OSMANLI DEVLETİ NİN ÇÖKÜŞÜNÜ HIZLANDIRAN MALİ HADİSELER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "OSMANLI DEVLETİ NİN ÇÖKÜŞÜNÜ HIZLANDIRAN MALİ HADİSELER"

Transkript

1 OSMANLI DEVLETİ NİN ÇÖKÜŞÜNÜ HIZLANDIRAN MALİ HADİSELER Yrd. Doç. Dr. Nazım KURUCA * Öğr. Gör. Hüseyin KARA ** Özet 19. yüzyıl Osmanlı Devleti nin bünyesinde iktisadî, sosyal, askerî ve idarî sahada ciddî değişmelere sahne olmuştur. Özellikle devletin klasik dönem malî yapısı üzerindeki değişmeler yüzyılın ortalarına doğru dış borçlanma ihtiyacını yaratmıştır. Alınan her türlü tedbirlere rağmen dış borçlanma malî alanda ilk tercih haline gelmiştir. Başta İngiltere ve Fransa olmak üzere alınan borçları da gerekçe göstererek Osmanlı maliyesi üzerinde etkin hale gelmiştir yılında daha önce alınan borçların ödenememesi devletin iflas ilanını gerektirmiştir.1881 yılındaki Duyun-ı Umumîye İdaresi nin kurulması alacaklı devletleri kısa zamanda Osmanlı ülkesine çekmiştir. Alacaklı ülkeler Osmanlı çiftçisinin ürünlerini devletin borcuna mahsuben kendi tahsildarları tarafından toplatmaya başlamıştır. Bu ise devletin iç işlerine doğrudan müdahale anlamına gelmektedir. Bu çalışmada, Osmanlı Devleti nin yarım asır gibi kısa bir süre içinde borç batağına sürükleyen ve iflasını hazırlayan süreci değerlendirdik. Anahtar kelimeler. 19. yüzyıl, Osmanlı borçları, İngiltere, Fransa, ticarî imtiyazlar, iflas. * Giresun Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi ** Giresun Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Görevlisi

2 952 THE FINANCIAL EVENTS THAT ACCELERATE THE COLLAPSE OF THE OTTOMAN STATE Abstract Nineteen century witnessed the crucial changes in the domain of economic, social, military and administrative structure of Ottoman Empire. Especially, changes on financial structure of classical era caused the need of external indebtment by the middle of the century. Although precautionary measures were taken, external indebtment became the first choice in the area of finance. Particularly England and France became effective on Ottoman Finance giving justification of the debts. The state s bankruptcy was inevitable because of repayment of the money borrowing before Establishment of the Ottoman Public Debt Administration (Düyun-u Umumiye) in 1881 attracted the creditors to come to Ottoman State. The creditor countries cash collectors took possession the farmers crops in exchange for the Ottomans debts. This meant direct interference of the Ottoman internal affairs. In this study, it was evaluated the process of plunging Ottoman State into debt resulting its bankruptcy in such a short priod of time. Key words: Nineteen century, Ottoman depts, England, France, commercial, concessions Giriş: Bir devletin vergi sistemini, maliye, idare ve siyasî teşkilâtını, bütçesini, memur ve maaş rejimini, para politikasını, maruz kaldığı malî buhranların mahiyet ve nev ini bilmeden o devletin tipini, siyasî ve içtimaî bünyesini, iktisadî varlığını, askerî gücünü öğrenmek ve tarihinin belli başlı hâdiselerini izah etmek mümkün olamaz. 1 Osmanlı İmparatorluğu, yapı itibarıyla cihan imparatorlukları ekonomileri gibi otarşiktir. Diğer bir ifade ile her türlü hammadde ve mamul maddede konusunda devlet 1 Ömer Lütfi Barkan, Osmanlı İmparatorluğu Bütçelerine Dair Notlar, Ord. Prof. Ömer Lütfi Barkan Osmanlı Devleti nin Sosyal ve Ekonomik Tarihi Tetkikler-Makaleler, C.1, Yayına Haz. Prof. Dr. Hüseyin Özdeğer, İÜ. İktisat Fakültesi Yay, İstanbul 2000, s.607.

3 953 kendi kendine yeterlidir. Bundan dolayıdır ki 18. asır sonlarına kadar Osmanlı İmparatorluğu dünyanın hayat şartları en yüksek ülkeleri arasında idi. 2 İlim dünyasında Osmanlı Devleti nin çöküşünü hazırlayan sebepler konusunda, birçok araştırmanın yapıldığı bilinmektedir. Bu çalışmalarda genellikle devletin çöküşü askerî ve siyasî başarısızlıklarla izah edilmeye çalışılmaktadır. Bulunduğu coğrafyada uzun yıllar hüküm süren imparatorluk seviyesindeki bir devletin çöküş sebeplerini sadece askerî ve siyasî sebeplere dayandırarak izah etmeye çalışmak ulaşılmak istenen hedefleri daha başından yetersiz kılmaktadır. Bu çöküşün iç ve dış etkilerini, iktisadî siyasî ve idarî alanda yaşanan gelişmeleri takip ederek iyi analiz etmek gerekir. Özellikle, toplum hayatının bütünü üzerinde etkili olan ve aynı zamanda toplumların gücünün göstergesi kabul edilen iktisadî verileri bu tür çalışmalarda gözden uzak tutmamak gerekir. 3 Fatih devrinde imparatorluk hüviyetine bürünen ve 16. yüzyılda I. Selim ve Kanuni Sultan Süleyman tarafından gerçekleştirilen fetihler sayesinde gücüne güç katan Osmanlı İmparatorluğu, Eski Dünya nın en önemli siyasal ve ekonomik gücü haline gelmiştir. Osmanlı imparatorluğu bu yüzyılın nerede ise tamamında Uzak ve Orta Doğu ülkeleri ve Batı ülkeleri arasında bir geçit yeri ve ticarî malları cezbeden ve dağıtımını yapan bir merkez olarak tarih sahnesine çıkmıştır. 4 Kısa zamanda zirveye çıkan Osmanlı Devleti nde 16. asrın sonu bazı zaafiyetlerin ortaya çıktığı bir dönem olarak ifade edilmektedir. Klasik dönemin toprak sisteminde güçlü teşkilât yapısı olan tımarlı sipahinin çöküşü, Osmanlı ekonomisinin temelini teşkil eden tarım sistemini derinden etkilemiştir. Yine bazı ülkelere ticarî imtiyazların 5 verilmesi ileride meydana gelecek 2 Erdoğan Öner, Mali Olaylar ve Düzenlemeler Işığında Osmanlı İmparatorluğu ve Cumhuriyet Döneminde Mali İdare, Maliye Bakanlığı Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı Yay, Ankara 2001, s Konu hakkında detaylı bilgi için bkz. Ömer Lütfi Barkan, Türkiye de Toprak Meselesi Toplu Eserler I, Gözlem Yay, İstanbul Robert Mantran, XVI-XVIII. Yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğu, Çev. Mehmet Ali Kılıçbay, İmge Yay, Ankara 1995, s Mehmet İpşirli, Klasik Dönem Osmanlı Devlet Teşkilâtı, Osmanlı Devleti ve Medeniyeti Tarihi, IRCICA Yay, İstanbul 1994, s.206. İlk ticarî imtiyaz 1536 yılında Fransa ya, 1580 yılında İngiltere ye, 1612 yılında Hollanda ya, 1616 yılında Avusturya ya verilmiş. XVII. yüzyılda bu

4 954 sıkıntıların habercisi gibi olmuştur. İçerideki bu olumsuz gelişmeler dışarıdaki ticaret yolları üzerinde özellikle, İngiltere nin 1600 lü yılların başında Doğu Hindistan şirketini kurması 6, Hollanda ve Fransa gibi ülkelerin buralarda yeni kumpanyalar tesis etmesi Osmanlı Devleti açısından daha da sıkıntılı hale getirmiştir. Ticaret yollarındaki bu değişme, Avrupa ülkelerinde bu dönemde yeni iktisadî anlayışın da temellerini teşkil etmeye başlamıştır. Yeni kara-deniz ticaret yollarının kullanılmaya başlaması, Osmanlı Devleti nin bulunduğu coğrafyadaki gümrük ve ticarî gelirleri üzerinde olumsuz etki yaratmış gümrük gelirlerinin azalmasına sebep olmuştur. 7 Osmanlı Devleti nin klasik döneminde bütçeler, sınırlı devlet faaliyetlerinin sonuçlarını yansıtan bir tür dönem sonu kesin hesap cetveli şeklinde idi. Bütçelerde devletin giderleriyle gelirleri ve aralarındaki farklar da gösterilmektedir. 8 Devletin önemli gelir kalemlerinden olan gümrük gelirlerinin ticaret yollarındaki değişme neticesinde bir azalma sürecine girdiği ifade edilmektedir. Bu gelişmelerin neticesinde, Osmanlı Devleti nin Doğu ticareti üzerindeki etkisinin azaldığı, İran ve Hint Okyanusu ndaki limanlardaki ticarî faaliyetlerin başta İngiltere olmak üzere batılı devletler sayesinde daha da canlandığı görülmektedir yüzyılın sonuna kadar, İslâm devletlerinin çoğunluğunda olduğu gibi Osmanlı Devleti de iltizam sistemini hem vergi toplam hem de kısa vadeli iç borçlanma için kullanmaktaydı. Ancak, 16. yüzyılın sonlarından itibaren bütçe açıkları kronikleşince, devlet iltizam sistemini vergi toplamaktan çok, iç borçlanma yönünde kullanmaya yönelmişti yılında malikâne düzeninin başlamasıyla, aynı yönde daha da ileri adımlar atılmıştır. Malikâne düzeninde devlet, bir gelir kaynağından (mukataa) vergi toplama hakkını vergiyi toplayacak kişiye hayatının sonuna kadar satmaktaydı. 10 Malikâne sahibi, satın aldığı mukataanın satış tarihinde devlete temin etmekte olduğu imtiyazlar İsveç, Sicilyateyn, Danimarka, Prusya ve İspanya ya da verilerek bütün Batılı devletleri içine almıştır. 6 Akdes Nimet Kurat, Türk-İngiliz Münasebetlerinin Başlangıcı ve Gelişmesi ( ), Ankara 1953, s Şevket Pamuk, Osmanlı İmparatorluğu nda Paranın Tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yay, İstanbul 1999, s Öner, age., s Pamuk, age., s Pamuk, age., s. 206.

