Su Dağıtım Sistemi için SCADA Sistem Haberleşmesi Planlaması Planning SCADA System Communication for Water Distribution System

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Su Dağıtım Sistemi için SCADA Sistem Haberleşmesi Planlaması Planning SCADA System Communication for Water Distribution System"

Transkript

1 Su Dağıtım Sistemi için SCADA Sistem Haberleşmesi Planlaması Planning SCADA System Communication for Water Distribution System Serdar GÜNDOĞDU 1 Özge ŞAHİN 2 1 Dokuz Eylül Üniversitesi 2 Dokuz Eylül Üniversitesi Elektrik- Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektrik- Elektronik Mühendisliği Bölümü Buca-İZMİR Buca-İZMİR 1 e-posta: 2 e-posta: Özet Son yıllarda, SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) sistemleri, otomatik kontrol ve bilgi aktarımı için önemli teknolojik yapılar haline gelmiştir. Bu sistemler, su dağıtım sistemi gibi pek çok endüstriyel işlevin yanında, nükleer füzyon gibi bazı deneysel tesislerde de kullanılmaktadır. SCADA sisteminde üç ana bileşen vardır. Bu bileşenler; merkezde bulunan ana istasyon, uzak terminal birimleri(rtu lar) ve ana istasyon ile RTU lar arasındaki haberleşme ortamlarıdır. Sistemde RTU lar ile merkezi birleştiren ve köprü görevi yapan haberleşme yapısının verimi çok önemlidir. SCADA sistemleri için seçilmiş olan haberleşme yapısı ve yöntemleri, bazı parametrelere bağlıdır. Bu yüzden SCADA sistem donanımları farklı haberleşme yöntemleri ile uyumlu çalışmalıdır. Yapılan bu çalışmada SCADA haberleşme yöntemleri, haberleşme için gerekli teknikler, standartlar ve haberleşme protokolleri ele alınmıştır. Ayrıca, temel bir su dağıtım sistemi için kurulacak SCADA sisteminin iletişim planlaması yapılmıştır. Anahtar sözcükler: SCADA sistemi, RTU, modülasyon, Çoğullama, Protokol, Trafik, Telsiz Abstract In recent years, SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) systems have been important technological structures for automatic control and information transfer. These systems are used not only in most industrial processes as water distribution systems, but also in some experimental facilities such as nuclear fusion. There are three major components in a SCADA system. These components are the master station, the remote terminal units (RTUs), and the communication media between the master station and the RTUs. The efficiency of communication architecture between master station and the RTUs are very important. Selected communication architecture and methods depend on some parameters. Therefore, SCADA system equipments have to be in accordance with various communication methods. In this study, an overview of SCADA communication methods, required techniques, standards and protocols for communication are considered. In addition, communication system design of SCADA for a water distribution system is planned. 1.GİRİŞ SCADA sistemlerin üç ana bileşeni vardır: RTU lar, merkez istasyonlar ve haberleşme ortamları[1]. SCADA sistemi izleme, danışma, kontrol ve veri toplama işlevlerini yerine getirir. Danışma ve uzaktan kontrol işlevi, belli bir cihazı veya tesisi uzaktan kontrol edebilmek, bunların verilen kontrol komutuna göre çalışmasını sağlayabilmek ve davranışlarının kontrol komutları doğrultusunda olup olmadığını doğrulayabilmektir. Danışmanlı kontrol sistemi, bir iletişim kanalı üzerinden çoğullama tekniği kullanılarak, uzak ve geniş coğrafi bölgeye yayılmış olan çok sayıda cihaz ve tesisin sistem operatörü (işletmeci) tarafından işletilmesi olarak tanımlanır. SCADA sistemleri kullanılarak uygulama yazılımı geliştirmek için protokollerin ve veri tabanı yapısının tanımlanması gerekmektedir. İletişim protokolleri, SCADA'nın işletmedeki bilgi omurgası olma görevini yapması için birbirleri ile iletişim kurması gereken birimlerin haberleşmesini sağlamaktadır [2 3]. SCADA sistemlerinde kullanılabilecek birçok iletişim ortam vardır (Şekil 1). Aşağıda belirtilen iletişim ortamlara ek olarak web tabanlı kontrol sistemleri de gelişmektedir [4]. Gerilim Hatları, Fiber Optik, Metalik Kablolu Özel Hatlar, Kiralanmış PTT Telefon Hatları ve Kablolu TV Hatları, Kablosuz haberleşme, Mikrodalga, Uydu RF iletişimi, Analog ve Sayısal Telsiz RF iletişimi, GSM-Data Call ve GPRS RF iletişimi.

2 Asenkron iletimde veriler, iletim ortamına gönderilirken başlarına başlama biti sonlarına da durdurma biti koyularak gönderilir. Terminal veya aralıklı bilgi paketleri gönderme türünden uygulamalarda böyle bir yöntem idealdir. Bu, hızlı senkronizasyonun istendiği yerlerde, kısa mesajlar için avantajdır. Senkron iletimde, başlama ve durdurma bitleri kullanılmaz. Karakterler birbiri ardına bloklar halinde gönderilirler. Senkronizasyonu kurmak uzun bir zaman periyodu gerektirdiğinden kısa mesajlar için dezavantajdır. Şekil 1: Tipik SCADA sistem haberleşme mimarisi SCADA haberleşme mimarisi aşağıda belirtilen etkenlere göre belirlenmektedir [5]. Sistemde kullanılacak RTU'ların sayısı, RTU ya bağlı birimler ve bu birimlere ulaşım hızı, RTU ların yerleşimi, Elde bulunan haberleşme kolaylıkları, Ulaşılabilecek haberleşme teknikleri ve araçları. 2.HABERLEŞME TEKNİKLERİ Veri elde etmede ve kontrol sırasında kullanılan iletişimin hızı SCADA sistemini önemli ölçüde etkilemektedir. Buna bağlı olarak kontrol merkezindeki kullanıcı arabirimleri ve uygulama yazılımları da etkilenmektedir. Kontrol merkezinde ve RTU'larda ulaşılan önemli teknik gelişimlerin faydalı olabilmesi için, iletişimin de aynı oranda gelişim göstermesi gereklidir. Yoksa büyük hızda ve miktarda toplanan verilerin hızlı iletilememesi halinde bir anlamı yoktur. SCADA sisteminin en yüksek başarı düzeyi ile uygulanması iletişim sistemine bağlıdır. SCADA'nın başarılı bir şekilde uygulanabilmesi için güvenilir, maliyeti düşük ve gerekli tüm fonksiyonlara sahip, her türlü ortamda çalışabilen bir iletişim sistemine sahip olması gerekir. SCADA sisteminde veri iletişiminde kullanılan modemler kendi karakteristiklerine göre sınıflandırılırlar: Mesafe (Kısa menzil, ses sınıfı, geniş bant), Hat tipi (Dial up, kiralık, RF, mikrodalga vb.), Modülasyon (QAM, FSK, PSK, vb.), Çalışma şekli (Simplex, Half duplex, Duplex), Senkronizasyon (Senkron, Asenkron), Veri oranı. Sistemin çalışma şekli ve senkronizasyon veri iletişiminde önemlidir. Simplex haberleşme şeklinde sistemdeki tüm birimler alma ve gönderme işlemlerini tek bir frekans üzerinden; duplex haberleşme de ise farklı frekanslar üzerinden yaparlar. 2.1.İletişimde kullanılan temel modülasyonlar Veri iletmede en iyi tasarım, önemli ölçüde modülasyon tekniğine bağlıdır. Bazı modülasyon teknikleri, diğerlerinden daha yüksek iletim hızlarına izin verir ve tüm teknikler, maksimum veri hızlarını ve hata oranlarını doğrudan etkiler. Genlik, frekans kaydırmalı anahtarlama ve faz kaydırmalı anahtarlama modülasyonları tekniği olarak en çok kullanılan sayısal modülasyon yöntemleridir. FSK ve PSK, ikili sistemin 1 0 (mark-space) durumlarını frekansa veya faza modüle ederek sayısal iletişimi sağlarlar. En basit ikili iletişim metodu olan FSK, düşük performanslı ve verimli olup asenkron veri iletişimde kullanılır. ASK, elektronik uygulaması nispeten basit olsa bile pratik kullanım açısından fazla tercih edilmez. GMSK (Gaussian Minimum Shift Keying) sayısal veri iletiminde bant genişliğini azaltarak, kanal artırımını sağlayan ve sınırlı bant genişliğinin etkin kullanıldığı ikili iletişim metodudur. SCADA sisteminde kullanılan haberleşme ortamlarından olan GSM ve ikinci nesil sayısal telsiz sistemlerinden olan TETRAPOL (Fransız PMR üreticisi olan MATRA tarafından ortaya atılmış), GMSK modülasyon yöntemi üzerine kurulmuştur. QPSK sisteminde, saniyede gönderilen bit sayısı, aynı bilgiyi göndermek için PSK da gerekli bit oranının yarısıdır. Bunun sonucu, iletim bant genişliği yarıya inecektir. Fakat hata olasılığı artacaktır. İşaret gücü arttırarak aynı performansı arttırmak mümkündür. SCADA iletişim aracı olarak kullanılan ikinci nesil sayısal telsiz sistemlerinden olan TETRA, π/4-dqpsk modülasyon yöntemini kullanmaktadırlar [6]. 2.2.Çoğullama Çoğullama yöntemlerin arasında en basit ve açık yol FDMA yöntemidir. FDMA ile frekans spektrumu, frekans uzayında birbiri üzerine taşmayan bölmelere ayrılır. Bu yöntem genelde analog sistemlerde kullanılır. FDMA en eski ve en önemli olan radyo vericilerinin aynı spektrumda veri göndermesini sağlayan sistemdir. Mobil telefonlarda, TETRAPOL ve APCO 25 telsiz sistemlerinde kullanılır. TDMA yönteminde spektrum, zaman uzayında bölümlere ayrılmaktadır. TETRA telsiz sistemlerinde bu teknik kullanılmaktadır. TDMA erişim tekniği bireysel kanal ihtiyacı olan kullanıcı yoğunluğunun fazla olduğu sistemlerde kullanılmaktadır. TDMA yöntemini

