AKDENİZ BÖLGESİNDE HLA (HUMAN LEUCOCYTE ANTİGENS) TİPLERİ VE SIKLIĞININ SAPTANMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AKDENİZ BÖLGESİNDE HLA (HUMAN LEUCOCYTE ANTİGENS) TİPLERİ VE SIKLIĞININ SAPTANMASI"

Transkript

1 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI AKDENİZ BÖLGESİNDE HLA (HUMAN LEUCOCYTE ANTİGENS) TİPLERİ VE SIKLIĞININ SAPTANMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ KAHRAMANMARAŞ Eylül-2005

2 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI AKDENİZ BÖLGESİNDE HLA (HUMAN LEUCOCYTE ANTİGENS) TİPLERİ VE SIKLIĞININ SAPTANMASI NESLİHAN TEMİZ YÜKSEK LİSANS TEZİ Kod No : Bu Tez 23/09/2005 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oy Birliği/Oy Çokluğu ile Kabul Edilmiştir.... Yrd.Doç.Dr. Doç.Dr. Lale DÖNBAK Cemil KARA Danışman Üye Yrd.Doç.Dr. Naciye KURTUL Üye Yukarıdaki imzaların adı geçen öğretim üyelerine ait olduğunu onaylarım. Prof.Dr.Özden GÖRÜCÜ Enstitü Müdürü Bu çalışma KSÜ Bilimsel Araştırma Proje Yönetim Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje No: 2003/7-9 Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

3 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER SAYFA İÇİNDEKİLER... I ÖZET...II ABSTRACT... III ÖNSÖZ... IV ÇİZELGELER DİZİNİ...V ŞEKİLLER DİZİNİ... VI SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ...VII 1. GİRİŞ ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Genel Bilgiler Majör Doku Uyuşum Kompleksi (Majör Histocompatibility Complex) İnsan Lökosit Antijeni (Human Leucocyte Antigen-HLA) HLA Antijenlerinin Sınıflandırılması Sınıf I Antijenler Sınıf II Antijenler Sınıf III Antijenler HLA Antijenlerinin Fonksiyonları Sınıf I Antijenlerinin Fonksiyonları Sınıf II Antijenlerinin Fonksiyonları HLA Genleri HLA Genlerinin Kalıtımı HLA Antijenlerinin Özellikleri HLA Toplum (Puplic ) ve Özel ( Private ) Antijenler Dengesiz Bağlantı ( Linkage Disequilibrium ) İmmün Cevap Genleri ( Ir ) HLA ve Hastalık HLA-Hastalık İlişkisi ile İlgili Hipotezler HLA Molekülleri Etiolojik Genlerin Reseptörleridir HLA Antijenik Peptid İçin Seçicidir T Hücre Reseptörü Hastalık Predispozisyonunu Belirler Hastalık Ojenleri HLA Moleküler Teklif Ederler (Moleküler mimik) HLA-Hastalık Birlikteliğinde Riskin Belirlenmesi HLA Doku Tiplemesi MATERYAL VE METOT BULGULAR VE TARTIŞMA SONUÇ VE ÖNERİLER...32 KAYNAKLAR...34 EKLER...37 ÖZGEÇMİŞ...69 I

4 ÖZET KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ ÖZET AKDENİZ BÖLGESİNDE HLA (HUMAN LEUCOCYTE ANTİGEN) TİPLERİ VE SIKLIĞININ SAPTANMASI NESLİHAN TEMİZ Yıl: 2005, Sayfa: 69 Danışman: Yrd. Doç. Dr. Lale DÖNBAK Jüri: Yrd.Doç.Dr. Lale DÖNBAK Doç. Dr. Cemil KARA Yrd. Doç. Dr. Naciye KURTUL Bu çalışmada, Akdeniz bölgesindeki İnsan Lökosit Antijenlerinin (HLA) tipleri ve sıklığı saptanmıştır. Bu amaçla; Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Merkez Laboratuarı İmmünoloji Birimi HLA verileri değerlendirilmiştir. Çalışmada 460 ı kadın, 450 si erkek olmak üzere; birbiri ile akrabalık ilişkisi bulunmayan toplam 910 kişinin verileri incelenmiş, her bir lökosit antijeninin frekansı hesaplanmıştır. Bu populasyonda; Sınıf I HLA dan 90, Sınıf II HLA dan 45 olmak üzere toplam 135 farklı lökosit antijeni incelenmiştir. Akdeniz Bölgesi nde en yaygın olarak görülen antijen HLA-BW6 olup, frekansı %75.38 dir. Bunu sırayla; %65.6, %42.97, %38.9, %28.68, %27.25, %27.14 frekanslarla HLA-BW4, HLA-DR52, HLA-A2, HLA-B5, HLA-DQ7, HLA-CW4, HLA-DR11 antijenleri izlemektedir. Bu populasyonda en az sıklıkla (%0.1) rastlanan HLA antijenleri; HLA-A10+74, -A21, - A25+29, -A24+25, -B18+35, -B32, -B39+67, -B48+81, -B55+7, -B67, -B73+35, - CW17+7, -DR7+9, -DR11+13, -DR15+7, -DR15+13, -DR15+16, -DR18, -DR19 dur. Anahtar kelimeler: MHC, HLA, populasyon genetiği, Akdeniz bölgesi. II

5 ABSTRACT UNIVERSITY OF KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES DEPARTMENT OF BIOLOGY MSc THESIS ABSTRACT DETERMINATION OF TYPES AND FREQUENCIES HLA (HUMAN LEUCOCYTE ANTIGEN) IN MEDITERRANEAN REGION NESLİHAN TEMİZ Year: 2005, Pages: 69 SUPERVISOR: Assit.Prof.Dr. Lale DÖNBAK Jury: Assist.Prof.Dr. Lale DÖNBAK Assoc.Prof.Dr. Cemil KARA Assist.Prof.Dr. Naciye KURTUL In this study, the types and frequencies of HLA have been determined in Mediterranean region. For the study, the HLA data of 910 unrelated individuals (460 women and 450 men) were taken from the Immunology Laboratory of the Center Laboratory, Medicine Faculty of Çukurova University and the types and the frequencies of each HLA have been determined. In this population, total 135 different leucocyte antigens (90 for class I HLA, 45 for class II HLA) have been observed. The most common HLA antigen in Mediterranean region is HLA-BW6 with the frequency of 75.38%. The other common HLAs are as follows: HLA-BW4 (65.6%), HLA-DR52 (42.97%), HLA-A2 (38.9%), HLA-B5 (28.68%), HLA-DQ7 (28.68%), HLA-CW4 (27.25%), HLA-DR11 (27.14%). HLA-A10+74, -A21, -A25+29, -A24+25, -B18+35, -B32, -B39+67, -B48+81, - B55+7, -B67, -B73+35, -CW17+7, -DR7+9, -DR11+13, -DR15+7, -DR15+13, - DR15+16, -DR18, -DR19 are the least common leucocyte antigens (%0.1) in the Mediterranean region. Key Words: MHC, HLA, population genetic, Mediterranean region. III

6 ÖNSÖZ ÖNSÖZ Genetik yüksek lisans eğitimim süresince değerli katkıları ile tez konumun seçilmesinde ve oluşturulmasındaki yol göstericiliği için Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi, Yrd. Doç. Dr. Lale DÖNBAK a, Tezimin verilerinin temin edilmesi ve hazırlanmasında değerli bilgi ve deneyimleri ile yardımlarını esirgemeyen, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Merkez Laboratuarı İmmünoloji Biriminden Dr. Salih ÇETİNER e ve immünoloji laboratuarı çalışanlarına, Ayrıca yardımlarından dolayı Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Biriminden Dr. Sümeyra ALKIŞ a KSÜ 2003/7-9 nolu proje olarak bu çalışmanın gerçekleştirilmesindeki maddi katkıları nedeniyle Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Araştırma Fonu na teşekkür ederim. Eylül 2005 KAHRAMANMARAŞ IV

7 ÇİZELGELER DİZİNİ ÇİZELGELER DİZİNİ SAYFA Çizelge 2.1. HLA Sınıf I genleri... 8 Çizelge 2.2. HLA Sınıf II genleri Çizelge 2.3. HLA Sınıf III genleri Çizelge 2.4. Anne ve babadan, çoçuklara HLA antijenlerinin geçişi Çizelge 2.5. HLA ile hastalık ilişkisi Çizelge 2.6. Serolojik olarak incelenebilen HLA antijenleri Çizelge 2.7. HLA lokusunda allel sayısı ve serolojik karşılığı Çizelge 4.1. Toplam 910 kişide saptanan lökosit antijenlerinin kadın ve erkeklere göre dağılımı V

8 ŞEKİLLER DİZİNİ ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA Şekil 2.1. Sınıf I HLA molekülünün şematik görünümü... 4 Şekil 2.2. Sınıf II HLA molekülünün şematik görünümü... 4 Şekil 2.3. HLA gen bölgesinin 6. kromozom üzerindeki yerleşimi ve Sınıf I, II, III Bölgesi... 7 Şekil 2.4. HLA Sınıf I genlerinin şematik sunumu... 9 Şekil 2.5. HLA Sınıf II genlerinin şematik sunumu Şekil 2.6. HLA Sınıf III genlerinin şematik sunumu VI

9 EK ÇİZELGELER DİZİNİ EK ÇİZELGELER DİZİNİ SAYFA Ek Çizelge 1. HLA sınıf I allel Ocak 2004 listesi...35 Ek Çizelge 2. HLA sınıf II allel Ocak 2004 listesi...48 VII

