Türkiye de sürdürülebilir kalkınma ve iş dünyası Bilimsel inceleme yarışması 2010

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye de sürdürülebilir kalkınma ve iş dünyası Bilimsel inceleme yarışması 2010"

Transkript

1 Türkiye de sürdürülebilir kalkınma ve iş dünyası Bilimsel inceleme yarışması 2010

2 2

3 İçindekiler Önsöz 3 Bilimsel inceleme yarışması katılım koşulları 4 Seçici kurul üyeleri 5 Birincilik ödülü: Serkan Dündar Sürdürülebilir kalkınma ve iklim değiişikliği ile mücadele 6 İkincilik ödülü: Şerife Önder Sürdürülebilir kalkınma anlayışının şirketlerde bir uygulaması olarak, çevreye duyarlı yönetim sistemi uygulamaları ile şirket performansı arasındaki ilişki: İMKB şirketleri üzerine bir uygulama 25 1

4 2

5 Önsöz Deloitte Eğitim Vakfı (DEVAK), kurulduğu 2007 yılından bu yana her yıl, üniversite öğrencilerinin ekonomik ve sosyal konularda araştırma yapmasını teşvik etmek amacıyla Bilimsel İnceleme Yarışması düzenlemektedir. Bu yıl üçüncüsünü düzenlediğimiz bilimsel inceleme yarışmasının ana temasını, günümüzde gittikçe önem kazanan, iş dünyası ve iş yapış şekillerini çok önemli ölçüde etkileyeceğini ve değiştireceğini düşündüğümüz sürdürülebilirlik konusu üzerinde durarak Türkiye de Sürdürülebilir Kalkınma ve İş Dünyası olarak belirledik. Sürdürebilirlik dalgası ile gelecek değişime hazır olmak, iş stratejilerini bu yönde geliştirmek ve bu süreçte takip edenlerden değil, liderlerden olup değişimi fırsata dönüştürmek fi rmalar için kritik önem taşımaktadır. Türkiye ve yurtdışındaki üniversitelerden ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin katılımına açık olacak bu organizasyonda, üniversiteli gençlerimizin Türkiye de Sürdürülebilir Kalkınma ve İş Dünyası konusunda düşünmelerini ve iyileşme sağlayacak fi kir ve çalışmalar üretmelerine katkıda bulunmayı amaçladık. Yarışmamıza Türkiye nin ve dünyanın çeşitli bölgelerinde eğitim gören öğrenciler katıldı ve gönderilen incelemeler, iş dünyasının seçkin isimleri ve ülkemizin önde gelen üniversitelerinin rektörlerinden oluşan seçici kurulumuz tarafından değerlendirildi. Değerlendirme sonucunda birincilik ve ikincilik ödülü alan incelemeleri bu kitapta okuyucular ile buluşturuyoruz. Yarışmaya katılan tüm eser sahiplerine ve değerlendirmelerinden dolayı seçici kurul üyelerimize teşekkür ediyoruz. Saygılarımızla, Deloitte Eğitim Vakfı 3

6 Bilimsel inceleme yarışması katılım koşulları 1) Yarışmaya Deloitte ve DEVAK- Deloitte Eğitim Vakfı çalışanları ve yöneticileri ile DEVAK bursiyerleri katılamaz. 2) Yarışma, Türkiye ve yurtdışındaki üniversitelerden ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin katılımına açıktır. 3) Deloitte Eğitim Vakfı nın önceki yıllardaki yarışmalarında dereceye giren öğrenciler katılamaz. 4) İncelemeler A4 ebadında, "Times New Roman" yazı tipi, 12 punto, 1,5 satır aralığı ile sözcük arasında olmalıdır. 5) İncelemeler daha önce herhangi bir dergi veya kitapta yayımlanmamış olmalıdır. 6) Değerlendirme Deloitte Eğitim Vakfı nın belirteceği Jüri tarafından yapılacaktır. 7) Yarışma sonuçları Mart 2011'de açıklanacak ve ödüller Deloitte Eğitim Vakfı nın belirleyeceği tarih ve yerde verilecektir. 8) Ödül alan incelemelerin kitap, dergi, internet ya da diğer mecralarda yayınlanma hakkı Deloitte Eğitim Vakfı na aittir. 9) İncelemelerde herhangi bir marka belirtilemez, ürünün jenerik adı kullanılabilir. 10) İncelemelerde geçerli olan tek dil Türkçe'dir. Kullanılan kelimelerin İngilizce, Almanca, İtalyanca vb. değil Türkçe olmasına özen gösterilmelidir. Ödül kazanan ve kitap olarak basılacak eserler, basım öncesi Türkçe yazım kurallarına göre düzenlenecektir. 11) İncelemelerinizi yazarken kullandığınız kaynaklar inceleme içinde gerektiği gibi belirtilmeli ve incelemenizden bağımsız bir kaynakça yazılmalıdır. 12) İncelemelerde belirli bir zümre, sınıf, kişi veya toplumu oluşturan tabakalardan herhangi birinin, şirket veya şirketler topluluğunun menfaati ön plana çıkartılamaz; bu konuda reklam ve propaganda yapılamaz. 13) İncelemelerde belirli bir kişi, sınıf, topluluk, şirket veya kamu kuruluşu ile personeli hedef gösterilemez. 14) İnceleme başlıkları herhangi bir fi rmaya ait reklam sloganları ile aynı olamaz veya benzerlik gösteremez. 15) İncelemelerde bilerek ve yönlendirme amacıyla yanlış bilgiler verilemez. 16) İncelemelerde anlatılan konu yazarın sorumluluğundadır. 17) Görsellerin aslı gönderilmelidir. Dijital olarak gönderilecek görseller ise en az 300 dpi jpg ya da tif formatında olmalıdır. 18) Ödüller yarışmaya katılan şahsa aittir, başka bir şahsa devredilemez. 19) Her katılımcı yalnızca 1 inceleme gönderebilir. 20) Yarışmaya katılan herkes bu kuralları kabul etmiş sayılır. 4

7 Seçici kurul üyeleri Seçici Kurul Başkanı Bülent Eczacıbaşı Eczacıbaşı Holding Yönetim Kurulu Başkanı Agah Uğur Borusan Holding CEO Nihat Berker Sabancı Üniversitesi Rektörü Uğur Süel Deloitte Danışmanlık Sorumlu Ortağı Ümran İnan Koç Üniversitesi Rektörü Zafer Kurtul Sabancı Holding CEO * 5

8 Birincilik ödülü: Sürdürülebilir kalkınma ve iklim değişikliği ile mücadele Yazar Serkan Dündar Marmara Üniversitesi Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü/Sermaye Piyasası ve Borsa Yüksek Lisans 6

9 Sürdürülebilir Kalkınma ve Ġklim DeğiĢikliği ile Mücadelede Türkiye nin Dönemi için Muhtemel Emisyon Azaltım Hedefinin Elektrik Sektörüne Etkileri Tehditler ve Fırsatlar KAPSAM Bu çalıģmada, sürdürülebilir kalkınma kavramı çevresel boyutta, küresel ısınma ile mücadele çerçevesinde incelenmiģ, Türkiye nin küresel ısınmaya etkisi ve bu mücadeledeki rolü tartıģılmıģ ve 2012 sonrası oluģacak iklim rejiminde Türkiye nin üstleneceği muhtemel emisyon azatlım taahhüdünün Türkiye elektrik sektörüne etkileri araģtırılmıģtır. Bu kapsamda yılları arasında elektrik sektörünün sebep olacağı emisyonlar ve Türkiye nin emisyon azatlım hedefi sonucu elektrik üretim santrallerinin karģılaģabileceği azatlım yükümlülükleri ortaya koyulmuģtur. GĠRĠġ Sürdürülebilir Kalkınma kavramı Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu (WCED) tarafından geliģtirilmiģ ve Ortak Geleceğimiz isimli raporda gelecek nesillerin yeterliğinden ödün vermeksizin günümüz ihtiyaçlarını karģılayan büyüme Ģeklinde tanımlanmıģtır. [1] Ayıca raporda, tüm insanların ihtiyacını karģılamak için ekosistem üzerinde minimum etkiye neden olacak Ģekilde doğal kaynakların tedbirli kullanılmasının gerekliliği vurgulanmıģtır yılında gerçekleģtirilen BirleĢmiĢ Milletler Dünya Zirvesi nin sonuç raporunda ise, ortak çevrenin korunması ve yönetilmesi Ģeklinde tanımlanan sürdürülebilir kalkınmanın üç temel bileģeni: - Ekonomik Kalkınma - Sosyal Kalkınma ve - Çevrenin Korunması Ģeklinde sıralanmıģtır. [2] Ekonomik ve sosyal kalkınma hedeflerinin yanında, özellikle dünyanın geleceği üzerindeki en büyük tehdit olarak belirtilen küresel iklim değiģikliğinin getirdiği çevresel, ekonomik ve politik değiģimlerin etkisiyle sürdürülebilirlik kavramının çevre boyutu önemini gün geçtikçe artırmaktadır. Nitekim BirleĢmiĢ Milletler Ġklim DeğiĢikliği Çerçeve SözleĢmesi nin (BMĠDÇS) 15. Taraflar Toplantısı nın sonuç bildirgesinin henüz ilk cümlesinde küresel iklim değiģikliğinin zamanın en büyük problemlerinden biri olduğu vurgulanmıģtır. [3] Bu yüzden, dünyanın sürdürülebilirliği 2