3 kullanan TETRA sisteminin, FDMA erişim tekniğinin kullanılan başka bir sistemle aynı kapsama alanına erişebilmesi için 1,5 2 kat daha fazla baz istasyonu gerekmektedir. CDMA yönteminde ise, tüm kullanıcılar aynı frekans bandını kullanırlar ve aynı anda iletim yaparlar. CDMA, 3G-GSM dağınık frekans spektrum tekniğidir. 2.3.Veri yapısı SCADA merkezi ile RTU lar arası veri iletişimi yaparken seri mesajların kullanımına ihtiyaç duyulur. Bütün mesajlar üç temel yapıdan oluşur (Şekil 2). Verici, alıcı ve RTU adresleri arasında senkronizasyonu sağlayan mesaj kurulumu bölümü, Kodlu verileri alıcı kısmında çözümlemek ve onları uygun bir biçimde kullanmak için bilgi bölümü, Bilginin güvenliğini kontrol etmek ve mesajı sonlandırma işini yapacak mesaj bitirme bölümü. işlemleri, kontrol adresi ise donanım ve setpoint için denetleme işini yerine getirmektedir. Setpoint RTU tarafından kabul edilen değerdir. Merkezden gelen bilgiler RTU lar tarafından değerlendirildikten sonra bir araştırma mesajı (checkback message) üretilir ve merkeze gönderilir. Araştırma mesajını alan merkez RTU lara bir uygulama mesajı (execute message) gönderir. Veri alışverişi istenilen işlemin yapıldığını gösteren bir işaretin merkeze iletilmesi ile son bulur [7]. Merkezden RTU lara veri akışlarında kullanılan planlamaya benzer bir planlama RTU lardan merkeze bilgi aktarımı sırasında da kullanılır (Şekil 4). Şekil 4: RTU-Merkez veri alışverişi Şekil 2: Tipik asenkron mesaj biçimi Bu örnekte mesajlaşma verimi 12/32 veya % 37,5 dir. Buradaki hesap, bilgi mesajında bulunan 12 bitin toplam mesajlaşma için harcanan 32 bite oranıdır. 3.MERKEZ-RTU VERİ ALIŞVERİŞİ SCADA merkezinden RTU lara iletilen bilgiler genelde cihaz kontrol, ayarlanacak setpoint kontrol veya büyük miktarda veri iletimi içindir. Şekil 3: Merkez-RTU veri alışverişi Sistemin veri alışverişi sırasındaki karşılaştığı problemler veya alıcılar tarafından alınan kötü sinyallere karşı ek bir güvenlik gereklidir. Merkezden RTU lara veri akışı belirli bir planlama çerçevesinde yapılır. Bu aşamalar, Şekil 3 de mesaj kurulumu ve mesaj bitirme alanları haricinde gösterilmektedir. Fonksiyon kodu RTU tarafından yapılması gereken Fonksiyon kodu RTU tarafından transfer edilen veri tiplerini belirlemektedir. Veri tanımlama bölümü SCADA merkezinin istediği tip ve miktardaki veriyi tanımlar. RTU tarafından iletilen güncel her bir mesaj aynı zamanda RTU nun buffer bölgesinde tutulur. Eğer SCADA merkezi RTU dan gönderilen mesajları düzgün alamazsa, bu özellik sayesinde yeniden iletim isteğine geçer. Aksi halde veri kaybolur. SCADA merkezleri ile RTU'lar arasında veri transferlerinde üç tip veri kullanılır: Güncel veriler (current data), oluştuğu anda verilerin sabit bir kopyasını barındırmada kullanılan kayıtlı veriler (data snapshot), ve durum değişikliğinden sonraki veriler (data by exception reporting). 4.STANDARTLAR VE HABERLEŞME PROTOKOLLERİ SCADA sistemi içerisinde iletişim yollarına dağıtılmış kontrol sistem öğeleri ve uzak terminal birimlerinin haberleşebilmeleri belirli standartlar ve iletişim protokolleri sayesinde gerçekleşir. Veri iletişim protokolleri kontrol merkezleri arasında, kontrol merkezi ile RTU'lar arasında ve RTU'ların birbirleri arasında yapılan iletişimin binary veri veya mesaj yapısını belirleyen kurallar setidir. İletişimde farklı protokoller kullanılabilir. Kullanılacak birden fazla port sayesinde kontrol merkezinin birden fazla RTU yla, RTU'ların birden fazla kontrol merkezi ile haberleşmesi mümkündür. Ayrıca bu portların aynı iletişim protokolünü kullanması şart değildir. İki portta, iki farklı iletişim protokolü kullanılabilir. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, birbiri ile iletişim kuracak bir MTU (merkezde bulunan RTU) ile RTU