10 SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ DNA MHC HLA TNF MLK TİGVHH Ir TCR MA cm KDa : Deoksiribonükleik Asit : Majör Histocompatibility Complex : Human Leucocyte Antigen : Tümör Nekrotizan Faktör : Karışık Lenfosit Kültürü : Transfüzyonla İlgili Graft Versus Host Hastalığı : İmmün Cevap : T Hücre Reseptörü : Molekül Ağırlığı : Santimorgan : Kilodalton VIII

11 GİRİŞ 1. GİRİŞ MHC (majör histocompatibility complex), şimdiye kadar çalışılan bütün omurgalılarda bulunan ve bağışıklıkla ilgili ve bağışıklıkla ilgili olmayan fonksiyonları olan bir grup gendir (Trowsdale, 1995; Gruen, 1997). MHC bağışıklığı denetlemekte ve doku uygunluğunda rol oynamaktadır (Snell, 1981). İnsanda MHC, insan lökosit antijenleri (HLA) olarak adlandırılır (Dorak, 2002). HLA, plazma membranında yer alan transmembran glikoproteinlerdir. HLA antijenleri yapısal ve fonksiyonel özelliklerine göre; Sınıf I (HLA-A, -B, -C), Sınıf II (HLA-DR, -DQ, -DP) ve Sınıf III (propedin faktör B(BF), C2, C4A, C4B) olmak üzere üç farklı gruba ayrılır. Sınıf I HLA molekülleri tüm çekirdekli somatik hücrelerde bulunur ve farklı yapıdaki birbirine nonkovalen bağlarla bağlanmış iki zincirden oluşurlar. Ağır zincir 45 KDa, küçük polipeptid zincir ise 12.5 KDa ağırlıkta olup β2 mikroglobulin adını alır. Plazma membranına gömülü olarak bulunan α1, α2, α3 olarak tanımlanan ekstrasellüler 3 domaini (kangalı) vardır. Sınıf I moleküllerinin hücre yüzeyine yerleşebilmeleri için β2 mikroglobuline gereksinim vardır. Sınıf II HLA molekülleri, Sınıf I antijenlerine kıyasla daha az sayıda hücrede (monositler, makrofajlar, dentritik hücreler, langerhans hücreleri, B-lenfositler ve T- lenfositler) bulunurlar. Bu gruptaki antijenlerin yapısı daha simetrik olup, birbirine non kovalent bağlarla bağlanmış 2α ve 2β polipeptid zincirinden oluşurlar. α zinciri yaklaşık 34 KDa, β zinciri ise 29 KDa ağırlığında bir glikoproteindir. Moleküler biyolojideki hızlı gelişmeler, RFLP (restriction fragment length polymorphism), PCR (polymerase chain reaction), DNA dizi analizi ve diğer yöntemlerin geliştirilmesi HLA genlerinin tanımlanmasına yardımcı olmuştur. İnsanda HLA antijenlerini kodlayan genler, 6. kromozomun kısa kolu üzerinde sentromere yakın bir bölgede ardışık olarak yer almaktadır (6p21.3). 4 santimorgan (cm) büyüklüğündeki bu bölgede 203 tane genin immün sistemle ilişkisi vardır. HLA sistemindeki genler polimorfiktir ve kodominant özellik gösterirler. Bir sonraki döle Mendel kurallarına uygun olarak aktarılırlar. Her bireyin HLA antijenleri birbirinden farklıdır. Bu farklılık ve polimorfizm türlerin çeşitliliğini ve korunmasını sağlamaktadır (Mueller, 1997; Walter, 1997 ). Çok çeşitli populasyonlarda HLA antijenlerinin oluşumundan sorumlu genlerin dağılımı ve frekansları çalışılmıştır. Bu çalışmada ise Akdeniz Bölgesi nde HLA antijenlerinin dağılımı ve frekansları saptanmıştır. 1

12 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 2.1. Genel Bilgiler Majör Doku Uyuşum Kompleksi (Majör Histocompatibility Complex-MHC) MHC, şimdiye kadar çalışılan bütün omurgalılarda bulunan ve bağışıklıkla ilgili ve bağışıklıkla ilgili olmayan fonksiyonları olan bir grup gendir (Trowsdale, 1995; Gruen, 1997) yılında Landsteiner eritrosit antijenlerini keşfetmiş; kan transfüzyonu için grup uyuşumunun gerekliliğini ve doku/organ transplantasyonu için de doku antijenlerinin uyumundan söz etmiştir lu yıllarda Peter A. Gorer ve George D. Snell farelerde doku antijenlerinin varlığından söz etmiş ve bunların gen bölgesine doku uyuşum kompleksi adını vermişlerdir (Schwartz, 1996). Farelerde 17. kromozomdaki bu H-2 gen bölgesinin sentezini sağladığı doku antijenlerine de MHC antijenleri denmiştir (Qlerup ve Zetterguist, 1992; Schwartz, 1996; Çarin, 1997; Gürtekin ve ark., 1997; Sebik, 1998). MHC bağışıklığı denetlemekte ve doku uygunluğunda rol oynamaktadır (Snell, 1981). MHC moleküllerinin başlıca fonksiyonu; T-lenfositlerinin peptide bağlanmasını sağlamaktır. T hücrelerinin enfekte hücreleri tanıyabilmesi için; hücre yüzeyinde viral antijenlerle birlikte MHC antijenlerinin de olması gerekir. Bağışıklık dışındaki fonksiyonları arasında, dikkate değer biri; hücre yüzeyinde diğer reseptörlerle (değişik hormon reseptörleri, epidermal büyüme faktörü ve transferrin faktörle) etkileşimidir (Sverjgaard ve Ryder, 1976; Edidin, 1988). MHC; insanlar, fareler ve sıçanlarda üreme süreçlerine ve insanlar ve farelerde çiftleşmede seçmeye etki ederek üremeyi de önlemektedir (Satar, 1992) İnsan Lökosit Antijeni (Human Leucocyte Antigen-HLA) İnsanda MHC, insan lökosit antijenleri (HLA) olarak adlandırılır (Dorak, 2002). HLA, plazma memranında yer alan transmembran glikoproteinlerdir de Daussel tarafından insanlarda doku antijenleri tespit edilmiş, yine aynı yıl Van Rood ve arkadaşları tarafından çok transfüzyon olmuş lösemi hastalarının ve çok doğum yapmış kadınların %20-30 unun serumlarında lökositlere karşı oluşmuş (lökoaglütinan) antikorlar tespit edilmiştir. Böylece bu antijenlere HLA ismi verilmiştir. HLA aynı tür içinde bireysel farklılık gösteren bir allo antijendir (Çarin, 1997; Sebik, 1998). HLA nın transplantasyon reddindeki rolünden başka, immünolojik tanıma işleminde de çeşitli görevleri olduğu saptanmıştır. Örneğin; farklı lenfoid hücreler arasındaki ve lenfositlerle antijenler arasındaki etkileşimde rol oynamaktadır te, bazı HLA antijenlerinin bazı hastalıklarda artmış oranda olduğu saptanmıştır (Satar, 1992). Günümüzde çok sayıda anti-hla antikor keşfedilmiştir ve her iki üç yılda bir yenileri tanımlanmaktadır. Son yıllarda rekombinant DNA teknolojisiyle HLA genleri ve HLA moleküllerinin aminoasit dizilişi incelenebilmektedir (Satar, 1992). 2

13 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR HLA Antijenlerinin Sınıflandırılması HLA antijenleri yapısal ve fonksiyonel özelliklerine göre 3 farklı sınıfta gruplandırılır: a) Sınıf I Antijenler: Bu grupta HLA-A, -B, -C antijenleri yer alır. b) Sınıf II Antijenler: Bu grupta HLA-DR, -DQ, -DP antijenleri yer alır. c) Sınıf III Antijenler: Bu grupta properdin faktör B (BF), C2, C4A, C4B bulunur. Steroid 21 hidroksilaz A ve B de bu grupta yer alır. Sınıf I HLA hemen hemen bütün çekirdekli hücrelerin yüzeylerinde bulunur. Buna karşın Sınıf II HLA; monositler, makrofajlar, dentritik hücreler, B hücreleri ve uyarılmış T hücreleri gibi bazı hücrelerin yüzeylerinde bulunur. İnaktif devredeki T hücreler ise Sınıf II HLA taşımazlar (Serin, 1995). T hücreleri; Sınıf I HLA ya da Sınıf II HLA moleküllerini tanımalarına göre 2 ye ayrılır. Yüzeylerinde CD8 reseptörü taşıyanlar Sınıf I HLA antijenlerini; yüzeylerinde CD4 reseptörünü taşıyanlar Sınıf II HLA antijenlerini tanırlar (Serin, 1995). CD8(+) hücreler genellikle T-supresör/sitotoksik (Ts/c) (bastırıcı/öldürücü) hücreler; CD4(+) hücreler ise genellikle T helper (Th) (yardımcı) hücreler olarak adlandırılmaktadır (Schwartz, 1991) Sınıf I Antijenler Sınıf I antijenlere, klasik doku uygunluk antijenleri de denmektedir. HLA-A, -B, ve C, Sınıf I içinde yer alan antijenlerdir. Bu antijenler yapısal olarak molekül ağırlığı (MA) 4400 da olan polimorfik bir glikoproteinin (ağır zincir-α), 1200 da molekül ağırlığında ve B2-mikroglobulin yapısındaki bir polipeptid zincirine non-kovalent olarak bağlanmasıyla oluşur. Yapılan çalışmalar, ağır zincirin sentezinden sorumlu genlerin 6. kromozom üzerindeki HLA kompleksi içinde yer aldıklarını göstermiştir. Polipeptid zincirinin sentezinden sorumlu genler ise; 15. kromozom üzerinde yer almaktadır (Yeşilli, 1993). Toplam 339 amino asit içeren α-zinciri, α1, α2 ve α3 olarak adlandırılan üç kısma ayrılmaktadır. β2-mikroglobulin, hücre membranının dış yüzeyindeki α3 bölgesine nonkovalen olarak bağlanır (Çarin, 1997; Goulmy, 1997; Lewin, 1997; Duran ve Özeren, 1999). β2-mikroglobulin HLA molekülünde antijenik bir bölge oluşturmaz, fakat moleküllerin ekspresyonu için gereklidir. Konjenital olarak bir hücrede β2-mikroglobulin yoksa Sınıf I antijenik determinantlar exprese olamazlar. β2-mikroglobulin ayrıca serum ve idrarda serbest olarak ve tersiyer yapısı immunoglubulinlerin sabit bölgesine benzeyen 3

