YÜKSEK FONKSYONLU OTSTK VE ASPERGER SENDROMLU ÇOCUKLARIN E TMNDE KAYNATIRMA

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YÜKSEK FONKSYONLU OTSTK VE ASPERGER SENDROMLU ÇOCUKLARIN E TMNDE KAYNATIRMA"

Transkript

1 YÜKSEK FONKSYONLU OTSTK VE ASPERGER SENDROMLU ÇOCUKLARIN E TMNDE Yard. Doç. Dr. Alev GRL; D.E.Ü. E. Bil. Fak. PDR AB Dalı KAYNATIRMA Yetersizlii olan bireylerin eitimleriyle ilgili düzenlemeler, yatılı özel eitim okullarından, akranlarıyla birlikte eitim aldıı en az sınırlayıcı ortamda eitim olan kaynatırmaya kadar çeitlilik göstermektedir. Kaynatırmayı, özel eitim gerektiren bireylerin bir kısmının, yetersizlii olmayan akranlarıyla birlikte eitim ve öretimlerini sürdürebilmelerini salayan eitim modeli olarak tanımlayabiliriz lerde Avrupa ve Amerika da balayan ve herkese eit eitim fırsatı salanması düüncesinin eitsel bir sonucu (Özyürek, 1994) olan kaynatırma eitimi hızla yaygınlamıtır. Bu uygulamaya bizden uzun yıllar önce balamı olan Batı'da eitimin niteliini belirleyen mekân, teknik donanım, eitim materyalleri gibi fiziksel koullarla ilgili düzenlemelerin yapıldıı, sınıf mevcutlarının genellikle kaynatırmaya uygun olduu, kaynatırma okullarında sınıf öretmenlerini destekleyen destek personelin genellikle bulunduu bilinmektedir. Yetersizlii olan gruplar içinde en yeni tanılanmı grup olan ve bu nedenle daha az tanınan otistik özellikleri olan çocuklarla ilgili kaynatırma uygulamalarında, yaanan sorunları aratıran ve çözüm önerilerini içeren çalımalarda daha yeni ve daha azdır. Batı da Otistik çocukların kaynatırma eitimi ile ilgili çalımalarda eitim personelinin yaadıı sorunlar; Kaynatırma sürecinde yer alan okul müdürlerinin, öretmenlerin, yardımcı öretmenlerin ve dier uzmanların bu süreçte, aldıkları eitimi yetersiz gördükleri, bu nedenle de kaynatırmanın örencisinin bu süreçten yeterince yararlanıp yararlanamayacaına yönelik kaygılar yaadıkları, Okul müdürlerinin, kaynatırma programının örenciler üzerindeki etkileri hakkında, sınıf öretmenlerinin ise programın kendileri üzerindeki etkisi hakkında daha çok kaygılandıkları, Deneyimli olan öretmenlerin ve uzmanların, deneyimi olmayan öretmenlere göre otistik çocuklarla baetmede kendilerine daha çok güvendikleri, deneyimi daha az olan öretmenlerin özellikle eitim programının otistik çocua uyarlanması ve problem davranılarıyla baa çıkmada güçlükler yaadıı, hem sınıf öretmenlerinin hem de kaynak oda öretmenlerinin kaynatırma uygulamasına yönelik genel olarak olumlu tutumlar gösterdikleri, ancak kaynatırma konusunda gönüllü olanların daha olumlu tutumlara sahip oldukları ve çocuun sınıfa uyum sürecinde gereken destei gösterdikleri, otistik çocuklarla daha önce çalımı ve eitim almı olan öretmenlerin ve uzmanların kendilerine daha fazla güvendikleri ve daha olumlu tutumlara sahip oldukları, görülmektedir (McGregor E, Campbell E.,2002; A.Charles SLOAN, Robert BOSMAN; Mel Ainscow, Peter Farrel,David Tweddle ve George Malki,1999; Lillian Janzen, Lorraine Wilgosh and Linda McDonald,NAS 2004). Sorunların daha çok öretmenler ve dier kaynatırma personelinin nitelii ve eitim programlarının içeriinin düzenlenmesiyle ilgili konularda younlatıı belirtilmektedir. Eitimcilerin, ibirlikli öretim ve ibirlikli danımanlık uygulamalarında direnç göstermelerinin kaynakları incelendiinde; statükoyu devam ettirme, baarısızlık ve kızgınlık, profesyonel gurur, uygulanan metodun çeitli ekillerde algılanması olduu 1

2 görülmütür. Eitimciler, yardım istemeyi profesyonel olarak gururlarına yediremedikleri, yeni yöntemleri uygularken baarısız olmaktan korktukları için alıtıkları yöntemler dıında yeni uygulamaları örenme, yetersiz oldukları alanlarda özel eitim destek personelinden yardım istemede isteksiz davranmaktadır. Otistik çocukların kaynatırma sınıfında eitilmesinin otistik çocuklar ve dier çocuklara etkilerini aratıran çalımalarda; Downing (1996)'in niteliksel aratırmasında üç otistik örencinin özel sınıftan kaynatırma sınıfına geçmesinden sonra akademik ve sosyal becerilerinde gelime olduunu, bu nedenle ailelerinin memnuniyet düzeylerinde artma olduunu ve ayrıca, kaynatırma örencilerinin sınıftaki dier çocukların akademik baarısını olumsuz etkilemediini ve otistik çocuun problem davranılarının süresinde ve sıklıında azalma olduunu, Lara J.Hall, Jodie A. McGregor (2000) çalımalarında üç otistik çocuun akranlarıyla ilikilerini anaokulundan ilköretim süresi boyunca inceledikleri boylamsal çalımalarında bu çocukların, sınıf arkadaları tarafından teneffüs ve oyun saatlerinde oyun arkadaı olarak seçildiklerini ve sosyal davranılarında sınıf arkadalarını model aldıklarını ve benzerlik gösterdiini, Jennifer Katz ve Pat Mirenda; Baker, Wang, & Walberg, (1995); Peltier, 1997; Staub&Peck (1995); otistik çocukların özel eitim sınıflarına yerletirilmesi yerine kaynatırma sınıflarına yerletirilmesinin olumlu etkileri olarak engelli ve engelli olmayan örencilerin sosyal ve geliimsel açıdan avantajlı konuma geldiklerini, belirtmilerdir. Yukarıda özetlenen tüm aratırma bulgularında dikkati çekici olan otistik çocukların kaynatırılması ile ilgili toplumsal kabulün yüksek olduu, ancak eitim sisteminde kaynatırma uygulamasının ileyiiyle ilgili ve özellikle de eitim profesyonellerinin niteliinin artırılmasına yönelik sistemi iyiletirici çalımalara gereksinim duyulduuna vurgu yapılmasıdır. Kaynatırma Eitimi Sisteminin yiletirilmesine Yönelik Öneriler 14 Avrupa ülkesinde kaynatırma uygulamalarının paylaıldıı ve ortak stratejilerin oluturulduu çalımanın 2005 raporu incelendiinde; kaynatırma eitiminin etkili olabilmesi için eitim süreciyle ilgili 7 faktör olarak, birlikli eitim, ibirlikli örenme, birlikte problem çözme, heterojen gruplar oluturma, etkili eitim için BEP hazırlama, alternatif eitim stratejileri gelitirme, ev eitim sistemleri gelitirme vurgulanmaktadır. Otistik özellikleri olan çocukların kaynatırma uygulamalarında baarıyı arttırmak amacıyla yukarıdaki önerilere ek olarak, öretmenler ve dier eitim personeline yönelik öneriler; Tüm öretmenlerin, yardımcılarının, farkındalıklarını artırmak ve otizmi daha iyi anlamaları için eitilmeleri, Öretmen eitimi ile ilgili birimin otistik çocukların örenme özelliklerini dikkate alan bir eitim modülü gelitirmesi, Öretmenlere çocukların özelliklerine göre programı farklılatırma becerisi kazandırılması, 2

3 Öretmenlerin en az 1 tam gün boyunca uzman kiilerce eitilmesi, Öretmenlere BEP oluturma eitimi verme planının hayata geçirilmesi, Yardımcı öretmenlere otizmi de kapsayan hizmet içi programlarının uygulanması, Okul idarecilerinin otizm hakkında farkındalıklarının artması için eitim almaları, Kaynatırma okullarında destek özel eitimi görevinde yer alan kaynak oda öretmenlerinin bu süreçteki önemli/merkezi rolü nedeniyle daha iyi eitilmelerini salayacak eitim programlarının gelitirilmesi, Öretmenlere, yardımcı sınıf öretmenleriyle nasıl çalıacaklarını öretmek amacıyla eitim yapılması önerilmektedir. Otistik Spektrum çinde Kaynatırma Eitiminden Yararlanabilmeyi Belirleyen Etkileyen Faktörler 1- IQ Düzeyi a- IQ arası olanlar Akademik Becerilerde Güçlük Çekerler: Matematikte, Okuduunu anlamada, Yazmada b- 100 ve Normal Üstü IQ veya Özel Yetenekliler Örenme ile ilgili güçlük çekmezler Matematik ve okumayı genellikle okul öncesi dönemde kazanırlar. Yazmayı genellikle sevmezler 2- Otizmin Derecesi Deiikliklere yönelik dirençleri çabuk kırılabilenler. Tekrarlayıcı(streotipik) hareketleri bir sosyal ortamı bozmayacak düzeyde olanlar Kendine ve çevresine yönelik agresif davranıları olmayanlar. Sınırlı da olsa sosyal iletiime girenler 3- letiim- Dil Düzeyi Alıcı Dili, yaına yakın düzeyde olanlar (günlük yaamda konuulanları anlayabilme) fade Edici Dili, sorulara cevap verebilme düzeyinde olanlar (eitimin gerektirdii asgari ölçüde konuabilme) Otistik spektrum içinde bu özelliklere sahip olmaları nedeniyle kaynatırma eitiminden en çok yararlanan grup ise yüksek ilevli otistikler ve asperger sendromlulardır. Kaynatırma Sürecini Etkileyecek Otizmin Doasından Kaynaklanan Dier Özellikler A- Farklı Bilisel Yapı Ve Örenme Özellikleri 1-Motivasyonları Yetersizdir lgi alanlarına ve sevdikleri eyleri yapma konusunda çok istekli olurlar. Yeni ve ilgi alanlarına girmeyen eyleri örenme merakı ve içsel motivasyonları azdır. Ödüllendirerek güdüleme, dısal motivasyon yaklaımı etkili olmaktadır. 3

