x86 Ailesi Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "x86 Ailesi Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar"

Transkript

1 x86 Ailesi 1

2 8085A,8088 ve

3 Temel Mikroişlemci Özellikleri Mikroişlemcinin bir defade işleyebileceği kelime uzunluğu Mikroişlemcinin tek bir komutu işleme hızı Mikroişlemcinin doğrudan adresleyebileceği bellek büyüklüğü Programcının üzerinde çalışabileceği kaydedici çeşitleri Programcının kullanabileceği değişik türdeki komutlar Programcının bellek adreslerken gerekduyacağı adresleme modları 3

4 Kelime(Word) Uzunluğu : Paralel olarak işlenen veri bitlerinin sayısıdır. Kelime, işlemcideki genel amaçlı kaydedicilerin büyüklüğü ve aynı zamanda her bir bellek alanı kapasitesidir. CPU hızı, saat frekansı ile ilgili olmakla beraber, saat frekansı her zaman gerçek çalışma frekansını yansıtmaz. Performans ölçümlemek için çeşitli teknikler geliştirilmiştir. Bellek, CPU tarafından adres yolu yardımıyla adreslenir. Adres yolu hattı ne kadar çoksa adresleme kapasitesi de ona göre çok olur. Kaydedici sayısının çok olması esneklik sağlar. Farklı adresleme modları, programcıya kolaylıklar sağlar. 4

5 Bu kısımdaki mikroişlemci yapıları iki aşamada incelenecektir: i) İç Mimari ii) Dış Mimari 5

6 İç Mimari Bu modelde temel olarak 5 bölümden söz etmek mümkündür. 2 Genel Amaçlı Saklayıcılar 4 Özel Amaçlı Saklayıcılar R0 R1 R2 R3... R4 SR (Status Register) IR (Intruction Register) IP (Intruction Pointer) SP (Stack Pointer) MAR (Memory Address Register) MBR (Memory Buffer Register) 3 ALU (Arithmetic Logic Unit 1 Kontrol Birimi 5 Teknoloji Bağımlı Birimler (FPU, Cache Bellek vb...) 6

7 Kontrol Birimi Mikroişlemcinin içinde ve dışında olan bütün veri aktarımlarını kontrol eder ve çevre birimlere eşzamanlama (synchronization) için gerekli sinyallemeyi sağlar. Harici Veriyolu MBR IR Dahili Veriyolu Komut Kod Çözücü Kontrol Birimi... Dahili Saklayıcılara Kontrol Sinyalleri Saat Bayraklar Harici Kontrol Girişleri Harici Kontrol Çıkışları 7

8 Genel Amaçlı Kaydediciler Mikroişlemci içerisinde geçici olarak verilerin saklandığı saklayıcılardır. 8,16,32 ve 64 bit uzunlukta olabilirler. ALU (Aritmetik ve Lojik Birim) Aritmetiksel ve mantıksal işlemler bu birimde gerçekleştirilir. 8

9 Özel Amaçlı Saklayıcılar Çeşitli türleri bulunmaktadır. Program Counter & Instruction Pointer (PC&IP): Bellekte yürütülecek bir sonraki komutun konumunu işaret eder. Kontrol birimi tarafından otomatik olarak arttırılır. Memory Address Register (MAR): PC de bulunan adres MAR da tutulur. Dış hafıza ve I/O birimlerini adreslemede kullanılır. Memory Buffer Register (MBR): Bir hafıza veya giriş biriminden mikroişlemciye okunan veri, iç saklayıcılara MBR yoluyla getirilir (veya tersi). Status Register (SR&Flags&PSW): Mikroişlemcinin en son yapmış olduğu bir aritmetik veya lojik işlemin durumunu belirtir. Stack Pointer (SP): Hafızada yığın(stack) olarak isimlendirilen özel bir bölgeye işaret eder. 9

10 Teknoloji Bağımlı Birimler Daha önceleri mikroişlemci yapısı içerisinde yer almayan, fakat teknolojinin gelişmesiyle mikroişlemci performansını arttırmayı hedefleyen birimlerdir. (Örn. Floating Point Unit-FPU, Cache, Virtual Memory Yönetim Birimi vb...) 10

11 Dış Mimari Adres Yolu Kesmeler Veri Yolu Yol Kontrol Mikroişlemci Yol Hakemliği Yardımcı İşlemci Yol Durum Çeşitli Genel olarak mikroişlemci siyallerinin gruplandırılması 11

12 8085A (İç Mimari) 8085A nın iç mimarisi 12

13 Bütün yol kontrol (INTA hariç) ve durum sinyalleri, zamanlama ve kontrol birimi tarafından üretilir. Mikroişlemci kesme girişleri (TRAP, RST 7.5, RST 6.5, RST 5.5 ve INTR) ile gelen isteklere, kesme ihzmet alt programları ile cevap verir. INTA (Interrupt Acknowledge), INTR girişinden gelen bir kesme isteğine cevap verirken üretmiş olduğu kesme kabul sinyalidir. SID ve SOD seri 1 bitlik giriş/çıkış uçlarıdır (Serial Input/Outpur Data). 8 bitlik ACC, B, C, D, E, H, L genel amaçlı saklayıcılara sahiptir. Bu saklayıcılar, hafızayı adreslemede ve 16 bit veri oluşturmada (çiftler halinde-bc, DE, HL) kullanılabilirler. PC 16 bittir ve bellekte, yürütülecek bir sonraki komutun adresini barındırır. RESETIN lojik 0 olduğunda PC nin içeriği sıfırlanır. Donanım sıfırlaması ile ilk yürütlecek komutu 0000h adresinden başlar. 13

14 Dış Mimari a) 8085A nın fiziksel yapısı b) 8085A nın sinyallerinin gruplanması 14

15 Tümdevre +5 V besleme gerilimi ile çalışır. Yol durum sinyali olan IO / M ile belirlenen bir hafıza veya I/O birimi üzerinde, okuma veya yazma işlemini yaptığını RD veya WR sinyalleri ile dış lojiğe bildirir. Yol kontrol sinyali olan READY, mikroişlemciyi, yol çevriminde yavaşlatma gerekiyorsa kullanılır. Bu giriş normal çalışmada lojik 1 dir. X1 ve X2 girişlerine bir kristal bağlanır. İşlemci, bu kristalin üretmiş olduğu sinyali baz alarak kendi zamanlama siyallerini üretir. RESETIN sinyaline karşı, RESETOUT sinyali üretilir. Bu sinyal sistemde var ise programlanabilir I/O birimleri tarafından kendilerini sıfırlamada kullanılabilir. 16 bit Adres Yolu ve 8 bit Veri Yoluna sahiptir. 15

16 Adres Bilgisinin Üretilmesi Adres yolunun 8 bit yüksek değerli byte ı A 15 -A 8 tarafından doğrudan üretilir, fakat düşük değerli adres byte ı adres/veri yolunun ortak kullanımı sonucu elde edilir. Ortak kullanım şeklini ALE (Address Latch Enable) belirler (Lojik 1). A 15 -A 8 A 15 -A 8 D 7 -D 0 AD 7 -AD 0 A 7 -A A C OE ALE 16

17 8085A tabanlı bir mikrobilgisayar sistemi 17

18 8085A daki komutlar 3 değişik şekilde olabilirler. Op-code Op-code Op-code Operand Operand Operand i) ii) iii) Tek bir komutun hafızadan alınıp yürütülmesi, bir komut çevrimini (intruction cycle) oluşturur. Bir komut çevrimi bir veya daha fazla makine çevriminden oluşur(machine cycle). 18

19 8085A deki makine çevrimleri: İşlem Kodu Okuma (Fetch) Hafıza Okuma (Memory Read-MEMR) Hafıza Yazma (Memory Write-MEMW) I/O Okuma (I/O Read-IOR) I/O Yazma (I/O Write-IOW) Kesme Kabul (Interrupt Acknowledge) Yol Boşta (Bus Idle) 8085A da işlemcinin hangi makina çevrimini gerçekleştirdiği belirlenir. Bunu belirlemek için IO / M,S 1,S 0 kullanılır. Bu sinyaller her makine çevriminin başında üretilir. 19

20 8085A Yol Durum ve Yol Kontrol Sinyalleri Yol Durum Yok Kontrol Makine Çevrimi IO / M S 1 S 0 RD WR INTA Fetch MEMR MEMW IOR IOW Kesme Kabul Yol Boşta RST ve TAP Kabul HLT 3-dur dur 3-dur 1 20

21 STA ve LDA Komutlarının Yürütülmesi STA (Store Accumulator direct) komutu, ACC nin içeriğini, komutun içindeki 16-bit adresle belirtilen harici bir saklayıcıya yazar. LDA (Load Accumulator direct) komutu, 16-bit adresle belirtilen bir harici saklayıcının içeriğini ACC ye kopyalar. Bu iki komutun her biri 3 byte tır. Birinci byte işlem kodu ve diğerleri 16-bit adres oluşturacak 2-byte adrestir. Op-code Düşük Adres Yüksek Adres byte 1 byte 2 byte 3 STA veya LDA komutlarında n birisi 21