10 üzerindeki en önemli tehditlerden biri olan küresel iklim değiģikliğinin durdurulması, sürdürülebilirlik hedefleri içerisinde en ön sıralarda yer almaktadır. SÜRDÜRÜLEBĠLĠR KALKINMA ve KÜRESEL ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ Sanayi devrimi ile birlikte yeniden Ģekillenen dünya düzeni, fosil yakıt bazlı üretim anlayıģını hâkim kılmıģ ve sonuç olarak artan sera gazı emisyonları ise dünyayı küresel iklim değiģikliği gerçeğiyle yüz yüze bırakmıģtır. Atmosferdeki CO2 artıģının küresel sıcaklığın artmasına neden olacağına dair ilk tespit 1896 da Nobel Ödüllü Ġsveçli bilim adamı Svante Arrhenius tarafından yapılmıģtır. [4] Ġklim DeğiĢikliği felaketinin anlaģılması ve küresel anlamda aktif mücadelenin baģlaması ise 20. yüzyılın sonlarına doğru, 1992 yılında Brezilya nın Rio kentinde toplanan BirleĢmiĢ Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı(UNCED) ile baģlayabilmiģtir. Yeryüzü Zirvesi (Earth Summit) olarak da bilinen bu konferansın neticesinde tüm dünyada Sürdürebilirlik için 21 ana baģlık altında (Agenda 21), çevre ve kalkınma üzerine çeģitli kararlar alınmıģtır. Bu kararlardan en ilerici olanı Kirleten Öder Prensibi (Polluter pays Principle) dir ve bu prensip Uluslararası Çevre Kanunu nun da temellerinden sayılmaktadır. [5] Dünya 1800 lerin sonlarından bu yana 0,74 ºC ısınmıģ ve önlem alınmazsa 2100 yılına kadar 1,8 ila 4,0 ºC daha ısınacaktır. [6] Bu gerçekten yola çıkarak 1992 yılında küresel ısınmanın azaltılması için neler yapılabileceğini belirlemek adına hükümetler nezdinde toplanılmıģ ve BirleĢmiĢ Milletler Ġklim DeğiĢikliği Çerçeve SözleĢmesi (BMĠDÇS) imzalanmıģtır. BMĠDÇS, ülkelere zorunlu limitler vermiģ ancak herhangi bir uygulayıcı mekanizma öngörmemiģtir. [7] Bağlayıcı sorumluluklar ya da teģvikler olmaksızın (havuç ve sopa yöntemi) Küresel Isınma ile mücadelenin baģarılı olamayacağının anlaģılmasının ardından ise 1997 yılında BMĠDÇS nin bir parçası olarak gerçekleģtirilen Taraflar Konferanslarının (Conference of Parties-COP) üçüncüsünde, Japonya nın Kyoto kentinde Kyoto Protokolü benimsenmiģtir. Kyoto Protokolü, temelde sera etkisi yaratan gazların salımının döneminde 1990 yılına göre %5 düģürülmesini hedeflemektedir. [8] Bu hedefi gerçekleģtirmek için geliģmiģ ülkelere farklı emisyon indirim sorumlulukları dağıtılmıģtır ve bu azaltımların gerçekleģmesi için ise çeģitli esneklik mekanizmaları belirlenmiģtir. Bunlar; Emisyon Ticareti (Emissions Trading), Ortak Katılım (Joint Implementation) ve Temiz Kalkınma Mekanizması (Clean Development Mechanism) dır. [9] 3

11 Kyoto Protokolü 1997 yılında imzaya açılmasına rağmen ancak 2005 yılında Rusya nın da kabul etmesinin ardından resmen yürürlüğe girebilmiģtir. [10] Geçerlilik dönemi yılları arası olarak belirlenen Kyoto Protokolü, dünya ekonomisine farklı bir boyut kazandırmıģtır. ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ ve TÜRKĠYE Karakosta ve Askounis Sürdürülebilir GeliĢme Perspektifi Altında GeliĢmekte Olan Ülkelerin Enerji Ġhtiyaçları ve Öncelikleri isimli makalelerinde içinde bulundukları geliģim süreci nedeniyle geliģmekte olan ülkeler için sürdürülebilir kalkınma ve iklim değiģikliği iliģkisinin büyük önem arz ettiğini belirtmiģlerdir. [11] Ayrıca, Dünya Bankası nın geliģmiģlik göstergeleri veritabanına göz atıldığında da görülmektedir ki en temel geliģmiģlik göstergelerinden biri de enerji tüketimi ve üretimidir. 1 Hâlihazırda, küresel ısınmaya yol açan en temel sebebin 1800 lü yıllardan itibarten baģlayan hızlı sanayileģme süreci olduğu düģünüldüğünde, sanayileģmesini ve geliģimini henüz tamamlayamamıģ, hızlı büyüme rakamları sergileyen Türkiye gibi geliģmekte olan ülkeler için enerji kaynaklı emisyonları kontrol altına almak oldukça zorlu bir mücadeleyi gerektirmektedir. Nitekim, enerji kaynaklı emisyonlar Türkiye nin toplam emisyonları arasında en büyük payı almaktadır. TÜĠK tarafından yayınlanan Çevre ve Enerji istatistiklerine göre 2008 yılı itibariyle toplam sera gazı emisyonlarının %76 sı enerji sektöründen kaynaklanmaktadır. 2 Sürdürülebilir kalkınmanın tüm dünyada etkin bir Ģekilde uygulanabilmesi için 2000 yılında toplam 189 ülkenin katılımı ile BirleĢmiĢ Milletler tarafından Yüzyıl Kalkınma Hedefleri 3 hedefleri belirlenmiģ ve 8 baģlık ve bu baģlıklar altında çeģitli göstergeler tespit edilmiģtir. Bu hedefler arasında (7. Hedef) Çevresel Sürdürülebilirliğin Korunması dır ve Çevresel Sürdürülebilirliğin korunmasında izlenen en önemli göstergelerden biri ise CO2 emisyonlarıdır (Gösterge 7.2). Tablo 1: Türkiye'nin Yıllar Ġtibariyle Seragazı Emisyonlarının GeliĢimi Kişi başına emisyonlar 2,6 2,6 2,7 2,8 2,7 2,9 3,2 3,3 3,3 3,2 3,5 3,2 3,3 3,5 3,6 3,8 4,0 4,4 4,2 (ton/kişi) Toplam Emisyonlar 187,0 199,1 210,2 221,7 217,2 237,5 258,6 271,9 274,0 274,8 297,0 278,1 286,1 302,8 312,3 329,9 349,6 380,0 366,5 (milyon ton) Kaynak : Millennium Development Goals Report: Turkey Dünya Bankası GeliĢmiĢlik göstergeleri: 2 TUIK Çevre ve Enerji Ġstatistikleri: 3 BirleĢmiĢ Milletler Yüzyıl Kalkınma Hedefleri veritabanı: 4

