TOPRAKSIZ SERA OTOMASYONU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TOPRAKSIZ SERA OTOMASYONU"

Transkript

1 T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik - Elektronik Mühendisliği Bölümü TOPRAKSIZ SERA OTOMASYONU Aziz BÜYÜKAKSU Hakan BEKTAŞ Ali TOPAL Bircan ŞAHİN Proje Danışmanı: Prof. Dr. Sefa AKPINAR MAYIS, 2014 TRABZON

2 T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik - Elektronik Mühendisliği Bölümü TOPRAKSIZ SERA OTOMASYONU Aziz BÜYÜKAKSU Hakan BEKTAŞ Ali TOPAL Bircan ŞAHİN Proje Danışmanı: Prof. Dr. Sefa AKPINAR MAYIS, 2014 TRABZON

3 BİTİRME PROJESİ ONAY FORMU Aziz BÜYÜKAKSU, Hakan BEKTAŞ, Bircan ŞAHİN, Ali TOPAL tarafından Prof. Dr. Adem Sefa AKPINAR yönetiminde hazırlanan TOPRAKSIZ SERA OTOMASYONU başlıklı lisans bitirme projesi tarafımızdan incelenmiş, kapsamı ve niteliği açısından bir Lisans Bitirme Projesi olarak kabul edilmiştir. Danışman : Prof. Dr. Adem Sefa AKPINAR... Jüri Üyesi 1 : Prof. Dr. Cemil GÜRÜNLÜ... Jüri Üyesi 2 : Doç. Dr. Halil İbrahim OKUMUŞ... Prof. Dr. İsmail H. ALTAŞ Bölüm Başkanı ii

4 ÖNSÖZ Mezun olduktan sonra mühendislik hayatımızda bize referans olabilecek bu çalışmanın ilk taslaklarının hazırlanmasında emeği geçenlere, kılavuzun son halini almasında yol gösterici olan kıymetli hocamız Sayın Prof. Dr. Adem Sefa AKPINAR a şükranlarımızı sunmak istiyoruz. Bu projede PLC ile endüstriyel otomasyon uygulaması üzerine çalışılmıştır. Mesleki hayatımızda sıkça otomatik kontrol kavramıyla karşılaşma olasılığımız yüksek olduğu için bu konuda kendimizi geliştirip mezun olduktan sonra referans olabilecek nitelikte bir çalışma yapılmıştır. PLC programlanması konusunda bize tecrübe ve deneyimleriyle yol gösteren Arş. Gör. Selçuk GÜVEN hocamıza teşekkür eder, saygılar sunarız. Her şeyden öte, eğitimimiz süresince bize her konuda tam destek veren ailelerimize ve bize hayatlarıyla örnek olan tüm hocalarımıza saygı ve sevgilerimizi sunarız. MAYIS, 2014 Aziz BÜYÜKAKSU Hakan BEKTAŞ Ali TOPAL Bircan ŞAHİN iii

5 İÇİNDEKİLER Sayfa No BİTİRME PROJESİ ONAY FORMU ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER ÖZET ŞEKİLLER DİZİNİ TABLOLAR DİZİNİ SEMBOLLER VE KISALTMALAR ii iii iv vi vii ix x 1. GİRİŞ Literatür Araştırması Otomasyon ve Gelişim Süreci Sera Sera Otomasyonu Topraksız Tarım Topraksız Tarımın Avantajları PLC PLC nin Başlıca Kullanım Alanları PLC nin Elektromekanik Röleler İle Karşılaştırılması PLC nin Temel Yapısı PLC de İşlemsel Döngü ve Tarama Süresi Giriş Tarama Zamanı Program Tarama Zamanı Çıkış Tarama Zamanı Tarama Süresi PLC Programlama Teknikleri Merdiven (Ladder) Diyagramı İle Programlama Komut Listesi İle Programlama PLC lerde Bulunan Özel Fonksiyonlar Zamanlayıcı Fonksiyonu Sayıcı Fonksiyonu TEORİK ALTYAPI Havalandırma Isıtma Gölgelendirme Sulama Aydınlatma Sistemin Akış Diyagramı 21 iv

6 3. DENEYSEL ÇALIŞMALAR Aydınlatma Devresi Toprak Nemi Sensörü Anahtarlama Devresi Sıcaklık Kontrol Devresi Nem Sensörü Anahtarlama Devresi Gölgelendirme Devresi Röle ve Transistörlü Anahtarlama Devresi SONUÇLAR YORUMLAR VE DEĞERLENDİRME 39 KAYNAKLAR 40 EKLER 42 EK-1 IEEE ETİK KURALLARI 42 EK-2 İŞ ZAMAN ÇİZELGESİ 45 EK-3 MALİYET ÇİZELGESİ 47 EK-4 STANDARTLAR VE KISITLAMALAR FORMU 49 EK-5 SİSTEMİN PROGRAMI (MERDİVEN DİYAGRAMI) 51 EK-6 DİSİPLİNLER ARASI ÇALIŞMALAR 52 EK-7 SERANIN ÜÇ BOYUTLU TASARIMI 53 EK-8 GERÇEKLENEN SERA MODELİ 54 EK-9 OLUŞTURULAN DEVRE KUTUSU 55 ÖZGEÇMİŞLER 56 v

7 ÖZET Teknolojinin tarım sektöründe kullanılmasıyla birlikte ürün kalitesi ve verim artmakta, işçilik maliyetleri en aza indirilmekte, otomatik ve kolay kontrollü, sürdürülebilir tarım işletmeleri kurulmaktadır. Buna paralel olarak bu tür işletmelerin sayısının artmasıyla mahsul miktarının ve kalitesinin artışı sağlanmaktadır. Oluşabilecek ihtiyaç fazlası ürünün yurt dışına ihracatıyla da ülke ekonomisine önemli miktarda katkı sağlanmaktadır. Klasikleşmiş örtü altı tarımda (seralarda), bitkinin yetişmesi ve elverişli ortamın ayarlanması için; iş gücüne yani insan emeğine çok fazla ihtiyaç duyulması, toprak kullanılmasından dolayı böceklere karşı haşere ilaçları ile önlem alınması, mahsul verim ve kalitesinin düşük olması gibi üretici için arzu edilmeyen durumlar mevcuttur. Buna karşın topraksız ve modern tarımda; haşere sorununun olmaması, mahsul kalitesinin ve veriminin yüksek olması ile birlikte ekonomik getirisinin de yüksek olması tarım üreticilerini topraksız ve modern tarıma yöneltmektedir. Yapılan bu proje bir topraksız tarım uygulamasıdır. Bu çalışmada, PLC vasıtasıyla gerçekleştirilen sera otomasyonu ile bitkilerin toprağa dikiminden, ürünün toplanma zamanına kadar olan süreçte, sera içinde oluşturulan mikroklimada iklimsel parametreler olan ortam nemi, ışık şiddeti, toprak nemi ve sıcaklık kontrol altına alınmıştır. Bu parametrelerden; ortam nemini havalandırma fanıyla, sera içindeki ışık miktarını aydınlatma aygıtı ve aynı zamanda ısı perdesi olarak da kullanılan gölgelendirme rayıyla, sıcaklık infrared ısıtıcı ve ısı perdesi ile toprak nemi ise otomatik sulama yöntemiyle ayarlanmıştır. vi

8 ŞEKİLLER DİZİNİ Sayfa Numarası Şekil 1.1: PLC nin ana yapısı 7 Şekil 1.2: PLC nin İşlem Döngüsü 9 Şekil 1.3: Merdiven diyagramında doğru ve yanlış programlama 11 örnekleri Şekil 1.4: Merdiven diyagramı ile oluşturulmuş bir program 11 Şekil 1.5: Merdiven diyagramı ve komut listesi ile programlama 12 Şekil 2.1: PLC giriş ve çıkış fonksiyonlarının ifade edildiği diyagram 14 Şekil 2.2: Havalandırma fanının sera modelindeki görüntüsü 15 Şekil 2.3: Havalandırmada kullanılan DA bilgisayar fanı 16 Şekil 2.4: İnfrared ısıtıcının sera modelindeki temsili gösterimi 17 Şekil 2.5: Gölgelendirme rayı açık ve kapalı konumları 18 Şekil 2.6: Projede kullanılan silecek motoru 18 Şekil 2.7: Sulama sisteminin Google SketchUp 3D çizimi 20 Şekil 2.8: Projede kullanılan su pompası 21 Şekil 2.9: Sistemin akış diyagramı 22 Şekil 3.1: Proteus programında çizilen aydınlatma devresi şematik 24 gösterimi Şekil 3.2: Oluşturulan aydınlatma devresinin PCB çizimi 24 Şekil 3.3: Yukarıda PCB çizimi verilen devrenin 3D ve gerçeklenmiş 25 hali Şekil 3.4: Toprak nemi sensörü anahtarlama devresi proteus şematik 26 çizimi Şekil 3.5: Toprak nemi sensörü anahtarlama devresi PCB çizimi 26 Şekil 3.6: Bir önceki şekilde PCB si verilen devrenin 3D ve sensörle 27 beraber gerçeklenen anahtarlama devresinin görüntüsü Şekil 3.7: Sıcaklık kontrol devresinin Proteus programındaki şematik 29 çizimi Şekil 3.8: Sıcaklık kontrol devresinin Proteus programında PCB çizimi 29 Şekil 3.9: Sıcaklık kontrol devresinin Proteus programındaki boyutlu ve gerçeklenen devrenin görüntüsü 30 Şekil 3.10: Nem sensörünün karşılaştırma ve anahtarlama devresinin şematik çizimi 31 Şekil 3.11: Nem sensörü karşılaştırma ve anahtarlama PCB çizimi 32 vii

9 Şekil 3.12: Nem sensörü karşılaştırma ve anahtarlama devresi 3D ve 32 gerçeklenen görüntüsü Şekil 3.13: Gölgelendirme devresi şematik çizimi 34 Şekil 3.14: Gölgelendirme devresi PCB çizimi 34 Şekil 3.15: Gölgelendirme devresi 3 Boyutlu çıktı ve oluşturulan devrenin 35 görüntüsü Şekil 3.16: Röle ve transistörlü anahtarlama devresi şematik çizimi 36 Şekil 3.17: Röle ve transistörlü anahtarlama devresi PCB çizimi 37 Şekil 3.18: Röle ve transistörlü anahtarlama devresi 3D ve oluşturulan 37 devrefotoğrafı Şekil 4.1: Sistemin merdiven diyagramı 51 Şekil 4.2: Seranın üç boyutlu tasarımı 53 Şekil 4.3: Gerçeklenen sera modeli 54 Şekil 4.4: Oluşturulan devre kutusu 55 viii

10 ÇİZELGELER DİZİNİ Sayfa numarası Çizelge 1: Temel Bool komutları 12 Çizelge 2: Tarımsal sulama yöntemlerinin sınıflandırılması 19 Çizelge 3: İş zaman çizelgesi 45 Çizelge 4: Maliyet çizelgesi 47 ix

11 SEMBOLLER VE KISALTMALAR Sembol Sembol Açılımları A Amper V Volt DA Doğru Akım AA Alternatif Akım W Watt m Metre mm Milimetre Bkz. Bakınız Vs. Vesaire PCB Printed Circuit Board (Baskı Devre) PLC Programmable Logic Controller (Programlanabilir Mantık Denetleyici) SCADA Supervisory Control And Data Acquisition (Uzaktan Kontrol ve Gözlem Sistemi ) LED LED Emittik Diode (Işık Yayan Diyot) Derece C Celsius 3D Üç Boyutlu NC Normally Closed (Normalde Kapalı) NO Normally Open (Normalde Açık) LDR Light Dependent Resistör (Foto Direnç) NTC Negative Temperature Coefficient (Negatif Sıcaklık Katsayılı Eleman) AO Analog Output (Analog Çıkış) DO Digital Output (Digital Çıkış) GND Ground (Toprak) RAM Random Access Memory (Rastgele Erişilebilir Bellek) ROM Read Only Memory (Salt Okunur Bellek) PIC Peripheral İnterface Controller (Çevresel Ünite Denetleme Arabirimi) CPU Central Processing Unit (Merkezi İşlemci Birimi) x

12 1. GİRİŞ T.C. TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI verilerine [1] göre ülkemizin tarım ürünleri ihracatı 2002 yılında 4 milyar $ 2012 yılında ise 16 milyar $ a ulaşmıştır. Durum böyle olunca büyük sermaye sahibi yatırımcılar teknolojinin de gücünü arkasına alarak bu alana yönelmeye başlamıştır. Gelişen teknoloji ile birlikte tarım sektöründe de sanayileşmiş tarım diğer bir deyişle modern tarım ismi sıkça anılmaya başlamıştır. Sanayileşmiş tarım örtü altı yetiştiriciliğinde yani seralarda mahsul verimini artırmak ve iş gücünü azaltmak adına üreticiye birçok kazanç sağlamaktadır. Sanayileşmiş tarım klasik üretimlere göre 4-5 kat daha fazla verim anlamına gelmektedir. En büyük avantajlarından bir tanesi de bitki kökünün topraktan yalıtılıp ot ve haşere (böcek) sorununun neredeyse tamamen ortadan kalkmasıdır. Topraksız seralarda toprak yerine Hindistan cevizi kabuğundan elde edilen kokopit denilen bir madde kullanılmaya başlamıştır. Bu maddenin getirdiği avantajlardan bir tanesi de otomatik sulama sisteminin sağlıklı çalışabilmesi için dış faktör olan yağmurun etkisinin yok etmesidir. Çünkü sulama sistemi toprağın neminin ölçülüp topraktaki nem değerine göre otomatik olarak sulamayı başlatacak şekilde gerçekleştirilmiştir. Kimyasal ilaçların kullanım sebepleri bitkinin bulunduğu ortamda yabani otların olması, böceklerin yaşaması ve uygun iklim koşullarının sağlanmasıdır. Kimyasal ilaç kullanımının getirdiği birçok sakınca vardır. Üretici penceresinden bakıldığında çok büyük maddi kayıp ve zaman kaybı anlamına gelmektedir. Tüketici tarafından bakıldığı zaman ise gerek toprakta yaşayan canlılar gerekse besinleri tüketen canlıların sağlıklarını tehdit etmektedir. Ülkeler bazında da ülke ekonomisine de çok ciddi zararlar vermektedir. Deyim yerindeyse sanayileşmiş tarım belirtilen sıkıntıların ilacı niteliğindedir. Bu konunun elektrik elektronik mühendislerini ilgilendiren kısmı ise otomasyondur. Topraksız tarım otomasyona oldukça uygundur. Otomasyon sistemlerinde MİKROİŞLEMCİ, PIC, PLC (Programlanabilir Mantık Denetleyici) gibi kontrol elemanları kullanılmaktadır. Bu projede kontrol elemanı olarak PLC kullanılmıştır. PLC ile bir seranın ısıtma, sulama, havalandırma, gölgelendirme, toprak neminin ve iklim koşullarının değişimine bağlı, insan eli değmeden otomatik olarak kontrol edilip, bitkinin yaşayabileceği optimum ortam koşullar sağlanmıştır.

