H STOLOJ VE EMBR YOLOJ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "H STOLOJ VE EMBR YOLOJ"
  • Ayla Oz
  • 1 yıl önce
  • İzleme sayısı:

Transkript

1 TC. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 1970 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1050 H STOLOJ VE EMBR YOLOJ Yazarlar Prof.Dr. Süleyman AYDIN (Ünite 5-10) Doç.Dr. Hülya S VAS (Ünite 5-7) Yard.Doç.Dr. Emel ERGENE (Ünite 1-4,11) Arafl.Gör. Volkan KILIÇ (Ünite 3) Arafl.Gör. Gözde KILIÇ (Ünite 4) Editör Yard.Doç.Dr. Emel ERGENE ANADOLU ÜN VERS TES

2 Bu kitab n bas m, yay m ve sat fl haklar Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitab n bütün haklar sakl d r. lgili kurulufltan izin almadan kitab n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay t veya baflka flekillerde ço alt lamaz, bas lamaz ve da t lamaz. Copyright 2009 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic, tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö RET M TASARIM B R M Genel Koordinatör Prof.Dr. Levend K l ç Genel Koordinatör Yard mc s Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Ö retim Tasar mc s Yard.Doç.Dr. Murat Ataizi Grafik Tasar m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Ö r.gör. Nilgün Salur Ölçme De erlendirme Sorumlusu Ö r.gör. Belgin Boz Kitap Koordinasyon Birimi Yard.Doç.Dr. Feyyaz Bodur Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Dizgi Aç kö retim Fakültesi Dizgi Ekibi Histoloji ve Embriyoloji ISBN Bask Bu kitap ANADOLU ÜN VERS TES Web-Ofset Tesislerinde 350 adet bas lm flt r. ESK fieh R, Eylül 2009

3 çindekiler iii çindekiler Önsöz... ix Histolojiye Girifl... 2 G R fi... 3 H STOLOJ N N TANIMI... 3 H STOLOJ K PREPARAT HAZIRLAMA YÖNTEMLER... 4 Tespit (Fiksasyon)... 4 Y kama (Hidrasyon)... 5 Suyunu Giderme (Dehidrasyon)... 5 Parlatma (fieffaflaflt rma)... 6 Emdirme... 6 Gömme ve Bloklama (Blokaj)... 7 Kesit Alma... 7 Boyama... 7 Kapatma... 9 M KROSKOBUN ÇALIfiMA PRENS B VE M KROSKOP ÇEfi TLER... 9 Ifl k Mikroskobunun Çözümleme Gücü Ifl k Mikroskobunda Görüntü Oluflumu Ifl k Mikroskobunun K s mlar Destek K s m Optik K s m Mikroskop Çeflitleri H STOLOJ K ÖZEL ÇALIfiMA YÖNTEMLER Dondurma (Frozen) Kesitlerin Al nmas Otoradyografi Hücre Kültürü Histokimya ve mmunohistokimya n-sitü Hibridizasyon (Hücre çi Melezlefltirme) Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Hücre G R fi HÜCRE F KR N N GEL fimes VE HÜCRE TEOR S Hücrenin Evrimi Prokaryotlar Ökaryotlar HÜCREN N K MYASAL B LEfi M norganik Moleküller Organik Bileflikler HÜCREN N TEMEL KISIMLARI Hücre Elemanlar Sitoplazma ve Hücre Organelleri ÜN TE 2. ÜN TE

4 iv çindekiler Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE 4. ÜN TE Epitel Doku...50 G R fi EP TEL DOKUNUN KÖKEN, GENEL ÖZELL KLER VE GÖREVLER EP TEL DOKU ÇEfi TLER Örtü Epiteli Tek Katl Örtü Epitel Çeflitlerinin Hücre fiekillerine Göre S n fland r lmas Çok Katl Örtü Epitel Çeflitlerinin Hücre fiekillerine Göre S n fland r lmas Salg (bez) Epiteli Salg s n Döktü ü Yere Göre Örtü Epiteli le liflkisine Göre Bezi Oluflturan Hücre Say s na Göre Salg Yapan Son K sm n fiekline Göre ve Boflaltma Kanal n n Özelli ine Göre Salg s n Oluflturufl fiekline Göre Oluflturdu u Salg n n Yap s na Göre Duyu Epiteli (Nöroepitel) Kassal Epitel (Miyoepitel) Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Ba ve Destek Doku G R fi BA DOKU Ba Dokunun Görevleri Ba Doku Elemanlar Hücreler Aras Madde (Matriks) Ba Doku Hücreleri Ba Doku Fibrilleri Ba Doku Türleri Embriyonik Ba Doku Eriflkin Ba Dokusu ÖZELLEfiM fi BA DOKU Kan Doku Kan Dokunun Görevleri Kan Doku Elemanlar Kan Hücreleri Ya Doku DESTEK DOKU... 82

5 çindekiler v K k rdak Doku K k rdak Dokunun Genel Özellikleri Hiyalin K k rdak Elastik K k rdak Fibröz K k rdak Kemik Doku Kemik Dokunun Genel Özellikleri Kemik Dokunun Görevleri Kemik Dokunun Elemanlar Kemik Doku Hücreleri Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Kas Dokusu...92 G R fi SKELET KASI skelet Kas n n Histolojik Yap s Çekirdek Sarkoplazma Sarkoplazmik Retikulum Miyofibrilin nce Yap s Miyofilamentlerin nce Yap s skelet kas nda Kas lma ve Gevfleme Mekanizmas DÜZ KAS Düz Kas n Histolojik Yap s Çekirdek Sarkoplazma Miyofibril Yap Düz Kas n fllevi KALP KASI Kalp Kas n n Histolojik Yap s Çekirdek Sarkoplazma ve Miyofibriller Kalp Kas n n fllevi KAS DOKUSUNDA S N R-KAS BA LANTISI skelet Kas nda Sinir-Kas Ba lant s Düz Kasta Sinir-Kas Ba lant s Kalp Kas nda Sinir-Kas Ba lant s KAS T PLER ARASINDAK YAPISAL FARKLILIKLAR Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE

6 vi çindekiler 6. ÜN TE 7. ÜN TE Sinir Dokusu G R fi S N R DOKUSUNUN VÜCUTTAK DA ILIMI Santral Sinir Sistemi (Merkezi Sinir Sistemi) Periferik Sinir Sistemi: Otonom Sinir Sistemi S N R DOKUSUNU OLUfiTURAN HÜCRELER Nöron Glia PER FER K S N RLER VE GANGL YONLAR S NAPS VE S N R SONLANMALARI NÖROTRANSM TTER VE RESEPTÖRLER Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Embriyolojiye Girifl ve Üreme Hücreleri G R fi EMBR YOLOJ N N TANIMI VE TAR HÇES ÜREME fiek LLER Aseksüel (Cinsiyetsiz) Ço alma ve Mitoz Tomurcuklanma ile Ço alma Partenogenez Efleyli (Seksüel; ki cinsli) Üreme GEN TAL ORGANLAR Erkek Genital Organlar (Organa genitalia gasculina) Testis (Erbezi; Orchis) Seminifer Tübülleri Boflaltma Yollar Skrotum (Erbesi Torbas ) Penis (Membrum virile) Gametogenez Spermatogenez Spermium (Spermatozoon) Sperma (Döl, ejakulat, meni, ersuyu) Difli Genital Organlar Ovaryum (Yumurtal k) Tuba Uterina (Fallop borusu) Uterus (Ana rahmi) Vajina (Kolpos; hazne) Vulva Meme (Mammae) Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar

7 çindekiler vii S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Döllenme,Gebelik ve Segmentasyon G R fi DÖLLENME YARIKLANMA (SEGMENTASYON, CLEAVAGE) Morula GEBEL K D fl Gebelik K ZL K GASTRULASYON Mezodermin Farkl lanmas ve Geliflmesi Sölom Bofllu u Endodermin Farkl lanmas ve Geliflmesi Ektodermin Farkl lanmas ve Geliflmesi Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Organogenez G R fi BLASTOS ST SON EVRES EMBR YON K FARKLILAfiMA EVRELER EMBR YON K NDUKS YON ORGANOGENEZ Mezoderm den Oluflan Yap lar Endoderm den Oluflan Yap lar Ektoderm den Oluflan Yap lar Geliflmenin Trimester Olarak S n fland r lmas Geliflimin Organ Evrelerine Göre S n fland r lmas Birinci Hafta, Döllenme ve Göç kinci Hafta, mplantasyon Üçüncü Hafta, 3 Yaprakl Embriyo Diski Dördüncü Hafta, Katlanma Beflinci-Sekinci Haftalar, Organogenez Evreleri Sistemlerin Geliflmesi Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Embriyo D fl Oluflumlar G R fi BLASTOS ST VE BESLENMES KORYON V LLUSLARININ GEL fi M ÜN TE 9. ÜN TE 10. ÜN TE

8 viii çindekiler EMBR YO DIfiINDA BULUNAN ZAR VE KESELER Vitellus Kesesi (Saccus vitelinus) Allantois Amnion Kesesi (Döl Kesesi) Desidua (decidua) Koryon (chorion) PLASENTA (PLACENTA) Plasentan n fllevi Teratojenik Etki GÖBEK BA I (Funiculus umbilicalis; Umblical cord) Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE Histoloji ve Embriyolojide Uygulamalar G R fi KÖK HÜCRE TANIMI ve KÖK HÜCRE KAYNAKLARI Embriyolonik Kök Hücreler Yetiflkin Kök Hücreler Hastal klar n Tedavisinde Kök Hücrelerin Kullan m EMBR YOLOJ K UYGULAMALAR Tüp Bebek ve Mikroenjeksiyon Uygulamalar Ovaryumlar n laçlarla Uyar lmas ve Yumurta Gelifltirilmesi Yumurta Toplanmas Döllenme Embriyo Transferi (ET) Embriyolar n Dondurulmas PRE MPLANTASYON GENET K TANI (PGT) Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Yararlan lan nternet Adresleri Sözlük Dizin