4 2-Genelleme Yapma Becerileri Sınırlıdır Bir materyalle, bir durumda ve belli bir ortamda örendikleri becerileri baka bir ortama, duruma aktarma, farklı materyallerle yapma becerileri sınırlıdır. Daha önce kazandıı bilgi ve becerileri yeni okulunda, yeni öretmen ve yeni arkadaları yanında tekrarlaması zaman alabilir. 3-Gözlem Yaparak (taklit) Örenme Sınırlıdır Çevreyi izleme, olan bitene dikkat etme ve taklit yoluyla örenme düzeyleri yeterli deildir. Gözlemlemesini istediimiz olaya, davranıa dikkatini çekmek ve Sen de Ali gibi at gibi uyarılarla modeli taklit etmesini özendirmeliyiz. 4-Her Geliim Alanında Farklı Düzeyde Olabilirler Temel kavramları örenmekte güçlük çekebilir, fakat matematikte çok ileri düzeyde olabilir. Çok iyi konuabilir fakat sosyal iliki düzeyi çok az olabilir. 5-Anlama, Anlamlandırmada Oldukça Çok Yetersizlik Gösterirler Olaylar, davranılar, beceriler arasındaki balantıları anlamakta güçlük çeker. Neden-sonuç ilikisini anlamakta güçlük çeker. Çevresinde olanları, bulunduu sosyal ortamda kendisinden ne beklendiini anlamakta güçlük çeker. Kuralları, özellikle sosyal kuralları anlamakta güçlük çeker. 6-Ayrıntılara Takılıp Bütünü Algılamakta Güçlük Çekerler Tahtada yazılı cümlede tek bir sözcüe takılıp dierlerini yazmayabilirler. Kitap sayfasında bir resme takılıp okumayı durdurabilirler. B- Zayıf Sosyal Beceriler 1- Düündüklerini fazla açık ve dorudan ifade edebilir 2-Olaylara farklı açılardan bakabilme güçlüü yaar 3-Duygularını kontrol etmekte güçlük çeker. Umutsuzlua kapılma ve öfke kontrolü sorunları yaar. 4-Empati kurma eksiklii yaar 5-Yakın arkadalık kurmakta zorlanır 6-Sorunlarla baa çıkma becerileri zayıftır Büyük ve küçük sorunları ayırt edemez Sorunun kapsamını kestirmekte zorlanır. Sorunu anlatmayı, yardım istemeyi ve nerden yardım alacaklarını bilemez C- Dil-letiim Güçlükleri 1-steklerini ifade etmek dıında konumaktan holanmazlar 2-yelikleri ve zamirleri kullanmakta zorlanırlar 3-lgi alanlarına giren konularla ilgili takıntılı bir ekilde sürekli konumak isterler. 4-Duygularını ifade eden konumalar yapmazlar 5-Deneyimlerini, yaantılarını paylaan sosyal sohbetler yapmazlar 6-Olaylar arasındaki ilikileri, neden sonuç balantılarını kavrama anlatmada güçlük yaarlar 7-Dinleme ve konuma da sıra beklemede zorlanırlar. Bu nedenle iletiimi sürdürmede uygun yanıtları vermede zorluk yaarlar. Bu özellikler özellikle iletiim balatma veya balatılan iletiimi sürdürmede güçlüklere yol açar.kendini ifade etmek ve deneyimlerini paylamaktan holanmayan, olaylar arasındaki ilikileri yeterince kuramayan, bu nedenle sosyal ortama yeterince katılamayan, otistik çocuklar arkada olarak çok fazla tercih edilmezler. Konumalarının daha çok ilgi alanlarıyla sınırlı olması akranlarının onları farklı, garip olarak algılamalarına neden olur. 4

5 Kaynatırma Eitimine Balarken Yaanan Stres Ve Stresin Yol Açtıı Problemler Bir çocuu yeni bir okula balatmak kendisi ve çevresi için stres kaynaıdır. Yeni Ortam Öretmen Arkadalar Kurallar Rutinlerini bozar, Kendini güvende hissettirmez Yeni Ortama alımak Öretmene alımak Arkadalara alımak Kuralları örenmek Rutinler oluturmak zaman alır. Bu nedenle okulun ilk günleri; Ajite olabilir, Hırçın, agresif davranabilir, Streotipik davranıları artabilir, Daha önceki performansından daha düük performans gösterebilir. Dier Stres Yaratan Durumlar Ortamda belirsizlik, planlarda deiiklik olması, Beklemeyi gerektiren durumlar Olası tehlikeler, hasta olmak, gereksinimlerini bildirememek Eyalarını kaybetme, hayır denme, azarlanma vb tatsız olaylar Hediye alma, takdir edilme vb ho olaylar. Gürültü, engellenme, dokunulma, kalabalık hissi, Yanlı yapan biri, kendini gösterememe Parlak ıık veya yetersiz ıık Ritüeli tamamlayamama, ritüelin engellenmesi Yiyecek veya içeceinin istedii anda hazır olmaması lk Günlerdeki Stresi En Aza ndirmek çin Kullanılabilecek Bazı Geçi Yaklaımları Çocuu yeni okuluna, sınıfına götürerek önceden tanıtın Yanında güvendii birisi olmasını salayın lk ziyareti ders dıı ve ortamın sessiz olduu bir zamanda yapın Okulun açılacaı günü somutlatıran semboller hazırlayın Okulun öretmenin ve arkadalarını fotoraflarıyla okulu tanıtan bir albüm hazırlayın lk günlerde sevdii, alıtıı çalımaların yapmasına izin verin. Sınıf etkinliklerine hemen katılmasını beklemeyin. Kızgın, sinirli olduu zaman, vurmak yerine sünger topu sıkmak gibi rahatlayacaı alternatif yollar salayın. 5

6 Kaynatırma Sürecinde Yapılması Gereken Düzenlemeler A) Örenme Özelliklerini Dikkate Alarak Sınıf Programında Yapılacak Deiikliklere Karar verme Okul programının içeriinde çocuk için yapılabilecek deiiklikler belirlenmelidir Eitim Programını Bireyselletirme (BEP Hazırlama) Ekibi Sınıf öretmeni Müdür Aile Özel eitim öretmeni Okul psikolou / rehber öretmen Terapistler (konuma-dil, fiziksel ve mesleki ) Sosyal çalıma elemanından oluur. Bu kiiler arasındaki iletiim ve ibirlii hizmet koordinatörü veya vak a yöneticisi ile (okul rehber öretmeni) salanabilir. Bu ekip, çocukla ilgili bilgileri toplama, paylama, ortak görü oluturma, kaynatırma örencisi ile ilgili motivasyon yaratma, çalımalarda uyum ve uzlamayı salamayı amaçlar. BEP hazırlarken yararlanılacak kaynaklar Tıbbi deerlendirme Aileden alınan bilgiler Eitsel deerlendirme bu bilgilere ek olarak daha önce çocukla çalımı terapistler, eitimciler, bakıcılar ve ailelerden; Çocuun daha önceki eitim sürecinde; Hangi yöntemler ie yaramıtır? Hangi yöntemlerden kaçınılmalıdır? Çocuun sevdikleri ve sevmedikleri nelerdir? Çocuk huzursuzluunu/endiesini nasıl ifade ediyor? Daha önceleri bu durumlarda neler yapılmı? Çocuk gereksinimlerini ve duygularını nasıl ifade ediyor? Çocuun duyusal uyaranlara, sese ııa, kokuya, dokunmaya nasıl tepkiler veriyor? Rutin yaam ve çevresindekilerle ilgili deiikliklere nasıl tepkiler veriyor? örenilmelidir. Bu kaynaklardan her birinden alınan bilgilerle BEP içeriinin oluturulması ve kullanılacak yöntemlere karar verilir. Çocuk için çok karmaık ve soyut olan alanların belirlenmesi, bu becerilerin kazandırılmasında bireysel destek eitim programına gereksinimi olup olmadıına karar vermek, Puan, marka sistemleri, sevdii etkinlii ödül olarak kullanma (ör. Bilgisayar), yiyecek ve sosyal ödüller içinden, çocuk için hangi çalımada hangi pekitireçlerin en etkili olduunu belirlemek gerekir. Program Yaparken Sevdii, lgi duyduu alanlar ve duyusal tercihlerinden yararlanmak gerekir. Bir çalımada hitap edilen duyu sayısı arttıkça bireyin katılımı ve ilgisi artar (çoklu duyusal yaklaım) Ör. Sayarken nesnelere dokunur, arkı ritmi ve renkler kullanılabilir. Çoklu duyusal yaklaım kullanılırken, çocuun duyusal tercihleri, duyarlılıkları dikkate alınmalıdır. Çocuun duyusal tercihleri bir konuya, etkinlie katılımını dorudan etkileyebilir. Ör. Yazmaktan holanmayan, kokulara duyarlı bir çocuk kokulu kalemle yazmaya motive olabilir. Mavi renge takıntılı bir çocuun mavi kalemle veya mavi deftere yazması performansını olumlu etkileyebilir. 6

7 Programın / Bilginin Görselletirilmesi itsel girdileri algılamakta zorluk çekerler, bu nedenle yalnızca sözel yönerge çou zaman yeterli olmaz. Yönergenin yazılı olduu kart, resim veya nesne daha etkili olur. Günlük programı ve rutinleri görselletirerek sınıfa asma veya örencinin defterinin ön sayfasına, sırasına yerletirmek olabilir. Böylece ne yapacaını, ne zaman bahçeye çıkacaını, ne zaman yemek yiyeceini bilir ve bir aktiviteden dierine daha kolay geçi yapar. Bilginin içeriini deitirmek her zaman gerekmeyebilir. Bazen sadece sunu tarzını deitirmek yeterli olabilir. Kelimelerin yanına resimler semboller koymak, yazıdaki bazı bölümlerin altını çizmek, renklendirmek gibi yöntemler algılamasını kolaylatırır. Öretmenin veya ailenin görevlerin/ çalımaların olduu günlük programı her gün programın içeriine göre önceden hazırlaması bazı çocuklar için gerekli olabilirken, bazı çocuklar için sadece, Genel yönergeler/ sabit bir göre eması yeterli olabilir. Aaıdaki örnek deiik biçimlerde, ders sayısı, teneffüs sayısı veya dier detaylara göre gelitirilebilir. Eer gerekliyse her çalımanın ödülü de emada belirtilebilir. Kitabını aç arkıya katıl Bahçeye çık (teneffüs) Tahtadaki yazıyı yaz Resim yap Öle yemei tatili 7