13 1.1. Literatür Araştırması - Birden Fazla Seranın, PLC ve SCADA Yazılımı İle Kontrolü ve İnternet Üzerinde İzlenmesi başlıklı yüksek lisans tezinde SCADA ve PLC programları kullanılarak gerçekleştirilen sera otomasyonu vasıtasıyla bitkilerin dikiminden hasat dönemine kadar olan süreçte sera içi iklimsel büyüklükler (sıcaklık, nem, ışık) kontrol altında tutulmuş, bunun yanında sahaya gitmeye gereksinim duyulmadan TCP/IP haberleşme protokolü aracılığı ile sera içi iklim değerleri internet üzerinden kontrol edilip izlenmiştir. [2] - Bilgisayar Kontrollü, İnternet Destekli Sera Otomasyonu başlıklı yüksek lisans tezinde programlanabilir denetleyici olarak PIC kullanılmıştır. Tezde ısıtma sistemi olarak su borularının sera içinde dolaştırıldığı belirtilmiştir. [3] - Bir Topraksız Tarım Şekli Olan Saksı Kültüründe Farklı Yetiştirme Ortamlarının Sera Marul Yetiştiriciliğinde Verime Etkisi Üzerine Bir Çalışma başlıklı yüksek lisans tezinde topraksız tarımın ne olduğu ve alternatif yetiştirme ortamlarının verim üzerinde etkisi üzerinde yol gösterici bir tezdir. [4] - Uzaktan Kontrollü ve Mikroişlemci İle Sulama Sistemi başlıklı lisans tezinde GSM modülüyle mikroişlemcinin birbiriyle haberleşmesi sonucu sulama sistemi kontrol altına alınmıştır. Mesaj göndererek sulama sisteminin başlatılması ve durdurulması sağlanmıştır. [5] - Akıllı Röle Kontrollü Sera Uygulaması Sera Uygulaması başlıklı bitirme tezinde, sera otomasyonu ile meyve fidanı çoğaltılması yapılmıştır. Seranın iklimini akıllı röleler ile kontrol altına alınmıştır. Bu çalışmada kullanılan sensörlerin çıkış değerleri akıllı rölenin çalışacağı gerilim seviyesinde olmadığından dolayı sensörlerin çıkışları, yükselticiler (opamplar) kullanılarak akıllı rölenin çalışma gerilimine uygun ayarlanmıştır. [6] - Sera Otomasyonu başlıklı lisans tezinde sera içi iklim koşullarını arzu edilen seviyede tutmak için mikroişlemci kontrolünde; sulama, havalandırma, ısıtma, aydınlatma işlemleri yapılmıştır. [7] 2

14 1.2. Otomasyon ve Gelişim Süreci Buhar gücünün ortaya çıkması ile tasarlanan mekanik sistemlerde oluşacak hataların düzeltilmesini sağlayan denetim kavramı geliştirilmiştir. Daha sonra elektriğin keşfi ile elektriksel sistemler geliştirilmiş; elektriksel, mekaniksel ve daha karmaşık yapıdaki sistemlerin denetimi elektriksel platformda yapılması mümkün hale gelmiştir. Elektronik devrelerle yapılan kontrol uygulamaları basit yapıda oldukları için daha fazla bilimsel çalışmalar yapılmış ve matematiksel kontrol kavramı geliştirilmiştir. Batıda frekans domeninde önemli çalışmalar yapılmış Bode, Nyquist gibi teorisyenler yetişmiştir. İkinci dünya savaşından sonra da frekans domenindeki gelişmeler sürmüş, karmaşık frekans alanı (s-alanı) ve Laplace dönüşümü yöntemi kullanılmış, sistem kararlılık analizini yapan Kök Yer Eğrisi teknikleri geliştirilmiştir. Bu gelişmelerle birlikte sanayileşme hızlanırken i fabrikalarda iş gücü gereksinimi az olan robotlarla ve otomasyonla üretim yapılmaya başlanmıştır lerde bilgisayarın küçültülüp, geliştirilmesiyle her alanda bilgisayar kullanımı artmıştır. Gerektiğinde kendi hatalarını düzelten denetim sistemleri geliştirilmiştir. İnsan eliyle yapılamayan hassas ve küçük boyutta üretimlerde ve işlem sahalarında, teknolojik yeniliklerle beraber birçok alanda kontrol uygulamaları kullanılmaktadır. [8] 1.3. Sera Sera, bitki yetiştiriciliği için oluşturulmuş kapalı alana denir. Naylon, plastik ve cam olmak üzere çeşitli yapılarda seralar vardır. Sera yetiştiriciliğine örtü altı yetiştiricilik de denilebilir. Örtü altı yetiştiriciliğin yani seraların en büyük avantajı, bitkinin yetiştirildiği ortam kapalı olmasından dolayı dış ortamdan yalıtılmış olmasıdır. Bu da iklimlendirmede büyük kolaylık sağlar Sera Otomasyonu Serada üretimi yapılacak bitkinin toprağa ekiminden, ürünün topraktan toplanma zamanına kadar geçecek zaman diliminde bitkinin gelişimi için optimal ortam koşullarının oluşturulması arzu edilir. Bu ortam koşullarının oluşturulması için iklimsel parameterlerin; sıcaklığın, ışık şiddetinin, ortam nemin, toprak neminin kontrol altında tutulması gerekir. 3

15 Sera içerisinde bulunan sensörlerden alınan veriler doğrultusunda ısıtıcı, havalandırma, su pompası gibi aygıtların devreye girip çıkması ile ortam koşullarının iyileştirilmesini sağlamak adına oluşturulan yazılımsal ve donanımsal sisteme sera otomasyonu denir Topraksız Tarım En basit tabir ile toprak yerine su, kaya yünü, kokopit ya da perlit gibi maddelerin kullanıldığı, bitkinin ihtiyaç duyduğu su ve minerallerin bilgisayar sistemi ile verildiği tarım faaliyetlerine topraksız tarım denir. Bu projede toprak yerine kokopit kullanılmıştır Topraksız Tarımın Avantajları. Bitki yetiştirmeye elverişli olmayan alanlarda topraksız tarım tekniğiyle yetiştiricilik gerçekleştirilebilir.. Topraksız kültürde bitki kökündeki tuzluluk, mineral madde yoğunluğu, hava, su daha dengeli şekilde ayarlanır..topraksız tarımda besin maddeleri daha etkin şekilde kullanılır..topraksız tarım sera otomasyonuna oldukça uygundur. Yapılacak otomasyonlarla iş gücünden tasarruf sağlanılır..topraksız tarımda bitkinin hastalanması durumunda zirai ilaçlara gerek duyulmadan bitkinin hastalığı kontrol altına alınabilir..topraksız tarımda topraktan gelebilecek hastalıklar ve yabancı otlar yoktur..topraksız tarım çevre koşullarının uygunluğu doğrultusunda daha sık bitki yetiştirilmesi mümkün olduğundan, ışığın yeterli olması durumunda birim alanda elde edilecek ürün daha fazladır.[9] Topraksız tarımda kuruluş masraflarının yüksek oluşu caydırıcı etken olmasının yanında ekonomik getirisi yüksek olacak ürünlerin üretilmesi ile kuruluş masrafları kısa sürede amorti edilebilir 4

16 1.4. PLC (Programlanabilir Lojik Kontrolör) PLC, yapısında bulunan analog ve digital giriş/çıkış birimleri, iletişim arabirimleri ve kontrol edilecek sistemin çalışma mantığına uygun bir program yardımı ile endüstriyel otomasyon sistemlerinin kolayca ve rahatlıkla kontrollerini sağlayan bir çeşit endüstriyel bilgisayar olarak tanımlanabilir. PLC mikroişlemci temelli olduğu için bir nevi özel yapılı bilgisayardır diyebiliriz. Fakat giriş ve çıkış donanımları bakımından bilgisayardan farklıdır. Giriş aygıtlar anahtarlar, pushbutonlar, durum sensörlerin, enkoderler; çıkış aygıtları vanalar, motorlar, selenoidler, aktivatörler, fanlar, sayıcılar/toplayıcı, pompalar, yazıcılar, ışıklı kolonlar, kontrol röleleri, alarmlardır. İlk PLC 1970 lerin başında bilgisayardan yola çıkarak geliştirildi ve endüstriyel anlamda otomobil üretiminde kullanılmaya başlandı. PLC nin bu alanda kullanılmasıyla zamanlayıcılar, elektromekanik röleler ve bağlantı kabloları ile benzer otomasyon aygıtlarından tasarruf edilmesi ve maliyetin düşürülmesi sağlanmış oldu. Otomotiv sanayinde bu aygıtlardan çokça kullanıldığından bunların birbiriyle irtibatlandırılması, kontrolü, arızasız çalışmalarını sağlamak kendi başına bir problemdi. Üretim aşamasındaki sorunlar, zorluklar ve zaman kayıpları otomobil üreticilerini bir başka kontrol sistemleri geliştirmeye yöneltti. General Motor (GM) firması ilk defa bilgisayarla kontrol edilen sistem kullanmayı gerçekleştirdi. Bu firma 1968 yılında PLC nin tasarımı için ilk adımı atmış oldu. GM firmasının geliştirmiş olduğu bu PLC ler sayıcılar, kaydediciler gibi işlevlere sahip değillerdi, sadece açık/kapalı kontak denetimi yapabilmekteydiler.1970 li yıllarda mikroişlemcilerin ortaya çıkmasıyla PLC daha çok fonksiyonel oldu ve esnek işlem yapabilme özelliğine kavuştu. Mikroişlemcideki gelişmeler ile beraber PLC lerdeki gelişmeler sürmüştür. Günümüzde PLC üretimi yapan çok sayıda firma vardır. Texas İnstrumen Tele Eguipment, Mitsubishi, Moeller, Micron, Siemens, Telemeconlgue, Omron vs. PLC üretimi yapan firmalardan bazılarıdır. PLC lerin en çok kullanıldığı alan endüstriyel otomasyon devreleridir. Endüstriyel otomasyon devrelerinin yapısında kontaktör, yardımcı röle, zaman rölesi ve sayıcı gibi elemanlar bulunurdu, artık bu elemanlar yerini PLC ye bırakmıştır. PLC ler 0 C - 60 C arası sıcaklık ve %0 - %35 nem oranındaki ortam koşullarında güvenle kullanılabilir. PLC nin giriş ve çıkış birimleri 24 VDA veya 110,220 VAA gerilim kaynağıyla beslenebilirler. [6] 5

17 Endüstriyel otomasyon sistemlerinde PLC kullanılmasının avantajları şunlardır:. Yerden tasarruf sağlar.. Zamandan tasarruf sağlar.. Maliyet avantajı sağlar.. Programla ve program değişikliği daha kolay yapılır.. Hafızasında yer alan programın kısa sürede çoğaltılması avantajı vardır..yapısında mekanik donanım az olduğundan sürekli bakıma ihtiyaç yoktur.[10] PLC nin Başlıca Kullanım Alanları PLC endüstriyel otomasyon ağırlıklı kullanılmakla birlikte birçok otomasyon sistemlerinde kullanılmaktadır. PLC li otomasyonun kullanıldığı başlıca alanlar tekstil fabrikaları, mermer fabrikaları, çimento fabrikaları, şeker fabrikaları, çimento fabrikaları, sıvı-katı dolum tesisleri, sera ve bitki yetiştirme tesisleri, havalandırma tesisleri, depolama tesisleri, otomobil endüstrisi, aydınlatma sistemleri, trafik sinyalizasyon sistemleri, ürün işleme bant sistemleri, vs. [10] PLC nin Elektromekanik Röleler İle Karşılaştırılması PLC nin belirli bir belleği, mantığı, sıralama yapma yeteneği, zamanlama yapma yeteneği, aritmetik işlem yapma yeteneği olduğundan PLC bir denetleyicidir. Endüstriyel otomasyonda bu özellikler son derece önemlidir. Bu özelliklerin yanında PLC nin başka önemli özellikleri vardır. Bunlar;.Güvenilirdir. Olumsuz ortam koşullarına rağmen çalışmasında herhangi bir aksaklık olmaz.. Programlanması oldukça basittir.. Bilgisayarla haberleşebilir ve bilgisayardan programlanabilir. PLC nin Elektromekanik rölelere göre üstünlükleri ise şunlardır; daha az enerji harcanır, daha hızlı çalışır, daha az yer kaplar, daha az bağlantıya ihtiyaç duyulur, daha karmaşık işlem yapılabilir, daha uzun ömürlü ve güvenilirdir. Endüstriyel bir üretim aşamasında PLC kullanılması maliyeti düşürür; ürün değişiminde zaman kaybını minimize eder, uyum sağlama kolaylığı vardır, profesyonel kişilere ihtiyaç yoktur. PLC 6

18 matematiksel işlem yapabilir, sayabilir, geciktirme yapabilir, kaydedebilir, kaydırma yapabilir PLC nin Temel Yapısı PLC lerin endüstriyel otomasyon devrelerinde kullanılmasına uygun özel giriş ve çıkış birimleri vardır. Çıkış birimlerine bağlı lamba, motor, selenoid gibi cihazlar; hafızasına yüklenen programın yönlendirmesiyle giriş birimlerine bağlı anahtar, algılayıcı, pushbuton gibi cihazlardan gelen veriler doğrultusunda sürülür. Bir PLC nin temel yapısı dört birimden oluşmaktadır. Bunlar: A. Giriş modülü B. CPU i. Mikroişlemci ii. Bellek iii. Güç kaynağı C. Çıkış modülü D. Programlama cihazı Bu yapıların haricinde programı yedekleyen ve başka bir PLC ye gönderilmesini sağlayan kalıcı bellek, giriş/çıkış sayısını artırmaya yarayan genişletme birimi, PLC yi besleyen güç kaynağının kesilmesi durumunda devreye giren yedek güç kaynağı ve iletişim arabirimi elemanları bulunur. Şekil 1.1 de PLC nin genel yapısı verilmiştir. [11] Programlama Cihazı Giriş Cihazları CPU Çıkış Cihazları Giriş Modülü İşlemci Bellek Çıkış Modülü Güç Kaynağı Şekil 1.1: PLC nin ana yapısı 7