4 arasında aynı protokolün kullanılmasının zorunlu olmasıdır. algoritmalardan oluşan bu çok katmanlı yapıdır. Birçok standart kuruluşunun (IEEE, IEC vs.) çeşitli amaçlar, uygulamalar ve ortamlar için geliştirdiği/önerdiği iletişim protokol setleri OSI referans modelinin özüne uygundur. IEC iletişim protokolleri, kontrol merkezleri arası iletişimi ve kontrol merkezleri ile RTU lar arasındaki iletişimi düzenlemekte olan bir protokoldür. SCADA sistemlerinde kullanılan bazı temel protokoller aşağıda özetlenmiştir: IEC (T101), iki sistem arasında temel tele-kontrol mesajlarını göndermeye yarayan bir haberleşme profilidir. Seri iletişim için kullanılan bu protokolde iletim katmanı ve uygulama katmanı mesaj biçimini belirtir[8-9]. Şekil 5: SCADA bileşenleri arasında iletişim İyi bir iletişim protokolü, gönderilen mesajların alıcıya tam ve doğru olarak ulaştığını garanti edebilmeli, fiziksel ortamdaki gürültülerden dolayı mesaj bozulmaları olduğunda ilgili mesajları tekrar göndererek istenilen işlevi tekrar sağlayabilmelidir. Katmansız protokoller, noktadan noktaya veya noktadan birkaç noktaya iletişimde kullanılmaya uygundur. Ayrıca özel bir ortam için geliştirilmişlerdir, hata tespiti yoktur, tüm fonksiyonlar tek bir yazılım ve donanımla yapılmaya çalışılmıştır. Bunlar bir iletişim protokolü için dezavantajdır. Katmalı protokoller yukarıda belirtilen dezavantajları gidermektedir. Bu protokollerde uygulama yazılımlarına teknik sınırlama ya da iletişim ağından dolayı sınırlamalar gelmez. SCADA bileşenleri arasında genel bir haberleşme şeması Şekil 5 de gösterilmiştir. ISO komiteleri, ağ iletişimini bir standarda oturtmak için OSI (Open System Interconnection) modeli denilen bir standart geliştirilmiştir. Model ağları yedi katmanda incelenmektedir. OSI modeli, protokoller arasındaki uyumluluğu ve farklı ağlar arasındaki geçişi kolaylıkla sağlar. Bu yüzden birçok kullanıcı ISO/OSI modelini kullanmak istemektedir. Oldukça yaygın olarak kullanılan TCP/IP protokolü OSI standartlarına uymamaktadır, fakat bir standart haline gelmiştir. Veri iletişim protokolleri, tarafından tanımlanan OSI modeline uygun ve SCADA uygulamaları için özel olarak tasarlanmış esnek ve güvenilir bir protokol olması gerekir. Ancak; ISO/OSI modeli veri iletişim protokolü ile ilgili 7 katmandan oluşan teorik bir referans modelidir. Şu anda OSI modeline tamamen uygun bir protokol seti mevcut değildir. Buradan hareketle, herhangi bir ağ yapısında haberleşme amaçlı kullanılan iletişim protokol setleri, temel haberleşme işlevlerini sağlayabilmek için en azından fiziksel, veri bağı ve uygulama katmanı algoritmalarına ve çoklukla buna ek olarak taşıma ve ağ katmanları protokollerine de sahiptir. OSI referans modelinin temeli, her bir katmanı farklı görev ve sorumluluğa sahip DNP3 (Distributed Network Protokol), proses otomasyon sitemlerinde kullanılan bileşenler arasında iletişimi sağlayan bir protokoldür. Daha çok elektrik ve su şirketlerinde kullanılır. Endüstride kullanışı çok yaygın değildir, fakat teknik olarak mümkündür. Kullanıcı verileri için çoğullama, hata kontrolü, iletim kontrolü, veriyi parçalarına ayırma gibi özellikleri vardır. Son zamanlarda birçok modern modem DNP3 mesajlarını TCP/IP üzerinden taşımaktadır. HDLC (High Level Data Link Control), temelde noktadan noktaya haberleşmeler için kullanılan OSI 2 katmanında yer alan bir iletişim protokolüdür. Temel fonksiyonları; fiziksel ortamın kullanılabilir olup olmadığını denetlemek, doğru alıcının veriyi alıp işleme koyduğunu doğrulamak ve verinin hatasız bir şekilde hedefe ulaşıp ulaşmadığını denetlemek olarak açıklanabilir. Bu protokol modern Ethernet protokolünün öncüsüdür. Genelde proses kontrol sistemleri için kullanılan MODBUS yavaş işleyen bir protokoldür. MODBUS Master/Slave mantığı üzerine kurulmuş olup, her bir master 247 slave izin verebilmektedir. Protokol, yedi fonksiyon içerir: Çıkış kontrol komutları, Girişlerin okunması için giriş kontrol komutları, Bir veya daha fazla tutulu kayıtlı bilginin okunması ve yazılması için kayıtçı (register) kontrol komutları, Arıza teşhis testleri ve raporları, Program fonksiyonları, Tarama kontrol fonksiyonları, Reset. Profibus protokolü jeton geçirme (token pass-floating master) tabanlıdır. Profibus in 3 farklı tipi vardır: Fieldbus mesajlaşma verileri (FMS): Genel veri elde etme sistemlerinde kullanılır. Dağıtılmış çevrebirimleri (DP): Haberleşme hızının önemli olduğu yerlerde kullanılır.

5 Proses otomasyonu (PA): Yüksek güvenilirlik ve güvenli haberleşmenin gerektiği yerlerde kullanılır. Genel olarak kabul edilmiş protokoller kullanarak maliyetin azaltılması SCADA sisteminin kurulmasını kolaylaştırır. Bir SCADA iletişim protokolünden beklenen özellikler aşağıda sıralanmıştır. İletişim ortamından bağımsız olmalıdır. Elde bulunan ortamlarda çalışabilmelidir. Yüksek düzey fonksiyonları karşılayabilmeli, konfigürasyonu değişken mesajları ve yüksek hızdaki iletişimi sağlayabilmelidir. Firma bağımlı olmamalıdır. Tanınmış temel standartları içermelidir. ISO/OSI standartlarına uygun olmalıdır. Asenkron bayt tabanlı olmalıdır. Geniş olarak veri nesnelerini desteklemelidir. Hatasız veri iletimi için kodlama tekniklerini içermelidir. Veri gönderirken azami hız sağlanmalıdır. Geniş adresleme yeteneği olmalıdır. Farklı alarm düzeyleri tanımlanabilmelidir. Sisteme ait yapılandırma önerilebilmelidir. Tam tanımlı ve detaylı bilgi verilebilmelidir. Sistem test edilebilmelidir. Yukarıda açıklanan şartları sağlayan protokoller, tüm çabaların yeni teknolojiler geliştirmeye yöneltilmesini, yeni teknolojilere hızlı uyum sağlanabilmesini ve satış maliyetlerinin azalmasını sağlayacaktır. 5.SU DAĞITIM SCADA SİSTEMİ İÇİN İLETİŞİM PLANLAMASI Bu bölümde, örnek olarak bir su dağıtım sistemi ele alınmış ve bu sistemin kurulacak SCADA sı için haberleşme alt yapıları tasarlanmaya çalışılmıştır. SCADA sistemi dağıtılmış bir yapıya uygulanmıştır. Derin kuyuların, depoların ve pompa istasyonların izlenebilmesi ve denetlenebilmesi için her bir istasyona birer RTU düşünülmüştür. İstasyonlara konulan RTU sayısı toplamda 150 dir. İstasyonların bazıları birbirine çok yakın olduğu gibi, bazıları birbirine çok uzaktır. Sistem için önermekte olduğumuz haberleşme yöntemi APCO 25 adı verilen sayısal telsiz sistemidir. Bu sistemin seçilme nedeni, diğer sayısal telsiz sistemlerine göre avantajlarının fazla olmasıdır. Her bir istasyonda bulunan uzak terminal birimlerinin SCADA merkezi ile haberleşmesin, sayısal telsiz yöntemi ile yapılması planlanmış olup telsiz sisteminin kapsama alanı dışında kalan bölümler için ise kablolu haberleşme ve GPRS haberleşmesi düşünülmüştür. Ayrıca RTU(lar)-RTU(lar) arasında haberleşmenin gerekli olduğu yerlerde, istasyonlar arasında yatay haberleşmelerin kurulması gerekmektedir. Sayısal telsiz sistemleri için kurulacak sitelerin maliyetleri yüksektir. İlk kuruluş aşamasında pahalı bir yöntem olmasına karşı uzun vadede avantajlı bir sistemdir. Telsiz sistemi için kurulacak sitelerin yerleri çok önemlidir. Bu yerlerin seçimi iletişim verimliliğini doğrudan etkilemektedir. Telsiz sisteminin kurulması maliyetli, buna karşın sistemde kullanılacak frekansların yıllık kiralama ücretleri düşüktür. Bu yöntemin başka bir avantajı, telsiz alt yapıları sisteme ait olduğu için iletişimde yaşanılan problemlerin çözümü daha kolay olup başka bir firmaya bağımlılık yoktur. Telsiz sistemler için en büyük problem, farklı kaynaklardan gelen bozucu işaretlerdir. Eğer RTU lara yakın yerlerde, kullanılan frekansa yakın bir frekansla çalışan ve güçlü yayın yapan bir yapı varsa iletişimde problem yaşanabilir. Bu durumda kullanılan frekans, değiştirilerek problem çözülebilir. Haberleşmede trafik (erlang) hesabı önemlidir. Ele alınan sistemde telsiz kullanılacak RTU sayısı 120 dir. Bu sistem için gerekli bazı temel değerler Tablo 1 de gösterilmiştir. Tablo 1: Telsiz haberleşmesi için trafik hesabı Telsiz sistemi için parametreler Değerler Toplam RTU sayısı 120 Site sayısı 8 Site başına düşen RTU sayısı 15 Meşgul olasılığı 2 % Toplam gerekli telsiz sayısı 2*8 (site) Toplam trafik (erlang) 1,6824 Bu hesaplamalar sonucunda, sistem için gerekli site sayısı 8 olup site başına düşecek telsiz sayısı 2 dir. 2 sayısı aynı zamanda kiralanması gereken minimum frekans sayısıdır. Seçilen meşgul olasılığı %2 dir. Uydu sistemleri, SCADA için seçilebilecek en hızlı ve en sorunsuz haberleşme yöntemidir. Diğer haberleşme yöntemlerine göre verimin en yüksek olduğu sistemlerdir. SCADA iletişiminde kullanılabilecek temel yöntemlerden birisi de GPRS sistemidir. GPRS, GSM firmalarının alt yapıları kullanılarak oluşturulan bir yapıdır. GPRS sisteminde ücretlendirme, çağrı süresine göre olmayıp aktarılan veri miktarına göre yapılır. GSM-Data Call modunda bu ücretlendirme çağrı süresi üzerinden yapılmaktadır. SCADA haberleşmesi için GPRS seçimi, GSM-Data Call seçimine göre daha avantajlıdır. Tablo 2 de su dağıtım sistemi için düşünülen iletişim yöntemlerinin karşılaştırılması gösterilmiştir( + arttıkça avantaj artar). Uydu, GPRS ve GSM haberleşme sistemlerinin veri aktarım oranları telsiz sistemine göre daha iyidir. Buna karşın iletişim planlaması yapılan su dağıtım sistemi için seçilen telsiz sistemi veri aktarım oranı açısından yeterlidir. Uydu, GSM ve GPRS sistemleri için verilecek yıllık faturalar, telsiz sistemine göre daha fazladır. Bu sistemlerin alt yapılarının başka firmalara ait olması ayrı bir