9 çindekiler ix Önsöz Ayn yap ve fonksiyona sahip hücrelerden oluflan dokular n incelendi i Histoloji Bilimi ve canl lar n zigottan do uma kadar olan geliflim sürecinin incelendi- i Embriyoloji Biliminin konular na yer verilen Histoloji ve Embriyoloji kitab - m z, Anadolu Üniversitesi Aç k Ö retim Fakültesi için örgün ve uzaktan ö retim koflullar na uygun olarak haz rlanm flt r. On bir üniteden oluflan Histoloji ve Embriyoloji kitab, Histolojiye Girifl, Hücre, Epitel Doku, Ba ve Destek Doku, Kas Doku, Sinir Doku, Embriyolojiye Girifl ve Üreme Hücreleri, Döllenme-Yar klanma-gebelik, Organogenez, Embriyo D fl Oluflumlar, Histoloji ve Embriyolojide Uygulamalar konu bafll klar ndan oluflmaktad r. Bu kitapta ele al nan konular, önceden haz rlanm fl amaçlara uygun olarak ifllenirken, mümkün oldu unca zengin flekil ve flemalar ile desteklenmifl, soyut ve teorik bir anlat mdan kaç n lm flt r. Doku tipleri ve embriyolojik geliflim basamaklar n n aç klanmas nda, embriyolojik geliflim süreçleri ve yap lar n oluflum s ras dikkate al nm flt r. Baz önemli kavramlar, Yana Ç kma ve Dikkat gibi bölümler kullan larak vurgulanmaya çal fl lm flt r. Ö rencilerin üniteyi okuduktan ve anlad ktan sonra kazanmas beklenen davran fllar, ünitelerin bafl nda verilen Amaçlar m z bafll ile belirtilmifl, her ünitenin ele ald konular hakk nda ipuçlar n n verildi i Anahtar Kavramlar verilmifltir. Ayr ca konular n ifllenifli s ras nda nternet, Kitap gibi bölümlerle, ö renciler farkl kaynaklardan yararlanmaya yönlendirilmifltir. Her ünite içinde ö rencilerin düflünmelerini ve sorulara yorum getirmelerini sa lamak amac yla S ra Sizde bölümleri ve ünitelerde ö renilen bilgilerin pekifltirilmesini sa lamak amac yla da Kendimizi S nayal m bölümlerine yer verilmifltir. Baz ünitelerin sonunda yer alan Okuma Parças bölümleri ile konular n yaflant m zla olan ilgisi belirtilmeye çal fl lm flt r. Kitab n sonunda, temel kavramlar n tan mland Sözlük bölümü bulunmaktad r. Yazarlar n büyük çabalarla ortaya ç kard klar Histoloji Embriyoloji kitab n n bas ma haz rlanmas, genifl bir ekibin yo un çal flmalar n n ürünüdür. Bu ekibin çal flmas nda her türlü imkân sa layan Anadolu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Fevzi SÜRMEL baflta olmak üzere genel koordinatör Prof. Dr. Levend KILIÇ n flahs nda bütün ekip elemanlar na, ö retim tasar mc lar Yard. Doç Dr. Murat ATA Z ve Görkem IfiIK a editör ve yazarlar olarak teflekkür eder, tüm ö rencilerimize baflar lar dileriz. Editör Yard.Doç.Dr. Emel ERGENE

10 1H STOLOJ VE EMBR YOLOJ Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Histolojinin tan m n yapabileceksiniz. Histolojik çal flma yöntemlerini s ralayabilecek ve her birini özetleyebileceksiniz. Farkl mikroskop çeflitlerini tan yabileceksiniz. Özel histolojik çal flma yöntemlerini s ralayabileceksiniz. Anahtar Kavramlar Histolojik Preparat Histolojik çal flma yöntemleri Mikroskobik çal flma yöntemleri Mikroskop çeflitleri Doku takibi Preparat boyama çerik Haritas Histoloji ve Embriyoloji Histolojiye Girifl G R fi H STOLOJ N N TANIMI H STOLOJ K PREPARAT HAZIRLAMA YÖNTEMLER M KROSKOBUN ÇALIfiMA PRENS B VE M KROSKOP ÇEfi TLER H STOLOJ K ÖZEL ÇALIfiMA YÖNTEMLER

11 Histolojiye Girifl G R fi Yaflam n sürmesi için gerekli fonksiyonlara sahip olan hücre, bir zar bir sitoplazma ve fonksiyonel organellerden oluflan en küçük canl birimdir. lk canl hücreden bugüne kadar hücresel yap oldukça fazla de iflim geçirmifltir. En ilkel hücre kabul edilen bakteriler, mavi-yeflil algler gibi prokaryotlarda, kal tsal materyal bir k l f ile ayr lmam fl ve ribozom d fl nda organeli yoktur. Zamanla organize ve karmafl k hale gelen ökaryot hücrede, kal tsal materyal mutlaka çekirdek içinde paketlenmifl karmafl k çok say da fonksiyonu yerine getirebilen organel yap lar flekillenmifltir. Hücreler ileri derecede özelleflebilme ve organize olabilme yetene indedir. Özelleflmifl bu hücreler, belirli bir görevi yerine getirmek için bir araya gelerek dokular olufltururlar. H STOLOJ N N TANIMI Ayn ifli yapmak üzere bir araya gelmifl hücrelerin, hücreler aras madde ile birlikte oluflturdu u yap ya doku denir. Histoloji (doku bilimi); Yunanca histos (doku) ve logos (bilim) sözcüklerinin birlefliminden türemifltir ve organizmay oluflturan hücre, doku ve organlar n yap s n mikroskobik düzeyde inceleyen bilim dal na verilen isimdir. Benzer fonksiyona sahip farkl yap daki dokular, bir araya gelerek organlar olufltururken, organlar belirli fonksiyonu yerine getirmek üzere organize olarak sistemleri oluflturur. Temel dokular genel histoloji nin, organ ve sistemler ise özel histoloji nin kapsam nda incelenir. Hücrelerin yap ve ifllevlerini inceleyen bilim dal na sitoloji denir. Ayr ca, hücre ve dokular n yap ve fonksiyonlar aras ndaki ba lant y histofizyoloji, dokular n kimyasal karakterini histokimya, dokulardaki hastal k ve bozukluklar histopatoloji alt bilim dallar inceler. Histoloji; organizmay sadece yap sal özellikleri bak m ndan ele almakla kalmaz, ayn zamanda biyokimyasal, fizyolojik ve moleküler biyolojik özellikleriyle de iliflkilendirerek araflt r lmas na olanak sa lar. Doku, organ ve sistemlerin normal koflullardaki durumlar n n tan mlanmas, patolojik durumlardaki de iflimlerin anlafl labilmesi için önemlidir. Hücre ve dokular hakk nda ayr nt l bilgi edinmek için kullan lan temel çal flma arac mikroskop tur. Biyolojik objelerin mikroskopta incelemeye haz rlanmas için öncelikle çeflitli yöntemlerle elde edilmeleri gerekir. Bu yöntemlere genel olarak biyopsi denir. Farkl yollar ile al nan biyolojik objeler, bir tak m ifllemler sonucunda mikroskop ile incelemeye haz rlan r. Histoloji; dokunun en önemli yap sal ve fonksiyonel birimi olan hücreler ile onlar oluflturan temel elemanlar, farkl dokulardaki de iflikliklerini inceler. Patoloji: Hastal klar inceleyen bilim dal na verilen isimdir. Patolojik terimi ise; normal halinden de iflime u ram fl, hastal k belirtileri oluflmufl durumlar için kullan l r.

12 K T A P K T A P TELEV ZYON TELEV ZYON 4 Histoloji ve Embriyoloji NTERNET Histopatoloji NTERNET konusuyla ilgili olarak ayr nt l bilgiye adresinden ulaflabilirsiniz. SORU SORU Tablo 1.1 Direk ç karma biyopsi Deri dokular, yutak Canl lardan biyopsi alma D KKAT yöntemleri Transvasküler D KKAT biyopsi Kalp, karaci er, dalak Endoskopik biyopsi Sindirim, solunum, boflalt m yollar Kürete biyopsi Rahim iç duvar neli biyopsi Göz, lenf dü ümü, meme, akci er, kemik, kemik ili i, böbrek, testis, beyin ve iskelet kas AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ Kontrast: K T ASiyah-beyaz P görüntülerde siyah ve beyaz aras ndaki ton fark n n fazla oldu u durumdur. Kontrast n artt r lmas, TELEV ZYON mikroskobik görüntülerde netli in artt r lmas nda faydal d r. H STOLOJ K PREPARAT HAZIRLAMA YÖNTEMLER Organizmadan K Tal nan A P doku örneklerinin mikroskopta görülebilecek hale getirilmesi için uygulanan ifllemlerin tümüne histolojik yöntemler denir. Ifl k mikroskobu alt nda dokular, dokunun içinden geçen fl k demeti yard m yla incelenir. Hücre ve dokular canl yken, fl eflit flekilde k rar ve fl k mikroskobu ile bak ld nda TELEV ZYON ayr nt lar fark edilemez. Kontrast artt rmak için bir tak m ifllemler gereklidir. fiimdi yap lmas gereken ifllemleri görelim. NTERNET Otoliz: Hücrelerin içinde sindirim enzimleri içeren lizozom organeli vard r. Lizozom zar n n parçalanarak enzim içeri inin serbest kalmas, hücrenin sindirim enzimleri taraf ndan parçalanmas na yol açar. Bu olaya otoliz denir. Denatürasyon: protein ve nükleik asitlerin karmafl k ve temel yap lar n n asitler, bazlar, yüksek s, yo un inorganik tuzlar, ph gibi etkenlerle bozulmas ya da aktivitesini kaybetmesidir. Histolojik NTERNET preparat haz rlama yöntemleri ile ilgili ayr nt l bilgiye adresinden ulaflabilirsiniz. Tespit (Fiksasyon) Tespit ifllemi; histolojik yöntemlerin ilk ve en önemli aflamas d r. Karmafl k kimyasal reaksiyonlar serisinden oluflur. Tespit iflleminde hedef; otolizi ve etraftan gelen bakteri sald r lar n engellemek, dokular n organizmadaki yap sal ve moleküler bileflimini mümkün oldu unca sabit tutarak canl l k özelliklerini korumakt r. Lizozom enzimlerinin sitoplazmaya geçmesine engel olan ifllemlere tespit ifllemleri (fiksasyon), bu amaçla kullan lan maddelere tespit solüsyonu (fiksatif) denir. Tespit iflleminin di er hedeflerini; sonraki ifllem sürecinde kolayl k sa lamas bak m ndan, dokular n hacim ve flekillerinin bozulmadan, kesit al nmas n kolaylaflt racak kadar sertlefltirilmesi, solüsyonlar n ve boyalar n hücreye giriflinin kolaylaflt r lmas olarak söyleyebiliriz. Tespit Yöntemleri: Fiziksel ve kimyasal olmak üzere iki temel tespit yöntemi vard r. Fiziksel Tespit Yöntemi; s tma, kurutma, dondurma ve mikrodalga gibi ifllemler uygulanmaktad r. - Is tma Yöntemi; protein ve enzimleri denatüre etti i için tek bafl na tercih edilmemektedir. Nükleik asit tespitinde formaldehit ve guluteraldehit fiksatiflerinin RNA için 45 C ye, DNA için 65 C s t lmas ile uygun tespit sa lanabilir. - Kurutma Yöntemi; kan yayma preparatlar n n haz rlanmas nda kullan - lan bir tespit yöntemidir. - Dondurma Yöntemi; doku içeri inin çok düflük s cakl klarda ve çok k sa sürede s v halden kat hale getirilmesi ile gerçekleflir. Bu flekilde doku ve hücrelerdeki metabolizma olaylar ve enzimatik reaksiyonlar durdurulur. Ayn zamanda dokuyu sertlefltirece i için kesit al nmas na da olanak sa lar. Is dan ve kimyasal ifllem basamaklar ndan etkilenmemesi gereken enzimlerin ve lipidlerin histokimyasal ve yap sal incelemelerine olanak verir.