14 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR küçük globuler peptidler şeklinde bulunabilir. Sınıf I HLA antijenleri tüm nukleuslu hücreler ve trombositlerde değişik miktarlarda bulunur (Şekil 2.1)(Yeşilli, 1993) Sınıf II Antijenler Sınıf II antijenlerine, immunite ile ilişkili (immun-associated) antijenler de denir. HLA-DR, -DQ, -DP bu grupta yer alan antijenlerdir. Sınıf II antijenleri, α ve β olarak adlandırılan birbirina non-kovalent olarak bağlanmış iki polipeptid zincirinden oluşurlar (Şekil 2.2). Glikoprotein yapıda olan α-zinciri, 3400 da, β-zinciri ise 2900 da ağırlığındadır. Sınıf I antijenlerinden farklı olarak bu zincirlerin her ikisi de 6. kromozom üzerindeki HLA kompleksi içindeki genler tarafından kodlanırlar (Yeşilli, 1993). Sınıf II HLA molekülleri sınırlı bir hücresel dağılım gösterirler. Bunlar immünokompetan (immün sistemle ilişkili olan) hücreler, B-lenfositleri, antijen sunan hücreler (makrofajlar, dentritik hücreler, kupffer hücreleri) ve insanlarda uyarılmış T hücreleri üzerinde bulunurlar. Ayrıca normal şartlarda Sınıf II moleküllerini eksprese etmeyen hücreler (istirahat halindeki T hücreleri, endotelyal hücreler ve troid hücreleri) uyarıldıklarında Sınıf II HLA moleküllerini eksprese ederler (Yeşilli, 1993). Şekil 2.1 Sınıf I HLA molekülü Şekil 2.2 Sınıf II HLA molekü (Yeşilli, 1993) (Yeşilli, 1993) Sınıf III Antijenler Sınıf III antijenler kompleman sisteminin bileşenleri olup genetik olarak HLA kompleksi içindeki genler tarafından kodlanmaktadır. Bu grupta yer alan antijenler; properdin faktör B (BF), C2, C4A ve C4B antijenleridir. Steroid 21 hidroksilaz A ve B de bu grupta yer alır (Yeşilli, 1993). 4

15 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 2.2. HLA Antijenlerinin Fonksiyonları Sınıf I Antijenlerinin Fonksiyonları a) Sınıf I antijenler, nakledilen dokunun reddinde konakçının tanıdığı esas antijenlerdir. Sınıf I antijenler, T lenfositleri tarafından tanınan hedef antijenlerdir. Bir antijenin CD8 sitotoksik T-lenfosit (killer) tarafından tanınması için; antijenin Sınıf I antijeni ile kombine olması gerekir. Bu fenomen HLA restriksiyonu (kısıtlaması) olarak adlandırılır. Örneğin; bir virüs bir hücreyi enfekte ettiğinde, viral antijenleri peptid fragmanlarına ayrılır, daha sonra Sınıf I moleküllerince bağlanır ve CD8 sitotoksik T hücrelerine sunulur. T lenfositin antijen reseptörü viral peptidi ancak belirli bir Sınıf I HLA molekülü varlığında tanıyabilir. Bu CD8 sitotoksik T lenfositlerinin reseptörleri aynı viral antijeni içeren fakat farklı Sınıf II antijeni taşıyan hedef hücrelerini tanımazlar ve aynı Sınıf I antijeni taşıyan fakat farklı viral antijeni içeren hedef hücrelerini de tanımazlar ve dolayısıyla öldürmezler. Tanıma gerçekleştikten sonra T-lenfositleri viral antijeni taşıyan hedef hücreyi öldürürler (Schwartz, 1991). b) Sınıf I antijenlerinin bazı moleküller için reseptör rolü oynayabileceği ve hücre zarından taşıma işlevinde rol alabileceği de ileri sürülmüştür. β2-mikroglobulin CMV virüsü için reseptör olduğu, HLA-A3 ün hemokromatoziste demir için algaç görevi yaptığı görüşleri bunlardan bazılarıdır (Satar, 1992). İnterferon ve tümör nekrotizan faktör (TNF), Sınıf I ürünlerinin hücre yüzeyinde gözlenmesinde artışa neden olurken, steroidler ve prostoglandin E2 azalmaya neden olmaktadır (Yeğin, 1990). HLA-C ürünlerinin lökosit ve trombositlerdeki yoğunluğu azdır Sınıf II Antijenlerinin Fonksiyonları a) Sınıf II moleküllerinin fonksiyonu immün cevabın başlangıcında işleme tâbi tutulmuş antijenik peptid fragmanlarını CD4 T-lenfositlerine (helper) (yardımcı) sunmaktadır. Tıpkı CD8 T-lenfositlerinin, peptid fragmanlarını sadece Sınıf I molekülü ile tanıdığı gibi CD4 T-lenfositleri de peptid fragmanlarını sadece Sınıf II molekülleri ile tanır (Schwartz, 1991). b) Sınıf I antijenleri pek çok antijene karşı yüksek ya da düşük immün yanıt fenotipini belirler. Kişiler arasındaki immün yanıt farklılıkları, değişik Sınıf II moleküllerinin antijenlere karşı farklı affiniteye sahip olması veya T hücre reseptörünün (TCR) bunu tanımasındaki değişkenlikle açıklanabilir. Eğer bir kişinin HLA antijenleri belirli bir peptidle birleşmiyorsa o kişi o peptide immün yanıt veremez (Satar, 1992). c) Sınıf II antijenlerinin karışık lenfosit kültürünün (MLK) in vivo karşıtı olan Graft Versus Host reaksiyonlarından sorumlu olduğuna inanılmaktadır. MLK da yanıt 5

16 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR temelde DR ye karşı ise de DQ ve DP antijenleri de katkıda bulunmaktadır (Satar, 1992). Graft Versus Host: Lenfositler ve lökositler, yabancı doku antijenleri (HLA Sınıf I ve II antijenleri) taşıyan kan hücreleridir. İçerisinde bu hücrelerin olduğu kan ve kan komponentleri, immün sistemi zayıf olan hastaya (host) verildiğinde immün sistem tarafından reddedilecektir. İmmün sistemi zayıf ve/veya hastalıkları ya da tedavileri nedeniyle tamamen yok olmuş hastalar ise kendisine yabancı olan bu hücreleri reddedemez. Buna karşılık verilen kandaki immünolojik olarak sağlıklı hücreler, doku grubu farklı olan hastayı yabancı olarak tanır, aktive olur, çoğalır ve hastanın dokularını infiltre ederek organ fonksiyonlarını bozar. Hastanın ölümüne neden olan bu olaya Graft Versus Host Hastalığı (TİGVHH: Transfüzyonla İlişkili Graft Versus Host Hastalığı) denir. Hastalık transfüzyondan ortalama 1-2 hafta sonra başlar. Genellikle tablo akut seyirli olup nadiren kronik olgular bildirilmiştir. Ateş, sulu ve/veya kanlı ishal, hepatoselüler hasar ve buna bağlı sarılık, bulantı, kusma görülür. En çok hasar gören organların başında kemik iliği olduğundan hastaların %90 ında pansitopeni gelişir. Çoğu olgu ağır nötropeni sırasında gelişen enfeksiyonlarla kaybedilir. Akut GVHH özellikle ağır seyrediyorsa %90 oranında ölümle sonlanır. Bu nedenle hastalığı tedavi etmek yerine oluşmasını önlemek gerekir. En iyi yöntem, transfüze edilen kanın içindeki immünolojik yönden aktif hücrelerin çoğalmasını önlemektir. Bu amaçla uygun dozda gamma ışınlama yapılmalıdır. Böylece, komponentdeki lenfositler fonksiyonel olarak aktivitesini koruyacak fakat üreyemediğinden hasta dokularını infiltre edemeyecek ve TİVGHH na neden olamayacaktır. d) Sınıf II antijenlerin bazı antijenlere reseptör görevi yaptığı ve transmembran sinyal oluşturduğu üzerinde de durulmaktadır. Gamma interferon; makrofajlarda, maling melanoma hücrelerinde, bazı epitel hücrelerinde ve parankim (pankreas, troid) hücrelerinde DR ve DP antijenlerini arttırırken, prostoglandin E2, glukokortikoidler ve siklosporin-a ise ekspresyonu azaltan ajanlardır (Yeğin, 1990) HLA Genleri HLA antijenlerinin oluşumundan sorumlu genler 6. kromozomun kısa kolu üzerine sentromere yakın bir bölgede (6p21.31) yerleşmiş olup, yaklaşık olarak 4Mbp lik bir yer kaplar (Şekil 2.3). İlk tanımlamayı, Jan Klein 1977 yılında sınıf I, II, III şeklinde yapmıştır. Günümüzde HLA Sınıf III e ait olan bölgenin telomerik ucundaki 0.3 Mbp lik kısmın sınıf IV bölgesi olarak isimlendirilmesi önerilmektedir. Klasik HLA antijenleri sınıf I geni içindeki HLA-A, -B, -C bölgesinde (Çizelge 2.1) (Şekil 2.4) ve sınıf II geni içindeki HLA- DR, -DQ, -DP bölgesinde (Çizelge 2.2) (Şekil 2.5) kodlanmaktadır. Tüm sınıf I genler 3-6 kb, sınıf II genler ise 4-11 kb uzunluktadır (Browning ve ark., 1996). Klasik antijenleri kodlayan genler dışındaki sınıf I bölgesindeki diğer genler; HLA-E, -F, -G, -H, -J, -K, -L olup (Bodmer ve ark., 1999), bunlar arasından sadece HLA-E, -F, -G eksprese olmaktadır 6