6 dezavantajdır. Su dağıtım sisteminin iletişim seçiminin telsiz şeklinde önerilmesi bu nedenlere dayanmaktadır. RTU modemleri, sistemde kullanılacak haberleşme türlerine paralel olarak belirlenmektedir. Su dağıtım SCADA sında IEC protokolleri kullanılır ve yeterlidir. Bunun yanında kullanılması düşünülen enerji analizörlerinden gelecek akım ve gerilim bilgileri ortak bir protokolle alınabilir. RTU ve enerji analizörünün her ikisi de bu protokolü (örneğin MODBUS) desteklemek zorundadır. Tablo 2: Su dağıtım sistemi için RF iletişim yöntemlerinin karşılaştırılması Parametreler Telsiz GPRS Uydu GSM Veri aktarım oranı İlk kuruluş maliyeti Yıllık maliyeti Dışarı bağımlılık SCADA İletişim seçimi SONUÇ Bu çalışmada, SCADA sistem haberleşmesinde kullanılacak iletişim teknikleri ve yöntemleri, haberleşme mimarisinin kuruluş şartları, verilerin iletim şekilleri ve yapıları, uzak terminal birimleri ile merkezler arasındaki veri alışveriş biçimleri, iletişim seçimlerine göre modem yapıları, haberleşmeyi büyük ölçüde etkileyecek protokolleri ve standartları ele alınmıştır. SCADA sistemlerinin iletişim seçimine, belirli faktörlere bakılarak karar verilmektedir. Haberleşme seçimi yaparken dikkat edilmesi gereken temel özellikler bir örnek üzerinden anlatılmaya çalışılmıştır. Bu örnek, bir su dağıtım sistemi için düşünülen SCADA sisteminin haberleşmesi olmuştur. Sistemde bulunan RTU noktaları, kurulacak SCADA merkezine uzak ve dağıtılmış yapılarda olduğu belirtilmiştir. Bu tür bir uygulamada haberleşme seçimi RF sinyalleri ile yapılan türden olmalı yönünde görüş bildirilmiştir. Telsiz sistemlerinde kullanılan veri aktarım oranlarının, uydu ve GSM yöntemlerine göre düşük olup su dağıtım sistemleri için yeterli olduğu verilmiştir. Bu sistemlerin ilk kuruluşlarının site kurma maliyetleri nedeniyle pahalı olmalarına karşı uzun vadede avantajlı bir sistem olduğu açıklanmıştır. Diğer haberleşme yöntemleri gibi yıllık işletme masrafları yüksek değildir. Kurulan sistemin SCADA işletmesine ait olduğu bakım ve onarım işlerinin daha rahat yapılmakta olacağını dışarı bağımlılığının az olduğu anlatılmıştır. Bu açıklamalar ışığında, su dağıtım SCADA sı için önerilen yöntemin telsiz sistemi olduğu görülmüştür. Son olarak su dağıtım sistemleri için ihtiyaç duyulan temel haberleşme protokolleri verilmiştir. Haberleşme işlemlerinin yapılabilmesi için yönteme uygun modemlere gerek olduğu anlatılmıştır. Telsiz seçiminin yapılmasıyla birlikte iletişim için gerekli güvenlik önlemleri üzerinde çalışılmaktadır. Kullanılacak sayısal telsizlerin, önceki SCADA da kullanılan analog telsizlerle uyumu planlanmaktadır. Kaynakça [1] McDonald, J.D, ``Developing and Defining Basic SCADA System Concepts'', Rural Electric Power Conference: B3/1 - B3/5, 1993 (IEEE). [2] Berçin N., SCADA Sistemlerinin İncelenmesi ve O.G. Elektrik Dağıtım Tesislerinde Uygulanması, İ.T.Ü Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Haziran [3] Topak H., Bilgisayarlı Veri Toplama ve Veri Kontrol, Mersin Üniversitesi. [4] Wei-Fu Chang, Yu-Chi Wu and Chui-Wen Chiu, Development of a Web-Based Remote Load Supervision and Control System, International Journal of Electrical Power&Energy Systems, Vol. 28, Issue 6, July p [5] Gaushell Dennis J. and Block Wayne R., ``SCADA Communication Techniques and Standarts'', IEEE Computer Application in Power, 6(3):45-50, [6] Ertekin Ö., Telsiz Haberleşme Sistemleri, Aselsan Dergisi. [7] Gaushell Dennis J. and Darlington Henry T., Supervisory Control and Data Acquisition, Proceedings of the IEEE, Vol. 75, 1987, p [8] Clarke G.-Reynders, D., Practical Modern SCADA Protocol, IDC Technologies, Great Britain, [9] Ward M. P., An Architectural Framework For Describing Supervisory Control and Data Acquisition Systems, Naval Postgraduate School-California, Thesis, September 2004.

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir.

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir. 1.1.3. Scada Yazılımından Beklenenler Hızlı ve kolay uygulama tasarımı Dinamik grafik çizim araçları Çizim kütüphaneleri Alarm yönetimi Tarih bilgilerinin toplanması Rapor üretimi 1.1.4. Scada Sistemleri

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları 2 1 Kodlama ve modülasyon yöntemleri İletim ortamının özelliğine

Detaylı

MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ

MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ 192.168.1.0 Networkunda çalışan izleme sistemi PC Eth, TCP/IP Cihaz 1, Cihaz 2, Şekil-1 U 200 Şekil-1 deki örnek konfigürasyonda standart

Detaylı

Bölüm. Internet: Dayandığı Teknik Temeller

Bölüm. Internet: Dayandığı Teknik Temeller Bölüm Internet: Dayandığı Teknik Temeller 8 Bilgisayar Ağları Temelleri İletişim Ağları Yapısal Modeli Bu bölümde bilgisayar ağlarının birbirleri ile olan iletişimi (internetworking) konusunda bazı temel

Detaylı

TELSİZ SİSTEM ÇÖZÜMLERİNDE RAKİPSİZ TEKNOLOJİ! SIMULCAST GENİŞ ALAN KAPLAMA TELSİZ SİSTEMİ

TELSİZ SİSTEM ÇÖZÜMLERİNDE RAKİPSİZ TEKNOLOJİ! SIMULCAST GENİŞ ALAN KAPLAMA TELSİZ SİSTEMİ TELSİZ SİSTEM ÇÖZÜMLERİNDE RAKİPSİZ TEKNOLOJİ! SIMULCAST GENİŞ ALAN KAPLAMA TELSİZ SİSTEMİ Prod-el tarafından telsiz pazarı için sunulan ECOS (Extended Communication System- Genişletilmiş Haberleşme Sistemi)

Detaylı

A S T E K AKILLI ŞEBEKELER ELEKTRİK SAYAÇLARI UZAKTAN OKUMA SİSTEMİ SMART GRID SMART ENERGY SYSTEMS FOR PLANET S FUTURE

A S T E K AKILLI ŞEBEKELER ELEKTRİK SAYAÇLARI UZAKTAN OKUMA SİSTEMİ SMART GRID SMART ENERGY SYSTEMS FOR PLANET S FUTURE A S T E K SMART ENERGY SYSTEMS FOR PLANET S FUTURE SMART GRID AKILLI ŞEBEKELER ELEKTRİK SAYAÇLARI UZAKTAN OKUMA SİSTEMİ AKILLI ŞEBEKELER ÇÖZÜMÜ Dağıtım yapan işletmelerin otomasyon ihtiyaçları için AKILLI

Detaylı

Paket Anahtarlamalı Radyo Hizmetleri. Sevil Yıldırım Mehmet Fatih Camcı Emrah Gündüz İlker Akarsu

Paket Anahtarlamalı Radyo Hizmetleri. Sevil Yıldırım Mehmet Fatih Camcı Emrah Gündüz İlker Akarsu Paket Anahtarlamalı Radyo Hizmetleri Sevil Yıldırım Mehmet Fatih Camcı Emrah Gündüz İlker Akarsu General Packet Radio Service Temel İlkleri Bu sunumda GPRS in temel ilkelerini, sistem özelliklerini, uygulama