13 1. Ünite - Histolojiye Girifl 5 Kimyasal Tespit Yönteminde; doku kimyasal bir fiksatif solüsyonuna dald r l r. Bu solüsyonlar ço unlukla proteinler ile çapraz ba yapan ajanlar ya da stabilize edici solüsyonlard r. En yayg n kullan lan fiksatif % 4-10 formaldehid, osmium tetroksit, pikrik asit gibi solüsyonlar ile Bouin, Carnoy, Zenger, Helly, FAB, FAA, Karnovski gibi kar fl m fiksatifleridir. Otoliz nedir? Dokular tespit edilmezse ne olur? Tart fl n z. 1 Uygun Fiksatifin Seçiminde Dikkat Etmemiz Gereken Temel Faktörler Uygun Tespit S v s n n Seçimi; - Proteinler için çapraz ba yapan ajanlar (karbodiimidler), denatüre edici koagülanlar (asetik asit, etil-metil alkol), okside edici SORU ajanlar (osmium SORU tetroksit, potasyum permanganat) ve aldehitler (formaldehit, gluteraldehit, akreloin). - lipidler için formaldehit, civa klorür, osmium tetroksit, D KKAT karbonhidratlar için alkollü fiksatifler yayg n olarak kullan l r. Hiçbir fiksatif tek bafl na en ideal tespiti gerçeklefltiremedi i için Bouin, Carnoy, Karnovski gibi D KKAT kar fl m solüsyonlar tercih edilir. - Polisakkaritler için PAS gibi alkollü fiksatifler kullan l r. S v n n Miktar ; Tespit s v s n n miktar, konulan dokunun AMAÇLARIMIZ minimum k rk kat olmal. AMAÇLARIMIZ Hidrojen yon Konsantrasyonu (ph); asit oldu unda çekirdek, alkali oldu unda sitoplazma daha iyi korunur. K T A P K T A P Tespit S cakl ; fl k mikroskobu için oda s cakl, elektron mikroskobu için +4 C Fiksatifin Yay lma Gücü; dokunun bütün yüzeylerine TELEV ZYON ve derinli ine fiksatifin eflit biçimde nüfus edebilmesi için dokunun küçük parçalara ayr lmas TELEV ZYON gerekir. Fiksatifin Osmotik Özelli i; hafif hipertonik olmal ki doku içine kolayca NTERNET yay labilsin Fiksasyon Süresi; parça büyüklü üne, s v n n yay lma gücüne, ortam s - SORU cakl na göre belirlenir. NTERNET SORU Histoloji laboratuvarlar nda kullan lan bütün tespit solüsyonlar ve onlar n D KKATbuharlar son derece toksik ve ço u kanserojen etkilidir. Bu solüsyonlarla çal fl rken mutlaka eldiven ve önlük giyilmeli, maske tak lmal, çekerocak denen havaland rma kabinlerinde çal fl lmal d r. Y kama (Hidrasyon) D KKAT Tespit tamamlan nca fiksatifin dokudan uzaklaflt r lmas gerekir. AMAÇLARIMIZ Bu amaçla su ve farkl yo unluklarda alkol kullan l r. Formaldehit, osmium tetroksit gibi fiksatiflerden sonra su ile y kama yap l r. Bouin solüsyonu kullan lan fiksatiflerde su ile y - AMAÇLARIMIZ kamak ba doku liflerinin fliflmesine yol açt ndan dolay düflükten K T Ayükse e P do ru yo unlaflan alkol serilerinden geçirilerek y kanmal d r. Karnoy gibi asitli fiksa- K T A P tiflerden sonra % 100 alkol, pikrik asit içeren fiksatiflerden sonra da %70-80 yo unlukta alkol ile y kanarak fiksatif dokulardan uzaklaflt r l r. TELEV ZYON TELEV ZYON Suyunu Giderme (Dehidrasyon) fllemin amac, y kama s ras nda dokuya iflleyen suyun tamamen uzaklaflmas n sa layarak sonraki ifllemlerde kullan lacak erimifl parafinin dokunun NTERNET içine tamamen yay lmas n sa lamakt r. Bu amaçla suyu kendine çekebilen etanol, metillen- NTERNET

14 6 Histoloji ve Embriyoloji SORU mifl etanol, metanol, isopropil alkol, aseton, dioksan, anilin gibi maddeler kullan - l r. En yayg n kullan lan etanol dür. Etanol, hücrelerin içerdi i suyu çekerek büzülmesine neden olur. K r lgan ve hassas olan, özellikle embriyonik dokular için %30 etanol ile seriye bafllanmal d r. Aseton, genellikle acil sonuç al nmas gereken durumlarda kullan l r. En iyi sonuç veren su giderme solüsyonu dioksan d r. En çabuk ve etkili biçimde dokular n suyunu çekebilmesine ra men son derece çabuk buharlaflan toksik bir SORU bilefliktir. D KKAT Hücrenin fazla D KKAT büzülüp sertleflmesini engellemek için doku genellikle %50-70 gibi düflük dereceden bafllayarak %100 e kadar ulaflan kademeli alkol serilerinde bekletilir. Bu flekilde dokulardaki bütün su al nm fl olur. Parlatma (fieffaflaflt rma) AMAÇLARIMIZ fieffafland rmada (clearing) amaç, doku içine ifllemifl olan alkolün uzaklaflmas ve AMAÇLARIMIZ daha sonra fl geçirebilen bir hale getirilmesidir. Bu amaçla en yayg n olarak kullan lan maddeler, ksilol, sedir ya, nane (mentol) ve karanfil ya lar (ojenol), ve K T A P kloroformdur. K TAlkolü A P dokulardan uzaklaflt ran bu maddeler, ayn zamanda dokular fleffaflaflt r r. Su giderme solüsyonlar ile bu solüsyonlar tamamen yer de ifltirir ve doku yar saydam görünür. nsan derisi, rahim (uterus) ve tendon gibi yap lar n fleffaflaflt r lmas nda TELEV ZYON sedir ya kullan l r. Çünkü sedir ya dokular sertlefltir- TELEV ZYON mez ve aylarca koruyabilir. Bu ifllemler kapakl kavonozlar içerisindeki solüsyonlarda elle takip edilebildi i gibi, histoteknikon ad verilen otomatik doku takip cihazlar ile de yap labilmektedir. NTERNET NTERNET fiekil 1.1 a. Otomatik doku takibi yap labilen histoteknikon cihaz b. Ultramikrotom c.mikrotom d. L. tipi aç k parafin blok kal b e. L. tipi parafin blok kal b f. Parafin blok a b c Kaynak: A. Tansu Koparal özel SIRA koleksiyonu S ZDE SORU SORU d e f D KKAT Ksilol ile yap lan D KKAT fleffaflaflt rma ve parlatma ifllemi bir saatten fazla sürdürülmemelidir yoksa dokularda afl r sertleflmeye neden olur. Emdirme AMAÇLARIMIZ Bu ifllemde amaç, dokular n içine erimifl dolgu maddesinin girmesini sa lamakt r. Bu amaçla parafin, plastik maddeler ve selloidin kullan l r. De iflik s larda eriyebilen parafinler vard r. 40 C de eriyen yumuflak parafinde bekletilen dokular, AMAÇLARIMIZ son- K T A P K T A P TELEV ZYON TELEV ZYON

15 1. Ünite - Histolojiye Girifl 7 ra 60 C de eriyen sert parafin içine konur. Ksilol içeren dokular ilk önce ksilol-erimifl parafin kar fl m na dald r l r. Doku içinde ksilol ile erimifl parafinin yer de ifltirmesi sa lan r. Ard ndan üç kez erimifl parafine dald r lan dokular, parafinin tamamen içerisine yay lmas için beklenir. Bu ifllemler 55 C parafin etüvlerinde yap l r, böylece parafinin sertleflmesi önlenmifl olur. Emdirme amac yla plastik, selloidin, jelatin ve agar da kullan labilir. Bunlarla emdirme yap lan dokular, yine bu maddelerin içinde bloklan r. Gömme ve Bloklama (Blokaj) Düzgün kesit yüzeyleri oluflturarak parçalardan kesit alabilmek için gömme ya da bloklama ifllemi yap l r. Parafin, jelatin, selloidin, karbovaks gibi madeler içinde en yayg n parafin kullan l r C de s v laflan parafin etüvde SIRA haz r S ZDEtutulur. Bu amaçla genellikle metal ya da plastik kal plar kullan l r. Etüvün hemen yan na haz rlanan gömme kal b n n taban na bir miktar erimifl temiz parafin dökülür. Daha sonra bir pens yard m yla gömülecek doku parças kal ba yerlefltirilir ve üzeri parafin ile kaplan r. Haz rlanan bloklar buzdolab nda donmaya b rak l r. Donan parafin bloklar kal ptan ç kart l r ve art k kesit al nabilir. SORU fllem son derece çabuk yap lmal d r çünkü parafin oda s cakl nda h zla D KKAT donar. Haz rlanan bu bloklar y llarca bozulmadan saklanabilir. SORU D KKAT Kesit Alma Emdirme materyali içinde gömdükten sonra homojen bir biçimde sertleflen bloktan düzgün ince kesitler almak için, mikrotom ad verilen, çelik AMAÇLARIMIZ SIRA ya S ZDE da elmas b - çaklara sahip özel aletler kullan l r. Ifl k mikroskobu için kullan lan mikrotomlar AMAÇLARIMIZ mikron düzeyinde (1-10 mikron) kesitler al rken, elektron mikroskobu için kullan lan ultra mikrotomlar nanometre (90-200nm) düzeyinde kesitler K T Aalabilirler. P K - K T A P zakl mikrotomlar, rotorlu mikrotomlar ve cryomikrotomlar s kl kla kullan lmaktad r. Mikrotom arac l yla parafin bloklardan istedi imiz kal nl klarda SORU dilimler SORU keserken blok içindeki parçadan da ayn kal nl kta kesitler elde TELEV ZYON etmifl oluruz. Kesit, C s v da yüzdürülerek katlanmalar aç l r. S cakl k daha D KKAT fazla olursa, pa- D KKAT TELEV ZYON rafin erir ve doku bütünlü ü bozulur. Kesitlerin lama yap flabilmesi için bu s v 1/1000 oran nda yumurta albumini veya jelatin gibi yap flt r c nitelikli bir s v içerebilir. Kesitler aç ld ktan sonra lamlar üzerinde 37 C lik etüvde kurutulur. Bu uy- SIRA NTERNET S ZDE SIRA NTERNET S ZDE gulama ayn zamanda kesitlerdeki parafinin tamamen uzaklaflmas sa lanm fl olur. Kurutma süresinin ya da s n n gere inden fazla olmas dokunun AMAÇLARIMIZ yanma ve parçalanmas na neden olabilir. AMAÇLARIMIZ Histolojik preparat haz rlanmas konusunda ayr nt l bilgi için, Yener K TAytekin A P ve Seyhan Solako lu nun, (Ankara, Nobel Yay nlar, 2006) Temel Histoloji adl kitab n okuyunuz. Boyama TELEV ZYON Dokuyu oluflturan yap elemanlar, fl yaklafl k ayn oranda k rd için fl k mikroskobunda incelenmesi için boyanmas gerekir. Ayn zamanda bu yolla, hücrenin ve dokunun içerisinde bulunan çeflitli moleküller ve konumlar da belirlenebilir. NTERNET Ifl k mikroskobunda incelenen histoloji örneklerinde kullan lan boyalar, suda veya alkolde çözünen, anyon ve katyonlar na ayr labilen tuzlard r. E er boya tafl yan organik grup katyonda ise buna katyonik (bazik), anyonda ise anyonik (asidik) K T A P TELEV ZYON NTERNET