19 A. Giriş modülü: Giriş modülü, giriş aygıtlarından gelen elektriksel işareti CPU ya iletir. Giriş modülünün bağlantı noktalarına anahtarlar, sensörler, pushbutonlar vs. aygıtlar bağlanır. Giriş modülü bu aygıtlardan gelen elektriksel işareti lojik gerilim seviyesine +5V DA a dönüştürür. Bu dönüşümü PLC de bulunan optokuplörler sağlar. Optokuplörlerin diğer bir görevi ise PLC ye irişten gelebilecek tehlikeli gerilim seviyelerinden korumaktır. B. Merkezi işlem birimi (CPU): CPU sistemin beynidir ya da kalbidir diyebiliriz. Mikroişlemci, bellek ve güç kaynağı olmak üzere üç bölümden oluşur. i. Mikroişlemci: PLC ye yüklenen program dahilinde gerekli matematiksel ve lojik işlemler yaparak PLC nin çalışmasını düzenler. ii. Bellek: Sistem belleği, program belleği ve veri belleği gibi bölümlerden meydana gelir. Sistem belleği (ROM), üretici firma tarafından yüklenen veride PLC ye ilişkin temel bilgileri barındırır. Bu veriler değiştirilemez ve silinemezler. Enerji kesilse dahi içerisindeki veriyi korur. Program belleği ve veri belleği (RAM), kullanıcı tarafından hazırlanan kontrol edilecek sisteme ilişkin programın saklandığı bellektir. PLC de yedek besleme yoksa enerji kesilmesi durumunda bu bellekteki enerji kaybolur. iii. Güç kaynağı: AA kaynağı DA kaynağına dönüştürerek PLC nin beslenmesi yani CPU nun çalışması için gerekli olan 5VDA yı sağlar. C. Çıkış modülü: Çıkış modülü, CPU dan üretilen elektriksel çıkış sinyalini bu birime bağlı olan motor, lamba, fan, aktivatör vs. çıkış cihazlarına iletir PLC de İşlemsel Döngü ve Tarama Süresi PLC de işlemsel döngü giriş taraması, program taraması ve çıkış taraması olmak üzere üç zaman diliminden oluşur Giriş Tarama Zamanı Bu süre zarfında giriş terminalleri okunur ve bir sonraki tarama gerçekleşene kadar bu değerler giriş tablosunda tutulur. 8

20 Program Tarama Zamanı Program taraması boyunca giriş tablosundaki bilgiler kullanıcının hazırlayıp PLC ye yüklediği programa işlenir. Sonuçlar çıkış tablosunda gözlemlenir Çıkış Tarama Zamanı Bu süre dâhilinde çıkış tablosunda görülen veriler çıkış terminallerine iletilir. Verilerin aktarımı bittikten sonra tekrardan birinci adıma dönülür. Çıkış tablosu ve çıkış terminallerine aktarılan veriler bir sonraki çıkış taraması gerçekleşene kadar güncellenmez. Programın işlenmesi ya da çıkış taraması gerçekleştirilmesi esnasında giriş tarafından gelen herhangi bir değişiklik, bir sonraki giriş taraması gerçekleştirilmesi anına kadar çıkış tablosunda herhangi bir değişiklik nüksettirmez. Giriş aygıtlarından gelen elektriksel verinin okunmasından başlayarak çıkış aygıtlarının sürülmesine kadar yapılan tarama işlemleri şekil 1.2 de gösterilmektedir. Giriş Terminali Giriş Tablosu Kullanıcı Programı Çıkış Tablosu Çıkış Terminali Giriş taraması Program taraması Çıkış taraması Şekil 1.2: PLC nin işlem döngüsü Tarama Süresi PLC de işlem döngüsünün yani giriş taramasının, program taramasının ve çıkış taramasının gerçekleşmesi sonucunda geçen toplam süreye tarama süresi denir. Bir tarama süresi boyunca giriş sinyalinde meydana gelebilecek değişim CPU ya aktarılmaz. 9

21 PLC Programlama Teknikleri Belirli bir işlemi yapmak üzere dizayn edilmiş sistemin denetiminin PLC tarafından yürütülmesi için yapılacak işlemlere uygun komutların yazılmasına PLC nin programlanması denir. PLC nin programlanma dili CPU nun çalışmasını sağlayacak komutlardan oluşur. Genel itibariyle üç çeşit PLC programlama tekniği mevcuttur. 1. Merdiven (Ladder ) diyagramı ile 2. Komut listesi ile 3. Fonksiyon blok diyagramı ile Merdiven (Ladder) Diyagramı İle Programlama Merdiven diyagramında programlamanın daha kolay yapılması, işlem akışı gözlemlenmesi ve takibi rahatlıkla yapılmasından dolayı PLC nin programlanmasında en çok tercih edilen programlama türüdür. Merdiven diyagramı kontak durumlarının ve rölelerin programlanmasına izin verdiği gibi; matematiksel, analog, zamanlayıcı fonksiyonların ve karmaşık işlemlerin örneğin sıralama işleminin programlanmasına imkân vermektedir. Merdiven diyagramı ile programlamada girişleri ifade etmek için kontaklar, çıkışları ifade etmek için çıkış bobini kullanılır. Normalde açık ve normalde kapalı olmak üzere iki tür kontak vardır. Merdiven diyagramı modelinde çıkış bobinleri; PLC de yapılan işlemleri ve çıkış aygıtlarını aktif konumuna getirmek için kullanılan bir simgedir. Normalde açık kontak: Normalde kapalı kontak: Çıkış bobini: Merdiven diyagramı ile programlamada dikkat edilecek noktalar;. Merdiven diyagramı, seri veya paralel bağlı kontakların bir çıkışı ya da fonksiyonu aktif hale getirecek yapıda oluşur. 10

22 . Merdiven diyagramının en solunda bulunan enerji barasına bir çıkış direkt olarak bağlanmaz. Bağlantının olması için çıkış bobininin önüne bir adet normalde kapalı kontak konulması gerekir.. Çıkış bobininin sağına başka bir kontak ya da çıkış bobini konulmaz.çıkış bobini programda en fazla bir kere kullanılabilir. Fakat bir çıkış bobininin kontağı arzu edildiği kadarıyla kullanılabilir..kontaklar dikey olarak bağlanmaz. Çıkış bobinleri paralel bağlanabilir. Şekil 1.3 de merdiven diyagramı doğru ve yanlış bağlantılarına örnekler verilmiştir. I0.1 I0.5 Q0.3 I0.0 I0.3 I0.4 I0.1 I0.2 Q0.0 I0.7 I0.6 Q0.1 a) Yanlış b) Doğru Şekil 1.3: Merdiven diyagramında doğru ve yanlış programlama örnekleri Şekil 1.4: Merdiven diyagramı ile oluşturulmuş bir program 11

23 Bu projede PLC yi programlamak için merdiven diyagramı ile programlama tekniği kullanılmıştır. Şekil 1,4 de gösterilen örnek program bu projede oluşturulan merdiven diyagramının bir kısmıdır Komut listesi İle Programlama PLC lerin komut listesiyle programlanması markadan markaya değişebilmektedir. Bu bölümde Schneider marka PLC nin programlanmasında kullanılan Bool komutları incelenecektir. Komut listesiyle kullanılan temel Bool komutları Çizelge 1 de verilmiştir. Çizelge 1: Temel Bool komutları Komut Load komutu (LD): Bir açık kontak belirtmektedir. Store komutu (ST): Bir çıkış bobinini belirtmektedir. Load Not komutu (LDN): Bir kapalı kontak belirtmektedir Örnek LD %I0.5 ST %Q0.7 LDN %I0.1 %I0.0 %Q0.0 LD %I0.0 %I0.1 %Q0.5 ST %Q0.0 LDN %I0.1 ST %Q0.5 %I0.2 %Q0.7 LDR %I0.2 ST %Q0.7 %I0.3 %QO.1 LDF %I0.3 ST %QO.1 Şekil1.5: Merdiven diyagramı ve komut listesi ile programlama Şekil 1.5 de basit bir PLC programı, merdiven diyagramı ve komut listesi ile beraber verilmiştir. 12

24 PLC lerde Bulunan Özel Fonksiyonlar PLC lerin kullanıldıkları endüstriyel uygulamalarda, sistem denetiminin sağlanması için PLC nin uygun bir şekilde programlanması gereklidir. PLC lerin yapısında bulunan bazı özel fonksiyonların kullanımı PLC lerin programlanmasında ve kontrol edilecek sistemin işleyişinde kolaylık sağlar. Bu kısımda özel fonksiyonlardan zamanlayıcı ve sayıcı fonksiyonları incelenecektir Zamanlayıcı Fonksiyonu Zamanlayıcı fonksiyonu, kumanda sistemlerinde zamana bağlı kumanda işaretinin üretilmesi için kullanılır. Zamanlayıcılarda yapılan sayma işlemi doğru sonuç verir bu sebepten güvenilirliği yüksektir. Sayma işlemi tekrarlanabilirdir. Bunlar zamanlayıcıların en önemli avantajlarını teşkil etmektedir. Üç tür zamanlayıcı vardır. Bunlar:.TON(Timer On-Delay): Gecikmeli açan zamanlayıcı.tof(timer Off-Delay): Gecikmeli kapatan zamanlayıcı.tp(timer-pulse): Kalıcı gecikmeli kapatan zamanlayıcı Sayıcı Fonksiyonu Sayıcı fonksiyonu ise fiziki değerleri yukarı ve aşağı saymaya yarar. Bu işlemleri eş zamanlı olarak da yapabilir. Yukarı sayıcı, aşağı sayıcı ve yukarı/aşağı sayıcı olmak üzere üç çeşit sayıcı vardır. 13

25 2. TEORİK ALTYAPI Bir modern ve topraksız sera uygulaması olan bu projede sistemin denetimi PLC tarafından sağlanmaktadır. Oluşturulan sera prototipinde yapılan işlemler sırasıyla şöyledir:. Havalandırma;. Isıtma;. Gölgelendirme;. Sulama;. Aydınlatma; GİRİŞ ÇIKIŞ Ortam nemi sensörü Toprak nemi sensörü Sıcaklık sensörü Işık sensörü-1 Işık sensörü-2 PLC PLC RÖLE ve TRANSİSTÖRLÜ ANAHTARLAMA DEVRESİ PLC Havalandırma (fan) Sulama (su pompası) Isıtma (ısıtıcı)+motor Gölgelendirme (Motor) Aydınlatma aygıtı Şekil 2.1: PLC giriş ve çıkış fonksiyonlarının ifade edildiği diyagram Oluşturulan sera modelinde bitkinin büyümesi ve gelişmesi için uygun iklim bölgesinin oluşması, seranın içindeki nem, sıcaklık, güneş ışığı gibi değişkenlerin kontrol altına alınması ile sağlanmıştır. Ancak sera içindeki iklim bölgesinin oluşması, sera dışında güneş, yağmur, sıcaklık v.b etkiler ile sürekli değiştiğinden bu gibi dış etkenlerden dolayı bitkinin gelişmesi ve büyümesi olumsuz yönde etkilenmeden, sera içerisinde sıcaklık, ışık ve nem sensörleri, sera dışında ışık sensörü kullanarak ortam koşulları ölçüldü ve bu ölçümler doğrultusunda PLC kontrolünde havalandırma, ısıtma, sulama, gölgelendirme, aydınlatma işlemleri otomatik olarak yapıldı. Şekil 2.1 de sistemin denetimini sağlayan PLC nin giriş ve çıkış aygıtları gösterilmektedir.

26 2.1. Havalandırma Sera havalandırması, bitkilerin gelişimlerini iyi bir şekilde sağlamak için önemli ve mevsim fark etmeksizin yapılması gereken bir işlemdir. Sera havalandırmasının yapılma sebeplerini şöyle açıklayabiliriz; Fazla güneşlenmeden sebep sera içinde oluşabilecek yüksek sıcaklığın arzu edilen seviyeye getirilmesi için havalandırma yapılır. Böylece bitki gelişiminin sıcaklık nedeniyle yavaşlanması engellenmiş olur. Bitkilerin büyümesi ve gelişmesi için ihtiyaç duydukları CO2 (karbondioksit) havalandırma ile sera içerisine alınmış olur. Sera içerisinde bağıl nem oranının dengelenmesi havalandırma ile sağlanır. Sera içerisinde nem oranının fazla olması, bitkinin hastalanmasına neden olabileceği gibi, bitkilerin terleme yapmasına da engel olur. Terleme yapmayan bitki, beslendiği topraktan su ve besin maddesi alamaz. Bu da bitkinin büyümesine engel olur. [2] Oluşturulan sera modelinde sera içi bağıl nem oranı %45 RH değerinde kalması sağlandı. Sera içi nem oranının yüksek olması durumunda havalandırma işlemi yapılacaktır. Şekil 2.2 de gösterilen sera modelinde havalandırmayı sağlayacak olan fanların yeri belirtilmiştir. Şekil 2.2: Havalandırma fanının sera modelindeki temsili gösterimi 15

27 Havalandırma fanı: Bu projede havalandırmayı sağlamak için şekil 2.3 de gösterilen 24V/0.25ADA bilgisayar fanları kullanılmıştır. AVC Tidar Electronics firması tarafından üretilen fan bir fırçasız DA motoru olup ölçütleri 120mmx120mmx25mm dir. Şekil 2.3: Havalandırmada kullanılan DA bilgisayar fanı 2.2. Isıtma Seralarda ısıtma sistemine özellikle kış aylarında çok ihtiyaç vardır. Bitkilerin gelişmesi ve hastalanmasında sera içi sıcaklık değeri belirleyici etkenlerden biridir. Sera içinde sıcaklığın belirli değerler arasında olması gerekmektedir. Kışın bu ancak ısıtma sistemlerinin kullanılmasıyla sağlanır. Yetiştirilecek olan bitkilerin bulunduğu ortam sıcaklık değeri 15 C nin altına düşmemesi ve 30 C nin üstüne çıkmaması istenir. Aksi takdirde bitkinin gelişmesi yavaşlamış olur. [12] Oluşturulan sera modelinin içinde bulunan sıcaklık sensörü yardımıyla ortam sıcaklığı ölçülecektir. Ortam sıcaklığının 15 C nin altına düşmesi durumunda gölgelendirme rayı ve infrared ısıtıcı devreye girer. Ortam sıcaklığının 30 C nin üstüne çıkması ile havalandırma fanı çalışır ve gölgelendirme rayı kapanır. Böylece sera içerisinin serinletilmesi sağlanılır. Bu durum özellikle yaz aylarında yüksek sıcaklıklarda bitkilerin korunmasında büyük öne 16