12 Yüzyıl Kalkınma Hedefleri Türkiye 2010 raporuna göre Türkiye nin 2008 yılı itibariyle Türkiye nin toplam CO2 emisyonları 366,5 milyon tona yükselmiģ, kiģi baģına düģen emisyonlar ise 4,2 ton olarak gerçekleģmiģtir. [12] BirleĢmiĢ Milletler Yüzyıl Kalkınma Hedefleri veritabanı incelendiğinde ise görülmektedir ki, BMĠDÇS ye göre 1990 yılı baz alındığında 2007 yılı itibariyle CO2 emisyonları en fazla artan ülke Türkiye dir. (%118). Türkiye nin kiģi baģına emisyonları ise aynı dönemde %68 artarak 4,2 tco2 ye ulaģmıģtır Sonrası İklim Rejimi ve Türkiye nin Muhtemel Pozisyonu Türkiye, 5 ġubat 2009 da TBMM nin onayı ile protokolü imzalamıģtır. Ancak daha öncesinde, 2001 yılında MarakeĢ te yapılan taraflar konferansında kararlaģtırılan özel durumu nedeniyle Kyoto Protokolü döneminde ( ) herhangi bir emisyon azaltım taahhüdü altına girmemiģtir. Bununla beraber, 2009 Aralık ayında Kopenhag da yapılan COP-15 ve 2010 Aralık ayında Cancun da yapılan COP-16 toplantıları göstermektedir ki, tüm geliģmiģ ve geliģmekte olan ülkelerin ortak fakat farklılaģtırılmıģ sorumluluklar alması muhtemeldir. GeliĢmekte olan bir ülke olarak Türkiye de, geliģmiģ ülkeler kadar olmamakla birlikte emisyonlarına bir sınırlama getirmek zorunda kalabilecektir. Nitekim, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Ġklim DeğiĢikliği Eylem Planı nda, enerji sektöründe 2020 yılına kadar referans senaryoya göre %7 karbondioksit emisyon azatlımı hedeflenmiģtir. [13] Ancak, Türkiye ve diğer geliģmiģ ve geliģmekte olan ülkelerin deklare ettikleri emisyon azatlım hedefleri henüz bağlayıcı bir anlaģma ile kesinlik kazanmamıģtır. Türkiye Elektrik Sektörü Mevcut CO2 Emisyonları Bu çalıģmanın ana kapsamı olan elektrik sektörü CO2 emisyonlarının dönemi için tahmin edilmesinden önce Ģu ana kadar sebep olunan emisyonlar hesaplanmıģ ve sektörün küresel ısınmaya etkileri açıklanmaya çalıģılmıģtır. Bu noktada, Türkiye Elektik Ġletim A.ġ. nin her yıl düzenli olarak yayınladığı Türkiye Elektrik Üretim Ġletim Ġstatistikleri ne baģvurulmuģtur. 4 Bu kapsamda 1975 yılından itibaren her yıl gerçekleģen elektrik üretimi, üretimin yakıt türlerine göre dağılımı, tüketilen yakıt miktarı ve bu yakıtların ısıl değerleri; CDM Metodoloji lerinde yer alan ve elektrik sistemleri için emisyon faktörü hesaplamalarında kullanılan metodolojide yer alan yöntemler 5 5 ve Hükümetler arası Ġklim DeğiĢikliği Paneli nin 2006 yılında yayınladığı Milli Sera Gazı Emisyonu Envanteri 4 Türkiye Elektrik Üretim Ġletim Ġstatistikleri 2009: 5 BMĠDÇS Yönetim Kurulu, Rapor No:50, Ek: 14 (Tool to calculate the emission factor for an electricity system)

13 Kılavuzu nda yer alan ortalama emisyon faktörlerinden 6 faydalanılmıģtır. Toplam emisyonların hesaplanmasında elektrik sistemleri için emisyon faktörü hesaplama metodolojisinde yer alan (1) ve (2) numaralı formüllerden faydalanılarak aģağıdaki formül elde edilmiģtir: TEy : y yılında gerçekleģen toplam emisyonlar [tco2] FCi,y : y yılında i yakıt türünü kullanan santraller tarafından tüketilen yakıt miktarı [ton (doğalgaz için m3)] NCVi,y : y yılında tüketilen i yakıt türünün net kalorifik değeri (enerji içeriği) [GJ/ton(doğalgaz için m3)] EFCO2i : i yakıt türünün CO2 Emisyon Faktörü (kgco2/gj) Herbir yıl için yukarıdaki formülün uygulanması neticesinde Türkiye Elektrik Sektörü nün sebep olduğu emisyonlar aģağıdaki grafikte gösterildiği hesaplanmıģtır: Grafik 1: Türkiye Elektrik Sektörü CO2 Emisyonlarının Yıllar Ġtibariyle GeliĢimi milyon ,5 milyon yılında sadece 9,1 milyon ton olan CO2 emisyonları Kyoto Protokolü nde emisyon azatlım taahhütleri için baz yıl kabul edilen 1990 yılında 27,8 milyon tona, 2008 yılında ise 104,0 milyon tona ulaģmıģtır yılında ise kriz etkisiyle azalan talep nedeniyle elektrik IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, Volume 2 Energy, Chapter 1 Introduction, Table 1.4 6

14 üretiminin düģmesi sonucu 98,5 milyon tona gerilemiģtir. Buna göre 2009 yılı itibariyle elektrik sektörü toplam emisyonları üretim artıģıyla paralel olarak 1990 yılına göre %255, yıllık bazda ise ortalama %7,1 oranında artmıģtır. Aynı dönemde ise toplam elektrik üretimi %239, yıllık bazda ise ortalama %6,7 artmıģtır. Bu veriler göstermektedir ki Türkiye elektrik sektörünün sebep olduğu emisyonlar, sektörün ortalama büyüme hızında daha fazla bir oranda artmaktadır. Bunun temel sebebi ise termik santrallerin Ģebekedeki payının düģürülememesidir. Diğer taraftan, sektörün neden olduğu emisyonlar toplam elektrik üretim miktarı ile bağıntılı olduğu kadar kullanılan yakıtların dağılımına ve santrallerin net üretimlerine de bağlıdır. Bu bağlamda brüt elektrik üretim miktarları üzerinden hesaplanan toplam emisyonların net elektrik üretim miktarına oranlanmasıyla birim CO2 emisyonlarının geliģimine ulaģılabilmektedir: Grafik 2: Türkiye Elektrik Sektörü Birim CO2 Emisyonları (tco2/mwh) 0,700 0,600 0,500 0,400 0,300 0,200 0,100 0,000 0,561 0,455 0,485 Grafikte de görüldüğü üzere, birim elektrik üretimi baģına gerçekleģen emisyonlar zaman içerisinde bir miktar azalma göstermiģtir. Ancak, birim emisyonlar belirli bir bant aralığında dalgalanma göstermektedir. Bu dalgalanmanın ve kayda değer bir azalmanın ortaya koyulamamasının sebebi ise toplam elektrik üretiminde termik santrallerin halen hâkim konumda olmasıdır: 7

15 Grafik 3: Türkiye Elektrik Sektörü Termik ve Yenilenebilir Enerji Payları (%) 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 43% 42% 57% 58% 34% 66% Termik Yenilenebilir (Hidrolik, rüzgar ve Jeotermal) Grafikten de görüldüğü üzere CO2 emisyonlarına sebep olan termik santrallerin toplam elektrik üretimi üzerindeki hâkimiyeti yıllar boyunca değiģmemiģ ve 2009 yılında %66 lık bir paya ulaģmıģtır yılı itibariyle herbir yakıt rürünün birim net elektrik üretimi baģına sebep olduğu CO2 emisyonları aģağıdaki tabloda gösterildiği gibidir: Tablo 2: Santral Türlerine Göre Birim CO2 Emisyonları Birim CO2 Emisyonları (tco2/mwh) TaĢkömürü + Ġthal Kömür Linyit Fuel-Oil Motorin LPG Nafta Doğalgaz Termik Santrallerin Ortalaması ġebeke Ortalaması 0,788 0,911 1,034 1,541 0,761 1,333 0,422 0,603 0,485 Tablodan görüldüğü üzere doğalgaz santralleri dıģında tüm termik santraller hem Ģebeke ortalamasının (yenilenebilir enerji üretimleri dahil edildiğinde), hem de termik santrallerin genel ortalamasının üstünde CO2 emisyonlarına sebep olmaktadırlar DÖNEMĠ TÜRKĠYE ELEKTRĠK SEKTÖRÜ CO2 EMĠSYONLARI ve MUHTEMEL EMĠSYON AZALTIM YÜKÜMLÜLÜKLERĠ Türkiye nin emisyon azatlım hedefinin (enerji sektöründe 2020 yılına kadar referans senaryoya göre %7 azaltım) enerji sektörüne, bu çalıģma kapsamında elektrik sektörüne, etkisinin araģtırılabilmesi için öncelikle referans senaryonun bilinmesi gerekmektedir. Ancak sektörler için referans senaryolar henüz ilgili kurumlar tarafından hesaplanarak bildirilmemiģtir. Bu çalıģma kapsamında elektrik sektörü için referans senaryonun 8