5 955 (ve hazine defterinde mal adı altında kayıtlı bulunan) yıllık nakdî vergiyi ve bu vergi miktarının %5 ilâ 20 si arasında değişen kalem vs. harçlarını her sene üç taksitle aksatmadan ödemeği taahhüt ediyordu. 11 Malikâneleri alanların çoğu ise bulundukları kentlerde oturmayı yeğlerken, malikânlerini gayrı resmi mültezimlere ihale ettiler... İkinci, üçüncü el iltizamlar bile söz konusu oldu. 18. yüzyılın başlarında ise, İstanbul hükümeti, birçok eyaleti bir bütün olarak, o eyaletlerdeki bazı yerel güçlülere iltizama vermek zorunda kaldı. 12 Buna karşılık devlet de vergi miktarını malikâne sahibinin rızası olmadan artırmayacağını garanti ediyordu. 13 Daha sonraki yıllarda Malikâne sistemi, esham sisteminin genişleyebilmesine bir engel teşkil ettiği gibi, artık kendi içinde de bazı sorunlarla karşılaşmaya başlamıştı. Devletin malikâne satışlarından elde ettiği yıllık ortalama muaccele geliri döneminde, dönemine oranla sadece %24,56 artış göstermiştir, oysa dönemi dönemine oranla %100,25 bir artış göstermişti. 14 İltizam (mukataa) usulü veya sistemi topraktaki mülkiyet ilişkilerine nihai bir çözüm getirmemiş, bilakis nihai çözümün ön adımını oluşturan bir süreç olmuştur. Bu sistem topraktaki mülkiyet ve sınıf ilişkilerinde yeni sosyal tabakaların (mültezimlerin, muhassılların vb.) doğmasına da neden olmuştur yılında uygulaması başlatılan esham ın, mukataaların malikâne satışlarına oranla halk tarafından daha cazip karşılandığı anlaşılmaktadır. Eshamın mukataaya tercih edilmesinin birinci nedeni faiz in garanti olması ise de, diğer bir nedeni de küçük hisselerin her türlü tasarruf sahibine yatırım imkânı vermesiydi savaşının bitişinden sonra, mali bürokrasisi esham adı altında yeni ancak öncekilerle ilişkili bir iç borçlanma düzenini başlattı. Bu düzende bir vergi kaynağının yıllık gelirini devlet önceden ve kuruş cinsinden belirlemekteydi. Bu 11 Mehmet Genç, Osmanlı İmparatorluğunda Devlet ve Ekonomi, Ötüken Yay, İstanbul 2002, s Yahya S. Tezel, Cumhuriyet Döneminin İktisadi Tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yayı, İstanbul 2002, s Genç, age., s Yavuz Cezar, Osmanlı Maliyesinde Bunalım ve Değişme Dönemi (XVIII. yy dan Tanzimat a Mali Tarih), Alan Yay, İstanbul 1986, s İbrahim Okçuoğlu, Türkiye de Kapitalizmin Gelişmesi İç Pazarın Oluşma Süreci, Ceylan Yay, İstanbul 1999, s Cezar, age., s.105.

6 956 miktar daha sonra birçok paya bölünmekte ve payların her biri, kendilerine yaşamları boyunca her yıl muaccele olarak adlandırılan o sabit geliri sağlamak üzere alıcılara satılmaktaydı. Esham payları, sağladıkları sabit yıllık gelirin altı ile yedi katı arasında bir fiyatla satılmaktaydı yüzyılın sonuna doğru yaklaşıldığında, bünyesinde Avrupa türü bir kültür, ekonomik ve teknik evrimi gerçekleştirerek, çağın güçlü ülkeleri arasına katılan Rusya, Fransa ve İngiltere ile birlikte karşısında gerilemekte olan Osmanlı Devleti ni bulmuşlardı. 18 Bu dönem Osmanlı Devleti nde Avrupa tarzı yenileşme gayretlerinin başladığı dönem olarak ifade edilmektedir. 19. yüzyılda hayata geçirilmek istenen idarî ve askerî reformların amacı, genişleyen bir merkezî bürokrasi lehine askerî ve dinsel sınıfların geleneksel gücünü ortadan kaldırmaktı. Düzenli ordunun geleneksel öğesi (yeniçeriler) lağvedildi ve geride kalan tımar sahipleri de sonunda ortadan kalktı. Devlete bağlı olacak yeni bir merkezî ordu yaratıldı. Yeni askerî okullar açıldı ve orduyu yeniden düzenlemek, askerleri ve subayları eğitmek, sınır bölgelerinin haritalarını çıkarmak, savunma mevzilerini güçlendirmek ve levazım fabrikalarını modernleştirmek üzere yabancı danışmanlar çağrıldı. 19 Maliye Nezaretine doğrudan doğru bağlı olan sivil memurlar, malî güçleri elinde bulunduran valilerin saf dışı edilmesi için aynı yetkideki muhassıllar vergi toplama işinde görevlendirildiler. 20 Batılı ülkelerden gelen teknik elemanlar sayesinde yeni usuldeki eğitim faaliyetleri devletin bütün kurumlarına teşmil edilmeye çalışıldı. Batılı manada değişimlerin hukukî zemini, Tanzimat fermanı ile tamamlanmış oldu. Tanzimat ın birinci ve ikinci yıllarında, Gülhane hattında işaret edilen, iltizam ile âşar usulü kaldırıldı. Bunun yerine eminlikler kuruldu ve maliye memurları vasıtasıyla âşarı toplama yolu kabul edildi tan itibaren Osmanlı nın dış ticaret 17 Pamuk age., s Yuluğ Tekin Kurat, Osmanlı İmparatorluğu nun Paylaşılması, Turhan Kitapevi, Ankara 1986, s.9 19 Stanford J. Shaw, Ezel Kural Shaw, Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Türkiye, C.2, Çev. Mehmet Harmancı, e Yay, İstanbul 1982, s.20-28; Emine Kıray, Osmanlı da Ekonomik Yapı ve Dış Borçlar, İletişim Yay, İstanbul 1995, s İlber Ortaylı, İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı, İletişim Yay, İstanbul 2000, s Enver Ziya Karal, Osmanlı Tarihi, C.V, TTK Basımevi, Ankara 1983, s.177.

7 957 hacminde büyük oranlı artışlar meydan gelmeye başlamış ve verilen imtiyazlar batılı ülkelere yaramıştır. Osmanlı ülkesi bu dönemde batılı ülkelerin sanayi mallarının bir nevi istilasına uğramıştır. 22 Osmanlı İmparatorluğunun istikrazlarından satın almak yerli bankerler ve yabancı tüccarlar tarafından çok kârlı ve az riskli kabul edilmekte idi. Aynı dönemde İngiltere de, yıllık ortalama faiz yüzde 3,5 4,5 dolayında ve Fransa da ise daha düşük iken, Ortadoğu kentlerinde en kıymetli kâğıtların yıllık faiz oranı yıllık yüzde arasındaydı. 23 Bu dönem ülke ekonomisinin hem para politikası hem de malî politika bakımından tamamen dış piyasanın himayesine girildiği bir dönem olarak ifade edilmektedir. Osmanlı Devleti nde Para Politikası: Para tarihinin daha iyi incelenmesi Osmanlı ekonomisindeki uzun dönemli eğilimleri ve dalgalanmaları da daha iyi anlamamıza imkân sağlayacaktır. Para tarihinin daha iyi anlaşılması, Osmanlı Devleti ndeki fiyat tarihi çalışmalarına da yeni bir ivme kazandıracaktır. Yapılan çalışmaların noksanlığından dolayı, Osmanlı Devleti nin toplumsal yapısı ve iktisadî tarihi üzerine çalışanlar, fiyatlar, ücretler ve servetler üzerine en basit parasal büyüklükleri bile anlamakta ve karşılaştırmakta güçlük çekmektedirler ve 15. asırlarda, mevcut madenî paraların ihtiva ettikleri altın ve gümüşün hakikî kıymetleri ile sikke halinde damgalandıkları zaman kendilerine takdir olunan kıymetlerinin hemen hemen birbirlerine müsavi olmaları dolayısıyla, o devir için, mevcut para sistemini devlet maliyesi ile bir arada mütalâa etmek daha doğrudur. 25 Osmanlı Devleti nin topraklarında kullanılan resmî parası akçe olmasına rağmen, aynı zamanda mahallî paralar da tedâvülde idi. Mahallî paralardan Mısır ın fethinden sonra, bu bölgede pâre, Doğu da İran parası olan şâhî, Kırım da Kefevî akçe, 22 Ulaş Kipar-Özgür Uyanık, Türkiye Millî İktisat Tarihi (Devletçilik), Kaynak Yay, İstanbul 2001, s Kıray, age., s Şevket Pamuk, Geniş İmparatorlukta Para Politikası: Devlet Ne kadar Müdahaleciydi, Ne Kadar Güçlüydü?, Osmanlı dan Cumhuriyet e Problemler, Araştırmalar, Tartışmalar, Tarih Vakfı Yurt Yay, İstanbul 1998, s Mustafa Akdağ, Türkiye nin İktisadî ve İçtimaî Tarihi I ( ), Cem Yayınevi, İstanbul 1995, s. 399.

8 958 Eflâk-Boğdan, Erdel, ve Macaristan da penz gibi paralar kullanılmaya devam ediyordu.. 26 Hatta Garpte ucuz para alıp Osmanlı ülkelerinde fazlaya satmak suretiyle kolayca elde edilen kâr tüccarları bu ticarete çekiyordu. Osmanlı hükümeti de ithal edilen yabancı paradan hiçbir vergi almamak suretiyle para ticaretini bir nevi teşvik ediyordu yüzyılın ortalarına doğru malî gelir sağlamak amacıyla kullanılan bir yöntem de İstanbul yöresinde kaime-i muteber-i nakdiyye ya da kısaca kaime olarak adlandırılan ve önceleri faiz geliri de sağlayan kâğıt para basmak oldu ların ikinci yarısında, artan askeri harcamalar ve reform girişimleri arasında, pek çok devlet biriminin bütçe kaynakları tükenince harcamalarını sürdürebilmek için, sergi adlı borç senetleri kullanmaya başlamıştı. Böylece Galata bankerlerinin elinde, büyük miktarlarda kısa vadeli devlet borcu birikmişti yılında piyasaya sürülen ilk kaimeler 500 kuruş değerindeydi. Sekiz yıl vadeli olan bu kâğıtlar, sahibine yılda sekizde bir ya da yüzde 12,5 faiz geliri sağlıyordu yılında iki aşamada piyasaya sürülen kaimelerin toplam değeri 40 milyon kuruşa ulaşmıştı. 28 Kavâim-i Nakdiye-i Mutebere adıyla piyasaya sürülen ve gerçek anlamda kâğıt para olmayan bu yeni para bir nevi hazine bonosu özelliği taşımakta idi. 29 Olağanüstü siyasî ve askerî hadiselerin yaşandığı II. Mahmud ( ) döneminde yapılan tağşişlerle altın sikkelerin biçim ve ismi 35 kez, gümüş sikkelerin ise 37 kez değiştirilmiştir. Sikkelerin değerli maden içeriğinin devamlı düşürülmesi sonucu, 1814 de bir İngiliz Sterlini 23 Osmanlı kuruşu ile eşit iken, 1839 da bir sterlin 104 kuruş ediyordu lara gelindiğinde bütçe açıkları öyle bir düzeye ulaşmıştı ki ne tağşiş, ne de Galata bankerlerinden yapılan kısa vadeli borçlanma yeterli olmuyordu. 26 Kütükoğlu, agmad, s Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu Toplum ve Ekonomi, Eren Yay, İstanbul 1996, s Pamuk, age., s Rıfat Önsoy, Mali Tutsaklığa Giden Yol Osmanlı Borçları , Turhan Yay, Ankara 1999, s Şevket Pamuk, Osmanlı Ekonomisi ve Dünya Kapitalizmi, Ankara 1984, s.54.