22 LDA ve STA Komutlarının CPU Zamanlaması 22

23 T1 T2 T w T3 T4 T5 - T6 8085A nın T- durumlarındaki işlemler Bir hafıza hücresi veya I/O adresi Adres yoluna yerleştirilir. ALE sinyali 1 yapılarak, AD 7 -AD 0 yolundaki adres bilgisi adres latch ına tutulur. Yol durum bilgisi IO / M,S1 ve S0 hatlarına konularak yürütülen makine çevriminin çeşidi bildirilir. Eğer makine çevrimi, bir işlem kodu okumanın bir parçası ise, PC bir arttırılır. Yol boşta haricindeki diğer bütün makine çevrimlerinde yol kontrol sinyallerinden biri ( RD, WR, INTA ) 1 den 0 a geçiş yapar. Eğer READY girişi, dış lojik tarafından 0 yapılmış ise, bu duruma girilir. Adres, veri ve kontrol sinyallerinin durumları, T2 nin sonundaki gibi kalır. Bir komut byte ı ve bir veri byte ı mikroişlemciye veya mikroişlemciden dışarıya transfer edilir. Komut saklayıcı (IR) içeriğinin kodu çözülür. Bu durumlar, bazı komutların yürütülmesinin tamamlanması için gereklidir. Not: 8085A da bütün işlem kodu getirme çevrimleri 4 ile 6T durumu arasındadır. Diğer bütün makine çevrimleri 3T durumu gerektirir. 23

24 IN ve OUT Komutlarının Yürütülmesi Mikroişlemcinin I/O ünitesi ile haberleşmesinde iki yöntem kullanılır. Bunlardan ilki bellek haritalı I/O (memory mapped I/O), diğeri yalıtılmış I/O (isolated I/O) dur. Örn: 6502 ve 6800 işlemciler bellek haritalı I/O 8085A ve Z80 işlemciler yalıtılmış I/O kullanırlar. ROM Kullanılmayan Alan I/O Bellek Haritalı I/O Kullanılmayan Alan RAM 24

25 IN (Input) komutu, işlem kodundan sonra gelen 8 bit adresle belirtilen bir harici saklayıcının içeriğini ACC ye okur. OUT (Output) komutu, işlem kodundan sonra gelen 8 bit adresle belirtilen bir harici saklayıcıya ACC nin içeriğini yazar. Her iki komutta 2 byte tır. Op-code byte 1 IN veya OUT byte 2 komutu Port Adresi Not: Port adresleri 8 bit ile belirlendikleri için 256 adet giriş ve 256 adet çıkış portu tanımlanabilir. 25

26 IN ve OUT Komutlarının CPU Zamanlaması 26

27 Giriş Portu Burada kısmi kod çözümü yapılmaktadır. Dikkat edilirse F0h, F1h, F2h... FFh adresleri için bu port aktif olmaktadır. Bu durumda yol çekişmesi problemi doğacaktır. 27

28 Çıkış Portu Çıkıştaki bilgi ACC nin içeriğini tümleyen şeklinde gösterir. 28

29 Örnek Adres Makine Kodu Assembly Kodu Açıklama (RTL) 0000 DB F0 IN F0h ; [ACC] [F0h] F CMA ; [ACC] [ACC ] (Tersleme) STA 1000h ; [M(1000h)] [ACC] A LDA 1000h ; [ACC] [M(1000h)] 0009 D3 F1 OUT F1h ; [F1h] [ACC] 000B 76 HLT ; Dur HLT komutu ile mikroişlemci yol boşta çevrimine girer ve mikroişlemci çalışmasını durdurur. İşlemcinin bu durumdan çıkabilmesi RESETIN sinyali aktif edilmelidir. 29

30 IN F0h; komutunun zamanlaması 30

31 STA 1000h; komutunun zamanlaması 31

32 8086 & 8088 (İç Mimari) Execution Unit Bus Interface Unit 32

33 Yürütme Birimi (Execution Unit) EU, içindeki kontrol birimi, makine dilindeki komutları yorumlamakta ve komutları yürütmek için gerekli işlemleri kontrol etmektedir. EU, komut byte larını komut kuruğundaki sıraya göre teker teker ele almaktadır. Eğer hafızadan bir operanda ihtiyaç duyarsa veya sonucu hafızada saklamak isterse, istenilen işlemi BIU ya yönlendirir. EU, bir işlem kodu okuma veya saklama için, BIU tarafından fiziksel adresi hesaplamada gerekenleri sağlamaktadır. 33

34 Yol Arabirimi (Bus Interface Unit) BIU, hafıza ve I/O işlemleri dahil, bütün dış yol işlemlerini kontrol etmekten sorumludur. Harici adres yolu, hafıza hücresi seçmede veya I/O portunu seçmede kullanılır. BIU, komut byte larını okur ve onları EU için komut kuyruğuna yerleştirir. En fazla 4 (8088 de) veya 6 (8086 da) byte komut kodunu önceden okuyabilir. EU, bir veri okuma veya yazma işlemine ihtiyaç duymadığı veya program akışında bir dallanma olmadığı sürece, BIU komut bytelarını önden okuma için serbesttir. Yani, bu iki birim birbirine paralel çalışır. Böylece veri işlem hızı artar. 34

35 İşhatlı Mimari (Pipelined Architecture) i) 8085A nın yollarındaki işlem yoğunluğu ii) 8086/8088 in yollarındaki işlem yoğunluğu 35

36 Pipelining Tekniği 36

37 Saklayıcılar(Kaydediciler & Reg.) Kaydediciler, geçici veri saklama ortamlarıdır. Saklayıcılarda; Aritmatiksel ve mantıksal işlemlerde veriler buralarda tutulur. Veri veya komutların bulunduğu bellek bölgelerine işaret ederler. Kontrol bilgilerini üzerlerinde taşırlar (flags) 37

38 x86 Saklayıcıları 38

39 Genel Amaçlı Kaydediciler Accumulator(AH,AL,AX,EAX):Matematiksel hesaplamalarda kullanılan temel saklayıcıdır. Base (BH,BL,BX,EBX) : Hafıza bölgelerini işaret eder. Count (CL,CH,CX,ECX) : Döngülerde sayaç olarak kullanılır. Data (DL,DH,DX,EDX) : Hesaplamalarda verilerin tutulduğu saklayıcıdır. 39

40 Index Kaydedicileri Stack Pointer (SP,ESP): Yığın olarak isimlendirilen özel bir hafıza bölesini işaret eder. LIFO prensibine göre çalışır. Base Pointer (BP,EBP): Yine yığın bölgesinin adreslenmesinde kullanılır. Source Index (SI,ESI) ve Destination Index (DI) : Bu iki kaydedici sırasıyla kaynak-hedef kaydedicileridir. Dizilerin başlangıç adreslerini gösterirler. Dizi ve benzeri data türleri üzerinde işlem yaparken kullanılırlar. 40

41 Segment Kaydedicileri Segment saklayıcıları diğer saklayıcılarla beraber hafıza adresleri üretmede kullanılırlar. Code Segmet (CS): Komutların bulunduğu hafıza bölgesini gösterir. Bu saklayıcı program kodunun taban adresini belirler. Data Segment (DS): Verilerin bulunduğu hafıza bölgesini işaret eder. DS, bu bölgenin taban adresini belirtir. Stack Segment (SS) :Hafızadaki yığın bölgesini işaret eder. Extra Segment (ES,FS,GS) : Ek olarak kullanılan hafıza segmentleridir ve sonraki işlemcilerde bulunur. 41

42 Özel Kaydediciler Intruction Pointer (IP): Bir sonra işlenecek olan komutun bellek adresine işaret eder. Flag Register (Flag): Her işlemden sonra bu kaydedicinin içeriği değişir. CPU dallanma işlemlerinde bu kaydedicideki lojik değerleri kullanarak karar verir. 42

43 Bayrak Kaydedicisi (Flag Reg.) Bayraklar, CPU nun çalışmasını belirlediği gibi, çalışması sırasındaki durumları da yansıtır mikroişlemcilerinde bayrak saklayıcısı 16 bit olup, Pentium serisi işlemcilerde 32 bittir (Extended Flags). 43

44 15 0 O D I T S Z A P C C(Carry) : Toplamadan sonraki eldeyi (Carry) ve çıkarmadan sonraki ödüncü (borrow) belirtmek için kullanılır. P (Parity) : Tek eşlik lojik 0 ; çift eşlik lojik 1 ile ifade edilir. A (Auxiliary Carry) : Yapılan aritmetiksel işlem sonucunda, 3. ve 4. bitler arasında olan carry ve borrow durumunu belirtmek için kullanılır. Z (Zero) : Aritmetik veya lojik işlemin sonucunun 0 olduğunu belirtir. S (Sign) : Toplama veya çıkarma işleminden sonra sonucun aritmetik işaretini belirtir. 44

45 15 0 O D I T S Z A P C T (Trap): Bu bayrak 1 ise, tüm devre hata takip (debugging) durumuna girer. I (Interrupt) : INTR girişini kontrol eder. I=1 ise INTR aktif durumdadır. I=0 ise INTR pasif durumdadır. Bu durumda iken gelen kesmelere cevap verilmez. D (Direction) : String işlemleri yapılırken, DI ve SI saklayıcılarının arttırılması veya azaltılmasını düzenler. D=1 azaltılır, D=0 ise arttırılır. O (Overflow) : İşaretli sayıların toplanıp çıkarılmasından sonra taşma olup olmadığını bildirir. 45