16 belirlenebilmesi için Türkiye Elektrik Ġletim A.ġ. nin (TEĠAġ) Türkiye Elektrik Sektörü 10 Yıllık Kapasite Projeksiyonu ( ) raporundan istifade edilmiģtir. Rapor 10 yıllık bir planlama ufku ile sektörün genel görünümü mevcut lisanslar, lisans baģvuruları ve talep tahminlerine göre tahmin etmektedir. Buna göre projeksiyona dâhil edilen projelerin elektrik üretim kapasiteleri Ģu Ģekilde tahmin edilmiģtir: [14] Tablo 3: Türkiye Elektrik Sektörü Tahmini Proje Üretim Kapasiteleri ( ) - GWh Linyit T.Kömürü+Asfaltit Ġthal Kömür Doğalgaz Fuel Oil Motorin Nafta Lpg Termik Toplam Hidrolik Rüzgar Jeotermal Biyogaz+Atık Yenilenebilir Toplam TOPLAM Sektörün arz kapasitesini sergileyen ve yukarıdaki tabloda sergilenen Ģebeke yapısına göre Türkiye nin 2019 yılında toplam elektrik üretim kapasitesi GWh olacaktır. Sektörün talep tarafı ise ilgili raporda iki farklı senaryo olarak tahmin edilmiģtir. DüĢük ve Yüksek Talep Ģeklinde yapılan tahminler Ģu Ģekildedir: [15] Tablo 4: Türkiye Elektrik Sektörü Talep Projeksiyonu ( ) - GWh DüĢük Talep ArtıĢ (%) - 5,0% 6,7% 6,7% 6,7% 6,7% 6,6% 6,6% 6,6% 6,6% Yüksek Talep ArtıĢ (%) - 5,0% 7,5% 7,5% 7,5% 7,5% 7,4% 7,4% 7,4% 7,4% Tabloda görüldüğü üzere, Türkiye nin toplam elektrik talebi 2019 yılında, düģük talep senaryosuna göre GWh, yüksek talep senaryosuna göre ise GWh e ulaģmaktadır. Arz ve talep tahminleri karģılaģtırıldığında ise düģük talebe göre 2019, yüksek talebe göre ise 2018 yılında arz yetersizliği ile karģılaģılacaktır. Bu ise bir yandan sektörün büyüme eğiliminin potansiyeline iģaret ederken, diğer taraftan da fosil yakıtlar konusunda ülkenin dıģa bağımlılığı ile birlikte değerlendirildiğinde mevcut sistemin sürdürülebilir olmadığına iģaret etmektedir. 9

17 Grafik 4: Türkiye Elektrik Sektörü Proje Üretimleri ve Talep Tahminlerinin GeliĢimi DüĢük Talep Yüksek Talep Proje Üretim Kapasiteleri ÇalıĢmanın bir sonraki aģamasında, talep tahminlerinin tahmin edilen Ģebeke yapısı ile karģılanması durumunda gerçekleģecek emisyonlar hesaplanmıģtır. Bu noktada, elektrik enerjisi ithalatı ihmal edilmiģ ve projelerin elektrik üretimlerinin tahmin edilen proje üretim kapasiteleri ile eģit oranlarda karģılanacağı kabul edilmiģtir. Tüm yakıt türlerinin elektrik üretim kapasiteleri, her bir yıl için tahmin edilen talebe göre (her iki talep senaryosuna göre) oranlanmıģtır. Ayrıca tahmin edilen proje üretim kapasitelerinin düģük talep senaryosuna göre 2019, yüksek talep senaryosuna göre ise 2018 yılında yetersiz kalacağı tahmini göz ardı edilerek, her yakıt türünde yeni yatırımlarla (tahmin edilen oranlarda) talebin karģılanacağı kabul edilmiģtir. Bu durumda sisteme sağlanacak elektrik üretimi her iki talep senaryosu için Ģu Ģekildedir: 7 7 TEĠAġ ın hazırlamıģ olduğu kapasite projeksiyon raporu 2019 yılına kadardır. Kyoto sonrası döneminin ise dönemini içermesi nedeniyle 2020 yılı elektrik talebi, her iki talep projeksiyonunun da son 4 yılı için tahmin edilen büyüme oranlarında bir artıģ ile elde edilmiģtir. (DüĢük talep için %6,6, yüksek talep için ise %7,4 ) 10

18 Tablo 5: DüĢük Talep - Elektrik Üretimi Tahmininin Yakıt Türlerine Göre Dağılımı - GWh * Linyit T.Kömürü+Asfaltit Ġthal Kömür Doğalgaz Fuel Oil Motorin Nafta Lpg Termik Toplam Hidrolik Rüzgar Jeotermal Biyogaz+Atık Yenilenebilir Toplam Toplam Tablo 6: Yüksek Talep - Elektrik Üretimi Tahmininin Yakıt Türlerine Göre Dağılımı - GWh * Linyit T.Kömürü+Asfaltit Ġthal Kömür Doğalgaz Fuel Oil Motorin Nafta Lpg Termik Toplam Hidrolik Rüzgar Jeotermal Biyogaz+Atık Yenilenebilir Toplam Toplam Yukarıdaki tablolarda ortaya koyulan Ģebeke yapısının sebep olacağı emisyonlar ise 2009 yılına kadar gerçekleģen emisyonların hesaplanmasından farklı bir yöntem ile hesaplanmıģtır. Tüketilecek yakıt miktarı ve bu yakıtlardan elde edilecek ısı miktarı verileri elde olmadığından, toplam CO2 emisyonları yukarıda bahsi geçen metodolojinin (1) ve (3) numaralı formüllerinden faydalanarak her bir yakıt türüne ait emisyon faktörleri ve üretilecek olan elektrik miktarının çarpılması ve tesislerin kullandıkları yakıtları elektrik enerjisine dönüģtürmedeki verimliliklerine bölünmesi ile bulunmuģtur: 11

19 TEy EGi,y (MWh) EFCO2i : y yılında gerçekleģecek toplam emisyonlar (tco2) : y yılında i yakıt türünü kullanan santraller tarafından üretilen elektrik miktarı : i yakıt türünün CO2 Emisyon Faktörü (kgco2/gj) i : i yakıt türünü kullanan santrallerinin geçerli enerji çevrim verimliliği 8, 9 Tesislerin üretecekleri elektrik miktarları TEĠAġ ın Ģebeke yapısına ve toplam talebe dair tahminlerine göre hesaplanmıģtır. (Tablo 5 6) Yakıt türlerine ait emisyon faktörleri Hükümetler arası Ġklim DeğiĢikliği Paneli nin (IPCC) 2006 yılında yayınladığı Milli Sera Gazı Emisyonu Envanteri Kılavuzu nda yer alan ortalama emisyon faktörleridir. 10, Tablo 7: Yakıt Türlerine Ait Emisyon Faktörleri (kg CO2/GJ) Minimum Orta Maksimum Kömür 92,8 96,1 100,0 Linyit 90,9 101,0 115,0 Benzin 75,5 77,4 78,8 Motorin 72,6 74,1 74,8 Doğalgaz 54,3 56,1 58,3 Lpg 61,6 63,1 65,6 Nafta 69,3 73,3 76,3 Kaynak: 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories Tesis tiplerinin verimlilikleri ise 2009 yılı TEĠAġ Elektrik Üretim Ġletim Ġstatistiklerinden faydalanılarak hesaplanmıģtır yılları arasında termik santraller tarafından üretilen üretilen elektrik miktarı ve bu elektriğin üretilmesi için kullanılan yakıtlardan ortaya çıkan ısıl değerler oranlanarak yanma sonucu ortaya çıkan ısının elektrik enerjisine dönüģüm oranları bulunmuģ ve aritmetik ortalaması alınmıģtır. Buna göre santral tiplerinin ortalama enerji dönüģüm verimlilikleri Ģu Ģekildedir: 8 Bkz. Tool to calculate the emission factor for an electricity system, Appendix 1 9 Metodolojide enerji dönüģüm verimliliği tanımlanmamıģ olan nafta ve lpg için yılları arasında gerçekleģen elektrik üretimi ve tüketilen yakıtların ısıl değerleri verileri kullanılarak verimlilik değerleri hesaplanmıģtır. 10 IPCC tarafından yayınlanan emisyon faktörlerinin kg CO2/GJ cinsinden verilmiģ olması nedeniyle için bu değerler 3,6 ile çarpılarak MWh e çevrilmektedir. (3,6 GJ = 1 MWh) 12