16 8 Histoloji ve Embriyoloji boya denir. Boyama iflleminde, ortam n ph s ve indirgenme-yükseltgenme reaksiyonlar önemli rol oynar. Dokular n asit, baz ve amfoterik özellikte olmalar, boya seçiminde belirleyici olmaktad r. Asidik yap lar (çekirdek gibi) bazik boyalarla ço- unlukla mavi-mor boyan rken, bazik yap lar (sitoplazma, kollajen lifler, mitokondri, lizozom) asidik boyalar ile pembe k rm z boyanmaktad r. Buna göre, rutin boyamada en yayg n kullan lan boyalar, hemotoksilen (çekirdek, kromatin ve çekirdekçik) ve eozin (sitoplazma ve organel) boyalar d r. Boyalar n ço u tek bafl na veya birkaç bir arada birleflik boyama yöntemleriyle uygulan r. Birleflik boyamada dokular, pefl pefle asidik ve bazik boyalarla boyan r. Hematoksilen-eozin birleflik boyamaya örnektir. Boyalar n birço u suda ve baz lar da alkol ya da asetonda çözünür. Boyan n kesitlere girebilmesi için önce blok parafini, ksilolde bekletilerek uzaklaflt r l r. Parafini uzaklaflan dokudan ksilolün de temizlenmesi flartt r. Bu amaçla tekrar yüksekten düflü e do ru bir dizi alkolden geçirilen doku içine su girmifl olur. Boyada bekletilen kesitlerdeki çeflitli doku elemanlar boyalar de iflik tonlarda tutarak boyan rlar. Histoloji Preparatlar n n Boyanmas nda Kullan lan Boyalar Asidik Boyalar: Eozin, pikrik asit, asit fuksin, orange G, eritrosin, kongo k rm z s, light green (parlak yeflil), kromotrop ve vital boyalardan tripan mavisi, nükleer fast red (çekirdek k rm z s ) Bazik Boyalar: Tiyonin, hematoksilen, metilen mavisi, nükleer fast red, toluidin mavisi, bazik fuksin, jansiyon viyole, safranin, azokarmin, (azura) vb. Do al Boyalar: Bitkisel boyalardan hematoksilen, orsein, hayvansal boyalardan karmin örnek verilebilir. Ortokromatik Boyalar: Boyan n rengi dokunun boyand renk ile ayn - d r. Boyalar n büyük bir k sm bu özelliktedir. Metakromatik Boyalar: Baz boyalar dokular kendi renklerinden farkl renkte boyarlar. Bu olaya metakromazi ad verilir. Toluidin mavisi, tiyonin, metilen mavisi, azure A gibi boyalar örnek verilebilir. Baz moleküller boya moleküllerini yo unlaflt rarak çökelti oluflturma e ilimindedir. Bu boya çökeltilerinin fl geçirme özelli i gerçek boyalardan farkl l k gösterir. Dolay - s yla boyan n kendi renginden farkl bir renk gözlenir. Mast hücrelerindeki granüller ve k k rdak matriksi bu flekilde metakromatik boyanma özelli ine sahip yap lard r. Trikrom Boyalar: Üçlü boya demektir. Sitoplazmik yap lar ve intraselüler materyali birbirinden ay rmak için avantaj sa lar. Di er yandan masson boyas ile ba doku lifleri yeflil (light green ile), sitoplazmik yap lar k rm z (asit fuksin ile), çekirdekler siyah, mavi mor (hematoksilen ile) boyan r. Vital Boyalar: Bu boyalar do rudan canl ya verildi inde renkli bileflikler organizman n baz yerlerinde tutulur ve o bölgenin boyanmas n sa lar. Organizma için toksik de ildir, örne in asit karakterli tripan mavisi deney hayvan n n dolafl m na verildi inde, karaci erdeki kupffer hücreleri taraf ndan fagosite edilerek sitoplazmada mavi tanecikler fleklinde görülürler. Janus yeflili, nötral k rm z s, metilen mavisi gibi bazik boyalar, hücre kültürü çal flmalar nda, kas biyopsilerinde, sinir ipli i boyamalar nda kullan l r. Di er asit karakterli vital boyalar; çini mürekkebi, kongo k rm z s, alizarin, lityum karmin, bazik karakterliler ise; krezil viyole, nigrosin boyalar d r.

17 1. Ünite - Histolojiye Girifl 9 Boya Hematoksilen-Eosin Iron-Hematoksilen Geimsa/Wright Toluidin Mavisi (metakromatik) Verhoff Reaksiyonu Çekirdek koyu mavi, sitoplazma pembe, eritrositler k rm z, kas k rm z, k k rdak aç ktan koyuya do ru dereceli tonda mavi boyan r. Kas fibrilleri, çekirdek, eritrositler, siyaha boyan r. Eritrositler ve eozinofil granüller SIRA pembe, S ZDE lökosit çekirdekleri ile granüller menekfle, monosit ve lenfosit sitoplazmalar mavi boyan r. nce barsakta goblet hücreleri pembe boyan r, mast hücrelerinin granülleri mor k rm z boyan r. SORU Elastik lifler siyah boyan r. Tablo 1.2 Baz boyalar n dokularda oluflturdu u reaksiyonlar SORU Orsein Rezorsin Fuksin Per-iodic Asit-Schiff (PAS) Elastik lifler kiremit rengi D KKAT D KKAT Elastik lifler lacivert boyan r. Doku içinde yerleflik moleküllerin gösterildi i histokimyasal yöntemlerdendir. Glikojen, PAS reaksiyonu ile koyu pembe-mor renk ile gösterilir AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ Histolojik preparatlar n boyamas hakk nda ayr nt l bilgiye, John D. K Bancroft T A P ve Marilyn Gamble n The theory and practice of histological techniques adl kitab n n 7. Bölümünde ulaflabilirsiniz. TELEV ZYON Kapatma Boyanan doku kesitleri solmamalar ve okside olmamalar için hava almayacaklar bir flekilde saklanmal d r. Bu amaçla, fleffaflaflt rma için kullan lan maddelerle NTERNET uygun yap flt r c ortamlar kullan l r. Ksilol ile fleffaflaflt rlm fl preparatlarda, entellan, kanada balsam ve renksiz oje gibi sentetik yap flt r c lar en çok tercih edilenlerdendir. Kapat lan preparatlar n, oda s cakl nda ve direk fl ktan koruyarak uzun y llar saklanmas mümkündür. M KROSKOBUN ÇALIfiMA PRENS B VE M KROSKOP ÇEfi TLER Objeler boyutlar na, fl k rma ve yayma özelliklerine ba l olarak görülebilirler. nsan gözü, birbirinden 0,2mm veya daha fazla uzakl kta olan iki noktan n aras n fark eder. ki nokta birbirine yak nlaflt kça gözle ay rt etmek zorlafl r ve onlar ay rt etmek için baz cihazlara ihtiyaç vard r. Mikroskop, gözle görülemeyen nesneleri büyütmek ve incelemeye olanak vermek amac yla gelifltirilmifl bir cihazd r. Klasik fl k mikroskobunun bulunmas ndan bu yana, histolojik incelemeler fl k mikroskobu arac l yla yap labilmektedir. Günümüzde en yayg n kullan lan mikroskop, görünür fl kullanan, birleflik ayd nl k alan fl k mikroskobu olsa da farkl amaçlarla, fl k kayna na, kondensörün yap s na, objenin niteli ine, boyanma özelli ine ve boyan n yap s na göre çeflitli mikroskoplar kullan lmaktad r. Karanl k alan, polarize, faz-kontrast, inverted (ters mikroskop), floresan ve konfokal mikroskoplar yayg n olarak kullan lan fl k mikroskop türleridir. Bilim ilerledikçe elektron mikroskobu gibi yeni mikroskop türleri histolojinin hizmetine girmifltir. K T A P TELEV ZYON NTERNET Mikroskop: micro; çok küçük, scope; görmek bakmak anlam na gelen ngilizceden dilimize geçmifl, çok küçük cisimleri görülebilir hale getiren anlam nda bir kelimedir.