46 8086 & 8088 (Dış Mimari) 46

47 Her iki işlemcide de MN/MX ucuyla belirtilen iki farklı çalışma modu bulunur. Her iki modda farklı kontrol sinyalleri yürütülür sağlar. İki işlemci arasındaki fark ise, veri yolu uzunluk uzunluklarında görülmektedir. ( bit ; bit) 8088 de IO/M sinyaline karşılık, 8086 da IO/M sinyali bulunmaktadır. 34 nolu uç 8088 de SS0 iken, 8086 da BHE/S7 dir. 47

48 8088 sinyallerinin max modda gruplandırılması 8088 sinyallerinin min modda gruplandırılması 48

49 A 19 /S 6, A 18 /S 5, A 17 /S 4, A 16 /S 3 sinyallerinden S 6 durum biti lojik 0 da kalır. S 5 biti IF (Interrupt Flag) bayrağının durumunu belirtir. S 4 ve S 3 bir yol çevriminde hangi segmente erişileceğini gösterir. S 4 S 3 Erişilen segment 0 0 ES 0 1 SS 1 0 CS 1 1 DS Ready girişi, işlemcinin zamanlamasına bekleme durumları (wait states) eklemek için kullanılır. Bekleme durumları Ready girişi lojik 0 ise devreye girer. INTR girişi donanım kesmesi için kullanılır. INTR girişi lojik 1 yapılırsa x86 işlemcisi bir dış donanım kesmesi alır ve INTA ile bu isteğe yanıt verir. NMI (Nonmaskable Interrupt) olup INTR gibi işlev görür. Aralarındaki fark NMI her durumda Cpu nun bu interrupta IF (Interrupt Flag) dan bağımsız olarak cevap verebilmesidir. 49

50 TEST girişi, WAIT komutu tarafından test edilen bir giriştir. TEST lojik 0 ise, WAIT komutu NOP (No operation) gibi davranır. Değilse lojik 0 olmasını bekler. RESET girişi en az 4 saat peryodu lojik 1 seviyesinde tutulduğunda mikroişlemci kendisini sıfırlar ve işlemci FFFF0h adresindeki komuttan itibaren çalışmaya başlar. BHE/S 7 (Bus High Enable) 8086 işlemcisinde, bir okuma veya yazma çevriminde, veri yolunun üst 8 bitinin (D 15 -D 8 ) aktif olduğunu dış lojiğe bildirir. CLK (Clock) CPU ya zamanlama için sinyal sağlar. VCC ve GND +5V besleme ve şase gerilimleri 50

51 Min Modda Etkin Sinyaller 8088 ve 8086 da max. modda çalışabilmek için MN/ MX ucu lojik 1 olmalıdır. IO/M (8088) ve IO/M (8086): CPU nun bir I/O cihazı veya bellek üzerinde işlem yaptığını belirtir. WR(Write): Lojik 0 olduğunda CPU nun bir hafıza veya I/O cihazına veri yazdığını belirtir. INTA(Interrupt Acknowledge): INTR girişine CPU nun cevap sinyalidir. ALE(Address Latch Enable): Lojik 1 olduğunda CPU nun adres/veri yolunda bir adres bilgisinin olduğunu belirtir. DT/ R (Data Transmit/Receive): Lojik 1 olduğunda CPU dan dışarıya veri yolladığını, lojik 0 durumunda ise dışarıdan veri okunduğunu belirtir. 51

52 Min Modda Etkin Sinyaller (Devam) DEN (Data Bus Enable) : Harici veri yol bufferlarını aktif etmede kullanılır. HOLD : DMA (Direct Memory Access) için istek hattıdır. Lojik 1 olma durumunda, CPU çalışmasını durdurur ve adres/veri/kontrol yollarını yüksek empedans durumuna getirir. Lojik 0 durumunda CPU normal çalışmasına devam eder. HOLDA (Hold Acknowledge): HOLD sinyaliyle, bu duruma girildiğini belirtir. SS0 (Status 0) : IO/M ve DT/R sinyalleri ile birlikte yol durum sinyallerini oluştururlar. 52

53 Min Modda Yol Durumları 8088 için IO/M DT/R SS0 Yol Durumu Kesme Tasdik Hafıza Okuma Hafıza Yazma Durma (Halt) Kod Erişim I/O Okuma I/O Yazma Pasif 53

54 Max Modda Etkin Sinyaller 8088 ve 8086 da max. modda çalışabilmek için MN/ MX ucu lojik 0 olmalıdır. S2, S1 ve S0 (Status bits): O anki yol durumunu belirtirler. Bu sinyallerin anlamları bir kod çözücü tarafından çözülür için S2 S1 S0 Yol Durumu Kesme Tasdik I/O Okuma I/O Yazma Durma (Halt) Kod Erişim Hafıza Okuma Hafıza Yazma Pasif 54

55 Max Modda Etkin Sinyaller (Devam) LOCK (Kilit): bir çıkış sinyali olarak sitemdeki istenen çevre birimlerini kilitlemek amacıyla kullanılır. QS1 e QS2 (Queue Status): BIU daki dahili komut kuyruğunun durumunu belirtir. S2 S1 Kuyruk Durumu 0 0 Bir işlem yok (Kuyruk Boşta) 0 1 İlk byte bir op-code 1 0 Kuyruk boş 1 1 Bir sonraki byte bir op-code 55

56 Yol Bufferlaması Yol bufferlaması ile, mikroişlemcinin yol sürme kapasitesi arttırılmakta ve mikroişlemciyi dış ortamdan gelebilecek etkilerden korumuş oluruz (dış ortamdan fazla akım çekilmek istenmesi veya kararsız durumların oluşması vb.) 56

57 Yol Bufferlaması(Devam) 8088 Yol Arabirimi 57

58 8086 Yol Arabirimi 58

59 Tam olarak bufferlanmış 8088 Yol Arabirimi 59

60 Tam olarak bufferlanmış 8086 Yol Arabirimi 60

61 8088/8086 Bellek Yapısı Lojik Hafıza, genellikle yazılım tarafından programcıya görülen hafızaya verilen isimdir. Bu hafıza, donanım tasarımcısı tarafından görülen, gerçek hafıza yapısını oluşturan fiziksel hafızadan farklı olabilir. 8 bit FFFFFh 1 MB 00000h 8086/8088 lojik hafıza haritası 61

62 FFFFFh FFFFEh 512 Kb 512 Kb 00003h 00001h 00002h 00000h Yüksek Hafıza Düşük Hafıza 16 bit 8086 fiziksel (donanım) hafıza haritası 62

63 Segmentli Hafıza Yapısı 8086 ve 8088 mikroişlemcisinde hafızaya erişim segment saklayıcıları yoluyla yapılır. Her bir segment hafıza bloğunun genişliği 64KB dir. 63

64 Hafıza Adreslerinin Üretilmesi Her segment saklayıcısı, 20 bit adresin 16 bit kısmını tutar. Tutulan bu 16 bitlik adresin düşük değerli bölümüne 0h ( ) eklenir. Ayrıca bir ofset(indis) bu adresle toplanrak 20-bit adres elde edilir. Böylece lojik adres, fiziksel adrese çevrilmiş olur. Segment saklayıcısının değerine 0h eklenir. FFFFF 16-bit register 0000 Addr1 + 0FFFF + 16-bit register Offset Addr1 Offset Segment (64K) 20-bit memory address Segment address Intel 80x86 hafıza adresi üretimi 1M bellek alanı 64

65 Segment adresleri segment registerlerinde (CS,DS,ES,SS); ofset adresleri ise pointer registerlerden birisinde tutulur. Örn: CS IP + Instruction address A A B 4 SS SP + Stack address F F E 0 5 F F E 0 DS DI Data address /8086 tarafından yürütülecek bir sonraki komutun adresi, CS:IP ikilisi yardımıyla edle edilir. 8088/8086 tarafından hafızadaki verinin adresi, DS: DI (veya SI,BX) ikilisi yardımıyla edle edilir. 65

66 Segmentli Hafıza Yapısının Avantajları X86 programları, hafızanın herhangi bir yerine yüklenip çalıştırılabilir. Segment saklayıcılarının içeriği değiştirilerek (taban adreslerinin değiştirilmesiyle) programlar hafızanın herhangi bir yerinde çalışabilirler. Örn: 8085A da, program ve verilerin başlangıç adresleri belirlendikten sonra kod üretimi yapılmaktadır. Program ve verileri başka bir adrese yükleyebilmek için tekrar derleme yapılır ve kod üretilmesi gerekir. 66

67 80286, ve Mikroişlemcisi 67

68 80286 (16 bit) Bu mikroişlemcinin 8086 ve 8088 göre 3 temel üstünlüğü bulunmaktadır. Bunlar: Gerçek mod (real mode) ile korumalı moda(protected mode) sahip olmasıdır. Ayrıca donanım hafıza yönetim (memory manegement) sistemi sayesinde, hafızda birden çok programın güvenli bir şekilde çalışması mümkün hale gelmiştir. Fiziksel hafıza 1 MB tan 16 MB a (2 24 ) genişletilmiştir. Daha yüksek saat hızlarında çalışabilirler. 68

