasar, 2002). Örneğin, ABD de üretilen elektriğin %59 u elektrik motorları tarafından tüketilmektedir. Motorların bu tüketiminin evlerdeki payı %37, inşaat alanlarındaki payı % 43 ve sanayisel alanlarda payı %78 dir. Tüm elektrik motorlarının en önemlilerinin başında Asenkron motor (ASM) gelmektedir (Thomson ve ark., 1999). Elektrik enerjisinin tüketildiği birçok çok alanda bu motorlar kullanılmaktadır. Günümüzde yaklaşık tüm ülkelerde üretilen elektiğin %40 50 arasında bir miktarını, üç fazlı ASM ler tüketmektedir. ASM ler sanayinin en önemli tahrik elemanlarındandır. Bu mortorların tercih edilme nedenleri; dayanıklı, ucuz, sadelik yönüyle güvenilir ve özellikle bakımlarının kolay olmalarıdır (Gaeid ve Mohammed, 2010) ASM ler yaygın kullanım alanlarının içerisinde, ağır işletme koşulları altında çalışırken birçok etkiye maruz kalmaktadırlar. Aşırı yüklenmeler, ani yük değişimleri, sık sık yapılan dur-kalklar, dış ortamdan kaynaklanan ısısal, manyetiksel vb etkiler ve bozucu çevresel özellikler olan toz, nem vb etkiler bu motorların çalışma koşullarında karşı karşıya kaldıkları olumsuz etkilerdir. Bu koşullar altında çalışan ASM lerde ısısal, elektriksel, mekaniksel ve çevresel zorlamalar motorda çeşitli arızaların oluşmasına neden olur (Kumar ve ark., 2010). ASM lerde arıza teşhisi ile fazla zaman kaybı olmadan arızanın yeri ve nedeni hakkında bilgi alınır ve periyodik bakımlar azaltılabilir. Motor durumlarının izlenmesi, yakın zamanda oluşabilecek arızalar hakkında bilgi sahibi olunması, mevcut bakım ihtiyaçlarının açığa çıkarılması, gelecekte yapılması gereken bakım ihtiyaçları hakkında ön bilgi ve bakım süresi kısaltılması gibi çok önemli faydaları vardır. Ayrıca, durum izleme sayesinde elde edilen verilerin kullanılması ile aniden ve plansız olarak meydana gelebilecek kesintiler önlenebilmektedir.

9 2 Tüm bu açılardan motorların çalıştıkları sistemlerin üretim sürekliliğinin ve dolayısıyla maliyet kayıplarının önlenebilmesi için sürekli durumlarının izlenmesi ve bu yolla elde edilecek bilgiler ile kestirimci bakım önlemlerinin alınması zorunludur. ASM lerde arıza teşhisi için birçok sinyal izlenmektedir. Bu çalışmada motor akım, hız, mil torku ve titreşim verisi kullanılmıştır.. Bu amaç doğrultusunda Mekatronik Mühendisliği Elektrik Motorları ve Güç Elektroniği Laboratuarında mevcut olan ASM sürücü ve kontrol ünitesinde ölçümler yapılarak hataya ait öznitelik vektörleri çıkarılmıştır. Oluşturulan düzenekte aynı karakteristikte 6 adet ASM, motor kontrol cihazı, motoru yüklemek için bir dinamometre ve kontrol ünitesi, motor akım ve torkunu ölçmek için akım - tork sensörü bulunmaktadır. Motor üzerinden 3 eksen titreşim verisini almak için 3 adet yüksek frekans cevabına sahip ivmeölçer, titreşim ölçümleri ve elektriksel sinyalleri toplamak için veri toplama kartı, gerekli bağlantı kablolarına ihtiyaç kullanılmıştır. ASM lerde arızalar suni olarak oluşturulmuş ve değişik yük şartlarında veriler toplanmıştır. Toplanan veriler sağlam motordan alınan veriler ile karşılaştırılarak arızaya ait kestirimler yapılmıştır.

10 3 2. ASENKRON MOTORLAR VE ARIZALARI Elektrik motorları sanayinin en önemli tahrik elemanlarından biridir ve çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. Bu elemanların arızalanmaları hem üretim gücünü düşürür hem de bakım ve maliyet masraflarını artırır (Akar, 2009a). Üreticiler ve kullanıcılar ilk zamanlarda motorlarını korumanın yolunun aşırı akım ve gerilimden korumak olduğunu sanırlardı (Nandi ve ark.,2005). Bu amaçla uzun yıllar boyunca zamanlayıcı, kontaktör, akım ve gerilim röleleri gibi klasik yöntemlerle motorlarını korumaya çalışmışlardır (Bayındır ve ark., 2008). Ancak ilerleyen yıllarda hataların oldukça çeşitli olduğu görülmüştür. Elektrik motorlarının izlenmesi ve hata teşhisi son yıllarda üreticilerin ve kullanıcıların önemli çalışma alanlarının başında gelmektedir. Bunun sebebi ise (Nandi ve ark.,2005); Motorların çeşitli parçalarının arızalanması, Motor tamiratlarının pahalı olmamasına karşın üretimi aksattığı için maliyetin artmasıdır. Motor durumlarının izlenmesinin faydaları; Olabilecek arızalar hakkında önceden bilgi sahibi olunur, Mevcut bakım ihtiyaçlarını açığa çıkarır, Gelecekte hangi parça üzerinde ne zaman bakım yapılması gerektiği anlaşılır, Bakım esnasında minimum kesinti sağlanır. Hata teşhisinin faydaları ise; Teknik elemanlara fazla zaman kaybettirmeden hatanın neden kaynaklandığını ve nerede olduğu bilgisi aktarılır, Belirli aralıklarla yapılan genel tamiratlar hata teşhisi sayesinde ortadan kalkarak zaman kaybına engel olunur, şeklinde sıralanabilir. Hata teşhisinde en çok bilinen yöntem olan motor akım sinyallerinin analizinin yanında hız, tork, gürültü ve titreşim gibi diğer sinyal analizleri de geliştirilmiştir. Hata teşhisinde kullanılan insan tecrübesi zamanla yerini bulanık mantık, yapay sinir ağları ve genetik algoritmalar gibi insan gibi karar verme yetisine sahip uzman sistemlere bırakmıştır (Vas,1993). Elektrik motorlarındaki arızaların kaynağına bakıldığında 4 ana unsurun ön

11 4 plana çıktığı görülmektedir. Bu arızaların uluslararası ölçütlere göre dağılımı Tablo 1.1 de görülmektedir (Yeh ve ark.,2007). Tablo 1 Asenkron motor arızalarının dağılımı IEEE-IAS (%) (Electrical Safety Workshop) 1985 [3] IEEE-IAS (%) Electrical Safety Workshop 1985 [3] EPRI (%) Electric Power Research Institute1985 Arızalı Motor Sayısı Rulmanla İlgili Arızalar Stator İlgili Arızalar Rotorla İlgili Arızalar Diğer Arızalar [2] Elektrik motorlarına ait arızalar Şekil 1 deki gibi sınıflandırılabilir. Motor Arızaları Elektriksel Arızalar Mekaniksel Arızalar Stator Arızaları Rotor, Endüvi Arızaları Rulman Arızası Eksenden Kaçıklık Sargı Arızaları Sürücü Arızaları Rotor çubuğu, mıknatıs kırığı Kısadevre halkası kırığı Fırça, Kollektör arızaları Şekil 1. Elektrik motor arızaları Şekil 1 deki arızalara sebep olan faktörler; Stator faz sargılarının kendi aralarında ve/veya tek başına oluşturdukları açık devre ve/veya kısa devre arızaları,

12 5 Stator sargılarının olağan dışı bağlanması, Rotor çubuklarının kırılması, çatlaması veya rulmanlardaki çatlaklar, Statik ve/veya dinamik hava aralığı düzensizliği, Stator sargılarında ve nüvesinde sürtünmeden dolayı ciddi sorunlara yol açan rotor eğriliği, Rotor alan sargılarının kısa devre olması, Rulman ve dişli kutusu hatalarıdır. Bu arızaların elektrik motorları veya çevresindeki elemanlara etkileri; Hat akımlarında ve gerilimlerde balanssızlık, Tork salınımlarında artış, Ortalama torkda azalma, Kayıpların artması ve buna bağlı olarak verimin düşmesi, Aşırı ısınma olarak sayılabilir. Bahsedilen bu arızaların teşhisi için şu ana kadar birçok yöntem kullanılmıştır.bunlar şu şekilde sıralanabilir (Nandi ve ark., 2005); Elektromanyetik alanın izlenerek motor sargılarının motor mili boyunca olan akı dağılımı, Sıcaklık ölçümü, Kızılötesi tanıma, Radyo frekans yayılımının izlenmesi, Gürültü ve titreşimin izlenmesi, Kimyasal analiz, Akustik ses ölçümü, Motor akım sinyalleri analizi, Model, yapay zekâ ve yapay sinir ağları tabanlı tekniklerdir.

13 Mekaniksel Arızalar Rulman arızası Rulmanlar dönen elemanları içeren makinalarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Rulmanlarda imalat sırasında yüzeylerde üretim hataları, yanlış montaj ve işletme sırasında değişik sebeplerden kaynaklanan hatalar oluşabilir. Bu hataların tehlikeli bir boyuta ulaşmadan tespit edilmesi ve tedbir alınması gerekir. Rulman hasarlarında 4 aşama vardır. Bunlar (Arslan ve ark., 2005); 1. Aşama: Arızanın ilk aşamasında spektrum grafiğinde arıza frekansına ait harmonikler meydana gelir. İlk belirtiler genellikle 20 khz- 60 khz gibi ultrasonik frekanslarda ortaya çıkar. 2. Aşama: Arıza büyüdükçe oluşan harmoniklerin sayısı da artar, titreşim frekansları mil hızı ile modülasyona uğraması sonucu yan bantlar oluşur. Yanbantların genliği esas frekansın (besleme frekansı) genliğini geçerse hasarın önemli olduğu anlaşılmalıdır. 3. Aşama: Spektrum grafiğinde hasar titreşim frekansı harmonikleri ve yan bantlarına ek olarak temel hasar frekansı da oluşur. Özellikle yan bant oluşumları rulman hasar frekanslarına eşlik ettiği zaman hasar gözle görülür seviyeye gelmiş demektir. Bu aşamada rulman değiştirilmelidir. 4. Aşama: Rulman bozulmaya devam ettiği için rulman elemanlarının bozulmasını hızlandıran iç boşluklar artmaya başlar. Bu boşlukların rulman elemanları arasındaki çarpmaları artırır bu çarpmalar sonucu meydana gelen titreşimin spektrum grafiğinde geniş bant seviyesinde gürültü oluşur. Mil devir frekansı ve harmonikleri yükselir. Rulman hasar frekansları artık dağınık ve geniş bant gürültü frekansları biçimini alır. Makineleri çalışmalarını engellemeden takip ederek durumlarını yakından izleme olanağı sağlayan yöntemler, lüzumsuz durdurmaları ortadan kaldıracağı gibi, gereksiz parça değiştirmelerini de önlemektedir. Arıza çıkacak nokta önceden algılanabildiğinden, geleceğe yönelik bir bakım onarım programı oluşturulabileceği gibi, ani duruşlara neden olan, doğabilecek arızalar da ortadan kaldırılabilmektedir.