8 Programda Rutinler Oluturma Otistik özellikleri olan örenciler daha sonra ne olacaını bilirlerse daha rahat ederler. Yapacaklarının, çevresindeki olayların sırasını tahmin edebilme, anlama olanaı verir. Küçük deiiklikler yapılan /esnetilen sürekli bir program, güvenlik hissini arttırır ve baarılı olduunu hissetmesini salar. Her çalımayı ne kadar yapacaını bilmesi, yaptıı ie takılıp tekrar tekrar yapmasını engelleyecei için önemlidir. Yazacaı yeri iaretleme, 5 satır veya zil çalıncaya kadar vb biti zamanını ve yapacaı çalımanın ne kadar olacaını algılamasını salayacak somut göstergeler olmalıdır. Programda Olacak Deiiklikleri, Ne Zaman Deieceini Yazılı Programa aretleme Programda yapılacak deiiklik program kâıdına not alınırsa çocuk önceden deiiklii bilir ve deiikliin yaratacaı endie ve stres, bunların yol açabilecei alama ya da huysuzluk nöbetleri önlenmi olur. Ör. Son derste beden eitimi saatinde spor salonu yerine parka gidilecekse, çocuun programında spor salonu çizilip üzerine park yazılmalı veya resmi konulmalıdır. B) Beklentileri ve Kuralları/ Sınırları Belirleme Okul kuralları, sınıf, bahçe, kantin, servi aracı, spor salonu vb. için açık ve net bir biçimde belirlenmi olmalı. Çocuk hangi ortamda neler yapmasının beklendiini ve neleri yapmaması gerektiini bilmeli. Çocuun her zaman yanında taıyacaı ve gerektiinde bakacaı kurallar kitapçıı hazırlanabilir. Küçük bir not defterinin her sayfasına, kullandıı bütün sosyal alanlarla ilgili kurallar yazılabilir. Yeni yerler eklendikçe örnein müzeye gidilecekse, bir gün önceden yeni bir sayfaya oradaki kurallar madde madde yazılır ve çocukla tekrar edilerek hem yeni yerler yeni durumlarla ilgili kuralları kavraması kolaylatırılır, hem de günlük rutindeki deiiklie hazlıklı olması salanır. (Bu konuda metnin devamında uygulama örnei bulunmaktadır.) C) Sınıf/Eitim Ortamını Yapılandırma Ortam mümkün olduunca dikkatini daıtmayacak veya bir detaya takılmayacak ekilde düzenlenmeli, ya da örenci tahtayı dorudan/ net görebilecek bir yere oturtulmalıdır. Çok fazla uyaranın olmadıı bo bir duvar yanında oturmak kendini daha güvende hissetmesini salayabilir. Sık sık sınıftan çıkmaya çalııyorsan bir çocuksa, kapıdan uzak bir yere oturtulmalıdır. Eer öretmen çocuun sık dıarı çıkması gerektiini düünüyorsa, kapıya yakın sıra uygun olabilir. Çocuun çok uyarıldıında veya stresli olduunda ortaya çıkacak problem davranılarını engellemek için rahatlayacaı bir alan yaratılması uygundur. Böyle bir alan yaratılamazsa sınıfın dıına çıkarmak bir süre rahatlamasını salamak yararlı olabilir. Sınıf ok gürültü olduunda kulaklık takması, kulaına pamuk koyması gibi yöntemler strese girmesini engelleyici olabilir. Yanına oturtulacak örenci empati yapabilen, ona ilgi göstermi, liderlik özellii olan çocuklardan biri olmalıdır. Sıkıık bir oturma düzeni otistik çocuu rahatsız edici olabilir. Çocukları rahatsız ediyorsa veya rahatsız oluyorsa bir süre yalnız oturması tercih edilebilir. Sevdii bir objeyi, eyayı yanında bulundurmasına izin vermek, özellikle okulun ilk günlerinde kendini daha rahat hissetmesini salayabilir. D) letiim Tarzı ve Kullanılan Dile Dikkat Etme Çocua adıyla hitap edin. gel diye seslendiimizde kendisini çaırdıınızı anlamayabilir. Ali gel derseniz kendisinin çarıldıından emin olur. Çocuun fiziksel seviyesine inerek ve göz temas kurarak konuulmaya çalıın. Uzun ve birkaç aamalı sözel yönerge vermekten kaçının. 8

9 Defterimizi açıyoruz, tahtaya yazdıım cümleleri yazıyoruz. Uzun ve karmaık gelebilir. Sınıfa bu yönergeyi verdikten sonra yanına gelip Ali defterini aç diyebilir, defterini açtıktan sonra tahtadaki yazıyı yaz diyebilirsiniz. Yönergeleri aama aama verince ne yapacaını daha iyi anladıını unutmayın. Balangıçta genel ifadeler yerine, özel yönergeler kullanın. Örnein, imdi kitabımızı açıyoruz yerine Ali kitabını aç. Çocuk kavradıkça özel yönergeleri azaltabiliriz. steinizi/yönergeyi kısa, net ve kesin bir ifade ile söyleyin. Çocuk bunu isterse yapacaı bir çalıma gibi algılamamalı. Ör. Yazar mısın? yazmak istersen yaz, istemiyorsan yazmayabilirsin gibi anlaılır, bunun yerine yaz seçim yapmasını deil kesinlikle yazması gerektiini anlamasını salar. Ses tonumuzu söylediklerimizi destekleyecek ekilde kullanın. Kararlılık ve kesinlik ses tonumuza yansımalı. Sözlerinizi jest ve mimikler, semboller veya somut objelerle pekitirin. Bilgiyi ilemden geçirmesi (anlaması) için zaman tanıyın. Sözel tekrar yaparsa (ekolali), buna dikkat çekmeyin; görmezden gelin veya dikkatini baka yöne çekin. Ekolalinin bir görevi veya kendinden istenileni anlamadıı zaman ortaya çıktıını unutmayın; yönergeyi basitletirerek yenileyin. Soyut, mecazi, ve e anlamlı kelimeler, deyimler, (belki, bazen, eer vb.) belirsizlik ve alay içeren, aka içeren ( seni gidi seni ) sözcüklerden kaçının. Olumsuz, eletirici ifadeler yerine baardıklarını öven, motive edici, giriimciliini destekleyen bir dil kullanın. Sakin bir ses ve sakin davranılarla yaklaın. Övgüyü ne için yaptıınızı vurgulayın. Hepsini bitirdin, aferin gibi. Çocuun çıkardıı seslere (vokalizasyon) tepki vermeyin. Bu davranıın kasti ve kontrollü olmadıını, katılımı artıkça seslerin azalacaını unutmayın. letiim çabalarından sonra sakinlemesi-gevemesi için zaman tanıyın. Yeni isteklerinizi bundan sonra dile getirin. Çocuk yanınızdayken onun hakkında konumaktan kaçının. E) Sosyal Etkileimi Destekleyici Düzenlemeler Yapma Kendini megul eden ekilde oynama düzeyi yeterli deildir. Bu nedenle zıplamak, komak, sallanmak vb. tekdüze oyunlar oynar. Yalnız oynamayı tercih eder, grup oyunlara katılmakta zorlanır, Katılımını salamak için küçük bir fiziksel, sözel yönlendirme gerekebilir. Bazen oyuna katılır, ama oyunun / etkinliin kuralını anlamakta bu nedenle sürdürmekte zorlanabilir, katılımının kesintiye uradıı noktada küçük bir fiziksel, sözel yönlendirme ile kurala uygun davranıı yapması salanabilir. Taklit gerektiren oyunları oynamakta zorlanabilir. Model olmak veya uygun modele dikkati çekmek ne yapacaını açıklamak gerekebilir. Yüzünüze bakarak iletiim kurmadıında ne hissettiinizi ve ne istediinizi anlamayabilir. Yüzünüzü görecek ekilde konumak anlamasını kolaylatırır. Sosyal ortamlarda uygun davranıları, uygun iletiim becerilerini göstermekte güçlük çeker. Model olmak, uygun davranıı yapan yaıtını model olarak göstermek, uygun davrandıında övücü, destekleyici davranmak gerekir. Sınıfta, bir sosyal durum için uygun olan ve olmayan davranıların prova edildii sosyal beceri eitimi, role bürünme, sosyal beceri not defteri, sosyal öyküleri okumak, kendisinin de olduu sosyal öyküler yazmak gibi tekniklerle alıtırmalar yapmak etkilidir. Empati eksiklii nedeniyle, karısındakini anlamakta güçlük çekerler. Duyguların öretilmesi, kendisinin ve karısındakinin ne hissettiini fark etme, duygularını uygun biçimlerde ifade etme becerisini gelitirmek için kendim hakkındaki her ey kitapçıı, kendisi ve ailesi, arkadaları ile ilikisine odaklanan sosyal öyküler, dramatizasyon vb teknikler kullanılabilinir. 9

10 F)Arkadalarla likileri Gelitirme 1-Sınıf arkadalarıyla yapılabilecek Çalımalar Okulun ilk haftasında otistik örencinin olmadıı bir zamanda sınıf arkadalarıyla bir görüme yapın. Otizm olayını fazla irdelemeden, otistik bireyin yetersizliklerinden fazla bahsetmeden, ortak korkularımız ve farklılıklarımızdan bahsedin. Nasıl davranacakları ve konuacaklarıyla ilgili bazı basit örnekler verin. Sınıf arkadalarına olumlu bir dil kullanmayı öretin. kalemimi attın defol yerine lütfen kalemimi al ve geri ver gibi. Öretmen otistik çocukla konumanın dier arkadalarıyla olduu gibi yapılmasını söyleyebilir. Ör. hikâye okunurken kıpırdayan bir arkadaını doru otur ve dinle diye uyarabilir. Oyun veya etkinlik sırasında imdi senin sıran, imdi benim sıram gibi sözel yardımlarla arkadalarına destek olabileceklerini model olarak gösterin. Çocuun güçlü olduu yanlardan yararlanın, ikili veya grup çalımasında bu yanları kullanın. Ör. Çocuk hecelemede iyi ise arkadalarına yardım ettirin. Yakın dost / antrenör arkada sisteminden yararlanın; Antrenör arkada otistik arkadaını özürlü bir birey deil eit artlardaki bir birey olarak görmeli, ancak sorun yaadıı, yardıma gereksinim duyduu alanlar, becerileri, ilgi alanları nasıl davranmanın ie yaradıı gibi konularda da bilgi sahibi olmalıdır. Antrenör arkada, sosyal ortamlarda selamlama ve dier iletiim davranılarına model olmak, gerektiinde sözel ipucu vermek, oyuna veya sohbete katılacaı ortamlara götürmek, gerektiinde fiziksel yardım ve yönlendirme yapmak, karmaık konuları akaları vb. anlamasına yardımcı olmak gibi pek çok konuda otistik çocua yardımcı olabilir. Ancak onun da çocuk olduu ve bu rol modeli görevinin elenceli olması gerektii unutulmamalıdır. 2-Otistik Çocukla Yapılabilecek Çalımalar Otistik çocuklar yaıtlarıyla etkileime girmek için uygun ifadeleri kullanmakta zorlanırlar. Sözlerini sakınmazlar, fazla dürüst, dorudan ifade ederler, bu nedenle kırıcı olabilirler. Çocua, etkileim dili ve yapısı, belirli durumlarda kullanabilecei uygun ifadeleri öretmek gerekir. Öretmen, antrenör arkada model olabilir veya uygun modellere dikkatini çekilebilir. Video ile uygun iletiim örneklerini göstermek etkili olabilir. Modeldeki dili, davranıları, sosyal iletiimi arttıran ipuçlarını vurgulamak gerekir. Yazılı senaryolar ve role bürünme ile pratik yapmasını salamak, örnein, öle Yemeinde kullanılacak diyalogları senaryo ile çalıılarak prova etmek, yemek saatinde uygun ifadeleri kullandıında ödüllendirmek. Suflörlük yöntemi kullanılabilinir. letiim için o anda uygun olan ifade öretmen veya antrenör arkada tarafından sufle edilebilir. Örendii uygun davranıları her durumda ve her ortamda kullanmakta zorlanabilir, gerektiinde hatırlaması için yardımcı olmak gerekebilir. Ör. sırada önüne geçen bir arkadaına vurmak yerine sırana geç uyarısını örettiimiz bir örenci, böyle bir durumla karılatıında, ne yapması gerektiini hatırlayıp, bunu hemen uygulayamayabilir. Bizim hatırlaması için ipucu vermemiz veya bir süre daha model olmamız gerekebilir. Yardım spontan ekilde uygun davranıları gösterinceye kadar gerektii ölçüde verilmelidir. G) Problem Davranıları Azaltma Problem davranıın ve bazı hareketlerin özellikle öretmeni sinirlendirmeye yönelik kasıtlı davranılar olduunu düünmeyin. Problem davranıın kaynaını/ nedenini belirleme o Kullandıımız kelimeyi/cümleyi anlamama o Yüz ifademizi/beden dilini anlamama o Ortamda kendisinden ne beklendiini anlamama o Duyarlı olduu uyaranlara derece derece alıtırma o Stres belirtilerini fark etme, uygun yoldan ifade etme yollarıyla ilgili çalımalar yapma, Ör. Sakinletirici egzersizler yaptırma, sünger top sıktırma vb. 10