20 (YÜKSEK TALEP) (DÜġÜK TALEP) Tablo 8: Santral Türlerine Göre Ortalama Enerji DönüĢüm Oranları ( ) Yakıt Türü Ortalama Enerji DönüĢüm Oranı Kömür 39,00% Linyit 39,00% Benzin 46,00% Motorin 46,00% Lpg 36,14% Nafta 42,76% Doğalgaz 60,00% Buna verilere göre Türkiye nin elektrik Ģebekesinin yılları arsında sebep olacağı CO2 emisyonları düģük ve yüksek talep senaryolarına göre Ģu Ģekildedir: Tablo 9: DüĢük Talep Tahminine Göre Toplam CO2 Emisyonları: (milyon tco2) Yıllar TaĢkömürü + Ġthal Kömür Linyit Fuel-Oil Motorin LPG Nafta Doğalgaz Toplam ,3 37,7 5,6 0,1 0,1 0,5 33,3 89, ,7 37,4 5,6 0,1 0,1 0,5 34,7 91, ,3 37,7 5,6 0,1 0,1 0,5 36,5 95, ,5 37,7 5,6 0,1 0,1 0,5 39,2 102, ,9 39,3 5,9 0,1 0,1 0,5 41,0 109, ,5 41,0 6,1 0,1 0,2 0,5 43,0 116, ,0 42,8 6,4 0,1 0,2 0,5 45,1 126, ,9 45,9 6,8 0,1 0,2 0,6 48,0 134, ,0 48,8 7,3 0,1 0,2 0,6 51,3 143, ,3 52,1 7,8 0,1 0,2 0,6 54,7 152, ,8 55,6 8,3 0,1 0,2 0,7 58,2 162,9 Tablo 10: Yüksek Talep Tahminine Göre Toplam CO2 Emisyonları: (milyon tco2) TaĢkömürü Yıllar + Ġthal Linyit Fuel-Oil Motorin LPG Nafta Doğalgaz Toplam Kömür ,3 37,7 5,6 0,1 0,1 0,5 33,3 89, ,7 37,4 5,6 0,1 0,1 0,5 34,7 91, ,5 38,0 5,7 0,1 0,1 0,5 36,8 96, ,8 38,3 5,7 0,1 0,1 0,5 39,8 104, ,4 40,2 6,0 0,1 0,2 0,5 41,9 112, ,3 42,2 6,3 0,1 0,2 0,5 44,3 119, ,2 44,5 6,6 0,1 0,2 0,5 46,9 131, ,4 48,0 7,2 0,1 0,2 0,6 50,2 140, ,9 51,5 7,7 0,1 0,2 0,6 54,1 151, ,6 55,3 8,2 0,1 0,2 0,7 58,0 162, ,6 59,4 8,8 0,1 0,2 0,7 62,3 174,2 13

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler Tolga YAKAR UNDP Turkey Billion people 10 World 8 6 4 2 Africa Asia Europe Latin America and Caribbean Northern America 2050 yılında dünya nüfusunun

Detaylı

Bursa SYK 2015. Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa. Copyright 2012 BSI. All rights reserved.

Bursa SYK 2015. Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa. Copyright 2012 BSI. All rights reserved. Bursa SYK 2015 Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa Copyright 2012 BSI. All rights reserved. Sunum İçeriği Sürdürülebilirlik Raporlaması Nedir? Sürdürülebilirlik Raporlamasının,

Detaylı

SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ

SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ T.C. ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü İklim Değişikliği Dairesi Başkanlığı SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ Semra GÜNEN Kimya Mühendisi III. Enerji Verimliliği Kongresi

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mayıs 2014 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler Ankara, 24 Mart 2015 Çerçeve Temel endişe: İklim değişikliği

Detaylı

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz EWEA-TWEA Policy Workshop Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz Mustafa Özgür Berke, WWF-Türkiye 27.03.2013, Ankara 27-Mar-13 / 1 Photo: Michel Roggo / WWF-Canon KISACA WWF +100 5 kıtada,

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mart 2015 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

BGT MAVİ ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM TİC. A.Ş. 8,566 MW SUKENARI HİDROELEKTRİK SANTRALI PROJE BİLGİ NOTU

BGT MAVİ ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM TİC. A.Ş. 8,566 MW SUKENARI HİDROELEKTRİK SANTRALI PROJE BİLGİ NOTU BGT Mavi Enerji Elektrik Üretim Dağıtım Pazarlama Sanayi ve Ticaret SU KENARI HİDROELEKTRİK SANTRALİ BGT MAVİ ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM TİC. A.Ş. 8,566 MW SUKENARI HİDROELEKTRİK SANTRALI PROJE BİLGİ NOTU

Detaylı

TUREK 2015 RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı. Fatih Yazıtaş 05.11.2015

TUREK 2015 RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı. Fatih Yazıtaş 05.11.2015 TUREK 2015 RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı Fatih Yazıtaş 05.11.2015 Gündem Elektrik Piyasası & EPİAŞ Gün Öncesi Piyasası ve Tahminleme (RES ler) Gün İçi Piyasası YEKDEM 2 Enerji Piyasaları

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları. Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014

Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları. Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014 Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014 GTE Carbon 2008 yılında kuruldu 80 den fazla emisyon azaltım projesi +40 müşteri (enerji, gıda ve tarım) Karbon Finansmanı

Detaylı

ULUSLAR ARASI KARBON PİYASASI

ULUSLAR ARASI KARBON PİYASASI ULUSLAR ARASI KARBON PİYASASI Doç. Dr. Cevdet DEMİR Uludağ Üniversitesi 06 Nisan 2007 TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Karbon piyasası nedir? Ülkelerin ve şirketlerin sera gazları hedeflerine ulaşabilmeleri

Detaylı

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır.

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır. escarus hakkında Nisan 2011 de faaliyetine başlayan Escarus Sürdürülebilir Danışmanlık A.Ş., deneyimli ve profesyonel kadrosuyla sürdürülebilirlik çözümleri geliştirerek, danışmanlık hizmetleri vermek

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 31.07.2015 İçindekiler Ġçindekiler... 2 Amaç ve Kapsam... 7 1. Yöntem... 8 2. Bölgelerin Değerlendirmeleri ve Sonuçlar... 10 2.1. Akdeniz...

Detaylı

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER AYŞE YASEMİN ÖRÜCÜ ODTÜ Mezunları Derneği Ankara, 2011 Tespitler Kopenhag-Cancun: İD BM kapsamında çözülebilecek bir konu mu? Kopenhag maliyeti: 1 trilyon $;belirsizlik

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ KARBON PİYASASI ve ATIK SEKTÖRÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ KARBON PİYASASI ve ATIK SEKTÖRÜ T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ KARBON PİYASASI ve ATIK SEKTÖRÜ Mehrali ECER Şube Md.V. Atık Yönetimi Sempozyumu-26

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-2

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-2 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Şubat 2015 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-2 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

DEĞİŞEN İKLİMLER, ENERJİ VE TÜRKİYE. Barış Gençer Baykan. Yönetici özeti

DEĞİŞEN İKLİMLER, ENERJİ VE TÜRKİYE. Barış Gençer Baykan. Yönetici özeti Araştırma Notu 08/13 20.08.2008 DEĞİŞEN İKLİMLER, ENERJİ VE TÜRKİYE Barış Gençer Baykan Yönetici özeti Yeni araştırmalar ve bilimsel bulgular ışığında Türkiye nin küresel iklim değişikliğine katkısını

Detaylı

Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi

Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi Oğuz CA 1 RECYDIA A.Ş., Kemal paşa cad. o:4 Işıkkent, 35070, İzmir. E-posta: oguzcan@recydia.com Özet 2012 Yılı ve sonrası dönem Dünya