28 arz etmektedir. Aktif duruma geçen infrared ısıtıcının temsili gösterimi şekil 2.4 de verilmektedir. Şekil 2.4: İnfrared ısıtıcının sera modelindeki temsili gösterimi 2.3. Gölgelendirme Bitkilerin gelişimleri ve ürün verimliliğini en çok etkileyen faktörlerin başında ışık ve sıcaklık gelmektedir. Durum böyle olunca da sera içerisindeki ışık ve sıcaklığı kontrol altında tutmak gerekir. Özellikle yaz aylarında öğlen saatlerinde güneş ışıklarının dik açıyla gelmesi sonucu bitki yapraklarında yanmalar meydana gelmektedir. Bu da bitkinin gelişmesinin azalmasına ve ürün kalitesinin düşmesine sebep olur. Sera içi sıcaklık değeri için de aynı şeyleri söyleyebiliriz. Türkiye de örtü altı yetiştiriciliğin en yaygın olduğu bölgeler Akdeniz ve Ege bölgesidir. Yaz aylarında özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde sera içi sıcaklık değeri C arasında seyretmektedir. Bitkinin gelişimi açısından zararlı bir aralıktır. Aynı şekilde soğuk kış aylarında özellikle gece sera için sıcaklık değeri 0-10 C arasında olup bitki gelişimini olumsuz yönde etkiler ve çiçek yani ürün sayısında azalmaya sebep olur. Bütün bu sıkıntıları gidermek adına sera modelimizde sera içine fazla gelen ışığın yaklaşık %50 sini geri yansıtan ısı perdesi olarak da kullanılan gölgelendirme rayı hareket eder ve fazla gelen ışık engellenmiş olur.[2] Sera içi sıcaklık değerinin 10 C nin altına düşmesi ile ısı perdesi yani gölgelendirme rayı kapanır, sera içinde bitkinin bulunduğu hacim azaltıp ısıtmayı kolaylaştırdığı için hem enerji tasarrufu sağlar hem de sıcaklık değeri daha yüksek seviyelere çıkarılabilir. Sıcaklığın 35 C nin üstüne çıkması durumunda ise sera içi sıcaklığı düşürmek için gölgelendirme rayı kapanır. Sonuç olarak bu 17

29 işlemlerdeki amaç; sıcak yaz aylarında sıcaklık değerinin normalin üstüne çıkmasını ve soğuk kış aylarında sera içi sıcaklık değerinin istenen değerin altına düşmesi engellemektir. (a) Gölgelendirme rayı açık (b) Gölgelendirme rayı kapalı Şekil 2.5: Gölgelendirme rayı açık ve kapalı konumları Bu projede gölgelendirme rayının şekil 2.5 deki gibi açılıp kapanmasını yani rayın sürülmesini sağlayan şekil 2.6 da gösterilen silecek motorudur. Silecek motoru: Çalışma gerilimi 12V, boşta çektiği akım 2A, zorlanma akımı 10A olan yüksek güçlü DA motoru; otomobillerde cam silecek motoru olarak kullanılmasıyla beraber yüksek güç gerekli olan çeşitli uygulamalarda çoğunlukla tercih edilmektedir. Şekil 2.6: Projede kullanılan silecek motoru 18

30 2.4. Sulama Doğa üzerinde hangi canlı türü olursa olsun yaşamlarını sürdürebilmeleri için birtakım yapım ve yıkım gibi metabolik faaliyetleri gerçekleştirmeleri gereklidir. Bu faaliyetlerin devamı için olmazsa olmaz koşul sudur. Bitkiler içinde durum aynıdır. Bitki ve bitki organlarının büyük bir kısmını su oluşturur. Su, bitkilerin bütün metabolik faaliyetleri için zorunlu bir maddedir. Hücre sitoplazmasının yaklaşık % 82 sini su oluşturur. Ayrıca bitkilerin hayatında çok önemli rolleri olan, çeşitli besleyici madensel maddelerin eriticisi olması bakımından da önemlidir.[13] Yani bitkiler için gerekli olan vitamin vb. maddeler su ile bitki köküne taşınır ve orada yine su yardımıyla çözündükten sonra bitki tarafından emilimi gerçekleşir. Hızla artan dünya nüfusu beraberinde besin tüketiminde artışı getirmiştir. Bu da tarımda üretimi ve doğal olarak su tüketimini artırmıştır. Ülkemizde de tüm dünyada olduğu gibi su tüketiminin %70 inden fazlası tarım alanlarında olmaktadır. Günümüzde dünyanın karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan bir tanesi su kaynaklarının azalmasıdır. Bunun sebebi ise tarım alanlarında bilinçsizce ve gereğinden fazla su kullanımıdır. [14] Bu projede hem bitkinin gelişimi için gerek ve yeter suyun sağlanması hem de su kaynaklarının tüketiminde tasarrufun sağlamak için PLC kontrolünde otomatik olarak sulama işlemi yapıldı. Tarım alanlarında kullanılan sulama yöntemi, sulama sistemlerinde çok önemlidir. Sulama yöntemi, bitki için gerekli olan suyun bitki ortamına veriliş şeklidir. Çizelge 2 de sulama yöntemlerinin sınıflandırılması verilmiştir.[15] Çizelge 2: Tarımsal sulama yöntemleri sınıflandırması YÜZEY SULAMA YÖNTEMLERİ BASINÇLI SULAMA YÖNTEMLERİ Salma sulama yöntemi Damla sulama yöntemi Karık sulama sistemleri Yağmurlama sulama yöntemi Tava sulama yöntemi Mikro sulama yöntemi Uzun tava (border) sulama yöntemi Sızdırma sulama yöntemi Biz basınçlı sulama kategorisine ait olan damla sulama yöntemini kullanacağız. Damla sulama yönteminin avantajları şöyle sıralanabilir; 19

31 . Damla sulama yöntemi direkt bitki kökünün bulunduğu ortama uygulandığı için suyun, bitki kökünün bulunduğu ortama homojen olarak dağılmasını ve gerektiği kadar verilmesi yapılan araştırmalara göre %50 daha fazla verim sağlamaktadır.. Otomasyonla birlikte kullanıldığı zaman iş gücünden ve zamandan tasarruf sağlamaktadır.. Sulamada su sabit hızla ve sık aralıklarla verildiğinden bitki kökünün bulunduğu ortamın neminin sürekli olarak sabit bir değerde kalmasını sağlar. Bu da verimi artıran bir etken olarak üreticiye kar sağlamaktadır..damla sulama yöntemi ile en önemli kaynağımız olan suyun tasarrufu diğer yöntemlere göre %60 daha fazladır.[15] Sistemin çalışması: Bir nem sensörü ile bitki kökünün bulunduğu ortam (kokobit) in nem oranı yüzde değeri olarak ölçülüp, kokobit nemi referans neminden küçük ise sensör çıkışı 24V olarak PLC girişine aktarılır. PLC ise ilgili çıkışından lojik-1 üreterek röle girişine 24V DC gerilim uygular. Rölede (NO) normalde açık ucu kapanarak bu uca bağlı olan komponent yüklenir ve su pompası çalışarak seranın otomatik sulaması yapılır. Şekil 2.7: Sulama sisteminin Google SketchUp 3D çizimi Su pompası: Giriş ile çıkış arasında basınç farklılığı oluşturarak suyun bir yerden başka bir yere taşınmasını sağlayan motora su pompası denir. Bu projede suyun depodan bitkilerin bulunduğu saksıya aktarılmasını şekil 2.8 de gösterilen su pompası sağlayacaktır. Bu su pompası 220V AA da çalışıp 3A akım çekmektedir. 20

32 Şekil 2.8: Projede kullanılan su pompası 2.5. Aydınlatma Seralar içinde ışık gereksinimi bitkiden bitkiye değişebileceği gibi bir bitkinin ışığa olan gereksinim farklı zamanlarda ve farklı düzeylerde olabilir. Bitkiler gelişme döneminde yüksek ışık intensitesine (yoğunluğuna), dinlenme döneminde daha az ışığa ihtiyaç duyalar. [3] Ayrıca bitkinin bulunduğu ortamın karanlık ya da ışık şiddetinin düşük olması ile bitkide hızlı büyüme ve gövdede cılızlaşma meydana gelir, bu da üretici için arzu edilen bir durum değildir. Oluşturulan sera modelinde, sera içerisindeki ışık miktarını ölçecek ışık sensörünün PLC ye aktardığı veriler doğrultusunda, sera içinin karanlık olması durumunda aydınlatma işlemi, PLC kontrolünde aydınlatma aygıtı olan şerit led ile yapılmıştır. Projede kullanılan şerit ledin çalışma gerilimi 12V DA olup metre başına çektiği akım 0,25 A dir Sistemin Akış Diyagramı Oluşturulan sistemin çalışma prensibini daha rahat anlayabilmek için sisteme ait akış diyagramı en sade halde şekil 2.9 da özetlenmiştir. 21

33 IŞIK ŞİDDETİ YÜKSEK Mİ? EVET EVET RAYI KAPAT SERA SICAKLIĞI 10 0 C DEN DÜŞÜK MÜ? EVET EVET ISITICIYI AÇ HAYIR ISITICIYI KAPAT HAYIR HAYIR EVET RAYI AÇ HAVA KARANLIK MI? EVET HAYIR LEDLERİ AÇ LEDLERİ KAPAT TOPRAK NEMİ %25 İN ALTINDA MI? EVET HAYIR SULAMAYI BAŞLAT SULAMAYI BAŞLATMA SERA SICAKLIĞI 30 0 C DEN YÜKSEK Mİ? EVET EVET FANI ÇALIŞTIR SERA İÇİ NEM DEĞERİ %60 DAN YÜKSEK Mİ? EVET FANI KAPAT HAYIR HAYIR EVET Şekil 2.9: Sistemin akış diyagramı 22

34 3. DENEYSEL ÇALIŞMALAR Topraksız sera otomasyonu adlı proje başlığı altında oluşturulan sera modelinin kendi kendini yönetilmesi için birtakım kontrol ve kumanda oluşturulmuştur. Oluşturulan bu devreler şöyle gruplandırılabilir; Kontrol ve Kumanda Devreleri 1. Aydınlatma Devresi 2. Toprak Nemi Sensörü Anahtarlama Devresi 3. Sıcaklık Kontrol Devresi 4. Nem Sensörü devresi 5. Gölgelendirme devresi 6. Röle ve Transistörlü Anahtarlama Devresi 3.1. Aydınlatma Devresi Aşağıda ki şekil 3.1 de verilen aydınlatma devresinin çalışma prensibi bir adet BDX53(45V-8A) transistörü iletime ve kesime sokma mantığına dayanmaktadır. Tarafımızdan oluşturulan devrede bir adet LDR, bir adet BDX53 transistör, 3 adet uygun değerde direnç ve 3 lü klemens kullanılmıştır. İngilizcesi Light Dependent Resistor olan ve bu kelimelerin baş harflerinin birleştirilmesiyle kısaca LDR olarak okunan bir başka ismi de FOTODİRENÇ olan devre elemanı genellikle ışığa duyarlı yarıiletken elementler olan germanyum (ge), silisyum(si) gibi maddelerden üretilirler. Üzerine düşen ışık şiddetine bağlı olarak direnç değeri değişen bir elemandır. Işık şiddeti arttığı zaman direnci azalır ve üzerine düşen ışık şiddeti azaldığı zaman ise direnci artar. [16] LDR elemanının devredeki misyonu ise ortam karanlık olduğu zaman direnç değeri artış göstereceğinden, transistörün iletime geçme koşulu olan, baz-emiter gerilimini 0,7 V değerinden daha küçük bir değere düşürerek transistörü kesime sokacaktır. Transistörün kesime girmesi ile kollektör-emiter gerilimi hemen hemen BDX53 ün besleme gerilimine eşit olacaktır. Gerçeklenen otomasyon modelinde kontrol elemanı olarak PLC kullanıldığı için oluşturulan devre beslemeleri dolayısıyla çıkışları 24V olmalıdır. PROTEUS programında tasarlanan devrenin görüntüsü şekil 3.1 de verilmiştir.

