European Business Case. Caryn Mathy, PhD Thorsten Berg, MD

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "European Business Case. Caryn Mathy, PhD Thorsten Berg, MD"

Transkript

1 Caryn Mathy, PhD Thorsten Berg, MD European Business Case

2 İÇİNDEKİLER 1. Obesite ve Toplum Sağlığı 4 2. Obesitenin Cerrahi Tedavisinde İzlenecek Yol Ne zaman Cerrahi Tavsiye Edilir Cerrahi Tedavi Seçenekleri 9 3. Cerrahi Tedavilerin Analizleri Cerrahi Prosedürlerin Emniyeti Cerrahi Prosedürlerin Etkinliği Cerrahi ve Konvansyonel Tedavinin Karşılaştırılması Bariatrik tedavinin Kost effektivitesi Kaynaklar 17 DİKKAT Bu derlemeye katılma kriteri: Kanıta dayalı tıptır. Bu derleme Sağlık Teknoloji Değerlendirilme Raporlarına, Resmi Toplumsal Kuruluşların ve yayınlanmış morbid obez hastaların cerrahi tedavi sonuçlarına dayanmaktadır. Bu derlemedeki kost efektivite bölümü ekonomik modellere ve tıbbi tedavi ile en az 5 yıl süre ile takip sonrasına dayanmaktadır.

3 ALINAN DERSLER Obesite kronik bir hastalıktır ve Dünya Sağlık Örgütüne göre toplum sağlığında en önemli yeri tutmaktadır. Obesite hayat kalitesinde önemli düşüşe neden olmaktadır ve non insülin bağımlı diabetus mellitus, kardiovasküler hastalıklar, çeşitli kanser tipleri, gastrointestinal hastalıklar ve artrit gibi çeşitli hastalıklarla da alakalıdır. Buna mütakip obesite nedeni ile yapılan sağlık harcamaları tüm sağlık harcamalarının yaklaşık %3-%6 kadarıdır. Morbid obez hastalara cerrahi genellikle (BMI (body mass index=vucut kitle indeksi) 40) veya BMI 35 olup eşlik eden patolojilerin mevcudiyetinde, medikal tedavinin yetersiz olduğuna kanaat getirildiğinde ve hasta cerrahiye uygunsa tavsiye edilmektedir. (NICE- İngiltere, HAS-Fransa, AETMIS-Kanada). Bariatrik cerrahinin etkinliği ana resmi sağlık kuruluşları tarafından kabul edilmektedir. "Morbid obezlerde yapılan cerrrahi sonucunda kaybedilen ciddi kilolar en az 8 sene muhafaza edilir, bu grup hastada konvansiyonel tedavi ile ancak çok az kilo kaybedilebilir. Cerrahi ayrıca yaşam kalitesini düzeltir ve eşlik edebilecek hastalıkları azaltır." (NICE). "Sonuçlar cerrahi tedavi sonrası kilo kaybının korunmasını ve eşlik eden patolojilerin azalmasını uzun dönemli olarak desteklemektedir." (AETMIS) Faydaları: Bariatrik cerrahinin risk oranı sağlık tedavi merkezlerince her cerrahi prosedürün iski olmasına rağmen pozitif olarak değerlendirilmektedir. Ekonomik çalışmalarda ve modellerin kanaati bariatrik cerrahinin kost effektif olduğu veya 3.5 yıl sonra kazanç sağladığı yönündedir. 12 Özet olarak, cerrahi tedavi konvansiyonel tedavi ile karşılaştırıldığında kost effektiftir. (NICE)

4 1. OBESİTE VE TOPLUM SAĞLIĞI 1997 yılında Dünya Sağlık Teşkilatı (WHO) obesite ile ilğili danışma kurulu oluşturmuştur. Bu konu ile ilgili eksperler konu ile ilgili toplum sağlığı politika ve programları ile ilgili çeşitli öneriler sunmuşlardır. Amaç obesiteye karşı korunma ve tedaviye yönelikti ve o zaman bunun tüm dünyayı ilgilendiren bir problem olduğu şeklinde değerlendirildi. Danışma grubu obesiteyi ve fazla kilolu olmayı insan sağlığına hızla büyüyen bir problem olduğunu ve bu durum artan sayıda ülkede de görüldüğünü bildirmişlerdir. Obesitenin büyüklerde olduğu gibi çocuklarda da bir epidemi gibi tanımlamışlardır. Bu obesite epidemisinin ana nedenlerinin sadece sedanter yaşam sitili, yüksek yağlı diet, ve enerji yüklü dietler olmamakta, genetik veya diğer biyolojik nedenlerin de kilo almaya predispozisyon oluşturmaktadır. Normal kişinin bilinçaltının üstüne çıkan iki ana faktör mevcuttur. Bunlar spontan ve işle ilğili fiziksel aktivitenin azalması ve yüksek yağlı, yüksek enerjili besinlerin aşırı tüketimine meyilli olmaktır. Başka bir deyişle birçok toplumda görülen fiziksel aktivite seviyelerindeki yaygın düşme ve buna eşlik eden hızla artan seviyede yağ alımınının artması hızla artan biçimde obesiteyi doğurmaktadır. Diğer faktörler dietteki enerji yoğun yiyecekler gibi ve yeme davranışlarıda obesite epidemisinde katkıları olabilir ancak bunların daha detaylı incelenmesi gerekmektedir. Gerçekte şimdileri aşırı kilolu olmak veya obez olmak o kadar yaygın ki daha önceki geleneksel en önemli sağlık problemleri olan malnütrisyon ve infeksiyon hastalıklarının yerini almaktadır. Dünya Sağlık Teşkilatı WHO 2003 yılında bu tavsiyeleri güncelledi ve benzer sonuçlara ulaştı 2 : Tüm dünyada yaklaşık 1 milyar fazla kilolu erişkin vardır ve bunların en az 300 milyonu obezdir. Obezite ve fazla kilolu olmak tip 2 diabet, kardiovasküler hastalık, hipertansiyon, inme ve bazı tip kanser gibi kronik hastalıkların oluşumuna predispozisyondur. Gelişmiş birkaç ülkede obesite tüm sağlık harcamalarının %2-6 sını oluşturmaktadır ancak bazı tahminler bu oranı %7 lere kadar çıkarmaktadır. Hakiki rakkamlar muhtemelen tüm obesiteye bağlı durumlar hesaplara eklenmediği için daha yüksektir.

5 Bu yayının sağlıkla ilğili kilit değerlendirmeleri sağlık tedavi derneklerinin ve toplum kuruluşlarının raporlana dayanmaktadır. Bunlar; Dünya Sağlık Örgütü obesitenin non insülin bağımlı diabet, kardiovasküler hastalıklar, bazı kanser türleri, gastrointestinal hastalıklar gibi metabolik ve mekanik komplikasyonlara neden olduğunu vurgulamaktadır.bu majör medikal durumların oluşumunda obesite veya fazla kilolu olmakla ilişki yoktur. Bu durumun sağlık üzerine etkisi hayat yaşam kalitesini bozan ciddi kronik durumlardan erken ölüme kadar değişen etkileri olmaktadır. Avrupa Endoskopik Cerrahi Cemiyetinin (EAES) ortak görüşü 3 Dünya Sağlık Örgütü ile aynı yöndedir ve obesite sağlık sistemine büyük yük getirmektedir. "Tahmin edildiği kadarı ile obesiteye bağlı hastalıklar ki bunlar disbetes mellitus, dizde görülen osteoartrit, sistemik hipertansiyon ve kalp yetmezliğidir ve tüm sağlık harcamalarının %3-%6 sını oluşturmaktadır." Ulusal Klinik Mükemmellik Enstitüsüne 4 (NICE) göre obesite ayrıca düşük yaşam kalitesi ile de ilişkilidir. "Obesitede ayrıca sosyal sorunlar mevcuttur ve bu kişiler önyargıya ve ayrımcılığa maruz kalmaktadır. Obesitenin mobilite, üreticilik, işe girmek ve psikososyal davranışlar üzerine negatif etkileri vardır. Bu obez kisiler şiler depresyonda, savunmacı yapıdadırlar ve yasamlarini hakki ile yaşayamazlar. " Bu kısımda obesite ve toplum sağlığı üzerindeki sonucu ve Dünya Sağlık Örgütünün danışma grubuna göre 1 ; "Önümüzdeki on yılda global epidemi üzerine yansımalar o kadar ciddidir ve toplum sağlık hareketi acil olarak gerekmektedir yılında tahmini dünyada 200 milyon obez erişkin ve beş yaşın altında fazla kilolu olarak değerlendirilen 18 milyon çocuk vardır den beri erişkin yaştaki obez kişilerin sayısı 300 milyona çıkmıştır. Analizler göstermektedir ki sadece erişkinlerde ve çocuklarda yüksek vucut kitle indeksi üzerinde konsantre olmak sağlıksız kişi olarak değerlendilen grubun sayısı arttırmasını durduramayacaktır. Görülen bu problemlerin fazlalığı karşısındaki negatif tutum obesitenin günümüzün ihmal edilen ana sağlık problemi olduğunu göstermektedir. Daha açık ifade ile Fransız sağlık ve tedavi örgütü (CEPP-AFSSAPS) 5 obesitede yapılan cerrahi tedavinin obesite görülme sıklığını düşüreceğini ve bununla ilgili masraflarıda azaltacağını belirtmiştir. Büyüklüğüne rağmen sıklığının artması ve ilgili hastalıklardan dolayı obesite tedavisi halk sağlığına yarar sağlamaktadır.