17 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR (Le Bouteiller, 1994). Sınf III bölgesinin ise gen yoğunluğu oldukça fazladır (Çizelge 2.3) (Şekl 2.6). Ancak bunların bir kısmı immün sistem ile ilişkili değildir (Gruen ve ark., 1997; Aguado ve ark., 1996). Sınıf II bölgesinde klasik antijenleri kodlayan genlerin yanı sıra HLA-DM, -DN, -DO, TAP1, TAP2, LMP2 ve LMP7 gibi gen bölgeleri de bulunmaktadır (Charron, 1998). Şekil 2.3 HLA gen bölgesinin 6. kromozom üzerinde yerleşimi ve Sınıf I, II, III bölgeleri (Anonim, 2004) 7

18 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Çizelge 2.1 HLA Sınıf I Genleri. Gen Genomik uznkluk (Kb) Kodlama bölgesi (nt) Aksesyon No MICB NM_005931, U65416, X91625 MICA NM_000247, X92841 HLA-B 2.7 Yaklaşık ör. AB (Bir çok allel) HLA-C ör. D83031 (Bir çok allel) OTF3 (POU5F1) , 1083 NM_0027, Z11899, Z11898 SC1-1 (TCF19) AB to AB HCR (PG8) AB CDSN (PSORS1, S) NM_0264, AF0330, L20815 GTF2H Y07595, NM_0517 CAK (DDR, EDDR1, NEP) NM_0954 DIF2 (PRG1, IEX1, IEX1L) NM_003897, AF083421, AF FLOT NM_ TUBB (M40) KIAA D79992 J00314; (Prot: P07437;G338695) PTD AF PPP1R10 (FB19) Y13247 ABC AF CAT U63336 GNL1 (HSR1) L25665, NM_ HLA-E TC M31469 ör. NM_005516, M20022 (Bir çok allel) ZNF NM_003449, U09825 ZNFB U34249 RFB (Y07829) HCGI X81006 HCGV X81003 HTEX4 (0.5) - AF HCGIX X95289, X92109 HLA-A ör. U83415, U (Bir çok allel) 8

19 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Çizelge 2.1(Devam) HLA Sınıf I Genleri. HCG1V X81005 HCGII X810 HLA-G Ör. NM_002127, M32800 HLA-F (X17093) MOG X74511 GABBR AF Diubiquitin Y12653 MRG S78653 Hs6M Şekil 2.4 HLA Sınıf I genlerinin şematik sunumu (Anonim, 2004) Çizelge 2.2 HLA Sınıf II Genleri. 9

20 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Gen Genomik uzunluk (Kb) Kodlama bölgesi (nt) Aksesyon No DAXX NM_0350; AB5051 Bing NM_ TAPBP (Tapasin) NM_003190; AF RGL2 (HKE1.5) NM_ HKE AA369134; Z97184 BING Z97184; AF BING5 (Put.) AL GalT Y15061 RPS18 (KE3) X69150 SACM2L(ARE1) AJ006026; AF TATSF1 ; ZFN RING1 (RNF1) NM_ RING2 (KE6) D82060 RING5 (KE4) AF RXRB AF1261; M84820 COL11A U32169 DPB1 (SB) NM_ DPA1 (DPw3a1) M27487; X03100 DNA (DZA, DOA) NM_ RING X96670 DMA (RING6) NM_ DMB (RING7) NM_ LMP2 (RING12) NM_ TAP1 (RING4) L21208 LMP7 (RING10) U17497 TAP2 (RING11) AF DOB M26040; NM_ DQB1 (IDDM1) NM_

21 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Çizelge 2.2 (Devam) HLA Sınıf II Genleri. DQA NM_ DRB U66826; NM_002124; M DRB U66825; U95819 DRA K171; M60334 BTN NM_0732 TSBP U60665 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Şekil 2.5 HLA Sınıf II genlerinin şematik sunumu (Anonim, 2004) 11

22 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Çizelge 2.3 HLA Sınıf III Genleri. Gen Genomik uzunluk (Kb) Kodlama bölgesi (nt) NOTCH NM_ G HBX2 (PBX2, HOX12) X59842 RAGE AJ G hl-paat-alpha (G15) NM_ NG Aksesyon No PPT2 (G14) ; Y17958, NM_ NG CREB-RP (CREBL1) U31903 Tenascin X (TNXB) 56.9 Yaklaşık 12 Kb X71923-X71938 CYP21B M26856, M13935 C4B NM_000592, K02403 STK19 (G11) X77386 DOM3Z NM_ SKI2W X98378 RD (NELFE) L03411 Bf X72875 C X04481 NG35 (G10) NG G9a X69838 NG NEU (G9) U84246 G HSPA1B (HSP70-2) M59830, NM_ HSPA1A (HSP70-1) M59828, NM_ HSPA1L (HSP70-HOM) M59829, NM_ snrnp (SMRNP) (U85207) VARS1 (Val-TRS, G7a) NM_ NG NG MSH5 (MutSH5) AF

23 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Çizelge 2.3 (Devam) HLA Sınıf III Genleri. NCC27 (CLIC1, G6, hrncc) U93205 DDAH (NG30, G6a) G6b (NG31) G6c (NG24) G6d (NG25) NG NG NG CSK2B X16312 BAT NG ApoM (NG20) AF BAT M33519 BAT M33509 AIF1 (G1, IRT1) U19713, NM_0623, (U95213, NM_ ) 1C AF AF LST1 (B144) AF LTB L115 TNF X394 LTA D002 IKBL (NFKBIL1) X77909 ATP6G AA4769, AA BAT Z37166, NM_

24 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Şekil 2.6 HLA Sınıf III genlerinin şematik sunumu (Anonim, 2004) 2.4. HLA Genlerinin Kalıtımı Tek bir kromozom üzerindeki her bir lokustaki allelerin kombinasyonu tek bir ünite olarak kalıtılır. Bu ünite haplotip olarak adlandırılır. Bireyler her bir ebeveynden bir kromozom aldıklarından biri anneden diğeri babadan gelen iki HLA haplotipine sahiptirler (Çizelge 2.4). Tüm HLA genleri kodominanttır, böylece herhangi bir HLA lokusundaki her iki allel de eksprese edilir. Örneğin A lokusu için 24 farklı allellik gen vardır. Belirli bir kromozom çifti (çocuğunki), bir kromozomun (annesininki) A lokusundaki 24 allellik genden herhangi birine (fakat sadece birine) ve diğerinin (babasınınki) A lokusundaki HLA-A alleli için heterozigot veya homozigot olmasına göre 1 veya 2 HLA-A hücre yüzey antijenine sahiptir. Benzer olarak hücreler, hücre yüzeyi üzerinde 1 veya 2 B, C, DR, DQ, DP antijenlerine sahiptir. Basit Mendel kalıtımına göre iki kardeşte 2 haplotipin birden aynı olma şansı %25, bir haplotipin ortak olma şansı %50, tamamen farklı haplotip olma şansı %25 dir (Dahl, 1980; Schwartz, 1991). HLA da çok sayıda gen lobları olduğuna göre normal bir populasyonda çok sayıda farklı haplotipler olacaktır. 14

25 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Çizelge 2.4 Anne ve babadan, çocuklara HLA antijenlerinin geçişi (Yeğin, 1990). ANNE BABA H1* H2 H3 H4 A1 A3 A2 A9 B5 B7 B12 B14 CW1 CW2 CW3 CW5 DR1 DR3 DR4 DR7 DQ1 DQ3 DQ2 DQ4 DP1 DP2 DP3 DP4 A1 A2 A1 A9 A3 A2 A3 A9 B5 B12 B5 B14 B7 B12 B7 B14 CW1 CW3 CW1 CW5 CW2 CW3 CW2 CW5 DR1 DR4 DR1 DR7 DR3 DR4 DR3 DR7 DQ1 DQ2 DQ1 DQ4 DQ3 DQ2 DQ3 DQ4 DP1 DP3 DP1 DP4 DP2 DP3 DP2 DP4 *H1..H4 Haplotipler 2.5. HLA Antijenlerinin Özellikleri HLA Toplum (Puplic) ve Özel (Private) Antijenler Tek tip bir molekül üzerinde bulunan ve diğerlerinde bulunmayan HLA antijenlerine HLA özel antijenleri denir.hla toplum antijenleri ise; her birinde aynı HLA özel antijeni bulunan çeşitli HLA moleküllerinin ortak determinantıdır (Serin, 1995). Önceleri tek bir özel antijen olduğu düşünülen birçok HLA antijeninin sonraları birbiriyle çok yakın ilişkili 3 veya 3 antijen grubunun olduğu anlaşılmıştır. Bu özel antijenler, orijinal ve daha geniş spesifitedeki antijenlerin splitleri (dalları) olarak adlandırılmıştır. Örneğin; HLA-A25 (10) ve A26 (10) un anlamı HLA A25 ve -A26, HLA-A10 un splitleridir (Schwartz, 1991) Dengesiz Baglantı (Linkage Disequilibrium) İnsan çiftleşmesi rastlantısal olduğundan bir HLA lokusu üzerindeki belli bir allelin diğer bir HLA lokusu üzerindeki belli bir allelle birlikte bulunma sıklığının; her iki allelin toplumda bulunma sıklığının çarpımına eşit olması beklenir. Ancak bazı allel 15