18 10 Histoloji ve Embriyoloji Ifl k Mikroskobunun Çözümleme Gücü Mikroskoplar n büyütme arac olan objektiflerde bulunan merceklerin çözümleme (ay rt etme) gücü R ile gösterilip, birbirinden ay rt edilebilen iki nesne aras ndaki en küçük mesafeye verilen isimdir. Ifl k mikroskobunda 0,2µm, elektron mikroskobunda ise 0,05-0,1nm dir. Mikroskobun çözümleme gücü net ve detayl bir görüntü elde etmek için kritik bir faktördür. Bir mikroskobun maksimum çözümleme gücü yaklafl k 0,2µm dir. Mikroskobun çözümleme gücü, yaklafl k kat büyütülmüfl kaliteli bir görüntü elde etmeyi sa lar. Hücre zar, aktin flamentleri gibi 0,2µm den daha küçük objeler fl k mikroskobunda ay rt edilemez. Oluflan görüntünün kalitesi (zengin ayr nt lar ve netli i), mikroskobun çözümleme gücüne dolay s yla objektiflerdeki merceklerin kalitesine ba l d r. Yüksek hassasiyete sahip video kameralar, mikroskobun gücünü art r r. Kameralar ve görüntü kalitesini artt ran programlar sayesinde; okülerden bak larak görülemeyen objeler, video ekran nda görünür hale getirilebilir. Video sistemleri ayn zamanda, uzun süreler boyunca canl hücrelerin incelenmesi için de kullan fll d r. Çünkü bu sistemde düflük yo unlukta fl k kulland için hücreler yo un fl kla ayd nlatma sonucunda oluflabilecek hasardan korunmufl olur. Ifl k Mikroskobunda Görüntü Oluflumu Ifl k mikroskobunun çal flma prensibi; fl k fl nlar ve doku bileflenlerinin etkileflimine dayal d r. En çok kullan lan ayd nl k alan mikroskobudur. Basit bir merce e giren paralel fl nlar, tek bir noktada k r larak bir araya toplan r. Bu nokta, odak noktas (temel odak) ad verilen ve objenin net görüntünün olufltu u yerdir. Merce in optik merkezi ve odak noktas aras ndaki mesafeye odak uzunlu u ad verilir. Bir mercekte, odak noktas na ilaveten baflka bir nokta daha vard r. Buna çiftli odak ad verilir. Bu odaklar n birine yerlefltirilmifl objenin net görüntüsü di erinde oluflur. Bu çiftli odaklar farkl pozisyonlarda bulunur ve obje merce in yak nlar nda hareket etti inde görüntü çok daha uzakta, oldukça büyük ve ters oluflur. Bu görüntüye sahici görüntü denir ve objektif mercekleri taraf ndan oluflturulur. E er obje odak noktas n n daha da yak n ndaysa, görüntü objeyle ayn yönde fakat çok daha büyük oluflur. Bu görüntü, objektife gelen gerçek görüntünün mikroskobun okülerinden gözlendi i görüntüsüdür. Ifl k Mikroskobunun K s mlar Bir fl k mikroskobu, destek k s m ve optik k s m olmak üzere iki temel k s mdan oluflur. Destek K s m Mikroskop Taban : U veya dikdörtgen flekildedir. Mikroskobun çal flma masas - n n zeminine oturmas n sa lar. Preparat Tablas : Preparatlar n yerlefltirildi i düz ve hareket edebilen bir sehpad r. Üzerinde preparatlar n tutturuldu u özel k skaçlar vard r. Sehpan n yan nda bulunan flaryo vidas, sehpay sa a sola ve öne arkaya hareket ettirir. Makro ve Mikro Vidalar: Mikroskobun her iki yan nda bulunan kaba (makro) ve ince (mikro) ayar vidalar d r. Preparat sehpas n afla yukar hareket ettirir, objektife yaklafl p uzaklaflan objenin netli i sa lan r. Tüp: Mikroskobun optik k s mlar n içeren boru k s md r. Oküler ile objektifler aras nda yer al r ve içinde optik mercekleri bulundurur. Alt ucunda objektiflerin dizildi i revolver tablas ile üst ucunda oküler yerleflmifltir. Çift okülerli (binoküler) mikroskoplarda iki adet tüp vard r. Gövde: Taban ile di er destek k s mlar bir arada tutan mekanik k s md r.

19 1. Ünite - Histolojiye Girifl 11 fiekil 1.2 a. Trinoküler fl k mikroskobunum k s mlar b. Objektifler Kaynak: Anadolu Üniversitesi Biyoloji Bölümü a b Optik K s m Görüntünün oluflturulup görülebilir hale getirilmesini sa layan bölümdür. Bir fl k kayna, fl demet halinde toplayan diyafram ve üçlü mercek sisteminden (objektif, oküler ve kondensör) oluflur. Ifl k Kayna : Halojen lambalard r. Tabanda bulunur. Lamban n fl k fliddetinin ayar tabana ba l ayar vidalar ile yap l r. Görüntü kalitesini art rmak veya görüntü rengini de ifltirmek amac yla fl k kayna önüne farkl renklerde filtreler tak l r. Diyafram ve Kondensör: Diyafram, Ifl k kayna n n hemen üzerinde bulunur, gelen fl n fliddetinin ayarlanmas nda görev al r. Ifl k demetinin çap n kontrol eder. Bu diyafram kontrolü obje üzerine odaklanan fl k konisinin büyüklü ü ve fliddetini de ifltirebilir. E er diyafram çok fazla k s ksa, görüntü oldukça kontrast ve karanl k olarak oluflur, tamamen aç l rsa, afl r fl ktan dolay görüntü göz kamaflt r c flekilde parlar. Her durumda da görüntünün çözünürlü ü zay f olur. Kondensör, preparat tablas n n hemen alt nda, diyafram n üzerinde yeral r. Bir veya iki adet mercekten oluflur. Kondensörün temel görevi; fl n objenin seviyesine yo unlaflt r lmas ve odaklanmas n n sa lanmas d r. Diyafram taraf ndan toplanan fl k demetini odaklayarak bir fl k konisi oluflturur ve bu flekilde objenin ayd nlat lmas n sa lar. Preparata yaklaflt kça fl n fliddeti artar. Uygun s n rlar içerisinde, objeye daha fazla fl k gelmesi, daha iyi çözünürlükte görüntü oluflmas n sa lar. Oküler: Ifl k mikroskobunda göze en yak n k s md r. Objektiflerin oluflturdu u görüntüyü izleyicinin retinas na büyüterek getirir. Okülerin büyütme gücü, üzerinde 10x, 20x gibi ifadelerle yaz l d r. Mikroskobun toplam büyütesi = oküler büyütmesi X objektif büyütmesi Objektif: Tüpün alt ucunda bulunan, revolver ad verilen döner bir bafll k üzerine yerleflik merceklerdir. Mikroskop elemanlar n n en önemli parças d r. Ifl k mikroskobunda görüntünün ilk olufltu u yerdir. Obje ve objektif ayn düzleme ge-

20 12 Histoloji ve Embriyoloji tirilerek görüntü oluflturulur. Objektifin temel görevi; objeden gelen fl olabilecek en fazla miktarda toplamak, en yüksek kalitede ve büyütülmüfl gerçek görüntüyü oluflturmakt r. Objektiflerin tipi ve kalitesi, mikroskop performans üzerinde son derece önemlidir. Objektiflerin üzerinde çeflitli say lar bulunur, üstte, objektifin büyütme katsay s (10x, 20x, 40x, 100x), ve objektifin say sal ayr m (nümerik aç kl k) gösterilir. Altta, o objektife uygun tüpün mm cinsinden uzunlu u verilir. Bu bölgede sonsuz iflareti olmas, objektifin her tüp ile kullan labilece ini gösterir. Alt sa daki numara ise, preparatta kullan labilecek lamelin mm cinsinden kal nl n gösterir. 0 iflareti mikrobiyolojik lamel anlam na gelirken, - iflareti ise, her türlü lamelin kullan labilece ini ifade etmektedir. Disseksiyon (teflrih): Ameliyat s ras nda dokular n birbirinden ayr lmas ve ölü gövdenin üzerinde yap lan çal flmay tan mlamakta kullan lan bir terimdir. Mikroskop Çeflitleri Ifl k kayna olarak görünür fl ve görünmeyen fl (ultraviyole, x- fl nlar, lazer fl nlar, elektron demeti, atomik güç) kullanan mikroskoplar olmak üzere iki grupta s n fland r l r. Görünür fl kta çal flan mikroskoplar, ayd nl k alan, inverted, faz kontrast, karanl k alan, polarize fl k mikroskoplar d r. Di er fl k kaynaklar ile çal flan mikroskoplar ise; fluoresan, x-ray, konfokal tarama, atomik absorbsiyon, akustik ve elektron mikroskop çeflitleridir. Ayd nl k Alan Mikroskobu (Ifl k Mikroskobu): Ayd nlat lm fl objeleri incelemeyi sa layan ö renci ve araflt rma mikroskoplar d r. Yukar da bütün özellikleri ayr nt s yla anlat lm flt r. Ifl k mikroskobunun birde deney hayvanlar n n disseksiyonunu ve objelerin üç boyutlu yap s n incelemeye olanak veren stereo mikroskop türü de mevcuttur. Bir fl k mikroskobunda görüntünün olufltu u optik k s m neresidir? Aç klay n z. 2 Faz-kontrast Mikroskop: Boyanmam fl, canl hücrelerin ve dokular n yeterli kontrast sa lanarak görülmesini sa layan bir mikroskop türüdür. Hücre ve dokular n farkl k s mlar n n fl farkl k rmas ve farkl yo unlukta fl k geçirmesi sayesinde objeyi ay rt SORU eder. Boyanmam fl biyolojik objeler, bütün k s mlar benzer optik SORU yo unlu a sahip oldu undan dolay genellikle transparand r ve detaylar görmek D KKAT zordur. Faz-kontrast D KKAT mikroskobu, transparan objelerden belirgin görüntüler üreten mercek sistemleri kullan r. Boyanmam fl hücre ve dokular n incelenmesi için di er bir yöntem ise, ay r mc interference mikroskop tur. Ayr nt l üç boyutlu görüntü oluflturur. Hücrelerin yüzey özelliklerine dayal incelemeler için uygundur. nverted (Ters ayd nlatmal ) Mikroskop: Di er fl k mikroskoplar n tersi bir AMAÇLARIMIZ optik sisteme sahiptir. Objektif objenin alt yüzeyinde, fl k kayna yukar da bulunur. Hücre AMAÇLARIMIZ ve doku kültürü çal flmalar için gelifltirilmifltir. Kültürü yap lan hücre ve dokular, petri veya flask ad verilen kaplarda, besleyici s v içerisinde büyütülür, hücre ve K dokular T A P canl yken ve besi ortam yla birlikte mikroskopta incelenir. K T A P Normal bir fl k mikroskobunda, besleyici s v alttan gelen fl k rar. Objektife gelen görüntü gerçek yap s nda ve konumunda de ildir. nverted miktoskopta bu TELEV ZYON olumsuzluk TELEV ZYON giderilmifltir. Ifl k kayna yukar da objektif afla da oldu undan, flask taban ndaki hücreler direk olarak incelenebilmektedir. Karanl k Alan Mikroskobu: Hücredeki yap lar n farkl özellikleri sayesinde fl k da l r ve sonra objektife gelir. Objeyi ayd nlatan kuvvetli, oblik fl k, özel kondensörden geçer ve zemin siyah obje parlak olur. Boyamaya gerek yoktur. fieffaf NTERNET NTERNET biyolojik objelerin ayn zamanda canl yken de incelenmesine olanak sa lar.