6 Obesite, VKİ (BMI) 30 kg/m 2 Erişkin Nufusu Avustralya 8.3 d 10.8 (1) 21.7 (1) d 21.7 (2) d 21.7 (3) d --- Avusturya (1) 9.1 (1) 9.1 (2) 9.1 (3) --- Belçika (1) (1) 11.7 (2) Kanada 13.9 (1) b 13.9 b 13.9 (1) b 14.3 Çek Cumhuriyeti 11.2 (3) 14.2 (1) 14.8 (1) (1) Danimarka 5.5 (3) (1) 9.5 (2) 9.5 (3) Finlandiya Fransa (1) (2) Almanya (1) 11.5 (2) 12.9 (1) 12.9 Yunanistan (3) 21.9 (2) 21.9 (1) 21.9 Macaristan (1) 18.8 (1) 18.8 İslanda (2) 12.4 (1) (1) İrlanda (2) 13 (2) (1) İtalya (1) Japonya Kore (1) (1) 3.2 (2) Lüksenburg Meksika (1) 24.2 (2) 24.2 (3) Hollanda (1) Yeni Zellanda (2) 17 (3) 20.9 (2) 20.9 (1) 20.9 Norveç (2) 8.3 (1) (1) Polonya Portekiz (1) 12.8 (2) 12.8 (3) --- Slovekya (3) 16.2 (2) 22.4 (2) (1) İspanya (3) 12.6 (1) (1) 13.1 İsveç (1) İsviçre (2) 7.7 (2) 7.7 (1) (1) Türkiye 12 (3) 12 (2) 12 (1) 12 (1) İngiltere 7.0 d 14 (1) 21 d 22 d 22 d 23 d ABD 15 (2) d 23.3 (1) d 30.5 d 30.5 (1) d 30.6 d 30.6 (1) d Notlar: a. -1,-2,-3,1,2,3 datanın daha önceki veya daha sonraki yıllara ait olduğunu göstermektedir. b. Obesite oranları vucut kitle indekslerinin (BMI) 30 üzerinde olduğu popülasyonu göstermektedir. BMI kişinin kilosunun boyuna oranını gösteren bir numaradır (Kilo bölü boyun karesidir. Kilo kg, boy metre olarak hesaplanır). c. Avustralya, İngiltere ve Amerika daki hasta bildirimlerine değil fizik muayeneye dayanmaktadır. Fizik muayene ile yapılan taramalar boy ve kilonun daha doğru hesaplanmasından ve hasta bildirim eksikliklerini elimine ettiğinden daha güvenilir sonuçlardır. Ancak fizik muayeneler düzenli bir şekilde az sayıda ülkede yapılmaktadır. d. b- O yıldaki sonuçlarda kesiklik olduğunu. d- Metod farklılığını göstermektedir.

7 CERRAHİ OBESITE TEDAVİSİNİN ANA HATLARI 2.1 Ne zaman cerrahi tavsiye edilir? Fazla kilolu olmanın daha açık olarak tanımlayabilmek için obesite ve fazla kilolu kişileri ayırabilmek için uluslararası bir sınıflama kabul edilmiştir: vucut kitle indeksi (BMI=Body Mass Index). Bunu hesaplarken kişinin kg cinsinden kilosunu metre cinsinden boyunun karesine bölünmesiyle bulunur. BMI 25 ise fazla kilolu ve BMI 30 ise obez olarak değerlendirilir. Bu sınıflama morbid obez hastaların cerrahi endikasyonun konulmasında kullanılır. BMI kullanarak erişkin hastaların fazla kilolu veya obezite kategorilerinin sınıflandırması SINIFLAMA BMI (kg/m2) Eşlik eden patoloji riski Zayıf <18.5 Düşük (başka tip klinik problem riskleri artmıştır) Normal Sınırlarda Orta Fazla Kilolu Hafif artmış Obez 30 Class I Orta Class II Ciddi Class III 40.0 Morbid Obesitenin kişiler üzerindeki etkisini sınırlamak için, Dünya Sağlık Örgütü danışma programı 1 koruyucu ve tedavi edici statejilerin ikisininde gelişmesini desteklemektedir ve cerrrahi tedaviyi destekler bir açık bir tutum içinde değildir. "Fazla kilolu ve obez hastalarda başarının sağlanmasında destek sağlayıcı kritik tedavi metodları; dietteki değişiklik, fiziksel aktivitedeki değişmeler ve davranış değiştirilmeleridir. Yüksek riskli hastalar dikkatli genel tedavi şemasında monitorize ilaç tedavisinden fayda görebilirler bundan dolayı hayatı tehdit eden durumları önlemek veya azaltmak amacı ile yeni cerrahi tedavi metodlar sadece seçilmiş vakalara uygulanmaktadır.".