HLA Tiplendirmesi PCR-SSP. Türker Duman PhD

HLA Tiplendirmesi PCR-SSP. Türker Duman PhD HLA Tiplendirmesi PCR-SSP Türker Duman PhD Büyük Doku Uygunluk Kompleksi (Major Histocompatibility Complex - MHC) İlk olarak farklı fare suşlarında deri naklinin reddiyle tanımlanan genetik bölgedir Alloreaktiviteden

Detaylı

Arşiv Kaynak Tarama Dergisi

Arşiv Kaynak Tarama Dergisi Arşiv Kaynak Tarama Dergisi Archives Medical Review Journal İnsan Lökosit Antijenleri Yapı ve İşlevleri Human Leukocyte Antigens, Structure and Functions Gülüzar Özbolat 1, Ebru Dündar Yenilmez 1, Abdullah

Detaylı

Büyük Doku Uyuşum Kompleksi

Büyük Doku Uyuşum Kompleksi ARŞİV 2011; 20: 159 Büyük Doku Uyuşum Kompleksi Uzm.Dr. Özlem GÖRÜROĞLU ÖZTÜRK* GİRİŞ İmmün sisteminin kendinden olanı ve olmayanı tanıması için gerekli olan doku antijenlerini kodlayan gen bölgesi, Büyük

Detaylı

MHC. (Majör Histokompatibilite Kompleks) Ahmet GENÇ

MHC. (Majör Histokompatibilite Kompleks) Ahmet GENÇ MHC (Majör Histokompatibilite Kompleks) Ahmet GENÇ Sunu Akışı Tanım MHC Tipleri MHC Genleri ve Proteinleri Sınıf I Sınıf II Sınıf III HLA Tiplendirilmesi SSO SSP GİRİŞ Çocukluk çağında görülen birçok otoimmun,

Detaylı

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü Tip 1 diyabete giriş Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü ENTERNASYONAL EKSPER KOMİTE TARAFINDAN HAZIRLANAN DİABETİN YENİ SINIFLAMASI 1 - Tip 1 Diabetes

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II. KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II. KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU Doç.Dr. Engin DEVECİ İMMÜN SİSTEM TİPLERİ I- Doğal-doğuştan (innate)var olan bağışıklık Fagositik hücreler (makrofajlar, mast

Detaylı

TRANSPLANTASYON İMMÜNOLOJİSİ

TRANSPLANTASYON İMMÜNOLOJİSİ TRANSPLANTASYON İMMÜNOLOJİSİ Transplantasyon, hastaların hayatlarını kurtaran ve yaşam kalitesini yükselten bir tedavi yöntemidir. Nakilin başarısı, transplantasyon immünolojisindeki gelişmeler ile her

Detaylı

Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan 2, Fatma Savran Oğuz 1, Aydın Türkmen 2, Mehmet Şükrü Sever 2

Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan 2, Fatma Savran Oğuz 1, Aydın Türkmen 2, Mehmet Şükrü Sever 2 BÖBREK NAKLİ ALICILARINDA GLUTATYON S-TRANSFERAZ ENZİM POLİMORFİZMLERİNİN VE GSTT1 POLİMORFİZİMİNE KARŞI GELİŞEN ANTİKORLARIN ALLOGRAFT FONKSİYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan

Detaylı

ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI

ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI Tıp Fakülteleri Mezuniyet Öncesi İmmünoloji Eğitim Programı Önerisi in hücre ve dokuları ilgi hücrelerini isim ve işlevleri ile bilir. Kemik iliği, lenf nodu, ve dalağın anatomisi,

Detaylı

MEME KANSERİ HASTALARINDA JAM-A VE LFA-1 GEN VARYASYONLARININ ETKİSİNİN İNCELENMESİ

MEME KANSERİ HASTALARINDA JAM-A VE LFA-1 GEN VARYASYONLARININ ETKİSİNİN İNCELENMESİ MEME KANSERİ HASTALARINDA JAM-A VE LFA-1 GEN VARYASYONLARININ ETKİSİNİN İNCELENMESİ Bengü TOKAT, 1,2 Deniz KANCA, Tülin ÖZTÜRK, M.Fatih SEYHAN, Zerrin CALAY, Şennur İLVAN, Özlem KURNAZ-GÖMLEKSİZ, Hülya

Detaylı

SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS)

SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS) SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS) Herhangi iki bireyin DNA dizisi %99.9 aynıdır. %0.1 = ~3x10 6 nükleotid farklılığı sağlar. Genetik materyalde varyasyon : Polimorfizm

Detaylı

Sekansın Temelleri ve Sekans Bazlı Çalışma Doç. Dr. Fatih Özaltın Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Nefroloji Ünitesi Nefrogenetik Laboratuvarı TİGED-24 Nisan 2011 Dalaman Çekirdekte DNA kromatin

Detaylı

KANSER AŞILARI. Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi

KANSER AŞILARI. Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi KANSER AŞILARI Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi Bir Halk Sağlığı Sorunu Şu an dünyada 24.600.000 kanserli vardır. Her yıl 10.9 milyon kişi kansere yakalanmaktadır. 2020 yılında bu rakam %50

Detaylı

Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler

Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler Doç. Dr. Sibel Aylin Uğur İstanbul Üniversitesi Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü-Genetik 13. Ulusal Sinirbilim

Detaylı

TRANSPLANT ÖNCESİ HASTA DEĞERLENDİRME VE HAZIRLIK AŞAMASI

TRANSPLANT ÖNCESİ HASTA DEĞERLENDİRME VE HAZIRLIK AŞAMASI TRANSPLANT ÖNCESİ HASTA DEĞERLENDİRME VE HAZIRLIK AŞAMASI Prof. Dr. Mualla Çetin Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji YAPILACAKLAR KİT kararının verilmesi Donör seçimi Transplant öncesi

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 LERDE LABORATUVAR İPUÇLARI GENEL TARAMA TESTLERİ Tam kan sayımı Periferik yayma İmmünglobulin düzeyleri (IgG, A, M, E) İzohemaglutinin titresi (Anti A, Anti B titresi) Aşıya karşı antikor yanıtı (Hepatit

Detaylı

TİP I HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU. Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu

TİP I HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU. Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu TİP I HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONLARI TİP I TİP II TİPII TİPIII TİPIV TİPIV TİPIV İmmün yanıt IgE IgG IgG IgG Th1 Th2 CTL Antijen Solübl antijen Hücre/

Detaylı

HLA Tiplendirmesinde Yeni Nesil Dizileme. Dr. Türker DUMAN

HLA Tiplendirmesinde Yeni Nesil Dizileme. Dr. Türker DUMAN HLA Tiplendirmesinde Yeni Nesil Dizileme Dr. Türker DUMAN MHC MHC bölgesi Kr. 6p21 de lokalize olan 4 mega baz yaklaşık 220 gen Genomunun en yoğun bölgesidir, genomun büyüklük olarak yaklaşık % 0.1 ine

Detaylı

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması Araş.Gör. Yener KURMAN İSTANBUL

Detaylı

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI * VİRAL V HEPATİTLERDE TLERDE SEROLOJİK/MOLEK K/MOLEKÜLER LER TESTLER (NE ZAMANHANG HANGİ İNCELEME?) *VİRAL HEPATİTLERDE TLERDE İLAÇ DİRENCİNİN SAPTANMASI *DİAL ALİZ Z HASTALARININ HEPATİT T AÇISINDAN

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES114 2. BAHAR 3 0 0 2

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES114 2. BAHAR 3 0 0 2 TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK Dersin Adı Kodu Yarıyıl TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları

Detaylı

GENETİK POLİMORFİZMLER. Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER

GENETİK POLİMORFİZMLER. Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER GENETİK POLİMORFİZMLER Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER Genomu bir kitap olarak düşünürsek... (Ridley, 2000) Kromozom olarak adlandırılan 23 bölüm Her bölüm birkaç bin hikayeden oluşur ki bunlar genlerdir.