69 İç Mimarisi 69

70 Yol Birimi (Bus Unit): CPU için, gerektikçe işlem kodu ve veri okuma/ saklama gibi bütün yol işlemlerini yerine getirir. CPU, eğer yapacak başka bir işlemi yoksa, 6 byte a kadar komutları önceden okur ve bunları komut birimine gönderir. Komut Birimi (Instruction Unit) : Yol birimi tarafından okunmuş ham verileri alır ve sonraki yürütme için kodunu çözer. Kodu çözülmüş komutların CPU içinde hazır olarak bulunması CPU yürütme zamanını arttırır. Yürütme Birimi (Execution Unit) : Komut biriminde gelen komutların icra edilmesini sağlar. Adres Birimi (Address Unit) : Bütün adresleme ve görüntü hafıza (virtual memory) işlemlerini yerine getirir. 70

71 Dış Mimari Minimum / maximum mod ayrımı da yoktur. 24 bit adres, 16 bit veri hattına sahiptir. 71

72 Programlama Modeli 80286, donanım sıfırlamasından sonra gerçek adres modu (real mode) olarak adlandırılan bir çalışma moduna girer. 72

73 Makine durum kelimesi saklayıcısı (MSWR) de bulunan PE (Protected Mode Enable) biti 1 lendiği zaman, işlemci korumalı mod (protected mode) olarak adlandırılan çalışma moduna girer. Bu modda, nın uzatılmış bellek adresleyebilmesi ve bazı koruma mekanizmalarını gerçekleştirebilmesi mümkün olur. Korumalı modun detayları ilerleyen haftalarda incelenecektir. 73

74 80386 (32 bit) Bu mikroişlemcinin ya göre 3 temel üstünlüğü bulunmaktadır. Bunlar: İşlemcinin iç saklayıcıları ve aritmetik birimleri 32 bit genişliğindedir. Mikroişlemciden ana hafızaya giden, adres ve veri yolu 32 bite genişletilmiştir. Böylece veriler ve veriler 2 kat daha hızlı okunup yazılabilir. 4 Gb a kadar fiziksel hafızayı adresleyebilir. (2 32 ) Korumalı modda olan sayfalama özelliğini destekler. 74

75 75

76 Hafıza erişimleri, 32 bit kelimeler ile yapılıp hafıza adresleri, 4 byte sınırlarına göre ayarlanmalıdır. Böylece CPU, 0,4,8 gibi adreslerle bulunan kelimelere erişebilmektedir. Bu yüzden hafıza adresleri 4 ve 4 ün katları şeklindedir. Ayrıca A0 ve A1 her zaman 0 dır ve da mikroişlemcide BHE(Bus High Enable) sinyalinin yerine da da benzer 4 sinyal bulunmaktadır. (BE3-BE0) (Byte Enable). Bu sinyallerden her biri, bir kelime içindeki 4 byte tan hangisinin kullanılacağını belirler da 3 tane yeni kontrol sinyali eklenmiştir. Bunlar; ADS (Address Status), BS16 (Bus Size 16) ve NA (Next Address) sinyalleridir. 76

77 Programlama Modeli 77

78 Temel 16 bit x86 saklayıcılarına FS ve GS ilave edilmiştir. Ayrıca temel 16 bit x86 saklayıcılarının uzunlukları 32 bite uzatılmıştır. (Segment saklayıcıları bunun dışındadır.) da bulunan MSW kaldırılmış olup bu saklayıcının yerine 4 adet kontrol saklayıcısı (CR0-CR3) eklenmiştir. CR0 sayfalama özelliğini aktif yapmada kullanılır. Sayfalama özelliği aktif yapıldığında sayfa dizininin taban adresini CR3 kaydedicisi gösterir. Bütün bu yapılardan ayrı olarak hata ayıklama saklayıcısına (debug register) sahiptir. 78

79 80386 işlemcisinin korumalı moddaki davranışları korumalı mod başlığı altında incelenecektir. 79

80 80486 Diğer x86 işlemcileri gibi, 8086/8088/80286 ve programlarını hiçbir değişiklik olmadan çalıştırabilir işlemcisinden farklılıkları genel olarak şunlarıdır: Tümdevre üzerinde FPU aritmetik yardımcı işlemcisi bulunmaktadır. Tümdevre üzerinde 8Kb ön hafıza(cache) yer alır. Hafıza okuma ve yazmada, parity kontrolü için kullanılabilen, eşlik sinyalleri bulunur. Burst (patlama) olarak adlandırılan hızlı okuma/yazma çevrimleri 5 aşamalı komut işhattı (intruction pipeline) 80

81 81

82 Aritmetik İşlemci (80486) Daha önceki x86 CPU larında, aritmetik yardımcı işlemci ayrı bir tümdevre iken, ile beraber aritmetik işlemci CPU içerisinde yer almaya başlamıştır ve 8088, 8087 aritmetik yardımcı işlemcisini; 80286, aritmetik yardımcı işlemcisini; 80386, aritmetik yardımcı işlemcisini; 80486, aritmetik yardımcı işlemcisini kullanmaktadır. 82

83 Ön Hafıza (80486) da ön hafıza işlemci dışında bulunurken ile beraber ön hafıza işlemci içerisine alınmıştır. Böylece gecikme süreleri azaltılmıştır. Bunun yanısıra tabanlı sistemlerde, iç ön hafızanın yanı sıra tüm devre dışında 128Kb ve 256Kb olan ikinci bir ön hafıza bulunur(l2). 83

84 Veri Eşlik Bitleri (80486) 4 tane olan tümdevre eşlik ucu (DP0-DP3), iki yönlüdür ve her biri veri yolundaki 1 byte lık veri için kullanılmaktadır. Hafızaya veri yazarken ve okurken mikroişlemci çift eşlik biti kullanır. 84

85 Hızlı Yol Çevrimi (80486) 85

86 Tablodan görüleceği gibi, CPU hızı arttıkça, hafızaya erişmek için gerekli zaman azalmaktadır. Bu durum, ya hızlı ve pahalı hafıza kullanmaya veya hafıza çevrimine bekleme durumu eklemeye zorlamaktadır ile gelen burst yöntemi yardımıyla 5 saat içinde 4 hafıza çevrimi yapılmaktadır. Bu çalışma durumunda, ilk çevrim normal 2-saatli hafıza çevrimidir. Daha sonraki 3 çevrim her biri bir saat ile yapılır. Bu işlerm olarak gösterilir. 86

87 Beş Aşamalı İş Hattı I) Komut ön okuma (PreFetch-PF) II) Kod çözümü 1 (Decode D1) III) Kod çözümü 2 (Decode D2) IV) Yürütme (Execute-EX) V) Saklayıcıya geir yazma (Register Write Back-WB) da var olan çok sayıdaki adresleme modundan dolayı, hafıza okuma işlemlerinde 2 aşamalı kod çözümü (D1 ve D2) gerçekleştirilmektedir. 87

MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ VE ASSEMBLER

MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ VE ASSEMBLER BÖLÜM 3 INTEL AİLESİNİN 16 BİTLİK MİKROİŞLEMCİLERİ 3.1 8086/8088 MİKROİŞLEMCİSİ 3.1.1 İÇ MİMARİSİ Şekil 3.1 de x86 ailesinin 16-bit çekirdek mimarisinin basitleştirilmiş bir gösterimi verilmiştir. Mikroişlemci

Detaylı

8086 nın Bacak Bağlantısı ve İşlevleri. 8086, 16-bit veri yoluna (data bus) 8088 ise 8- bit veri yoluna sahip16-bit mikroişlemcilerdir.

8086 nın Bacak Bağlantısı ve İşlevleri. 8086, 16-bit veri yoluna (data bus) 8088 ise 8- bit veri yoluna sahip16-bit mikroişlemcilerdir. Bölüm 9: 8086 nın Bacak Bağlantısı ve İşlevleri 8086 & 8088 her iki işlemci 40-pin dual in-line (DIP) paketinde üretilmişlerdir. 8086, 16-bit veri yoluna (data bus) 8088 ise 8- bit veri yoluna sahip16-bit

Detaylı

MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ VE ASSEMBLER

MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ VE ASSEMBLER BÖLÜM 4 INTEL AİLESİNİN 32 BİTLİK MİKROİŞLEMCİLERİ 4.1 80386 MİKROİŞLEMCİSİ Intel in ilk 32 bitlik mikroişlemcisi 80386 dır.bu işlemci diğer x86 işlemcileri gibi, 8086ve 80286 programlarını hiçbir değişiklik

Detaylı

DERS 3 MİKROİŞLEMCİ SİSTEM MİMARİSİ. İçerik

DERS 3 MİKROİŞLEMCİ SİSTEM MİMARİSİ. İçerik DERS 3 MİKROİŞLEMCİ SİSTEM MİMARİSİ İçerik Mikroişlemci Sistem Mimarisi Mikroişlemcinin yürüttüğü işlemler Mikroişlemci Yol (Bus) Yapısı Mikroişlemci İç Veri İşlemleri Çevresel Cihazlarca Yürütülen İşlemler

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Processor organization Register organization Instruction cycle 2 Processor organization İşlemci

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Bilgisayar Bileşenleri Ve Programların Yürütülmesi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Bilgisayar Bileşenleri Ve Programların Yürütülmesi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ Bilgisayar Bileşenleri Ve Programların Yürütülmesi Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Program Kavramı Bilgisayardan istenilen işlerin gerçekleştirilebilmesi için gereken işlem dizisi