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ. Histolojide kullanılan Yöntemler ve Temel Prensipler. Doç.Dr.

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ. Histolojide kullanılan Yöntemler ve Temel Prensipler. Doç.Dr. DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ Histolojide kullanılan Yöntemler ve Temel Prensipler Doç.Dr. Engin DEVECİ IŞIK MİKROSKOPİDE KULLANILAN HİSTOLOJİ TEKNİĞİ Bu tekniğin

Detaylı

Histoloji ve Embriyolojiye Giriş. Histolojiye Giriş

Histoloji ve Embriyolojiye Giriş. Histolojiye Giriş Histoloji ve Embriyolojiye Giriş Prof.Dr.Yusuf NERGİZ Histolojiye Giriş Sunum Planı Histolojinin Tanımı,Amacı Histolojinin Tıptaki Önemi,Diğer Bilim Dallarıyla ilişkisi İnsan Vücudunun Organizasyonu Hücreler

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

Histoloji Tekniği adı verilir.

Histoloji Tekniği adı verilir. IŞIK MİKROSKOPİDE KULLANILAN HİSTOLOJİ TEKNİĞİ Bu tekniğin esası ışığı geçiremeyecek kadar kalın olan dokulardan ışığı geçirebilecek incelikte kesitler almak ve canlıda renksiz olan doku unsurlarını boyayarak

Detaylı

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER 31 BU ÜN TEN N AMAÇLARI Bu üniteyi çal flt n zda; Karbon hidratlar n genel yap lar n, adland

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

Histoloji ve Embriyoloji Anabilim Dalı

Histoloji ve Embriyoloji Anabilim Dalı Histoloji ve Embriyoloji Anabilim Dalı Histoloji Anabilim Dalı Hk.Genel Bilgi-1 Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Anabilim Dalı, Fakültemizin kuruluş çalışmaları aşamasında 1969

Detaylı

Döküm. Prof. Dr. Akgün ALSARAN

Döküm. Prof. Dr. Akgün ALSARAN Döküm Prof. Dr. Akgün ALSARAN Döküm Döküm, sıvı haldeki akıcı olan malzemelerin, üretilmek istenen parçanın biçiminde bir boşluğa sahip olan kalıplara dökülerek katılaştırıldığı bir üretim yöntemidir.

Detaylı

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI PVD Kaplama Kaplama yöntemleri kaplama malzemesinin bulunduğu fiziksel durum göz önüne alındığında; katı halden yapılan kaplamalar, çözeltiden yapılan kaplamalar, sıvı ya

Detaylı

Fen ve Teknoloji VÜCUDUMUZDAK S STEMLER Ünite 1

Fen ve Teknoloji VÜCUDUMUZDAK S STEMLER Ünite 1 BOfiALTIM S STEM Besinlerin hücrelerimizde kullan lmas sonucu karbondioksit, amonyak, üre, ürik asit, madensel tuz gibi vücut için zararl maddeler oluflur. Bu zararl maddelerin vücuttan uzaklaflt r lmas

Detaylı

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir CANLILIK HÜCREYLE BAŞLAR 1- Canlıların Ortak Özellikleri : Çevremizdeki varlıklar canlı ve cansız varlıklar olarak iki grupta toplanırlar. Cansız varlıklar katı, sıvı ve gaz halindeki maddelerden oluşur.

Detaylı

Histoloji Çalışma Metotları

Histoloji Çalışma Metotları 1 Histoloji Çalışma Metotları PROF. İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ HİSTOLOJİ VE EMBRİYOLOJİ ANABİLİM DALI Histoloji 2 Yunanca Logos Histo Ağ veya Doku Çalışma Dokuların Çalışılması Hücreler Hücreler dışı

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ MİKROSKOP ÇEŞİTLERİ ÇALIŞMA PRENSİPLERİ. Doç.Dr. Engin DEVECİ MİKROSKOP KULLANIMI

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ MİKROSKOP ÇEŞİTLERİ ÇALIŞMA PRENSİPLERİ. Doç.Dr. Engin DEVECİ MİKROSKOP KULLANIMI DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ MİKROSKOP ÇEŞİTLERİ ÇALIŞMA PRENSİPLERİ Doç.Dr. Engin DEVECİ MİKROSKOP KULLANIMI Histoloji: Dokuların yapısını inceleyen bilim dalı olduğu

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler Proteinler Canlılarda miktar olarak en çok bulunan biyomoleküllerdir. Amino asit birimlerinden oluşurlar Yapısal ve işlevsel olabilirler Genlerle aktarılan kalıtsal bilginin ortaya çıktığı moleküllerdir.

Detaylı

Bitkilerde Çiçeğin Yapısı, Tozlaşma, Döllenme, Tohum ve Meyve Oluşumu

Bitkilerde Çiçeğin Yapısı, Tozlaşma, Döllenme, Tohum ve Meyve Oluşumu Bitkilerde Çiçeğin Yapısı, Tozlaşma, Döllenme, Tohum ve Meyve Oluşumu Çiçeğin Yapısı Tohumlu bitkilerin eşeyli üreme organı çiçektir. Açık tohumlu bitkilerin çiçeklerine kozalak adı verilir. Erkek kozalaklarda

Detaylı

BOYAR MADDELERDE AKTİF KARBONUN ADSORPLANMA ÖZELLİĞİNE HİDROJEN PEROKSİTİN ETKİSİ

BOYAR MADDELERDE AKTİF KARBONUN ADSORPLANMA ÖZELLİĞİNE HİDROJEN PEROKSİTİN ETKİSİ TÜBİTAK BİDEB KİMYA LİSANS ÖĞRENCİLERİ KİMYAGERLİK, KİMYA ÖĞRETMENLİĞİ, KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BİYOMÜHENDİSLİK ARAŞTIRMA PROJESİ KİMYA 3 (Çalıştay 2012) KİMYA PROJE RAPORU GRUP AKTİF PROJE ADI BOYAR MADDELERDE

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika Standartlar ve Sertifikalar.1. Genel Önceki bölümlerde paslanmaz çeliklere ait pek çok özellikler, standartlar ve karfl l klar hakk nda baz bilgiler verilmiflti.

Detaylı

Seramik nedir? alfabesi 6

Seramik nedir? alfabesi 6 Seramik in alfabesi 6 Seramik nedir? Seramik, en basit tarifiyle, çok yüksek s cakl kta piflirilmifl toprak demektir. Serami in tarihi, uygarl k tarihi kadar eskidir. lk serami in Milattan Önce 6000 y

Detaylı

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler ÜN TE II L M T Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler MATEMAT K 5 BU BÖLÜM NELER AMAÇLIYOR? Bu bölümü çal flt n zda (bitirdi inizde), *Bir

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

RİSKLİ YAPILAR ve GÜÇG

RİSKLİ YAPILAR ve GÜÇG RİSKLİ YAPILAR ve GÜÇG ÜÇLENDİRME ÇALIŞMALARI Doç.. Dr. Ercan ÖZGAN Düzce Üniversitesi YAPILARDA OLU AN R SKLER N NEDENLER GENEL OLARAK 1. Tasar m ve Analiz Hatalar 2. Malzeme Hatalar 3. çilik Hatalar

Detaylı

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 102: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 102: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ 05-06 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 0: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ Ders Kurulu Başkanı: / Başkan Yardımcıları: / Histoloji Embriyoloji Yrd. Doç. Dr. Bahadır Murat Demirel / Üyeler: / Tıbbi / Dersin AKTS

Detaylı

Beher / K sa Form / Dereceli, LAMTEK. Erlen / Dar Boyunlu / Dereceli, LAMTEK. Erlen / Dar Boynlu / Dereceli / fiilifli, LAMTEK

Beher / K sa Form / Dereceli, LAMTEK. Erlen / Dar Boyunlu / Dereceli, LAMTEK. Erlen / Dar Boynlu / Dereceli / fiilifli, LAMTEK Beher / K sa Form / Dereceli, LAMTEK Erlen / Dar Boyunlu / Dereceli, LAMTEK LT1001260 LT1001270 LT1001280 LT1001290 LT1001300 LT1001310 LT1001320 LT1001330 LT1001340 LT1001350 1 400 ml 600 ml 800 ml LT1001510

Detaylı

ELEKTRON K DEVRE ELEMANLARI

ELEKTRON K DEVRE ELEMANLARI LKTRO K DVR LMALARI MODL SORU 1 DK SORULARI ÇÖZÜMLR MODL SORU 2 DK SORULARI ÇÖZÜMLR 1. Diyot kare dalgan n negatif parças n geçirmeyece inden ç k fl gerilimi; 1. fiekildeki K transistörü ; L transistörü

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Kendimiz Yapal m. Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz

Kendimiz Yapal m. Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz Kendimiz Yapal m Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz Bu yaz da 8 sat r, 16 sütundan oluflan LED li kayan yaz projesi anlat l yor. Projenin en önemli özelli i gerek donan m gerekse yaz l m olarak basit olmas.

Detaylı

Atom. Atom 9.11.2015. 11 elektronlu Na. 29 elektronlu Cu

Atom. Atom 9.11.2015. 11 elektronlu Na. 29 elektronlu Cu Atom Maddelerin en küçük yapı taşlarına atom denir. Atomlar, elektron, nötron ve protonlardan oluşur. 1.Elektronlar: Çekirdek etrafında yörüngelerde bulunurlar ve ( ) yüklüdürler. Boyutları çok küçüktür.

Detaylı

NIR Analizleri için Hayvansal Yem ve G da Numunelerinin Haz rlanmas

NIR Analizleri için Hayvansal Yem ve G da Numunelerinin Haz rlanmas NIR Analizleri için Hayvansal Yem ve G da Numunelerinin Haz rlanmas Çiftlik hayvanlar yeti tiricili inde yem kalitesinin belirleyici etkisi vard r. Ancak, yüksek kaliteli yem besicilik maliyetlerini önemli

Detaylı

Histolojik inceleme teknikleri Hemşirelik Agnes.A. A- Omon

Histolojik inceleme teknikleri Hemşirelik Agnes.A. A- Omon Histolojik inceleme teknikleri Hemşirelik Agnes.A. A- Omon Ders İçeriği Histolojinin ve Embriyolojinin tanımı ve amacı. Histolojinin kullanımı ve uygulamaları. histolojinin uygulandığı bazı teknikler Dokuların

Detaylı

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır.