9 çıkardı. 31 Mustafa Reşid Paşa, tedavüle kâğıt para çıkaracak bir bankanın kurulmasına 959 Devlet, banknot ve devlet tahvili arasında bir tür melez para olan kaime yi tedavüle teşebbüs etmiş ise de, karşılaştığı tepkiler yüzünden, bundan vazgeçmiştir de tedavüle çıkarılan kâğıt paranın altın karşılığı olmadığından, banknot niteliğinde değildi. Bu kâğıt paralar bir süre sonra değerini kaybedince, bunların yerine Avrupa ülkeleri paralarının ayarlarına denk ve modern makinelerde basılan gümüş mecidiye ler tedavüle çıkarılmıştır. 32 Ama paranın değerinin düşürülmesi uzun vadeli malî gereksinimler için yeterli bir çözüm değildi ve devlet Galata tefecilerine aşırı derecede borçlanmıştı. Tanzimat tan sonra kesin tarihi belirtilmemekle beraber 1840 da, o zaman kadar denenmemiş bir malî araç olan kâğıt para basıldığı ifade edilmektedir. 33 Aslında bu yalnızca İstanbul da tedavülde olan ve taklit edilmesi mümkün bir hazine bonosuna benziyordu (yalnızca sekiz yıl sonra ve geçen süre için yıllık yüzde 12,5 faiz oranıyla geri ödenebiliyordu), ama giderek-hükümetin hedeflediği gibi- madenî paraya eşit bir değiş tokuş aracı haline geldi ve hazinedeki para miktarını artırmakta belli ölçüde başarılı oldu de altınla birlikte saflık derecesi olan yirmi, on, beş, bir guruşluk ile yirmi paralık gümüş sikkeler basıldı Şubat ından başlayarak darphane yazılı değerleri ve ağırlıkları olan altın, gümüş ve bakır sikkeler basıldı. Sultan Abdümecid in adına basıldığı için mecidiye denen 100 kuruşluk sikkenin içinde gram saf altınla 602 miligram bakır bulunmaktaydı te, paranın yalnızca gümüşe dayandırılması yerine hem gümüş hem altına dayandırılmasıyla para siteminde reform yapma girişiminde bulunuldu. Yeni Osmanlı lirası 100 kuruş olarak tanımlandı ve değeri Emine Kıray, age., s Nihad S. Sayâr, Türkiye İmparatorluk Dönemi Malî Olayları, İİTİA Nihad Sayâr Yayın ve Yardım Vakfı Yay, İstanbul 1977, s Ali Akyıldız, Osmanlı Finans Sisteminde Dönüm Noktası Kağıt Para ve Sosyo-Ekonomik Etkileri, Eren Yay, İstanbul 1996, s Carolıne Fınkel, Rüyadan İmparatorluğa Osmanlı İmparatorluğu nun Öyküsü , Çev. Zülal Kılıç, Timaş Yay, İstanbul 2007, s Kütükoğlu, agmad., s Stefanos Yerasimos, Azgelişmişlik Sürecinde Türkiye, Çev. Babür Kuzucu, İstanbul, s.356.

10 960 şilin olarak belirlendi te taşıdıkları faiz yüzde 6 ya indirilmiş olan bu yeni kaimeler piyasaya sürüldü ların ikinci yarısında değerleri 50 kuruştan kuruşa kadar uzanan kaimelerin basımına devam edildi. Kaimelerin tedavülünde kalpazanlık sorunuyla da karşılaşıldı. Bunun üzerine 1842 yılından itibaren, kaimeler padişahın kabartmalı tuğrası ve kalpazanlığa karşı diğer önlemlerle birlikte basılmaya başlandı yılında, faiz geliri sağlamayan kaimelerin tedavüle çıkarılmasıyla birlikte, kaimelerin tarihinde yeni bir dönem başlamış oldu. Yeni kaimelerin itibari değerleri oldukça küçük, 10 ve 20 kuruş olarak belirlenmişti. Yeni kaimelerin miktarı 1853 yılında 175 milyon kuruşa ya da, 1.6 milyon sterline ulaşmıştı. 38 Nitekim savaşın başladığı dönem itibarıyla piyasada liralık faizli ve liralık faizsiz kaime mevcut iken, 1856 senesinde piyasada liralık faizli ve liralık faizsiz kaime tedavül etmekteydi. 39 Bu kaimeler de İstanbul da tedavül edenler gibi bazı bakımlardan devletin başına dert oldu. Nitekim ortaya çıkan sorunlardan birisi, ordu kaimelerinin savaşın geçtiği alanların dışında da kullanılması ve diğeri de taşradaki bazı hazine gelirlerini ihaleyle alan mültezimlerin, ordu kaimesiyle sikke arasında oluşan değer farkları yüzünden zarara uğradıklarını iddia etmeleriydi. Meclis-i Tanzimat, bu şikâyet ve sorunları ortadan kaldırmak amacıyla ordu kaimelerini Silistre, Vidin, Erzurum, Van ve Trabzon eyaletleriyle buralara yakın olan Sofya, Niş, Varna, Samakova, Köstendil, Sinop, Samsun ve Lazistan sancaklarının dışında kullanılmalarını yasaklamıştır. 40 Devletin haksız kazancı önlemek için başvurduğu bu uygulama bazı kaynaklarda kısmen de olsa, başarılı olduğu ifade edilmektedir. Osmanlı Devleti nde Bankerlik Faaliyetleri: Klasik Osmanlı ekonomisine ve ticarî faaliyetlere bakıldığında, ülkede belli bir sermaye birikimine sahip örgütlerin malî kaynak bakımından pek fazla güçlü 37 Charles Issawi, The Economic History of Turkey, , Chicago:The University of Chicago Press 1980, s Pamuk, Osmanlı İmparatorluğu nda Paranın Tarihi, s Akyıldız, agm., s Akyıldız, agm., s.12.

11 961 olmadıkları görülmektedir. Osmanlı İmparatorluğu nda sosyo-ekonomik dönüşüm ve etnik çeşitliliğin bir araya gelmesi, devlet otoritesinin zayıfladığı yıllarda patlayıcı bir karışımın doğmasında rol oynamıştır. Dünya ekonomisi ile imparatorluk arasındaki etkileşim, esas olarak yerli ve yabancı- Hıristiyanlar aracılığıyla yürütülüyordu. Bu durum Anadolu daki iktisadî faaliyetlerin yürütülmesinde daha da belirgindi, çünkü Anadolu nun piyasaya yönelik ekonomisi, küçük üreticilerden oluşuyordu ve bunların ürettiği küçük çaplı mallar esasen tacirler ve diğer aracılar tarafından piyasaya sürülüyordu. 41 Gayr-i müslim ahalinin ticarî hayattaki bu belirleyici olma özelliği Osmanlı Devleti nin son yıllarında daha açık bir şekilde görülmeye başlamıştır. Faizle borç para veren ve para piyasalarındaki işlemlerde uzmanlaşan sarrafların 18. yüzyıldaki hızlı yükselişleri ve 19. yüzyılın ilk yarısında Galata bankerleri olarak adlandırılan büyük sermayedarlara dönüşmeleri tarihî kayıtlardaki bilgilerden dolayı oldukça iyi bilinmektedir. 42 Bu sarraflar aynı zamanda Galata bankerleri olarak bilinen zümrelerin bir nevi çekirdeğini teşkil etmişlerdir. Çoğu, bir Avrupa devletinin de vatandaşlığına geçmiş olan bu bankerlerin, bazı önemli Avrupa şehirlerine yerleşmiş akrabaları aracılığıyla, Avrupa nın ticaret, deniz taşımacılığı ve para-kredi piyasalarıyla yakın ilişkileri vardı. 43 Devlet geçici çözüm üretmek için genellikle Galata bankerlerinden yüksek faizle borç alma yoluna gitmeyi tercih etmektedir. 44 Devlet tarafından alınan bu borçlar ise genellikle kısa vadeli ve avanslar şeklinde olmuştur. 45 Devlet borçları, bazen vadesi dahi malûm olmayan senetlerden oluştuğu için, bunları ellerine geçirenler Galata sarraflarına (Ermeni, Rum, Musevi ve Tatlısu Frenkleri) fahiş komisyonlarla kırdırıyorlar, sarraflar da saray veya 41 Çağlar Keyder, Memâlik-i Osmaniye den Avrupa Birliği ne, İletişim Yay, İstanbul 2003, s Pamuk, age., s Tezel, age, s Ayfer Özçelik, Osmanlı Devleti nin Çöküşü nde Ekonomik-Politik Baskılar Üzerine Bir Deneme ( ), Ecdâd Yay, Ankara 1993, s Ali Akyıldız, Osmanlı Devleti nin Kırım Savaşı nı Finansmanı: İç ve Dış Borçlanma Savaştan Barışa: 150. Yıldönümünde Kırım Savaşı ve Paris Antlaşması ( ), İÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Araştırmaları Merkezi Yay, İstanbul 2007 s.11

12 962 Defterdarlara mühim rüşvet vermek suretiyle bonoların muhteviyatını tahsile çalışıyorlardı. 46 İmparatorluğun bütününün Avrupa yla ticarî ilişkiler içine girmesinin ise ancak 1830 larda sonra olduğu görülmektedir ların sonuna gelindiğinde Türkiye nin İngiltere ve Fransa dan yaptığı ithalat iki kattan fazla artmış ve Bâb-ı Âli nin 1838 de İngiltere ve daha sonra diğer güçlü Avrupa ülkeleriyle imzaladığı ticaret anlaşmalarıyla bu eğilim daha da güçlenmiştir lara gelindiğinde, Galata bankerleri olarak adlandırılan mali sermayedarlar artık Rum ve Ermenilerin yanı sıra Yahudileri, Avrupa dan gelerek Doğu Akdeniz bölgesinde yerleşmiş olan Levantenleri de kapsayacak biçimde genişlemişti. Baltazzi, Kamondo, Koronio, Eugenides, Mavrokordato, Mısırlıoğlu, Ralli, Zarifi ve pek çok diğer ailenin, Osmanlı devleti içinde Avrupa da kısa vadeli borç bulma becerileri ve kapasiteleri bir hayli genişlemişti. 48 Galata bankerlerinin mali gücü 19. yüzyılın ortalarına doğru doruğa ulaştığı görülmektedir. Ancak bu arada devletin bütçe açıkları ve borç alma gereksinimleri daha da hızlı büyümüştü. Bu nedenle devlet, uzun vadeli gereksinimlerini karşılamak üzere doğrudan Avrupa mali piyasalarında borç aramaya karar verince, Galata bankerleri başkentte ve taşrada şubeler açan, hatta yeni bankalar kuran Avrupa banklarının ve bankerlerinin rekabetiyle karşı karşıya kaldılar. 49 Yabancı şirketler için yapılan hizmetler sadece Galata bankerleri ile sınırlı kalmamış, Anadolu nun özellikle batı kıyı kentlerinde bu şirketlerin amaçları noktasında bazı kimseler gönüllü hizmet etmişlerdir. Başta İngiliz ve Fransız şirketleri olmak üzere Batılı şirketler sermayelerini güçlendirmek, Osmanlı piyasasında iş yapabilmek için bu gönüllü kimselerden istifade yoluna gitmiştir. Bunun yanında İngiltere de kurulan ve Türkiye de iş yapan, şirketlerin sermayesinin oluşmasına Osmanlı vatandaşı iken uyruk değiştiren Rum, Ermeni, Yahudi ve hatta Türkler hizmet etmeye başlamışlardır ve 1913 yılları arasında 46 Refii-Şükrü Suvla, Tanzimat Devrinde İstikrazlar, Tanzimat I, MEB, Yay, İstanbul 1999, s Çağlar Keyder, Dünya Ekonomisi İçinde Türkiye ( ), Tarih Vakfı Yurt Yay, İstanbul 1993, s Pamuk, age., s Pamuk, age., s.221.