Detaylı

Von Neumann Mimarisi. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar 1

Von Neumann Mimarisi. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar 1 Von Neumann Mimarisi Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar 1 Sayısal Bilgisayarın Tarihsel Gelişim Süreci Babage in analitik makinası (1833) Vakumlu lambanın bulunuşu (1910) İlk elektronik sayısal bilgisayar

Detaylı

27.10.2011 HAFTA 1 KALICI OLMAYAN HAFIZA RAM SRAM DRAM DDRAM KALICI HAFIZA ROM PROM EPROM EEPROM FLASH HARDDISK

27.10.2011 HAFTA 1 KALICI OLMAYAN HAFIZA RAM SRAM DRAM DDRAM KALICI HAFIZA ROM PROM EPROM EEPROM FLASH HARDDISK Mikroişlemci HAFTA 1 HAFIZA BİRİMLERİ Program Kodları ve verinin saklandığı bölüm Kalıcı Hafıza ROM PROM EPROM EEPROM FLASH UÇUCU SRAM DRAM DRRAM... ALU Saklayıcılar Kod Çözücüler... GİRİŞ/ÇIKIŞ G/Ç I/O

Detaylı

MC6800. Veri yolu D3 A11. Adres yolu A7 A6 NMI HALT DBE +5V 1 2. adres onaltılık onluk 0000 0. 8 bit 07FF 2047 0800 2048. kullanıcının program alanı

MC6800. Veri yolu D3 A11. Adres yolu A7 A6 NMI HALT DBE +5V 1 2. adres onaltılık onluk 0000 0. 8 bit 07FF 2047 0800 2048. kullanıcının program alanı GİRİŞ Günümüzde kullanılan bilgisayarların özelliklerinden bahsedilirken duyduğumuz 80386, 80486 Pentium-III birer mikroişlemcidir. Mikroişlemciler bilgisayar programlarının yapmak istediği tüm işlerin

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ. Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu

MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ. Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Dersin Amacı Mikroişlemciler Mikrodenetleyiciler PIC Mikrodenetleyiciler Micro BASIC Programlama Kullanılacak Programlar MSDOS DEBUG PROTEUS

Detaylı

Adresleme Modları. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar

Adresleme Modları. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar Adresleme Modları 1 Adresleme Modları İşlenenin nerede olacağını belirtmek için kullanılırlar. Kod çözme aşamasında adresleme yöntemi belirlenir ve işlenenin nerede bulunacağı hesaplanır. Mikroişlemcide

Detaylı

Assembly Dili Nedir? Assembly dili biliyorum derken hangi işlemci ve hangi işletim sistemi için olduğunu da ifade etmek gerekir.

Assembly Dili Nedir? Assembly dili biliyorum derken hangi işlemci ve hangi işletim sistemi için olduğunu da ifade etmek gerekir. Assembly Dili Nedir? Assembly dili biliyorum derken hangi işlemci ve hangi işletim sistemi için olduğunu da ifade etmek gerekir. Bunun için X86 PC Assembly dili, Power PC Assembly dili veya 8051 Assembly

Detaylı

Mikrobilgisayar Sistemleri ve Assembler

Mikrobilgisayar Sistemleri ve Assembler Mikrobilgisayar Sistemleri ve Assembler Bahar Dönemi Öğr.Gör. Vedat MARTTİN Konu Başlıkları Mikrobilgisayar sisteminin genel yapısı,mimariler,merkezi işlem Birimi RAM ve ROM bellek özellikleri ve Çeşitleri

Detaylı

Bellekler. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar

Bellekler. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar Bellekler 1 Bellekler Ortak giriş/çıkışlara, yazma ve okuma kontrol sinyallerine sahip eşit uzunluktaki saklayıcıların bir tümdevre içerisinde sıralanmasıyla hafıza (bellek) yapısı elde edilir. Çeşitli

Detaylı

Mikrobilgisayar Mimarisi ve Programlama

Mikrobilgisayar Mimarisi ve Programlama Mikrobilgisayar Mimarisi ve Programlama 2. Hafta Bellek Birimleri ve Programlamaya Giriş Doç. Dr. Akif KUTLU Ders web sitesi: http://www.8051turk.com/ http://microlab.sdu.edu.tr Bellekler Bellekler 0 veya

Detaylı

Embedded(Gömülü)Sistem Nedir?

Embedded(Gömülü)Sistem Nedir? Embedded(Gömülü)Sistem Nedir? Embedded Computing System de amaç; elektronik cihaza bir işlevi sürekli tekrar ettirmektir. Sistem içindeki program buna göre hazırlanmıştır. PC lerde (Desktop veya Laptop)

Detaylı

BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş

BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş C ile 8051 Mikrodenetleyici Uygulamaları BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş Amaçlar 8051 mikrodenetleyicisinin tarihi gelişimini açıklamak 8051 mikrodenetleyicisinin mimari yapısını kavramak 8051

Detaylı

16 bitlik işlemciler basit olarak 8 bitlik işlemciler gibi Kaydedici ALU Zamanlama/kontrol

16 bitlik işlemciler basit olarak 8 bitlik işlemciler gibi Kaydedici ALU Zamanlama/kontrol 16 bitlik İşlemciler 16 bitlik işlemciler basit olarak 8 bitlik işlemciler gibi Kaydedici ALU Zamanlama/kontrol Birimlerine sahiptirler. Fakat mimari yapıları çoklu görev (multitasking) ortamına uygun

Detaylı

Mikrobilgisayar Donanımı

Mikrobilgisayar Donanımı KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ BĠLGĠSAYAR MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MĠKROĠġLEMCĠ LABORATUARI Mikrobilgisayar Donanımı 1. GiriĢ Bu deneyde 16 bit işlemci mimarisine dayalı 80286 mikroişlemcisini kullanan DIGIAC

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemleri ve Donanım İşletim Sistemlerine Giriş/ Ders01 1 İşletim Sistemi? Yazılım olmadan bir bilgisayar METAL yığınıdır. Yazılım bilgiyi saklayabilir, işleyebilir

Detaylı

EEM 306 Mikroişlemciler ve Lab. Doç.Dr. Mehmet SAĞBAŞ

EEM 306 Mikroişlemciler ve Lab. Doç.Dr. Mehmet SAĞBAŞ EEM 306 Mikroişlemciler ve Lab. Doç.Dr. Mehmet SAĞBAŞ Alt Program Yapısı Alt programın çağrılması Alt program korunur alınır ;Argumanlar R12 R15 registerlarına atanir. call #SubroutineLabel SubroutineLabel:

Detaylı

Bilgisayar Donanım 2010 BİLGİSAYAR

Bilgisayar Donanım 2010 BİLGİSAYAR BİLGİSAYAR CPU, bellek ve diğer sistem bileşenlerinin bir baskı devre (pcb) üzerine yerleştirildiği platforma Anakart adı verilmektedir. Anakart üzerinde CPU, bellek, genişleme yuvaları, BIOS, çipsetler,

Detaylı

MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER

MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER KARABÜK ÜNĠVERSĠTESĠ TEKNOLOJĠ FAKÜLTESĠ MEKATRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER ArĢ. Gör. Emel SOYLU ArĢ. Gör. Kadriye ÖZ 2 8086 Mimarisi 8086 da bulunan tüm iç register lar ve veri yolları

Detaylı

8. MİKROİŞLEMCİ MİMARİSİ

8. MİKROİŞLEMCİ MİMARİSİ 1 8. MİKROİŞLEMCİ MİMARİSİ Gelişen donanım ve yazılım teknolojilerine ve yonga üreticisine bağlı olarak mikroişlemcilerin farklı komut tipleri, çalışma hızı ve şekilleri vb. gibi donanım ve yazılım özellikleri

Detaylı

8086 Mikroişlemcisi Komut Seti

8086 Mikroişlemcisi Komut Seti 8086 Mikroişlemcisi Komut Seti X86 tabanlı mikroişlemcilerin icra ettiği makine kodları sabit olmasına rağmen, programlama dillerinin komut ve ifadeleri farklı olabilir. Assembly programlama dilininde

Detaylı

Program Kontrol Komutları. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar 1

Program Kontrol Komutları. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar 1 Program Kontrol Komutları Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar 1 Bu başlık, altında incelenecek olan komutlar program akışını oluşan bazı koşullara göre değiştirmektedirler Program akışında meydana gelen

Detaylı

Ders 3 ADRESLEME MODLARI ve TEMEL KOMUTLAR

Ders 3 ADRESLEME MODLARI ve TEMEL KOMUTLAR Ders 3 ADRESLEME MODLARI ve TEMEL KOMUTLAR GÖMÜLÜ PROGRAMLAMA Selçuk Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 2012-2013 Bahar Dönemi Doç.Dr.Erkan ÜLKER 1 İçerik 1. Adresleme Modları 2. İskelet Program

Detaylı

9. MERKEZİ İŞLEM BİRİM MODÜLÜ TASARIMI

9. MERKEZİ İŞLEM BİRİM MODÜLÜ TASARIMI 1 9. MERKEZİ İŞLEM BİRİM MODÜLÜ TASARIMI Mikroişlemci temelli sistem donanımının en önemli kısmı merkezi işlem birimi modülüdür. Bu modülü tasarlamak için mikroişlemcinin uç işlevlerinin çok iyi bilinmesi

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUVARI KESMELİ GİRİŞ/ÇIKIŞ

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUVARI KESMELİ GİRİŞ/ÇIKIŞ İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUVARI KESMELİ GİRİŞ/ÇIKIŞ 8259 PIC (Programmable Interrupt Controller) ve 8086 CPU tümleşik devrelerin sinyal akışı