35 Şekil 3.1: Proteus programında çizilen aydınlatma devresi şematik gösterimi Şekil 3.1 de şematik çizimi verilen Aydınlatma devresi board üzerinde denenip doğru sonuçlar elde ettikten sonra, daha profesyonel bir çalışma ortaya koymak adına oluşturulan devrelerin PROTEUS programında PCB çizimleri yapılmış ve şekil 3.2 de verilmiştir. Şekil 3.2: Oluşturulan aydınlatma devresinin PCB çizimi PCB çizimi yapılan devrenin PROTEUS programında ki 3D ve gerçeklenen devrenin görüntüsü aşağıda şekil 3.3 de verilmiştir. Üç boyutlu gösterim ile gerçeklenen devre arasında küçük farklar olmasının nedeni profesyonellik için devreler için ayrı bir kutu 24

36 yapılıp sadece LDR elemanının bir kablo vasıtasıyla sera üzerine konumlandırılacak olmasından kaynaklanmaktadır. Şekil 3.3: Yukarıda PCB çizimi verilen devrenin 3D ve gerçeklenmiş hali 3.2. Toprak Nemi Sensörü Anahtarlama Devresi Bu sensör ve devre sayesinde bitki kökünün bulunduğu ortamın nemine göre otomatik olarak sulama işlemi yapılacaktır. Toprak nemi algılama sensörü, iletken uçları sulama yapılacak ortama (toprak olması önemli değil) batırılarak kullanılır. İçine batırılan ortamdaki sıvı derişiminden dolayı, batırılan uçlar arasında direnç oluşur ve bu direnç üzerinde bir gerilim farkı meydana gelir. Gerilimin farkının değeri ortamda ki nem miktarını belirler. Ortamda ki nem miktarıyla propların iletkenliği doğru orantılı olarak değişir. Sensör üzerinde bulunan potansiyometre sayesinde hangi nem seviyesi miktarında dijital çıkış vereceğini ayarlayabiliriz. Sensör 5 V ile çalışmaktadır. Dijital çıkış gerilimi 5 V tur ve 0-4,2 V aralığında lineere yakın analog çıkış gerilimi vermektedir. Sensör kartı üzerinde toplam 6 adet pin vardır. Bu pinler VCC, AO (analog output=analog çıkış), DO (digital output=dijital çıkış), GND (ground=toprak (eksi uç)), kalan 2 pin ise sensörün prop uçlarına bağlanacak olan pinlerdir. Ortamdaki sıvı derişimini ölçen sensör, dijital çıkış olarak 5 V vermektedir. Gerçekleştirilen otomasyon modelinde kontrol elemanı olarak PLC kullanıldığı için elde var olan 5 V u PLC giriş kontaklarının algı seviyesi olan 24 V a yükselmek için şekil 3.4 de ki devre PROTEUS programında çizilmiştir. Devrede bir adet BDX53 (45 V, 8A) transistör, transistörün baz ve emiterine bağlamak için uygun değer ve güçte direnç, bir adet 2 li ve bir adet de 3 lü klemens kullanılmıştır. Toprak nemi sensöründen ortam nemi 25

37 az olduğu zaman 5 V bilgi transistörün bazına gelir ve 24 V ile beslenen transistör iletime geçer. İletime geçen transistörün kollekteründen akım akar. Bu akım kollektör üzerinde bulanan dirençte 24 V değerine yakın bir gerilim farkı oluşturarak PLC giriş kontaklarının aktif eder. Aşağıda şekil 3.4 de ROBOTİSTAN firmasından hazır olarak satın alınmış toprak nemi algılama sensörünün çıkış bilgisini, PLC nin algılayabileceği gerilim seviyesine (24V) dönüştüren anahtarlama devresinin PROTEUS programında şematik çizimi verilmiştir. Şekil 3.4: Toprak nemi sensörü anahtarlama devresi proteus şematik çizimi Yukarıda şematik olarak çizimi verilen anahtarlama devresi, toprak nemi sensörüyle birlikte denenmiş ve olumlu sonuçlar elde edildikten sonra baskı devresi oluşturulmak üzere PCB çizimi PROTEUS programında yapılmış şekil 3.5 de verilmiştir. Şekil 3.5: Toprak nemi sensörü anahtarlama devresi PCB çizimi 26

38 PCB çizimi yukarıda verilen toprak nemi algılama sensörü anahtarlama devresinin PROTEUS programından alınan üç boyutlu ve toprak nemi sensörüyle beraber gerçeklenmiş fotoğrafı aşağıda şekil 3.6 da verilmiştir. Şekil 3.6:Bir önceki şekilde PCB si verilen devrenin 3D ve sensörle beraber gerçeklenen anahtarlama devresinin görüntüsü 3.3. Sıcaklık Kontrol Devresi Sıcaklık kontrol devresi ile sera içerisindeki sıcaklık değeri 10 o C ile 30 o C arasında tutulmaktadır. Bu devrede NTC elamanı üzerinden sıcaklık değeri takip edilmektedir. NTC (negative temperature coefficient=direnci sıcaklıkla ters orantılı) elemanı, bulunduğu ortamdaki sıcaklık değeri arttığı zaman direnci azalan, ortamın sıcaklığı azaldığı zaman ise direnci artan bir elemandır. Günlük hayatta kullandığımız, sıcaklık kontrolünün olduğu birçok elektrikli alette (Kombilerde, termosifonlarda, çay ocaklarında vb ) NTC elemanına rastlanılabilir. Oluşturulan devrede karşılaştırma işlemi LM358N türü opampla sağlanmaktadır. Bu opamp türü 8 pinlidir ve 12 V ile beslenmektedir. Kullanılan opampların 4 numaralı pini topraklanmış, böylece 3 numaralı (+) pini 2 numaralı (-) pininden büyük olduğu zaman 12 V olan besleme gerilimini çıkış olarak atamaktadır. 2 numaralı pini 3 numaralı pininden küçük olduğu zaman ise LM358N nin çıkışında (1 numaralı pini ), lojik 0 (0 V) elde edilmektedir. LM358N nin besleme gerilimi 8 numaralı pininden verilmektedir ve kalan 3 adet pin boş bırakılmıştır.[18] 27

39 Şekil 3.7 de görüldüğü gibi NTC elemanı devreye bir klemens yardımıyla R1 direncine seri olarak bağlanarak bir değişken gerilim bölücü yapılmak istenmiştir. Ve R1 direnci ile NTC arasından, üstteki opampın 2 numaralı pinine (- uç), alttaki opampın ise 3 numaralı pinine (+ uç) bağlantı yapılmıştır ki bu sayede üstteki opampın 2 numaralı ucundaki, alttaki opampın ise 3 numaraları ucundaki gerilim değişkendir. NTC üzerindeki gerilim sıcaklık ile değişirken, üstteki opampın 3 numaralı ucunda, alttaki opampın ise 2 numaralı ucunda potansiyometre yardımıyla referans gerilimler oluşturulur. Bu referans gerilimlerden büyüğü 7 V, küçüğü ise 2,5 V tur, ama kullanıcı dilediği gibi referans ayarı yapabilir. NTC üzerinde ki gerilim değeri 2,5 V ile 7 V arasında iken opamların ikisinde de 1 numaralı pini olan çıkış ucundan 12 V gerilim elde edilir. Ancak PLC algılama seviyesi olan 24 V için BDX53 transistörüyle anahtarlama yapılmıştır. Ancak bu anahtarlama devresinde, BDX53 transistörünün kollektör-emiter (VCE) gerilimi PLC girişi olarak kullanılmıştır. Şekil3.7 deki devreden anlaşılacağı gibi hava soğukken NTC üzerinde ki gerilim artacağı için, üstteki opampın 2 numaralı pinindeki gerilim, 3 numaralı pinindeki gerilimden büyük olacağı için bu opampın çıkışından 0 V elde edilir. Aynı opamp bazına bağlı olduğu transistörü iletime geçiremez ve BDX53 transistörünün kollektör-emiter gerilimi olan VCE gerilimi 24V olarak PLC girişi aktif olur. Alttaki opampta ise hava soğukken 3 numaralı pinindeki gerilim, 2 numaralı pinindeki gerilimden hep büyük olacağı için bu opampın çıkışı hava soğuk olduğu durumda hep 12 V olur ve bazına bağlı bulunduğu BDX53 transistörünü iletime sokarak kollektör-emiter gerilimi olan VCE gerilimini 0 V yaparak PLC girişi aktif olmaz. Hava sıcak olduğu zaman ise NTC üzerindeki gerilim azalır ve aynı hava soğuk olduğu durum için devreler yorumlanarak, üstteki opamptan hep 12 V elde edilir, dolayısıyla bağlı bulunduğu BDX53 transistörü PLC giriş kontaklarını aktif edemez. Alttaki opampta ise 3 numaralı ucundaki gerilim hava ısındıkça 2 numaralı ucundaki gerilimden daha düşük olarak, opampın çıkışından 0 V elde edilir ve bazına bağlı bulunduğu transistörün kollektör-emiter gerilimi 24 V olarak, PLC girişi aktif olur. PLC ise içindeki program sayesinde hangi girişten bilgi gelmiş ise ilgili çıkışı aktif ederek, oluşturulan sera modelinde ya soğutma ya da ısıtma yaptırır. Oluşturulan devrede 2 adet LM358N türü opamp, 2 adet BDX53 (45 V, 8A) transistör, 1 adet 6 lı klemens (Pin açıklığı 2,5 mm veya 5mm olabilir), 1 adet NTC, 2 adet potansiyometre ve 5 adet uygun değerde direnç kullanılmıştır. Aşağıda sıcaklık kontrol devresinin PROTEUS programındaki şematik çizimi şekil 3.7 de verilmiştir. 28

40 Şekil 3.7: Sıcaklık kontrol devresinin PROTEUS programındaki şematik çizimi Yukarıdaki sıcaklık kontrol devresi breadboard üzerine kurularak denenmiş ve doğru sonuçlar elde edildikten sonra, PROTEUS programında PCB çizimi otomatik olarak yaptırılmış ve Şekil 3.8 de verilmiştir. Şekil3.8: Sıcaklık kontrol devresinin PROTEUS programında PCB çizimi Yukarıda PCB çizimi verilen sıcaklık kontrol devresi gerçeklenmiş ve bir adet yukarıdan atlama verilmiştir. Potansiyometreler bakır plaka üzerinde değilde kullanıcı için 29

41 oluşturulan kontrol kutusu üzerine, NTC elemanı ise oluşturulan sera modeli üzerine yerleştirilmek için devre üzerine koyulmamıştır. Oluşturulan devrenin PROTEUS programında ki 3 boyutlu görüntüsü ve gerçeklenen devrenin görüntüsü şekil 3.9 da verilmiştir. Şekil 3.9: Sıcaklık kontrol devresinin PROTEUS programındaki3 boyutlu ve gerçeklenen devrenin görüntüsü 3.4. Nem Sensörü Devresi Oluşturulan sensör devresi yardımıyla sera modeli içerisindeki nem kontrolü yapılıp, gerekirse sistem otomatik olarak havalandırma işlemi gerçekleştirecektir. Kullanılan sensör ROBİTSHOP firmasından satın alınmış analog çıkış veren bir nem (humidity) sensörüdür. Honeywell in HIH-4030 nem sensörü için tasarladığı bir uygulama kartıdır. %RH ölçüm yapar. Lineere yakın bir analog çıkış gerilimi verir. Sensörün optimum çalışma gerilimi 5 V tur. Sensör üzerinde 3 adet pin (VCC, GND, OUT) vardır ve bu pinler dışarıya alınmıştır. Hızlı tepke ve yüksek güvenilirlikte çıkış gerilimi verir. 19,05x7,62 mm boyuta sahiptir.[17] Sensörden alınan ölçümlere göre ortamın nemini sıfır yapamadığımız için 1,5-4,5 V arasında çıkış gerilimi verdiği görülmüş ve sensörün bulunduğu ortamdaki nem miktarı arttıkça, sensörün analog çıkış gerilimi de artmaktadır. Analog olarak alınan bu çıkış gerilimini PLC için dijital sinyale (24V) dönüştürmek için bir karşılaştırma devresiyle anahtarlama devresi birleştirilmiştir. Devre sensörden gelen gerilimi bir LM358N opamp sayesinde karşılaştırıp elde edilen sonuca göre BDX53 transistörünü iletime veya kesime 30

42 sokmaktadır.lm358n türü opampın 4 numaralı pini daha önceki devrelerde olduğu gibi topraklanmıştır. 2 numaralı pinine bir potansiyometre vasıtasıyla referans gerilimi atanmış, 3 numaralı pinine ise analog çıkış veren nem sensörünün OUT pini bağlanmıştır. Eğer ortamın nemi artar ve sensörden gelen analog gerilim LM358N opampının 2 numaralı pininde bekleyen referans gerilimden büyük olursa BDX53 Transistörü iletime geçer. Transistörün İletime geçmesiyle birlikte kollektöründen akım akar ve besleme (24 V) geriliminin neredeyse tamamı kollektör üzerindeki direnç üstüne düşer ve PLC ye nem fazla bilgisi ulaşmış olur. Oluşturulan devrede 1 adet LM358N türü opamp, 1 adet BDX53(45 V, 8A) transistör, 2 adet 2 li 1 adet 3 lü klemens, 3 adet uygun değerde direnç kullanılmıştır. Oluşturulan devrenin PROTEUS programında ki şematik çizimi şekil3.10 da verilmiştir. Şekil 3.10: Nem sensörünün karşılaştırma ve anahtarlama devresinin şematik çizimi Yukarıda şematik çizimi verilen nem sensörüne ait karşılaştırma ve anahtarlama devresi denenmiş pozitif sonuçlar elde edildikten sonra PROTEUS programında baskı devresi otomatik olarak çizdirilmiştir. Devrenin PCB çizimi Şekil 3.11 de verilmiştir. 31

43 Şekil 3.11: Nem sensörü karşılaştırma ve anahtarlama PCB çizimi Yukarıda ki şekilde baskı devresi verilen nem sensörü karşılaştırma ve anahtarlama devresinin PROTEUS programından alınan 3 boyutlu görüntüsüyle gerçeklenen devrenin fotoğrafı şekil 3.12 de verilmiştir. Şekil 3.12: Nem sensörü karşılaştırma ve anahtarlama devresi 3D ve gerçeklenen görüntüsü 32

44 3.5. Gölgelendirme Devresi Oluşturulan bu devre ile gündüzleri sera içerisindeki ışık miktarı kontrol altında tutulmaya çalışılmıştır. Aydınlatma devresinde olduğu gibi gölgelendirme devresinde de LDR (Light Dependent Resistor) elemanı kullanılmıştır. LDR elemanın üzerine düşen ışık miktarı arttığı zaman direnci azalan, ışık miktarı azaldığı zaman direnci artan bir elemandır. Oluşturduğumuz devrede ışığın artıp LDR direncinin azalması özelliği üzerinden işlemler yapılmıştır. Devrede karşılaştırıcı olarak LM358N türü opamp kullanılmıştır. Bu opampın 4 numaralı pini topraklanmış, 8 numaralı pininden 12 V besleme gerilimi verilmiş, 2 numaralı pinine bir adet potansiyometre ile referans sağlanmış, 3 numaralı pinine, bir direnç ve bu dirence seri olarak bağlanmış LDR elemanı üzerinden gün ışığı miktarına göre değişen gerilim ucu bağlanmıştır. 1 numaralı çıkış pini ise anahtarlama elemanı olarak kullanılacak olan BDX53 (45 V, 8A) transistörünün bazına bağlanmıştır. Güneş ışığı arttığı zaman LDR elemanın direnci azaldığı için üzerindeki gerilim değeri de azalacaktır. Durum böyle olunca LM358N opampının 3 numaralı pinindeki gerilimde azalacaktır ve 2 numaralı uçtaki istenildiği zaman değiştirilebilen gerilimin altına düştüğü zaman LM358N çıkış pini olan 1 numaralı ucunda lojik 0 (0 V) verecektir. LM358N nin çıkışına bağlı bulunan BDX53 transistörü kesime giderek kollektör-emiter gerilimi olan VCE gerilimi hemen hemen transistör beslemesi (24 V) değerini alacaktır. Bu durum sonucunda ise PLC ışık çok girişi (bkz. EK-5) aktif olacaktır. Işık şiddeti normale döndüğü yani azaldığı zaman, LDR elemanın direnci artacak ve üzerindeki gerilimin artması sonucunda LM358N nin 3 numaralı pinindeki gerilim 2 numaralı pindeki gerilimden fazla olacağından opamp çıkışı lojik 1 (12 V) olur. Ve BDX53 transistörü iletime geçerek kollektör-emiter gerilimi olan VCE gerilimini yaklaşık olarak 0 V a düşürüp PLC ışık çok girişi pasif konuma geçecektir. Devre yapımı için 1 adet LDR, 1 adet LM358N, 1 adet BDX5 3(45 V, 8A), 1 adet potansiyometre, 1 adet 3 lü klemens (5 mm) veya konnektör de (2,5 mm) olabilir, 3 adet uygun değerde direnç kullanılmıştır. Şekil 3.13 de PROTEUS programıyla çizilen Gölgelendirme devresinin şematik çizimi verilmiştir. 33