Detaylı

PREİMPLANTASYON GENETİK TANIDA KULLANILAN YÖNTEMLER ve ÖNEMİ

PREİMPLANTASYON GENETİK TANIDA KULLANILAN YÖNTEMLER ve ÖNEMİ PREİMPLANTASYON GENETİK TANIDA KULLANILAN YÖNTEMLER ve ÖNEMİ Yrd. Doç. Dr. Hakan GÜRKAN Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik Anabilim Dalı PGT NEDİR? Gebelik öncesi genetik tanı (PGT) adı verilen

Detaylı

MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ. SERPİL ERASLAN, PhD

MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ. SERPİL ERASLAN, PhD β-talaseminin MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ SERPİL ERASLAN, PhD BETA TALASEMİ HEMOGLOBİNOPATİLER Otozomal resesif (globin gen ailesi) Özellikle Çukurova, Akdeniz kıyı şeridi,

Detaylı

Doğal Bağışıklık ve Alloantijenler Doç.Dr.Fulya İLHAN Fırat Üniversitesi İmmünoloji A.B.D. Elazığ Page 1 . Doğal bağışıklık elemanları allojenik yabancıyı nasıl tanımaktadır Page 2 Görev dağılımı NK NK

Detaylı

SOLİD ORGAN TRANSPLANTASYONUNDA VIRTUAL CROSS-MATCH UYGULAMASI PROF.DR.MAHMUT ÇARİN TIGED- 15 NİSAN 2010 BODRUM Patel ve Terasaki, N Engl J Med 1969; 280:735-739 Significance of the positive crossmatch

Detaylı

(ZORUNLU) MOLEKÜLER İMMÜNOLOJİ I (TBG 607 TEORİK 3, 3 KREDİ)

(ZORUNLU) MOLEKÜLER İMMÜNOLOJİ I (TBG 607 TEORİK 3, 3 KREDİ) T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) MOLEKÜLER

Detaylı

HAFTA III Bağlantı, Asosiyasyon, Haritalama

HAFTA III Bağlantı, Asosiyasyon, Haritalama Biyoteknoloji ve Genetik I HAFTA III Bağlantı, Asosiyasyon, Haritalama Prof. Dr. Hilâl Özdağ T.H. Morgan ve A.H. Sturtevant 1911 Morgan ın soruları: 1. Gen ayrılmasının kaynağı nedir? Janssens ve ark:

Detaylı

Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda. Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı

Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda. Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı Herediter Meme Over Kanseri (HBOC) %5-10 arası kalıtsaldır Erken başlama

Detaylı

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar Dr. Dilek Çolak 10 y, erkek hasta Olgu 1 Sistinozis Böbrek transplantasyonu Canlı akraba verici HLA 2 antijen uyumsuz 2 Olgu 1 Transplantasyon öncesi viral

Detaylı

TÜRKİYE DE DOKU BANKASI FAALİYETLERİ. Prof. Dr Fatma Savran-Oğuz ITF KİBANK

TÜRKİYE DE DOKU BANKASI FAALİYETLERİ. Prof. Dr Fatma Savran-Oğuz ITF KİBANK TÜRKİYE DE DOKU BANKASI FAALİYETLERİ Prof. Dr Fatma Savran-Oğuz ITF KİBANK Yıl 1957 Dr. E. Donnall Thomas tarafından ilk defa Kök hücre nakli 1990 Nobel Ödülü 1 millionth blood stem cell transplant marks

Detaylı

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D 1 Enfeksiyonun Özgül Laboratuvar Tanısı Mikroorganizmanın üretilmesi Mikroorganizmaya

Detaylı

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ Sait Murat Doğan, A. Pınar Erçetin, Zekiye Altun, Duygu Dursun, Safiye Aktaş Dokuz Eylül Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü, İzmir Slayt 1 / 14 Meme Kanseri

Detaylı

AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ (AAA-FMF)

AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ (AAA-FMF) AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ (AAA-FMF) MOLEKÜLER YAKLAŞIMLAR DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ SERPİL ERASLAN, PhD AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ Otozomal resesif kalıtım Akdeniz ve Ortadoğu kökenli populasyonlarda

Detaylı

SOLİT ORGAN TRANSPLANTASYONU ve BK VİRUS ENFEKSİYONLARI Doç. Dr. Derya Mutlu Güçlü immunsupresifler Akut, Kronik rejeksiyon Graft yaşam süresi? Eskiden bilinen veya yeni tanımlanan enfeksiyon etkenleri:

Detaylı

Yrd. Doç.Dr. Hilmi Tozkır Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi

Yrd. Doç.Dr. Hilmi Tozkır Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi ANTİ HLA ANTİKORLARI ve TAYİN YÖNTEMLERİ Yrd. Doç.Dr. Hilmi Tozkır Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi KONULAR ve AKIŞ PLANI NEDİR? NASIL OLUŞUR? NELERE NEDEN OLUR? CEVAP ARANAN SORULAR? NELER YAPILABİLİR?

Detaylı

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1 DNA (Deosiribo Nükleik Asit) Kalıtım maddesi hücre çekirdeğinde bulunur. Kalıtım maddesi iğ ipliği (Yumak) şeklinde bir görünümdedir. İğ ipliğindeki kalıtım maddesi

Detaylı

8. Sınıf Fen ve Teknoloji

8. Sınıf Fen ve Teknoloji Canlı vücudunu oluşturan karakterleri üremeyle nesilden nesile aktarılmasını inceleyen kalıtım birimine genetik denir. Anne ve babadan gelen eşey hücreleri zigotu oluşturur. Bu hücrelerle birlikte gelen

Detaylı

X kromozomu (Devam) X STR Polimorfizmi 08.04.2008. Yaklaşık 6 µm uzunluğunda olup 165 milyon baz çifti içermektedir. Şimdiye kadar X kromozoma bağlı

X kromozomu (Devam) X STR Polimorfizmi 08.04.2008. Yaklaşık 6 µm uzunluğunda olup 165 milyon baz çifti içermektedir. Şimdiye kadar X kromozoma bağlı X kromozomu X KROMOZOMAL STR POLİMORFİZMİ Doç. Dr. Faruk AŞICIOĞLU Adli Tıp Uzmanı & Tıbbi Biyoloji Bilim Dr. Yaklaşık 6 µm uzunluğunda olup 165 milyon baz çifti içermektedir. Şimdiye kadar X kromozoma

Detaylı

HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum. DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ

HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum. DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Viroloji Ünitesi HPV tanısı... Sitolojik/Patolojik

Detaylı

ALLOJENİK KORDON KANI BANKACILIĞINDA UMUTLAR

ALLOJENİK KORDON KANI BANKACILIĞINDA UMUTLAR ALLOJENİK KORDON KANI BANKACILIĞINDA UMUTLAR Prof. Dr. İhsan Karadoğan Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Kök Hücre Nedir? Kendileri için uygun olan bir çevre içinde

Detaylı

[İDİL YENİCESU] BEYANI

[İDİL YENİCESU] BEYANI Araştırma Destekleri/ Baş Araştırıcı 10. Ulusal Pediatrik Hematoloji Kongresi 3 6 Haziran 2015, Ankara [İDİL YENİCESU] BEYANI Sunumum ile ilgili çıkar çatışmam yoktur. Çalıştığı Firma (lar) Danışman Olduğu

Detaylı

Her Yerde Karşımda; Nedir Bu HLA Tiplendirimi?

Her Yerde Karşımda; Nedir Bu HLA Tiplendirimi? Her Yerde Karşımda; Nedir Bu HLA Tiplendirimi? Dr. Klara DALVA Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, İbni Sina Hastanesi, Hematoloji Bilim Dalı Laboratuvarı Genel bilgiler, terimler Doku uyumu çalışmaları,

Detaylı

Hemoglobinopatilere Laboratuvar Yaklaşımı

Hemoglobinopatilere Laboratuvar Yaklaşımı Hemoglobinopatilere Laboratuvar Yaklaşımı Dr. Çağatay Kundak DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU 1949 yılında Orak Hücre Anemisi olan hastalarda elektroforetik olarak farklı bir hemoglobin tipi tanımlanmıştır.

Detaylı

T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I V. KURUL DERS PROGRAMI HEMOPOETİK VE İMMÜN SİSTEM

T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I V. KURUL DERS PROGRAMI HEMOPOETİK VE İMMÜN SİSTEM T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I Dekan Baş Koordinatör Dönem I Koordinatörü Dönem I Koordinatör Yardımcısı Dönem I Koordinatör Yardımcısı Kurulun

Detaylı

Isırıkla İlgili Literatür İncelemesi

Isırıkla İlgili Literatür İncelemesi Isırıkla İlgili Literatür İncelemesi Prof. Dr. Tuna DEMİRDAL İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları AD, SB Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Kliniği, İzmir Avcılarda

Detaylı

Kök Hücre Nakli Hastalarında TRANSFÜZYON

Kök Hücre Nakli Hastalarında TRANSFÜZYON Kök Hücre Nakli Hastalarında TRANSFÜZYON Prof. Dr. İhsan KARADOĞAN IV. ULUSAL KAN MERKEZLERİ VE TRANSFÜZYON TIBBI KONGRESİ 14-18 Aralık 2011, Maritim Pine Beach Resort Otel BELEK, ANTALYA Olgu 32 y kadın

Detaylı

Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı

Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı Prof. Dr. Ahmet Gül İ. Ü. İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Romatoloji Bilim Dalı Romatoid Artrit Kronik simetrik poliartrit q Eklemde İnflammasyon

Detaylı

Kan ve Ürünlerinin Transfüzyonu. Uz.Dr. Müge Gökçe Prof.Dr. Mualla Çetin

Kan ve Ürünlerinin Transfüzyonu. Uz.Dr. Müge Gökçe Prof.Dr. Mualla Çetin Kan ve Ürünlerinin Transfüzyonu Uz.Dr. Müge Gökçe Prof.Dr. Mualla Çetin Olgu-şikayet 2 yaş, erkek hasta, Kahramanmaraş Tekrarlayan akciğer ve cilt enfeksiyonları, ağızda aftlar ve solukluk. Olgu-Öykü Anne

Detaylı

OTOİMMUN HASTALIKLAR. Prof.Dr.Zeynep SÜMER

OTOİMMUN HASTALIKLAR. Prof.Dr.Zeynep SÜMER OTOİMMUN HASTALIKLAR Prof.Dr.Zeynep SÜMER İmmun tolerans Organizmanın kendinden olan antijeni tanıyarak bunlara karşı reaksiyon vermemesi durumuna İMMUN TOLERANS denir Otoimmunitenin oluşum mekanizmaları

Detaylı

Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri

Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri Prof.Dr. M.Pamir ATAGÜNDÜZ Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı 11 Nisan 2014 Ana Başlıklar

Detaylı

HIV ENFEKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ VE DOĞAL SEYRİ

HIV ENFEKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ VE DOĞAL SEYRİ HIV ENFEKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ VE DOĞAL SEYRİ Dr. Hayat Kumbasar Karaosmanoğlu Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Sunum Planı HIV in morfolojik ve

Detaylı

EĞİTİM SONRASI BAŞARI ÖLÇME FORMU

EĞİTİM SONRASI BAŞARI ÖLÇME FORMU EĞİTİM SONRASI BAŞARI ÖLÇME FORMU KATILIMCI: GÖREV YERİ: 1. Transfüzyon tarihindeki önemli buluşu (ABO antijenleri tanımı) ile Nobel ödülü alan bilim adamı kimdir? a. Robert Cook b. Anthony Van Löwenhook

Detaylı

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır.