Detaylı

DA KÜRESEL ISINMA ĐLE ĐKLĐM DEĞĐŞĐKLĐKLERĐ NEDENĐ OLAN SERA GAZI EMĐSYONLARI HAKKINDA ÇEVRE EYLEM PLANI POLĐTĐKALARI

DA KÜRESEL ISINMA ĐLE ĐKLĐM DEĞĐŞĐKLĐKLERĐ NEDENĐ OLAN SERA GAZI EMĐSYONLARI HAKKINDA ÇEVRE EYLEM PLANI POLĐTĐKALARI ÇĐN ve HĐNDĐSTAN DA KÜRESEL ISINMA ĐLE ĐKLĐM DEĞĐŞĐKLĐKLERĐ NEDENĐ OLAN SERA GAZI EMĐSYONLARI HAKKINDA ÇEVRE EYLEM PLANI POLĐTĐKALARI Ahmet Cangüzel Taner Fizik Yüksek Mühendisi Türkiye Atom Enerjisi Kurumu(

Detaylı

Halka Arz Tarihi 07.11.2008 Portföy Yöneticileri

Halka Arz Tarihi 07.11.2008 Portföy Yöneticileri A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖY BİLGİLERİ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka Arz Tarihi 07.11.2008 Portföy Yöneticileri 31.12.2008 tarihi itibariyle Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

TÜRKĠYE ELEKTRĠK ĠLETĠM A.ġ. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAĠRESĠ BAġKANLIĞI TÜRKĠYE ELEKTRĠK ENERJĠSĠ 10 YILLIK ÜRETĠM KAPASĠTE PROJEKSĠYONU (2010 2019)

TÜRKĠYE ELEKTRĠK ĠLETĠM A.ġ. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAĠRESĠ BAġKANLIĞI TÜRKĠYE ELEKTRĠK ENERJĠSĠ 10 YILLIK ÜRETĠM KAPASĠTE PROJEKSĠYONU (2010 2019) TÜRKĠYE ELEKTRĠK ĠLETĠM A.ġ. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAĠRESĠ BAġKANLIĞI TÜRKĠYE ELEKTRĠK ENERJĠSĠ 10 YILLIK ÜRETĠM KAPASĠTE PROJEKSĠYONU (2010 2019) EKĠM 2010 ĠÇĠNDEKĠLER I GĠRĠġ... 2 II TALEP GELĠġĠMĠ...

Detaylı

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağından ödün vermeksizin bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilecek kalkınma

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI 1. Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (1969) Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (The Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969 (VCLT)), uluslararası hukuk araçlarının

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖY BİLGİLERİ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka Arz Tarihi 07/11/2008 Portföy Yöneticileri 31.03.2010 tarihi itibariyle Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam

Detaylı

İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu

İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu 1. GİRİŞ İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu Bu doküman İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği nin (SKD) Binalarda Enerji Verimliliği

Detaylı

Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik

Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik 2008 KASIM -SEKTÖREL Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik Dünya, 2030 yılında Ģimdi olduğundan yüzde 60 daha fazla enerjiye ihtiyaç duyacaktır. Bu enerji

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE KARŞI MÜCADELE ADIMLARI

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE KARŞI MÜCADELE ADIMLARI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE KARŞI MÜCADELE ADIMLARI 16 Haziran 2009 Four Seasons Sultanahmet-İstanbul bv.karbonhizmetleri@tr.bureauveritas.com Kyoto Sonrası Dönemde Küresel Dinamikler Bahar Ubay İDKG Proje Yöneticisi

Detaylı

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar José Romero* İsviçre Federal Çevre Bakanlığı Berne, İsviçre Ankara,

Detaylı

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Aslı İşler, Enerji Ekonomisi Derneği Filiz Karaosmanoğlu, İstanbul Teknik Üniversitesi 29 Mayıs 2013 İÇERİK Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz ve

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ, BĠRLEġMĠġ MĠLLETLER ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ ÇERÇEVE SÖZLEġMESĠ, KYOTO PROTOKOLÜ VE TÜRKĠYE

ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ, BĠRLEġMĠġ MĠLLETLER ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ ÇERÇEVE SÖZLEġMESĠ, KYOTO PROTOKOLÜ VE TÜRKĠYE ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ, BĠRLEġMĠġ MĠLLETLER ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ ÇERÇEVE SÖZLEġMESĠ, KYOTO PROTOKOLÜ VE TÜRKĠYE Gözde SEVĠLMĠġ Bugün küresel ölçekte karşılaştığımız en önemli problemlerden biri iklim değişikliğidir.

Detaylı

ENERJİDE SÜRDÜRÜLEBİLİR YATIRIMLAR VE TSKB HALİL EROĞLU GENEL MÜDÜR TSKB

ENERJİDE SÜRDÜRÜLEBİLİR YATIRIMLAR VE TSKB HALİL EROĞLU GENEL MÜDÜR TSKB ENERJİDE SÜRDÜRÜLEBİLİR YATIRIMLAR VE TSKB HALİL EROĞLU GENEL MÜDÜR TSKB 21/5/2010 İSTANBUL Kısaca TSKB... Kısaca TSKB Sermaye Yapısı 1950 yılında Dünya Bankası ve TC Merkez Bankası desteğiyle kurulmuş

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI. Türkiye de Karbon Piyasası

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI. Türkiye de Karbon Piyasası T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Türkiye de ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ekim 2012 Türkiye de Türkiye de KARBON PİYASALARI Türkiye, her ne kadar Kyoto Protokolü nün emisyon ticaretine konu olan esneklik

Detaylı

Sertifikaları. M.Kemal Demirkol, GTE

Sertifikaları. M.Kemal Demirkol, GTE Karbon ve Yeşil ve Yeşil Enerji Enerji Sertifikaları M.Kemal Demirkol, GTE GTE HAKKINDA.. SUNUM Karbon Projeleri ve Türkiye de durum Karbon Piyasası Arz Tarafı Proje Türleri & Standartlar Mevcut Projeler

Detaylı

BİNA ENERJİ PERFORMANSI VE BÜTÜNLEŞİK BİNA TASARIM YAKLAŞIMI

BİNA ENERJİ PERFORMANSI VE BÜTÜNLEŞİK BİNA TASARIM YAKLAŞIMI BİNA ENERJİ PERFORMANSI VE BÜTÜNLEŞİK BİNA TASARIM YAKLAŞIMI Ekonomik çevresel ve toplumsal gereksinmelerin, gelecek kuşakların yaşam koşullarına zarar vermeden karşılanmasını hedefleyen bir dünya görüşü.

Detaylı

Enerji Dışı İthalatımızın Petrol Fiyatları ile İlişkisi

Enerji Dışı İthalatımızın Petrol Fiyatları ile İlişkisi Enerji Dışı İthalatımızın Petrol Fiyatları ile İlişkisi Türkiye ithalatının en çok tartışılan kalemi şüphesiz enerjidir. Enerji ithalatı dış ticaret açığının en önemli sorumlusu olarak tanımlanırken, enerji

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

İLETİM SİSTEMİ BAĞLANTILARI

İLETİM SİSTEMİ BAĞLANTILARI TÜRKİYE DE RÜZGAR SANTRALLERİNİN İLETİM SİSTEMİ BAĞLANTILARI TEİAŞ Kemal YILDIR Genel Müdür Yönetim Kurulu Başkanı Rüzgâr Enerjisi ÇalıĢtayı, TÜREB 27 Mart 2013 ANA FAALĠYET KONULARI Türkiye Elektrik Sistemini

Detaylı

TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM

TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM Prof.Dr. Şule ALTUN, Bursa Teknik Üniversitesi B U T E K O M S E M I N E R L E R I, 2 9. 0 9. 2 0 1 4, B U R S A İklim değişikliği Küresel iklim değişikliği Küresel Isınma

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANINDA SU

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANINDA SU T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞKIN VE KURAKLIK YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANINDA SU TANSEL TEMUR Meteoroloji Mühendisi Ulusal Su ve Sağlık Kongresi,

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları Hidroelektrik Enerji Enerji Kaynakları Türkiye de kişi başına yıllık elektrik tüketimi 3.060 kwh düzeylerinde olup, bu miktar kalkınmış ve kalkınmakta olan ülkeler ortalamasının çok altındadır. Ülkemizin

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

İşletmelerde Karbon Yönetimi ve Gönüllü Karbon Piyasaları. Yunus ARIKAN REC Türkiye İklim Değişikliği Proje Yöneticisi