45 Şekil 3.13: Gölgelendirme devresi şematik çizimi Yukarıda şematik çizimi verilen gölgelendirme devresi breadbord üzerinde denenmiş ve gayet olumlu sonuçlar alındıktan sonra PROTEUS programında PCB çizimi otomatik olarak yapılmış Şekil 3.14 de verilmiştir. Şekil 3.14: Gölgelendirme devresi PCB çizimi 34

46 Yukarıda PCB çizimi verilen devrenin PTOTEUS programından alınan 3 Boyutlu görüntüsü ve gerçeklenen devrenin görüntüsü şekil 3.15 da verilmiştir. Gerçeklenen devrede potansiyometre ve LDR devre üzerine yerleştirilmemiştir. Potansiyometre kontrol kutusu üzerine LDR ise sera üzerine konumlandırılmıştır. Şekil 3.15: Gölgelendirme devresi 3 Boyutlu çıktı ve oluşturulan devrenin görüntüsü 3.6. Röle ve Transistörlü Anahtarlama Devresi Röle ve transistörlü anahtarlama devresi PLC den gelen emirlere göre Çıkış aygıtları olan FAN, LED, MOTOR, ISITICI, SU MOTORU nu sürmede kullanılmıştır. Devrede kullanılan transistörler BDX53 isimli 45 V ve 8 ampere kadar yük sürebilmektedirler. Röleler ise bobin uçlarına 24 V gerilim geldiği anda NO (normally open=normalde açık) olan kontağını kapatıp, NC (normally closed=normalde kapalı) olan kontağını açmaktadır. Oluşturulan devrede kullanılan röleler 7 A 250 V AA ve 10 A 28 V DA a yol verebilmektedir. Röle devresinde özel olan yapı 2 adet röle ile yapılan (bkz ) doğru akım motoruna ileri ve geri yol verme için luşturulan H köprüsüdür. Isıtıcı ve su motoru 220 V AA ile çalışmaktadır ve bu iki aygıta 220 V vermek için 2 ayrı rölenin NO (normally open=normalde açık) kontakları kullanılmıştır. Transistörler ise FAN sürme ve LED yakma için toplamda 2 adet kullanılması yeterli olmuştur. Genel olarak devrede 4 adet röle, 2 adet transistör, 11 adet 2 li klemens, 1 adet 4 lüklemens, 4 adet uygun değerde direnç kullanılmıştır. Beslemeler, girişler ve çıkışı bağlanacak aygıtlar için ayrı ayrı 35

47 klemens kullanılmıştır. PROTEUS programında tasarlanan devrenin şematik çizimi Şekil 3.16 da verilmiştir. Şekil 3.16: Röle ve Transistörlü anahtarlama devresi şematik çizimi Şekil 3.16 da verilen röle ve transistörlü anahtarlama devresi şematik çiziminden faydalanarak devre breadbord üzerinde denenmiş ve olumlu sonuçlar aldıktan sonra PROTES programında PCB çizimleri otomatik olarak yapılarak Şekil 3.17 de gösterilmiştir. 36

48 Şekil 3.17: Röle ve Transistörlü anahtarlama devresi PCB çizimi Şekil 3.17 de verilen PCB çizimin PROTEUS programından 3 boyutlu olarak çıktısı alınmış ve oluşturulan devreyle birlikte fotoğrafı Şekil 3.18 de verilmiştir. Şekil 3.18: Röle ve Transistörlü anahtarlama devresi 3D ve oluşturulan devrefotoğrafı 37

Fatih Üniversitesi. İstanbul. Haziran 2010. Bu eğitim dokümanlarının hazırlanmasında SIEMENS ve TEKO eğitim dokümanlarından faydalanılmıştır.

Fatih Üniversitesi. İstanbul. Haziran 2010. Bu eğitim dokümanlarının hazırlanmasında SIEMENS ve TEKO eğitim dokümanlarından faydalanılmıştır. Fatih Üniversitesi SIMATIC S7-200 TEMEL KUMANDA UYGULAMALARI 1 İstanbul Haziran 2010 Bu eğitim dokümanlarının hazırlanmasında SIEMENS ve TEKO eğitim dokümanlarından faydalanılmıştır. İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ...

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Işığı Takip Eden Kafa 2 Nolu Proje

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Işığı Takip Eden Kafa 2 Nolu Proje YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ Işığı Takip Eden Kafa 2 Nolu Proje Proje Raporu Hakan Altuntaş 11066137 16.01.2013 İstanbul

Detaylı

OTOMASYON SİSTEMLERİ. Hazırlayan Yrd.Doç.Dr.Birol Arifoğlu

OTOMASYON SİSTEMLERİ. Hazırlayan Yrd.Doç.Dr.Birol Arifoğlu OTOMASYON SİSTEMLERİ Hazırlayan Yrd.Doç.Dr.Birol Arifoğlu Temel Kavramlar ve Tanımlar Açık Çevrim Kontrol Sistemleri Kapalı Çevrim (Geri Beslemeli) Kontrol Sistemleri İleri Beslemeli Kontrol Sistemleri

Detaylı

PROGRAMLANABİLİR LOJİK DENETLEYİCİ İLE DENEYSEL ENDÜSTRİYEL SİSTEMİN KONTROLÜ

PROGRAMLANABİLİR LOJİK DENETLEYİCİ İLE DENEYSEL ENDÜSTRİYEL SİSTEMİN KONTROLÜ PROGRAMLANABİLİR LOJİK DENETLEYİCİ İLE DENEYSEL ENDÜSTRİYEL SİSTEMİN KONTROLÜ Öğr.Gör. Mehmet TAŞTAN Celal Bayar Üniversitesi Kırkağaç M.Y.O 45700-Kırkağaç/Manisa Tel:0-236-5881828 mehmettastan@hotmail.com

Detaylı

PLC (Programlanabilir Lojik. Denetleyici)

PLC (Programlanabilir Lojik. Denetleyici) PLC (Programlanabilir Lojik Denetleyici) İÇERİK Giriş PLC nedir? PLC lerin Uygulama Alanları PLC lerin Yapısı PLC lerin Avantajları PLC Çeşitleri SİEMENS PLC JAPON PLCLER KARŞILAŞTIRMA Giriş PLC

Detaylı

OTOMATİK KONTROL 18.10.2015

OTOMATİK KONTROL 18.10.2015 18.10.2015 OTOMATİK KONTROL Giriş, Motivasyon, Tarihi gelişim - Tanım ve kavramlar, Lineer Sistemler, Geri Besleme Kavramı, Sistem Modellenmesi, Transfer Fonksiyonları - Durum Değişkenleri Modelleri Elektriksel

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ Elektrik ve Elektronik Ölçmeler Laboratuvarı Deney Adı: Sensörler. Deney 5: Sensörler. Deneyin Amacı: A.

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ Elektrik ve Elektronik Ölçmeler Laboratuvarı Deney Adı: Sensörler. Deney 5: Sensörler. Deneyin Amacı: A. Deneyin Amacı: Deney 5: Sensörler Sensör kavramının anlaşılması, kullanım alanlarının ve kullanım yerine göre çeşitlerinin öğrenilmesi. Çeşitli sensör tipleri için çalışma mantığı anlaşılıp sağlamlık testi

Detaylı

DİRENÇ ÇEŞİTLERİ. Sabit dirençler Ayarlı dirençler Entegre tipi dirençler Özel (ortam etkili) dirençler

DİRENÇ ÇEŞİTLERİ. Sabit dirençler Ayarlı dirençler Entegre tipi dirençler Özel (ortam etkili) dirençler DİRENÇ ÇEŞİTLERİ Sabit dirençler Ayarlı dirençler Entegre tipi dirençler Özel (ortam etkili) dirençler Sabit dirençler Direnç değerleri sabit olan, yani değiştirilemeyen elemanlardır. Ayarlı dirençler

Detaylı

DENEY 16 Sıcaklık Kontrolü

DENEY 16 Sıcaklık Kontrolü DENEY 16 Sıcaklık Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Sıcaklık kontrol elemanlarının türlerini ve çalışma ilkelerini öğrenmek. 2. Bir orantılı sıcaklık kontrol devresi yapmak. GİRİŞ Solid-state sıcaklık kontrol

Detaylı

OTOMASYON PROJELERİ VE UYGULAMALARI

OTOMASYON PROJELERİ VE UYGULAMALARI OTOMASYON PROJELERİ VE UYGULAMALARI Otomasyon Nedir? Otomasyon u kısaca, bir işin insan ile makine arasında paylaşılması şeklinde tanımlayabiliriz. Bir otomasyon sisteminde toplam işin paylaşım yüzdesi

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

3 Fazlı Motorların Güçlerinin PLC ile Kontrolü. Doç. Dr. Ramazan BAYINDIR

3 Fazlı Motorların Güçlerinin PLC ile Kontrolü. Doç. Dr. Ramazan BAYINDIR 3 Fazlı Motorların Güçlerinin PLC ile Kontrolü Doç. Dr. Ramazan BAYINDIR Endüstride çok yaygın olarak kullanılan asenkron motorların sürekli izlenmesi ve arızalarının en aza indirilmesi büyük önem kazanmıştır.

Detaylı

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Elektromanyetik rölelerin çalışmasını ve yapısını öğrenmek 2. SCR kesime görüme yöntemlerini öğrenmek 3. Bir dc motorun dönme yönünü kontrol

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI SENSÖRLER VE DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SEVİYENİN ÖLÇÜLMESİ Seviye Algılayıcılar Şamandıra Seviye Anahtarları Şamandıralar sıvı seviyesi ile yukarı ve aşağı doğru hareket

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ

PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ Derya Birant, Alp Kut Dokuz Eylül Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İÇERİK Giriş PLC nedir? PLC lerin Uygulama

Detaylı

Açık Çevrim Kontrol Açık Çevrim Kontrol

Açık Çevrim Kontrol Açık Çevrim Kontrol Açık Çevrim Kontrol Açık Çevrim Kontrol Açık çevrim kontrol ileri kontrol prosesi olarak da ifade edilebilir. Yandaki şekilde açık çevrim oda sıcaklık kontrolü yapılmaktadır. Burada referans olarak dışarı

Detaylı

BESLEME KARTI RF ALICI KARTI

BESLEME KARTI RF ALICI KARTI BESLEME KARTI Araç üzerinde bulunan ve tüm kartları besleyen ünitedir.doğrudan Lipo batarya ile beslendikten sonra motor kartına 11.1 V diğer kartlara 5 V dağıtır. Özellikleri; Ters gerilim korumalı Isınmaya

Detaylı

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi 1 Motorlar: Çalışma prensibi Motorlar: Çalışma prensibi 2 Motorlar: Çalışma prensibi AC sinyal kutupları ters çevirir + - AC Motor AC motorun hızı üç değişkene

Detaylı

instabus Aydınlatma Otomasyonu Türker ÖZTÜRK Fizik Y. Mühendisi Teknik Müdür

instabus Aydınlatma Otomasyonu Türker ÖZTÜRK Fizik Y. Mühendisi Teknik Müdür instabus Aydınlatma Otomasyonu Türker ÖZTÜRK Fizik Y. Mühendisi Teknik Müdür EIBA European Installation Bus Association Avrupa Tesisat Veri Yolu Birliği 163 üye üretici firma 15910 çözüm ortağı 4500 den

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. IŞIĞA DÖNEN KAFA Proje No:2

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. IŞIĞA DÖNEN KAFA Proje No:2 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ IŞIĞA DÖNEN KAFA Proje No:2 Proje Raporu ÖMER FARUK ŞAHAN 12068030 16.01.2013 İstanbul İÇİNDEKİLER

Detaylı

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri MOTOR KORUMA RÖLELERİ Motorlar herhangi bir nedenle normal değerlerinin üzerinde akım çektiğinde sargılarının ve devre elemanlarının zarar görmemesi için en kısa sürede enerjilerinin kesilmesi gerekir.

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI Öğr. Gör. Oğuzhan ÇAKIR 377 42 03, KTÜ, 2010 1. Deneyin Amacı Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI CDS (Kadmiyum

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI FOTOVOLTAİK PANELLERİN ÇEŞİTLERİ VE ÖLÇÜMLERİ DERSİN ÖĞRETİM

Detaylı

DENEY 3 HAVALI KONUM KONTROL SİSTEMİ DENEY FÖYÜ

DENEY 3 HAVALI KONUM KONTROL SİSTEMİ DENEY FÖYÜ DENEY 3 HAVALI KONUM KONTROL SİSTEMİ DENEY FÖYÜ 1. Deneyin Amacı Bu deneyde, bir fiziksel sistem verildiğinde, bu sistemi kontrol etmek için temelde hangi adımların izlenmesi gerektiğinin kavranması amaçlanmaktadır.