13 den fazla İzmirli Osmanlı vatandaşının İngiliz uyruğuna geçtiği görülmektedir. 50 Sermaye guruplarının dış ülkeler ile olan münasebetleri ve bu ülkelerin Osmanlı ülkesindeki ticaret politikaları üzerindeki etkileri özellikle Osmanlı Devleti nde 19. yüzyılın ortalarına doğru ciddi malî sıkıntılar yaşamasına sebep olmuştur. Yabancı devletlerin ve temsilcilerinin Osmanlı Devleti ndeki para politikası üzerindeki bu etkileri, kısa zamanda bütün iktisadî ve ticarî hayatı olumsuz etkilemeye başlamıştır. Osmanlı Devleti nde Banka Kurma Çalışmaları: Bir ekonominin gelişmesi ve büyümesi, piyasaya arz edilen para miktarının, ülkedeki yatırım hacmi ile orantılı olarak büyümesiyle yakından ilgilidir. 51 Osmanlı Devlet, uzun yıllar merkezî otoritenin himayesinde bir para politikası izleme yoluna gitmiştir. Dünya para piyasasında yaşanan her türlü olumsuzluğa rağmen, Osmanlı Devleti 19. yüzyılın ortalarına doğru zorunluluktan da olsa kâğıt parayı piyasalarında kullanmaya başlamıştır larda ise, birtakım İngiliz banker ve diplomatları Osmanlı hükümetini borçlanmaya teşvik etmeye başlamıştı de Londra ve Paris in büyük bankalarının kendilerine yeni iş alanları aradıkları bir dönemde, İstanbul daki İngiliz elçisi Türkiye ye verilecek üç ya da dört milyon sterlinlik bir borç Türkiye nin satın alma gücünü artıracak ve bu nedenle ticareti gelişecektir demekteydi. 52 Nisan 1840 da bir ferman, Avrupa usulünde teşkil edilecek, on beş yıl için 30 milyon kuruşluk hükümet yardımı garantisiyle, bir Osmanlı bankası kurulmasına izin verildi. 53 Sultan Abdülmecid devrinden beri standart ayarla basılan madenî paralar yaygınlaşmakla birlikte, ülkede yerli ve yabancı her türlü gümüş ve altın sikke tedavülde kalmıştı de Alleon ve Baltazzi adındaki Galata bankeri, Osmanlı hükümetinin desteğiyle İstanbul Bankası nı (Banque de Constantinople/Bank-ı Dersaadet) kurdular. Bu banka, devletten alacağı iki yıllık iki milyon kuruş tutarındaki komisyon karşılığında, Paris ve Londra daki tüccarlara, sterlin=110 Osmanlı kuruşu 50 Orhan Kurmuş, Emperyalizmin Türkiye ye Girişi, Savaş Yay, Ankara 1977, s Hacı Duran, Endüstri Çağının Dinamikleri, Değişim Yay, Sakarya, 2002, s Tezel, age., s Bernard Lewıs, Modern Türkiye nin Doğuşu, Çev. Metin Kıratlı, TTK Yay, Ankara 1988, s.111.

14 964 üzerinden kambiyo senedi sağlamak suretiyle Osmanlı parasının değerini koruyacaklarını taahhüt ediyorlardı Fransız Devrimi nin ardından bu banka iflas etti, bu iflas neticesinde hazine de 26,3 milyon kuruş zarara uğradı. 55 Bankanın iflasıyla birlikte İngiliz lirasının değeri 110 kuruştan, 1850 de 139, 1853 de 153 kuruşa çıktı. 56 Malî merkeziyetçilik açısından önemli bir uygulama para ve banka alanında görüldü. Tedavüldeki sikkeleri belirli ayara göre basıp, belirli rayice göre dolaşımını sağlamak, karşılığında banknot sürmek ve 1860 lardan itibaren de bankacılığı sarraflardan kurtarıp, asri bir kredi piyasası oluşturmak niyeti vardı. 57 Bir Millî Banka kurulması için yürütülen görüşmeler 4 Şubat 1863 te sona erdi da kurulan İngiliz patentli Osmanlı Bankası na Fransa sermayesi eklenerek, Bank-ı Osmani-i Şahane olarak ortaya çıkmıştır nizamnamesine göre bankanın idaresi tamamıyla İngilizlerden mürekkep bir heyetin elinde idi. Fakat 1863 te yeniden teşekkülü üzerine müşterek bir İngiliz-Fransız idare heyeti vücuda getirildi. Banka yönetimini oluşturan yirmi azadan onu Fransız dı ve Paris te ikamet ediyordu; diğerleri İngiliz di ve Londra da oturuyorlardı fermanında bu hususa dair tadilat yapılamadığı gibi, İngilizlerin elinde bulunan hisse senetlerinden birçoğu Fransızların eline geçti. Bundan sonra da banka her iki gruba ait müdürlerin idaresi altında bulunmakta ve faaliyetlerini sürdürmekte idi yılında Osmanlı Bankası na banknot çıkarma yetkisi verilmiştir. 61 Banka, Londra ve Paris komiteleri vasıtasıyla, Osmanlı hazinesinin harice yapacağı tediyata tavassut ediyordu Kütükoğlu, agmad., s Issawi, age., s.339; Kıray, age., s Stefanos, Yerasimos, Az Gelişmişlik Sürecinde Türkiye, C.1; Çev. Babür Kuzucu, İstanbul 1980, s.672; Kıray, age., s Ortaylı, age., s Emine Kıray, Osmanlı da Ekonomik Yapı ve Dış Borçlar, İletişim Yay, İstanbul 1995, s Donald C. Blaısdell, Osmanlı İmparatorluğunda Avrupa Malî Kontrolü, Çev. Hazım Atıf Kuyucak, Arkadaş Matbaası, İstanbul 1940, s Blaısdell, age, s Kipal-Uyanık, age., s Blaısdell, age., s.252.

15 te vücut bulan Bank-ı Osmanî-i Şâhane, bir taraftan bir devlet bankası, diğer taraftan da ticarî bir banka gibi vazife görmeyi sürdürdü. 63 Bu bankanın kurulduğu yıl (1863) Midhat Paşa nın teşebbüsüyle, sonradan Emniyet Sandığı adını alarak bütün memleket sathına yayılacak olan bir müessesenin tamamen Türk sermayesiyle olmak üzere kurulduğunu görüyoruz. Niş in Pirot kasabasında 200 mecidiye altınıyla faaliyete geçen sandığın gayesi kefâlet ve rehinle, düşük faizle köylüye kredi sağlamaktı. Vilâyetlerdeki mal sandıklarına poliçe çekilmesi suretiyle para gönderme işlerinin kolaylaşması dolayısıyla Emniyet Sandığı nın kısa zamanda rağbeti arttı ve 1872 den itibaren vilâyetlerde de şubeler açılmağa başlandı. 64 Aynı zamanda Bank-ı Osmanî-i Şâhane nin kurulduğu yıldan itibaren ülkenin muhtelif yerlerinde Osmanlı Umûmi Nâfia Bankası ve Osmanlı Ticaret Kumpanyası gibi Osmanlı, bir kısmı ise Avusturya Şark Bankası, İtalya Şark Ticaret Bakası, Rus Bankası gibi adlar ile faaliyetlerde bulunuyorlardı. 65 Osmanlı Devleti nde Dış Borçlar Meselesi: Borç para ve kredi kullanma daha önceleri savaş ve darlık dönemlerinde ortaya çıkan spekülasyonların bir ürünü olarak ekonomik hayat üzerinde etkili olurdu. Fakat ekonomik hayatın ticarileşmesi kredi ve borç işlemlerini günlük pazarların vazgeçilmez öğesi haline getirmiştir. 66 Osmanlı Devleti nde bozulmuş olan malî durum, 1768 den sonra harp masraflarının binmesiyle daha da kötü bir hal alınca yeni gelir kaynakları aranmasına mecburiyet hâsıl oldu. Malikâne sisteminin istenilen sonucu vermemiş olması dolayısıyla bu defa yeni bir yol denendi. Yeni uygulamaya göre, mukataaların ömür boyu satışı yerine faizlerinin (burada faiz kâr manasında kullanılmaktadır) esham (=hisse senedi) çıkarılarak satılması yoluna gidildi. 67 Masrafların artmasıyla bir taraftan da dış istikraz yeniden gündeme gelmiş ve bu konuda ilk olarak Hollanda dan borç alınması düşünülmüş, gerekli borç 63 Kütükoğlu, agmad., s Kütükoğlu, agmad, s Kütükoğlu, agmad., s Duran, age., s Kütükoğlu, agmad., s.546.

16 966 alınamayınca, daha sonra İngiltere den kuruşluk borç talebinde bulunulmuş, fakat İngiltere konuya sıcak bakmadığından bu teşebbüs de gerçekleşememiştir yüzyılın ortalarına doğru, II. Mahmud döneminde İmparatorluğun ekonomisi yeni bir istikamet verilememesi, hükümeti malî bakımdan da kötü durumda bıraktı. İngiltere den talep edilen borç isteği de ifade edildiği gibi istenilen neticeyi vermemiş, yapılan çalışmalar başarısızlıkla neticelenmiştir. 69 Avrupa bürokrasisiyle iyi münasebetler içinde olan Mustafa Reşit Paşa bazı şirket yetkilileriyle görüşmeler yapmıştır de Reşid Paşa nın sadaretinde Paris ve Londra daki iki firma tarafından Frank tutarında bir istikrazda bulunulması kabul edilmiş; hatta hisse senetleri padişahın tasdikini beklenmeden Paris te piyasaya sürülmüşse de sadarette vuku bulan değişiklik dolayısıyla akdin tasdikinden vazgeçildiğinden böyle sıkışık bir dönemde bir de tazminat ödemek zorunda kalınmıştır. 70 Osmanlı Devleti açısından bakıldığında, 1854 yılı başlarında malî durum yaşanan hadiseler sebebiyle oldukça kötü durumdaydı. Tedavüle sokulması sürdürülen kaimeler, beşlikler ve altılıklar, sarrafların spekülasyonlarıyla ülkede bir kat daha pekişen bir karışıklık yaratıyordu. 71 Babıâli ile İngiltere ve Fransa arasında 12 Mart 1854 tarihinde imzalanan anlaşma ile iki devlet, yani İngiltere ve Fransa haksız olarak Rusya nın saldırısına uğramış olan Osmanlı Devleti ne malî yardım etmeyi taahhüt ediyorlardı. 72 Kırım Savaşı döneminde ( ) iki önemli değişme olmuştur. Harcamaların toplam miktarı, savaş öncesi döneme göre büyük artışlar göstermiştir. İkinci olarak hazinenin fiilî harcamaları içinde askerî harcamalar büyük bir ağırlık kazanmıştır. 73 Osmanlı İmparatorluğu, Kırım Savaşı nın başlangıcından hemen sonra iki banka grubuyla yaptığı anlaşma sonucunda toplam 5 milyon İngiliz Sterlinini bulan, ancak 3.3 milyon Sterlin kadarının kullanıldığı ilk borçlanmasını yapmıştır. Üzerine yıllık olarak yüzde 6 faizin yürütüldüğü bu istikrazın ihraç fiyatının yüzde 80 olması ve 68 Kütükoğlu, agmad., s Karal,, age., s Kütükoğlu, agmad, s Yerasimos, age., s Önsoy, age., s Tevfik Güran, Tanzimat Döneminde Osmanlı Maliyesi: Bütçeler ve Hazine Hesapları ( ), TTK Yay, Ankara 1989, s.36.