İşletmelerde Karbon Yönetimi ve Gönüllü Karbon Piyasaları. Yunus ARIKAN REC Türkiye İklim Değişikliği Proje Yöneticisi İşletmelerde Karbon Yönetimi ve Gönüllü Karbon Piyasaları Yunus ARIKAN REC Türkiye İklim Değişikliği Proje Yöneticisi ÇET 07, 7.6.2007 Bölgesel Çevre Merkezi - REC ( ) Tarafsız, bağımsız ve kar amacı gütmeyen

Detaylı

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ Erdem ALPTEKĠN Türk finans sistemi incelendiğinde en büyük payı bankaların, daha sonra ise sırasıyla menkul kıymet yatırım fonları, sigorta

Detaylı

TÜRKĠYE ELEKTRĠK ĠLETĠM A.ġ. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAĠRESĠ BAġKANLIĞI TÜRKĠYE ELEKTRĠK ENERJĠSĠ 10 YILLIK ÜRETĠM KAPASĠTE PROJEKSĠYONU (2011 2020)

TÜRKĠYE ELEKTRĠK ĠLETĠM A.ġ. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAĠRESĠ BAġKANLIĞI TÜRKĠYE ELEKTRĠK ENERJĠSĠ 10 YILLIK ÜRETĠM KAPASĠTE PROJEKSĠYONU (2011 2020) TÜRKĠYE ELEKTRĠK ĠLETĠM A.ġ. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAĠRESĠ BAġKANLIĞI TÜRKĠYE ELEKTRĠK ENERJĠSĠ 10 YILLIK ÜRETĠM KAPASĠTE PROJEKSĠYONU (2011 2020) KASIM 2011 ĠÇĠNDEKĠLER I GĠRĠġ... 2 II TALEP GELĠġĠMĠ...

Detaylı

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1.1. GSYİH (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) 1. Ekonomik kalkınmanın önemli göstergelerinden biri olan kişi başına düşen GSYİH, TÜİK tarafından en son 2001 yılında hesaplanmıştır.

Detaylı

Rapor N o : SYMM 116 /1552-117

Rapor N o : SYMM 116 /1552-117 Rapor N o : SYMM 116 /1552-117 BÜYÜME AMAÇLI ULUSLAR ARASI KARMA EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN 30.06.2009 TARİHİ İTİBARİYLE BİTEN HESAP DÖNEMİME

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

O U R M I S S I O N : A S U S T A I N A B L E E N E R G Y S U P P L Y F O R E V E R Y O N E

O U R M I S S I O N : A S U S T A I N A B L E E N E R G Y S U P P L Y F O R E V E R Y O N E Rapor Ecofys Türkiye Aytar Caddesi No 12 Duru Apt. D:10-11 Levent 34340 Istanbul TR W: www.ecofys.com T: +90 212 325 67 80 F: +90 212 325 67 80 E: info@ecofys.it Uluslararası Karbon Piyasaları Arenası

Detaylı

Grafik 16. Türkiye de elektrik üretiminin kaynaklara dağılımı

Grafik 16. Türkiye de elektrik üretiminin kaynaklara dağılımı Grafik 16. Türkiye de elektrik üretiminin kaynaklara dağılımı 1 2 1. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ENERJİ DURUMU 1.1. DÜNYADA ENERJİ DURUMU 1970 lerin başında yaşanan petrol krizi ve sonrasında gelen petrol ambargoları

Detaylı

Yenilenebilir Enerjiye Dayalı Elektrik Enerjisinin Sertifikasyonu

Yenilenebilir Enerjiye Dayalı Elektrik Enerjisinin Sertifikasyonu Yenilenebilir Enerjiye Dayalı Elektrik Enerjisinin Sertifikasyonu Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı fyazitas@yegm.gov.tr Türkiye Rüzgar Enerjisi

Detaylı

Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP)

Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP) Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP) İklim Değişikliği Dairesi Başkanlığı Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Şube Müdürlüğü 4 Ekim 2012, İstanbul Uygulayıcı Ülkeler

Detaylı

ÇEVRESEL BANKACILIK ve TSKB

ÇEVRESEL BANKACILIK ve TSKB ÇEVRESEL BANKACILIK ve TSKB FUNDA GÜREL TSKB KURUMSAL PAZARLAMA MÜDÜRÜ Kısaca TSKB Türkiye de özel sektöre ait ilk kalkınma ve yatırım bankası olup 1950 yılında Dünya Bankası ve T.C. Merkez Bankası desteğiyle

Detaylı

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol,

Detaylı

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN İSTİHDAMA KATKISI Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası Enerji Verimliliği Danışmanı Türkiye de İstihdam Türkiye nin çalışma çağındaki nüfusu önümüzdeki

Detaylı

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU NA AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU. Fonun Yatırım Amacı

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU NA AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU. Fonun Yatırım Amacı A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka arz tarihi: 19 Aralık 2013 31 Aralık 2014 tarihi itibarıyla (Bu raporun hazırlanmasında 1 Ocak 2015 tarihinde geçerli olan

Detaylı

MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU

MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU 2007 yılında uluslararası kağıt ve ambalaj grubu Mondi Grup un bir parçası haline gelen, Mondi Tire Kutsan

Detaylı

TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM. Prof.Dr. Şule ALTUN, Bursa Teknik Üniversitesi

TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM. Prof.Dr. Şule ALTUN, Bursa Teknik Üniversitesi TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM Prof.Dr. Şule ALTUN, Bursa Teknik Üniversitesi İklim değişikliği Küresel iklim değişikliği Küresel Isınma Sera gazları 1. Karbon Dioksit (CO 2 ) 2. Metan (CH 4 ) 3. Diazot

Detaylı

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu ENERJİ SEKTÖRÜ Dr. Ali CAN 10.03.2010 24 3.ENERJİ - 3.1. Yakıt Yanması IPCC ye göre, enerji sektöründen kaynaklanan emisyon büyük ölçüde yakıt yanmasını içermektedir. Hemen hemen bütün ülkelerde görülebildiği

Detaylı

HALK HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU. Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler

HALK HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU. Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler A. TANITICI BİLGİLER Portföy Bilgileri Halka Arz Tarihi 13.06.2012 (*) 02 Ocak 2013 tarihi itibariyle Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler Portföy Yöneticileri Murat Zaman, Kerem Yerebasmaz, Serkan Şevik,

Detaylı

Akis Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Anonim Şirketi 7 Mart 2013 Bu rapor 14 sayfadır.

Akis Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Anonim Şirketi 7 Mart 2013 Bu rapor 14 sayfadır. Allianz Hayat ve Emeklilik Anonim Şirketi Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu nun 31 Aralık 2012 Tarihinde Sona Eren Hesap Dönemine Ait Yatırım Performansı Konusunda Kamuya Açıklanan Bilgilere

Detaylı

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul Sera gazları ve kaynakları Kyoto Protokolü tarafından belirtilen 6 sera gazı: Karbon dioksit (CO

Detaylı

YATIRIMCI EĞİTİMİ VE FİNANSAL EĞİTİM ÇALIŞMALARI

YATIRIMCI EĞİTİMİ VE FİNANSAL EĞİTİM ÇALIŞMALARI T.C. BAŞBAKANLIK SERMAYE PİYASASI KURULU YATIRIMCI EĞİTİMİ VE FİNANSAL EĞİTİM ÇALIŞMALARI 13 Kasım 2012, İstanbul Aydın HASKEBABÇI Sermaye Piyasası Kurulu Daire Başkanı ahaskebabci@spk.gov.tr www.yes.gov.tr

Detaylı

UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı

UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı 27 Nisan 2011 KAYSERĠ OSB ġenol ATAMAN 7 Haziran 2011 NĠĞDE OSB 8 Haziran 2011 ADANA Ticaret Odası Kapsam İklim Değişikliği, Küresel Isınma Azaltım (Mitigasyon),

Detaylı

ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ

ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ YUSUF BAYRAK TEİAȘ APK Daire Bașkanlığı 1. GİRİȘ 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve sektörün yeniden yapılanmasından

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7),

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7), ULUSAL M DEĞİŞİ ĞİŞİKLİĞİ FAALİYETLER YETLERİ LİTİ Mehrali ECER Şube Md. V. Sektörel İklim Koruma Potansiyelleri Türk Alman Ortak Çalıştayı 6 Mayıs 2010, ANKARA BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ (BMİDÇS)