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ Yenilenebilir enerji sistemleri eğitim seti temel olarak rüzgar türbini ve güneş panelleri ile elektrik üretimini uygulamalı eğitime taşımak amacıyla tasarlanmış, kapalı

Detaylı

GÜNEŞİ TAKİP EDEN HAREKETLİ KOLLEKTÖR MÜNİR ATAMAN BTSO Kamil Tolon Bilim Ve Sanat Merkezi Osmangazi-BURSA munirataman@hotmail.com ŞENOL YILDIZ Ekinciler 75. Yıl İlköğretim Okulu-Göynük BOLU senolyildiz5@hotmail.com

Detaylı

BİNA YÖNETİM SİSTEMLERİ

BİNA YÖNETİM SİSTEMLERİ BİNA YÖNETİM SİSTEMLERİ GİRİŞ : Bir binanın işletilmesinde her adımda çalışan insanlar var. Günümüzde bilgisayarlar insanların yaptıkları işlerin çoğunu üstlenmekte ve bunları kusursuz olarak gerçekleştirmektedirler.

Detaylı

SANAEM RFQ (SPP) HIZLANDIRICISI GÜÇ KAYNAKLARI VE ÖLÇME KUTUSU KONTROL SİSTEMİ. Aydın ÖZBEY İstanbul Üniversitesi

SANAEM RFQ (SPP) HIZLANDIRICISI GÜÇ KAYNAKLARI VE ÖLÇME KUTUSU KONTROL SİSTEMİ. Aydın ÖZBEY İstanbul Üniversitesi SANAEM RFQ (SPP) HIZLANDIRICISI GÜÇ KAYNAKLARI VE ÖLÇME KUTUSU KONTROL SİSTEMİ Aydın ÖZBEY İstanbul Üniversitesi Proton hızlandırıcısı kontrol sistemi Neler üzerinde duracağız? Kontrol edilecek parametreler

Detaylı

Yumuşak Yolvericiler. Kalkış için kontrollü yol verme fonksiyonları. Duruş için özellikle pompa uygulamalarına yönelik yumuşak duruş fonksiyonları

Yumuşak Yolvericiler. Kalkış için kontrollü yol verme fonksiyonları. Duruş için özellikle pompa uygulamalarına yönelik yumuşak duruş fonksiyonları Yumuşak Yolvericiler Vektör kontrollü AKdem dijital yumuşak yol vericisi, 6-tristör kontrollü olup, 3 fazlı sincap kafesli motorlarda yumuşak kalkış ve duruş prosesleri için tasarlanmıştır. Vektör kontrol,

Detaylı

WiFi Relay Sayfa 1 / 11. WiFi Relay. Teknik Döküman

WiFi Relay Sayfa 1 / 11. WiFi Relay. Teknik Döküman WiFi Relay Sayfa 1 / 11 WiFi Relay Teknik Döküman WiFi Relay Sayfa 2 / 11 1. ÖZELLĐKLER 100.0mm x 80.0mm devre boyutları 12/24 VDC giriş gerilimi Giriş ve çalışma gerilimini gösteren LED ler 4 adet, 12/24V,

Detaylı

(Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 3) HAVA KÜTLE AKIŞ SİSTEMLERİNDE PID İLE SICAKLIK KONTROLÜ. DENEY SORUMLUSU Arş.Gör.

(Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 3) HAVA KÜTLE AKIŞ SİSTEMLERİNDE PID İLE SICAKLIK KONTROLÜ. DENEY SORUMLUSU Arş.Gör. T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1 (Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 3) HAVA KÜTLE AKIŞ SİSTEMLERİNDE PID İLE SICAKLIK

Detaylı

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ MEKATRONİĞİN TEMELLERİ Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Mekatronik Programı Yrd. Doç. Dr. İlker ÜNAL Vize %30 Dersin Koşulları Final %60 Ödev %10 Dersin Konuları Mekatronik Sistemler Birimler ve Ölçme

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

Dijital Elektrik Panosu

Dijital Elektrik Panosu Dijital Elektrik Panosu Küçük ve orta boyutlu soğuk hava depoları için elektrik panosu Genel Tanım: ECB-1000 Q soğutma, defrost, fan, ışık kontrolü, alarm ve zaman göstergesi özellikleriyle küçük ve orta

Detaylı

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız.

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. ÖLÇME VE KONTROL ALETLERİ Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. Voltmetre devrenin iki noktası arasındaki potansiyel

Detaylı

BSE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates And Logic Circuits)

BSE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates And Logic Circuits) SE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates nd Logic Circuits) Sakarya Üniversitesi Lojik Kapılar - maçlar Lojik kapıları ve lojik devreleri tanıtmak Temel işlemler olarak VE,

Detaylı

5.48. KALİTE KONTROL OTOMASYONU

5.48. KALİTE KONTROL OTOMASYONU 5.48. KALİTE KONTROL OTOMASYONU Prof. Dr. Asaf VAROL avarol@firat.edu.tr Abdulkadir Şengür ksengur@firat.edu.tr Engin Avci enginavci@firat.edu.tr Özet Bu benzetim projesinde boyutlara bağlı olarak hatalı

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

CR24 Oransal sıcaklık kontrol termostatı. Bireysel sıcaklık kontrolü için sistem çözümleri

CR24 Oransal sıcaklık kontrol termostatı. Bireysel sıcaklık kontrolü için sistem çözümleri CR24 Oransal sıcaklık kontrol termostatı Bireysel sıcaklık kontrolü için sistem çözümleri + Havalı, sulu ve karışık ısıtma soğutma sistemlerine uygun bireysel konfor ürünleri Oransal oda sıcaklığı kontrol

Detaylı

Derste Neler Anlatılacak? Temel Mekatronik Birimler,temel birim dönüşümü Güncel konular(hes,termik Santral,Rüzgar Enerjisi,Güneş

Derste Neler Anlatılacak? Temel Mekatronik Birimler,temel birim dönüşümü Güncel konular(hes,termik Santral,Rüzgar Enerjisi,Güneş Derste Neler Anlatılacak? Temel Mekatronik Birimler,temel birim dönüşümü Güncel konular(hes,termik Santral,Rüzgar Enerjisi,Güneş Enerjisi,Doğalgaz,Biyogaz vs.) Mekatroniğin uygulama alanları Temel Mekanik

Detaylı

BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR

BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...iv GİRİŞ...v BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR 1. ASENKRON MOTORLAR... 1 1.1. Üç Fazlı Asenkron Motorlar... 1 1.1.1. Üç fazlı asenkron motorda üretilen tork... 2 1.1.2. Üç fazlı asenkron motorlara

Detaylı

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 Volümetrik debimetre nedir?? Fark basınç ölçümü ile hava akış verimini kontrol etmenizi sağlayan, bakım gerektirmeyen, yenilikçi bir Pnömatik otomasyon kontrol sistemidir, bu

Detaylı

Lineer Pivot Sulama ve Center Pivot Sulama Sistemlerinde Uzaktan RF Kontrol & İzleme & Pozisyon Kontrol Sistemleri

Lineer Pivot Sulama ve Center Pivot Sulama Sistemlerinde Uzaktan RF Kontrol & İzleme & Pozisyon Kontrol Sistemleri Lineer Pivot Sulama ve Center Pivot Sulama Sistemlerinde Uzaktan RF Kontrol & İzleme & Pozisyon Kontrol Sistemleri 1 -Makineların sulama oranı 2-Nem oranı 3-PIVOT Çalış / Dur 4- Pivot Enerjisini Aç / Kapat

Detaylı

Dönüş Havası Kontrölü Uygulamaları

Dönüş Havası Kontrölü Uygulamaları L-ION İçindekiler Giriş...1 Dönüş (Mahal) Havasından Kontrol Senaryosu...2 Analog Giriş Parametreleri...3 Dijital Giriş Parametreleri...4 Analog Oransal ve Yüzer Çıkış Parametreleri...4 Kontrol Tanımı

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

İçİndekİler. 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? 2. Bölüm - MİkroDenetleyİcİlerİ Anlamak

İçİndekİler. 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? 2. Bölüm - MİkroDenetleyİcİlerİ Anlamak XIII İçİndekİler 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? Mikrodenetleyici Tanımı Mikrodenetleyicilerin Tarihçesi Mikroişlemci- Mikrodenetleyici 1. İki Kavram Arasındaki Farklar 2. Tasarım Felsefesi ve Mimari

Detaylı

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6.1. TEORİK BİLGİ 6.1.1. JONKSİYON TRANSİSTÖRÜN POLARMALANDIRILMASI Şekil 1. Jonksiyon Transistörün Polarmalandırılması Şekil 1 de Emiter-Beyz jonksiyonu doğru yönde polarmalandırılır.

Detaylı

Proje Teslimi: 2013-2014 güz yarıyılı ikinci ders haftasında teslim edilecektir.

Proje Teslimi: 2013-2014 güz yarıyılı ikinci ders haftasında teslim edilecektir. ELEKTRONĐK YAZ PROJESĐ-2 (v1.1) Yıldız Teknik Üniversitesi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümünde okuyan 1. ve 2. sınıf öğrencilerine; mesleği sevdirerek öğretmek amacıyla, isteğe bağlı olarak

Detaylı

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK)

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transistörü tanımlayınız. Beyz ucundan geçen akıma göre, emiter-kollektör arasındaki direnci azaltıp çoğaltabilen elektronik devre elemanına transistör

Detaylı

SATIŞ DESTEK DOKÜMANI

SATIŞ DESTEK DOKÜMANI SATIŞ DESTEK DOKÜMANI ML-136X / ML-136X.SCI MAXLOGİC AKILLI ADRESLİ SİSTEM 2/1 I/O MODÜLÜ (2 GİRİŞ / 1 ÇIKIŞ) / KISA DEVRE İZOLATÖRLÜ MAXLOGİC AKILLI ADRESLİ SİSTEM 4/2 I/O MODÜLÜ (4 GİRİŞ / 2 ÇIKIŞ) /

Detaylı

5.39. MALZEME SAYIMI VE AMBALAJI PROJESİ OTOMASYONU

5.39. MALZEME SAYIMI VE AMBALAJI PROJESİ OTOMASYONU 5.39. MALZEME SAYIMI VE AMBALAJI PROJESİ OTOMASYONU Giriş: Prof. Dr. Asaf VAROL avarol@firat.edu.tr Globalleşen dünyada insan ihtiyaçlarını hızlı ve kolay bir şekilde karşılayabilmek için seri üretime

Detaylı

Dirençler. 08 Aralık 2015 Salı 1

Dirençler. 08 Aralık 2015 Salı 1 Dirençler 08 Aralık 2015 Salı 1 Tanımı ve İşlevi Dirençler elektrik akımına zorluk gösteren elektronik devre elemanlarıdır. Direnç R harfi ile gösterilir, birimi ohmdur. Omega simgesi ile gösterilir (Ω).

Detaylı

1 Nem Kontrol Cihazı v3

1 Nem Kontrol Cihazı v3 NEM KONTROL CİHAZI v5.0 Nem Kontrol Cihazı v3.0 1 Nem Kontrol Cihazı v3 NEM Havada bulunan su buharı miktarına nem denir. Nem ölçümlerinde mutlak nem, bağıl nem ve spesifik nem hesaplanır. Mutlak nem birim

Detaylı

Electronic Letters on Science & Engineering 5(1) (2009) Available online at www.e-lse.org

Electronic Letters on Science & Engineering 5(1) (2009) Available online at www.e-lse.org Electronic Letters on Science & Engineering 5(1) (2009) Available online at www.e-lse.org Traffic Signaling with Sensor and Manual Control Sıtkı AKKAYA Erciyes Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Elektrik

Detaylı

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI DENEY NO: DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI Bu deneyde direnç elamanını tanıtılması,board üzerinde devre kurmayı öğrenilmesi, avometre yardımıyla direnç, dc gerilim ve dc akım

Detaylı

ModulA. Daha da fazlasını ister misiniz? Pompadan daha fazlası www.masgrup.com

ModulA. Daha da fazlasını ister misiniz? Pompadan daha fazlası www.masgrup.com ModulA Daha da fazlasını ister misiniz? Pompadan daha fazlası www.masgrup.com Yeni Biral ModulA: Konu enerji verimliliği ise, pompa teknolojisi modüller halinde yapılandırılabilen bu üstün çözüm hiç bu

Detaylı

Tüm ölçüm verileri herhangi bir cihazla her zaman kullanılabilir. Veri kayıt sistemi testo Saveris 2. Analysis & Reports. Graphical presentation

Tüm ölçüm verileri herhangi bir cihazla her zaman kullanılabilir. Veri kayıt sistemi testo Saveris 2. Analysis & Reports. Graphical presentation Analysis & Reports Coldstore east 14.09.2014 to 16.09.2014 Graphical presentation 14/09/2014 15/09/2014 16/09/2014 Data logger 1 ( C) Data logger 2 ( C) Data logger 3 ( C) Tabular presentation Alarms Tüm

Detaylı

TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FİZ 102 FİZİK LABORATUARI II FİZİK LABORATUARI II CİHAZLARI TANITIM DOSYASI Hazırlayan : ERDEM İNANÇ BUDAK BİYOMEDİKAL MÜHENDİSİ Mühendislik

Detaylı

Her 2 teknolojide de, hem ankastre programlama hem de merkezi programlama kullanılır.