17 967 bankalara ödenen komisyon ve öteki masrafların eklenmesi sonucunda Osmanlı hazinesine bu borçlanmadan ancak 2.3 milyon Sterlin kadar bir kaynak girebilmiştir. 74 İngiltere ve Fransa dan alınan bu borçlar başka bir sıkıntıyı da beraberinde getirmiştir. İngiltere ve Fransa hükümetleri, gerek 1854 ve gerekse 1855 borçlanmalarında borçların alınış amaçlarına, yani savaş giderlerine harcanıp harcanmadığını takip etmek üzere kendi himayelerinde gözetim komisyonları kurdurmuşlardır. Bu komisyon bir Osmanlı, bir İngiliz ve bir Fransız üyeden oluşmakta idi. Anlaşma gereği yapılan savaş için yapılacak harcamaların komisyonun onayından geçmesi gerekiyordu. Hakikaten de hesaplar incelendiğinde alınan borçların hemen hemen tamamının savaş giderlerine harcandığı görülür. 75 Kırım Savaşı zaten pek parlak olmayan Osmanlı hazinesine, yaklaşık 11,2 milyon sterlinlik büyük ve ek bir malî yük getirmiştir de alınan %6 faizli sterlin tutarındaki istikraz için devletin itibarı yetmediğinden Mısır gelirinin garanti gösterilmesi icap etti. Hazinenin açığı o kadar büyüktü ki, bu istikrazla, çeşitli masrafları çıktıktan sonra ele geçen sterlinle bir yıllık harp masrafları bile karşılanamamıştır ve 1855 borçlanmalarından elde edilen 7,4 milyon sterlinin Osmanlı hazinesine 11,2 milyon sterline mal olan Kırım Savaşı nın finansmanına harcandığı görülmektedir. 78 Harp ihtiyaçlarını temin etmek ve bilahare kâğıt parayı tedavülden çekmek için müracaat olunan istikraz tariki şimdi bütçe açıklarını kapayacak bir usul olarak görülüyordu: Türk kolayca para istikraz edebildiğini görünce bunu daha serbestçe sarfa başladı. Fakat Avrupa dan alınan malî sisteme rağmen Türkler gerek sarfiyatın kontrolü ve gerek varidatın tahsili hususlarında maliyelerini Avrupalılar gibi idare edemiyordu. Bu suretle tediye vadeleri geldiği zaman müracaat ettikleri yeğane memba yine istikrazdı Tiğinçe Oktar, Osmanlı Devletinde Reji Şirketi, Bilim Teknik Yayınevi, İstanbul 1992, s Akyıldız, agm., s Akyıldız, agm., s Kütükoğlu, agmad, s Kıray, age., s.92; Nazım Kuruca, 19. Yüzyılda Trabzon Gümrüğü ve Çevre Ticareti, Basılmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Ortadoğu Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul 2003, s Blaısdell, age., s.52.

18 968 İstikrazlarda teminat gösterilen gelirlerden bir tanesi de Mısır Vilâyetine ait gelirlerdi. Mısır, son yıllarda özellikle pamuk ve hububat üretiminde sağladığı artışlar sayesinde Avrupa para piyasasında güvenilir bir kaynak olarak kabul edilmekte idi. 80 Mehmet Ali Paşa nın, Mısır daki tarım gelirini 11 kat artırması, bu dönemdeki tarımsal gelişime parlak bir örnektir. Aynı gelişmeyi sağlamak olası iken, Babıâli bu düşüncenin çok uzağındadır. 81 Bunun yanında alınan borçlara İzmir gümrük geliri ve Suriye gümrük geliri de teminat olarak gösterilmiştir. Bu yıllarda İzmir gümrük geliri frank, Suriye gümrük geliri de frank olarak görülmektedir. 82 Bunların dışında İstanbul ve diğer şehirlerin gümrükleri yanında 1860 lı yıllardan itibaren çeşitli vilayetlerin aşarı da borçlar karşılığında teminat olarak gösterilmeye başlanmıştır. İpek, zeytinyağı, tütün, tahıl aşarları, ağnam resimleri, tuz, balık avı ve pul resimleri, Tokat bakır madeni gelirleri bunların arasındaydı istikrazına Mısır vergisinin karşılık gösterilmesi hususunda Hidiv Said Paşa ya yazılan fermanda 24 Ağustos 1854 tarihli mukavelename ile akdolunan istikraza Mısır vergisinden Osmanlı Lirası ( kese) karşılık gösterildiğinden faiz ile resülmalı mahsup akçe tamamıyla tesviye oluncaya kadar her sene Nisanın ve Teşrin-i evvelin 10 unda iki müsavi taksit ile meblağı mezburun muntazaman İngiltere yahut Fransa bankasına tediye olunması ve fermanın imhayı deyne kadar İngiltere Bankasında mahfuz kalması istenmiştir tahvillerinin satışında karma bir uygulama oldu. Başlangıçta 3 milyon sterlinlik tahvil, itibarî değerin yüzde 15 altında bir emisyon kuruyla satıldı; 1859 da satışa çıkarılan gerideki 2 milyon sterlinse, bankaların zararını karşılamak üzere itibarî değerinin yüzde 37.5 altında bir emisyon kuruyla satılmak zorunda kaldı ta Osmanlı Devleti, kısa vadeli borcunu ödemek için yeni bir borç aramaya başladığında, İngiliz sermaye piyasası tahvil almaya istekli görünmedi. Osmanlı Devleti bunun 80 Önsoy, age., s Mahir Aydın, Barışı Olmayan Savaş: Kırım Savaştan Barışa: 150. Yıldönümünde Kırım Savaşı ve Paris Antlaşması ( ), İÜ. Edebiyat Fakültesi Tarih Araştırmaları Merkezi Yay, İstanbul 2007, s M. Belin, Osmanlı İmparatorluğunun İktisadî Tarihi (Kaynak Yazarlara Göre Türkiye nin Ekonomik Tarihi Üzerine Denemeler), Çev. Oğuz Ceylan, Ankara Gündoğan Yay, Ankara 1999, s.477; Kuruca, agt., s Önsoy, age., s Önsoy, age., s.45.

19 969 üzerine Fransa sermaye piyasasına yöneldi ve M. Mires adında bir sermayedar buldu. O günlerde finans piyasasındaki becerikliliğiyle ünlü olan bu kişi, Osmanlı tahvillerini satmayı kabul etti da İngiltere nin İstanbul sefiri Sir Henry Bulwer, Türkiye de ecnebilerin emvali gayri menkuleye tasarrufları hakkında ahkâmın tadilini ve devlete ait birtakım teminat olarak iraesi mukabilinde çıkarılacak tahvilâtla, malî ve idarî ıslahat yapılmasını teklif etti. 86 Osmanlı dış borçlarında 1860 lara kadar İngiltere en büyük hisse sahibi durumundaydı sırasında akdedilen muahedelerde ithalat resminin yüzde üç munzam resmi ile beraber yüzde beşten yüzde sekize çıkarılmasından ve transit muamelesi ile tuz ve tütün ve harp silâhı ve mühimmatı ithali hakkında bazı tahdidattan başka Türkiye lehine tek bir hüküm görülmez. 88 Osmanlı Devleti nin mali yılı bütçe gelirleri toplamı kuruş ertesi yıl yılı bütçe gelirleri toplamı ise kuruş olarak hesaplanmıştır. 89 Daha sonraki yıllarda yapılan borçlanmalar ise, bütçe açığını kapatmak, Galata sarraflarından ve saireden alınmış borçları ödemek ve kaimeleri ortadan kaldırmak gibi hususlar için olmuştur ten 1872 ye kadar dışarıya borçlanma miktarı 251 milyon buna karşılık ele geçen para miktarı ise 135 milyondan az fazla olduğu görülmektedir. 90 Osmanlı ülkesinde gerek ithalat ve gerekse ihracatın yılları arasında bir düşüş göstermesine rağmen her iki kalemdeki oran 1850 li yıllara doğru bir artış eğilimi göstermektedir. Osmanlı Devleti nde ihracatın 1840 lardan 1875 e kadar geçen sürede yaklaşık 2,8 oranında artış gösterdiği ifade edilmektedir. Yine aynı dönmede ise ithalat daha hızlı bir büyüme göstermiş olduğu görülmektedir. 91 Dış 85 Kıray, age., s Blaısdell, age., s İlber Ortaylı, Osmanlı İmparatorluğu nda Alman Nüfuzu, İletişim Yay, İstanbul 1998, s Yusuf Kemal Tengirşek, Tanzimat Devrinde Osmanlı Devleti nin Haricî Ticaret Siyaseti, Tanzimat I, İstanbul Maarif Matbaası, İstanbul 1940, s Güran, age., s Ali Sarıkoyuncu, Osmanlı Devleti nin Çöküşünü Hızlandıran Bir Anlaşma:1838 Osmanlı- İngiliz Ticaret Sözleşmesi Sonuçları, Askeri Tarih Bülteni, S.33, Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yay, Ankara 1992, s Musa Çadırcı, Tanzimat Döneminde Anadolu Kentleri nin Sosyal ve Ekonomik Yapıları, TTK Yay, Ankara 1991, s.356.

20 970 borçlanma iki önemli sonuç doğurdu. İthalât fazlasının büyümesine ve yerel manifaktürün daha da gerilemesine ek olarak, hem borçluyu (devlet), hem alacaklıyı (Avrupalılar) değişimin yönünü ve imparatorluğun kurumsal yapısını biçimlendirme olanağı verdi. 92 Bütün bunlara ek olarak, dış borçlanma, devletin kurumsal dönüşümünün finansmanına da katkıda bulundu. 19. yüzyılda, Osmanlı Devleti, kendisini sonunda, klasik bir devletten kapitalist bir devlete dönüştürdü lara kadar olan dönemde Osmanlı ithalatı ihracatından daha hızlı artış göstermiş ve bu dönemde gerçekleşen yabancı yatırımı yok denecek kadar azdı. İngiltere nin Osmanlı ticaretindeki payını %400 oranında artırması bu dönemdeydi. Yani Osmanlı toprakları dâhil Doğu Akdeniz bu dönemde İngiliz mallarının pazarı haline geldi. 94 Yabancı ithalat ve ihracat şirketleri, sigorta kumpanyaları, demiryollarının, bankaların yönetim merkezleri, yabancı misyonlar vb. kentlerde yoğunlaşmaktaydı. Bunlar Türkiye de, ama Türkiye için değildi; bunların yaşam gücü içeriden değil, dışarıdan desteklenmektedir yüzyılın ilk üç çeyreğinde Osmanlı dış ticaret hacmi dört kat artmış buna ek olarak on dokuzuncu yüzyılın başlarında önemsenmeyecek bir miktarda olan yabancı sermaye akışı, 1870 lerin başlarında otuz milyon pound sterlini aşmıştır li yılların başında iflas gerekli olduğu halde, Osmanlı Bankası nın verdiği krediler, yabancı tasarruf sahiplerinin ne pahasına olursa olsun kazanma hırsıyla Osmanlılara borç vermeye devam etmeleri, Galata banker ve sarraflarının alacaklarının tahsil konusundaki endişeleriyle iflası bir müddet daha geciktirmeleri nedeniyle devletin iflas ilanının bir müddet daha geciktirmiştir Ekim 1875 tarihinde yayınlanan bir kararname ile iflas resmen ilan edilmiştir. Buna göre, iç ve dış borçların taksit ve faiz toplamının beş yıllık süre içinde sadece yarısı ödenecek, diğer yarısı içinde 10 yıl 92 Kıray, age., s Kıray, age., s Reşat Kasaba, Osmanlı İmparatorluğu ve Dünya Ekonomisi On Dokuzuncu Yüzyıl, Çev. Kudret Emiroğlu, Belge Uluslararası Yay, İstanbul 1988, s A. D. Noviçev, Osmanlı İmparatorluğu nun Yarı-Sömürgeleşmesi, Çev. Nabi Dinçer, Ankara 1979, s Kasaba, age., s Önsoy, age., s.106.