8 İngiltere Ulusal Sağlık Servisi için (NHS) ve NICE kriterlerine 4 belirtildiği gibi obesite tedavisi primer bakımla olur. Bunu sağlarken kilo kontrolü, diet, fizik eksersiz ve hayat tarzında değişiklik tavsiyeleri ile başlar. İlaç tedavisi, özel zayıflama merkezlerine yollamak, davranış tedavisi, düşük kalorili veya çok düşük kalorili dietler verme gibi diğer girişimlerde göz önüne alınabilir. Kilo vermek için yapılan cerrahi girişimler (bariatrik cerrahi) diğer tüm metodların başarısız olduğu vakalarda uygulanabilir. Bu tip cerrahinin asıl amacı kilo vermeyi sağlamaktır, bunu gıda alımınının kısıtlaması ve/veya gıdaların emiliminin azaltılması yolu ile yapar. Diğer standart kriterlerin aksine Dünya Sağlık Örgütü spesifikasyonları ekstrem vakaları tanımlama amacı ile kriter getirmemiştir. Örneğin NICE tavsiyeleri morbid obesitede kilo azaltmak amaçlı kullanılan cerrahi tedavi BMI 40 veya diğer patolojilerin eşlik ettiği BMI 35 hastalarda aşağıdaki kriterler sağlanmışsa yapılabilir: KİŞİNİN KRİTERLERİ Özel zayıflama kliniğinde yoğun tedavi görmüş. Onsekiz yaş ve üstünde. Bütün cerrahi dışı metodları yeterince denemiş fakat kilo vermeyi başaramamış kişilerde. Ayrıca böyle bir cerrahi girişime spesifik klinik ve psikolojik kontraendikasyon mevcut değilse. Uzun sürecek takip gerektiğini idrak etmişse. ABD de Ulusal Devlet Kanunları üzerindeki Konferansta morbid obez hastalarda kilo kaybında en etkin tedavinin cerrahi (bariatrik) olduğu bildirilmiştir. Bu kriterler birçok sigorta şirketi tarafından da kabul edilmiş olup, hastaların BMI 40 veya diğer sağlık problemlerinin eşlik ettiği BMI 35 hastalarda cerrahiye uygun olduğu görüşündedirler. Ayrıca cerrahi aday olan hastalarda duygusal ve psikolojik olarak bu yeni yaşam tarzına hazır olmaları gerektiği bildirilmiştir. Avrupa Endoskopik Cerrahi Cemiyeti (EAES) için hastaların BMI 40 veya diğer sağlık problemlerinin eşlik ettiği BMI 35 hastalarda bu durumun dökümante edilmesi gerekmektedir. Tüm hastalar post-operatif tedaviyi anlayıp kabul etmiş olmalıdırlar ayrıca genel kontraendikasyonların bulunmaması gerekmektedir. Avrupa Endoskopik Cerrahi Cemiyetine (EAES) göre BMI 30 ile 35 arası olupta diğer sağlık problemlerinin eşlik ettiği veya çok uzun süre medikal tedavi görenlerde sadece kontrollü klinik çalışma kapsamında cerrahiye adaydırlar. Fransız ve Kanadalı otoriteler (CNANTS, AFFSAPS ve AETMIS) benzer tavsiyelerde bulunmuşlardır. Cerrahi tedavi için bu araştırmanın bir parçası olarak basitleştirilmiş cerrahi tedavi kriterleri: Dokümante edilmiş cerrahi olmayan tedavi başarısızlığını takiben. Cerrahi tedaviye uygunluk. BMI 40 veya diğer sağlık problemlerinin eşlik ettiği BMI 35 hastalarda.

9 2.2 Cerrahi Tedavi Seçenekleri İki çeşit cerrahi müdahele mevcuttur. -Emilimi bozan ve kısıtlayıcı prosedürler. Emilimi bozan prosedürler: Jejunoileal bypass veya biliopankreatik diversiyon metodlarında gastrointestinal sistem o şekilde bypass edilir ki gıda emilimi azalır. Kısıtlayıcı prosedürler: Mide hacmi kısıtlanarak daha çabuk doyma hissi oluştururlar. Bunlar gastroplasti ve gastrik banttır (her iki metod için aşşağıdaki yazıya bakınız). Yukarıdaki metodların karışımı hibrid tekniği olarak adlandırılır Roux-en-Y gastrik bypass ta buna dahildir. Morbid obezite için yapılan cerrahi girişimlerin çoğunluğu ve artan biçimde laparoskopik olarak yapılmaktadır (AETMIS, NICE). Jejunoileal bypass emilimi sağlayan geniş bir gastrointestinal sistemin bypass edilmesi ile yapılır ancak bu günlerde yüksek mortalite ve morbidite nedeni ile nadiren yapılmaktadır. Biliopankreatik diversiyon daha geniş bypass sağlanır, daha fazla emilim bozukluğu oluşur. Gastrik poş barsağın alt kısmına birleştirilir. Böylece deudonum ve jejunum bypass edilmiş olur. Gastrik bypass kısıtlama ve emilimi azaltma amacı ile yapılır ve midenin küçültülmesi poş haline getirilmesi ve deudonumun bypassı sağlanır. Gastroplasti vertikal veya horizontal olarak mide ikiye bölünür ve bu küçük kısıma kısa sürede yemekle dolması ve ufak bir delikten gastrointestinal sisteme yavaş boşalması sağlanmış olur. Gastrik bantlarda ise mide üst kısmını daraltan bir bant yerleştirilip gıda alınımının azaltılması amacını güder. Sişirilebilen balon bu daraltmanın seviyesini postoperatif kontrol etme amacı ile kullanılır.

10 Obesite cerrahisinde kilo kaybı, ayarlanılabilirlik, geriye dönüş ve emniyet gibi çeşitli amaçlar olduğundan en iyi bariatrik cerrahi işleminin hangisi olduğu sonucuna varmak zordur (EAES) 3. Tüm cerrahi tipleri için emniyet, kilo kaybındaki etkinlik gibi konularda çok sayıda çalışma mevcuttur ancak değişik tipteki müdahaleleri karşılaştıran çalışma yoktur. Bundan dolayı her hasta kişisel olarak değerlendirilmeli ve cerrahın tecrübesi göz önüne alarak karar verilmelidir. Emilimi bozan ve gastrik kısıtlayıcı prosedürlerin ve bunların oluşturacağı patofizyolojik durumların detaylı olarak anlaşılması elzemdir. EAES kararına ve NICE in tavsiyesine göre her cerrahi girişimin seçiminde hasta ile birlikte sorumlu doktor tarafından yapılmalıdır. Ameliyat öncesinde detaylı olarak işlemin faydaları, postoperatif komplikasyonları ve mortalite riski tartışılmalıdır. Bu tartışmada en uygun zaman, mekan, aletler ve ameliyatı yapacak cerrahın tecrübesi üzerinde durulmalıdır. 3.CERRAHİ TEDAVİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Bariatrik cerrahi işlemin değerlendirilmesinde sadece kilo kaybını değil diğer eşlik eden sağlık problemlerinin de ortadan kalkmaları üzeride durulmalıdır. Bu patolojiler (diabetes mellitus tip II, hiperlipidemia, hipertansiyon, obstruktif uyku apnesi, kalp hastalığı, inme ve astım gibi) Dünya Sağlık Örgütünün 1 bildirdiği kadarı ile dünya çapında 2.5 milyon hastanın ölümüne neden olmaktadır. 3.1 Cerrahi Girişimlerin Güvenirliliği Cerrahi tedaviler başlandığında ve cerrahlar öğrenme düzeyinde ilerlerken bu işlemlerin güvenirliliği sorgulanmıştır. Teknoloji değerlendirmesine giden sağlık tedavi kuruluşları bu metodların yarar zarar oranına bakmaya başlamışlardır. Cerrahinin ciddi riskleri mevcuttur bununla birlikte yararları daha üstün gelmektedir (NICE) 4.

11 . Swedish gastrik bandın yarar: risk oranı rutin kullanıma uygun olduğu yönündedir. Bununla birlikte genellikle BMI bağlı olarak yapılan masrafları geri alma bazı durumlara bağlıdır. (Fransız CEPP-AFSSAPS sağlık tedavi kuruluşları) 5. Quebec te kullanılan çeşitli tekniklerin etkili ve güvenli olduğu bildirlmiştir. (AETMIS: Agence d evaluation des Technologies et des Modes d Intervention en Sante ) Bucwald ın çalışmasında operatif mortalitenin (30 gün veya az sürede oluşan) kısıtlayıcı prosedürlerde %0.1, gastrik bypasslarda %0.5 ve bilopankreatik diversiyon veya duodonal çevirme operasyonlarında %1.1 dır. Maggard ve arkadaşlarının mega çalışmasında sonuçlar kontrollü çalışmalara dayandırılmıştır ve yapılan cerrahi tipine göre aşşağıda sunulmuştur: Prosedür Roux-en-Y gastrik bypass Vertikal bantlanmış gastroplasti Ayarlanan gastrik bant Biliopankreatik diversiyon Erken veya Geç ölümler** zamanı belirtilmemiş ölümler* Mortalite oranı % Mortalite oranı % 1.0 ( ) 1.1 ( ) 0.2 (0-1.4) 0.0 (0-16.8) 0.4 ( ) RE RE * erken:<veya=prosedürden geçen süre veya orijinal raporda erken olarak belirtilmiş. ** geç:>prosedürden 30 gün geçmiş veya orijinal raporda geç olarak belirtilmiş. RE: rapor edilmemiş RE Meta-analizde ve sağlık tedavi kuruluşlarının raporlarında birbiri ile uyumlu olarak bariatrik cerrahinin emin olduğu belirtilsede yinede cerrahi bir girişimdir. 3.2 Cerrahi prosedürlerin etkinliği Bucwald ın meta-analizinde 8 cerrahi prosedürlerin etkinliği bildirilmiştir. Kullanılan ölçüler kilodaki gerçek değişme (kg), BMI ve ilk kilo ve kaybedilen fazla kilonun yüzdesi*. Kilo kaybı değerlendirilerek sonuçlar aşşağıdaki gibidir. Tüm cerrahi prosedürler, Kesin kilo kaybı 39.7 kg dır, BMI azalması 14.2 dir, Fazla kiloların kaybının oranı ise %61 dir. Birçok vakada kilo kayıpları ilk 2 yılda ve sonrasında karşılaştırıldığında farklılık yoktur bu da cerrahi tedavinin kalıcı etkisini göstermektedir. Meta-analizinde Maggard ve arkadaşları kontrollu çalışmalara ve vaka serilerinde benzer sonuçlar vermişlerdir. Prosedür 12 takip kilokaybı (%95 CI) kg Roux-en-Y gastrik ( bypass 43.46) Vertikal bantlanmış ( gastroplasti 34.41) Ayarlanan gastrik bant ( Biliopankreatik diversiyon 32.42) ( ) >veya= 35 ay takip kilo kaybı (%95 CI) kg ( ) ( ) ( ) ( ) * Formülden elde edilmiştir: fazla kilo kaybı oranı=(kilo kaybı/fazla kilo) X 100. Fazla kilo varlığı=toplam ameliyat öncesi kilo-ideal kilo. İdeal kilo tablolarda belirtilmiştir.