14 7 Birçok araştırmacı yıllardan beri bu konuyu değişik açılardan ele almışlardır. Rulman dinamiğinin ve titreşimlerinin modellenmesi, sinyal analiz tekniklerinin kullanımı, verilerin değişik metotlarla değerlendirilmesi bu konudaki çalışmaların içeriğini oluşturmaktadır. Deneysel çalışma yapmak isteyen her araştırmacı veya imalatçı kendi deney düzeneğini kurmuş, mil ve rulman titreşimlerini incelemek için kendi metodunu kullanmıştır. Bu nedenle bir araştırmacı için kabul edilebilir olan bir metot diğeri için gereksiz olabilir. Bu durum uygulanabilecek deney metotlarının sayısını artırmıştır (Arslan ve ark., 2006). Standart test metotları, bilyalı rulmanların imalatında ve kullanıcı tarafından kullanılmasında yaralanılabilecek çok az bilgi verir. Fakat elde edilen sonuçlar üretim kalitesinin korunması veya sökülmüş rulmanların tekrar kullanılabilirliğinin kontrolü için faydalı bir göstergedir (Arslan ve ark., 2006). Hemmings ve Smith (1976), Gusstafssonvd ve Tallian (1963), Cena ve Hobbs (1972), Braun ve Datner (1979),Igarashi ve Hamada (1982) gibi araştırmacılar birbirine benzer deney düzenekleri kullanmışlardır. Araştırmacılar rulman yüzeylerinde oluşan arızaları modelleyerek arıza titreşim sinyallerini izlemiş ve deneysel çalışma ile karşılaştırmışlardır. Walford ve Stone (1980) çeşitli yük ve hızlardaki mil merkezinin yatak yuvasına göre bağıl yer değiştirmesini ölçmek için bir deney düzeneği kullanmışlardır. Williams ve ark.,(2001) rulman ömrünü belirlemek için bir test düzeneği kullanmışlar ve bu test düzeneği yardımıyla sabit ve değişken devirlerde, kusursuz rulmanları hasar oluşuncaya kadar teste tabi tutarak, rulmanların hasarlı ve hasarsız durumları için titreşimlerini kaydetmişlerdir (Arslan ve ark., 2006). Alfredson ve ark. (1985a,b) bilyalı rulmanlardaki hasarları belirlemek için bir rulman test düzeneği kullanarak ölçtükleri titreşim sinyallerini zaman ve frekans boyutu metotlarını kullanarak değerlendirmişlerdir. Zhang ve ark., (2000) tek bir bölgesel yüzey kusuru olan rulmanlardan deneysel olarak elde ettikleri verilerle, erken kusur teşhisi yapabilen ve kusur derinliğini tespit edebilen yeni bir gürültü kesici kapasitesi yüksek sinyal işleme metodu geliştirmişlerdir. Ocak ve Loparo (2004) indüksiyon motorundan alınan titreşim verilerini kullanarak motor çalışma hızını ve rulman kusur frekanslarını tahmin edebilen bir algoritma geliştirmişlerdir. Bu algoritmanın geçerliliğini araştırmak üzere, motor rulmanı iç ve dış

15 8 bileziğinde elektriksel ark makinesiyle yapay olarak kusurlar oluşturmuşlar ve titreşim verilerini bu sistem üzerinden toplamışlardır. Tandon ve Choudhury (1999) spark erozyon metodunu kullanarak rulman iç bileziği ve makaralarda kusurlar oluşturmuş, farklı boyuttaki kusurlu ve kusursuz rulmanların akustik emisyonunu ölçmüşlerdir. Küçük kusur boyutları için akustik emisyon sinyalinin voltaj seviyesini aşan genlik sayısının rulman testlerinde makara ve iç bilezikte kusur taraması için çok iyi bir parametre olduğunu bulmuşlardır. Bazı araştırmacılar ise çalışan bir sistem üzerinden veri toplayarak bu verileri işleme ve analiz etme yoluna gitmişlerdir. Al Kazaz ve Singh (2003) indüksiyon makinesindeki titreşimleri deneysel olarak incelemişler ve eşzamanlı makine sağlamlık izlemesi ve hata tespiti için gerekli detaylı bilgiye ulaşmak amacıyla, sistemden elde ettikleri sinyalleri zaman boyutunda sayısal işaret işlemci kullanarak korelasyon ve konvelasyon işlemine tabi tutmuşlardır. Araştırmacılar ayrıca sinyalleri Fourier dönüşümü kullanarak frekans boyutuna taşımış ve genlik değişimlerini incelemişlerdir. Ericsson ve ark., (2005) dönen makinalarda rulmanlarda oluşan yerel kusurların otomatik olarak taranması için dalgacık tabanlı birkaç farklı titreşim analiz tekniğinin performansını karşılaştırmışlardır. Aktürk ve Uneeb (1997) bir elektrik santralinde gerçekleştirdikleri uygulama çerçevesinde tespit edilen bir dengesizlik probleminin kestirimci bakım metotlarından titreşim gözlemleme ile belirlenmesi evrelerini göstermişlerdir. Al-Najjar (2000) iki farklı kâğıt fabrikasında uygulanan kestirimci bakım programı kapsamında rulman hasarlarının belirlenmesi, oluşma sebepleri, rulmanların kullanılabilir ömürlerinden yeterince faydalanılması için alınması gereken tedbirleri ve etkili bir bakım için gereken stratejileri ele almıştır. Orhan ve ark., (2006) gerçek operasyon şartlarında çalışan bir makine üzerinden periyodik olarak titreşim ölçümü ve analizi yaparak hatanın oluşumunun erken tespitini çalışmışlar, buldukları sonuçlardan titreşim analizinin rulman hasarlarını belirlemede kestirimci bakım tekniği olarak fabrikalarda etkin bir şekilde kullanılabileceğini göstermişlerdir. Rulman

16 9 arızasının tespiti maliyetleri düşürme açısından oldukça önemlidir. Örneğin 100 HP lik bir motorun maliyeti yaklaşık olarak 7500 $ iken rulman maliyeti 250 $ civarındadır. Şekil 2 de sincap kafesli asenkron motorun kesiti verilmiştir. Şekilde rulmanların yerleri açıkca görülmektedir. Şekil 2. Asenkron motor kesiti Titreşim sensörlerinden alınan bilgileri işleyerek rulman arızası tespitine yönelik farklı yöntemler vardır. Bunlardan en sık kullanılanları zaman boyutunda analiz, frekans boyutunda analiz, zaman-frekans boyunda analiz, yüksek dereceden spektrum analizi, yapay sinir ağları ve model tabanlı yaklaşımlardır.

17 Hava aralığı eksenel kaçıklığı arızası Eksenden kaçıklık hatası; stator ve rotor arasındaki eşit olmayan hava boşluğu sonucu oluşan bir durumdur (Vas, 1993). Üreticiler tarafından müsaade edilebilir eksenden kaçıklık oranı %5 10 arasındadır. Ancak üreticiler motorlarda oluşan titreşim ve gürültü seviyesini en azda tutmak için eksenden kaçıklık miktarını olabildiğince düşürmeye çalışırlar. Eksenden kaçıklığın miktarı artıkça bunun sonucu olarak da rotorun stator sargılarına veya karkasına sürtme durumu ortaya çıkabilir. Eksenden kaçıklığa sebep olan başlıca etkenler şunlardır; Motor milinin eğilmesi, Motor kaplinlerinin doğru olarak pozisyonlanamaması, Rulman aşınmalarıdır. Statik ve dinamik olmak üzere 2 çeşit eksenden kaçıklık arızası vardır. Şekil 3. Eksenden kaçıklık tipleri a-) Normal b-) C1=Rotor merkezi C2= Stator merkezi Statik eksenden kaçıklık: Rotor ekseninin merkezi (C1) aynı zamanda dönüş ekseninin de merkezi ise bu durum statik eksenden kaçıklık arızasıdır. Bu durumda, rotorun her iki yatağında titreşim ve faz açısı değerleri birbirine yakın olacaktır. Bu durum Şekil 3 b de görülmektedir. Statik kaçıklığa stator nüvesinin ovalliği veya rotor konumunun yanlış konumlandırılması sebep olabilmektedir (Nandi ve ark., 2005).

18 11 Dinamik eksenden kaçıklık: Bu arıza çeşidinde stator merkezinin dönüş merkeziyle aynı olması durumudur. Rotor ekseni ile dönüş ekseni çakışık değildirler ve rotor ile birlikte dönen bir hava boşluğu mevcuttur. Bu olaya rotor milinin eğikliği, rulman aşınması, mekaniki rezonans vb. gibi etkenler sebep olabilmektedir (Nandi ve ark., 2005). Gerçekte hem statik hem de dinamik eksenden kaçıklık arızaları tek başlarına değil birlikte olmaktadır. Oluşan bu karışık eksenden kaçıklık; stator ve rotor arasındaki hava boşluğunda meydana gelen akı dağılımını değiştirmektedir. İndüklenen akımın dalga şeklinde bunlar kendini harmonikler olarak göstermektedir. Vas (1993) yapmış olduğu çalışmalarda motor da meydana gelen bu arızaların motor akım işaretlerinin izlenerek tespit edilebileceğini iddia etmiştir. Cameron ve ark., (1986) ise çalışmalarında statik eksenden kaçıklık arızasının rotor yarıklarının meydana getirdiği titreşimlerin değişimiyle, dinamik eksenden kaçıklık arızasının ise akım ve titreşim sinyallerinde meydana gelen frekans birleşenlerinin kendine özgü görünümüyle tespit edilebileceğini göstermiştir. Yine bu araştırmacı çalışmasında asimetriklikten doğan frekansın Eşitlik 1.6 da görüldüğü gibi hesaplanabileceğini ortaya koymuştur. f ecc s f s ( kq2 d n d d (1 s) ) n p f, Q2, n 0, n 1,2,3..., s, p, k, n w w (1.1), sırasıyla besleme frekansı, rotor çubuğu sayısı, satik ve dinamik eksenden kaçıklık derecesini, kayma, çift kutup sayısını, sabit sayıyı ve motoru besleyen güç kaynağından oluşan stator zaman harmoniğinin derecesini( 1, 2, 3,vb ) temsil eder. Obaid ve Habetler (2003), Dorrell (1993), Nandi ve Toliyat (2005) ise statik ve dinamik eksenden kaçıklığın akımda yan bantlar oluşturduğunu ve bu yan bant frekanslarının akım spektrumunda Eşitlik 1.2 ve 1.3 ile hesaplanabileceğini göstermişlerdir. f ecc i (1 s) fs 1 k p, (1.2)