Bilgi Raporu. KONYA TİCARET ODASI Etüt Araştırma Servisi. Tarih: 24.04.2006

Bilgi Raporu. KONYA TİCARET ODASI Etüt Araştırma Servisi. Tarih: 24.04.2006 KONYA TİCARET ODASI Etüt Araştırma Servisi Tarih: 24.04.2006 Bilgi Raporu Sayı : 2006/130/190-2006/135/95 Konu : Osmanlı Dönemi Merkez Bankacılığı Cumhuriyet Dönemi Merkez Bankacılığı ve TCMB nin Kuruluşu

Detaylı

GENEL MUHASEBE. KVYK-Mali Borçlar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

GENEL MUHASEBE. KVYK-Mali Borçlar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi GENEL MUHASEBE KVYK-Mali Borçlar Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi KAYNAK KAVRAMI Kaynaklar, işletme varlıklarının hangi yollarla sağlandığını göstermektedir. Varlıklar,

Detaylı

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ HAZIRLAYAN 21.05.2014 RAPOR Doç. Dr. Binhan Elif YILMAZ Araş.Gör. Sinan ATAER 1. KAMU FİNANSMANI Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi, 2013 yılı sonunda 18.849 milyon TL açık

Detaylı

(1983). 1980 Genel Nüfus Sayımı: Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri; 12-10-1980, 05 Amasya. Ankara: Devlet İstatistik Enst. Yay..

(1983). 1980 Genel Nüfus Sayımı: Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri; 12-10-1980, 05 Amasya. Ankara: Devlet İstatistik Enst. Yay.. İktisat Tarihi (1983). 1980 Genel Nüfus Sayımı: Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri; 12-10-1980, 05 Amasya. Ankara: Devlet İstatistik Enst. Yay.. (1962). "Yükseliş Devri'nde Osmanlı Ekonomisine Umumi

Detaylı

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ 1. Osmanlı İmparatorluğu nun Gerileme Devrindeki olaylar ve bu olayların sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdaki ilişkilerden hangisi bu devir için geçerli

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye

Detaylı

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit)

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN Girişimcinin finansman ihtiyacı: Finansman ihtiyacının karşılanmasında

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

Çankaya Üniversitesi-İİBF. 2011-2012 Bahar Yarıyılı. Dr. Ahmet OZANSOY

Çankaya Üniversitesi-İİBF. 2011-2012 Bahar Yarıyılı. Dr. Ahmet OZANSOY Çankaya Üniversitesi-İİBF 2011-2012 Bahar Yarıyılı Dr. Ahmet OZANSOY Hazine kelimesi 2 anlam taşır: Birinci anlamı; kişi, kurum veya devletlerin sahip oldukları taşınır ve taşınmaz değerli mal varlıkları

Detaylı

Tek Düzen Hesap Planı, Muhasebe Hesap Kodları 1. DÖNEN VARLIKLAR 10. Hazır Değerler 100. Kasa 101. Alınan Çekler 102. Bankalar 103.

Tek Düzen Hesap Planı, Muhasebe Hesap Kodları 1. DÖNEN VARLIKLAR 10. Hazır Değerler 100. Kasa 101. Alınan Çekler 102. Bankalar 103. Tek Düzen Hesap Planı, Muhasebe Hesap Kodları 1. DÖNEN VARLIKLAR 10. Hazır Değerler 100. Kasa 101. Alınan Çekler 102. Bankalar 103. Verilen Çekler Ve Ödeme Emirleri(-) 108. Diğer Hazır Değerler 11. Menkul

Detaylı

BANKALARLA KARŞILAŞTIRMALI OLARAK HUKUKİ YÖNDEN ÖZEL FİNANS KURUMLARI

BANKALARLA KARŞILAŞTIRMALI OLARAK HUKUKİ YÖNDEN ÖZEL FİNANS KURUMLARI BANKALARLA KARŞILAŞTIRMALI OLARAK HUKUKİ YÖNDEN ÖZEL FİNANS KURUMLARI BİRİNCİ BÖLÜM GİRİŞ I. ÖZEL FİNANS KURUMLARI HAKKINDA GENEL BİLGİLER A. Kavram ve Kurum Olarak Özel Finans Kurumları 1. Kavramın Ortaya

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

ÖZEL SEKTÖR BORÇLANMA ARAÇLARINA İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU

ÖZEL SEKTÖR BORÇLANMA ARAÇLARINA İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU ÖZEL SEKTÖR BORÇLANMA ARAÇLARINA İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU ÖNEMLİ AÇIKLAMA Özel sektör borçlanma araçları alım satım işlemleri sonucunda kar elde edebileceğiniz gibi zarar riskiniz de bulunmaktadır.

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 i Bu sayıda; Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri, 2013 2. Çeyrek dış borç verileri değerlendirilmiştir. i 1 İhracatta Olağanüstü Yavaşlama

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

VAKKO TEKSTİL VE HAZIR GİYİM SANAYİ İŞLETMELERİ A.Ş.

VAKKO TEKSTİL VE HAZIR GİYİM SANAYİ İŞLETMELERİ A.Ş. Sayfa No: 1 BİLANÇO DİPNOTLARI: 1- İşletmenin fiili faaliyet konusu : Hazır Giyim eşyaları üretmek ve ticaretini yapmak. 2- Sermayenin %10 ve daha fazlasına sahip ortakların : (milyon TL) Adı Pay Oranı

Detaylı

BORSA VE TÜRLERİ İÇİNDEKİLER

BORSA VE TÜRLERİ İÇİNDEKİLER BORSA VE TÜRLERİ İÇİNDEKİLER I. GİRİŞ...3 II. BORSALARIN DOĞUŞU VE GELİŞİMİ...4 III. BORSA TÜRLERİ...4 A. Menkul Kıymet Borsaları...4 B. Vadeli İşlem ( Futures ) Borsaları...6 C. Seçmeli İşlem ( Opsiyon

Detaylı

01.01.2003 / 31.03.2003 TARİHLİ DİPNOTLARI

01.01.2003 / 31.03.2003 TARİHLİ DİPNOTLARI BİLANÇO DİPNOTLARI: 1- İşletmenin fiili faaliyet konusu : Hazır Giyim eşyaları üretmek ve ticaretini yapmak. 2- Sermayenin %10 ve daha fazlasına sahip ortakların : (milyon TL) Adı Pay Oranı Pay Tutarı

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Para Piyasası Likit Emeklilik Yatırım Fonu(KAMU) Emeklilik Yatırım Fonu nun

Detaylı

T.C. ÇANAKKALE İL GENEL MECLİSİ 2012 Yılı Denetim Komisyonu. : Mehmet Emin SARAN, Hasan BABADAĞLI, Halil Behçet ERDAL

T.C. ÇANAKKALE İL GENEL MECLİSİ 2012 Yılı Denetim Komisyonu. : Mehmet Emin SARAN, Hasan BABADAĞLI, Halil Behçet ERDAL T.C. ÇANAKKALE İL GENEL MECLİSİ 2012 Yılı Denetim Komisyonu Denetlenen Mali Yıl : 2011 Denetim Komisyonu Başkanı Üyeler : Bülent KORKMAZ : Mehmet Emin SARAN, Hasan BABADAĞLI, Halil Behçet ERDAL Denetime

Detaylı

Rezerv para Rezerv Parasal taban Parasal Parası AKTİF: PASİF: Rezerv para Parasal Taban, Merkez Bankası Parası

Rezerv para Rezerv Parasal taban Parasal Parası AKTİF: PASİF: Rezerv para Parasal Taban, Merkez Bankası Parası Türkiye Ekonomisi PARA - BANKA 1 1. Kavramlar: Türkiye ekonomisinde banknot çıkartma yetkisi 1930 yılında faaliyete geçen Merkez Bankası A.Ş.'ye verilmiştir. Türkiye'de MB, emisyonu belirlemenin dışında

Detaylı

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM Fon talep edenler, fon arz edenler, fon akımını sağlayan araçlar, kuruluşlar ve piyasanın işleyişini düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2012 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2012 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2012 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3. Müdürler

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72 i Bu sayıda; Haziran İşgücü ve İstihdam gelişmeleri; Ocak-Ağustos Bütçe verileri değerlendirilmiştir. i 1 Gerçek işsizlikte ciddi artış

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 28, Sayı: 1, 2014 149

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 28, Sayı: 1, 2014 149 Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 28, Sayı: 1, 2014 149 18. VE 19. ASIRDA AVRUPA DA PARA, BANKA VE MEVDUAT ALANINDA YAŞANAN GELİŞMELERİN OSMANLI İMPARATORLUĞU NA YANSIMALARI

Detaylı

AVIVA SİGORTA A.Ş. NİN 28 HAZİRAN 2010 TARİHLİ OLAĞANÜSTÜ GENEL KURUL TOPLANTISI GÜNDEMİ SAAT: 11.00

AVIVA SİGORTA A.Ş. NİN 28 HAZİRAN 2010 TARİHLİ OLAĞANÜSTÜ GENEL KURUL TOPLANTISI GÜNDEMİ SAAT: 11.00 AVIVA SİGORTA A.Ş. NİN 28 HAZİRAN 2010 TARİHLİ OLAĞANÜSTÜ GENEL KURUL TOPLANTISI GÜNDEMİ SAAT: 11.00 1. Açılış ve Başkanlık Divanının seçilmesi, 2. Olağanüstü Genel Kurul Toplantı Tutanağının imzası hususunda

Detaylı

TEK DÜZEN HESAP PLANI AYRINTILI BİLANÇO VE AYRINTILI GELİR TABLOSU ( TL )

TEK DÜZEN HESAP PLANI AYRINTILI BİLANÇO VE AYRINTILI GELİR TABLOSU ( TL ) TEK DÜZEN HESAP PLANI AYRINTILI BİLANÇO VE AYRINTILI GELİR TABLOSU ( TL ) AKTİF (2010) (2011) I. Dönen Varlıklar 0,00 516.533,32. A. Hazır Değerler 0,00 515.613,65. 3. Bankalar 0,00 515.613,65. H. Diğer

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

KONSOLİDE EDİLMEMİŞ MALİ TABLOLAR ESAS ALINARAK DÜZENLENE SERMAYE YETERLİLİĞİ ANALİZ FORMU (.../.../...TARİHİ İTİBARIYLE)

KONSOLİDE EDİLMEMİŞ MALİ TABLOLAR ESAS ALINARAK DÜZENLENE SERMAYE YETERLİLİĞİ ANALİZ FORMU (.../.../...TARİHİ İTİBARIYLE) EK : 1 KONSOLİDE EDİLMEMİŞ MALİ TABLOLAR ESAS ALINARAK DÜZENLENE SERMAYE YETERLİLİĞİ ANALİZ FORMU (.../.../...TARİHİ İTİBARIYLE) I- Ana Sermaye A) Ödenmiş Sermaye B) Kanuni Yedek Akçeler C) İhtiyari ve

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

A MUHASEBE KPSS-AB-PS/2007. 1. İşletmede satılan ticari mallar maliyeti tutarı kaç YTL dir? 1. - 4. SORULARI AŞAĞIDAKİ BİLGİLERE GÖRE CEVAPLAYINIZ.