Her 2 teknolojide de, hem ankastre programlama hem de merkezi programlama kullanılır. Programlama Programlama nedir? Programlama; ısıtmanın otomatik, gözle görülür biçimde ve kullanıcının ortamda bulunduğu sürelere göre yönetilmesidir. Isıtma süreleri, 7 günlük veya 24 saatlik zaman dilimlerinde

Detaylı

DHR - ISI GERİ KAZANIM CİHAZLARI

DHR - ISI GERİ KAZANIM CİHAZLARI DHR - ISI GERİ KAZANIM CİHAZLARI Hem enerji ekonomisinin sağlanması, hem de iç hava kalitesinin arttırılabilmesi için ısı geri kazanımlı havalandırma cihazları yüksek verimli ve yıllarca sorunsuz çalışabilecek

Detaylı

GSM Kartı. Programlama Butonu

GSM Kartı. Programlama Butonu Teknik Özellikler GSM DIALER KULLANMA KILAVUZU Besleme Gerilimi : 12 Volt Sukunet Akımı : 35 ma. Arama Esnasında Çekilen Akım : 100 ma. Tetikleme Türü : Negatif (-) Tetikleme Bağlantı Şekli GSM Kartı SIM

Detaylı

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL İçerik Algılama Teknolojisi Algılama Mekanizması Uygun Sensör SENSÖR SİSTEMİ Ölçme ve Kontrol Sistemi Transdüser ve Sensör Kavramı Günlük hayatımızda ısı, ışık, basınç

Detaylı

AC FAZ YÜKSEK GERİLİM KORUMA CİHAZI KULLANIM KILAVUZU

AC FAZ YÜKSEK GERİLİM KORUMA CİHAZI KULLANIM KILAVUZU AC FAZ YÜKSEK GERİLİM KORUMA CİHAZI KULLANIM KILAVUZU ÖNEMLİ Bu cihaz, yüksek kaçak akımından dolayı kesinlikle soğutucu şasesi topraklandıktan sonra çalıştırılmalıdır. Cihazın montajına ve kullanımına

Detaylı

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELİŞTİRME PROJESİ. 1. Tipik bir mikrobilgisayar sistemin yapısı ve çalışması hakkında bilgi sahibi olabilme

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELİŞTİRME PROJESİ. 1. Tipik bir mikrobilgisayar sistemin yapısı ve çalışması hakkında bilgi sahibi olabilme PROGRAMIN ADI DERSIN KODU VE ADI DERSIN ISLENECEGI DÖNEM HAFTALIK DERS SAATİ DERSİN SÜRESİ ENDÜSTRİYEL ELEKTRONİK MİK.İŞLEMCİLER/MİK.DENETLEYİCİLER-1 2. Yıl, III. Yarıyıl (Güz) 4 (Teori: 3, Uygulama: 1,

Detaylı

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ Prof. Dr. Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makina Mühendisliği Bölümü, Erzurum Otomotivde Isıtma, Havalandırma ve Amaç; - Tüm yolcular için gerekli konforun sağlanması,

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Özhan ÖZKAN MOSFET: Metal-Oksit Yarıiletken Alan Etkili Transistor (Geçidi Yalıtılmış

Detaylı

HD710 ISI KONTROLLÜ RÖLE MONTAJ KILAVUZU MALZEME LİSTESİ

HD710 ISI KONTROLLÜ RÖLE MONTAJ KILAVUZU MALZEME LİSTESİ HD710 ISI KONTROLLÜ RÖLE MONTAJ KILAVUZU MALZEME LİSTESİ AÇIK DEVRE ŞEMASI BASKI DEVRESİ MONTAJ İŞLEM BASAMAKLARI 1. Poşetten çıkan malzemelerinizi, malzeme listesine göre kontrol ediniz. Elinizdeki her

Detaylı

Semboller : :Açma kapama alteri :Ate leme butonu :Yardımcı röle :Merkez kontak :Normalde açık kontak :Normalde kapalı kontak :UV.

Semboller : :Açma kapama alteri :Ate leme butonu :Yardımcı röle :Merkez kontak :Normalde açık kontak :Normalde kapalı kontak :UV. ALEV MONİTÖRÜ 03A1 Uygulama Alev monitörleri, uygun alev elektrodu veya UV. fotosel ile birlikte, alevin belirli bir standardın altında olduğunu, yanmanın iyi olduğunu veya alevin söndüğünü haber verir.

Detaylı

DEMK-V Serisi. Diko Elektrikli Cihazlar San. ve Tic. A.Ş. www.diko.com.tr 01.01.2010

DEMK-V Serisi. Diko Elektrikli Cihazlar San. ve Tic. A.Ş. www.diko.com.tr 01.01.2010 2010 DEMK-V Serisi Diko Elektrikli Cihazlar San. ve Tic. A.Ş. www.diko.com.tr 01.01.2010 DEMK-V SERİSİ VİLLA TİPİ ELEKTRİKLİ ISITMA KAZANLARI STANDART ÖZELLİKLER OPSİYONEL EKİPMAN VE TALEP SEÇENEKLERİ

Detaylı

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir.

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir. 1.1.3. Scada Yazılımından Beklenenler Hızlı ve kolay uygulama tasarımı Dinamik grafik çizim araçları Çizim kütüphaneleri Alarm yönetimi Tarih bilgilerinin toplanması Rapor üretimi 1.1.4. Scada Sistemleri

Detaylı

SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR

SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 SIEMENS S7 200 UYGULAMALARI UYGULAMA _1 3 Fazlı Asenkron motorun iki yönde

Detaylı

T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ PLC İLE AKILLI TRAFİK KONTROLÜ BİTİRME ÇALIŞMASI EREN BULUT 179942 TAHİR İŞBAKAN 179960 MAYIS 2011 TRABZON

Detaylı

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri Sanayi fabrika otomasyonunda proximity (yaklasım) sensorler kullanılır. Porximity sensorler profesyonel yapıda cevre sartlarından

Detaylı

Programlanabilir Mantık Kontrolcüleri

Programlanabilir Mantık Kontrolcüleri Programlanabilir Mantık Kontrolcüleri Katı-hal mantık devrelerine gelmeden önce, yalnızca elektromekaniksel röleler etrafında mantıksal kontrol sistemleri tasarlandı ve inşa edildi. Yeni röle tasarımları

Detaylı

HT 300 SET LCD li Kablosuz Oda Termostatı Kontrolleri

HT 300 SET LCD li Kablosuz Oda Termostatı Kontrolleri HT 300 SET LCD li Kablosuz Oda Termostatı Kontrolleri HT 300 SET kablosuz oda termostatıdır. Kullanıcı oda termostatını ihtiyacı doğrultusunda ayarlayıp daha konforlu ve ekonomik bir ısınma sağlar. Dokunmatik

Detaylı

TRANSİSTÖRLERİN KUTUPLANMASI

TRANSİSTÖRLERİN KUTUPLANMASI DNY NO: 7 TANSİSTÖLİN KUTUPLANMAS ipolar transistörlerin dc eşdeğer modellerini incelemek, transistörlerin kutuplama şekillerini göstermek ve pratik olarak transistörlü devrelerde ölçüm yapmak. - KUAMSAL

Detaylı

Sayılar, cebir, denklemler ve eşitsizlikler, fonksiyonlar, trigonometri, komplerks sayılar, logaritma

Sayılar, cebir, denklemler ve eşitsizlikler, fonksiyonlar, trigonometri, komplerks sayılar, logaritma KONTROL ve OTOMASYON TEKNOLOJİSİ DERS İÇERİKLERİ I. Yarıyıl Matematik - I Sayılar, cebir, denklemler ve eşitsizlikler, fonksiyonlar, trigonometri, komplerks sayılar, logaritma Bilgisayar - I Wındows işletim

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Proje Adı Proje No

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Proje Adı Proje No YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ Proje Adı Proje No Işık İzleyen Araba Projesi Proje No 2 Proje Raporu Adı, Soyadı, Öğrenci

Detaylı

MIDEA TRİ-THERMAL ISI POMPASI TEKNİK KILAVUZ- 2014

MIDEA TRİ-THERMAL ISI POMPASI TEKNİK KILAVUZ- 2014 MIDEA TRİ-THERMAL ISI POMPASI TEKNİK KILAVUZ- 2014 Modern Klima Isı Pompası Teknik Yayınlar 2014/5 MCAC-RTSM-2014-1 Tri-Thermal İçindekiler 1. Bölüm Genel Bilgiler... 1 2. Bölüm Teknik Özellikler ve Performans...

Detaylı

Elektronik Termostat TE-1

Elektronik Termostat TE-1 Delivery address:mackenrodtstraße 14, Postal address: JUMO Adres: Instrument Co. Baraj Ltd. Yolu Cad. JUMO Ataşehir Process M Yanyol, Control, Inc. Veri Sayfası 6.551 Sayfa 1/5 Elektronik Termostat -1

Detaylı

Elektronik Kontrol Paneli

Elektronik Kontrol Paneli Elektronik Kontrol Paneli L-ION-EF21 Mikrokontrolör esaslı dijital teknoloji Gelişmiş kullanıcı arabirimi 2x16 Dijital LCD gösterge Kullanışlı Türkçe menü yapısı Parametre ayarları ile çok çeşitli sistemlere

Detaylı

RAM Standartları, Spesifikasyonları, Test Yöntemleri

RAM Standartları, Spesifikasyonları, Test Yöntemleri RAM Standartları, Spesifikasyonları, Test Yöntemleri Bilgisayar endüstrisindeki kişiler genelde Hafıza terimi yerine geçici komutları ve görevleri tamamlamak için gerekli dataları tutmak anlamıyla RAM(Random

Detaylı

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ ALİAĞA MESLEK YÜKSEKOKULU

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ ALİAĞA MESLEK YÜKSEKOKULU ELEKTRİK PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 2013 / 2014 EĞİTİM ÖĞRETİM DÖNEMİ 1. SINIF 1. YARIYIL 107 Matematik-I 3 0 3 3 Sayılar,olasılık ile ilgili temel esasları uygulamak, cebir çözümlerini yapmak, geometri

Detaylı

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Transdüser ve Sensör Kavramı Fiziksel ortam değişikliklerini (ısı, ışık, basınç, ses, vb.) algılayan elemanlara sensör, algıladığı bilgiyi elektrik enerjisine çeviren elemanlara

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

BÖLÜM 5 S_BĐT. Komut listesi (STL) Network 1 LD I0.0 S Q0.0, 1

BÖLÜM 5 S_BĐT. Komut listesi (STL) Network 1 LD I0.0 S Q0.0, 1 BÖLÜM 5 ET VE EET ÖLELEĐ : PLC teknolojisinde sürekli çalışmayı sağlamak için mühürleme (kilitleme) pek kullanılmaz. ürekli çalışma başka bir yöntemle çözülür. Bu da ET ve EET tekniğidir. Çıkışın girişe

Detaylı

Genel Bakış. Dünyanın yalnızca 30 dakika boyunca aldığı güneş ışınımı, dünya üzerinde harcanan toplam yıllık enerjinin tamamını karşılayabilir.

Genel Bakış. Dünyanın yalnızca 30 dakika boyunca aldığı güneş ışınımı, dünya üzerinde harcanan toplam yıllık enerjinin tamamını karşılayabilir. Genel Bakış Dünyanın yalnızca 30 dakika boyunca aldığı güneş ışınımı, dünya üzerinde harcanan toplam yıllık enerjinin tamamını karşılayabilir. Giriş Fotovoltaik Güç Sistemleri Tasarımı kolay Kurulumu kolay

Detaylı

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler...

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler... ARKE Otomasyon Bil. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Atilla KARAÇAY Ramazan EKİN Proje & Yazılım 0.533 430 19 45 Üretim & Satış 0.533 223 13 46 atilla.karacay@arkeotomasyon.com ramazan.ekin@arkeotomasyon.com

Detaylı

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ Diyot, yalnızca bir yönde akım geçiren devre elemanıdır. Bir yöndeki direnci ihmal edilebilecek kadar küçük, öbür yöndeki dirençleri ise çok büyük olan elemanlardır. Direncin

Detaylı

PLCM 28 OPSİYONEL MODÜL. Modüler PLC Eğitim Seti. PLC Çevre Birimleri PLC Programlama. %100 kendi imalatımız MODELLER. Tek Yönlü Çift Yönlü

PLCM 28 OPSİYONEL MODÜL. Modüler PLC Eğitim Seti. PLC Çevre Birimleri PLC Programlama. %100 kendi imalatımız MODELLER. Tek Yönlü Çift Yönlü PLCM Modüler PLC Eğitim Seti %100 kendi imalatımız PLC Çevre Birimleri PLC Programlama 28 OPSİYONEL MODÜL MODELLER Tek Yönlü Çift Yönlü UYGULAMALI VİDEO EĞİTİMLERİ Her zaman her yerden... Video eğitimleri

Detaylı

ED12-REGÜLATÖRLER 2013

ED12-REGÜLATÖRLER 2013 ED12-REGÜLATÖRLER 2013 Regülatörler Şebeke gerilimindeki yükselme düşme gibi dengesizlikleri önleyip gerilim regülasyonu yapan elektriksel cihazlara regülatör denir. Regülatörler elektrik enerjisini içerisindeki

Detaylı

ABR 320 SET LCD li Kablosuz Oda Termostat Kontrolleri

ABR 320 SET LCD li Kablosuz Oda Termostat Kontrolleri ABR 320 SET LCD li Kablosuz Oda Termostat Kontrolleri Sadece ısıtma ve sadece soğutma ayarı ON/OFF Kontrol Pil DC 3 V (2 1,5V AA Alkaline pil) Alıcı AC 250 V-10A (SPDT) Kullanım ABR 320 SET oda termostatları

Detaylı

Kontrol Sistemlerinin Analizi

Kontrol Sistemlerinin Analizi Sistemlerin analizi Kontrol Sistemlerinin Analizi Otomatik kontrol mühendisinin görevi sisteme uygun kontrolör tasarlamaktır. Bunun için öncelikle sistemin analiz edilmesi gerekir. Bunun için test sinyalleri

Detaylı

Trafik Işık Kontrolü

Trafik Işık Kontrolü Trafik Işık Kontrolü TUNCELİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK - ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ OTOMASYON LABORATUVARI DENEY NO:2 1. Zamanlayıcılar PLC bünyesinde bulunan zamanlayıcılar klasik

Detaylı

SICAKLIK ALGILAYICILAR

SICAKLIK ALGILAYICILAR SICAKLIK ALGILAYICILAR AVANTAJLARI Kendisi güç üretir Oldukça kararlı çıkış Yüksek çıkış Doğrusal çıkış verir Basit yapıda Doğru çıkış verir Hızlı Yüksek çıkış Sağlam Termokupldan (ısıl İki hatlı direnç

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

ERA 02... GAZ YAKICILAR İÇİN KONTROL RÖLESİ

ERA 02... GAZ YAKICILAR İÇİN KONTROL RÖLESİ ERA 02... GAZ YAKICILAR İÇİN KONTROL RÖLESİ 02... Serisi Gaz yakma ve kontrol röleleri; pilot ateşlemeli yada iki kademeli gaz bekleri için 24 saat içersinde en az bir defa otomatik yapan, veya elle durdurulan

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Hüseyin BULGURCU Prof. Dr. Cemal OKUYAN 25-27 MAYIS 2012 ÇANKIRI

Yrd. Doç. Dr. Hüseyin BULGURCU Prof. Dr. Cemal OKUYAN 25-27 MAYIS 2012 ÇANKIRI Yrd. Doç. Dr. Hüseyin BULGURCU Prof. Dr. Cemal OKUYAN 25-27 MAYIS 2012 ÇANKIRI 1 1. Ev tipi soğutma 2. Ticari tip soğutma 3. Endüstriyel soğutma 2 1. Bireysel iklimlendirme (Split, paket, vb.) 2. Ticari

Detaylı