19 12 Sinüsoidal kaynaktan beslenen bu harmoniklerin etkileşimi sonucu ise güç ve tork spektrumunda yeni harmonikler oluşturur. Bunun frekansı ise Eşitlik 1.3 ile hesaplanır. f ecc, p f s (1 s) k p (1.3) Eksenden kaçıklık arızasının tespitinde kullanılan akım sinyallerinin izlenmesi tabanlı yöntemlerden biri ise Cardossa ve Saraiva (1993) tarafından detaylı olarak çalışılan Park vektörü yöntemidir. Bu yöntemde sağlam makine için oluşturulan vektörün çembere yakın bir görüntüsü vardır. Ancak makinada arıza belirmeye başlamasıyla bu vektörün şekli arızanın derecesine bağlı olarak kutuplardan basılarak bozulmuş bir şekil görüntüsünü alır (Nandi ve ark., 2005). Akar ve Çankaya (2009b) yapmış oldukları deneysel çalışma ile SMSM de eksenden kaçıklık arızasını incelemişlerdir. Araştırmacılar eksenden kaçıklık arızasının akım ve gerilim spektrumu üzerine olan etkisini spektrum, akım-yüzey ve gerilim yüzey grafiklerinde ortaya koymuşlardır. Arızanın spektrum grafiklerinde rotor frekansının katları şeklinde yanbandlar oluşturduğunu göstermişlerdir. Akar ve ark. (2010) yapmış oldukları bir diğer çalışmada ise SMSM' de eksenden kaçıklık arızasının motor akım ve tork sinyali üzerine olan etkisini incelemişlerdir. Araştırmacılar Kohorens yöntemi olarak bilinen yöntemi akım ve tork sinyalleri üzerine uygulamışlar ve arızalı duruma ait özellikler açığa çıkarmışlardır Elektriksel Arızalar Stator ile ilgili arızalar Stator; elektrik motorlarının sargılarının yerleştirildiği, yaklaşık 0,35 mm kalınlığındaki birer yüzleri silisyumlu paket saçların preslenerek meydana getirildiği ve üzerinde oluklar bulunan hareket etmeyen kısımdır. Üç fazlı sağlam bir asenkron motora ait stator yapısı Şekil 4 de görülmektedir.

20 13 Şekil 4. Sağlam stator ve sargıları Yapılan birçok çalışmada motor stator hatalarına termal, elektriksel ve çevresel olmak üzere birçok etkinin sebep olduğu görülmüştür. En çok görülen stator sargı hataları şunlardır: Tek Faz Sargı Hatası, Faz-Faz Kısa Devre Hatası, Sarım-Sarım Kısa Devre Hatası, Faz-Toprak Kısa Devre Hatası Rotor ile ilgili arızalar Rotor elektrik makinelerinin dönen kısımlarıdır. Elektrik makinesinin yapısına bağlı olarak rotor yapısı da değişmektedir. Endüstride en sık kullanılan ASM lerde genellikle kısa devreli rotor (sincap kafesli rotor) ve sargılı rotor (bilezikli rotor) olmak üzere 2 çeşit rotor kullanılmaktadır. Yine endüstride özellikle servo kontrol işlemlerinde kullanılan sabit mıknatıslı motorlarda ise rotorda kalıcı tip mıknatıslar kullanılmaktadır. Sincap kafesli rotorlarda; kalıpla preste kesilmiş olan silisyumlu demir saçlar paket edildikten sonra, rotor kanalları içine alüminyum eritilerek pres dökümle kısa devre kafes sargıları meydana getirilir. Rotorun 2 tarafına rotor çubuklarını kısa devre eden halkalarda, alüminyum döküm yapılırken küçük kanatçıklar meydana getirilir. Sargılı rotorda ise; rotor

21 14 üzerindeki oluklara 3 fazlı alternatif akım sargısı yerleştirilir faz farklı olan 3 fazlı sargılar yıldız veya üçgen bağlandıktan sonra çıkarılan üç uç rotor miline yalıtılarak yerleştirilen 3 bileziğe bağlanır. Sabit mıknatıslı rotorda ise rotor üzerindeki sargı veya kısa devre çubukları yerine sabit mıknatıslar kullanılmaktadır. Mıknatısların rotorun yüzeyine veya iç kısmına yerleştirilmesine göre rotorlar faklı isimlendirilirler. Şekil.5 de 3 değişik tip rotor yapısı görülmektedir. Şekil 5. Değişik rotor yapıları a-) Sincap kafesli b- ) Bilezikli c) Sabit mıknatıslı Statora göre rotor yapıları yıllar boyunca çok az değişime uğramıştır. Sonuç olarak rotor hataları indüksiyon makinelerinin toplam hatalarının %5 ile %10 u civarındadır (Kliman ve ark., 1996). Endüstride kullanılan motorlarda sincap kafesli rotor yapısı daha fazla tercih edilmektedir. Zamanla bu rotorlarda çubuk kırılması veya kısa devre halkalarında arızalar meydana gelmektedir. Laboratuar çalışmaları için oluşturulan düzenekte rotor çubuğu kırığı hatası ve kısa devre halkası hatası Şekil.6 da görülmektedir.

22 15 Şekil 6. Rotor çubuğu kırığı ve kısa devre halkası hatası Rotorda meydana gelen bu arızaların birkaç sebebi vardır. Bunlar: Termal olarak aşırı yüklenmeden dolayı oluşan kayıplar ve çubuklardaki gözenekler, Düzensiz manyetik çekimlerden dolayı oluşan gürültü, titreşim, Üretici hatasından dolayı oluşan hatalar, Motor milindeki yükün oluşturduğu tork, merkezkaç ve dairesel dönmeden dolayı oluşan hatalar, Nem, kimyasal, kir gibi çevresel şartlardan dolayı oluşan arızalar şeklinde sınıflandırılabilir. Rotorda oluşan bu hataların teşhisi için birçok bilimsel çalışma yapılmıştır. Kliman ve ark., (1996), Thomson ve Stewart (1988), Flippetti ve ark., (1996) ve Elkasabgy ve ark. (1992), Çalış ve Çakır (2006) rotor çubuğu kırığı hatasının teşhisi için motor hat akımının spektral analizini kullanmışlardır. Tüm bu araştırmacılar ana frekansın etrafında yanbandların oluştuğunu ve bu yanbandların 1.4 deki eşitlikle hesaplanabileceğini ortaya koymuşlardır (Nandi ve ark., 2005). f b ( 1 2s) f (1.4)

23 16 Şekil 7. Değişik sayıda rotor çubuğu kırığı hatasından dolayı oluşan yanband frekansları Araştırmacılar Şekil.7 de oluşan bu yan bandlardan düşük frekanslı olanının rotor çubuğu kırığından, yüksek frekanslı olanının ise hızdaki dalgalanmadan olduğunu ifade etmişlerdir. Rotordaki kırık çubuk sayısı oluşan bu yanbandların genliğine etki etmektedir. Bu durum Eşitlik 1.5 ile ifade edilmektedir. Aynı zamanda motor yükünün eylemsizliğide bu ya bandların genliğine etki etmektedir. f b ( 1 2ks) f, k 1,2,3,... (1.5) Bunun yanı sıra Kliman ve Gaydon (1996) stator hat akımlarının spektrum analizinin yapılarak diğer kırık rotor çubuklarına ait algılanabilir frekansı ortaya koydular (Nandi ve ark., 2005). f b k ( )(1 s) s f p (1.6) Yukarıda verilen formülde f b algılanabilir frekans iken k / p ise 1, 3, 5 şeklindeki sabit sayılardır. Elkasabgy ve ark., (1992); rotor çubuğu kırığı hatasının stator ek yerleri civarına içeriden veya motor gövdesine ilave olarak yerleştirilecek bobinlerde indüklenen gerilimin zaman ve frekans boyutundaki analizi ile de tespit edilebileceğini göstermiştir. Hız ve moment sinyalleri kırık çubuk hatasına ait 2sf ve 4sf frekans birleşenleri içermektedir.

24 17 Penman ve ark., (1986) tarafından gerçekleştirilen çalışma incelendiğinde ise bu tür arızaların rotor akısının frekans boyutunda analizi veya ilave olarak yerleştirilen bobinle tespit edilen eksenel kaçak akının analizi ile tespit edilebileceği görülecektir. Yine rotor çubuğu kırığı hatası parametre kestirimi yöntemi ile de teşhis etmek mümkündür (Nandi ve ark., 2005). Masoud ve Toliyat (2001) ise rotor çubuğu kırığı hatasının teşhisi için örüntü tanıma yöntemini önermişlerdir. Rotor hızını stator akımından tahmin etmişler ve daha sonra Bayesian sınıflandırılmasında giriş olarak kullanılacak özellik vektörünü açığa çıkarmışlardır. Akar ve Çankaya (2009c) yapmış oldukları deneysel çalışmada evirici ile sürülen kısadevre çubuklu asenkron motorda rotor çubuğu kırığı arızasının akım spektrumu üzerine olan etkisini incelemişlerdir. 2 değişik hızda arızanın akım spektrumunda ve akım-zamangenlik yüzey grafiğinde etkisini ortaya koymuşlardır. 3. ASENKRON MOTOR ARIZA TESPĠT METOTLARI ASM lerde meydana gelen bir arıza, stator sargılarında bir asimetriye ve stator ve rotor arasındaki hava aralığında bozulmaya neden olur. Böylece motorun uzay harmonik dağılımında değişimler meydana gelir. ASM arızalarının teşhisi için şimdiye kadar elektromagnetik alanın izlenmesi, sıcaklık ölçümü, kızılötesi tanıma, radyo frekans yayılımının izlenmesi, titreşimin izlenmesi, kimyasal analiz, akustik ses ölçümü, motor akım sinyalleri analizi, yapay sinir ağı (YSA) tabanlı tekniklerin kullanılması gibi birçok teşhis yöntemi kullanılmıştır (Nandi ve ark., 2005). 3.1 TitreĢim izleme Bütün elektrik motorları normal çalışmaları sırasında minimum seviyede de olsa bir titreşim üretir. Eğer iç parçalarında bir bozulma meydana gelirse titreşim seviyesi de artar. Titreşim sinyalleri analiz edilerek ASM lerde bir arıza durumunun teşhisi gerçekleştirilebilir. Bu teknik genellikle rulman arızaları, dişli arızaları, rotor EK ve dengesiz yük durumlarının tespiti için kullanılmaktadır. Stator gövde titreşimi RÇK, sarım