A MUHASEBE KPSS-AB-PS/2007. 1. İşletmede satılan ticari mallar maliyeti tutarı kaç YTL dir? 1. - 4. SORULARI AŞAĞIDAKİ BİLGİLERE GÖRE CEVAPLAYINIZ. 1. - 4. SORULARI AŞAĞIDAKİ BİLGİLERE Bir işletmenin 2006 yılı genel geçici mizanında yer alan bilgilerden bazıları aşağıdadır: Borç Tutarı (Bin YTL) A MUHASEBE Alacak Tutarı Kasa 6.770 6.762 Ticari Mallar

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

MNG BANK A.Ş. BİLANÇOSU

MNG BANK A.Ş. BİLANÇOSU BİLANÇOSU Bağımsız Sınırlı Denetimden Geçmiş Bağımsız Denetimden Geçmiş AKTİF KALEMLER Dipnot (30/09/2006) (31/12/2005) TP YP Toplam TP YP Toplam I. NAKİT DEĞERLER VE MERKEZ BANKASI (1) 10.069 2.643 12.712

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

İHRACAT BEDELLERİNİN YURDA GETİRİLME MECBURİYETİ KALDIRILMIŞTIR

İHRACAT BEDELLERİNİN YURDA GETİRİLME MECBURİYETİ KALDIRILMIŞTIR Denet Sirküler Denet Yayıncılık A.Ş. Tel : 0212 275 96 90/274 77 06 Avni Dilligil Sokak No:6 Faks : 0212-272 62 16/272 33 23 34394 Mecidiyeköy-İSTANBUL E-mail: bdo.denet@bdodenet.com.tr Web : www.bdodenet.com.tr

Detaylı

Tahvil Türleri. O Hamiline ve Nama Yazılı Tahviller. O Sabit Faizli ve Değişken Faizli Tahviller

Tahvil Türleri. O Hamiline ve Nama Yazılı Tahviller. O Sabit Faizli ve Değişken Faizli Tahviller Tahvil Şirketlerin fon ihtiyaçlarını karşılamak için çıkardıkları borçlanma senetlerine tahvil denir. Anonim şirketler genel kurul kararı ile tahvil çıkarabilir. Çıkarılan her tahvilin değeri aynı olmalıdır.

Detaylı

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Atatürk İlkeleri ve İnkilâp Tarihi 1 1.Ders

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Atatürk İlkeleri ve İnkilâp Tarihi 1 1.Ders UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Atatürk İlkeleri ve İnkilâp Tarihi 1 1.Ders XIX. YÜZYIL ISLAHATLARI VE SEBEPLERİ 1-İmparatorluğu çöküntüden kurtarmak 2-Avrupa Devletlerinin, Osmanlı nın içişlerine karışmalarını

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2015 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2015 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2015 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

Türkiye de İslami Finansın Tarihsel Kökenleri. Süleyman Kaya

Türkiye de İslami Finansın Tarihsel Kökenleri. Süleyman Kaya Türkiye de İslami Finansın Tarihsel Kökenleri Süleyman Kaya İslam faizi kesin olarak yasaklamıştır. Osmanlı ulemasının da faizin meşru olmadığına dair açık ve kesin ifadeleri vardır. Ancak ulema muamele-i

Detaylı

Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar

Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar 1. Belli miktarda bir mal veya kıymetin ve bunların karşılığı olan paranın işlemin ardından el değiştirmesini sağlayan piyasalara ne ad verilir? A) Swap B) Talep piyasası C) Spot piyasa D) Vadeli piyasa

Detaylı

MAL VE HİZMET BEDELLERİNİN ÖDENMESİ VE TEVSİKİ (BELGELENDİRİLMESİ)

MAL VE HİZMET BEDELLERİNİN ÖDENMESİ VE TEVSİKİ (BELGELENDİRİLMESİ) MAL VE HİZMET BEDELLERİNİN ÖDENMESİ VE TEVSİKİ (BELGELENDİRİLMESİ) GİRİŞ Rasim SEZER 1 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 257. maddesi ile, mükelleflere muameleleri ile ilgili tahsilat ve ödemelerini

Detaylı

ŞEKER PİLİÇ VE YEM SAN. TİC. A.Ş.

ŞEKER PİLİÇ VE YEM SAN. TİC. A.Ş. ŞEKER PİLİÇ VE YEM SAN. TİC. A.Ş. SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ 01.01.2010-31.12.2010 FAALİYET RAPORU İçindekiler Yönetim Kurulu... 2 Denetim Kurulu.. 2 Sermaye Yapısı.. 2 Temettü

Detaylı

ÖRNEK 1. X işletmesi 01.02.2014 tarihinde A Bankasında 100 000 TL lik 6 ay vadeli %12 faiz oranlı vadeli mevduat hesabı açtırmıştır.

ÖRNEK 1. X işletmesi 01.02.2014 tarihinde A Bankasında 100 000 TL lik 6 ay vadeli %12 faiz oranlı vadeli mevduat hesabı açtırmıştır. ÖRNEK 1 X işletmesi 01.02.2014 tarihinde A Bankasında 100 000 TL lik 6 ay vadeli %12 faiz oranlı vadeli mevduat hesabı açtırmıştır. VB VS 102 Bankalar Hs. 100 000 - Vadeli Mevduat 102 Bankalar Hs. 100

Detaylı

Sayı : 38/1997. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Sayı : 38/1997. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi nin 10 Temmuz, 1997 tarihli birleşiminde kabul olunan Para ve Kambiyo Yasası, Anayasa nın 94 (1) maddesi gereğince Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 i Bu sayıda; 2014 Mart ayı Ödemeler Dengesi Verileri ve kurdaki gelişmeler değerlendirilmiştir. i 1 İlk üç ayda cari açıktaki her 100 Dolarlık

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Bankalar Kanunu Hükümlerine İstinaden Bankacılık İşlemleri Yap

Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Bankalar Kanunu Hükümlerine İstinaden Bankacılık İşlemleri Yap Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Bankalar Kanunu Hükümlerine İstinaden Bankacılık İşlemleri Yapma ve Mevduat Kabul Etme İzni Kaldırılan Türkiye İmar Bankası Türk Anonim Şirketi Hakkında Tesis Edilecek

Detaylı

TARİH BOYUNCA ANADOLU

TARİH BOYUNCA ANADOLU TARİH BOYUNCA ANADOLU Anadolu, Asya yı Avrupa ya bağlayan bir köprü konumundadır. Üç tarafı denizlerle çevrili verimli topraklara sahiptir. Dört mevsimi yaşayan iklimi, akarsuları, ormanları, madenleriyle

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız

Detaylı

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR -1- 109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR Yabancıların, 8 Haziran itibariyle Türkiye de 53 milyar 130 milyon dolarlık hisse senedi, 38 milyar 398 milyon dolar devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ve 407

Detaylı

TEK DÜZEN HESAP PLANI AYRINTILI BİLANÇO VE AYRINTILI GELİR TABLOSU ( TL )

TEK DÜZEN HESAP PLANI AYRINTILI BİLANÇO VE AYRINTILI GELİR TABLOSU ( TL ) TEK DÜZEN HESAP PLANI AYRINTILI BİLANÇO VE AYRINTILI GELİR TABLOSU ( TL ) AKTİF (2009) (2010) I. Dönen Varlıklar 278.827.718,11 156.613.412,26. A. Hazır Değerler 143.598.822,66 128.750.991,10. 1. Kasa

Detaylı

Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri

Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri Tanım Ve Açıklamalar İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Tanımlar... 3 II- Türkiye de Özel Sektörün Dış

Detaylı

OSMANLI İMPARATORLUĞU NUN İÇ BORÇLANMADA KULLANDIĞI YÖNTEM VE ARAÇLAR

OSMANLI İMPARATORLUĞU NUN İÇ BORÇLANMADA KULLANDIĞI YÖNTEM VE ARAÇLAR Yıl: 24 Sayı:87 Nisan 2010 27 OSMANLI İMPARATORLUĞU NUN İÇ BORÇLANMADA KULLANDIĞI YÖNTEM VE ARAÇLAR Değer ALPER * - Adem ANBAR ** ÖZET 17. yüzyıldan itibaren bütçe açıkları vermeye ve finansman sorunları

Detaylı

TÜRK PARASI KIYMETİNİ YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

TÜRK PARASI KIYMETİNİ YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER 11 TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER 30.12.2006 tarihli Resmi Gazetede 32 sayılı

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

MEMURUN HAYATI BORÇ ÖDEMEKLE GEÇİYOR! Yazar Editör Pazartesi, 20 Ocak 2014 07:48

MEMURUN HAYATI BORÇ ÖDEMEKLE GEÇİYOR! Yazar Editör Pazartesi, 20 Ocak 2014 07:48 Pazartesi 20 Ocak 2014 07:48 Türkiye Kamu-Sen Ar-Ge Merkezi nin yaptığı araştırma kamu görevlilerinin meslek haya tlarını borç ödeyerek geçirdiklerini ortaya koydu Yüzde 97 si borçlu olan memurların 60

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

5. Aşağıdakilerden hangisi varantların avantajlarından biri değildir? 1. Paya dönüştürülebilir tahvilin vadesi kaç günden az olamaz?