12 Eşlik eden patolojiler göz önünde tutulduğunda Buchwald s meta analizi sonucunda aşağıdaki sonuçlara ulaşılır: Diabetlilerde diabet ilaçlarını kesmişse ve kan glukoz seviyesini normal sınırlarda tutabiliyorsa tip II diabetlilerde gelişmeyi gösterir, her tip cerrahide bozulmuş glukoz toleransı görülmektedir. Diabetin ortadan kalktığını bildiren yayınlarda bu oran% 86.8 olarak verilmektedir. Diabette düzelme ve iyileşme veya sadece iyileşme olduğunu belirten yayınlarda hastaların %85.4 ü düzelme veya diabette iyileşme görülmüştür. Diabetlilerde uygulanan operasyona göre farklı sonuçlar çıkmıştır: bilopankreatik diversiyonda veya duodenal switch operasyonlarında %98.9 oranında düzelme, gastrik bypassda %83.7, gastroplastide %71.6 ve gastrik bantlamada ise %47.9 olarak bildirilmiştir. Hiperlipidemide de her tip cerrahi sonucunda belirgin düzelme olmuştur: "İyileşme oranı kullanılan metoda ve uygulanan cerrahiye göre farklılık göstermesine rağmen ortalama %70 ve üstündedir." En maksimum sonuç biliopankreatik diversiyonda veya duodenal switch operasyonlarında %99.1 oranında ve gastrik bantlamada ise %96.9 oranındadır. Hipertansiyon değerlendirildiğinde tüm hastalarda ve her tip cerrahi müdahalede ciddi iyileşme görülmüştür: Hastaların tansiyonlarının tamamen ortadan kalkma oranı %61.7 dir. %78.5 vakada da iyileşme veya ortadan tamamen kalkma olur. Cerrahi metodlarda hipertansiyona etkileri değişkendir. Obstrüktif uyku apnesi değerlendirildiğinde tüm cerrahi müdahalelerde belirgin düzelme görülmüştür. Tüm semptomların ortadan kalktığını bildiren raporlarda obstrüktif uyku apnesinden tamamen kurtulan hasta sayısı %85.7 dir. Tüm semptomların ortadan kalktığını veya iyileşme bildiren raporlarda obstrüktif uyku apnesinden tamamen kurtulan veya iyileşme görülen hasta sayısı %83.6 dir. Eşlik eden hastalıkların analizinde kullanılan bilgileri Maggard ve arkadaşlarının 9 metaanalizinden alınmıştır ve SOS (Swedish Outcomes Study) yayınları sonuçlarını yansıtmaktadır. Bu sonuçlar Buchwalt 8 ve arkadaşlarının bulguları ile uyumludur. Eşlik eden patolojilerde bariatrik cerrahinin etkinliğini vurgulamaktadır. SOS bariatrik tedavi ve medikal tedaviyi karşılaştırılmıştır. Cerrahiden 24 ay sonra, hipertansiyon sıklığı, diabet ve lipid anormalliği cerrahi grupta belirgin olarak daha düşüktür (oran 0.02 ye 0.38). 8 yıl sonra diabet riskindeki düşüş hala dramatiktir (oran 0.16) fakat hipertansiyon riskindeki düşüş ortadan kalkmaktadır (oran 1.01). Son olarak NICE 4 değerlendirme kararı: Bulgular göstermektedir ki az kilo kaybı olan vakalarda bile çeşitli faydalar sağlanmaktadır, özellikle eşlik eden patolojilerin azaltılmasında. Hemen hemen yakın Quebec teki sağlık tedavi kurumu AETMIS 7 değerlendirmesi ise: Sonuçlar cerrahi tedavinin uzun zamanlı kilo verme ve eşlik eden patolojileri azaltmadaki etkisini göstermektedir.

13 3.3 Konvensiyonel Tedavi ve Cerrahinin Karşılaştırılması NICE 4 değerlendirmesine göre: Horizontal gastroplasti çok düşük kalorili dietle karşılaştırıldığında, 12 ayda kilo kaybında fark yoktur (23 kg-18 kg) bununla birlikte 24 ayda gastroplasti yapılan hastalardaki kilo kaybı daha fazladır (32 kg-9 kg). Danimarka Obesite Projesinde (DOP) jejunoileostomi prosedürünün medikal tedavi ile karşılaştırılmasında hastalar 24 ayda daha fazla kilo kaybetmişlerdir (42 kg- 5.9 kg). İsveç Obez Kişiler (SOS) çalışmasında cerrahi hastalarla konvansiyonel metodlar karşılatırılmıştır. Sonuç aynı idi. Kilo kaybı 8 yıl korunmuştur. İlaç Data kaynağı Çalışmadaki Değerlendirme: Birçok medikal tedavi, birçok hastada başlangıçta %10-15 kilo kaybı olmaktadır ve 1 yıl içinde bu kiloyu geri almaktadırlar. Belli bir süre korunabilen kilo kaybı (12 ayda %5 ve 2-3. yılda %3) özel bir klinikten bildirilmiştir ancak bu eksersiz ve davranış tedavisi ile sağlanmaktadır. Bariatrik tedavi ile karşılaştırma olmasada bu datanın farmakolojik tedavinin değerlendirilmesinde önemi vardır. Son zamanlarda farmakolojik obezite tedavisi üzerine yapılan bir meta-analiz 10 aşşağıdaki sonuçları vermiştir. Zaman Ortalama kilo değişmesi plasebo ile hastaların kiloları (hafta) karşılaştırıldığında Sibutramine 29 çalışmanın BMI bildirilmemiş kg (-5.29 dan kg) meta-analizi Orlistat Yazarın 22 BMI:36.7 kg/m kg (-3.31 den kg) çalışmaya bağlı meta-analizi Fluoetine 9 çalışmanın sözlü başvurusu BMI:35.5 kg/m2 52 Kilo kaybı çalışmalar arası değişmektedir 14.5 kg kayıptan 0.4 kg kilo alma Sertraline 1 çalışma BMI:30 kg/m2 26 İlaç ve plasebo arasında fark yok Phentermine 9 çalışmanın metaanalizi BMI bildirilmemiş kg ( ) Diethylpropion 13 çalışmanın BMI bildirilmemiş kg (-4.5 dan-1 kg) meta-analizi Bupopion Yazarın 3 Kilo 94.3 kg kg (-4.5 dan -1kg) çalışmaya bağlı meta-analizi Topiramate Yazarın 6 Kilo 102 kg 24 Ek %6.5(%4.8-%8.3) tedavi öncesinin kilo çalışmaya bağlı kaybından meta-analizi Zonisamide 1 çalışma BMI 36 kg/m2 16 Tedavi öncesi kilo kaybının %5 Sağlık tedavi kurumlarının raporlarının değerlendirildiği yayınlarda ve meta-analizlerde görüldüğü üzere bariatrik cerrahi kısa ve uzun dönemli olarak morbid obez hastalarda kilo vermelerini etkin olarak sağlamaktadır ve geçici başarısı sınırlı olan medikal terapiden çok üstündür.