11 * Bekleme, boluk vb belirsizlik içeren durumlar o Programda, rutinde yapılan deiiklikler o Bir ey yapma konusunda zorlama, irade savaı yapma o Yapamayacaı zor bir beceriyi yapmasını isteme Problem davranıın nedenini belirlediimizde ve nedeni ortadan kaldıran düzenlemeler yaptıımızda; örnein zor gelen beceriyi bir alt aamadan çalımaya baladıımızda, anlamadıı cümleyi daha basit ve açık ifade ettiimizde, vb. veya problem davranıı oluturan çevreyi düzenlediimizde çou zaman bu davranıı kolayca sonlandıracaktır. Örnein; o Çocuu ajite eden uyaranı, aırı duyarlı olduu ses, ıık, koku, tad vb ortamdan uzaklatırmak o Kulaklık, güne gözlüü vb araçlarla uyaranın iddetini azaltmak o Vurduu sert nesneler sabit ise minder vb. yumuak nesneler koymak vb Problem davranıın niteliine uygun düzeltme yöntemlerinden birini kullanma Eer istenmeyen davranı yukarıda belirtilen nedenine dair düzenlemelerle/ yöntemlerle sonlandırılamazsa o time out o ödülü geri çekme o fiziksel engelleme, ısırdıı bileine bileklik takma vb o uygun olmayan davranı yerine, ilevsel olanı öretme o görmemezlikten gelme vb tekniklerinden hangisinin hangi davranı için en uygun olduunu belirlemek ve tutarlı ekilde uygulamak gerekmektedir. H) Ev ve Okul Arasındaki Balantı- birliini Salama Veli öretmen ilikisinde en etkili iliki yüz yüze yapılan görümelerdir. Koordinatörün bakanlıında yapılan okuldaki kaynatırma ekibiyle toplantılar, öretmenle veya dier uzmanlarla yapılan düzenli görümeler sorunları belirleme, ortak çözüm bulma ve tutarlı bir ekilde uygulamayı salar. Telefon görümeleri, öretmen veya destek personelle yapılan görümelerdir. Tek yöntem olarak kullanıldıında etkili olmaz. Yazılı iletiim, yanlı anlaılmalara karı en açık yöntemdir. Tek iletiim yöntemi olarak kullanılmamalıdır. Öretmenin çok zamanını almamak ve yanlı anlamalara izin vermemek için defterde maddeler halinde veya iaret koyabilecei kontrol listeleri gibi düzenlenmelerle iletiimi salamak tercih edilmelidir. Okuldan eve, evden okula gerekli bilgiler bu yöntemle düzenli aktarılabilinir. Servis oförü, yardımcı personel, hizmetli gibi çocuun sık iletiimde bulunduu kiiler çocuk hakkında bilgilendirilmelidir. Hangi durumda ne yapacakları ve nasıl iletiim kuracakları açık ve net olmalıdır. 11

12 Ülkemizde Otistik Çocukların Kaynatırılmasıyla lgili Çalımalar Ülkemizde özel eitime gereksinim duyan bireyler içinde tanı ve eitim uygulamaları açısından en yeni grup olan otistiklerle ilgili eitim süreci, tanı süreciyle yıllar öncesinde balamı olmasına ramen; MEB tarafından ayrı bir grup olarak tanımlanmaları 1999 yılında OÇEM projesiyle yapılmıtır. OÇEM Projesinin amacı; bireysel farklılıkları ve otistik özelliklerinden dolayı mevcut eitim öretim ortamlarından yararlanamayan 3 15 ya grubundaki otistik çocukların, özelliklerine uygun ortamlarda ve gelitirilen programlarla ülke genelinde eitim ve öretimlerini salamak olarak tanımlanmaktadır. Eitim modeli incelendiinde; Baımsız OÇEM ile; yalnızca otistik çocukların eitildii özel eitim kurumundaki eitim, Baımlı OÇEM ile, ilköretim okulu bünyesinde 3 9 otistik çocuun eitildii "Otistik Çocuklar Eitim Merkezi"nde verilen eitimin tanımlandıı görülmektedir. Kaynatırma yoluyla eitim ise, OÇEM'e devam eden çocuklardan rehber öretmenin yönlendirmesiyle, performansları uygun olanların belirlenen okulda, sürede ve planlanan bir programda eitilmeleri olarak tanımlanmaktadır. OÇEM lere devam etmeyen çocukların hangi süreçle ve nasıl kaynatırılacaı ise belirsiz/ cevapsız olarak durmaktadır. Hangi özelliklere sahip otistik çocukların kaynatırma programından yararlandırılacaı ise OÇEM Projesi Uygulama Yönergesinin 5. maddesinin e fıkrasında düzenlenmi ve buna göre, "sosyal ve akademik beceriler yönünden gelimi örencilerin performanslarına uygun kaynatırma programından faydalandırılacaı" belirtilmitir. Baımlı OÇEM bünyesinde kaynatırmadan yararlanabilecek otistik çocuklar için kriterler ; 1-lköretim çaında olmak, 2-Tuvalet eitimini tamamlamı olmak, 3-Sözel iletiim kurmak 4-Youn davranı problemleri (alama, öfke nöbetleri vb.) olmamak 5-Otistik özelliklerinden baka bir engeli bulunmamak 6-Eitim öretimini engellemeyecek derecede psikomotor geliimine sahip olmak olarak belirlenmitir ya dıında kalan çocukların nasıl eitilecei, bebeklikten yetikinlie yaam boyu eitimin nasıl salanacaının da belirlenmemi olduu görülmektedir. Ülkemizde MEB nın otistik çocukların eitimlerini ele alan çalımaları incelendiinde; Otistik çocukların baımlı OÇEM'lerde kaynatırılması ve genel olarak bu projenin deerlendirilmesi ile ilgili, ileyite yaanan sorunları belirleyen ve aksayan yönlerin giderilmesi için çözüm önerilerinin tartııldıı aratırmaların, çalımaların olmadıı görülmektedir. Otistik çocukların normal sınıflarda kaynatırma eitimi süreci ile ilgili yapılmı herhangi bir çalımaya rastlanmamıtır. 12

13 2001 yılına kadar özel eitim alan çocuklar içinde otistiklerin kayıtları ayrı tutulmadıı için, daha önceki yıllarda kaç çocuun eitim aldıı bilinmemektedir. MEB verilerine göre; eitim döneminde, 12 baımsız OÇEM de eitim alan 366 otistik örenci bulunmaktadır. Kaynatırma eitimine devam eden 579 örencinin, 31 i okul öncesi, 542 si ilköretim, 6 sı ise ortaokula devam etmektedir. MEB deerlendirme-yönlendirme sürecinden geçmeden kaynatırma eitimi alan çocukların sayısı bilinmemektedir. Kaynatırma Eitimi Alan Örencilere Yönelik Bir Destek Eitim Uygulaması Bu çalıma, erken çocukluk döneminde 2 3 ya aralıında otizm tanısı almı ve aynı özel eitim merkezinde bireysel ve grup eitimi ile özel eitim almı olan, okul öncesi eitimi sürecinde kaynatırma eitimine balatılan ve ilköretime devam eden 7 çocuk ile yapılmıtır. Çocuklardan baımlı OÇEM e giden 1 i dıında hiçbiri RAM deerlendirme ve yönlendirme sürecinden geçmemi çocuklardır. Bu grubu oluturan örencilerin 2 si asperger sendromu, 5'i yüksek fonksiyonlu otistik tanısı almı çocuklardır. Kaynatırma uygulamasından yararlanan 7 örencinin de okulunda özel eitim öretmeni ve dier destek personeli bulunmamaktadır. Çocukların 4 ü üçüncü sınıf, 3 ü ikinci sınıf örencisidir. Özel eitim merkezindeki uzman ve eitimcilerle kaynatırma okulu arasındaki ilikilerde, 1 örencinin sınıf öretmeni ile iletiimine aile aracılık etmekte, 6 örencinin sınıf öt. ve rehber öt. le telefonla görüme, deftere not yazma ile iletiim kurulabilmektedir. Ayrıca 2 özel okulun rehber ör. ile, gerektikçe ve sorun olduunda yüz yüze de iletiimde bulunulabilmektedir. Örencilerden 3'ü devlet okuluna, 3'ü özel ilköretim okuluna, 1'i de baımlı OÇEM sınıfına devam etmektedir. Destek özel eitimi olarak örencilerden 1'i yalnızca grup eitimi, dierleri ise hem grup hem de bireysel eitim almaktadır. Bir yıllık grup eitimi hedefleri Grubun hedefleri, bireysel eitim hedeflerindeki becerilerden ortak olanlar içinden seçilerek oluturulmutur. Seçilen hedeflerin bir kısmı bireysel çalımada eitimcileriyle, aileleri, yakınları ile yalnızken zorlanmadan yapabildikleri beceriler olmasına ramen grup ortamında, sosyal bir ortamda yapmakta zorlandıkları becerilerden oluturulmutur. Sosyal Beceri Eitimi Hedefleri 1- Tanıma, merhabalama, adını söyleyerek kendini tanıtma, isim örenme, Ör. Benim adım-----, senin adın ne? 2- Sosyal ortama uygun ifadeleri kullanma (izin isteme, teekkür etme, özür dileme, vb) Örnek 1'deki çalıma gibi uygulamalar, dramatizasyon, oyunlar vb dier yöntemlerle de alıtırmalar yapılmalıdır. 3- Oyun balatma, kooperatif oyunlara katılma 4- Hakkını savunma 5- Kızgınlıını uygun ekilde ifade etme, saldırgan davranmama 6- Bakalarını rahatsız edici davranıları sonlandırma Ör. Dokunma, öpme, sarılma vb. fiziksel davranılarda rahatsız edici olmama 13

14 7- Okul (sınıf ve teneffüs) kurallarına uygun hareket etme Öretmeni dinleme, parmak kaldırarak konuma, sırada otururken arkadalarını rahatsız etmeme vb. Örnek 2 ve 3 bu çalıma ile ilgili uygulamayı göstermektedir. 8-Alay edilme ile baa çıkabilme 9- Yanlı veya hatalı davranan birine kötü söz söylememe 10- Kendisini kötü bir i için kullandırmama, hayır diyebilme Ör. Git e vur 11- Sıra bekleme, kurala uygun davranma 12- Yardıma gereksinimi olan arkadaına yardım etme 13- Baarısızlıa, yenilgiye, engellenmeye, hatalı olana tolerans gelitirme Duyguların Farkına Varma, Duygularını Uygun Biçimde fade Etme Bu grupta yer alan çocukların hepsi kendilerinde, bakalarında, resimlerde duyguları tanıma ve isimlendirme aamasını geçmi çocuklardır. Bu nedenle, hedefleri uygun biçimde ifade etme, kontrol etme ve olaya, duruma uygun tepki verme, bakalarına nasıl davranacaklarını örenme üzerine temellendirilmitir. 1- Duygularını uygun davranılarla yansıtma/ ifade etm Vurmak yerine, neden kızdıını ifade etmek, Sinirlenince sünger top sıkmak vb. alternatif yollar kullanmayı örenmek 2- Bakalarının duygularını fark etme, uygun tepki verme Teselli etme, empatik olma 3-Olaya, duruma ilikin duyguların farkına varma (Mutluluk, üzüntü, kızgınlık, kıskanma, vb) Olaya ilikin duygusunu sözlü veya yazılı ifade etme Örnek 4 ve 13 kendi duygularını farketme ve ifade etmekle ilgili çalımalardan birini göstermektedir. 4-Bakalarının olaya, duruma ilikin duygusunu fark etme, anlama Örnek 5,arkadalarının bazı durumlarda ne hissettiklerini anlayabilmeyi gelitirmek için yapılmıtır. Bu uygulamada açıkça görülebildii gibi, kendini üzgün hisseden arkadaına ne yaparsın diye sorulduunda, bilmiyorum diyerek nasıl teselli edecei hakkında bir fikri olmadıını net bir ekilde göstermektedir. Uygulama yapılırken çocukların hepsine yazdıkları okutulmu, uygun cevabın ne olacaı tartıılmı ve prova ettirilmitir. Kamusal Alan Becerileri Hedefleri 1- Market, alıveri merkezi, bakkaldan alı veri yapma 2- Cafe, pizza, lokanta vb. sipari verme 3- Sinema, tiyatro vb yerlerde, bilet alma, uygun ekilde izleme 4- Vapur, otobüs vb. araçlara binme, bilet alma ve seyahat ederken uygun davranma letiim- Dil Becerileri Hedefleri 1-Bir hafta içinde yaadıklarını anlatma 2-zledikleri film, dizi, vb anlatma, 3-Konuurken göz teması kurma, ismiyle hitap etme 4- Baırarak veya çok kısık sesle konumama, ses tonunu ortama göre ayarlama 5- Düüncelerini, olayları ifade ederken uzun ve düzgün ifadeler kullanma 6- Mecazi, e anlamlı sözcükler, deyimler, atasözleri vb anlamını kavrama 7-Belirlenen bir konu hakkında konuma Örnek 6,7,8 ve 10 eitimcinin verdii bir konu yada yaantıları ile ilgili kendini yazılı ve sözlü ifade etmesini gelitirmek amacıyla yapılmıtır. 8- Okuldaki bir olay hakkında konuma, 14