5. Aşağıdakilerden hangisi varantların avantajlarından biri değildir? 1. Paya dönüştürülebilir tahvilin vadesi kaç günden az olamaz? 1. Paya dönüştürülebilir tahvilin vadesi kaç günden az olamaz? a. 30 b. 60 c. 90 d. 120 e. 365 2. Paya dönüştürülebilir tahvil sahiplerine sahip oldukları tahviller karşılığında verilecek paylar için esas

Detaylı

EK : 1 SERMAYE YETERLİLİĞİ ANALİZ FORMU (.../.../...TARİHİ İTİBARIYLE)

EK : 1 SERMAYE YETERLİLİĞİ ANALİZ FORMU (.../.../...TARİHİ İTİBARIYLE) EK : 1 SERMAYE YETERLİLİĞİ ANALİZ FORMU (.../.../...TARİHİ İTİBARIYLE) I- Ana Sermaye A) Ödenmiş Sermaye (Tebliğ'in 2B Fıkrası Doğrultusunda Onaylı) B) Kanuni Yedek Akçeler (Muhtemel Zararlar Karşılığı)

Detaylı

ISL 108 GENEL MUHASEBE II

ISL 108 GENEL MUHASEBE II 4. HAFTA ISL 108 GENEL MUHASEBE II Bilançonun Pasif Yapısı ve Kısa Vadeli Yabancı Yrd. Doç.Dr. Murat YILDIRIM muratyildirim@karabuk.edu.tr Bilançonun Pasif Yapısı İşletmenin varlıklarını ve bu varlıkların

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

GRUP ŞİRKETLERİ ARASINDAKİ KREDİ İLİŞKİLERİNİN ÖRTÜLÜ İNCELENMESİ

GRUP ŞİRKETLERİ ARASINDAKİ KREDİ İLİŞKİLERİNİN ÖRTÜLÜ İNCELENMESİ GRUP ŞİRKETLERİ ARASINDAKİ KREDİ İLİŞKİLERİNİN ÖRTÜLÜ SERMAYE YÖNÜNDEN İNCELENMESİ 5 GRUP ŞİRKETLERİ (*) ARASINDAKİ KREDİ İLİŞKİLERİNİN ÖRTÜLÜ SERMAYE YÖNÜNDEN İNCELENMESİ 1 - GİRİŞ Bu çalışmamızda 5520

Detaylı

ARACI KURUMLARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI

ARACI KURUMLARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI ARACI KURUMLARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI ARACI KURUMLARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI Bu bölümün sonunda yer alan sektörün mali tabloları 123 aracı kurumdan alınan veriler konsolide edilerek oluşturulmuştur.

Detaylı

AVEA İLETİŞİM HİZMETLERİ ANONİM ŞİRKETİ NİN 30 EYLÜL 2013 TARİHİNDE YAPILAN OLAĞANÜSTÜ GENEL KURUL TOPLANTI TUTANAĞI

AVEA İLETİŞİM HİZMETLERİ ANONİM ŞİRKETİ NİN 30 EYLÜL 2013 TARİHİNDE YAPILAN OLAĞANÜSTÜ GENEL KURUL TOPLANTI TUTANAĞI AVEA İLETİŞİM HİZMETLERİ ANONİM ŞİRKETİ NİN 30 EYLÜL 2013 TARİHİNDE YAPILAN OLAĞANÜSTÜ GENEL KURUL TOPLANTI TUTANAĞI Avea İletişim Hizmetleri Anonim Şirketi nin ( Şirket ) Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

ÇALIK ENERJİ SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKET VE BAĞLI ORTAKLIKLARI 01.01.2014-31.12.2014 DÖNEMİ YILLIK FAALİYET RAPORU

ÇALIK ENERJİ SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKET VE BAĞLI ORTAKLIKLARI 01.01.2014-31.12.2014 DÖNEMİ YILLIK FAALİYET RAPORU ÇALIK ENERJİ SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKET VE BAĞLI ORTAKLIKLARI 01.01.2014-31.12.2014 DÖNEMİ YILLIK FAALİYET RAPORU 1. Şirket Hakkında Genel Bilgiler İş bu rapor ÇALIK ENERJİ SANAYİ VE TİCARET ANONİM

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ÖZEL GÜVENLİK SEKTÖRÜ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ÖZEL GÜVENLİK SEKTÖRÜ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ÖZEL GÜVENLİK SEKTÖRÜ Ahmet YETİM 1830 lu yıllarda Amerika da atlı posta arabalarının korunması amacı ile başlayan güvenlik ve koruma hizmetleri, zaman içinde dünya genelinde pek

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. Tarihçe

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. Tarihçe Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarihçe Cumhuriyet Dönemi Birinci Dünya Savaşı nın ardından, dünyada ortaya çıkan emisyon sağlayacak merkez bankalarının oluşturularak ülkelerin kendi para politikalarını

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ 2013 ARALIK EKONOMİ TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ Erdem ALPTEKİN Giriş İzmir, 8.500 yıllık tarihsel geçmişe sahip, birçok medeniyetin birlikte hoşgörüyle yaşadığı, oldukça zengin

Detaylı

SERTAÇ BEZCİ MALİYE UZMANI GENEL YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ ŞUBESİ ANKARA 2012

SERTAÇ BEZCİ MALİYE UZMANI GENEL YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ ŞUBESİ ANKARA 2012 SERTAÇ BEZCİ MALİYE UZMANI GENEL YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ ŞUBESİ ANKARA 2012 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun 5393 sayılı

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

MENKUL KIYMET YATIRIMLARI

MENKUL KIYMET YATIRIMLARI DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MENKUL KIYMET YATIRIMLARI KISA ÖZET

Detaylı

Yeminli Mali Müşavirlik Bağımsız Denetim ve Danışmanlık

Yeminli Mali Müşavirlik Bağımsız Denetim ve Danışmanlık No : 2010-059 Tarih : 22.10.2010 Konu : 6009 Sayılı Kanun İle Gider Vergileri Kanununda Banka Sigorta Muameleleri Vergisine İlişkin Yapılan Değişikle Alakalı Yayımlanan 87 Seri Numaralı Gider Vergileri

Detaylı

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü 2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü Prof. Dr. Sudi Apak Beykent Üniversitesi İçerik 2 Slayt 1 - Türk Bankalarında kurum riski bulunmaktadır. 140,00% Türk Bankacılık Sektörünün Aktif Büyüklüğü /

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

3 1 0 2 20 BUĞDAY RAPORU

3 1 0 2 20 BUĞDAY RAPORU 0 1 Dünya buğday üretimi, üretim devlerinden biri olan ABD nin yaklaşık 4 milyon tonluk üretim azalmasına rağmen bu sene ekili alanların ve verimin artmasıyla paralel olarak Ağustos ayı verilerine göre

Detaylı

www.tunagokdemir.com

www.tunagokdemir.com www.tunagokdemir.com MEVZUATTA YAPILAN SON DEĞİŞİKLİKLER ÇERÇEVESİNDE TÜRK HUKUKUNDA SUKUK Klasik piyasalarda yatırımcıların, ihtiyaç sahiplerine fon aktarımı, genellikle bu aktarımdan bir maddi menfaat

Detaylı

TÜRK PARASI KIYMETĐNĐ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARDA DEĞĐŞĐKLĐK YAPILMASINA DAĐR KARARDA DEĞĐŞĐKLĐKLER YAPILDI

TÜRK PARASI KIYMETĐNĐ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARDA DEĞĐŞĐKLĐK YAPILMASINA DAĐR KARARDA DEĞĐŞĐKLĐKLER YAPILDI 11.02.2008/41 TÜRK PARASI KIYMETĐNĐ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARDA DEĞĐŞĐKLĐK YAPILMASINA DAĐR KARARDA DEĞĐŞĐKLĐKLER YAPILDI ÖZET : 1567 sayılı Yasaya Đstinaden Çıkarılan Türk Parası Kıymetini Koruma

Detaylı

30.09.2007 TARİHİNDE SONA EREN DOKUZ AYLIK DÖNEME AİT FİNANSAL SONUÇLARA İLİŞKİN GENEL BİLGİLENDİRME YAZISI

30.09.2007 TARİHİNDE SONA EREN DOKUZ AYLIK DÖNEME AİT FİNANSAL SONUÇLARA İLİŞKİN GENEL BİLGİLENDİRME YAZISI 30.09.2007 TARİHİNDE SONA EREN DOKUZ AYLIK DÖNEME AİT FİNANSAL SONUÇLARA İLİŞKİN GENEL BİLGİLENDİRME YAZISI Şirketimizin, yerli ve yabancı yatırımcı kişi ve kurumları bilgilendirmek amacıyla, Sermaye Piyasası

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

5.Hafta Mali Borçlar ve Ticari Borçlar. Dr. Şuayyip Doğuş DEMİRCİ

5.Hafta Mali Borçlar ve Ticari Borçlar. Dr. Şuayyip Doğuş DEMİRCİ 5.Hafta Mali Borçlar ve Ticari Borçlar Dr. Şuayyip Doğuş DEMİRCİ Soru 1: Aşağıdaki hesaplardan hangisi kısa vadeli yabancı kaynaklar arasında yer almaz? a. Banka kredileri b. Çıkarılmış tahviller c. Uzun

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

Türk Lirasından Sıfır Atılması

Türk Lirasından Sıfır Atılması Türk Lirasından Sıfır Atılması Ekonomik yaşamın önemli bir unsuru olan para, ülkemizde yıllardır yaşanmakta olan enflasyonist ortam nedeniyle sıkça kamuoyu gündeminde yer almakta, Türk Lirasından sıfır

Detaylı

MARMARİS ALTINYUNUS TURİSTİK TESİSLER A.Ş. Bağımsız Denetim'den

MARMARİS ALTINYUNUS TURİSTİK TESİSLER A.Ş. Bağımsız Denetim'den Bağımsız Denetim'den Geçmemiş Geçmemiş AYRINTILI BİLANÇO (Milyon TL) 31.03.2003 31.03.2002 I. DÖNEN VARLIKLAR 2.496.618 3.303.499 A. Hazır Değerler 890.658 1.553.884 1. Kasa 1.906 2.591 2. Bankalar 888.752

Detaylı

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA)

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) Osmanlı devletinde ülke sorunlarının görüşülüp karara bağlandığı bugünkü bakanlar kuruluna benzeyen kurumu: divan-ı hümayun Bugünkü şehir olarak

Detaylı

MARMARİS ALTINYUNUS TURİSTİK TESİSLER A.Ş. Bağımsız Denetim'den

MARMARİS ALTINYUNUS TURİSTİK TESİSLER A.Ş. Bağımsız Denetim'den Bağımsız Denetim'den Geçmemiş Geçmemiş AYRINTILI BİLANÇO (Milyon TL) 30.09.2003 30.09.2002 I. DÖNEN VARLIKLAR 3.838.237 6.372.218 A. Hazır Değerler 1.628.294 3.373.960 1. Kasa 4.519 4.175 2. Bankalar 1.605.489

Detaylı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı 1 OCAK 30 HAZİRAN 2014 KONSOLİDE ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 30 Haziran 2014 Bankanın Ticaret Unvanı : Arap Türk Bankası

Detaylı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. Ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. Ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. Ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı 1 OCAK 30 EYLÜL 2014 KONSOLİDE ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 30 Eylül 2014 Bankanın Ticaret Unvanı : Arap Türk Bankası

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2015) TEPAV Perakende Güven Endeksi-TEPE (Ağustos 2015) TEPE, Ekim ayında bir önceki aya ve geçen yılın aynı dönemine göre arttı. Geçtiğimiz 3 ayda işlerin

Detaylı

BİLANÇO DİPNOTLARI 1- İşletmenin fiili faaliyet konusu :Vana İmalatı 2- Sermayenin %10 ve daha fazlasına sahip ortakların : Adı Pay Oranı Pay Tutarı

BİLANÇO DİPNOTLARI 1- İşletmenin fiili faaliyet konusu :Vana İmalatı 2- Sermayenin %10 ve daha fazlasına sahip ortakların : Adı Pay Oranı Pay Tutarı BURÇELİK VANA SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ Sayfa No: 1 BİLANÇO DİPNOTLARI 1- İşletmenin fiili faaliyet konusu :Vana İmalatı 2- Sermayenin %10 ve daha fazlasına sahip ortakların : Adı Pay Oranı Pay

Detaylı