Detaylı

Kontrol Đşaretleşmesi

Kontrol Đşaretleşmesi Kontrol Đşaretleşmesi Dinamik değişken yönlendirme, çağrıların kurulması, sonlandırılması gibi ağ fonksiyonlarının gerçekleştirilmesi için kontrol bilgilerinin anahtarlama noktaları arasında dağıtılması

Detaylı

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 Ders- 12 Bilgisayar Ağları Yrd. Doç. Dr. Burcu Can Buğlalılar Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Katmanları İçerik Bilgisayar ağı nedir? Yerel alan ağları

Detaylı

Uygulama 6. Sunum 5. Oturum 4. Taşıma 3. Ağ 2. Veri iletim 1

Uygulama 6. Sunum 5. Oturum 4. Taşıma 3. Ağ 2. Veri iletim 1 OSI MODELİ OSI Modeli Farklıbilgisayarların ve standartların gelişmesi ile sorunların ortaya çıkması nedeniyle ISO (International Organization for Standardization), OSI(Open Systems Interconnection) modelini

Detaylı

GSM VE UMTS ŞEBEKELERİNDEN OLUŞAN, ELEKTROMANYETİK ALANLARA, MOBİL TELEFON VE VERİ TRAFİĞİNİN ETKİSİ

GSM VE UMTS ŞEBEKELERİNDEN OLUŞAN, ELEKTROMANYETİK ALANLARA, MOBİL TELEFON VE VERİ TRAFİĞİNİN ETKİSİ GSM VE UMTS ŞEBEKELERİNDEN OLUŞAN, ELEKTROMANYETİK ALANLARA, MOBİL TELEFON VE VERİ TRAFİĞİNİN ETKİSİ Mehmet YILDIRIM 1 ve Ahmet ÖZKURT 2 1 Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, İzmir, myildirim@btk.gov.tr

Detaylı

Bölüm 8 : PROTOKOLLER VE KATMANLI YAPI: OSI, TCP/IP REFERANS MODELLERİ.

Bölüm 8 : PROTOKOLLER VE KATMANLI YAPI: OSI, TCP/IP REFERANS MODELLERİ. Bölüm 8 : PROTOKOLLER VE KATMANLI YAPI: OSI, TCP/IP REFERANS MODELLERİ. Türkçe (İngilizce) karşılıklar Servis Kalitesi (Quality of Service, QoS) Uçtan-uca (end-to-end) Düğümden-ağa (host-to-network) Bölüm

Detaylı

ENERJİ HATLARI ÜZERİNDEN İLETİŞİM (POWERLINE COMMUNICATION)

ENERJİ HATLARI ÜZERİNDEN İLETİŞİM (POWERLINE COMMUNICATION) ENERJİ HATLARI ÜZERİNDEN İLETİŞİM (POWERLINE COMMUNICATION) PLC - Elektrik Hatları Üzerinden Haberleşme PLC (Power Line Communication) mevcut güç hatları üzerinden sistemler arası veri alış verişini sağlamak

Detaylı

Ağ Donanımları NIC. Modem. Modem. Ağ Cihazları (Aktif Cihazlar) Repeater (Yineleyici) 03.03.2013

Ağ Donanımları NIC. Modem. Modem. Ağ Cihazları (Aktif Cihazlar) Repeater (Yineleyici) 03.03.2013 Ağ Donanımları NIC Kartlar NIC, Modem Ağ Cihazları (Aktif Cihazlar) Repeater,, Access Point (Wireless), Transceiver, Bridge, Switch, Router NIC (Network Interface Card) Ağ Arabirim(arayüz) Kartı Bilgisayarı

Detaylı

7 Uygulama 6. Sunum 5 Oturum Taşıma. 4 Ara katman- Yazılım ve donanım arası 3. Ağ Veri iletim. 2 Ağ Grubu-Donanım 1. Fiziksel. Uygulama Grubu-Yazılım

7 Uygulama 6. Sunum 5 Oturum Taşıma. 4 Ara katman- Yazılım ve donanım arası 3. Ağ Veri iletim. 2 Ağ Grubu-Donanım 1. Fiziksel. Uygulama Grubu-Yazılım OSI Modeli Farklı bilgisayarların i l ve standartların gelişmesi ile sorunların ortaya çıkması nedeniyle ISO (International Organization for Standardization), OSI (Open Systems Interconnection) modelini

Detaylı

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ AĞ SĠSTEMLERĠ Öğr. Gör. Durmuş KOÇ Ağ Ġletişimi Bilgi ve iletişim, bilgi paylaşımının giderek önem kazandığı dijital dünyanın önemli kavramları arasındadır. Bilginin farklı kaynaklar arasında transferi,

Detaylı

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER Yazılımı ve Genel Özellikleri Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağların Modellemesi ve Analizi 1 OPNET OPNET Modeler, iletişim sistemleri ve

Detaylı

Bilgisayar Ağları ve Türleri

Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar ağı, birbirlerine bağlı ve birbirleri arasında metin, ses, sabit ve hareketli görüntü aktarımı yapabilen bilgisayarların oluşturduğu yapıdır. Ağlar sadece bilgisayarlardan

Detaylı

DOD / DEPARMENT OF DEFENCE

DOD / DEPARMENT OF DEFENCE DOD / DEPARMENT OF DEFENCE TCP/IP protokol grubunun referans aldığı DoD modeli 4 ayrı katmandan oluşur. Ağ Arayüz Katmanı İnternet Katmanı Aktarım Katmanı Uygulama Katmanı DoD / Deparment of Defence Ağ

Detaylı

Endüstriyel Kontrol Sistemleri Türk Standardları Enstitüsü Yazılım Test ve Belgelendirme Dairesi Başkanlığı

Endüstriyel Kontrol Sistemleri Türk Standardları Enstitüsü Yazılım Test ve Belgelendirme Dairesi Başkanlığı Endüstriyel Kontrol Sistemleri Türk Standardları Enstitüsü Yazılım Test ve Belgelendirme Dairesi Başkanlığı Tarih 1 Amaç 2 Eğitimin Amacı Endüstriyel Kontrol Sistemleri Kritik altyapıları tanımak SCADA

Detaylı

OSOS KAPSAMINDA KULLANILACAK SAYAÇLARIN ASGARİ TEKNİK ÖZELLİKLERİ

OSOS KAPSAMINDA KULLANILACAK SAYAÇLARIN ASGARİ TEKNİK ÖZELLİKLERİ DAĞITIM ŞİRKETLERİNCE KURULACAK OSOS KAPSAMINA DAHİL EDİLECEK SAYAÇLARIN, HABERLEŞME DONANIMININ VE İLAVE TEÇHİZAT VE ALTYAPININ ORTAK ASGARİ 1. OSOS KAPSAMINDA KULLANILACAK SAYAÇLARIN ASGARİ TEKNİK ÖZELLİKLERİ

Detaylı

SCADA SISTEMLERI ILE PERFORMANS YÖNETIM SISTEMI UYGULAMALARı. Elma Yönetim ve Otomasyon Sistemleri

SCADA SISTEMLERI ILE PERFORMANS YÖNETIM SISTEMI UYGULAMALARı. Elma Yönetim ve Otomasyon Sistemleri SCADA SISTEMLERI ILE PERFORMANS YÖNETIM SISTEMI UYGULAMALARı Elma Yönetim ve Otomasyon Sistemleri SCADA NEDIR? Proses (İşlem), Endüstriyel ve Bina Otomasyonunda kullanılan Programlanabilir Kontrolörler

Detaylı

Bilgisayar Programcılığı

Bilgisayar Programcılığı Bilgisayar Programcılığı Uzaktan Eğitim Programı e-bġlg 121 AĞ TEKNOLOJĠLERĠNĠN TEMELLERĠ Öğr. Gör. Bekir Güler E-mail: bguler@fatih.edu.tr Hafta 5: Ağ (Network) katmanı I 4. 1 Giriş 4.2 Sanal devre (virtual

Detaylı

OTOMATİK SAYAÇ OKUMA SİSTEMİ (OSOS) KAPSAMINA DAHİL EDİLECEK SAYAÇLARIN HABERLEŞME DONANIMININ VE İLAVE TEÇHİZAT VE ALTYAPININ TEKNİK ÖZELLİKLERİ

OTOMATİK SAYAÇ OKUMA SİSTEMİ (OSOS) KAPSAMINA DAHİL EDİLECEK SAYAÇLARIN HABERLEŞME DONANIMININ VE İLAVE TEÇHİZAT VE ALTYAPININ TEKNİK ÖZELLİKLERİ OTOMATİK SAYAÇ OKUMA SİSTEMİ (OSOS) KAPSAMINA DAHİL EDİLECEK SAYAÇLARIN HABERLEŞME DONANIMININ VE İLAVE TEÇHİZAT VE ALTYAPININ TEKNİK ÖZELLİKLERİ 1. TOROSLAR EDAŞ OSOS KAPSAMINDA KULLANILACAK SAYAÇLARIN

Detaylı

YÖNLENDİRİCİLER. Temel Bilgiler. Vize Hazırlık Notları

YÖNLENDİRİCİLER. Temel Bilgiler. Vize Hazırlık Notları YÖNLENDİRİCİLER Temel Bilgiler Vize Hazırlık Notları 1 Yönlendiriciler 1. YÖNLENDİRİCİLER 1.1. WAN Geniş Alan Bilgisayar Ağları (WAN, Wide Area Network) Bir ülke ya da dünya çapında yüzlerce veya binlerce

Detaylı

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında...