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır. Sayın meslektaşlarım, Kişisel çalışmalarım sonucu elde ettiğim bazı bilgileri, yararlı olacağını düşünerek sizlerle paylaşmak istiyorum. Çalışmalarımı iki ana başlık halinde sunacağım. MADDE BAĞIMLILIĞI

Detaylı

BEHÇET HASTALARINDA HLA-B GENOTİPLERİNİN TANIMLANMASI

BEHÇET HASTALARINDA HLA-B GENOTİPLERİNİN TANIMLANMASI BEHÇET HASTALARINDA HLA-B GENOTİPLERİNİN TANIMLANMASI Ayşegül GÜNGÖR Temmuz 2012 DENİZLİ i BEHÇET HASTALARINDA HLA-B GENOTİPLERİNİN TANIMLANMASI Pamukkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek

Detaylı

VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ

VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ Doç. Dr. Koray Ergünay MD PhD Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Viroloji Ünitesi Viral Enfeksiyonlar... Klinik

Detaylı

Postpartum/Sessiz Tiroidit. Dr. Ersin Akarsu Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD

Postpartum/Sessiz Tiroidit. Dr. Ersin Akarsu Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD Postpartum/Sessiz Tiroidit Dr. Ersin Akarsu Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD Tanım Otoimmunite / Lenfositik infiltrasyon Geçici tirotoksikoz Hipotiroidi TFT değişiklikleri,

Detaylı

FİBRİNOJEN DEPO HASTALIĞI. Yrd.Doç.Dr. Güldal YILMAZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı Ankara

FİBRİNOJEN DEPO HASTALIĞI. Yrd.Doç.Dr. Güldal YILMAZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı Ankara FİBRİNOJEN DEPO HASTALIĞI Yrd.Doç.Dr. Güldal YILMAZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı Ankara H. K., 5 yaşında, Kız çocuğu Şikayet: Karında şişlik Özgeçmiş: 8 aylıkken karında

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

EĞİTİM ÖNCESİ BAŞARI ÖLÇME FORMU

EĞİTİM ÖNCESİ BAŞARI ÖLÇME FORMU EĞİTİM ÖNCESİ BAŞARI ÖLÇME FORMU KATILIMCI: GÖREV YERİ: 1. Aşağıdakilerden hangisi transfüzyon reaksiyonlarından biri değildir? A) Akut hemolitik transfüzyon reaksiyonu B) Akut normovolemik hemodilüsyon

Detaylı

EDİNSEL BAĞIŞIKLIK MEKANİZMASI

EDİNSEL BAĞIŞIKLIK MEKANİZMASI EDİNSEL BAĞIŞIKLIK MEKANİZMASI 2009-2010, Dr.Naciye İşbil Büyükcoşkun Dersin amacı; Edinsel bağışıklık ve komponentleri Hücresel bağışıklık Humoral bağışıklık NK hücreleri İmmün sistem bozuklukları http://outreach.mcb.harvard.edu/animations/cellmediated.swf

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 İmmün sistemin gelişimini, fonksiyonlarını veya her ikisini de etkileyen 130 farklı bozukluğu tanımlamaktadır. o Notarangelo L et al, J Allergy Clin Immunol 2010 Primer immün yetmezlik sıklığı o Genel

Detaylı

Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon)

Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon) Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon) Tüberküloz bütün yaş gruplarında görülen ve tüm sistemleri tutabilen bir hastalıktır. Tüberküloz prevalansının yüksek olduğu toplumlarda genellikle çocuk

Detaylı

POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP)

POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP) Deney: M 1 POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP) a) PCR yöntemi uygulaması b) RPLF sonuçları değerlendirilmesi I. Araç ve Gereç dntp (deoksi Nükleotid

Detaylı

HEMATOPOİETİK KÖK HÜCRE NAKLİNDE KAN ÜRÜNLERİ KULLANIMI DOÇ.DR.BETÜL TAVİL HÜTF PEDİATRİK HEMATOLOJİ/KİT ÜNİTESİ

HEMATOPOİETİK KÖK HÜCRE NAKLİNDE KAN ÜRÜNLERİ KULLANIMI DOÇ.DR.BETÜL TAVİL HÜTF PEDİATRİK HEMATOLOJİ/KİT ÜNİTESİ HEMATOPOİETİK KÖK HÜCRE NAKLİNDE KAN ÜRÜNLERİ KULLANIMI DOÇ.DR.BETÜL TAVİL HÜTF PEDİATRİK HEMATOLOJİ/KİT ÜNİTESİ *Transfüzyonlar HKHT sürecinin en önemli ve sürekli uygulamalarındandır. *Transfüzyon Tıbbı,

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

UÜ-SK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI İMMÜNOLOJİ BİLİM DALI HİZMET KAPSAMI

UÜ-SK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI İMMÜNOLOJİ BİLİM DALI HİZMET KAPSAMI Rev. No : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 5 1. : Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Immünoloji Bilim Dalı, UÜ-SK larına başvuran tüm hastalara laboratuvar tanı hizmetleri sunmaktadır. Laboratuvar hizmetleri

Detaylı

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi BİYOLOJİDEKİ TEKNOLOJİK GELİŞMELER VE ÖNCELİKLERİMİZ Dr. Aslı Tolun Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi KLONLAMA / KOPYALAMA Tanım Yöntem Amaç: Kopya birey yaratma Kök hücre oluşturma

Detaylı

Anti-HLA Antikorlar ve Transplantasyon

Anti-HLA Antikorlar ve Transplantasyon Anti-HLA Antikorlar ve Transplantasyon ne zaman, ne yapmalı? Prof.Dr. Ali ŞENGÜL Medicalpark Antalya Hastane Kompleksi İmmünoloji bölümü Anti-HLA Ab Oluşumu Gebelik Transfüzyon Transplantasyon İyi HLA

Detaylı

Romatizma BR.HLİ.066

Romatizma BR.HLİ.066 Nedir? başta eklemler olmak üzere, birçok organ ve dokunun doğrudan ya da dolaylı olarak zarar görmesine yol açabilen hastalıklar grubudur. Kanda iltihap düzeyinde yükselmeye neden olup olmamasına göre

Detaylı

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ Klinik ve patolojik özellikler Neslihan KURTULMUŞ,, Mete DÜREN, D Serdar GİRAY, G Ümit İNCE, Önder PEKER, Özlem AYDIN, M.Cengiz

Detaylı

Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu

Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu 1945 K SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI UANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOC Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu Dr. Mehmet ERTEM Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji

Detaylı

Tıpta Bir Veri Madenciliği Uygulaması: Türk Popülasyonunda Organ Nakilleri için CPRA Hesaplama

Tıpta Bir Veri Madenciliği Uygulaması: Türk Popülasyonunda Organ Nakilleri için CPRA Hesaplama Tıpta Bir Veri Madenciliği Uygulaması: Türk Popülasyonunda Organ Nakilleri için CPRA Hesaplama Hüsnü ERTEN 1, Nursal ARICI 2, Nilnur EYERCİ 3, Ahmet YEŞİLYURT 4 1 Gazi Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği

Detaylı

Kan Grubu Sistemleri ve Uygunluk Testleri. Prof.Dr.Ziya Bayraktaroğlu Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi

Kan Grubu Sistemleri ve Uygunluk Testleri. Prof.Dr.Ziya Bayraktaroğlu Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Kan Grubu Sistemleri ve Uygunluk Testleri Prof.Dr.Ziya Bayraktaroğlu Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi 23 kan grup sistemi 250 kan grup antijeni Duffy,Rhesus,MNS,Lutheran,Kell, P,Lewis,KIDD,Diego,Cartwright,Xg,Scannia,

Detaylı

Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA)

Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA) 2016 un türevi 1. JUVENİL SPONDİLOARTRİT/ ENTEZİT İLE İLİŞKİLİ ARTRİT (SPA- EİA) NEDİR? 1.1 Nedir?