15 Akademik Beceriler Hedefleri Her çocuun BEP yer alan akademik becerilerle ilgili hedefleri youn olarak bireysel derslerde çalıılmaktadır. Grupta hedef olarak seçilmi olan beceriler bireysel derslerde de çalıılan ancak aynı zamanda da sınıf ortamında yapmakta zorlandıkları becerilerdir. 1. Tahtaya yazılanları takip ve deftere geçirme, 2. Okunan parçayı anlatma, sorulara yazılı ve sözlü cevap verme 3. Noktalama iaretlerini doru kullanma, 4. Dikte edilen metni yazma, 5. Günlük alıverite karılaılan basit problemleri çözme (para hesabı yapma) 6. Yarım kalan öyküyü tamamlama, Örnek 9, bu amaçla yapılan çalımalardan balangıç düzeyinde basit bir çalıma olarak kullanılmı, daha sonra daha uzun öykülere doru çalıma zorlatırılmıtır. 7. Kendisi, ailesi, bir konu, olay, vb hakkında yazma veya konuma Bir olay, bir konu veya deneyimle ilgili konumada otistik özellikleri olan çocuklar kuru bir dille ardı ardına olan biteni anlatırlar. O sırada kendilerinin ne düündüü, hissettii veya yorumları anlatımda yer almaz. Aaıdaki 10'uncu örnekte olduu gibi, TV tanıtılmı ama tv seyretmeyi çok severim gibi kendisiyle tv arasındaki betimleyen hiçbir ifade kullanmamıtır. Bu çalıma ile çocukların her birinin yazdıkları okutulup sonra bizim için ne ifade ediyor?, kimler seviyor? Gibi duygularını betimlemeleri tevik edilmektedir. 11,12,13 nolu örnekler kendisi, ailesi ve arkadalarıyla ilgili düüncelerini ifade edebilmesi amacıyla yaptırılmı çalımalardandır. Örnek 14, harfler, kelimeler arasındaki ilikileri algılama,dikkat ve iliki kurma becerilerini gelitirmek amacıyla yapılan çalımalardan bir örnektir. 15

16 * Sosyal ortama uygun ifadeleri kullanma alıtırması 16

17 * 17

18 18

19 19

20 20

EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE ÇARPIM TABLOSU ÖRETM UYGULAMASI

EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE ÇARPIM TABLOSU ÖRETM UYGULAMASI Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE

Detaylı

OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU

OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU Psk. Deniz VARIR

Detaylı

OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN KISA SÜREL BR E TM PROGRAMININ NCELENMES

OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN KISA SÜREL BR E TM PROGRAMININ NCELENMES Bu aratırma 005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN

Detaylı

GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM

GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM KTAP NCELEMES GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM Editörler: Arif Altun ve Sinan Olkun Orhan KARAMUSTAFAOLU Yrd.Doç.Dr., Amasya Üniversitesi, Eitim Fakültesi, Dekan Yrd., AMASYA

Detaylı

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA

Detaylı

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM Dr. Ayhan HELVACI *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Türkiye de Bölgesel Kalkınmanın Aracı Olarak Kalkınma Ajansları: zmir Kalkınma Ajansı Örnei Ergüder Can zmir Kalkınma Ajansı Giri: Türkiye de dier ülkeler gibi bölgelerarası hatta bölgeler içinde kalkınma

Detaylı

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ YAPI Madde 1. Koç Üniversitesi Sosyal Bilimler Kulübü, kısa adıyla K.Ü.S.B., Koç Üniversitesi örenci kulüpleri tüzüüne balı ve Koç Üniversitesi örencilerinin

Detaylı

T.C. BÜYÜKÇEKMECE BELEDYES

T.C. BÜYÜKÇEKMECE BELEDYES Sayfa No 1 / 23 Sayfa No 2 / 23 PERFORMANS YÖNETM Gözlem ve Takip (kontrol ) Hedefleri konusunda nereye kadar ulatıklarını, gelitiklerini düzenli olarak sorun, takip edin htiyaçlarını belirleyin Gözlem

Detaylı

GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER **

GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER ** GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER ** Yrd.Doç.Dr. Gürsan SARAÇ * **1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi

Detaylı

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES 1. GR Yrd.Doç.Dr.Cansevil TEB *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden

Detaylı

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI Belediyelerin görevlerini etkin ve verimli bir ekilde yerine getirebilmeleri için ihtiyaç duydukları optimal (ihtiyaçtan ne fazla ne de az) kadronun nicelik ve

Detaylı

BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE)

BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE) BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE) Yrd.Doç.Dr. Öznur Öztosun Yrd.Doç.Dr. Dolunay Akgül Barı *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik

Detaylı

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık 2010

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık 2010 ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık 2010 KAVRAM HARTALARI LE NOT TUTMANIN LKÖRETM ÖRENCLERNN DNLEDN ANLAMA

Detaylı

PYANO ETMNE YEN BALAYAN ÖRENCYLE LK DERSN ÖNEM. Özlem Ömür ÖZET

PYANO ETMNE YEN BALAYAN ÖRENCYLE LK DERSN ÖNEM. Özlem Ömür ÖZET Piyano Eitimine Yeni Balayan Örenciyle lk Dersin Önemi Özlem ÖMÜR PYANO ETMNE YEN BALAYAN ÖRENCYLE LK DERSN ÖNEM Özlem Ömür ÖZET Piyano eitimine yeni balayan bir örenciye, piyano enstrümanını benimsetmek

Detaylı

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001 OHSAS 18001 SALII VE GÜVENL YÖNETM REHBER STANDARDI GR : Dünyada, üretim faktörünün temel öesi olan çalıanların salıı ve güvenlii endüstriyel gelimelere paralel olarak, ön plana çıkmaktadır. Salıı ve i

Detaylı

Yöntem Ara tırma Modeli Evren ve Örneklem Veri Toplama Aracı Verilerin Analizi Bulgular

Yöntem Ara tırma Modeli Evren ve Örneklem Veri Toplama Aracı Verilerin Analizi Bulgular Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 ÖRETMENLK UYGULAMASI

Detaylı

ÖZ YETERLLK (SELF-EFFCACY) KAVRAMI ÜZERNE Tülin ACAR

ÖZ YETERLLK (SELF-EFFCACY) KAVRAMI ÜZERNE Tülin ACAR ÖZ YETERLLK (SELF-EFFCACY) KAVRAMI ÜZERNE Tülin ACAR Öz yeterlik (self efficacy) Bandura nın Sosyal Örenme Kuramı nda dikkati çeken bir kavramdır. Öyleyse nedir öz yeterlilik? Öz Yeterlilik Bandura ya

Detaylı

Intel Ö!renci Programı

Intel Ö!renci Programı Intel Ö!renci Programı De!erlendirme Raporu Eylül 2009 - A!ustos 2010 Cengiz Hakan AYDIN Hasan ÇALI"KAN Murat ATA#Z# Giri! Intel Ö!renci Programı, özellikle teknolojiye eri$imin sınırlı oldu!u bölgelerdeki

Detaylı

LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR

LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR LKS* THE ASSOCIATION BETWEEN GENERAL TARGETS AND GOALS/ACQUISITIONS IN TURKISH LANGUAGE PROGRAM Erhan DURUKAN**

Detaylı

ETK LKELER BANKACILIK ETK LKELER

ETK LKELER BANKACILIK ETK LKELER ETK LKELER Türkiye Bankalar Birlii tarafından hazırlanan ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu nun 15 Haziran 2006 tarih ve 1904 sayılı kararlı ile yayımlanan Bankacılık Etik lkeleri Bankamız tarafından

Detaylı

ADAY ÖRETMENLERDE ÖFKE * Emine BABAOLAN ** ÖZET

ADAY ÖRETMENLERDE ÖFKE * Emine BABAOLAN ** ÖZET ADAY ÖRETMENLERDE ÖFKE * Emine BABAOLAN ** ÖZET Aday öretmenlerin yeni bir i ve sosyal çevreye uyum salama sürecinde, karılatıkları sorunlardan dolayı engellenmeleri ve bunların sonucunda öfke duygusunu

Detaylı

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 673 -

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 673 - Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 INTEL ÖRETMEN

Detaylı

TÜLN OTBÇER. Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır.

TÜLN OTBÇER. Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır. TÜLN OTBÇER Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır. Ankara Hacettepe Üniversitesi Mayıs, 2004 ! - " $ - "%%&%$ - "%' $ - "(%' $ - "( ) (* $+,( $ - ") (',( $ - "- %./$ 0 1*&/1(2, %("%. 3/1(4""3%(/1-( /32 $$

Detaylı

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI Okulöncesi eğitim çevresini merak eden, öğrenmeye ve düşünmeye güdülenmiş çocuğun bu özelliklerini yönetme, teşvik etme ve geliştirme gibi çok önemli bir görevi üstlenmiştir.

Detaylı

CARL GLICKMAN IN GELMSEL DENETM MODEL. Abdurrahman LAN * ÖZET

CARL GLICKMAN IN GELMSEL DENETM MODEL. Abdurrahman LAN * ÖZET CARL GLICKMAN IN GELMSEL DENETM MODEL * ÖZET Glickman tarafından ortaya çıkarılan geliimsel denetim modeli, klinik denetimin eksik taraflarıyla birlikte, klinik denetimin ortaya çıkmasından sonra, insan

Detaylı

ALELERN ETM SÜRECNE KATILIMINA YÖNELK MODELLER VE YAKLAIMLAR THE MODELS AND APPROACHES ABOUT THE PARENT INVOVEMENT IN EDUCATION PROCESS

ALELERN ETM SÜRECNE KATILIMINA YÖNELK MODELLER VE YAKLAIMLAR THE MODELS AND APPROACHES ABOUT THE PARENT INVOVEMENT IN EDUCATION PROCESS GAZ ÜNVERSTES KIREHR ETM FAKÜLTES Cilt 7, Sayı 1, (2006), 75-90 75 ALELERN ETM SÜRECNE KATILIMINA YÖNELK MODELLER VE YAKLAIMLAR H.Ömer BEYDOAN G.Ü. Kırehir Eitim Fakültesi, Eitim Bilimleri Bölümü, Kırehir/TÜRKYE

Detaylı

TÜRKÇE ÖRETMEN ADAYLARININ KONUMA KAYGILARINA LKN BR NCELEME A STUDY ON SPEECH ANXIETY OF TURKISH LANGUAGE TEACHER CANDIDATES Esra LÜLE MERT

TÜRKÇE ÖRETMEN ADAYLARININ KONUMA KAYGILARINA LKN BR NCELEME A STUDY ON SPEECH ANXIETY OF TURKISH LANGUAGE TEACHER CANDIDATES Esra LÜLE MERT Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 7 Volume: 8 Issue: 7 Nisan 015 April 015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 107-9581 TÜRKÇE ÖRETMEN ADAYLARININ

Detaylı

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM Yrd.Doç.Dr. Gülçin Tan Şişman Eğitim Programları ve Öğretim İletişim "Ne kadar çok bilirsen bil, söylediklerin karsındakinin anlayacagı kadardır."