25 18 kısadevresi, tek faza kalma ve beslenme geriliminde dengesizlik arızaları sonucunda ortaya çıkmaktadır. Titreşimler motora montajlanmış ivme sensörleri ile doğrudan ölçülebilir (Mehrjou ve ark., 2011). Elektrik makinalarında titreşim analizi arıza teşhisi için çok etkin sonuçlar vermektedir; fakat titreşim ölçümleri için kullanılan ivme sensörleri ve ilgili donanımları pahalıdır. Bu durum arıza teşhisi çalışmalarında titreşim izleme yönteminin kullanılmasının tercihinde önemli bir rol oynar. Bu dezavantajından dolayı titreşim izleme metodu sınırlı sayıdaki uygulamalarda kullanılmaktadır (Tavner ve Penman, 1987). 3.2 Motor akımlarının izlenmesi İdeal bir ASM nin stator sargı akımları incelendiğinde, besleme kaynağından gelen harmoniklerin sinozoidal sinyalde bozulmalara neden olduğu görülür. Bundan başka, motorların üretim hatalarından kaynaklanan düzensizlikler de sağlam bir motorun stator akımlarında bir takım bozulmalar meydana getirmektedir. Bunlara ek olarak, eğer motorda herhangi bir arıza durumu başlarsa, stator akımlarının sinüzoidal yapısında arızanın türüne bağlı olarak yeni bozulmalar meydana gelebilir. Rulman arızaları, rotor arızaları, EK arızaları vb. durumlar stator ve rotor hava aralığında düzensizlikler meydana getirir. Hava aralığındaki bu bozulmalar akı yoğunluklarını değiştirir. Oluşan akı düzensiklikleri motorun endüktansını değiştirir ve sonuç olarak stator akımlarında harmonikler meydana getirir. Ayrıca stator sargı arızaları ve sürücü arızaları ise doğrudan stator akımlarında bozulmalara neden olurlar. Bu açıdan ASM de bir arıza durumunun tespiti için akım izleme en pratik ve en etkili yöntemlerin başında gelmektedir (Verucchi ve ark., 2008). Akım analizi ASM arızalarının teşhisinde en çok kullanılan yöntemdir. Motor durumlarının denetlenmesinde bu yöntem, tehlikeli ve rahat çalışma olanağı vermeyen nükleer santraller gibi yerlerde, patlama ve parlama tehlikesi olan boya ve kimyasal madde üretim fabrikalarında ve endüstrinin diğer birçok alanında kullanılmaktadır. Bu uygulamalarda ASM lerin farklı arızalarının teşhisi için akım sensörleri kullanılarak stator sargı akımları ölçülmektedir. Bu amaç için kullanılabilecek sensörlerin ucuz olması, kolay montajlanabilir olması ve sürücüden beslenen motorlar için ek bir sensöre ihtiyaç

26 19 duyulmadan akım bilgilerinin sürücüler üzerinden toplanması, akım izleme yönteminin önemli avantajlarındandır. Bahsedilen bu avantajlarından dolayı bu tez çalışmasında stator akım sinyallerinin analizi yoluyla arıza tespiti yapılmıştır. Bu yöntemin tercih edilmesindeki en önemli neden, yaklaşık tüm ASM arızalarının akımlar üzerinden tespit edilebilmesindendir. 3.3 Hava aralığı momenti izleme Hava aralığı momenti, motorda akı ve akımlar üzerinden üretilmektedir. Motor arızalarının birçoğu hava aralığı momentindeki özel frekanslarda yan bantlar oluşturur. ASM lerde hava aralığı momentinin izlemesi yöntemi, stator sargı kısa devreleri ve RÇK ların tespiti için kullanılmaktadır. Hsu, (1995) stator akımları ve gerilimlerine bağlı olarak hava aralığında tork ifadesini denklem (II.53) deki gibi vermiştir. M e p a c ca s c a c a ab s i i v R i i dt i i v R i i a c dt (1.7) Burada i a ve i c hat akımlarını, v ab ve v ca hat gerilimlerini, Rs bir faz sargı direncini, v R i i ca dt ve s c a v ab R 2i s a i c dt ifadeleri ise kaçak akıları göstermektedir. Bu ifadeden de görüleceği gibi hava aralığı momenti hem izolasyon bozulmalarından dolayı oluşan akı ve akım dengesizliklerine hem de gerilim dengesizliklerine bağlı olarak değişir (Verucchi ve ark., 2008). ASM lerde ileri yöndeki stator döner alanı sabit bir moment üretirken, geri yöndeki stator döner alanının rotor alanı ile etkileşimi sonucu bir harmonik momenti üretir. Bu iki torkun izlenmesi motor durumu için arıza belirleyici bir yöntemdir (Afrat, ve ark., 2005). Hava aralığı momentinin doğrudan ölçülmesi imkansızdır. Çünkü motor miline bağlı bir tork sensöründen alınan palslerden elde edilen bilgiler tam olarak hava aralığındaki momenti vermez. Mil üzerinden ölçülecek moment mekaniksel momenttir. Mekaniksel moment ölçümlerinde özel sensörler kullanılmaktadır

27 20 4.MATERYAL VE METOD Elektrik motorlarının arızalarının tespitinde birçok yöntem başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. Motordan alınan sinyaller zaman boyutunda, frekans boyutunda ve zaman-frekans boyutunda analiz edilmekte ve arıza durumuna ait öznitelikler çıkarılmaktadır. Çıkarılan bu öznitelikler kullanılarak hatalar teşhis edilmekte ve sınıflandırılmaktadır. Tespit yöntemi olarak Hızlı Fourier Dönüşümü (HFD), Dalgacık Dönüşümü, Alfa-Beta Dönüşümü ve Ani Akım-Hızın İzlenmesi, vb. yöntemler başarılı sonuçlar vermektedir. HFD uzun yıllardır elektrik motor arızalarının tespitinde başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. Yöntem kullanımı kolay ve maliyeti ucuzdur. Bir faz akımı ve rotor devrinin bilinmesi ile motor akım spektrumu hesaplanarak hıza bağlı spektrum değişimi gözlemlenebilir. Bu yöntem ASM lerde eksenden kaçıklık ve rulman arızalarının tespitinde sıkça kullanılmıştır. Sinyal işleme alanında ilk sunulan teorem olan Fourier dönüşümü; 1807 yılında Fransız matematikçi Joseph Fourier tarafından geliştirilmiştir. Bu teorem sinyallerin spektrumlarının incelenmesinde ve frekans bölgesinde sunulmasında oldukça başarılıdır (Çankaya ve Vatansever, 2002). Fourier dönüşümü sinyallerin sinüs ve kosinüs toplamı ile ifade edilebileceğini göstermiştir. Buna göre bir sinyal seri şeklinde ifade edilebilir ve analizi gerçekleştirilebilir. Eşitlik 1.8 de bir verilmiştir. f (x) fonksiyonunun seri şeklinde gösterimi f ( x) a 0 ( ak cos kx bk sin kx) k1 (1.8) Eşitlikte yer alan a 0, a k ve b k ifadeleri Fourier katsayılarıdır ve aşağıda verilen eşitliklerle hesaplanmaktadır. a ) 0 f ( x dx (1.9) a k b k f ( x)cos( kx) dx f ( x)sin( kx) dx (1.10) (1.11)

28 21 Karmaşık üstel Fourier seri gösterimi ise Eşitlik 1.13 deki gibidir (Çankaya ve Vatansever, 2002); x( t) 1 c( k) T c e k 0 T0 jkw0t x( t) e jkw0t dt (1.12) Eşitlik 3.5 de ifade edilen c (k) değeri karmaşık Fourier katsayıları olup c * k c k olarak gösterilir. Fourier serilerinden Fourier dönüşümüne geçilirse Eşitlik 1.13 deki Fourier ve ters X ( w) x( t) 1 2 x( t) e jwt X ( w) e dt jwt dw (1.13) Fourier dönüşümleri elde edilir (Çankaya ve Vatansever, 2002). Fourier dönüşümü durağan işaretlerde başarılı sonuçlar verirken, dinamik sinyallerde yetersiz kalmaktadır. Bu durum 1946 yılında Denis Gabor tarafından ortaya atılan Kısa Zaman Fourier Dönüşümü (KZFD) yöntemiyle aşılmıştır (Çankaya ve Vatansever, 2002). KZFD e göre dinamik bir sinyal zamanda durağan kabul edilebilecek kadar küçük parçalara bölünerek analiz edilir (Altınbaş, 2007). Bunun için sinyal çeşitli pencereleme fonksiyonları kullanılarak pencerelenir ve her bir pencere içerinde sinyal durağan kabul edilir. Sıklıkla kullanılan pencereleme fonksiyonlarının başında dikdörtgen, üçgen, hanning, hamming,chebyshev ve kaiser gelmektedir (Akar ve Çankaya, 2009). KZFD nün matematiksel ifadesi Eşitlik 1.14 deki gibi ifade edilebilir (Altınbaş, 2007). KZFD(, f ) * [ x( t) w ( t )] e j2ft dt (1.14) Eşitlikte kullanılan x(t) orijinal işareti, w (t) pencere fonksiyonunu, * karmaşık eşleniği, f frekansı ve ise zamanda öteleme miktarını temsil etmektedir. Eşitlikten de görüleceği gibi her bir f ve değeri için yeni KZFD katsayıları hesaplanır. Bu yöntemin başarılı sonuç vermesi pencere genişliği ile ilgilidir. Pencerenin genişliği sinyalin durağan kabul

29 22 edildiği miktar kadar olmalıdır. Pencerenin dar seçilmesi Fourier dönüşümü ile elde edilemeyen çözünürlüğü artırırken geniş seçilmesi ise frekans çözünürlüğünü artırırken zaman çözünürlüğünü azaltacaktır. Bu yöntemde ise işaretin tamamı için aynı pencere kullanıldığında tüm frekanslar için aynı çözünürlük vermesi bir sorun teşkil etmektedir (Akar ve Çankaya, 2009). Günümüzde kullanılan ve ayrık işaretlerin Fourier dönüşümünde etkin bir şekilde kullanılan HFD 1965 yılında Cooley ve Tukey tarafından sunulmuştur (Akar ve Çankaya, 2009). Motor arıza teşhisinde de kullanılan ve spektrum analiz, konvolüsyon, korelasyon gibi işlemlerde başarılı sonuçlar veren ayrık Fourier dönüşümünün bu başarısı HFD algoritmalarından kaynaklanmaktadır. Güç spektrum yoğunluğu ise ayrık Fourier dönüşümü kullanarak işareti frekans bölgesine taşır (Arabacı ve ark., 2004). N örnekli bir veri kümesi için f frekans çözünürlüğü ve t de örnekleme zamanı olmak üzere mf frekansındaki dönüşüm: X ( mf ) N 1 k0 x( kt) e ( j2km / N) (1.15) ifadesi ile elde edilir. hesaplanır; S xx 1 2 ( f ) X ( mf, f mf N X (t) işaretine ait güç spektral yoğunluğu ise Eşitlik 1.16 ile (1.16) 4.1. Veri Toplama ASM arıza tespiti başarılı sonuçlara ulaşmak için doğru ve güvenilir sinyal verileri kullanılmalıdır. Deney düzeneklerinin iyi bir şekilde oluşturulması ve uygun veri toplama sistemlerinin seçimi bu açıdan çok önemlidir. Burada oluşturulan düzenek bu ilke doğrultusunda tasarlanmıştır Deney düzeneği Deneysel çalışmalar için ASM nin sağlam durum ve arıza durumlarına, ait akım verileri Şekil 8 de görülen deney düzeneği kullanılarak toplanmıştır. Deney düzeneği, ASM, Fuko freni, veri toplama modülü kullanılarak oluşturulmuştur.