Detaylı

Sistinozis ve Herediter Multiple Ekzositoz Birlikteliği

Sistinozis ve Herediter Multiple Ekzositoz Birlikteliği Sistinozis ve Herediter Multiple Ekzositoz Birlikteliği Aysun Karabay Bayazıt, Bahriye Atmış, Deniz Kör, Neslihan Önenli Mungan, Ali Anarat Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Nefroloji ve Çocuk

Detaylı

Yaş Doğrulama Metotları

Yaş Doğrulama Metotları Yaş Doğrulama Metotları Yrd. Doç. Dr. Aysun GÜMÜŞ Ondokuzmayıs Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Samsun Birçok kemikleşmiş yapı günlük ve yıllık periyodik birikimler oluşturmak suretiyle

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Adı Soyadı: YALÇIN SEYHUN Doğum Tarihi: 27/04/1973 Öğrenim Durumu: DOKTORA ÖZGEÇMİŞ Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

HLA DOKU GRUPLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDEKİ ANA ÖZELLİKLER, AKRABA DIŞI VERİCİ TARAMASI VE UYGUN VERİCİ SEÇİMİNDE UYULMASI GEREKEN HUSUSLAR

HLA DOKU GRUPLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDEKİ ANA ÖZELLİKLER, AKRABA DIŞI VERİCİ TARAMASI VE UYGUN VERİCİ SEÇİMİNDE UYULMASI GEREKEN HUSUSLAR TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ Dr. Meral Beksaç Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı e-mail: beksac@medicine.ankara.edu.tr Tel: 03125957345 Anahtar Sözcükler Allojeneik nakil, akraba dışı verici

Detaylı

MİYELODİSPLASTİK SENDROM

MİYELODİSPLASTİK SENDROM MİYELODİSPLASTİK SENDROM Türk Hematoloji Derneği Tanı ve Tedavi Kılavuzu 2013 30.01.2014 İnt. Dr. Ertunç ÖKSÜZOĞLU Miyelodisplastik sendrom (MDS) yetersiz eritropoez ve sitopenilerin varlığı ile ortaya

Detaylı

KRONİK AMR TEDAVİ EDİLMELİ Mİ? EVET DR. ÜLKEM ÇAKIR ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

KRONİK AMR TEDAVİ EDİLMELİ Mİ? EVET DR. ÜLKEM ÇAKIR ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ + KRONİK AMR TEDAVİ EDİLMELİ Mİ? EVET DR. ÜLKEM ÇAKIR ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ + RENAL ALLOGREFTİN UZUN DÖNEM SAĞKALIMI 1 yıllık sağkalım %95 5 yıllık sağkalım %80 10 yıllık sağkalım %50 USRDS,

Detaylı

PEDİATRİK KEMİK İLİĞİ TRANSPLANTASYON HEMŞİRELERİNİN EĞİTİM GEREKSİNİMLERİNİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN ANKET

PEDİATRİK KEMİK İLİĞİ TRANSPLANTASYON HEMŞİRELERİNİN EĞİTİM GEREKSİNİMLERİNİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN ANKET Pediatrik kemik iliği transplantasyon hemşirelerinin eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi amacıyla tasarlanan Anket Alanına hoş geldiniz. Anketi tamamlamak ve ekibimize değerli geri bildiriminizi iletmek

Detaylı

Dr. Sevim GÖNEN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Doku Tipleme Laboratuvarı

Dr. Sevim GÖNEN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Doku Tipleme Laboratuvarı Dr. Sevim GÖNEN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Doku Tipleme Laboratuvarı Panel Reaktif Antikor Düzeyleri?? Reddedilmiş böbrek nakli ve kan transfüzyonları sonrasında veya kadınlarda gebelik döneminde

Detaylı

Kan Uyuşmazlığı Halinde Anne Karnındaki Bebeğin Rh Kan Grubunun Tespiti. results you can trust

Kan Uyuşmazlığı Halinde Anne Karnındaki Bebeğin Rh Kan Grubunun Tespiti. results you can trust Kan Uyuşmazlığı Halinde Anne Karnındaki Bebeğin Rh Kan Grubunun Tespiti results you can trust 444 58 09 BEBEĞİN RH KAN GRUBUNUN TESPİTİ KAN UYUŞMAZLIĞI VE BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ = Rh pozitif kan hücreleri

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ (YÜKSEK LİSANS TEZİ)

EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ (YÜKSEK LİSANS TEZİ) EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ (YÜKSEK LİSANS TEZİ) ÖLÇEKLENEBİLİR H.264 VİDEO KODLAYICISI İÇİN SEVİYELENDİRİLEBİLİR GÜVENLİK SAĞLAYAN BİR VİDEO ŞİFRELEME ÇALIŞMASI Gül BOZTOK ALGIN Uluslararası

Detaylı

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER H. Direskeneli Marmara Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı İnflamasyon Doku Yanıtı (McInnes, Nature Clin Prac Rheumatol 2005; 31) RA da Sitokin Ağı (Firestein,

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / KALITIM KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR

FEN ve TEKNOLOJİ / KALITIM KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR 1 Kalıtım : Bir canlının sahip olduğu özelliklerin nesilden nesile aktarılması olayına kalıtım denir. Genetik: Canlı soyları arasındaki benzerlik ve farklılıkların ortaya çıkmasını

Detaylı

Prof Dr Davut Albayrak. Ondokuz mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi KAN MERKEZİ VE ÇOCUK HEMATOLOJİ BÖLÜMÜ SAMSUN KMTD KURS-2012

Prof Dr Davut Albayrak. Ondokuz mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi KAN MERKEZİ VE ÇOCUK HEMATOLOJİ BÖLÜMÜ SAMSUN KMTD KURS-2012 Prof Dr Davut Albayrak Ondokuz mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi KAN MERKEZİ VE ÇOCUK HEMATOLOJİ BÖLÜMÜ SAMSUN KMTD KURS-2012 KAN GRUBU ANTİJENLERİ Kan grubu kırmızı kan hücrelerinin üzerinde bulunan ve

Detaylı

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016)

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DERS SAATİ DERS ADI DERS KONUSU DERSİ VEREN ÖĞRETİM ÜYESİ 4. DK 1. Hafta 07 Aralık Pazartesi Mikrobiyoloji Mikrobiyolojinin tarihçesi ve mikroorganizmalara genel

Detaylı

STREPTOKOK ENFEKSİYONU İLE İLİŞKİLİ PEDİATRİK OTOİMMÜN NÖROPSİKİYATRİK HASTALIKTA (PANDAS) MHC HAPLOTİPLERİNİN ARAŞTIRILMASI

STREPTOKOK ENFEKSİYONU İLE İLİŞKİLİ PEDİATRİK OTOİMMÜN NÖROPSİKİYATRİK HASTALIKTA (PANDAS) MHC HAPLOTİPLERİNİN ARAŞTIRILMASI T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI STREPTOKOK ENFEKSİYONU İLE İLİŞKİLİ PEDİATRİK OTOİMMÜN NÖROPSİKİYATRİK HASTALIKTA (PANDAS) MHC HAPLOTİPLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Detaylı

İmmun sistemi baskılanmış hastalarda lenfomagenezde rol alan faktörler ve etkileşimleri. Blood Reviews (2008) 22, 261

İmmun sistemi baskılanmış hastalarda lenfomagenezde rol alan faktörler ve etkileşimleri. Blood Reviews (2008) 22, 261 İmmun sistemi baskılanmış hastalarda lenfomagenezde rol alan faktörler ve etkileşimleri Blood Reviews (2008) 22, 261 Onkojenik viruslar Annu. Rev. Pathol. Mech. Dis. 2014.9:49 EBV Doğada çok yaygın İnsan

Detaylı

RİBOZOM YAPI, FONKSİYON BİYOSENTEZİ

RİBOZOM YAPI, FONKSİYON BİYOSENTEZİ RİBOZOM YAPI, FONKSİYON VE BİYOSENTEZİ Ribozom Palade adlı araştırıcı tarafından elektron mikroskop ile tanımlanmıştır. Viruslar hariç tüm canlılarda bulunan bir membranla çevrili olmayan organellerdir.

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD KOMPLEMAN SİSTEMİ Kompleman sistem, (Compleman system) veya tamamlayıcı sistem, bir canlıdan patojenlerin temizlenmesine yardım eden biyokimyasal

Detaylı

Yapay Bağışık Sistemler ve Klonal Seçim. Bmü-579 Meta Sezgisel Yöntemler Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN

Yapay Bağışık Sistemler ve Klonal Seçim. Bmü-579 Meta Sezgisel Yöntemler Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN Yapay Bağışık Sistemler ve Klonal Seçim Bmü-579 Meta Sezgisel Yöntemler Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN Bağışık Sistemler Bağışıklık sistemi insan vücudunun hastalıklara karşı savunma mekanizmasını oluşturan

Detaylı

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı İlhan Onaran Doku organisazyonu: Hücrelerin bağlanması 1- Hücre-matriks bağlantıları: ekstraselüler matriks tarafından hücrelerin bir arada tutulması 2- Hücre-hücre

Detaylı

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları. Dr Fikri İçli

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları. Dr Fikri İçli Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları Dr Fikri İçli AÜTF Onkoloji Birimleri Tıbbi Onkoloji BD Cerrahi Onkoloji BD Radyasyon Onkolojisi AnaBD Pediatrik Onkoloji BD Onkoloji Uygulama ve Araştırma

Detaylı

Hematopoetic Kök Hücre ve Hematopoez. Dr. Mustafa ÇETİN 2013-2014

Hematopoetic Kök Hücre ve Hematopoez. Dr. Mustafa ÇETİN 2013-2014 Hematopoetic Kök Hücre ve Hematopoez Dr. Mustafa ÇETİN 2013-2014 Konunun Başlıkları 1. Hematopoetik sistem 2. Hematopoez 3. Hematopoetik kök hücre Karekteristiği Klinik kullanımı Hematopoetik Sistem Hemato

Detaylı

EPSTEIN-BARR VİRUS ENFEKSİYONLARI TANISINDA ELISA VE İMMUNOBLOT TESTLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

EPSTEIN-BARR VİRUS ENFEKSİYONLARI TANISINDA ELISA VE İMMUNOBLOT TESTLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI EPSTEIN-BARR VİRUS ENFEKSİYONLARI TANISINDA ELISA VE İMMUNOBLOT TESTLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Nilgün Kaşifoğlu, Tercan Us, Nazmiye Ülkü Koçman, Yurdanur Akgün Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı?

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Yrd. Doç. Dr. Kaya Süer Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Sunum Planı Giriş HBsAg Pozitifliği Kronik Hepatit

Detaylı