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Bilgisayar Ağları Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Merkezi yapıya sahip ENIAC (1945) ~167 m² 30 ton IBM 650 (1960) K.G.M Dk.da ~ 74000 işlem 12 yıl kullanılmıştır http://the eniac.com www.kgm.gov.tr

Detaylı

Kablosuz Ağlar (WLAN)

Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz LAN Kablosuz iletişim teknolojisi, en basit tanımıyla, noktadan noktaya veya bir ağ yapısı şeklinde bağlantı sağlayan bir teknolojidir. Bu açıdan bakıldığında kablosuz iletişim

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

Ağ Teknolojileri. Ağ Temelleri. Bir ağ kurmak için

Ağ Teknolojileri. Ağ Temelleri. Bir ağ kurmak için Ağ Teknolojileri Ağ Temelleri Bir ağdan söz edebilmek için en az 2 bilgisayarın birbirlerine uygun bir iletişim ortamıyla bağlanması gerekmektedir. Üst sınır yok! Dünyadaki en büyük bilgisayar ağı İnternet

Detaylı

GSM/GPRS ağı artık ülkelerin çoğunda standardize olmuş ve mevcut hale gelmiştir. Bu durum sınırlar arası bir dizi yeni iş alanları açmıştır.

GSM/GPRS ağı artık ülkelerin çoğunda standardize olmuş ve mevcut hale gelmiştir. Bu durum sınırlar arası bir dizi yeni iş alanları açmıştır. Giriş Telemetri piyasası hızla büyüyen bir endüstri haline gelmiştir. Gelişen teknoloji, her sektörde makina ve prosesleri izleme ve kontrol etme konusunda yeni imkanlar getirmektedir. Signalix yaklaşık

Detaylı

Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb. kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir.

Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb. kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir. TEMEL AĞ TANIMLARI Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir WAN ve LAN Kavramları Bilgisayarlar ve paylaşılan

Detaylı

OSPF PROTOKOLÜNÜ KULLANAN ROUTER LARIN MALİYET BİLGİSİNİN BULANIK MANTIKLA BELİRLENMESİ

OSPF PROTOKOLÜNÜ KULLANAN ROUTER LARIN MALİYET BİLGİSİNİN BULANIK MANTIKLA BELİRLENMESİ OSPF PROTOKOLÜNÜ KULLANAN ROUTER LARIN MALİYET BİLGİSİNİN BULANIK MANTIKLA BELİRLENMESİ Resul KARA Elektronik ve Bilgisayar Eğitimi Bölümü Teknik Eğitim Fakültesi Abant İzzet Baysal Üniversitesi, 81100,

Detaylı

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği BÖLÜM 1 KİŞİSEL BİLGİSAYAR DONANIMI 1.1. Kişisel Bilgisayarlar ve Uygulamalar Bilgisayarların Kullanım Şekli ve Yeri Bilgisayar Tipleri (Sunucular,

Detaylı

Bölüm 9. İletişim ve Ağlar. Bilgisayarların. Discovering. Keşfi 2010. Computers 2010. Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak

Bölüm 9. İletişim ve Ağlar. Bilgisayarların. Discovering. Keşfi 2010. Computers 2010. Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak İletişim ve Ağlar Bilgisayarların Discovering Keşfi 2010 Computers 2010 Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak İletişimler Bilgisayar iletişimi, iki veya daha fazla bilgisayarın veya aygıtın

Detaylı

WiFi Relay Sayfa 1 / 11. WiFi Relay. Teknik Döküman

WiFi Relay Sayfa 1 / 11. WiFi Relay. Teknik Döküman WiFi Relay Sayfa 1 / 11 WiFi Relay Teknik Döküman WiFi Relay Sayfa 2 / 11 1. ÖZELLĐKLER 100.0mm x 80.0mm devre boyutları 12/24 VDC giriş gerilimi Giriş ve çalışma gerilimini gösteren LED ler 4 adet, 12/24V,

Detaylı

Zaman Bölüşümlü Çoklu Erişim (TDMA)

Zaman Bölüşümlü Çoklu Erişim (TDMA) Zaman Bölüşümlü Çoklu Erişim (TDMA) Sayısal işaretlerin örnekleri arasındaki zaman aralığının diğer işaretlerin örneklerinin iletilmesi için değerlendirilmesi sayesinde TDMA gerçeklenir. Çerçeve Çerçeve

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 5. Analog veri iletimi Sayısal analog çevirme http://ceng.gazi.edu.tr/~ozdemir/ 2 Sayısal analog çevirme

Detaylı

HABERLEŞMENIN AMACI. Haberleşme sistemleri istenilen haberleşme türüne göre tasarlanır.

HABERLEŞMENIN AMACI. Haberleşme sistemleri istenilen haberleşme türüne göre tasarlanır. 2 HABERLEŞMENIN AMACI Herhangi bir biçimdeki bilginin zaman ve uzay içinde, KAYNAK adı verilen bir noktadan KULLANICI olarak adlandırılan bir başka noktaya aktarılmasıdır. Haberleşme sistemleri istenilen

Detaylı

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II Nihat KABAOĞLU Kısım 5 DERSİN İÇERİĞİ Sayısal Haberleşmeye Giriş Giriş Sayısal Haberleşmenin Temelleri Temel Ödünleşimler Örnekleme ve Darbe Modülasyonu Örnekleme İşlemi İdeal

Detaylı

11. KABLOLU VE KABLOSUZ İLETİŞİM

11. KABLOLU VE KABLOSUZ İLETİŞİM 11. KABLOLU VE KABLOSUZ İLETİŞİM Diyelim ki bir gezideyiz fakat diz üstü bilgisayarımızı evde bıraktık ve elektronik postamıza ulaşmak istiyoruz. Hiç problem değil; sadece mesaj alabilen ve internete bağlanabilen

Detaylı

O P C S T A N D A R D I

O P C S T A N D A R D I O P C S T A N D A R D I ASP OTOMASYON LTD. Sadık ŞENOL İsmail YAKIN 12/08/2008 OPC Standardı İnsan gücüne dayalı üretimden otomasyona dayalı, daha kontrollü bir üretime geçiş endüstride üretim hızını ve

Detaylı

Internetin Yapı Taşları

Internetin Yapı Taşları Internetin Yapı Taşları Ali Erdinç Köroğlu III. Linux ve Özgür Yazılım Şenliği 13 Mayıs 200 Milli Kütüphane - Ankara Internetin Yapı Taşları OSI Katmanı TCP Katmanı IP Katmanı IP Adresleme IP Sınıfları

Detaylı

OG VE AG GENİŞBANT POWER LINE HABERLEŞME

OG VE AG GENİŞBANT POWER LINE HABERLEŞME DAĞITIM ŞİRKETİ Kontrol Odası Yönetimi IP Altyapısı MV Akıllı şebekeleri ve akıllı sayaç okumaları hayata geçirebilmek için anahtar nitelikteki enerji değerlerini gerçek zamanlı olarak transfer edilebilecek

Detaylı

Algılayıcılar / Transmitter

Algılayıcılar / Transmitter 1 Algılayıcı / Transmitter ATH100L Algılayıcılar / Transmitter ATH100L Kullanım Kılavuzu [Rev_1.0_ATH100L] 2 Algılayıcı / Transmitter ATH100L İÇİNDEKİLER 1. GENEL ÖZELLİKLER... 3 1.1. ATH100L... 3 1.2.