14 4. BARİATRİK TEDAVİNİN KOST EFFEKTİVİTESİ IOTF 11 ye göre artmış mortalite ve morbidite riskinin dışında sağlık harcamalarında direkt ve indirekt olarak ve sekellerinin tedavisinde büyük yer tutmaktadır. Bu da Dünya Sağlık Teskilatı verilerini destekler niteliktedir. Kullanılan çalışma metodların farklı olması, ülkeler arası maliyetlerin karşılaştırmasını ve ülkeler arası sonuçların değerlendirmesini zorlaştırmaktadır. Batı ülkelerinde hastalıklara harcanan paranın %2-8 i olduğu tahmin edilmektedir. Sampalis ve arkadaşları 12 morbid obez hastaların tedavi maliyetleri hakkında literatürdeki en anlaşılır kapsamlı karşılaştırmayı yapmışlardır. Bu çalışmanın amacı kilo kaybı için yapılan ameliyatların sağlık harcamalarına etkisini değerlendirmektir. Bariatrik (tüm cerrahi metodlarla) tedavi edilen morbid obez hastaların maliyetlerini medikal tedavi ile tedavi edilenleri karşılaştırmışlardır. Kilo kaybı değerlendirmesi, BMI değişikliği ve fazla kilo kaybı oranına bakılmaktadır. Total direkt sağlık harcaması tahminleri Regie de I'assurance maladie du Quebec (RAMO) databazına dayanmaktadır. Masraflar 1996 yılında Kanada doları cinsinden sunulmuştur. Sonuçlar göstermektedir ki: Önemli derecede ortalama fazla kilo kaybı (%61.7,P<0.001) ve BMI yüzdesinde değişme (%34.6,P<0.001) görülmüştür. İlk olarak yapılan operasyon ve postoperatif bakımla yapılan harcama 3.5 yılda eşitlenmektedir. Bariatrik cerrahi masrafı 3.5 yılda amortize edilmektedir. Beş yıl sonra kontrolde olan 1000 hastadaki hospitalizasyon masrafları bariatrik hastalarla karşılaştırıldığında %29 daha fazladır. Bu kümülatif hospitalizasyon masrafları 1000 hasta için detaylı sunulmuştur.

15 Takip Yılı Bariatrik Kontrol Kesin Fark Masraf oranı: kontrol/bariatrik $ $ $ $ $ $ $ $ $ $ $ $ $ $ $ 1.29 Pozitif bulgular bariatrik cerrahideki eşlik eden patolojilerin tedavi masrafları ile açıklanabilir. Tahmin edilmektedir ki tip II diabet tedavisinin %85 inden ve hipertansiyon tedavisinin %45 inden obesite sorumludur. Ayrıca yazarlar eğer indirekt masraflarda göz önünde bulundurulursa total fayda daha fazladır. Clegg ve arkadaşları 13 farklı metod kullansalarda benzer sonuçlar elde etmişlerdir. Morbid obez hastalarındaki kost effektiviteyi NICE HTA kriterlerine 2 göre değerlendirmişlerdir. Etkinliğin analizinde sağlığa bağlı hayat kalitesindeki düzelme değerlendirilmiştir (stereotip bir kişi için BMI değişiklikleri ve eşlik eden patolojilerdeki klinik etkinin sistemik incelenmesi sonucu). Sistemik inceleme sonucundaki ve geliştirdikleri bu ekonomik modeldeki ana sonuç: İki yıllık takipte cerrahi yapılan ve yapılmayan hastalara göre artmış kilo kaybı (23 ve 37 kg kilo alma). Bir çalışmada cerrahi sonrası 8. yılda 20 kg kilo kaybı ve cerrahi yapılmayan hastalarda 0.7 kg kilo alma. İki çalışmada cerrahi ve medikal tedavi sonucunda eşlik eden patolojiler ve hayat kalitesi incelenmiştir. Hayat yaşam kalitesi değerlendirildiğinde hayat kalitesi cerrrahi hastalarda medikal tedavi gören hastalara göre çesitli somatik semptomlarda, psikolojik semptomlarda ve sosyal semptomlarda 15 ay, diğer sağlıkla ilgili yaşam kalitesinde iki yıllık takipte belirgin düzelme görülmektedir. İki yıllık takipte cerrahi tedavi kan basıncında, hipertansiyonda ve diabette medikal tedaviden daha etkindir. Diabet tip II de bu etki 8 yıla kadar uzamaktadır. Cerrahi kalite kontrollu yaşam sağlarken, gastrik bypassda (6 289 Pound), ayarlanabilir silikon gastrik bant (8 527 Pound), vertikal banded gastroplasti ( Pound) gibi maliyet getirir, bu kalite kontrollü yaşam maliyeti yaklaşık Pound cıvarındadır.

16 NICE ilaçlarla karşılaştırıldığında bariatrik cerrahi hakkında 2 yorum daha yapmıştır: 1. Gastrik bantla Orlistat karşılaştırıldığında 10 yıllık sürede eşit masraf oluşturmaktadırlar ancak kilo kaybı açısından gastric bant her zaman avantaj sağlamaktadır. 2. Konvansiyonel tedavi ile karşılaştırıldığında cerrahi kost effektif olarak kabul edilmektedir. Sonuç olarak Kanada sağlık tedavi kurumları AETMIS 7 kesin açık olarak bu raporları değerlendirerek bu bulguların ışığında ekonomik modeller ve çalışmaların sınırları olsada morbid obezitede cerrahi tedavi kost effektiftir. Bu tip cerrahi müdahaleler oldukça pahalıdır bunun nedeni procedüre bağlı, ayrıca erken ve geç çıkacak komplikasyonların tedavisi, yıllık takipler, cerrahi tedavinin bazı vakalarda gerekmesidir. Fakat kilo kaybının getirdiği avantajlar bu masrafları kapatmaktadır. Bununla birlikte bariatrik cerrahi eşlik eden patolojilerin prevelansını (kardiovasküler hastalıklar ve diabet gibi) azalmaktadır ve bunların kaynak kullanımını (hastaneye yatma, ilaç kullanımı gibi..) azaltmaktadır. Ayrıca bu kişilerin hastalık nedeni ile işten izinlerini, malüliyetlerini azaltmakta ve hayat kalitelerini yükseltmektedir.