Detaylı

MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ

MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ Mikroişlemcilerin yapısı tipik olarak 2 alt sınıfta incelenebilir: Mikroişlemci mimarisi (Komut seti mimarisi), Mikroişlemci organizasyonu (İşlemci mikromimarisi). CISC 1980 lerden

Detaylı

Mikroişlemci ve Yapısı. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar

Mikroişlemci ve Yapısı. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar Mikroişlemci ve Yapısı 1 Katmanlı Sistem Yapısı (Machine Levels) Bu kısmın altındaki katmanlara programcı ve kullanıcının erişmesi söz konusu değildir. 2 Assembler Kaynak Kod Assembler Linker ADD D0,D1

Detaylı

MIKRODENETLEYICILER. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı

MIKRODENETLEYICILER. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı MIKRODENETLEYICILER Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı BÖLÜM 2 MSC-51 Ailesi MCS-51 Ailesi Ekim 2014 Yrd. Doç. Dr. Mustafa Engin 8051 in Blok Şeması 4 Denetim Hatları Veri Yolu DPTR P.C. 8051

Detaylı

MİKROİŞLEMCİLER 1 Ders 1

MİKROİŞLEMCİLER 1 Ders 1 MİKROİŞLEMCİLER 1 Ders 1 Ders Kitabı: The 80x86 IBM PC and Compatible Computers Assembly Language, Design, and Interfacing Muhammad ali Mazidi, Janice Gillipsie Mazidi Öğr.Gör. Mahmut YALÇIN 09.03.2011

Detaylı

(Ders notu) Yrd.Doç.Dr. Vedat TOPUZ

(Ders notu) Yrd.Doç.Dr. Vedat TOPUZ BĠLGĠSAYAR DONANIMI (Ders notu) Yrd.Doç.Dr. Vedat TOPUZ 1 1. GĠRĠġ Kontrol Birimi Aritmetik / Mantıksal Birim MĠB Ġkincil Bellekler I.MĠKROĠġLEMCĠLER MikroiĢlemciler, anahtar gibi çalıģan milyonlarca transistörden

Detaylı

DIGIAC 2000 Deney Seti PAT 80286 İŞLEMCİ KARTI :

DIGIAC 2000 Deney Seti PAT 80286 İŞLEMCİ KARTI : DIGIAC 2000 Deney Seti Deney kitinde üç kart vardır. Bunların dışında program yazmayı sağlayacak ve deney kartı ile haberleşmeyi sağlayacak bir bilgisayar (PC) vardır. Bilgisayar üzerinde ayrıca asembler

Detaylı

DERS 12 PIC 16F84 ile KESME (INTERRUPT) KULLANIMI İÇERİK

DERS 12 PIC 16F84 ile KESME (INTERRUPT) KULLANIMI İÇERİK DERS 12 PIC 16F84 ile KESME (INTERRUPT) KULLANIMI İÇERİK KESME NEDİR KESME ÇEŞİTLERİ INTCON SAKLAYICISI RBO/INT KESMESİ PORTB (RB4-RB7) LOJİK SEVİYE DEĞİŞİKLİK KESMESİ Ders 12, Slayt 2 1 KESME PIC in bazı

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR DÖNEM PROJESİ

BİLGİSAYAR MİMARİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR DÖNEM PROJESİ BİLGİSAYAR MİMARİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR DÖNEM PROJESİ P6 MİMARİSİ MUSTAFA ÇAYIR 704062001 İÇİNDEKİLER 1. Intel İşlemcilerinin Tarihi Gelişimi... 3 2. X86 Komut Kümesi... 5 2.1. X86 Yazmaçları... 5 2.2.

Detaylı

MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER

MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER KARABÜK ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER Arş. Gör. Emel SOYLU Arş. Gör. Kadriye ÖZ Mikroişlemci Mimarisi Mikroişlemcinin tanımı Mikroişlemci, işlemci

Detaylı

Bilgisayar Donanımı ve Yazılımı (Hardware & Software) Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Bilgisayar Donanımı ve Yazılımı (Hardware & Software) Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Donanımı ve Yazılımı (Hardware & Software) Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Donanımı (Hardware) Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 2 Bilgisayar Bilgisayar, dış ortamdan verileri alan,

Detaylı

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELİŞTİRME PROJESİ. 1. Tipik bir mikrobilgisayar sistemin yapısı ve çalışması hakkında bilgi sahibi olabilme

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELİŞTİRME PROJESİ. 1. Tipik bir mikrobilgisayar sistemin yapısı ve çalışması hakkında bilgi sahibi olabilme PROGRAMIN ADI DERSIN KODU VE ADI DERSIN ISLENECEGI DÖNEM HAFTALIK DERS SAATİ DERSİN SÜRESİ ENDÜSTRİYEL ELEKTRONİK MİK.İŞLEMCİLER/MİK.DENETLEYİCİLER-1 2. Yıl, III. Yarıyıl (Güz) 4 (Teori: 3, Uygulama: 1,

Detaylı

MİKROİŞLEMCİLER. 2. Hafta. Mikroişlemci Temel Kavramlar

MİKROİŞLEMCİLER. 2. Hafta. Mikroişlemci Temel Kavramlar MİKROİŞLEMCİLER MİKROİŞLEMCİLER 2. Hafta Mikroişlemci Temel Kavramlar Mikroişlemci Nedir Bilgisayarda aritmetik / mantık işlemlerinin yapıldığı ve işlemlerin denetlendiği elektronik elemandır. Mikroişlemcili

Detaylı

İŞLEMCİ DURUM KAYDEDİCİSİ (PROCESSOR STATUS REGISTER)

İŞLEMCİ DURUM KAYDEDİCİSİ (PROCESSOR STATUS REGISTER) Mikroişlemci içinde yapılan işlemlerin durumlarını programcıya bildiren bir kaydedici mevcuttur. Tüm karar alma mekanizmaları bu kaydedicide gösterilen sonuçlar baz alınarak yapılır. İŞLEMCİ DURUM KAYDEDİCİSİ

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Mimariye Giriş. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Mimariye Giriş. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ Mimariye Giriş Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Ders Bilgileri Not Değerlendirmesi: Pop-up Quiz/Ödev : % 20 Ara Sınav : % 30 Final : % 50 Ders İçeriği Temel Bilgisayar Mimarisi

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Bellek Yönetimi (Memory Management) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders09 1 SANAL BELLEK(Virtual Memory) Yıllar önce insanlar kullanılabilir olan belleğe sığmayan programlar ile

Detaylı

Bölüm 5: ARITMETIK VE MANTIK IŞLEM YAPAN KOMUTLAR

Bölüm 5: ARITMETIK VE MANTIK IŞLEM YAPAN KOMUTLAR Bölüm 5: ARITMETIK VE MANTIK IŞLEM YAPAN KOMUTLAR Toplama (Addition) Toplama (ADD) belirtilen iki yazaç veya yazaç ile belleğin içeriğini toplar ve kullanılan adresleme moduna göre sonucu belirtilen yazaca

Detaylı

BLG2109 BİLGİSAYAR DONANIMI DERS 3. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK

BLG2109 BİLGİSAYAR DONANIMI DERS 3. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK BLG2109 BİLGİSAYAR DONANIMI DERS 3 Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK Haftanın Konuları Giriş İşlemciler İşlemci Tarihçesi İşlemci Parametreleri Saat Hızı Komut Seti Cache Bellek Bus Giriş Bir mikroişlemci bağımsız

Detaylı

Mikroişlemciler-IMikrodenetleyiciler. Alper Bayrak Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bolu

Mikroişlemciler-IMikrodenetleyiciler. Alper Bayrak Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bolu Mikroişlemciler-I Mikrodenetleyiciler Alper Bayrak Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bolu 2014 Sunuma Genel Bakış Sunuma Genel Bakış I 1 Mikrodenetleyiciler 8051 Mikrodenetleyici Ailesi 8051 Mikrodenetleyicisinin

Detaylı

Mikroçita. Mikroçita Rapor 2:

Mikroçita. Mikroçita Rapor 2: Mikroçita Rapor 2: İşlemci projemizle ilgili olarak hazırlamış olduğumuz bu ikinci raporda öncelikli olarak vhdl kullanarak tasarladığımız işlemcimizin genel çalışmasını ilk rapora göre daha ayrıntılı

Detaylı

(Random-Access Memory)

(Random-Access Memory) BELLEK (Memory) Ardışıl devreler bellek elemanının varlığı üzerine kuruludur Bir flip-flop sadece bir bitlik bir bilgi tutabilir Bir saklayıcı (register) bir sözcük (word) tutabilir (genellikle 32-64 bit)

Detaylı

Bilgisayara Giriş. Bilgisayarlar ilk geliştirilmeye başlandıklarından bugüne kadar geçen süre içerisinde oldukça değişmişlerdir.