Detaylı

GÖNÜLLÜ KARBON PİYASASI PROJE KAYIT TEBLİĞİ TASLAĞI

GÖNÜLLÜ KARBON PİYASASI PROJE KAYIT TEBLİĞİ TASLAĞI Çevre ve Şehircilik Bakanlığından: GÖNÜLLÜ KARBON PİYASASI PROJE KAYIT TEBLİĞİ TASLAĞI Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı; sera gazı emisyon azaltımı sağlayan ve karbon sertifikası elde etmek amacıyla

Detaylı

FİNANS VE TEKNOLOJİ BÖLÜMÜ

FİNANS VE TEKNOLOJİ BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM FİNANS VE TEKNOLOJİ BÖLÜMÜ İmran Türe Araştırmacı Kasım 2014 Ankara Sunum Planı İklim Değişikliği 1. Ulusal Bildirimi İklim

Detaylı

EMİSYON ENVANTERİ NASIL HAZIRLANIR

EMİSYON ENVANTERİ NASIL HAZIRLANIR EMİSYON ENVANTERİ NASIL HAZIRLANIR Dr. Ali CAN 17.07.2009 1 EMISYON ENVANTERI Bir ülkenin emisyon envanteri 2 bileşenden oluşmaktadır. 17.07.2009 2 EMISYON ENVANTERI Ulusal Emisyon Envanter Raporu Metodolojiler

Detaylı

Madde 1.1 in birinci paragrafı aģağıdaki Ģekilde güncellenmiģtir.

Madde 1.1 in birinci paragrafı aģağıdaki Ģekilde güncellenmiģtir. TÜRKĠYE Ġġ BANKASI A.ġ. NIN BANKA BONOSU VE/VEYA ISKONTOLU TAHVĠLLERĠNĠN HALKA ARZINA ĠLĠġKĠN SERMAYE PĠYASASI KURULU TARAFINDAN 9 NĠSAN 2013 TARĠHĠNDE ONAYLANAN ĠZAHNAMESĠNDE MEYDANA GELEN DEĞĠġĠKLĠKLER

Detaylı

İstanbul, Türkiye, 17 Mayıs 2013 Turcas Petrol A.Ş. (IMKB: TRCAS ) ( Turcas )

İstanbul, Türkiye, 17 Mayıs 2013 Turcas Petrol A.Ş. (IMKB: TRCAS ) ( Turcas ) İstanbul, Türkiye, 17 Mayıs 213 Turcas Petrol A.Ş. (IMKB: TRCAS ) ( Turcas ) Akaryakıt dağıtımı ve madeni yağlar, petrol rafinajı ve elektrik üretimi-ticareti alanlarında faaliyet gösteren Türkiye nin

Detaylı

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ Ersin ÖKTEM 1 Yrd.Doç.Dr. İzzettin TEMİZ 2 1 Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı TPAO, eoktem@tpao.gov.tr 2 Gazi Üniversitesi

Detaylı

Türkiye Yeni Yenilenebilir Enerji Yasasının Esasları GENSED DEĞERLENDĠRMESĠ 27.05.2010

Türkiye Yeni Yenilenebilir Enerji Yasasının Esasları GENSED DEĞERLENDĠRMESĠ 27.05.2010 Türkiye Yeni Yenilenebilir Enerji Yasasının Esasları GENSED DEĞERLENDĠRMESĠ 27.05.2010 Genel olarak aģağıdaki bütün açıklamalar bir soruya bağlıdır: Fotovoltaik için bir yenilenebilir enerji yasasındaki

Detaylı

TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ

TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ Enerji İşleri Genel Müdürlüğü 18 Haziran 2009, Ankara YEK Potensiyeli Yenilenebilir Enerji Üretimi Yenilenebilir Kurulu Güç Kapasitesi YEK Hedefleri YEK Mevzuatı YEK Teşvik

Detaylı

İÇTÜZÜK TADİL METNİ DOW JONES İSTANBUL 20 A TİPİ BORSA YATIRIM FONU İÇTÜZÜK DEĞİŞİKLİĞİ

İÇTÜZÜK TADİL METNİ DOW JONES İSTANBUL 20 A TİPİ BORSA YATIRIM FONU İÇTÜZÜK DEĞİŞİKLİĞİ İÇTÜZÜK TADİL METNİ DOW JONES İSTANBUL 20 A TİPİ BORSA YATIRIM FONU İÇTÜZÜK DEĞİŞİKLİĞİ Finansbank A.ġ. Dow Jones Istanbul 20 A Tipi Borsa Yatirim Fonu içtüzüğünün 1.2, 5.3, 5.4, 10.2, 10.3, 10.4, 14.1,

Detaylı

KARBON YÖNETĐMĐ STANDARTLARI

KARBON YÖNETĐMĐ STANDARTLARI 7. GERĐ DÖNÜŞÜM, ÇEVRE TEKNOLOJĐLERĐ VE ATIK YÖNETĐMĐ ULUSLARARASI FUARI Uluslararası Enerji ve Çevre Teknolojileri Mühendislik Müşavirlik A.Ş. KARBON YÖNETĐMĐ STANDARTLARI 10 HAZĐRAN 2011 TÜYAP FUAR VE

Detaylı

Binaların Enerji Etkinliğinin Teşviki Erzurum İlinde Uygulama Projesi

Binaların Enerji Etkinliğinin Teşviki Erzurum İlinde Uygulama Projesi Binaların Enerji Etkinliğinin Teşviki Erzurum İlinde Uygulama Projesi Erzurum İli Karbon Yönetimi ve Sürdürülebilir Enerji Eylem Planı Ön Çalışması Proje Kapanış Toplantısı Bülent CİNDİL, Makina Mühendisi

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

Dünyada Karbon Yönetimi Konusunda Şirket Uygulamaları. 9 Kasım 2010 İstanbul

Dünyada Karbon Yönetimi Konusunda Şirket Uygulamaları. 9 Kasım 2010 İstanbul Dünyada Karbon Yönetimi Konusunda Şirket Uygulamaları 9 Kasım 2010 İstanbul Yaklaşımımız Neden Nasıl Neler Neden Karbon Yönetimini Uygulamalısınız? Neden Nasıl Neler Yasal Mevzuat Tüketici Baskısı Yatırımcı

Detaylı

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR Osman İYİMAYA Genel Müdür Enerji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak başta sanayi, teknoloji,

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Enerji Görünümü Selahattin İncecik. İstanbul Teknik Üniversitesi

Dünyada ve Türkiye de Enerji Görünümü Selahattin İncecik. İstanbul Teknik Üniversitesi Dünyada ve Türkiye de Enerji Görünümü Selahattin İncecik İstanbul Teknik Üniversitesi ENERJİ ÜRETİMİ IEA: ENERJİ ÜRETİMİ VE KULLANIMI «SÜRDÜRÜLEMEYEN ÇEVRE İHTİYAÇLARI» İLE REKABET EDEMEZ. ÜLKELERİN ENERJİ

Detaylı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı YÖNETİM SİSTEMLERİ Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı Genel Bilgilendirme Çevre Yönetim Sistemi (ISO 14001) İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi (OHSAS 18001) Sosyal Sorumluluk Standardı

Detaylı

Küresel Karbon Salımları ve Küresel Karbon Ticareti

Küresel Karbon Salımları ve Küresel Karbon Ticareti Küresel Karbon Salımları ve Küresel Karbon Ticareti Ahmet Cangüzel TANER Fizik Yüksek Mühendisi Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Son zamanlarda küresel ısınma ve iklim değişiklikleri faili sera gazı emisyonları

Detaylı

BIST BAP ENDEKSLERİ BIST BAP FİYAT / PERFORMANS ENDEKSLERİ

BIST BAP ENDEKSLERİ BIST BAP FİYAT / PERFORMANS ENDEKSLERİ 1/10 BIST BAP ENDEKSLERİ Borçlanma Araçları Piyasasında işlem gören sabit getirili menkul kıymet endekslerinin hesaplanmasındaki ana amaç, bu tür menkul kıymetlere yatırım yapan bireysel ve kurumsal yatırımcıların

Detaylı

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Yenilenebilir Enerji Türkiye için Neden Enerji Arz Güvenliği Önemli? Enerji ithalat oranı %70 in üzerinde (tüm ithalatın

Detaylı