17 KAYNAKLAR 1. WHO Report; Obesity: Preventing and managing the Global Epidemic. Consultation on Obesity, 3-5 June 1997, Geneva,WHO/NUT/NCD/ Obesity and owerweight : fact sheet, 2p. 3. Sauerland S., Angrisani L., Belachew M. et al.; Obesity surgery: Evidence-based guidelines of the European Association for Endoscopic Surgery (EAES); (2005) 19: NICE (2002); Guidance on the use of surgery to aid weight reduction for people with morbid obesity, Technology appraisal guidance -N 46 July 2002 quoting ref: N Commission d Evaluation des Produits et Prestations (2004), Avis de la commission 1er septembre 2004, modifi é le 20 octobre 2004, Dispositif: SAGB, Demande de modifi cation des conditions d inscription sur la liste des produits et prestations mentionnés à l article L165-1 du code de la sécurité sociale, 21p. 6. National Conference of State Legislatures VOL. 13, NO AETMIS, surgical treatment of morbid obesity (2005), 15 p. Available at: 8. Buchwald H., Avidor Y., Braunwald E. et al.; Bariatric surgery. A syste matic review and meta-analysis, JAMA. (2004); 292(14): Maggard M., Shugarman L., Suttorp M. et al.; Meta-analysis: surgical treatment of obesity, Ann Intern Med. (2005); 142: Li M., Maglione M., Tu W. et al.; Meta-analysis: pharmacological treatment of obesity, Ann Intern Med. (2005); 142: International Obesity Task Force. Available at Accessed 12/12/ Sampalis J., Liberman M. Auger S. et al.; The impact of weight reduction surgery on health-care costs in morbidly obese patients, Obesity surgery (2004); 14: Clegg A., Colquitt J., Sidhu M. et al.; Clinical and cost effectiveness of surgery for morbid obesity: a systematic review and economic evaluation, International Journal of Obesity (2003); 27:

18 NOTES 18

19 NOTES 19

20 For more information visit or Brought to you by: BR Ethicon Endo-Surgery (Europe) GmbH Please remember, the information contained in this brochure is not intended as a substitute for the professional opinion and advice of a trained medical practitioner. This information has to be provided by medical professionals to patients.

Doç. Dr. Halil Coşkun. Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu

Doç. Dr. Halil Coşkun. Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu Doç. Dr. Halil Coşkun Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu GİRİŞ 2010 verilerine göre dünyada erişkinlerde (20-79 yaş) diabet prevalansı %6,4 (285 milyon). 2030 da bu oranın %7,7 ye (439 milyon) yükseleceği öngörülüyor.

Detaylı

Kocaeli İlinde Obezite ve Bir Tedavi Alternatifi Olan Obezite Cerrahisi Farkındalığının Değerlendirilmesi

Kocaeli İlinde Obezite ve Bir Tedavi Alternatifi Olan Obezite Cerrahisi Farkındalığının Değerlendirilmesi Kocaeli İlinde Obezite ve Bir Tedavi Alternatifi Olan Obezite Cerrahisi Farkındalığının Değerlendirilmesi Sertaç Ata Güler, Sertaç Kırnaz, Ezgi Uçar Taş, Oktay Yirmibeşoğlu, Tonguç Utku Yılmaz, Nihat Zafer

Detaylı

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 -

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - (OECD ve Avrupa Birliği işbirliğinde hazırlanan Bir Bakışta Sağlık-Avrupa 2010 adlı yayının özetidir) AĞUSTOS 2011 ANKARA İçindekiler ÖZET 1 BÖLÜM 1- SAĞLIĞIN DURUMU...

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır. Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

OBEZİTE NEDİR? Erkeklerde %20,5 Kadınlarda ise % 41,0 Toplamda % 30,3 olarak bulunmuştur. İstanbul 33,0 Orta Anadolu 32,9

OBEZİTE NEDİR? Erkeklerde %20,5 Kadınlarda ise % 41,0 Toplamda % 30,3 olarak bulunmuştur. İstanbul 33,0 Orta Anadolu 32,9 OBEZİTE NEDİR? Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır. Günlük yaşamda bireylerin (gebe, emzikli, bebek, okul çocuğu, genç,

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Kronik Hastalıklar. Prof. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FRCP, FIDSA Hacettepe Üniversitesi emekli Öğretim Üyesi

Dünyada ve Türkiye de Kronik Hastalıklar. Prof. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FRCP, FIDSA Hacettepe Üniversitesi emekli Öğretim Üyesi Dünyada ve Türkiye de Kronik Hastalıklar Prof. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FRCP, FIDSA Hacettepe Üniversitesi emekli Öğretim Üyesi Dünya Sorunu Dünya Sağlık Örgütü (WHO) raporlarına göre kronik hastalıklar

Detaylı

Bariyatrik Cerrahi Güncelleme Cerrahi yöntem seçimi

Bariyatrik Cerrahi Güncelleme Cerrahi yöntem seçimi Bariyatrik Cerrahi Güncelleme Cerrahi yöntem seçimi 51. Ulusal Diyabet Kongresi 22-26 Nisan 2015 Antalya Dr. Asım CİNGİ Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi AD Obesite: Dünya çapında salgın

Detaylı

Neden MGB Tercih Ediyorum? DR. HALİL COŞKUN İSTANBUL

Neden MGB Tercih Ediyorum? DR. HALİL COŞKUN İSTANBUL Neden MGB Tercih Ediyorum? DR. HALİL COŞKUN İSTANBUL İdeal Bariatrik Cerrahi Kriterleri Ne Olmalıdır? 1. Düşük komplikasyon riski olmalı 2. Etkili kilo kaybı olmalı 3. Teknik olarak kolay uygulanabilmeli

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır OBEZİTE Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu

Detaylı

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015 Sağlıkta Maliyet B.Burcu TANER Mayıs.2015 14 Mayıs 2015 tarihinde Acıbadem Üniversitesi nde yapılan ASG XV. Hemşirelik Haftası Etkinliklerinde sunulmuştur. Hedef Daha geniş kitleler için daha iyi sağlık

Detaylı

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ Dünyada 13.5 milyon koroner kalp hastası var. Yılda 1.5 milyon insan kalp krizi geçiriyor.

Detaylı

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim)

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim) Rapor No: 212/23 Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (211/212 Ekim) Kasım 212 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA 1. Otomobil Pazarı AB (27) ve EFTA Ülkeleri nde otomobil pazarı 211 yılı

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

AŞIRI ŞİŞMANLIK VE CERRAHİ TEDAVİSİ. Prof. Dr. Mustafa Taşkın Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilimdalı

AŞIRI ŞİŞMANLIK VE CERRAHİ TEDAVİSİ. Prof. Dr. Mustafa Taşkın Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilimdalı AŞIRI ŞİŞMANLIK VE CERRAHİ TEDAVİSİ Prof. Dr. Mustafa Taşkın Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilimdalı Şişman Kimdir? Vücudunda yağ birikimi sağlığını kötü yönde etkilemeye başlamıssa bu kişi

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

AVRUPADA DİYABET HARİTASI VE GENEL PERSPEKTİF. Prof. Dr. Şehnaz Karadeniz İstanbul Bilim Üniversitesi

AVRUPADA DİYABET HARİTASI VE GENEL PERSPEKTİF. Prof. Dr. Şehnaz Karadeniz İstanbul Bilim Üniversitesi AVRUPADA DİYABET HARİTASI VE GENEL PERSPEKTİF Prof. Dr. Şehnaz Karadeniz İstanbul Bilim Üniversitesi Diyabet Dünya çapında ve Avrupa da halk sağlığı sorunu AVRUPADA DİYABET YÜKÜ 20-79 yaşları 2003 2025

Detaylı

Bariyatrik Cerrahi. Prof.Dr. Ahmet Çorakcı Ufuk Tıp Fak. End.ve Met.BD

Bariyatrik Cerrahi. Prof.Dr. Ahmet Çorakcı Ufuk Tıp Fak. End.ve Met.BD Bariyatrik Cerrahi Prof.Dr. Ahmet Çorakcı Ufuk Tıp Fak. End.ve Met.BD İnsanlık giderek şişmanlıyor Gelecek için tahminler Kopelman PG. Nature 2000; 404, 635-643 Türk Toplumunda BKİ Grupları Değişimi TURDEP-I

Detaylı

OBEZİTEYİ ANLAMAK! FAZLA KİLO İLE OBEZİTE ARASINDAKİ FARK NEDİR?