Detaylı

1-Zihinsel kazanýmlar 2-Duyuþsal kazanýmlar 3-Bedensel kazanýmlar

1-Zihinsel kazanýmlar 2-Duyuþsal kazanýmlar 3-Bedensel kazanýmlar ÖÐRENME Öðrenme, bireyin çevresi ile etkileþimi sonucu kalýcý olan davranýþ kazanmasýdýr. Öðrenme planlý ve düzenli etkileþim sonucu olur. Eðitimde hedef, toplumun geliþimine katký saðlayacak bireyi geliþtirmektir.

Detaylı

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI Amaç Brisa, hissedarlarıyla effaf ve yakın bir iletiim içinde olmayı ilke edinmitir. Bu kapsamda Brisa yönetimi stratejik planları uygulayıp,

Detaylı

OKUL ÖNCES ÖRETMENLERNN ETM PROGRAMLARINI PLANLANMA VE UYGULAMADA KARILATIKLARI GÜÇLÜKLERN NCELENMES

OKUL ÖNCES ÖRETMENLERNN ETM PROGRAMLARINI PLANLANMA VE UYGULAMADA KARILATIKLARI GÜÇLÜKLERN NCELENMES OKUL ÖNCES ÖRETMENLERNN ETM PROGRAMLARINI PLANLANMA VE UYGULAMADA KARILATIKLARI GÜÇLÜKLERN NCELENMES A STUDY ON THE DIFFICULTIES FACED BY PRESCHOOL TEACHERS IN THE PLANNING AND IMPLEMENTATION Doç. Dr.

Detaylı

FRANSA DA OKULA GTME

FRANSA DA OKULA GTME Turc FRANSA DA OKULA GTME Fransa ya yeni gelen örencileri ve aileleri aırlama belgesi BU BELGE SORULARINIZI CEVAPLIYOR Çocuumu ilkokula, ortaokula veya liseye nasıl yazdırırım? Çocuum henüz fransızca konumuyor.

Detaylı

DOKTORA E TMNDE DANIMAN

DOKTORA E TMNDE DANIMAN DOKTORA E TMNDE DANIMAN Prof. Dr. Nee Atabey DEÜ Tp Fakültesi Tbbi Biyoloji ve Genetik Anabilim Dal Ö"retim Üyesi DEÜ Tp Fakültesi Dekan Yard., &zmir PhD e"itimi hedefleri Danmann nitelikleri Danmann bilimsel

Detaylı

- 422 - 1) Komisyon: lköretim 7 Türkçe Örenci Çalıma Kitabı, MEB Yayınları, Ankara,

- 422 - 1) Komisyon: lköretim 7 Türkçe Örenci Çalıma Kitabı, MEB Yayınları, Ankara, Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 4 Sayı: 19 Volume: 4 Issue: 19 Güz 2011 Fall 2011 www.sosyalarastirmalar.com 7. SINIF TÜRKÇE DERS ÖRENC ÇALIMA

Detaylı

ENGELL ÇOCUU OLAN ALELERN SOSYAL DESTEK ÖRÜNTÜLER VE BUNUN PSKOLOJK SALIK LE L KS. Uzm. Psk. Arzu YURDAKUL* Uzm. Psk. Alev GRL *

ENGELL ÇOCUU OLAN ALELERN SOSYAL DESTEK ÖRÜNTÜLER VE BUNUN PSKOLOJK SALIK LE L KS. Uzm. Psk. Arzu YURDAKUL* Uzm. Psk. Alev GRL * Bu aratırma 1998 yılında 10. Ulusal Psikoloji Kongresinde sunulmu ve lkıık Dergisi Mart 1999 sayısında yayınlanmıtır. NGLL ÇOCUU OLAN ALLRN SOSYAL DSTK ÖRÜNTÜLR V BUNUN PSKOLOJK SALIK L L KS Özet Uzm.

Detaylı

10 Mayıs 2009 tarihinde uygulanan Pep-r Gelişimsel Ölçeği Değerlendirme Sonuçları: Kronolojik Yaş : 3 yaş 9 ay

10 Mayıs 2009 tarihinde uygulanan Pep-r Gelişimsel Ölçeği Değerlendirme Sonuçları: Kronolojik Yaş : 3 yaş 9 ay C. C. 17 Ağustos 2005 doğumlu bir erkek çocuğudur. Eylül 2008 yılında Londra da bir anaokuluna başlamıştır. Annesi, yaşıtlarıyla kıyasladığında aynı iletişim becerilerini gösteremediğini düşündüğünden

Detaylı

MÜZK ÖRETMEN YETTREN KURUMLARDAK YARDIMCI ÇALGI PYANO DERSLER ÜZERNE BR ARATIRMA *

MÜZK ÖRETMEN YETTREN KURUMLARDAK YARDIMCI ÇALGI PYANO DERSLER ÜZERNE BR ARATIRMA * MÜZK ÖRETMEN YETTREN KURUMLARDAK YARDIMCI ÇALGI PYANO DERSLER ÜZERNE BR ARATIRMA * Dr. Belir Tecimer Kasap GR *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi

Detaylı

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir.

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. KİTAP VE ÇOCUK Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. Türkçe dil etkinlikleri çocuğun kendi

Detaylı

SOSYAL DYALOG HAYATINDA STRES. hayatında stres ile ilgili Çerçeve anlaması

SOSYAL DYALOG HAYATINDA STRES. hayatında stres ile ilgili Çerçeve anlaması SOSYAL DYALOG HAYATINDA STRES hayatında stres ile ilgili Çerçeve anlaması This project is organised with the financial support of the European Commission 1. Giri hayatında stres, uluslararası, Avrupa ve

Detaylı

KMYA ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KAYNAKLARINI KULLANIMLA LGL TUTUMLARI VE KARILATIKLARI ZORLUKLAR

KMYA ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KAYNAKLARINI KULLANIMLA LGL TUTUMLARI VE KARILATIKLARI ZORLUKLAR Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 7, Sayı 2, (2006), 207-215 207 KMYA ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KAYNAKLARINI KULLANIMLA LGL TUTUMLARI VE KARILATIKLARI ZORLUKLAR Selçuk

Detaylı

YÖNETCLERN VE ÖRETMENLERN ALTI YA GRUBUNDAK ÖRENCLERN LKOKUMA-YAZMAYA HAZIRLANMALARINA YÖNELK BLGLER VE GÖRÜLER. Banu YANGIN

YÖNETCLERN VE ÖRETMENLERN ALTI YA GRUBUNDAK ÖRENCLERN LKOKUMA-YAZMAYA HAZIRLANMALARINA YÖNELK BLGLER VE GÖRÜLER. Banu YANGIN YÖNETCLERN VE ÖRETMENLERN ALTI YA GRUBUNDAK ÖRENCLERN LKOKUMA-YAZMAYA HAZIRLANMALARINA YÖNELK BLGLER VE GÖRÜLER Banu YANGIN ÖZET Bu çalımanın amacı, yöneticilerin ve öretmenlerin altı ya grubundaki örencilerin

Detaylı

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir;

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; OTİZM TANIM Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; Sosyal etkileşim becerileri, İletişim becerileri Basma kalıp ilgiler, aktiviteler ya da davranışların

Detaylı

LKÖRETM ÖRENCLERNN GÖRÜLERNE GÖRE ÖRETMENLERN ETKLL WIEWS OF ELEMENTARY SCHOOL STUDENTS WITH REGARD TO TEACHERS EFFICIENCY

LKÖRETM ÖRENCLERNN GÖRÜLERNE GÖRE ÖRETMENLERN ETKLL WIEWS OF ELEMENTARY SCHOOL STUDENTS WITH REGARD TO TEACHERS EFFICIENCY ! "#$#%$#%&$#' #$$ LKÖRETM ÖRENCLERNN GÖRÜLERNE GÖRE ÖRETMENLERN ETKLL WIEWS OF ELEMENTARY SCHOOL STUDENTS WITH REGARD TO TEACHERS EFFICIENCY Yrd. Doç. Dr. Erten GÖKÇE Ankara Üniversitesi Eitim Bilimleri

Detaylı

stanbul Depreme Nasıl Hazırlanıyor?

stanbul Depreme Nasıl Hazırlanıyor? Sayıtay Dergisi Sayı: 44-45 Performans Denetimi Raporu: stanbul Depreme Nasıl Hazırlanıyor? stanbul Depreme Nasıl Hazırlanıyor Raporu, Sayıtay Bakanlıınca 6.5.2002 tarihinde TBMM Bakanlıına gönderilmitir.

Detaylı

ÖRETMEN ADAYLARININ ALGILADIKLARI LETM BECERS DÜZEYLERNN NCELENMES

ÖRETMEN ADAYLARININ ALGILADIKLARI LETM BECERS DÜZEYLERNN NCELENMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 123-135 123 ÖRETMEN ADAYLARININ ALGILADIKLARI LETM BECERS DÜZEYLERNN NCELENMES Mehmet Arif ÖZERBA Gazi Üniversitesi

Detaylı

LKÖRETM 3. SINIF TÜRKÇE DERS ÖRETMEN KILAVUZ KTABI VE ÖRENC ÇALIMA KTABININ YAPILANDIRMACI YAKLAIMA UYGUNLUU. Tolga ERDOAN * ÖZET

LKÖRETM 3. SINIF TÜRKÇE DERS ÖRETMEN KILAVUZ KTABI VE ÖRENC ÇALIMA KTABININ YAPILANDIRMACI YAKLAIMA UYGUNLUU. Tolga ERDOAN * ÖZET lköretim 3. Sınıf Türkçe Dersi Öretmen Kılavuz Tolga ERDOAN LKÖRETM 3. SINIF TÜRKÇE DERS ÖRETMEN KILAVUZ KTABI VE ÖRENC ÇALIMA KTABININ YAPILANDIRMACI YAKLAIMA UYGUNLUU Tolga ERDOAN * ÖZET Bu aratırmada,

Detaylı

Fatih Emiral. Deloitte

Fatih Emiral. Deloitte Bilgi güvenlii bilincinin genele yayılması Fatih Emiral Deloitte nsan faktörü bilgi güvenlii programlarındaki en zayıf halka olarak nitelendirilmektedir. Kullanıcılar kasıtlı veya kasıtsız olarak, bilgi

Detaylı

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 654 -

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 654 - Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 INTEL ÖRETMEN

Detaylı

IRROMETER NASIL ÇALIIR...