Bilgisayara Giriş. Bilgisayarlar ilk geliştirilmeye başlandıklarından bugüne kadar geçen süre içerisinde oldukça değişmişlerdir. Bilgisayara Giriş Bilgisayarlar ilk geliştirilmeye başlandıklarından bugüne kadar geçen süre içerisinde oldukça değişmişlerdir. Bilgisayarın Gelişimi Bilgisayarlar daha hızlı hesap yapmak için geliştirilen

Detaylı

Donanımlar Hafta 1 Donanım

Donanımlar Hafta 1 Donanım Donanımlar Hafta 1 Donanım Donanım Birimleri Ana Donanım Birimleri (Anakart, CPU, RAM, Ekran Kartı, Sabit Disk gibi aygıtlar, ) Ek Donanım Birimleri (Yazıcı, Tarayıcı, CD-ROM, Ses Kartı, vb ) Anakart (motherboard,

Detaylı

C-Serisi PLC İleri Seviye Eğitim

C-Serisi PLC İleri Seviye Eğitim C-Serisi PLC İleri Seviye Eğitim 1 PLC ye Giriş 2 PLC ye Giriş 3 PLC ye Giriş CJ1 I/O Modülleri - 8/16/32/64pts Max I/O - 160,640 Max Program Kapasitesi - 20K Steps Komut sayısı - 400 4 PLC Ladder Diyagram

Detaylı

Ders - 1. BİL 221 Bilgisayar Yapısı GİRİŞ. Ders Hakkında. Ders İzlencesi

Ders - 1. BİL 221 Bilgisayar Yapısı GİRİŞ. Ders Hakkında. Ders İzlencesi Ders - 1 BİL 221 Bilgisayar Yapısı GİRİŞ Ders Hakkında Ders İzlencesi Bilgisayar Sınıfları Kişisel Bilgisayarlar$ Genel amaçlı, çok çeşitli yazılımlar$ Performans - maliyet ödünleşmesi hedeflenir$ Sunucular$

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Mikroişlemci Nedir? Bir bilgisayarın en önemli parçası Mikroişlemcisidir. Hiçbir bilgisayar mikroişlemci olmadan çalışamaz. Bu nedenle Mikroişlemci

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Komut Seti Mimarisi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Komut Seti Mimarisi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ Komut Seti Mimarisi Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Komut Seti Mimarisi Bilgisayarın hesaplama karakteristiklerini belirler. Donanım sistemi mimarisi ise, MİB(Merkezi İşlem Birimi),

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Giriş Komut çalıştırma özellikleri Büyük register file kullanımı Compiler tabanlı register

Detaylı

MİKROİŞLEMCİLER. Mikroişlemcilerin Tarihsel Gelişimi

MİKROİŞLEMCİLER. Mikroişlemcilerin Tarihsel Gelişimi MİKROİŞLEMCİLER Mikroişlemcilerin Tarihsel Gelişimi Mikroişlemcilerin Tarihi Gelişimi Mikroişlemcilerin tarihi gelişimlerini bir kerede işleyebildikleri bit sayısı referans alınarak dört grupta incelemek

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Giriş Donanım performans kriterleri Eş zamanlı çalışma Güç tüketimi Yazılım performans kriterleri

Detaylı

DIGIAC 2000 Deney Seti PAT 80286 İŞLEMCİ KARTI :

DIGIAC 2000 Deney Seti PAT 80286 İŞLEMCİ KARTI : DIGIAC 2000 Deney Seti DIGIAC 2000 deney seti, çeşitli işlemler gerçekleştirmek üzere tasarlanmış üç adet kart ve hem program yazmak hem de kartlarla haberleşmeyi sağlamak için kullanılacak bir adet bilgisayardan

Detaylı

Bildiğiniz gibi programları oluşturan kodlar ve veriler hafızaya yüklendikten sonra işlemci tarafından satırsatır icra edilirler.

Bildiğiniz gibi programları oluşturan kodlar ve veriler hafızaya yüklendikten sonra işlemci tarafından satırsatır icra edilirler. ADRESLEME MODLARI Bildiğiniz gibi programları oluşturan kodlar ve veriler hafızaya yüklendikten sonra işlemci tarafından satırsatır icra edilirler. Ayrıca CPU tüm giriş çıkış işlemlerini de hafızaya erişerek

Detaylı

Saklayıcı (veya Yazmaç) (Register)

Saklayıcı (veya Yazmaç) (Register) Saklayıcı (veya Yazmaç) (Register) Genel bir ardışıl devre: Saklayıcılar Ardışıl devre analiz ve sentezi için iyi bir örnektir. Ayrıca daha büyük çaplı ardışıl devrelerin tasarımında kullanılabilirler.

Detaylı

SAYI SİSTEMLERİ. 1. Sayı Sistemleri. Sayı Sistemlerinde Rakamlar

SAYI SİSTEMLERİ. 1. Sayı Sistemleri. Sayı Sistemlerinde Rakamlar SAYI SİSTEMLERİ 1. Sayı Sistemleri Sayı sistemleri; saymak, ölçmek gibi genel anlamda büyüklüklerin ifade edilmesi amacıyla kullanılan sistemler olarak tanımlanmaktadır. Temel olarak 4 sayı sistemi mevcuttur:

Detaylı

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir.

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler çağırılma kaynaklarına göre 3 kısma ayrılırlar: Yazılım kesmeleri Donanım

Detaylı

İ.T.Ü. Eğitim Mikrobilgisayarının Tanıtımı

İ.T.Ü. Eğitim Mikrobilgisayarının Tanıtımı İ.T.Ü. Eğitim Mikrobilgisayarının Tanıtımı 1.1 Giriş İTÜ Eğitim Mikrobilgisayarı (İTÜ-Eğit) MC6802 mikroişlemcisini kullanan bir eğitim ve geliştirme bilgisayarıdır. İTÜ-Eğit, kullanıcıya, mikrobilgisayarın

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Girdi/Çıktı (I/O) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders11 1 Girdi/Çıktı (I/O) İşletim sisteminin temel fonksiyonlarından biride bilgisayardaki tüm I/O aygıtlarını kontrol etmesidir.

Detaylı

DONANIM. 1-Sitem birimi (kasa ) ve iç donanım bileşenleri 2-Çevre birimleri ve tanımlamaları 3-Giriş ve çıkış donanım birimleri

DONANIM. 1-Sitem birimi (kasa ) ve iç donanım bileşenleri 2-Çevre birimleri ve tanımlamaları 3-Giriş ve çıkış donanım birimleri DONANIM 1-Sitem birimi (kasa ) ve iç donanım bileşenleri 2-Çevre birimleri ve tanımlamaları 3-Giriş ve çıkış donanım birimleri DONANIM SİSTEM BİRİMİ ÇEVREBİRİMLERİ Ana Kart (Mainboard) Monitör İşlemci

Detaylı

Bölüm 8: Ana Bellek. Operating System Concepts with Java 8 th Edition

Bölüm 8: Ana Bellek. Operating System Concepts with Java 8 th Edition Bölüm 8: Ana Bellek 8.1 Silberschatz, Galvin and Gagne 2009 Bölüm 8: Ana Bellek Arka Plan Bilgisi Yer Değiştirme (Swapping) Bitişik Bellek Yerleşimi (Contiguous Memory Allocation) Sayfalama (Paging) Sayfa

Detaylı

MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ VE ASSEMBLER

MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ VE ASSEMBLER 0 İçindekiler: Bölüm 1 Bilgisayarın yapısı 1.1 Giriş...... 3 1.2 Hafıza...... 5 1.2.1 Salt oku hafızalar... 6 1.2.2 Oku-yaz hafıza... 8 1.3 Merkezi işlem birimi... 10 1.3.1 Merkezi işlem biriminin yapısı...

Detaylı

EEM 437 MİKROİŞLEMCİLER DERS NOTLARI

EEM 437 MİKROİŞLEMCİLER DERS NOTLARI T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM 437 MİKROİŞLEMCİLER DERS NOTLARI Prof. Dr. Ayhan ÖZDEMİR Yrd. Doç. Dr. Zekiye ERDEM (25) Dersin amacı: Temel

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUVARI OLAYLARI ZAMANLAMA

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUVARI OLAYLARI ZAMANLAMA İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUVARI OLAYLARI ZAMANLAMA İnsanların işlerini bir takvime ve zamana bağlı olarak yürütmesine benzer şekilde, bilgisayarlar

Detaylı

BBM 231 Yazmaçların Aktarımı Seviyesinde Tasarım! Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Müh. Bölümü

BBM 231 Yazmaçların Aktarımı Seviyesinde Tasarım! Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Müh. Bölümü BBM 231 Yazmaçların Aktarımı Seviyesinde Tasarım! Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Müh. Bölümü Bu derste! Büyük, karmaşık sayısal sistemlerin tasarımı ele alınacaktır. ASM ve ASMD çizgeleri Tasarım Örnekleri

Detaylı

MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER

MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER KARABÜK ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER Arş. Gör. Emel SOYLU Arş. Gör. Kadriye ÖZ Basit Giriş/Çıkış Teknikleri IN ve OUT komutları X86 komut kümesi

Detaylı

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İşletim Sistemleri Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bu dersin sunumları, Abraham Silberschatz, Greg Gagne, Peter B. Galvin, Operating System Concepts 9/e, Wiley,

Detaylı

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İşletim Sistemleri Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bu dersin sunumları, Abraham Silberschatz, Greg Gagne, Peter B. Galvin, Operating System Concepts 9/e, Wiley,

Detaylı

Sanal Bellek (Virtual Memory)

Sanal Bellek (Virtual Memory) Sanal Bellek (Virtual Memory) Bellek yönetim tekniklerinde belleğin zaman içinde parçalanması ve işlemlerin boyutunun fiziksel belleğin boyutuyla sınırlı olması sorunları vardır. Ana belleğin yetersiz