OBEZİTEYİ ANLAMAK! FAZLA KİLO İLE OBEZİTE ARASINDAKİ FARK NEDİR? OBEZİTEYİ ANLAMAK! FAZLA KİLO İLE OBEZİTE ARASINDAKİ FARK NEDİR? Obezite aşırı vücut yağı ile nitelendirilen bir hastalıktır. Obezite tarafından etkilenen kişiler, genellikle diyet ile kontrol edilmesi

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013 OECD 2013 EĞİTİM GÖSTERGELERİ RAPORU: NE EKERSEN ONU BİÇERSİN (4) Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 5 Ocak 2014 Geçtiğimiz üç hafta boyunca 2013 OECD Eğitim Göstergeleri

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU KLK-HAB-BES İlk yayın Tarihi : 15 Mart 2006 Revizyon No : 04 Revizyon Tarihi : 03 Ağustos 2012 İçindekiler A) Malnütrisyon

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris)

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) Dr. A. Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Sunu Planı OECD Hakkında

Detaylı

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 Konya hizmetler sektörü güven endeksi, 4 ayın ardından pozitif değer aldı: Şubat 2014 ten bu yana negatif değer alan Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Haziran 2014

Detaylı

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın?

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Dr. Beste Atasoy Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı & Sağlık Bakanlığı-Marmara Üniversitesi Pendik

Detaylı

Robotik Cerrahi? Laparoskopi?

Robotik Cerrahi? Laparoskopi? Robotik Cerrahi? Laparoskopi? Dr. Korhan Taviloğlu Genel Cerrahi Profesörü Şişli ve Kadıköy Florence Nightingale Hastanesi www.taviloglu.com www.robotcerrahisi.com www.genelcerrah.com www.drtaviloglu.tv

Detaylı

Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005

Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005 Türkiye Sağlık Harcamaları: Uygunluk, Verimlilik, Hakkaniyet Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005 Sunum İçeriği Amaç & Yaklaşım Temel Bulgular Politika Önerileri 2 Çalışmanın Cevaplamaya

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

OBEZİTE Doç. Dr. Erdal Vardar 46. UPK

OBEZİTE Doç. Dr. Erdal Vardar 46. UPK YAŞAM KALİTESİ VE OBEZİTE Doç. Dr. Erdal Vardar 46. UPK Sağlıkla ilgili yaşam kalitesi Kişinin kendi sağlığını değerlendirmesi için geliştirilmiş bir ölçme metodudur. Sağlıkla ilgili yaşam kalitesi ölçümü

Detaylı

Bariatrik cerrahi sonrası insülin salgısı ve beta-hücre fonksiyonu. PROF. DR. Ş.EROL BOLU 26 Mayıs 2014

Bariatrik cerrahi sonrası insülin salgısı ve beta-hücre fonksiyonu. PROF. DR. Ş.EROL BOLU 26 Mayıs 2014 Bariatrik cerrahi sonrası insülin salgısı ve beta-hücre fonksiyonu PROF. DR. Ş.EROL BOLU 26 Mayıs 2014 Standart bariyatrik cerrahi yöntemleri RYBG LAGB LSG BPD BPD+DUODENAL SWİTCH GASTROENTEROLOGY 2012;143:897

Detaylı

SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ

SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ SAĞLIK ETKİSİ Bir politikanın, bir stratejinin programın veya projenin nüfusun ve nüfus gruplarının sağlığı üzerinde dolaylı yada dolaysız etkileridir. SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİNİN

Detaylı

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir?

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? Güven Sak 28 Şubat 2012 Çerçeve Ne yapmak istiyoruz? İnsan gücümüz dünyanın en büyük 10 uncu ekonomisi olma

Detaylı

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI İÇERİK -Karşılıklı Tanıma Anlaşması (MRA) Nedir? -Karşılıklı Tanıma Anlaşmaları

Detaylı

Nütrisyonel tarama metodları

Nütrisyonel tarama metodları Nütrisyonel tarama metodları Doç Dr Sema Basat Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi 02.11.2013 Özellikle hastanede yatan hastada malnütrisyon TANIMLANMIYOR TEDAVİ EDİLMİYOR. NEDEN? TARAMA, DEĞERLENDİRME,

Detaylı

PROTOKOL HASTALARINDA KLĠNĠK DENEMELERĠ SEZGĠSEL BESLENME

PROTOKOL HASTALARINDA KLĠNĠK DENEMELERĠ SEZGĠSEL BESLENME PROTOKOL HASTALARINDA KLĠNĠK DENEMELERĠ SEZGĠSEL BESLENME SEZGĠSEL BESLENME ÜZERĠNE KLĠNĠK DENEME I. Denemenin Amacı 1. Bir aylık bir dönem içerisinde 3,5 kg lık bir ağırlık kaybının değerlendirilmesi

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYEDE MESLEK HASTALIKLARI

DÜNYADA VE TÜRKİYEDE MESLEK HASTALIKLARI 1 DÜNYADA VE TÜRKİYEDE MESLEK HASTALIKLARI Meslek hastalıkları, işyeri ortamında bulunan faktörlerin etkisi ile meydana gelen hastalıkların ortak adıdır. Dünya Sağlık Örgütü ve Uluslararası Çalışma Örgütü

Detaylı

PERİOPERATİF ANEMİ. Dr. Hüseyin İlksen TOPRAK İnönü Ün. Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Rean AD

PERİOPERATİF ANEMİ. Dr. Hüseyin İlksen TOPRAK İnönü Ün. Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Rean AD PERİOPERATİF ANEMİ Dr. Hüseyin İlksen TOPRAK İnönü Ün. Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Rean AD 1 SORU? Anemi Neden Önemli? 2 SORU? 3 İnsidans Önemi ANEMİ Tanı Tedavi 4 Anemi Nedir? WHO Hb < 13 g/dl Hb

Detaylı

Maliyetlerin Tahmin Edilmesi. Prensipler ve Metotlar

Maliyetlerin Tahmin Edilmesi. Prensipler ve Metotlar Maliyetlerin Tahmin Edilmesi Prensipler ve Metotlar Ana hat Maliyetlendirme prensipleri: hangi maliyetler dahil edilmeli? Maliyetlendirme metotları: maliyetler nasıl tahmin edilmeli? İndirim: zaman tercihine

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Obezitenin Medikal ve Cerrahi Tedavi Endikasyonları. Prof.Dr.Göksun Ayvaz Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD

Obezitenin Medikal ve Cerrahi Tedavi Endikasyonları. Prof.Dr.Göksun Ayvaz Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD Obezitenin Medikal ve Cerrahi Tedavi Endikasyonları Prof.Dr.Göksun Ayvaz Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD TURDEP-II: Genel Obezite* (Obezite: BKİ 30kg/ 2 ; Kilolu: BKİ

Detaylı

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış!

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Tarih: 19.05.2013 Sayı: 2013/09 İSMMMO nun Türkiye de Tatil ve Çalışma İstatistikleri raporuna göre Türkiye tatil günü sayısında gerilerde Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Türkiye, 34 OECD ülkesi arasında

Detaylı

Sağlıkta Maliyet Kavramı. Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Sağlıkta Maliyet Kavramı. Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlıkta Maliyet Kavramı Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık Sektörü (Piyasası) Sağlık sektörünü diğer sektörlerden ayıran temel farklılık,

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi Büyükdere Cad. No. 106 34394 Esentepe - İstanbul AçıkDeniz Telefon Bankacılığı: 444 0 800 www.denizbank.com Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi 2013 Mali Verileri DenizBank bir Sberbank

Detaylı

Açıklama 2008-2010. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008-2010. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 20082010 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞU VE UYKU Hypnos (Uyku Tanrısı) Nyks (Gece Tanrısı) Hypnos (uyku tanrısı) ve Thanatos (ölüm tanrısı) Morpheus

Detaylı

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3]

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] Ek Karar 5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR NO Y 2005/3 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri Ülkemizin bilim ve teknoloji performansı, aşağıdaki

Detaylı

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

Reflü Hastaları Ne Yapmalı?