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır. SOLUNUM SİSTEMİ Canlılar yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. İhtiyaç duyulan bu enerji besinlerden karşılanır. Hücre içerisinde besinlerden enerjinin üretilebilmesi için,

Detaylı

Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları

Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları A. Mayoz Bölünme Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları Eşeyli üremenin temelidir. Eşey ana hücrelerinden (2n), eşey hücrelerini (n) oluşturan özelleşmiş bölünme şeklidir. Mayoz I ve II olarak birbirini

Detaylı

Seramik Elyaf Ürünleri Rezistans ve Bant Telleri Cam Mozaik Pres Dizgi Makinesi ve Boyalar Avrupa zole Tu lalar Refrattari Kordierit Ürünler

Seramik Elyaf Ürünleri Rezistans ve Bant Telleri Cam Mozaik Pres Dizgi Makinesi ve Boyalar Avrupa zole Tu lalar Refrattari Kordierit Ürünler i Rezistans ve Bant Telleri Cam Mozaik Pres Dizgi Makinesi ve Boyalar Avrupa zole Tu lalar Refrattari Kordierit Ürünler Refrattari Seramik Roller SIC plaka ve Beam ler GÜVEN SA LAMANIN EN Y YOLU B R fi

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

MİKROSKOP ÇEŞİTLERİ. Doç.Dr.Engin DEVECİ

MİKROSKOP ÇEŞİTLERİ. Doç.Dr.Engin DEVECİ MİKROSKOP ÇEŞİTLERİ Doç.Dr.Engin DEVECİ MİKROSKOP KULLANIMI Histoloji: Dokuların yapısını inceleyen bilim dalı olduğu için kendine özgü teknik ve araçlara gereksinim duyar. Kullanılan araçların en önemlisi

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI 2015-2016 5. SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 2015-2016 5. SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 FEN BİLİMLERİ Adı ve Soyadı :... Sınıfı :... Öğrenci Numarası :... SORU SAYISI : 20 SINAV

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB)

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) B- BOŞALTIM SĐSTEMĐ (6 SAAT) BOŞALTIM SĐSTEMĐMĐZ VÜCUDUMUZDAN ATIKLARI UZAKLAŞTIRIR 1- Boşaltım Sistemi 2- Boşaltım Sistemi Organları

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page U1. IQ8Quad. Her ortam için do ru dedektör. IQ8Quad alg lama prensipleri. Yang n alg lama teknolojisi

15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page U1. IQ8Quad. Her ortam için do ru dedektör. IQ8Quad alg lama prensipleri. Yang n alg lama teknolojisi 15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page U1 IQ8Quad Her ortam için do ru dedektör IQ8Quad alg lama prensipleri Yang n alg lama teknolojisi 15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page 2 02 03 Do ru seçim Hiçbir yang

Detaylı

Kablo Kanal Sistemleri

Kablo Kanal Sistemleri Schneider Electric Kablo Kanal Sistemleri Katalog Sistem kanalları Yapısal kablolamada uzman çözümler PKS Ultra Yeni tasar m ile daha estetik daha fazla kablo tafl ma kapasitesi (11x0) ve çevreye sayg

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI YÜZEY DOLDURMA TEKNİKLERİ

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI YÜZEY DOLDURMA TEKNİKLERİ İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI YÜZEY DOLDURMA TEKNİKLERİ Deneyde dolu alan tarama dönüşümünün nasıl yapıldığı anlatılacaktır. Dolu alan tarama

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

Görüntü Analizi Görüntü Analizin Temelleri

Görüntü Analizi Görüntü Analizin Temelleri Görüntü Analizin Temelleri Görüntü analizi optik mikroskop, stereo mikroskop, SEM vb. gibi herhangi bir kaynaktan elde edilmiş görüntüler üzerinde geometrik ve densitometrik ölçümler yapan bir bilim dalıdır.

Detaylı

ÜN TE III ORGAN K K MYA HAKKINDA GENEL B LG LER

ÜN TE III ORGAN K K MYA HAKKINDA GENEL B LG LER ÜN TE III ORGAN K K MYA HAKKINDA GENEL B LG LER 3.1. ORGAN K K MYANIN TAR HÇES VE KONUSU 3.2. ORGAN K MADDELERDE C, H, O ve N ARANMASI a. Organik Maddelerde C ve H Aranmas b. Organik Maddelerde N Aranmas

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her VİTAMİN BİYOKİMYASI D VİTAMİNİ BU BÖLÜMDE ANLATILACAK KONULAR: Tarihsel Bakış D vitamininin kimyasal ve biyolojik fonksiyonları Besin kaynakları Hazırlayan: V. Murat BOSTANCI Toksisite 1 2 TARİHSEL BAKI

Detaylı

5.2 CEPHE PANEL 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL. 5.2.1.1 DÜfiEY CEPHE PANEL UYGULAMASI

5.2 CEPHE PANEL 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL. 5.2.1.1 DÜfiEY CEPHE PANEL UYGULAMASI 5.2 CEPHE PANEL Resim 5.16 Mineral yün cephe paneli 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL Is, su, ses yal t m ve yang n güvenli i özelliklerini bünyesinde bar nd ran mineral yün yal t

Detaylı

TEST - 1 RENKLER. Beyaz cisimler üzerlerine düflen fl aynen yans t r. Böylece tüm cisimler ayd nlat ld fl n renginde görülür.

TEST - 1 RENKLER. Beyaz cisimler üzerlerine düflen fl aynen yans t r. Böylece tüm cisimler ayd nlat ld fl n renginde görülür. REER TEST - 1 1. 4. fiekil- fiekil- fiekil- Beyaz ler üzerlerine üflen fl aynen yans t r. Böylece tüm ler ay nlat l fl n rengine fl k 1444442444443 turuncu mor göz magenta 2. avi X Z agenta ve renkli fl

Detaylı

Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar. www.gedikdokum.com

Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar. www.gedikdokum.com www.gedikdokum.com Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar Is tma sistemlerinin balanslanmas sayesinde tüm sisteme do ru zamanda, gerekli miktarda debi ve dolay s yla gereken s her koflulda sa lanabilir.

Detaylı

1 Semboller. 3 Kurallara Uygun Kullanım. 4 Önceden Görülebilen Hatalı Kullanım Şekli. 2 Emniyet ve Tehlikeler. 1.1 İkaz Bilgileri. 1.

1 Semboller. 3 Kurallara Uygun Kullanım. 4 Önceden Görülebilen Hatalı Kullanım Şekli. 2 Emniyet ve Tehlikeler. 1.1 İkaz Bilgileri. 1. A 1 2 B 3 G H 4 C 7 5 6 I J D 8 9 10 11 12 13 12 13 K 14 E F 1 Semboller 1.1 İkaz Bilgileri İkaz bilgileri, tehlikenin niteliğine bağlı olarak aşağıda belirtilen terimlerle ifade edilmektedir: Dikkat,

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

MALZEMELERİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ

MALZEMELERİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ MALZEMELERİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ (Ders Notu) Manyetik Özellikler Doç.Dr. Özkan ÖZDEMİR MANYETİK ÖZELLİK Giriş Bazı malzemelerde mevcut manyetik kutup çiftleri, elektriksel kutuplara benzer şekilde, çevredeki

Detaylı

Agarose ve Akrilamid Jellerde Nükleik asitlerin Gözlenmesi

Agarose ve Akrilamid Jellerde Nükleik asitlerin Gözlenmesi Agarose ve Akrilamid Jellerde Nükleik asitlerin Gözlenmesi Elektroforez, Moleküler Biyoloji ve Biyokimya deneylerinde sıklıkla kullanılan, makro molekülleri ayrıştırmamızı ve bazı durumlarda saflaştırmamızı

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7 İÇİNDEKİLER 1 Projenin Amacı... 1 2 Giriş... 1 3 Yöntem... 1 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6 5 Kaynakça... 7 FARKLI ORTAMLARDA HANGİ RENK IŞIĞIN DAHA FAZLA SOĞURULDUĞUNUN ARAŞTIRILMASI Projenin Amacı : Atmosfer

Detaylı

DNA Đzolasyonu. Alkaline-SDS Plasmit Minipreleri. Miniprep ler bakteri kültüründen plasmit DNA sı izole etmenizi sağlar.

DNA Đzolasyonu. Alkaline-SDS Plasmit Minipreleri. Miniprep ler bakteri kültüründen plasmit DNA sı izole etmenizi sağlar. DNA Đzolasyonu Saflaştırılmak istenen DNA ya genomik DNA dır ya da genomik olmayan mtdna, chldna, plasmit DNAsıdır.DNA izolasyon kitleri, genomik ve genomik olmayan DNA izole etmemizi sağlayan standartlaştırılmış

Detaylı

P-1 Anatomik Boyun Yast Büyük. P-2 Anatomik Boyun Yast Küçük. Anatomik Yast klar. P-3 Anatomik Boyun Yast Çocuk

P-1 Anatomik Boyun Yast Büyük. P-2 Anatomik Boyun Yast Küçük. Anatomik Yast klar. P-3 Anatomik Boyun Yast Çocuk P-1 Anatomik Boyun Yast Büyük Sürekli elastik ve fleklini koruyabilen poliüretan köpükten üretilen yast k özel tasarlanan ergonomik flekliyle omuz ve boyun bölgesinin gevflemesini sa lar. Fermuarl, kolayl

Detaylı

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab . Ünite Ö retmen K lavuz Kitab S n f: 1 : Matematik Ünite Numaras : 1 Ünite Süresi: ders saati / GEOMETR Örüntü ve Süslemeler Örüntü ve Süslemeler EK M EYLÜL Do al Do al 1. Bir örüntüdeki iliflkiyi belirler..

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

Boru S zd rmazl k ve Boflluk Doldurma

Boru S zd rmazl k ve Boflluk Doldurma TR Tesisat Ürünleri Boru S zd rmazl k ve Boflluk Doldurma Loctite 511 Düflük mukavemet boru s zd rmazl Su ve gaz tafl yan sistemlerde kullan lan, s kça sökülmesi gereken metal diflli boru ba lant lar için

Detaylı

Türkçe PG191. LCD Monitör. H zl Bafllatma K lavuzu

Türkçe PG191. LCD Monitör. H zl Bafllatma K lavuzu PG191 LCD Monitör H zl Bafllatma K lavuzu Güvenlik Bilgisi Monitörü ayarlamadan önce, paket ile birlikte gönderilen tüm belgeleri dikkatlice okuyunuz. Yang n veya elektrik çarpmas riskini önlemek için,

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

elero SoloTel Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z!

elero SoloTel Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z! SoloTel elero Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z! elero GmbH Antriebstechnik Linsenhofer Str. 59 63 D-72660 Beuren info@elero.de www.elero.com 309400 Nr. 18 101.5401/0305 çerik Güvenlik

Detaylı

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır.