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUVARI OLAYLARI ZAMANLAMA

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUVARI OLAYLARI ZAMANLAMA İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUVARI OLAYLARI ZAMANLAMA İnsanların işlerini bir takvime ve zamana bağlı olarak yürütmesine benzer şekilde, bilgisayarlar

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI UÇAK BAKIM MİKROİŞLEMCİLER 523EO0014

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI UÇAK BAKIM MİKROİŞLEMCİLER 523EO0014 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI UÇAK BAKIM MİKROİŞLEMCİLER 523EO0014 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

1. İŞLEMCİLER 1.2. İşlemcinin Görevi 1.3. İşlemcinin Yapısı

1. İŞLEMCİLER 1.2. İşlemcinin Görevi 1.3. İşlemcinin Yapısı 1. İŞLEMCİLER İşlemci- CPU (Central Processing Unit-Merkezi İşlem Birimi-MİB), bilgisayarın beyni olarak tanımlanır. Bu tanımlama, işlemcinin önemini belirtmek için söylenir. Bugün piyasada çeşitli işlemciler

Detaylı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı SAYISAL TASARIM Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı BÖLÜM 3 Yarı İletken Bellekler Bellek Birimi Bellek içerisinde veri saklayan aygıttır. Veriler bir bit ile 8 bit genişliğinde bellekte saklanabilir.

Detaylı

MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER

MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER KARABÜK ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Mikroişlemci Mimarisi Mikroişlemcinin tanımı MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER Mikroişlemci, işlemci ana işlem biriminin (CPU Central Process

Detaylı

Ayhan Yüksel. (Son güncelleme: 06.03.2013 Berat Doğan) Tıbbi Enstrumantasyon Tasarım & Uygulamaları (06.03.2013)

Ayhan Yüksel. (Son güncelleme: 06.03.2013 Berat Doğan) Tıbbi Enstrumantasyon Tasarım & Uygulamaları (06.03.2013) ADuC 841 μ-denetleyicisi Ayhan Yüksel (Son güncelleme: 06.03.2013 Berat Doğan) Tıbbi Enstrumantasyon Tasarım & Uygulamaları (06.03.2013) 1 Sunum Planı Mikrodenetleyici ADuC841 mikrodenetleyicisi ADuC 841

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUARI İKİLİ TABANDA ÇOK BAYTLI ÇARPMA

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUARI İKİLİ TABANDA ÇOK BAYTLI ÇARPMA İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUARI İKİLİ TABANDA ÇOK BAYTLI ÇARPMA Aritmetik işlemler onlu sayı sisteminde yapılabileceği gibi diğer sayı sistemleri

Detaylı

Dosya Saklama Ortamları (Devam) Kütük Organizasyonu 1

Dosya Saklama Ortamları (Devam) Kütük Organizasyonu 1 Dosya Saklama Ortamları (Devam) Kütük Organizasyonu 1 Disk Erişimi Diks Erişiminde 3 öğe vardır: i) Arama Süresi (Seek Time) ii) iii) Gecikme Süresi(Rotational Delay) Transfer Süresi (Transfer Time) Kütük

Detaylı

Giriş MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. Elektronik Öncesi Kuşak. Bilgisayar Tarihi. Elektronik Kuşak. Elektronik Kuşak. Bilgisayar teknolojisindeki gelişme

Giriş MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. Elektronik Öncesi Kuşak. Bilgisayar Tarihi. Elektronik Kuşak. Elektronik Kuşak. Bilgisayar teknolojisindeki gelişme Giriş MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ Bilgisayar teknolojisindeki gelişme Elektronik öncesi kuşak Elektronik kuşak Mikroişlemci kuşağı Yrd. Doç. Dr. Şule Gündüz Öğüdücü 1 Bilgisayar Tarihi Elektronik Öncesi Kuşak

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR Bilgisayar Mimarisi Anahatlar ve Mimariye Giriş Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR ESOGÜ Eğitim Fakültesi - BÖTE twitter.com/cmkandemir Yardımcı Kaynaklar Computer organization and architecture : principles

Detaylı

BİL 423 Bilgisayar Mimarisi 1. Ara Sınavı

BİL 423 Bilgisayar Mimarisi 1. Ara Sınavı MALTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSİĞİ BÖLÜMÜ BİL 423 Bilgisayar Mimarisi 1. Ara Sınavı Öğrenci Adı Soyadı : Öğrenci no : Akademik yıl : 2015-2016 Dönem : Güz Tarih : 4.11.2015 Sınav yeri : MZ-4 Sınav

Detaylı

B.Ç. / E.B. MİKROİŞLEMCİLER

B.Ç. / E.B. MİKROİŞLEMCİLER 1 MİKROİŞLEMCİLER RESET Girişi ve DEVRESİ Program herhangi bir nedenle kilitlenirse ya da program yeniden (baştan) çalıştırılmak istenirse dışarıdan PIC i reset yapmak gerekir. Aslında PIC in içinde besleme

Detaylı

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU 1 2 KURS MODÜLLERİ 1. BİLGİSAYAR KULLANIMI 3 1. Bilişim (Bilgi ve İletişim) Kavramı Bilişim, bilgi ve iletişim kelimelerinin bir arada kullanılmasıyla meydana gelmiştir. Bilişim, bilginin teknolojik araçlar

Detaylı

Sayı sistemleri iki ana gruba ayrılır. 1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri. 2. Kayan Noktalı Sayı Sistemleri

Sayı sistemleri iki ana gruba ayrılır. 1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri. 2. Kayan Noktalı Sayı Sistemleri 2. SAYI SİSTEMLERİ VE KODLAR Sayı sistemleri iki ana gruba ayrılır. 1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri 2. Kayan Noktalı Sayı Sistemleri 2.1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri 2.1.1. Ondalık Sayı Sistemi Günlük

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR. Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi (bit dizisi) kümesi ile temsil edilmesidir.

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR. Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi (bit dizisi) kümesi ile temsil edilmesidir. Bilgisayar Mimarisi İkilik Kodlama ve Mantık Devreleri Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR ESOGÜ Eğitim Fakültesi - BÖTE twitter.com/cmkandemir Kodlama Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi

Detaylı

Öğr. Gör. Özkan CANAY

Öğr. Gör. Özkan CANAY İşlemciler Öğr. Gör. Özkan CANAY Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Öğr. Gör. Özkan CANAY a aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak hazırlanan bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır.

Detaylı

Bir mikroişlemci temel olarak üç kısımdan oluşur. Bunlar merkezi işlem birimi (CPU), giriş çıkış birimi (G/Ç) ve bellektir.

Bir mikroişlemci temel olarak üç kısımdan oluşur. Bunlar merkezi işlem birimi (CPU), giriş çıkış birimi (G/Ç) ve bellektir. 1 1.GİRİŞ 1.1 Mikroişlemciler Mikroişlemci herhangi bir sistemde merkezi işlem birimidir ve bulunduğu sistemde aritmetik ve mantıksal işlemleri yürütür. Merkezi İşlem Birimi (Central Processing Unit: CPU),

Detaylı

Giriş/Çıkış Arabirimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. Giriş/Çıkış Adresleri. MİB ve G/Ç Arabirimi. Asenkron Veri Aktarımı. MİB ve Çevre Birimleri Bağlantısı

Giriş/Çıkış Arabirimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. Giriş/Çıkış Adresleri. MİB ve G/Ç Arabirimi. Asenkron Veri Aktarımı. MİB ve Çevre Birimleri Bağlantısı Giriş/Çıkış Arabirimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ Yrd.Doç.Dr. Şule Öğüdücü www.cs.itu.edu.tr/~gunduz/courses/mikroisl/ Giriş/Çıkış () arabirimi bilgisayar ve çevre birimleri arasında veri transferini sağlar.

Detaylı

Yrd. Doç.Dr. C. Harmanşah PARALEL PORT

Yrd. Doç.Dr. C. Harmanşah PARALEL PORT 1 PARALEL PORT Bilgisayar sistemlerinde data transferi paralel ve seri olmak üzere iki şekilde gerçekleştirilmektedir. [EEE 410 Microprocessors I Spring 04/05 Lecture Notes # 19] İki farklı birim veya

Detaylı

BEKLEMELĐ ÇALIŞMA VE ZAMAN SINIRLI ĐŞLER. 1. Genel Tanıtım. 2- WAIT işaretinin üretilmesi

BEKLEMELĐ ÇALIŞMA VE ZAMAN SINIRLI ĐŞLER. 1. Genel Tanıtım. 2- WAIT işaretinin üretilmesi K TÜ Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Mikroişlemciler Laboratuarı BEKLEMELĐ ÇALIŞMA VE ZAMAN SINIRLI ĐŞLER 1. Genel Tanıtım CPU lar bazı çevre birimlerine göre daha hızlı çalışabilir

Detaylı

8086 Mikroişlemcisi Komut Seti

8086 Mikroişlemcisi Komut Seti 8086 Mikroişlemcisi Komut Seti SUB ve SBB komutları: SUB (Subtract) yani çıkartma SBB ise borç ile çıkart (SuBtract with Borrow) anlamına gelir. Her iki çıkartma işlemi bir çıkartma sonucu üretmenin yanında

Detaylı