30 23 Şekil 8. Deney düzeneği Veri toplama işlemleri birbiriyle özdeş 5 adet üç fazlı sincap kafesli ASM kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu motorlardan; motor 1 sağlam durum, motor 2 statik EK arıza durumları, motor 3 RÇK arıza durumları, motor 4 rulman arızası durumları ve motor 5 sargı arızası durumları için kullanılmıştır. Şekil 9 da bu motorlar görülmektedir. Şekil 9. Deneysel çalışmalarda kullanılan motorlar

31 24 Tablo 2 de deneysel çalışmalarda kullanılan ASM nin parametreleri görülmektedir. Tablo 2. ASM parametreleri ASM parametreleri Güç 2.2 kw Frekans 50 Hz Gerilim (Δ/Υ) 220 / 380 V Akımt (Δ/Υ) 8.4/4.85 A Hız 1420 d/d Cosφ 0.83 Kutup sayısı 2 ASM nin yüklü çalışma koşulları Fuko freni kullanılarak oluşturulmuştur. Fuko freni kutup sargılarına uygulanan gerilime bağlı olarak yük momenti üretmektedir. Çalışma aralığı 0-48V DC uyartım gerilimi altında 0-20 Nm dir. Tablo.3 de fuko freninin parametreleri verilmiştir. Tablo 3. Fuko freni çalışma değerleri Nominal moment 20Nm Devir Çalışma sınıfı Koruma Uyartım gerilimi Uyartım akımı 4000 rpm(max) S1 IP 48V DC 2.2A DC Deney düzeneğinde kullanılan Veri Toplama Modülü, NI 9174 compact DAQ ve NI 9227 akım modülünden oluşmaktadır. DAQ cart ve NI 9227 akım modülü 24-bit çözünürlükte olup 50ks/sn örnekleme hızıyla eşzamanlı veri toplayabilme özelliklerine sahiptir. DAQ cart içerisinde donanımsal olarak oluşturulmuş noch filitresi bulunmaktadır. Bu filitre ASM akım sinyal harmoniklerini süzmektedir. Veri toplama işlemleri, kullanılan veri toplama modülüne uyumlu olarak LabVIEW Signal Express Toolbox ortamında gerçekleştirilmiştir. Bu program kullanılan donanımların kapasitesine bağlı olmak şartıyla çok yüksek örnekleme hızlarında gerçek zamanlı veri toplamaya imkan sağlamaktadır (National Instruments, 2007). Şekil 10 da

32 25 LabVIEW Signal Express Toolbox da veri toplama işlemleri için oluşturulmuş program görüntüsü verilmiştir. Şekil 10 Veri toplama işlemleri için oluşturulmuş program 4.2 Arıza durumlarının oluģturulması Bu çalışmada ASM nin 4 farklı arızası üzerinde çalışılmıştır: statik EK arızası, RÇK arızası, rulman arızaları, stator sargı arızaları Statik eksenden kaçıklık arıza durumlarının oluģturulması Statik EK arızası iki faklı seviyesinde oluşturulmuştur: % 25 seviyesindeki eksen kaçıklığı (EK 1 ) ve % 50 seviyesindeki eksen kaçıklığı (EK 2 ). Her iki arıza seviyesi ayrı rulmanlar üzerinde oluşturulmuştur. EK 2 arıza durumunun elde edilmesi amacıyla; ASM nin, 25x52x15 mm ölçülerinde Şekil 11a da görülen ZR-C350 kodlu orjinal rulmanı sökülmüş, yerine modifiye edilmiş başka bir rulman takılmıştır. Şekil 11c de görüldüğü gibi dış kısmının merkezi rulman ile aynı merkezde, iç kısmının merkezi ise rulman merkezinden 0.25 mm kaydırılarak, 52x47 mm ölçülerinde bir baga (özel halka) yapılmıştır. Bu baga, yağ içerisinde ısıtılarak (sıcak geçme tekniği), 25x47x12 mm ölçülere sahip Şekil 11b de görülen 6005 kodlu rulmanın üzerine takılarak modifiye edilmiş rulman elde edilmiştir. Bu

Sabit Mıknatıslı Senkron Motorlarda Titreşim Sinyaline Dayalı Eksenden Kaçıklık Arızasının Tespiti. Mühendisliği Bölümü 60250, TOKAT

Sabit Mıknatıslı Senkron Motorlarda Titreşim Sinyaline Dayalı Eksenden Kaçıklık Arızasının Tespiti. Mühendisliği Bölümü 60250, TOKAT EEB 26 Elektrik-Elektronik ve Bilgisayar Sempozyumu, -3 Mayıs 26, Tokat TÜRKİYE Sabit Mıknatıslı Senkron Motorlarda Titreşim Sinyaline Dayalı Eksenden Kaçıklık Arızasının Tespiti Mustafa ER Mehmet AKAR

Detaylı

TİTREŞİM ANALİZİ İLE RULMANLARDA KESTİRİMCİ BAKIM

TİTREŞİM ANALİZİ İLE RULMANLARDA KESTİRİMCİ BAKIM C.B.Ü. Fen Bilimleri Dergisi ISSN 1305-1385 C.B.U. Journal of Science 11.1 (2015) 17-23 11.1 (2015) 17-23 TİTREŞİM ANALİZİ İLE RULMANLARDA KESTİRİMCİ BAKIM Engin YILDIRIM 1*, M.M. Fatih KARAHAN 2 1 Celal

Detaylı

Asenkron Motorlarda Rotor Çubuğu Kırık Arızasının Elektromanyetik Tork ile Tespiti

Asenkron Motorlarda Rotor Çubuğu Kırık Arızasının Elektromanyetik Tork ile Tespiti 6 th International Advanced Technologies Symposium (IATS 11), 16-18 May 211, Elazığ, Turkey Asenkron Motorlarda Rotor Çubuğu Kırık Arızasının Elektromanyetik Tork ile Tespiti M. Akar 1, A. Fenercioğlu

Detaylı

Asenkron Motorda Statik Eksenden Kaçıklık Arızasının İncelenmesi

Asenkron Motorda Statik Eksenden Kaçıklık Arızasının İncelenmesi Asenkron Motorda Statik Eksenden Kaçıklık Arızasının İncelenmesi *1 Elif İNGENÇ, 2 Goşenay HATIK, 3 Mehmet AKAR 1,2,3 Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi, Mekatronik Mühendisliği

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

3. Bölüm: Asenkron Motorlar. Doç. Dr. Ersan KABALCI

3. Bölüm: Asenkron Motorlar. Doç. Dr. Ersan KABALCI 3. Bölüm: Asenkron Motorlar Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 3.1. Asenkron Makinelere Giriş Düşük ve orta güç aralığında günümüzde en yaygın kullanılan motor tipidir. Yapısal olarak çeşitli çalışma koşullarında

Detaylı

ASENKRON MOTOR ROTOR ARIZALARININ ANALİZİ

ASENKRON MOTOR ROTOR ARIZALARININ ANALİZİ ASENKRON MOTOR ROTOR ARIZALARININ ANALİZİ *Abdurrahman ÜNSAL 1, Oktay KARAKAYA 2 1 Dumlupınar Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Elektrik-Elektronik Bölümü, Kütahya, unsal@dpu.edu.tr 2 Balıkesir Üniversitesi,

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ Üç Fazlı Asenkron Motorlarda Döner Manyetik Alanın Meydana Gelişi Stator sargılarına üç fazlı alternatif gerilim uygulandığında uygulanan gerilimin frekansı ile

Detaylı

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş ASENKRON MAKİNELER Asenkron Motorlara Giriş İndüksiyon motor yada asenkron motor (ASM), rotor için gerekli gücü komitatör yada bileziklerden ziyade elektromanyetik indüksiyon yoluyla aktaran AC motor tipidir.

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans. Görev Ünvanı Alan Görev Yeri Yıl Arş. Gör.

ÖZGEÇMİŞ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans. Görev Ünvanı Alan Görev Yeri Yıl Arş. Gör. ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Asım Gökhan YETGİN 2. Doğum Tarihi : 1979-Kütahya 3. Ünvanı : Yrd. Doç. Dr. 4. E-mail : gokhan.yetgin@dpu.edu.tr 5. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Elektrik

Detaylı

Üç Fazlı Sincap Kafesli bir Asenkron Motorun Matlab/Simulink Ortamında Dolaylı Vektör Kontrol Benzetimi

Üç Fazlı Sincap Kafesli bir Asenkron Motorun Matlab/Simulink Ortamında Dolaylı Vektör Kontrol Benzetimi Araştırma Makalesi Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi (05) 6-7 Üç Fazlı Sincap Kafesli bir Asenkron Motorun Matlab/Simulink Ortamında Dolaylı Vektör Kontrol Benzetimi Ahmet NUR *, Zeki

Detaylı

TİTREŞİM ANALİZİYLE RULMAN ARIZALARININ BELİRLENMESİ

TİTREŞİM ANALİZİYLE RULMAN ARIZALARININ BELİRLENMESİ Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. J. Fac. Eng. Arch. Gazi Univ. Cilt 18, No 2, 39-48, 2003 Vol 18, No 2, 39-48, 2003 TİTREŞİM ANALİZİYLE RULMAN ARIZALARININ BELİRLENMESİ Sadettin ORHAN *, Hakan ARSLAN * ve

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ MEKATRONİK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR DESTEKLİ İMALAT SERVO VE STEP MOTORLAR

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ MEKATRONİK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR DESTEKLİ İMALAT SERVO VE STEP MOTORLAR BİLGİSAYAR DESTEKLİ İMALAT SERVO VE STEP MOTORLAR Step (Adım) Motorlar Elektrik enerjisini açısal dönme hareketine çeviren motorlardır. Elektrik motorlarının uygulama alanlarında sürekli hareketin (fırçalı

Detaylı

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04 İNÖNÜ ÜNİERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖL. 26 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 26-04. AMAÇ: Üç-faz sincap kafesli asenkron

Detaylı

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Dönen Elektrik Makinaları nın önemli bir grubunu oluştururlar. (Üretilen en büyük güç ve gövde büyüklüğüne sahip dönen makinalardır) Generatör (Alternatör) olarak

Detaylı

Üç Fazlı Asenkron Motor Tasarımı ve FFT Analizi Three Phase Induction Motor Design and FFT Analysis

Üç Fazlı Asenkron Motor Tasarımı ve FFT Analizi Three Phase Induction Motor Design and FFT Analysis Üç Fazlı Asenkron Motor Tasarımı ve FFT Analizi Three Phase nduction Motor Design and FFT Analysis Murat TEZCAN 1, A. Gökhan YETGİN 2, A. İhsan ÇANAKOĞLU 3, Mustafa TURAN 4 1,3 Mühendislik Fakültesi, Elektrik-Elektronik

Detaylı

Doğrudan Yolvermeli Sabit Mıknatıslı Senkron Motorda Rotor Çubuk Arızasının İncelenmesi

Doğrudan Yolvermeli Sabit Mıknatıslı Senkron Motorda Rotor Çubuk Arızasının İncelenmesi Doğrudan Yolvermeli Sabit Mıknatıslı Senkron Motorda Rotor Çubuk Arızasının İncelenmesi *1 Goşenay HATIK, Elif İNGENÇ, 3 Mehmet AKAR 1,,3 Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi,

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

DC Motor ve Parçaları

DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları Doğru akım motorları, doğru akım elektrik enerjisini dairesel mekanik enerjiye dönüştüren elektrik makineleridir. Yapıları DC generatörlere çok benzer. 1.7.1.