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. KAVRAMLAR Büyüme ve Gelişme Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. Büyüme Büyüme, bedende gerçekleşen ve boy uzamasında olduğu gibi sayısal (nicel) değişikliklerle ifade edilebilecek yapısal

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

PLASTİK VAKUM TEKNOLOJİSİ DERSİ ÇALIŞMA SORULARI. b. Fanlar. c. Şartlandırıcı. d. Alt tabla. a. Rotasyon makinesi. b. Enjeksiyon makinesi

PLASTİK VAKUM TEKNOLOJİSİ DERSİ ÇALIŞMA SORULARI. b. Fanlar. c. Şartlandırıcı. d. Alt tabla. a. Rotasyon makinesi. b. Enjeksiyon makinesi PLASTİK VAKUM TEKNOLOJİSİ DERSİ ÇALIŞMA SORULARI 1. Aşağıdakilerden hangisi kontrol panosundaki butonlardan birisi değildir? a. Sayıcı reset b. Tabla yukarı c. Maça d. Devir sayısı 2. Aşağıdakilerden hangisi

Detaylı

ÇÖKELME SERTLEŞTİRMESİ (YAŞLANDIRMA) DENEYİ

ÇÖKELME SERTLEŞTİRMESİ (YAŞLANDIRMA) DENEYİ ÇÖKELME SERTLEŞTİRMESİ (YAŞLANDIRMA) DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Çökelme sertleştirmesi işleminin, malzemenin mekanik özellikleri (sertlik, mukavemet vb) üzerindeki etkisinin incelenmesi ve çökelme sertleşmesinin

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Saygın ABDİKAN Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ JDF329 Fotogrametri I Ders Notu 2015-2016 Öğretim Yılı Güz Dönemi

Yrd. Doç. Dr. Saygın ABDİKAN Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ JDF329 Fotogrametri I Ders Notu 2015-2016 Öğretim Yılı Güz Dönemi FOTOGRAMETRİ I Fotogrametrik Temeller Yrd. Doç. Dr. Saygın ABDİKAN Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ JDF329 Fotogrametri I Ders Notu 2015-2016 Öğretim Yılı Güz Dönemi Tanımlar Metrik Kameralar Mercek Kusurları

Detaylı

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1)Yönergenin Amacı, Ağrı İbrahim Çeçen

Detaylı

TEKNĠK ÖZELLĠKLERĠMĠZ. Genel bilgiler; A-Kapılarımızda Galvaniz ve Yekpare plaka Çelik kullanılmaktadır.

TEKNĠK ÖZELLĠKLERĠMĠZ. Genel bilgiler; A-Kapılarımızda Galvaniz ve Yekpare plaka Çelik kullanılmaktadır. TEKNĠK ÖZELLĠKLERĠMĠZ Genel bilgiler; A-Kapılarımızda Galvaniz ve Yekpare plaka Çelik kullanılmaktadır. Bu önemli bir detay olup, galvanizli çelik malzemede üzerine yapılacak olan laminasyon, poliüretan

Detaylı

DKEY TP SGORTALI YÜK AYIRICILAR

DKEY TP SGORTALI YÜK AYIRICILAR DKEY TP SGORTALI YÜK AYIRICILAR Dikey Sigortal Yük Ay r c lar Üç Faz Ayr Ayr Aç labilen FVS160 NH00 / 160A Üç Faz Birlikte Aç labilen Ç NDEK LER Özellikler Aksesuarlar Teknik Tablo Teknik Resimler Dikey

Detaylı

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U Cengiz SAZAK* 1.G R fi Bilindi i üzere Katma De er Vergisi harcamalar üzerinden al n r ve nihai yüklenicisi, (di er bir

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev EGEM MARLIK 00/ - 0 Yap Tan t m Genel görünüm O live Park Evleri Mimari Tasar m : M art D Mimarl k, Metin K l ç Mimari Proje ve Uygulama Ekibi: Özgür Dinçer, Gökhan Yadel, Okan Taflk ran, brahim Deniz,

Detaylı

N-3 Diz Sabitleyici (Posterior Sheel)

N-3 Diz Sabitleyici (Posterior Sheel) N-3 Diz Sabitleyici (Posterior Sheel) Laminasyon tekni i ile kaplanm fl 1 cm lik özel süngerli kumafltan yap lan dizli in sa ve sol yanlar nda 1'er adet arkada ise 3 adet cep içine yerlefltirilmifl sert

Detaylı

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ 22 Mayıs 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28300 Kafkas Üniversitesinden: YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

MD8562/8562D. 2MP. Vandal-proof. Mobile Surveillance

MD8562/8562D. 2MP. Vandal-proof. Mobile Surveillance MD8562/8562D 2MP. Vandal-proof. Mobile Surveillance Kurulum Öncesi Uyarılar Ağ Kamerasından duman çıktığı görülür veya normal olmayan bir koku duyulursa Ağ Kamerasının elektrik bağlantısını kesin. Çalıştırma

Detaylı

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER CO RAFYA TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER ÖRNEK 1 : 1990 nüfus say m na göre nüfus yo unluklar Türkiye ortalamas n n alt nda olan afla daki illerin hangisinde, nüfus yo unlu unun azl yüzey flekillerinin

Detaylı

KUDOS. Laboratuvar Cihazları. 195 www.sahinlerkimya.com Tel: (0212) 659 54 00 pbx ULTRASON K SU BANYOLARI

KUDOS. Laboratuvar Cihazları. 195 www.sahinlerkimya.com Tel: (0212) 659 54 00 pbx ULTRASON K SU BANYOLARI Laboratuvar Cihazları ULTRASON K SU BANYOLARI en yüksek kalite ultrasonic temizleyicileri dünya çap na sunmaktan gurur duyar. Ultrasonik teknoloji bir lider üreticisi olarak, Kudos yenilikçi ve patent

Detaylı

Mak-204. Üretim Yöntemleri II. Vida ve Genel Özellikleri Kılavuz Çekme Pafta Çekme Rayba Çekme

Mak-204. Üretim Yöntemleri II. Vida ve Genel Özellikleri Kılavuz Çekme Pafta Çekme Rayba Çekme Mak-204 Üretim Yöntemleri II Vida ve Genel Özellikleri Kılavuz Çekme Pafta Çekme Rayba Çekme Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt. Bölümü Üretim Yöntemleri 1

Detaylı

Geneti i De ifltirilmifl Organizmalar n Etkisi Süre: 6 Hafta

Geneti i De ifltirilmifl Organizmalar n Etkisi Süre: 6 Hafta Proje Görevi Geneti i De ifltirilmifl Organizmalar n Etkisi Süre: 6 Hafta Dereceler Ölçütler Tasar m HTML Kullan m Ba lant lar Araflt rman n çeri i Görsel Materyaller Sevgili Ö renciler; Sizden HTML kullanarak

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

GÜVENLİK BİLGİ FORMU (DAP DİAMONYUM FOSFAT)

GÜVENLİK BİLGİ FORMU (DAP DİAMONYUM FOSFAT) 1. MADDE / MÜHTAHZARIN TANIMI Diamonyum Fosfat (DAP), : 67/548/EEC Direktiflerine göre zararlı sınıfında değildir. 2.İNSAN SAĞLIĞI Deriyle Temasta Gözle temasta Yutulduğunda Uzun Süreli Etkileri : Gübreler

Detaylı

Yol (km) a) 50 cm 2 m b) 140 km 1040 m c) 8000 m 8 km

Yol (km) a) 50 cm 2 m b) 140 km 1040 m c) 8000 m 8 km .2 Uzunluklar Ölçme Kilometre 1. Grafik: Servis Arac n n Ald Yollar 1. Yandaki grafik, okul servis arac n n bir hafta boyunca ald yolu (km) göstermektedir. Grafi e göre afla daki sorular cevaplay n z.

Detaylı

PowerLogic Sistem Güç Ölçüm Cihaz PM700 Serisi

PowerLogic Sistem Güç Ölçüm Cihaz PM700 Serisi Güç Yönetimi PowerLogic Sistem Güç Ölçüm Cihaz PM700 Serisi 2005 Müflteri Yard m Hatt 444 30 30 TR-Hotline@schneider-electric.com www.schneider-electric.com.tr Schneider Electric markas Fonksiyonlar ve

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com Giriş Yönetim alanında yaşanan değişim, süreç yönetimi anlayışını ön plana çıkarmıştır. Süreç yönetimi; insan ve madde kaynaklarını

Detaylı

KOMPAKT DUfi ÜN TELER

KOMPAKT DUfi ÜN TELER KOMPAKT DUfi ÜN TELER KOMPAKT DUfi ÜN TELER GENEL GÖRÜNÜfiÜ Dufl Teknesi nin modeline ba l olarak yukar daki görünüm, de iflmekle birlikte parçalar yap itibariyle ayn d r. 1- Dufl teknesi (modele göre

Detaylı

O-11A El Bilek Ateli Anatomik

O-11A El Bilek Ateli Anatomik O-6 El Bilekli i ORSA ORTOPED SANAY 8 cm. eninde özel dokunmufl elastik banttan yap lan bilekli in bir ucu üçgen fleklinde k vr larak dikilmifl ve ucuna welcro monte edilerek genifl bir ayar mekanizmas

Detaylı

PROJE ADI DOĞAL ÇEVRECĠ SEBZE-MEYVE KURUTMA SĠSTEMĠ. PROJE EKĠBĠ Süleyman SÖNMEZ Ercan AKÇAY Serkan DOĞAN. PROJE DANIġMANLARI

PROJE ADI DOĞAL ÇEVRECĠ SEBZE-MEYVE KURUTMA SĠSTEMĠ. PROJE EKĠBĠ Süleyman SÖNMEZ Ercan AKÇAY Serkan DOĞAN. PROJE DANIġMANLARI TÜBĠTAK-BĠDEB LĠSE ÖĞRETMENLERĠ (FĠZĠK, KĠMYA, BĠYOLOJĠ VE MATEMATĠK) PROJE DANIġMANLIĞI EĞĠTĠMĠ ÇALIġTAYLARI LĠSE-1 (ÇALIġTAY 2011) FĠZĠK GRUP SES-2011 PROJE ADI DOĞAL ÇEVRECĠ SEBZE-MEYVE KURUTMA SĠSTEMĠ

Detaylı