IRROMETER NASIL ÇALIIR... IRROMETER NASIL ÇALIIR... Irrometer bir tansiyometre prensibi ile görev yapar. Irrometer içi saf su dolu bir tüp, bir vakum göstergesi ve gözenekli porselen bir balık ihtiva eder. Kök bölgesi derinliine

Detaylı

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak Öfkenin Gerçek Nedeni Ne? ÖFKE kıskançlık, üzüntü, merak,

Detaylı

LKÖRETM SOSYAL BLGLER DERS KTAPLARININ ÖRETMEN GÖRÜLERNE GÖRE DEERLENDRLMES (KIRIKKALE ÖRNE)

LKÖRETM SOSYAL BLGLER DERS KTAPLARININ ÖRETMEN GÖRÜLERNE GÖRE DEERLENDRLMES (KIRIKKALE ÖRNE) Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 51-61 51 LKÖRETM SOSYAL BLGLER DERS KTAPLARININ ÖRETMEN GÖRÜLERNE GÖRE DEERLENDRLMES (KIRIKKALE ÖRNE) Adem ÖCAL G.Ü.G.E.F.

Detaylı

TÜRKÇE MODÜLÜ BİREYSEL EĞİTİM PLANI (TÜRKÇE DERSİ) (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE

TÜRKÇE MODÜLÜ BİREYSEL EĞİTİM PLANI (TÜRKÇE DERSİ) (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE KISA DÖNEMLİ MATERYAL YÖNTEM- i doğru kullanır. 1 2 3 4 Söylenen sözcüğü tekrar eder. Gösterilen ve söylenen nesnenin adını söyler. Gösterilen nesnenin adını söyler. Resmi

Detaylı

Avrupa Konseyi Proje No EC/1062

Avrupa Konseyi Proje No EC/1062 Avrupa Konseyi Proje No EC/1062!"#$ Projenin Adı Proje Alanı Türkiye de Yolsuzluun Önlenmesi çin Etik (TYEC) Türkiye Projenin Balangıç Tarihi 30 Kasım 2007 Finansman Avrupa Komisyonu (%90) ve Avrupa Konseyi

Detaylı

Eğiticilerin Sınıf Yönetimi Yeterliklerinin Geliştirilmesi. Doç.Dr. Ali E. Şahin Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi

Eğiticilerin Sınıf Yönetimi Yeterliklerinin Geliştirilmesi. Doç.Dr. Ali E. Şahin Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğiticilerin Sınıf Yönetimi Yeterliklerinin Geliştirilmesi Doç.Dr. Ali E. Şahin Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi İçerik Sınıf ve sınıf yönetimi kavramları Sınıf yönetiminin boyutları Düzeni oluşturma

Detaylı

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri Dil Gelişimi Yaş gruplarına göre g temel dil gelişimi imi bilgileri Çocuklarda Dil ve İletişim im Doğumdan umdan itibaren çocukların çevresiyle iletişim im kurma çabaları hem sözel s hem de sözel olmayan

Detaylı

OKUL ÖNCES E M KURUMLARINDA ÇALI AN ANASINIFI ÖZET

OKUL ÖNCES E M KURUMLARINDA ÇALI AN ANASINIFI ÖZET OKUL ÖNCES EM KURUMLARINDA ÇALIAN ANASINIFI RETMENLERLE MÜZK ÖRETMENLERN MÜZK ÇALIMALARINA N TUTUM VE YETERLKLERN KARILATIRILMASI ÖZET r. Gör. Dr. lknur ÖZAL GÖNCÜ GÜMEF. ÇGEB.Okul Öncesi EABD. Okul öncesi

Detaylı

* Saime Özçürümez lköretim Okulunda Sınıf Öretmeni. ** Yrd. Doç. Dr., Nide Üniversitesi Eitim Fakültesi lköretim Bölümü.

* Saime Özçürümez lköretim Okulunda Sınıf Öretmeni. ** Yrd. Doç. Dr., Nide Üniversitesi Eitim Fakültesi lköretim Bölümü. SAMET BEHREG KTAPLARIYLA KURGULAA YARATICI DRAMA ETKLKLER ÖRECLER YAZMA BECERS VE TUTUMLARIA ETKS THE EFFECTS OF CREATIVE DRAMA ACTIVITIES COSTRUCTED WITH SAMED BEHREGI BOOKS O THE WRITIG SKILLS AD ATTITUDES

Detaylı

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD 1943 2013 70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: Yok Danışman: Yok Konuşmacı: 2012 Janssen Cilag

Detaylı

ÖZEL ÜSKÜDAR SEV İLKÖĞRETİM OKULU

ÖZEL ÜSKÜDAR SEV İLKÖĞRETİM OKULU ÖZEL ÜSKÜDAR SEV İLKÖĞRETİM OKULU AYLIK BÜLTENLER SERİSİ EKİM, 2008 SAYI: 2 KONU: Çocuğunuzun Beceri ve Yeteneklerini Nasıl Geliştirebilirsiniz? Aileler çocuklarının mutlu bireyler olmalarını ve en yüksek

Detaylı

GAZ ÜNVERSTES GAZ ETM FAKÜLTES MÜZK ÖRETMENL ANABLM DALI SON SINIF ÖRENCLERNN ÖRETMENLK UYGULAMASINDA SINIF ORTAMINDA SESLERN KULLANMA BECERLER *

GAZ ÜNVERSTES GAZ ETM FAKÜLTES MÜZK ÖRETMENL ANABLM DALI SON SINIF ÖRENCLERNN ÖRETMENLK UYGULAMASINDA SINIF ORTAMINDA SESLERN KULLANMA BECERLER * GAZ ÜNVERSTES GAZ ETM FAKÜLTES MÜZK ÖRETMENL ANABLM DALI SON SINIF ÖRENCLERNN ÖRETMENLK UYGULAMASINDA SINIF ORTAMINDA SESLERN KULLANMA BECERLER * Yrd. Doç. Dr. Serap YÜKRÜK *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden

Detaylı

Yazılım Takımlarında Baarı

Yazılım Takımlarında Baarı Yazılım Takımlarında Baarı Tunca SELBES Meteksan Sistem, Simülasyon ve Görsel Sistemler Orta Dou Teknik Üniversitesi, Bilgisayar Mühendislii, Ankara, Türkiye e-posta: tunca.selbes@sgs.meteksan.com.tr e-posta:

Detaylı

MÜZK ETM YÖNETM ve DEERLENDRME LKLER *

MÜZK ETM YÖNETM ve DEERLENDRME LKLER * MÜZK ETM YÖNETM ve DEERLENDRME LKLER * Prof. Dr. lknur OKATAN *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi SDÜ, 7-10 Nisan 2004, Isparta Sunu Sayın Bakan

Detaylı

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 209-222 209 SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Erturul USTA Ahi Evran Üniversitesi,

Detaylı

Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 8 GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER. Yrd. Doç. Dr. Oğuz Gürsel

Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 8 GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER. Yrd. Doç. Dr. Oğuz Gürsel Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 8 GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER Yrd. Doç. Dr. Oğuz Gürsel Hazırlayan: Gizem Yıldız YASAL TANIM Görme keskinliği; ayrıntıları ayırt etme, görme yeteneğidir. Görme alanı;

Detaylı

(KIRIKKALE OTİSTİK ÇOCUKLAR EĞİTİM MERKEZİ)

(KIRIKKALE OTİSTİK ÇOCUKLAR EĞİTİM MERKEZİ) (KIRIKKALE OTİSTİK ÇOCUKLAR EĞİTİM MERKEZİ) Asperger sendromu nedir? Belki de Ulusal Otistic Birliğinin (National Autistic Society) Asperger sendromu nedir kitapcığını okumuşsunuzdur? Biz Londra daki sosyal

Detaylı

İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU

İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU T.C Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU 2009 PROGRAMDA YER ALAN MODÜLLER VE SÜRELERİ Modülün

Detaylı

Research and Trends in Mathematics Education: 2000 to 2006

Research and Trends in Mathematics Education: 2000 to 2006 Elementary Education Online, 7(3), 614-626, 2008. lköretim Online, 7(3), 614-626, 2008. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Research and Trends in Mathematics Education: 2000 to 2006 Fulya ULUTA,

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11 İÇİNDEKİLER 1 Sınıf Yönetimine Giriş 1 Sınıflar Karmaşık Yerlerdir 2 Sınıf Yönetimini Öğrenmek 3 Sınıf Yönetiminin Öğretimin Diğer Yönleriyle İlişkisi 7 Bölümün Özeti 9 Okunması Önerilen Yayınlar 9 Önerilen

Detaylı

Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm

Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm Dr. Halil Yurdugül Hacettepe Üniversitesi Eitim Fakültesi yurdugul@hacettepe.edu.tr Motivasyon: Proje tabanl bir öretim sürecinde örencilerin

Detaylı

SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES

SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES DETERMINING ORAL HEALTH CONDITION AND HABITS OF PRIMARY SCHOOL STUDENTS IN CENTRAL SVAS Ör.Gör. Dr.

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 3 Sayı: 6 Aralık 2012

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 3 Sayı: 6 Aralık 2012 ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 3 Sayı: 6 Aralık 2012 TÜRKÇE ETM ALANINDA ÖRENM GÖREN LSANSÜSTÜ ÖRENCLERNN BLG OKURYAZARLII

Detaylı

PIZZA DONALDO TÜRKYE. Mevcut Durum

PIZZA DONALDO TÜRKYE. Mevcut Durum PIZZA DONALDO TÜRKYE Pizza Donaldo talya Ltd. (P.D.I) 1 1960 yılında talya da Senyör Donaldo tarafından küçük bir talyan restoranı olarak kurulmutur. 10 çocua sahip olan Senyör Donaldo yıllar içerisinde

Detaylı

KIREHR REHBERLK VE ARATIRMA MERKEZ ÖZEL ETM BÖLÜMÜNDE NCELENEN ÖRENCLERN ÇETL DEKENLERE GÖRE NTELKLER

KIREHR REHBERLK VE ARATIRMA MERKEZ ÖZEL ETM BÖLÜMÜNDE NCELENEN ÖRENCLERN ÇETL DEKENLERE GÖRE NTELKLER GAZ ÜNVERSTES KIREHR ETM FAKÜLTES Cilt 7, Sayı 1, (2006), 175-189 175 KIREHR REHBERLK VE ARATIRMA MERKEZ ÖZEL ETM BÖLÜMÜNDE NCELENEN ÖRENCLERN ÇETL DEKENLERE GÖRE NTELKLER Cengiz AHN Ahi Evran Üniversitesi

Detaylı

Çin Konferansı Panel Bölümü Notları

Çin Konferansı Panel Bölümü Notları Çin Konferansı Panel Bölümü Notları Çin Konferansı kapsamında düzenlenen Çin ve Türkiye: Yatırımda ve Dı Ticarette Sorunlar, Fırsatlar, birlikleri konulu Panel, Çin ile ilikileri olan irketlerin temsilcilerini

Detaylı

Danman-Ö renci letiiminde Önemli Ö eler:yetikinlerin Ö renme Özellikleri ve Temel letiim Becerileri

Danman-Ö renci letiiminde Önemli Ö eler:yetikinlerin Ö renme Özellikleri ve Temel letiim Becerileri Danman-Ö renci letiiminde Önemli Ö eler:yetikinlerin Ö renme Özellikleri ve Temel letiim Becerileri Prof.Dr.Berna Musal Yard.Doç.Dr.Sema Özan DEÜ Tp Fakültesi Tp E itimi Anabilim Dal Sunum Çerçevesi Yetikinlerin

Detaylı

HAYAT BLGS ÖRETMNDE DRAMA YÖNTEMNN ETKLLNN BLSEL ALAN BASAMAKLARINA GÖRE DEERLENDRLMES

HAYAT BLGS ÖRETMNDE DRAMA YÖNTEMNN ETKLLNN BLSEL ALAN BASAMAKLARINA GÖRE DEERLENDRLMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 179-195 179 HAYAT BLGS ÖRETMNDE DRAMA YÖNTEMNN ETKLLNN BLSEL ALAN BASAMAKLARINA GÖRE DEERLENDRLMES Engin KARADA Yeditepe

Detaylı

LKÖRETM 6. SINIF ÖRENCLERNN YARATICI DÜÜNME DÜZEYLER*

LKÖRETM 6. SINIF ÖRENCLERNN YARATICI DÜÜNME DÜZEYLER* LKÖRETM 6. SINIF ÖRENCLERNN YARATICI DÜÜNME DÜZEYLER* THE CREATIVE THINKING LEVELS OF STUDENTS AT SIXTH CLASS OF PRIMARY EDUCATION Esen ERSOY** Ne e BAER*** Özet Günümüzde yaratıcı bireylere ve onların

Detaylı

YABANCI DL ÖRETMNDE OTONOM ÖRENME: NEDEN VE NASIL? AUTONOMOUS LEARNING IN FOREIGN LANGUAGE TEACHING: WHY AND HOW?