Reflü Hastaları Ne Yapmalı? On5yirmi5.com Reflü Hastaları Ne Yapmalı? Reflü hastalarının, yaşam kalitelerini yükseltmek ve daha az sorun yaşamaları için yapabilecekleri basit çözümler var. Yayın Tarihi : 11 Ekim 2011 Salı (oluşturma

Detaylı

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI Prof. Dr. Reyhan ERSOY Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HİPOGLİSEMİ VE DİYABETES MELLİTUS Hipoglisemi Diyabetes

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 Konya hizmetler sektörü güven endeksi geçen aya göre düştü: 2014 ün başından bu yana düşme eğilimini sürdüren Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Mayıs 2014 te bir önceki

Detaylı

METABOLİK-BARİATRİK CERRAHİDE BESLENME YAKLAŞIMI VE BARİATRİK CERRAHİ DİYETİSYENLİĞİ KURSU

METABOLİK-BARİATRİK CERRAHİDE BESLENME YAKLAŞIMI VE BARİATRİK CERRAHİ DİYETİSYENLİĞİ KURSU METABOLİK-BARİATRİK CERRAHİDE BESLENME YAKLAŞIMI VE BARİATRİK CERRAHİ DİYETİSYENLİĞİ KURSU 06-07 MART 2015 MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ KONFERANS SALONU SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ BESLENME VE DİYETETİK

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 2007 Yoğun Bakım Üniteleri Hasta bakımının en karmaşık Masraflı Teknoloji ile içiçe Birden fazla organı ilgilendiren

Detaylı

DAVRANIŞSAL KİLO KONTROLÜ VE PSİKOLOJİK FAKTÖRLER - Genç Gelişim Kişisel Gelişim

DAVRANIŞSAL KİLO KONTROLÜ VE PSİKOLOJİK FAKTÖRLER - Genç Gelişim Kişisel Gelişim Kilo alma karışık mekanizmaların sonucudur. Genetik, fizyolojik, çevresel ve davranışsal öğelerin bir karışımıdır. Sanıldığının aksine, psikolojik sorunların aşırı kiloya neden olmadığı, tam tersine aşırı

Detaylı

Kalp ve Damar Cerrahı Gözüyle. Op.Dr. Mesut KÖSEM Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Acıbadem International Hastanesi

Kalp ve Damar Cerrahı Gözüyle. Op.Dr. Mesut KÖSEM Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Acıbadem International Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahı Gözüyle Op.Dr. Mesut KÖSEM Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Acıbadem International Hastanesi Damaryolu konusundaki gelişmeler, kronik hemodiyaliz tedavisini ve diyaliz sektörünü oluşturmuştur.

Detaylı

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE):

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE): Pulmoner Emboli Profilaksisi Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD m Pulmoneremboli(PE): Bir pulmonerartere kan pıhtısının yerleşmesi Distaldeki akciğer parankimine kan sağlanaması Giriş Tipik

Detaylı

Obezite, gelişmiş ülkelerde olduğu kadar ülkemizde de giderek artan bir sorun

Obezite, gelişmiş ülkelerde olduğu kadar ülkemizde de giderek artan bir sorun DERLEME Hacettepe T p Dergisi 2007; 38:218-222 Morbid obezitenin cerrahi tedavisi Kaya Yorganc 1, M. Bülent T rnaks z 1 1 Doç. Dr., Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı, Ankara

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 42

HABER BÜLTENİ Sayı 42 KONYA PERAKENDE SEKTÖRÜ DURAĞAN SEYRETTİ: HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 42 Konya Perakende Güven Endeksi (KOPE) değeri geçen aya göre önemli bir değişim göstermedi. Önümüzdeki 3 aydaki satış fiyatı ve

Detaylı

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Dr. Serhat IŞIK 13.10.2011 TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD

Detaylı

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı?

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı? Başarılı bir kilo verme ve daha da önemlisi bu kiloyu korumada en önemli anahtar egzersizdir. Kilo verdikten sonra egzersiz yapmayı bırakanlar yeniden kilo alırken, egzersize devam edenlerde bu ihtimal

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre düştü: Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Temmuz 2014 te bir önceki aya göre 0,8 puan düşerek 0,9 puan değerini

Detaylı

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ Prof. Dr. Erdal ZORBA GEÇMĐŞTEN GÜNÜMÜZE SAĞLIK Geçmişte sağlığın tanımı; hastalıklardan uzak olma diye ifade edilirdi. 1900 lerin başında ölümlerin büyük bir kısmı bakteri ve

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

Bizi çekici kýlan, etrafýmýza karþý ilk imajýmýzý belirleyen, elbetteki saðlýklý bir gülümsemedir. Bu sebeple, doðal diþlerin kaybý, kiþinin kendisini toplumdan izole etmesi ya da toplum içinde tedirgin

Detaylı

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması Tuncay Güçlü S.B. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Bölümü 16-18 Ekim 2014, Malatya GİRİŞ Kronik

Detaylı

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI İNCELER.

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI İNCELER. EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER FİZYOLOJİ BİLİM DALI NIN BİR ALT DİSİPLİNİDİR. FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN (ANTRENMAN) DÖNEMDEKİ STRES SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI

Detaylı

Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu

Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu TÜBİTAK TÜRKİYE SANAYİ SEVK VE İDARE ENSTİTÜSÜ BİTKİSEL ÜRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu Uluslararası Pazar Analizi 17 Aralık

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ Dr. Sema ÖZBAŞ Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanı Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk

Detaylı

CERRAHPAŞA CERRAHİ TOPLANTILARI

CERRAHPAŞA CERRAHİ TOPLANTILARI CERRAHPAŞA CERRAHİ TOPLANTILARI OBEZİTE ve METABOLİK HASTALIKLARIN TEDAVİSİNDE ETKİN CERRAHİ YÖNTEMLER: Naklen Yayınlı Ameliyatlar Eşliğinde Minimal İnvazif Minigastrik Bypass ve Sleeve Gastrektomi OBEZİTE

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

OBEZİTE CERRAHİSİ KARŞIT-YANDAŞ GÖRÜŞ

OBEZİTE CERRAHİSİ KARŞIT-YANDAŞ GÖRÜŞ 7.ULUSAL ENDOKRİN CERRAHİ KONGRESİ 23-26 Nisan 2015 Gloria Kongre Merkezi ANTALYA OBEZİTE CERRAHİSİ KARŞIT-YANDAŞ GÖRÜŞ Gastrik Plikasyon; Sleeve Ameliyatına Rakip Olur mu? Rıza KUTANİŞ İstanbul Bağcılar

Detaylı

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1 Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi bilgilendirme notu Sayfa 1 İçindekiler: Konu Sayfa Genel Değerlendirme: Türk ilaç piyasasında neler oldu?... 3

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

OECD Gelir ve Kazançlar Üzerinden Alınan Vergiler/GSYH (2011) (Mahalli İdare Vergi Gelirleri Dahil)

OECD Gelir ve Kazançlar Üzerinden Alınan Vergiler/GSYH (2011) (Mahalli İdare Vergi Gelirleri Dahil) Danimarka Norveç Yeni Zelanda İzlanda İsveç Finlandiya Belçika Avustralya Kanada İtalya Lüksemburg İsviçre İngiltere Avusturya ABD OECD İrlanda Almanya Hollanda AB 27 Fransa İsrail İspanya Şili Japonya

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Prof. Dr. Lemi İbrahimoğlu İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Perinatoloji Bilim Dalı Gestasyonel Diyabetes

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013 Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-213 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

We are experts of. workplace culture. GIFTWORK Modelini Anlamak. greatplacetowork.com.tr

We are experts of. workplace culture. GIFTWORK Modelini Anlamak. greatplacetowork.com.tr We are experts of workplace culture GIFTWORK Modelini Anlamak greatplacetowork.com.tr Great Place to Work Hakkında Great Place to Work Enstitüsü bugün dünyada 53 ülkede faaliyet gösteren, 25 Yıldır işletmeleri

Detaylı

OBEZİTE VE DEPRESYON. Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD.

OBEZİTE VE DEPRESYON. Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. OBEZİTE VE DEPRESYON Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. Obezite nedir? Obezite BKİ>30 kg/m² Çoğul etyolojili Kronik Tekrarlayıcı Yaşam kalitesini bozan Çeşitli

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği Şişmanlık Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği Tanım Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Obezite VKİ > 95 persantil Kilolu olmayı VKİ 85-95 persantil VKİ = ağırlık (kg) / boy

Detaylı