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05 EELP212 DERS 05 Özer ŞENYURT Mayıs 10 1 BĐR FAZLI MOTORLAR Bir fazlı motorların çeşitleri Yardımcı sargılı motorlar Ek kutuplu motorlar Relüktans motorlar Repülsiyon motorlar Üniversal motorlar Özer ŞENYURT

Detaylı

Rulman Titreşim Analizi ile Bölgesel Hataların İncelenmesi

Rulman Titreşim Analizi ile Bölgesel Hataların İncelenmesi TOK'07 Bildiriler Kitab stanbul, 5-7 Eylül 2007 Rulman Titreşim Analizi ile Bölgesel Hataların İncelenmesi Cüneyt Aliustaoğlu 1, Hasan Ocak 2, H. Metin Ertunç 3 1,2,3 Mekatronik Mühendisliği Bölümü Kocaeli

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI. Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır.

ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI. Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır. ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır. MOTOR PARÇALARI 1. Motor Gövdesi 2. Stator 3. Stator sargısı 4. Mil 5. Aluminyum kafesli rotor 6.

Detaylı

KIRIK ROTOR ÇUBUĞU VE STATOR ARIZALARININ TEŞHİSİNDE YAPAY SİNİR AĞI YAKLAŞIMI

KIRIK ROTOR ÇUBUĞU VE STATOR ARIZALARININ TEŞHİSİNDE YAPAY SİNİR AĞI YAKLAŞIMI Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 25 (1-2) 134-149 (2009) http://fbe.erciyes.edu.tr/ ISSN 1012-2354 KIRIK ROTOR ÇUBUĞU VE STATOR ARIZALARININ TEŞHİSİNDE YAPAY SİNİR AĞI YAKLAŞIMI İlhan

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç Fazlı Asenkron Motorlar Üç fazlı asenkron motorlar, stator sargılarına uygulanan elektrik enerjisini mekanik enerjiye çevirerek milinden yüke aktarırlar. Rotor ise gerekli

Detaylı

Asenkron Motorların Korunmasına Yönelik PLC Tabanlı Bir Uygulama

Asenkron Motorların Korunmasına Yönelik PLC Tabanlı Bir Uygulama Politeknik Dergisi Journal of Polytechnic Cilt:10 Sayı: 2 s.117-121, 2007 Vol: 10 No: 2 pp.117-121, 2007 Asenkron Motorların Korunmasına Yönelik PLC Tabanlı Bir Uygulama Aşkın BEKTAŞ, Ramazan BAYINDIR,

Detaylı

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI GÜÇ SİSTEMLERİNDE HARMONİKLER VE FİLTRELEMELERİN İNCELENMESİ

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI GÜÇ SİSTEMLERİNDE HARMONİKLER VE FİLTRELEMELERİN İNCELENMESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI EMO ANKARA ŞUBESİ İÇ ANADOLU ENERJİ FORUMU GÜÇ SİSTEMLERİNDE HARMONİKLER VE FİLTRELEMELERİN İNCELENMESİ EMO ŞUBE : KIRIKKALE ÜYE : Caner FİLİZ HARMONİK NEDİR? Sinüs formundaki

Detaylı

Asenkron Motor Analizi

Asenkron Motor Analizi Temsili Resim Giriş Asenkron motorlar, neredeyse 100 yılı aşkın bir süredir endüstride geniş bir yelpazede kulla- Alperen ÜŞÜDÜM nılmaktadır. Elektrik Müh. Son yıllarda, FİGES A.Ş. kontrol teknolojilerinin

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: SADETTİN ORHAN Öğrenim Durumu: Doktora Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Makine Mühendisliği Selçuk Üniversitesi 1992 Y. Lisans Makine Mühendisliği

Detaylı

İNDÜKSİYON MOTORLARIN KARAKTERİSTİKLERİNİN İNCELENMESİ

İNDÜKSİYON MOTORLARIN KARAKTERİSTİKLERİNİN İNCELENMESİ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI İNDÜKSİYON MOTORLARIN KARAKTERİSTİKLERİNİN İNCELENMESİ DERSİN

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri MOTOR KORUMA RÖLELERİ Motorlar herhangi bir nedenle normal değerlerinin üzerinde akım çektiğinde sargılarının ve devre elemanlarının zarar görmemesi için en kısa sürede enerjilerinin kesilmesi gerekir.

Detaylı

PERFORMANCE EVALUATION OF AN INDUCTION MOTOR BY USING FINITE ELEMENT METHOD

PERFORMANCE EVALUATION OF AN INDUCTION MOTOR BY USING FINITE ELEMENT METHOD PERFORMANCE EVALUATION OF AN INDUCTION MOTOR BY USING FINITE ELEMENT METHOD A. İhsan ÇANAKOĞLU *, A. Gökhan YETGİN**, Mustafa TURAN** *Dumlupınar Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Elektrik Elektronik

Detaylı

1.Endüksiyon Motorları

1.Endüksiyon Motorları 1.Endüksiyon Motorları Kaynak: John Storey, How real electric motors work, UNIVERSITY OF NEW SOUTH WALES - SYDNEY AUSTRALIA, http://www.phys.unsw.edu.au/hsc/hsc/electric_motors.html Her modern evde endüksiyon

Detaylı

ELEKTRİK MOTORLARINDA VE UYGULAMALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Fatih BODUR

ELEKTRİK MOTORLARINDA VE UYGULAMALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Fatih BODUR ELEKTRİK MOTORLARINDA VE UYGULAMALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ Fatih BODUR Elektrik Motorları : Dönme kuvveti üreten makineler Elektrik motorunun amacı: Motor şaftına Dönme Momenti (T) ve Devir (n) sağlaması,iş

Detaylı

ELECO '2012 Elektrik - Elektronik ve Bilgisayar Mühendisliği Sempozyumu, 29 Kasım - 01 Aralık 2012, Bursa

ELECO '2012 Elektrik - Elektronik ve Bilgisayar Mühendisliği Sempozyumu, 29 Kasım - 01 Aralık 2012, Bursa Rüzgar Türbini Uygulamaları için 500 kw Çift Beslemeli Asenkron Generatör Tasarımı Design of 500 kw Doubly Fed Induction Generator For Wind Turbine Applications Cenk ULU 1, Güven KÖMÜRGÖZ 2 1 TÜBİTAK Marmara

Detaylı

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR 22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR KONULAR 1. YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ 2. YOL VERME YÖNTEMLERİ 3. KULLANILDIĞI YERLER Herhangi bir yükü beslemekte olan ve birbirine paralel bağlanan iki altematörden birsinin

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu

Detaylı

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi 1. GİRİŞ Bilezikli asenkron motor, sincap kafesli asenkron motordan farklı olarak, rotor sargıları dışarı çıkarılmış ve kömür fırçaları yardımıyla elektriksel bağlantı

Detaylı

SERVO MOTOR TAMİRİ PLC TAMİRİ AC/DC SÜRÜCÜ TAMİRİ OPERATÖR PANEL TAMİRİ ENDÜSTRİYEL PC TAMİRİ ELEKTRONİK KART TAMİRİ

SERVO MOTOR TAMİRİ PLC TAMİRİ AC/DC SÜRÜCÜ TAMİRİ OPERATÖR PANEL TAMİRİ ENDÜSTRİYEL PC TAMİRİ ELEKTRONİK KART TAMİRİ SERVO MOTOR TAMİRİ PLC TAMİRİ AC/DC SÜRÜCÜ TAMİRİ OPERATÖR PANEL TAMİRİ ENDÜSTRİYEL PC TAMİRİ ELEKTRONİK KART TAMİRİ BİZ KİMİZ? Biz Kimiz? SERMOT Endüstriyel Otomasyon San. Tic. A.Ş. alanında uzman kadrosu

Detaylı

Elektrik Motorları ve Sürücüleri

Elektrik Motorları ve Sürücüleri Elektrik Motorları ve Sürücüleri Genel Kavramlar Motor sarımı görüntüleri Sağ el kuralı bobine uygulanırsa: 4 parmak akım yönünü Başparmak N kutbunu gösterir N ve S kutbunun oluşumu Manyetik alan yönü

Detaylı

T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ

T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ Aktif Titreşim Kontrolü için Bir Yapının Sonlu Elemanlar Yöntemi ile Modelinin Elde Edilmesi ve PID, PPF Kontrolcü Tasarımları Arş.Gör. Erdi GÜLBAHÇE

Detaylı

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören 04.12.2011 AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören İçerik AA Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları na Yol Verme Uygulama Soruları 25.11.2011 2 http://people.deu.edu.tr/aytac.goren

Detaylı

ED12-REGÜLATÖRLER 2013

ED12-REGÜLATÖRLER 2013 ED12-REGÜLATÖRLER 2013 Regülatörler Şebeke gerilimindeki yükselme düşme gibi dengesizlikleri önleyip gerilim regülasyonu yapan elektriksel cihazlara regülatör denir. Regülatörler elektrik enerjisini içerisindeki

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER BÖLÜM KONDANSATÖRLER AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma kompresörlerinde kullanılan kalkış (ilk hareket) ve daimi kondansatörleri seçebilme ve bağlantılarını yapabilme. Kondansatörler 91 BÖLÜM-7 KONDANSATÖRLER

Detaylı

İNVERTER ENTEGRELİ MOTORLAR

İNVERTER ENTEGRELİ MOTORLAR İNVERTER ENTEGRELİ MOTORLAR ENTEGRE MOTOR ÇÖZÜMLERİ Günümüzde enerji kaynakları hızla tükenirken enerjiye olan talep aynı oranda artmaktadır. Bununla beraber enerji maliyetleri artmakta ve enerjinin optimum

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ Buna göre bir iletkende gerilim indüklenebilmesi için; Bir manyetik alan olmalıdır. (Sabit mıknatıs yada elektromıknatıs ile elde edilir.) İletken manyetik alan

Detaylı

Şebeke Kalkışlı Daimi Mıknatıslı Senkron Motorda Statik Eksenden Kaçıklık Arızasının İncelenmesi