YABANCI DL ÖRETMNDE OTONOM ÖRENME: NEDEN VE NASIL? AUTONOMOUS LEARNING IN FOREIGN LANGUAGE TEACHING: WHY AND HOW? YABANCI DL ÖRETMNDE OTONOM ÖRENME: NEDEN VE NASIL? AUTONOMOUS LEARNING IN FOREIGN LANGUAGE TEACHING: WHY AND HOW? Cihan AYDODU* Özet Son yıllarda, otonom örenciler yetitirmenin gereklilii eitim/öretim

Detaylı

BYS. T.C. Ulatırma Bakanlıı Biliim Belge Yönetim Sistemi Çözümü

BYS. T.C. Ulatırma Bakanlıı Biliim Belge Yönetim Sistemi Çözümü BYS T.C. Ulatırma Bakanlıı Biliim Belge Yönetim Sistemi Çözümü Sunu Planı E-Ulatırma Projesinin Amacı, Konusu biliimbys nin Projedeki Yeri biliimbys nin Kapsamı biliimbys Nasıl Çalııyor? Saladıı Yararlar

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü 1. ETKİNLİĞİN ADI Zihinsel Engellilerin Eğitimi Kursu 4 Mesleki Gelişim Programı 2. ETKİNLİĞİN AMAÇLARI Bu faaliyeti başarı

Detaylı

Bilgi lem Müdürlüü Görev ve Çalıma Yönetmelii

Bilgi lem Müdürlüü Görev ve Çalıma Yönetmelii Bilgi lem Müdürlüü Görev ve Çalıma Yönetmelii Amaç Madde 1. Bu Yönetmeliin amacı; Bilgi lem Müdürlüünün tekilat yapısını, hukukî statüsünü, görev, çalıma usul ve esaslarını belirleyerek, hizmetlerin daha

Detaylı

MEB Okul Öncesi Yeni Programına Uygun MAYIS AYLIK PLAN. 11 Eylül 2013. eğiten kitap

MEB Okul Öncesi Yeni Programına Uygun MAYIS AYLIK PLAN. 11 Eylül 2013. eğiten kitap 5 MEB Okul Öncesi Yeni Programına Uygun AYLIK PLAN eğiten kitap 11 Eylül 2013 i MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI...OKULU AYLIK EĞİTİM PLANI Tarih :... Yaş Grubu :... Öğretmen Adı :... AYLAR KAZANIM VE GÖSTERGELER

Detaylı

ETM MÜZNDE PROZOD * Yrd.Doç.Dr. Selçuk BLGN

ETM MÜZNDE PROZOD * Yrd.Doç.Dr. Selçuk BLGN ETM MÜZNDE PROZOD * Yrd.Doç.Dr. Selçuk BLGN *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi SDÜ, 7-10 Nisan 2004, Isparta Okul öncesi eitim kurumlarından yüksek

Detaylı

OKUL UYGULAMA ÇALIMALARI BRM NEDEN KURULMALIDIR? Ramazan SA * ÖZET

OKUL UYGULAMA ÇALIMALARI BRM NEDEN KURULMALIDIR? Ramazan SA * ÖZET OKUL UYGULAMA ÇALIMALARI BRM NEDEN KURULMALIDIR? Ramazan SA * ÖZET Hizmetöncesi öretmen eitimi programı iki bileenden olumaktadır. Birinci bileen kuramsal yanı aır basan ve fakültede yürütülen derslerden,

Detaylı

BLG SSTEMLERNN GÜVENLNE LKN OECD REHBER LKELER- GÜVENLK KÜLTÜRÜNE DORU

BLG SSTEMLERNN GÜVENLNE LKN OECD REHBER LKELER- GÜVENLK KÜLTÜRÜNE DORU BLG SSTEMLERNN GÜVENLNE LKN OECD REHBER LKELER- GÜVENLK KÜLTÜRÜNE DORU 14 Aralık 1960 tarihli ktisadi birlii ve Gelime Tekilat Anlamasının, özellikle 1b), 1 c), 3 a) ve 5 b) maddeleri uyarınca; 23 Eylül

Detaylı

OTSTK VE ZHNSEL ENGELL ÇOCUU OLAN ALELERN STRESLE BAETME YOLLARI ANNE-BABA FARKLILIKLARI

OTSTK VE ZHNSEL ENGELL ÇOCUU OLAN ALELERN STRESLE BAETME YOLLARI ANNE-BABA FARKLILIKLARI Bu aratırma 1998 yılında 10. Ulusal Psikoloji Kongresinde sunulmu ve lkıık Dergisi Temmuz 2000 sayısında yayınlanmıtır. OTSTK VE ZHNSEL ENGELL ÇOCUU OLAN ALELERN STRESLE BAETME YOLLARI ANNE-BABA FARKLILIKLARI

Detaylı

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ DÜNYANIN EN BÜYÜK MARKALARI, GÖRMENİN ÖTESİNE GEÇTİLER. Onlara Katılın, Bugün. GÖRMENİN ÖTESİNDE GELİŞMEK Karanlıkta Diyalog Nedir? Karanlıkta Diyalog atölye çalışmaları

Detaylı

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN Sayfa No 1 / 145 TANIMI ve N GEREKLER 1. N KML Kadro Unvanı Müfetti Fiili Görev Unvanı Müfetti stihdam Türü (Statü) Memur Tarih Kod No 2. E LKN BLGLER 2.1. in Özeti...belediyesi; faaliyet ve ilemlerinde

Detaylı

INTOSAI KAMU KES M Ç KONTROL STANDARTLARI REHBER. Özet Çeviri Baran Özeren Sayı tay Uzman Denetiçisi

INTOSAI KAMU KES M Ç KONTROL STANDARTLARI REHBER. Özet Çeviri Baran Özeren Sayı tay Uzman Denetiçisi INTOSAI KAMU KESMÇ KONTROL STANDARTLARI REHBER Özet Çeviri Baran Özeren Sayıtay Uzman Denetiçisi 2 Haziran 2004 Çevirenin Notu Denetim meslei ile ilgili kamu ve özel sektör organizasyonları, son yirmi

Detaylı

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur.

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. OTİZM NEDİR? Otizm, sosyal ve iletişim Otizm, sosyal ve iletişim becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. GÖRÜLME SIKLIĞI Son verilere göre 110 çocuktan birini etkilediği kabul edilmektedir

Detaylı

DERECELENDRLM DEM TEKN KULLANILARAK OTSTK BR ÇOCUUN BESLENME PROBLEMNN ÇÖZÜMLENMES: OLGU SUNUMU

DERECELENDRLM DEM TEKN KULLANILARAK OTSTK BR ÇOCUUN BESLENME PROBLEMNN ÇÖZÜMLENMES: OLGU SUNUMU DERECELENDRLM DEM TEKN KULLANILARAK OTSTK BR ÇOCUUN BESLENME PROBLEMNN ÇÖZÜMLENMES: OLGU SUNUMU Uzm.Psk. Semra Öztürk Beslenme problemleri otizmde, normal geliim gösteren çocuklarda rastlanan örüntülerden

Detaylı

MÜZK ÖRETMEN ADAYLARININ MESLEK KAYGILARI. H. Seval KÖSE ÖZET

MÜZK ÖRETMEN ADAYLARININ MESLEK KAYGILARI. H. Seval KÖSE ÖZET H. Seval KÖSE Müzik öretmeni Adaylarının Mesleki Kaygıları MÜZK ÖRETMEN ADAYLARININ MESLEK KAYGILARI H. Seval KÖSE ÖZET Bu aratırmada, müzik öretmeni adaylarının mesleki kaygı alanlarına ilikin kaygı düzeyleri

Detaylı

BİREYSEL GELİŞİM RAPORU *

BİREYSEL GELİŞİM RAPORU * BİREYSEL GELİŞİM RAPORU * AÇIKLAMALAR 1. Her tür ve kademedeki okullara devam eden ve devam ettiği okulda özel eğitim tedbiri kararı alınmış olan ö ğrenciler için Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin

Detaylı

ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI

ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ANAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ VELİ BÜLTENİ MAYIS -2012 ÇOCUK VE KİTAP "EĞİTİM YAŞAM İÇİNDİR" 2 ÇOCUK VE KİTAP Önceleri çocuk için kitap bir oyuncaktır.

Detaylı

T.C. DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ANABİLİMDALI İLKÖĞRETİM PROGRAM SINIF ÖĞRETMENLİĞİ TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR

T.C. DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ANABİLİMDALI İLKÖĞRETİM PROGRAM SINIF ÖĞRETMENLİĞİ TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR T.C. DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ANABİLİMDALI İLKÖĞRETİM PROGRAM SINIF ÖĞRETMENLİĞİ TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR HAZIRLAYAN KEMAL ÖZDEMİR 201291321308 KÜTAHYA@2012 Konu: Türkçe

Detaylı

Avrupa da Uyuturucu imdi Her Zamankinden Daha Ucuz

Avrupa da Uyuturucu imdi Her Zamankinden Daha Ucuz 2006 YILLIK RAPORU: UYUTURUCU FYATLARINDA DÜÜ, YAKALAMALARDA ARTI Avrupa da Uyuturucu imdi Her Zamankinden Daha Ucuz (23.11.2006, LZBON) Avrupa Uyuturucu ve Uyuturucu Baımlıı zleme Merkezi (EMCDDA), bugün

Detaylı

LKÖRETMDE TARH KONULARININ YEREL TARH LE LKLENDRLMESNN ÖRENC BAARISINA ETKS

LKÖRETMDE TARH KONULARININ YEREL TARH LE LKLENDRLMESNN ÖRENC BAARISINA ETKS LKÖRETMDE TARH KONULARININ YEREL TARH LE LKLENDRLMESNN ÖRENC BAARISINA ETKS THE EFFECTS OF COMBINATIN THE HISTORY SUBJECTS WITH LOCAL HISTORY ON THE SUCCES OF STUDENTS IN PRIMARY SCHOOL Hasan IIK Özet

Detaylı

Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi

Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi Program geliştirme sürecinin üçüncü öğesi öğrenme öğretme süreci dir. Eğitim durumları olarak da bilinen bu öğe nasıl? sorusuna yanıt arar. Eğitim durumları, öğrencilere

Detaylı