Şebeke Kalkışlı Daimi Mıknatıslı Senkron Motorda Statik Eksenden Kaçıklık Arızasının İncelenmesi Şebeke Kalkışlı Daimi Mıknatıslı Senkron Motorda Statik Eksenden Kaçıklık Arızasının İncelenmesi Burak KARA 1 Zafer DOĞAN 2 1 Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Teknik Bilimler MYO, Elektrik ve Enerji Bölümü

Detaylı

Dengesiz Yüke Maruz Silindirik Masuralı Rulman Arızasının Kısa Zamanlı Fourier Dönüşümü Yardımıyla Belirlenmesi

Dengesiz Yüke Maruz Silindirik Masuralı Rulman Arızasının Kısa Zamanlı Fourier Dönüşümü Yardımıyla Belirlenmesi Dengesiz Yüke Maruz Silindirik Masuralı Rulman Arızasının Kısa Zamanlı Fourier Dönüşümü Yardımıyla Belirlenmesi İ. Yeşilyurt * Ö. Özdemir Uşak Üniversitesi Uşak Üniversitesi Uşak Uşak Özet Bu bildiride

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi 1 Motorlar: Çalışma prensibi Motorlar: Çalışma prensibi 2 Motorlar: Çalışma prensibi AC sinyal kutupları ters çevirir + - AC Motor AC motorun hızı üç değişkene

Detaylı

ÜÇ FAZLI MOTORLARIN BİR FAZLI OLARAK ÇALIŞTIRILMASI

ÜÇ FAZLI MOTORLARIN BİR FAZLI OLARAK ÇALIŞTIRILMASI 1 ÜÇ FAZLI MOTOLAI Bİ FAZLI OLAAK ÇALIŞTIILMASI Üç fazlı şebekenin bulunmadığı yerlerde veya özel olarak üç fazlı motorlar bir fazlı olarak çalıştırılırlar. Bunun için motorun yıldız ve üçgen bağlı oluşuna

Detaylı

Sürekli Mıknatıslı Senkron Motorun Sayısal İşaret İşlemcisi ile Histerezis Akım Denetleyicili Alan Yönlendirme Kontrolünün Gerçekleştirilmesi

Sürekli Mıknatıslı Senkron Motorun Sayısal İşaret İşlemcisi ile Histerezis Akım Denetleyicili Alan Yönlendirme Kontrolünün Gerçekleştirilmesi Fırat Üniv. Mühendislik Bilimleri Dergisi Fırat Univ. Journal of Engineering 27(1), 15-22, 2015 27(1), 15-22, 2015 Sürekli Mıknatıslı Senkron Motorun Sayısal İşaret İşlemcisi ile Histerezis Akım Denetleyicili

Detaylı

Şekil1. Geri besleme eleman türleri

Şekil1. Geri besleme eleman türleri HIZ / KONUM GERİBESLEME ELEMANLARI Geribesleme elemanları bir servo sistemin, hızını, motor milinin bulunduğu konumu ve yükün bulunduğu konumu ölçmek ve belirlemek için kullanılır. Uygulamalarda kullanılan

Detaylı

RÜZGAR ENERJİSİ. Anahtar sözcükler: Rüzgar Enerjisi, Rüzgar Türbini, Elektriksel Dönüşüm Sistemleri, Jeneratör.

RÜZGAR ENERJİSİ. Anahtar sözcükler: Rüzgar Enerjisi, Rüzgar Türbini, Elektriksel Dönüşüm Sistemleri, Jeneratör. RÜZGAR ENERJİSİ Küçük güçlü sistemlerde eskiden çok kullanılan doğru akım (DA) jeneratörü, günümüzde yerini genellikle senkron veya asenkron jeneratörlere bırakmıştır. Bu jeneratörler, konverterler yardımıyla

Detaylı

Elektrik motorları, fanlar,

Elektrik motorları, fanlar, Kestirimci Bakımda Titreşim Analizi Ali İhsan ENGÜR Kocaeli Üniversitesi Gölcük Meslek Yüksek Okulu TİTREŞİM ANALİZİNE BAŞLARKEN Elektrik motorları, fanlar, pompalar, blowerlar, kompresörler, dizel motor-jeneratör

Detaylı

AKTARMA ORGANI DİŞLİLERİNDE OLUŞAN FİZİKSEL HATALARIN TİTREŞİM ANALİZİ İLE BELİRLENMESİ ÖZET

AKTARMA ORGANI DİŞLİLERİNDE OLUŞAN FİZİKSEL HATALARIN TİTREŞİM ANALİZİ İLE BELİRLENMESİ ÖZET Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. J. Fac. Eng. Arch. Gazi Univ. Cilt 18, No 3, 97-106, 2003 Vol 18, No 3, 97-106, 2003 AKTARMA ORGANI DİŞLİLERİNDE OLUŞAN FİZİKSEL HATALARIN TİTREŞİM ANALİZİ İLE BELİRLENMESİ

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı

mikroc Dili ile Mikrodenetleyici Programlama Ders Notları / Dr. Serkan DİŞLİTAŞ

mikroc Dili ile Mikrodenetleyici Programlama Ders Notları / Dr. Serkan DİŞLİTAŞ 12. Motor Kontrolü Motorlar, elektrik enerjisini hareket enerjisine çeviren elektromekanik sistemlerdir. Motorlar temel olarak 2 kısımdan oluşur: Stator: Hareketsiz dış gövde kısmı Rotor: Stator içerisinde

Detaylı

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1. Fizik 12 1.2. Fiziksel Büyüklükler 12 1.3. Ölçme ve Birim Sistemleri 13 1.4. Çevirmeler 15 1.5. Üstel İfadeler ve İşlemler 18 1.6. Boyut Denklemleri

Detaylı

RULMANLAR YUVARLANMALI YATAKLAR-I. Makine Elemanları 2. Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız. BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering

RULMANLAR YUVARLANMALI YATAKLAR-I. Makine Elemanları 2. Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız. BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering Makine Elemanları 2 YUVARLANMALI YATAKLAR-I RULMANLAR Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 Bu Bölümden Elde Edilecek Kazanımlar Yuvarlanmalı Yataklamalar Ve Türleri Bilyalı Rulmanlar Sabit Bilyalı Rulmanlar Eğik

Detaylı

TESTBOX Serisi Cihazlar ile Tarihi Bir Yapıda Kablosuz Yapısal Sağlık Takibi

TESTBOX Serisi Cihazlar ile Tarihi Bir Yapıda Kablosuz Yapısal Sağlık Takibi TESTBOX Yapısal Sağlık Takibi (SHM) Uygulamaları Uygulama Notu AN-TR-401 TESTBOX Serisi Cihazlar ile Tarihi Bir Yapıda Kablosuz Yapısal Sağlık Takibi Anahtar Kelimeler: Yapısal Sağlık Takibi, Operasyonel

Detaylı

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı AC makinelerde üretilen üç fazlı gerilim, endüstride R-S-T (L1-L2- L3) olarak bilinir. R-S-T gerilimleri, aralarında 120 şer derece faz farkı

Detaylı

ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU

ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU Mehmet SUCU (Teknik Öğretmen, BSc.)

Detaylı

Elektrikli Vibratör Sürücüleri

Elektrikli Vibratör Sürücüleri Elektrikli Vibratör Sürücüleri Tünkers elektrikli vibratör kazık çakıcıları self senkronizasyon prensibi ve doğru hizalanmış titreşimleri yaratmak ilkesine göre çalışır. Balanssız yük milli vibratör, zıt

Detaylı

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ 1. Gerilimi Düşürerek Yolverme Alternatif akım endüksiyon motorları, şebeke gerilimine direkt olarak bağlandıklarında, yol alma başlangıcında şebekeden Kilitli Rotor Akımı

Detaylı

3 Fazlı Motorların Güçlerinin PLC ile Kontrolü. Doç. Dr. Ramazan BAYINDIR

3 Fazlı Motorların Güçlerinin PLC ile Kontrolü. Doç. Dr. Ramazan BAYINDIR 3 Fazlı Motorların Güçlerinin PLC ile Kontrolü Doç. Dr. Ramazan BAYINDIR Endüstride çok yaygın olarak kullanılan asenkron motorların sürekli izlenmesi ve arızalarının en aza indirilmesi büyük önem kazanmıştır.

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları 10. MOTORLARIN FRENLENMESİ Durdurulacak motoru daha kısa sürede durdurmada veya yükün yer çekimi nedeniyle motor devrinin artmasına sebep olduğu durumlarda elektriksel frenleme yapılır. Kumanda devrelerinde

Detaylı

Sürekliform Baskı Makinası Fan ArızasınınTitreşim Sinyali Yardımıyla Kestirimci Bakım Analizi

Sürekliform Baskı Makinası Fan ArızasınınTitreşim Sinyali Yardımıyla Kestirimci Bakım Analizi Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 7, No: 2, 21 (81-86) Electronic Journal of Machine Technologies Vol: 7, No: 2, 21 (81-86) TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:134-4141

Detaylı

Anma güçleri 3 kw tan büyük olan motorların üç fazlı şebekelere bağlanabilmeleri için üç fazlı olmaları gerekir.

Anma güçleri 3 kw tan büyük olan motorların üç fazlı şebekelere bağlanabilmeleri için üç fazlı olmaları gerekir. Elektrik motorlarında yol verme işlemi Motorun rotor hızının sıfırdan anma hızına hızına ulaşması için yapılan işlemdir. Durmakta olan motorun stator sargılarına gerilim uygulandığında endüklenen zıt emk

Detaylı

BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ

BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ Genellikle üç fazlı alternatif akımın bulunmadığı yerlerde veya küçük güçlü olduklarından işyerlerinde bir fazlı kolon hattına bağlanırlar

Detaylı

GENEL MOTOR DURUM DEĞERLENDİRME RAPORU

GENEL MOTOR DURUM DEĞERLENDİRME RAPORU simplifies predictive maintenance 25 Şubat 2010 GENEL MOTOR DURUM DEĞERLENDİRME RAPORU ARTESİS A.Ş. GOSB Üretim Tesisleri HAZIRLAYAN: Simge ÇAKIR ONAYLAYAN: Dr. İzzet Yılmaz ÖNEL The Institution of Engineering,

Detaylı

2. Bölüm: Rüzgar Enerjisi Dönüşüm Sistemleri ve Yapıları

2. Bölüm: Rüzgar Enerjisi Dönüşüm Sistemleri ve Yapıları 2. Bölüm: Rüzgar Enerjisi Dönüşüm Sistemleri ve Yapıları Doç. Dr. Ersan KABALCI AEK-204 Rüzgar Enerjisi ile Elektrik Üretimi 2.1. Rüzgar Enerjisi Dönüşüm Sistemlerine Giriş Rüzgar enerjisinin elektriksel

Detaylı

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır.

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. ASENKRON MOTORLARDA HIZ AYARI ve FRENLEME Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. Giriş Bilindiği üzere asenkron motorun rotor hızı, döner alan hızını (n s )

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

Matris Çevirici ve Gerilim Beslemeli Evirici ile Beslenen Sürekli Mıknatıslı Senkron Motor Sürücülerinin Karşılaştırılması

Matris Çevirici ve Gerilim Beslemeli Evirici ile Beslenen Sürekli Mıknatıslı Senkron Motor Sürücülerinin Karşılaştırılması 6 th International Advanced Technologies Symposium (IATS 11), 16-18 May 211, Elazığ, Turkey Matris Çevirici ve Geril Beslemeli Evirici ile Beslenen Sürekli Mıknatıslı Senkron Motor Sürücülerinin Karşılaştırılması

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Mustafa NİL

Yrd. Doç. Dr. Mustafa NİL Yrd. Doç. Dr. Mustafa NİL ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Fırat Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Y. Kocaeli Üniversitesi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı

Detaylı

BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR

BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...iv GİRİŞ...v BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR 1. ASENKRON MOTORLAR... 1 1.1. Üç Fazlı Asenkron Motorlar... 1 1.1.1. Üç fazlı asenkron motorda üretilen tork... 2 1.1.2. Üç fazlı asenkron motorlara

Detaylı

Eleco 2014 Elektrik Elektronik Bilgisayar ve Biyomedikal Mühendisliği Sempozyumu, 27 29 Kasım 2014, Bursa

Eleco 2014 Elektrik Elektronik Bilgisayar ve Biyomedikal Mühendisliği Sempozyumu, 27 29 Kasım 2014, Bursa Eleco 214 Elektrik Elektronik Bilgisayar ve Biyomedikal Mühendisliği Sempozyumu, 27 29 Kasım 214, Bursa Fırçasız, Dış Rotorlu Elektrikli Bisiklet Motoru Tasarımı, Üretimi Ve Deneysel Doğrulaması Design,

Detaylı

MASA ÜSTÜ 3 EKSEN CNC DÜZ DİŞLİ AÇMA TEZGAHI TASARIMI ve PROTOTİP İMALATI

MASA ÜSTÜ 3 EKSEN CNC DÜZ DİŞLİ AÇMA TEZGAHI TASARIMI ve PROTOTİP İMALATI MASA ÜSTÜ 3 EKSEN CNC DÜZ DİŞLİ AÇMA TEZGAHI TASARIMI ve PROTOTİP İMALATI Salih DAĞLI Önder GÜNGÖR Prof. Dr. Kerim ÇETİNKAYA Karabük Üniversitesi Tasarım ve Konstrüksiyon Öğretmenliği ÖZET Bu çalışmada

Detaylı

ENDÜSTRİYEL BİR TESİSTE DİNAMİK KOMPANZASYON UYGULAMASI

ENDÜSTRİYEL BİR TESİSTE DİNAMİK KOMPANZASYON UYGULAMASI ENDÜSTRİYEL BİR TESİSTE DİNAMİK KOMPANZASYON UYGULAMASI Özgür GENCER Semra ÖZTÜRK Tarık ERFİDAN Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Elektrik Mühendisliği Bölümü, Kocaeli San-el Mühendislik Elektrik

Detaylı

ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DEVRE VE KISA DEVRE KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 324-04

ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DEVRE VE KISA DEVRE KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 324-04 ĐNÖNÜ ÜNĐERSĐTESĐ MÜHENDĐSĐK FAKÜTESĐ EEKTRĐK-EEKTRONĐK MÜH. BÖ. ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DERE E KISA DERE KARAKTERİSTİKERİ DENEY 4-04. AMAÇ: Senkron jeneratör olarak çalışan üç faz senkron makinanın

Detaylı

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler AKTÜATÖRLER Bir sitemi kontrol için, elektriksel, termal yada hidrolik, pnömatik gibi mekanik büyüklükleri harekete dönüştüren elemanlardır. Elektromekanik aktüatörler, Hidromekanik aktüatörler ve pnömatik

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM-1-ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIġMA PRENSĠBĠ

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM-1-ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIġMA PRENSĠBĠ İÇİNDEKİLER BÖLÜM-1-ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIġMA PRENSĠBĠ Asenkron motorların endüstrideki önemi Turmetre ile asenkron motorun devrinin ölçülmesi ve kayma deneyi Senkron hız, Asenkron

Detaylı

ASENKRON MOTORLARA YOL VERME

ASENKRON MOTORLARA YOL VERME 1 ASENKRON MOTORLARA YOL VERME Üç Fazlı Asenkron Motorlara Yol Verme Yöntemleri Kısa devre rotorlu asenkron motorlar sekonderi kısa devre edilmiş transformatöre benzediklerinden kalkış anında normal akımlarının

Detaylı

ENERJĠ ANALĠZÖRLERĠNĠN ÖLÇÜM STANDARTLARINA UYGUNLUĞUNUN ĠNCELENMESĠ

ENERJĠ ANALĠZÖRLERĠNĠN ÖLÇÜM STANDARTLARINA UYGUNLUĞUNUN ĠNCELENMESĠ ENERJĠ ANALĠZÖRLERĠNĠN ÖLÇÜM STANDARTLARINA UYGUNLUĞUNUN ĠNCELENMESĠ Mehmet BAYRAK Sakarya Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü bayrak@sakarya.edu.tr A. Serdar YILMAZ Kahramanmaraş Sütçü

Detaylı

Musa DEMİRCİ. KTO Karatay Üniversitesi. Konya - 2015

Musa DEMİRCİ. KTO Karatay Üniversitesi. Konya - 2015 Musa DEMİRCİ KTO Karatay Üniversitesi Konya - 2015 1/46 ANA HATLAR Temel Kavramlar Titreşim Çalışmalarının Önemi Otomatik Taşıma Sistemi Model İyileştirme Süreci Modal Analiz Deneysel Modal Analiz Sayısal

Detaylı

YUVARLANMALI YATAKLAR I: RULMANLAR

YUVARLANMALI YATAKLAR I: RULMANLAR Rulmanlı Yataklar YUVARLANMALI YATAKLAR I: RULMANLAR Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Rulmanlı Yataklar Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Yuvarlanmalı

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ FORMU

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ FORMU BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ FORMU KİŞİSEL BİLGİLER Adı Soyadı Tolga YÜKSEL Ünvanı Birimi Doğum Tarihi Yrd. Doç. Dr. Mühendislik Fakültesi/ Elektrik Elektronik Mühendisliği 23.10.1980

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 02

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 02 DERS 02 Özer ŞENYURT Mart 10 1 DA DĐNAMOSUNUN ÇALIŞMA PRENSĐBĐ Dinamolar elektromanyetik endüksiyon prensibine göre çalışırlar. Buna göre manyetik alan içinde bir iletken manyetik kuvvet çizgilerini keserse

Detaylı

ED8-STATİK VE DİNAMİK KGK

ED8-STATİK VE DİNAMİK KGK ED8-STATİK VE DİNAMİK KGK 2013 Statik ve Dinamik KGK Karşılaştırması MALİYET 1- Satın alma Dinamik KGK dünyada KGK marketinin sadece %4,3 üne sahiptir, geriye kalan %95,7 si ise statik KGK lere aittir.

Detaylı

IP 23 ELEKTRİK MOTORLARI ÜÇ FAZLI ASENKRON SİNCAP KAFESLİ IEC 225-315. ELSAN ELEKTRİK SAN. ve TİC. A.Ş.

IP 23 ELEKTRİK MOTORLARI ÜÇ FAZLI ASENKRON SİNCAP KAFESLİ IEC 225-315. ELSAN ELEKTRİK SAN. ve TİC. A.Ş. IP 3 ELEKTRİK MOTORLARI ÜÇ FAZLI ASENKRON SİNCAP KAFESLİ IEC 5-315 ELSAN ELEKTRİK SAN. ve TİC. A.Ş. GENEL BİLGİLER A. STANDARTLAR Bu tipteki motorlarımız aşağıdaki standart ve normlara uygun olarak imal

Detaylı

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir.

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir. 7.1.4 Paket Şalter İle Bu devredeki DG düşük gerilim rölesi düşük gerilime karşı koruma yapar. Yani şebeke gerilimi kesilir ve tekrar gelirse motorun çalışmasına engel olur. 7.2 SIRALI KONTROL Sıralı kontrol,

Detaylı

KİTAP ADI KONU YAYINEVİ SAYFA SAYI DİLİ BASIM TARİH KİTAP TÜR ISBN KONFERANS ADI KONFERANS KONUSU ÜLKE KONFERANS TÜRÜ TARİH

KİTAP ADI KONU YAYINEVİ SAYFA SAYI DİLİ BASIM TARİH KİTAP TÜR ISBN KONFERANS ADI KONFERANS KONUSU ÜLKE KONFERANS TÜRÜ TARİH ÖZGEÇMİŞ TC KİMLİK NO: PERSONEL AD: SOYAD: DOĞUM TARİHİ: SİCİL NO: UYRUK: EHLİYET: 17599029596 MEHMET ZİLE 10/1/70 12:00 AM A55893 TÜRKİYE B DİL ADI SINAV ADI PUAN SEVİYE YIL DÖNEM İngilizce TOEFL IBT

Detaylı

ÖZGÜR Motor & Generatör

ÖZGÜR Motor & Generatör DAHLENDER MOTOR Statora sargılarının UVW ve XYZ uçlarından başka, sargı ortalarından uçlar çıkararak ve bunların bağlantıları yapılarak çift devir sayısı elde edilir. Bu bağlantı yöntemine, Dahlender bağlantı

Detaylı

Artesis* MCM* / PCM* Özellikler ve Sipariş Bilgisi

Artesis* MCM* / PCM* Özellikler ve Sipariş Bilgisi Artesis* MCM* / PCM* Özellikler ve Sipariş Bilgisi Genel Tanım MCM/PCM, elektrik motoru ve jeneratörlerindeki ve yine bunların sürücülerinde ya da sürülen ekipmanlarındaki mevcut ve gelişmekte olan arızaları,

Detaylı

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 1. Toprak Kaçak Arızası KONULAR 2. İletkenler Arasındaki Kaçak Tayini 3. Kablo İletkenlerinde Kopukluğun Tayini 4. Kablo ve Havai Hatlarda Elektro Manyetik Dalgaların

Detaylı

ELEKTRİK MOTOR SÜRÜCÜLERİ: PWM AC KIYICILAR

ELEKTRİK MOTOR SÜRÜCÜLERİ: PWM AC KIYICILAR ELEKTRİK MOTOR SÜRÜCÜLERİ: PWM AC KIYICILAR Hazırlayan ve Sunan: ELEKTRİK_55 SUNUM AKIŞI: PWM (DARBE GENİŞLİK MODÜLASYONU) NEDİR? Çalışma Oranı PWM in Elde Edilmesi Temelleri PWM in Kullanım Alanları AC

Detaylı

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Bu konuda yapmış olduğumuz yayınlardan derlenen ön bilgiler ve bunların listesi aşağıda sunulmaktadır. Bu başlık altında depoların pratik hesaplarına ilişkin

Detaylı