Detaylı

VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ

VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ VIERO, görüntü tabanlı analiz sayesinde, ortalama araç hızı bilgisi üretmekte ve araç yoğunluğunu da ölçmektedir. Viero Araç Sayım Sistemi Viero Araç Sayım Sistemi, görüntü tabanlı

Detaylı

DENEY NO:1 SAYISAL MODÜLASYON VE DEMODÜLASYON

DENEY NO:1 SAYISAL MODÜLASYON VE DEMODÜLASYON DENEY NO:1 SAYISAL MODÜLASYON VE DEMODÜLASYON 1. Amaç Sayısal Modülasyonlu sistemleri tanımak ve sistemlerin nasıl çalıştığını deney ortamında görmektir. Bu Deneyde Genlik Kaydırmalı Anahtarlama (ASK),

Detaylı

SCADA VE KAYIP KAÇAK YÖNETİMİ

SCADA VE KAYIP KAÇAK YÖNETİMİ SCADA VE KAYIP KAÇAK YÖNETİMİ Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi - TESKİ Bora METİN Elektrik-Elektronik Mühendisi Giriş SCADA Mimarisi Temel SCADA Bileşenleri (Debimetre, RTU, İletişim, SCADA Yazılımı) SCADA

Detaylı

OG VE AG GENİŞBANT POWER LINE HABERLEŞME

OG VE AG GENİŞBANT POWER LINE HABERLEŞME OG VE AG GENİŞBANT POWER LINE HABERLEŞME Akıllı şebekeleri ve akıllı sayaç okumaları hayata geçirebilmek için anahtar nitelikteki enerji değerlerini gerçek zamanlı olarak transfer edilebilecek bir haberleşme

Detaylı

Sistem Nasıl Çalışıyor: Araç İzleme ve Filo Yönetim Sistemi

Sistem Nasıl Çalışıyor: Araç İzleme ve Filo Yönetim Sistemi arvento Araç Takip ve Filo Yönetim Sistemleri ile araçlarınızı 7 gün 24 saat on-line ve geçmişe yönelik olarak izleyebilir, hızlarını, izlemiş oldukları güzergahı, duraklama yaptıkları yerleri uzaktan

Detaylı

Yeni Nesil Ağ Güvenliği

Yeni Nesil Ağ Güvenliği Yeni Nesil Ağ Güvenliği Ders 6 Mehmet Demirci 1 Bugün Taşıma katmanı güvenliği (TLS, SSL) İnternet katmanı güvenliği (IPSec) Kablosuz bağlantı güvenliği Güvenlik duvarları 2 SSL/TLS SSL ilk olarak Netscape

Detaylı

BĠLGĠSAYARIN TEMELLERĠ

BĠLGĠSAYARIN TEMELLERĠ BĠLGĠSAYARIN TEMELLERĠ Bölüm-1 Resul DAġ rdas@firat.edu.tr BİLGİSAYARIN TEMELLERİ Bilgisayar Donanımının Temelleri Bilgisayar Yazılımının Temelleri Binary Sayı Sistemleri Network Teknolojilerinin Temelleri

Detaylı

1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR?

1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR? 1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR? Güç hattı haberleşmesi, verinin kurulu olan elektrik hattı şebekesi üzerinden taşınması tekniğidir. Sistem mevcut elektrik kablolarını kullanarak geniş bantlı veri transferi

Detaylı

Kızılötesi. Doğrudan alınan güneşışığı %47 kızılötesi, %46 görünür ışık ve %7 morötesi ışınımdan oluşur.

Kızılötesi. Doğrudan alınan güneşışığı %47 kızılötesi, %46 görünür ışık ve %7 morötesi ışınımdan oluşur. Kızılötesi Kızılötesi (IR: Infrared), nispeten daha düşük seviyeli bir enerji olup duvar veya diğer nesnelerden geçemez. Radyo frekanslarıyla değil ışık darbeleriyle çalışır. Bu nedenle veri iletiminin

Detaylı

- Kablo gücünün uyulması zorunlu biçimde tanımlanması ve elektriksel izolasyon gereksinimlerinin açıklanması.

- Kablo gücünün uyulması zorunlu biçimde tanımlanması ve elektriksel izolasyon gereksinimlerinin açıklanması. IEEE1394-1995 aygıtı nasıl çalışır? Giriş FireWire olarak da bilinen IEEE1394, Apple Computer Inc. tarafından 1980'lerde piyasaya sürülmüştür. FireWire, mevcut paralel veri yollarına ucuz bir alternatif

Detaylı

SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma

SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma Çiğdem İNAN, M. Fatih AKAY Çukurova Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Balcalı-ADANA İçerik Çalışmanın

Detaylı

ENDÜSTRİYEL. Pazarlara Yönelik Sinyal İletim Çözümleri

ENDÜSTRİYEL. Pazarlara Yönelik Sinyal İletim Çözümleri ENDÜSTRİYEL Pazarlara Yönelik Sinyal İletim Çözümleri Enerji İletimi ve Dağıtımı için Data Networking Çözümleri Kritik Uygulama Görevlerinin Global Liderinden Trafo Merkezleri için Çözümler 2 Belden enerji

Detaylı

Sensörler Veri İletişimi. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler Veri İletişimi. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Veri İletişimi Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Veri İletişimi Veri iletişimi, sayısal olarak kodlanmış bir bilginin iki cihaz arasında aktarılmasıdır. Paralel ve Seri İletişim Bir veriyi iki nokta arasında

Detaylı

Ayni sistem(host) üzerinde IPC. Ağ(network) aracılığı ile IPC

Ayni sistem(host) üzerinde IPC. Ağ(network) aracılığı ile IPC Ayni sistem(host) üzerinde IPC Prosesler Host P 1 P 2 P 3 IPC mekanizması OS kernel Ağ(network) aracılığı ile IPC Host A Host B Host C P 1 P 2 P 3 Ağ(Network) 1 Temel TCP/IP protokolleri OSI katmanları(layers)

Detaylı

Mikrotek A.Ş. kendi üretimi olan DC motor sürücü panoları ile haddehane sektöründe PLC ve bilgisayar destekli otomasyon çözümleri üretmektedir.

Mikrotek A.Ş. kendi üretimi olan DC motor sürücü panoları ile haddehane sektöründe PLC ve bilgisayar destekli otomasyon çözümleri üretmektedir. Mikrotek Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. 2827 sokak No:28/3 1.Sanayi Sitesi 35110 İ Z M İR TÜRKİYE Tel:90-232-458 92 73 Fax:90-232-433 74 78 E-mail:info@mikrotek.com Internet:www.mikrotek.com GİRİŞ Mikrotek

Detaylı

GS3055-I GSM/GPRS Universal Kablosuz Alarm Komünikatör. BORMET www.bormet.com.tr

GS3055-I GSM/GPRS Universal Kablosuz Alarm Komünikatör. BORMET www.bormet.com.tr GS3055-I GSM/GPRS Universal Kablosuz Alarm Komünikatör GS3055-I Genel Bakış GS3055-I: 1. GSM universal kablosuz alarm haberleştiricisi yedeklemede birincil rol oynar. 2. Bir GSM network cihazı; alarm kontrol

Detaylı

İÇİNDEKİLER 5 TELEKOMÜNİKASYON TEKNOLOJİLERİ SERTİFİKA PROGRAMI HAKKINDA 6 SERTİFİKA PROGRAMININ AMACI 8 SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİM HARİTASI

İÇİNDEKİLER 5 TELEKOMÜNİKASYON TEKNOLOJİLERİ SERTİFİKA PROGRAMI HAKKINDA 6 SERTİFİKA PROGRAMININ AMACI 8 SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİM HARİTASI 5 TELEKOMÜNİKASYON TEKNOLOJİLERİ SERTİFİKA PROGRAMI HAKKINDA 6 SERTİFİKA PROGRAMININ AMACI 8 SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİM HARİTASI 10 TELEKOMÜNİKASYON TEMEL E-ÖĞRENME EĞİTİMİ 11 AĞ UZMANLIĞI E-ÖĞRENME EĞİTİMİ

Detaylı

OTOMASYON PROJELERİ VE UYGULAMALARI

OTOMASYON PROJELERİ VE UYGULAMALARI OTOMASYON PROJELERİ VE UYGULAMALARI Otomasyon Nedir? Otomasyon u kısaca, bir işin insan ile makine arasında paylaşılması şeklinde tanımlayabiliriz. Bir otomasyon sisteminde toplam işin paylaşım yüzdesi

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 2. Ağ Modelleri

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 2. Ağ Modelleri Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 2. Ağ Modelleri Ağ Modelleri Bir ağ ğ bir noktadan diğer bir noktaya veri ileten donanım ve yazılımların

Detaylı

Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters

Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters Gizem Pekküçük, İbrahim Uzar, N. Özlem Ünverdi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü Yıldız Teknik Üniversitesi gizem.pekkucuk@gmail.com,

Detaylı

RF İLE ÇOK NOKTADAN KABLOSUZ SICAKLIK ÖLÇÜMÜ

RF İLE ÇOK NOKTADAN KABLOSUZ SICAKLIK ÖLÇÜMÜ RF İLE ÇOK NOKTADAN KABLOSUZ SICAKLIK ÖLÇÜMÜ Fevzi Zengin f_zengin@hotmail.com Musa Şanlı musanli@msn.com Oğuzhan Urhan urhano@kou.edu.tr M.Kemal Güllü kemalg@kou.edu.tr Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği

Detaylı

Veri toplama ve kontrolör sistemleri elektrik, elektronik, mekanik ve bilgisayar tabanlı tüm askeri,tıp,araştırma ve endüstriyel üretim sistemlerinin

Veri toplama ve kontrolör sistemleri elektrik, elektronik, mekanik ve bilgisayar tabanlı tüm askeri,tıp,araştırma ve endüstriyel üretim sistemlerinin Veri toplama ve kontrolör sistemleri elektrik, elektronik, mekanik ve bilgisayar tabanlı tüm askeri,tıp,araştırma ve endüstriyel üretim sistemlerinin ve hizmet sektörünün amaçlanan ve planlanan biçimde

Detaylı

KISA MESAFE RADYO TELEMETRİ CİHAZLARI

KISA MESAFE RADYO TELEMETRİ CİHAZLARI TÜM SEBINETECH RADYO MODEMLERDE AŞAĞIDAKİ ÖZELLİKLER ORTAKTIR; KASA ÇALIŞMA SICAKLIĞI RF ÖZELLİKLERİ PERFORMANS ANTEN ARAYÜZÜ ÜRÜN SEÇİMİ Alüminyum kasa -10 C ~ +60 C Frekans: 433MHz, 25KHz kanal aralığı

Detaylı

Bilgisayar Ağları. Bilgisayar Ağları. Modelleri. Main-Frame Client/Server

Bilgisayar Ağları. Bilgisayar Ağları. Modelleri. Main-Frame Client/Server Bilgisayar Ağları Ortama dahil olan tüm elektronik birimlerin birbirlerine mesaj alma/gönderme ilkesine göre yapılandırılmış ağlardır. Bilgisayar ağlarında yalnızca bilgisayarlar yoktur. Bilgisayarların

Detaylı

Ağ Temelleri. Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013. Ref: HNet.23

Ağ Temelleri. Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013. Ref: HNet.23 Ağ Temelleri Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013 Ref: HNet.23 Ağ Nedir Ağ, iki yada daha fazla cihazın kablolu veya kablosuz olarak birbirleri ile belirli protokoller

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı. 17-18 Ara. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU

Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı. 17-18 Ara. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı 17-18 Ara. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Aktarım katmanında TCP ve olmak üzere iki protokol kullanılır. iletiminde sağlama yapılmadığı

Detaylı

OTOMATİK SAYAÇ OKUMA SİSTEMİ SEDAŞ TARAFINDAN OTOMATİK SAYAÇ OKUMA SİSTEMİNİN KURULUM VE İŞLETME SÜRECİNE DAİR ESASLAR

OTOMATİK SAYAÇ OKUMA SİSTEMİ SEDAŞ TARAFINDAN OTOMATİK SAYAÇ OKUMA SİSTEMİNİN KURULUM VE İŞLETME SÜRECİNE DAİR ESASLAR OTOMATİK SAYAÇ OKUMA SİSTEMİ SEDAŞ TARAFINDAN OTOMATİK SAYAÇ OKUMA SİSTEMİNİN KURULUM VE İŞLETME SÜRECİNE DAİR ESASLAR 14.04.2009 tarih ve 27200 sayılı resmi gazetede yayımlanan Elektrik Piyasası Dengeleme

Detaylı

OPC Data Access (DA) Temelleri

OPC Data Access (DA) Temelleri OPC Data Access (DA) Temelleri Hazırlayan Kepware Technologies Türkçe Meal Salih GÖK Anket Data Access nedir? Data Access in getirileri OPC DA e giriş (Data Access) OPC DA Özelliklerine bakış Hızlı bir

Detaylı

AĞ HİZMETLERİ. Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ. Version 4.0

AĞ HİZMETLERİ. Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ. Version 4.0 AĞ HİZMETLERİ Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ Version 4.0 İSTEMCİ SUNUCU İLİŞKİSİ İnsanlar her gün başkalarıyla iletişim kurmak ve rutin görevlerini yerine getirmek için ağ ve İnternet üzerinden sağlanan hizmetleri

Detaylı

TEMEL NETWORK CİHAZLARI

TEMEL NETWORK CİHAZLARI TEMEL NETWORK CİHAZLARI LAN (Local Area Network); yüksek hızlı, düşük hatalı ve küçük coğrafi alan kaplayan (bir uçtan diğer uca beş bin metreye kadar) ağlardır. Yani LAN; bir binadaki ya da küçük bir

Detaylı

2002 Siemens Business Accelerator Endüstriyel IT Uygulamaları Uzaktan Sayaç Okuma. 2008 TEYDEBT Telemetri Donanımlar

2002 Siemens Business Accelerator Endüstriyel IT Uygulamaları Uzaktan Sayaç Okuma. 2008 TEYDEBT Telemetri Donanımlar 1 Hakkımızda 2002 Siemens Business Accelerator Endüstriyel IT Uygulamaları Uzaktan Sayaç Okuma 2007 Turkcell Çözüm m Ortağı GPRS Tabanlı Telemetri (Uzaktan Takip ve Kontrol) Uygulamaları 2008 TEYDEBT Ar-Ge

Detaylı

Ağ Yönetiminin Fonksiyonel Mimarisi

Ağ Yönetiminin Fonksiyonel Mimarisi Bölüm 7 Ağ Yönetimi Ağ Yönetiminin Fonksiyonel Mimarisi a) Performans (Performance) Yönetimi b) Sistem Ayarları (Configuration) Yönetimi c) Hesap (Account) t)yönetimi i d) Hata (Fault) Yönetimi e) Güvenlik

Detaylı

Şekil1. Geri besleme eleman türleri

Şekil1. Geri besleme eleman türleri HIZ / KONUM GERİBESLEME ELEMANLARI Geribesleme elemanları bir servo sistemin, hızını, motor milinin bulunduğu konumu ve yükün bulunduğu konumu ölçmek ve belirlemek için kullanılır. Uygulamalarda kullanılan

Detaylı

ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNDE CNC TEZGAHLARIN BİLGİSAYAR KONTROLÜ. Elektronik Yük. Müh, Figen PALAMUTÇUOĞLU TEKOM A.Ş.

ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNDE CNC TEZGAHLARIN BİLGİSAYAR KONTROLÜ. Elektronik Yük. Müh, Figen PALAMUTÇUOĞLU TEKOM A.Ş. ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNDE CNC TEZGAHLARIN BİLGİSAYAR KONTROLÜ Elektronik Yük. Müh, Figen PALAMUTÇUOĞLU TEKOM A.Ş. 25 OCAK 1991 Esnek Üretim Sistemleri (Flexible Manufacturing Systems - FMS), tasarım

Detaylı

KAREL KABLOSUZ İLETİŞİM ÇÖZÜMLERİ IP DECT SİSTEMLER

KAREL KABLOSUZ İLETİŞİM ÇÖZÜMLERİ IP DECT SİSTEMLER KAREL KABLOSUZ İLETİŞİM ÇÖZÜMLERİ IP DECT SİSTEMLER KAREL IP DECT SİSTEMİ, ÇALIŞANLARIN SÜREKLİ HAREKET HALİNDE OLDUĞU VE YOĞUN KABLOSUZ İLETİŞİM ÇÖZÜMÜNE İHTİYAÇ DUYULAN, ÖZELLİKLE FABRİKA, DEPO, HASTANE,

Detaylı

DEÜ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ FEN VE MÜHENDĠSLĠK DERGĠSĠ Cilt: 10 Sayı: 3 sh. 23-32 Ekim 2008 SU DAĞITIM SĠSTEMLERĠNDE SCADA UYGULAMASI

DEÜ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ FEN VE MÜHENDĠSLĠK DERGĠSĠ Cilt: 10 Sayı: 3 sh. 23-32 Ekim 2008 SU DAĞITIM SĠSTEMLERĠNDE SCADA UYGULAMASI DEÜ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ FEN VE MÜHENDĠSLĠK DERGĠSĠ Cilt: 10 Sayı: 3 sh. 23-32 Ekim 2008 SU DAĞITIM SĠSTEMLERĠNDE SCADA UYGULAMASI (SCADA APPLICATION IN WATER DISTRIBUTION SYSTEMS) Serdar GÜNDOĞDU*, Özge

Detaylı

Gezgin iletişim sistemlerindeki temel kavramların verilmesi. Güncel Kablosuz haberleşme sistemleri hakkında bilgi sahibi olunması.

Gezgin iletişim sistemlerindeki temel kavramların verilmesi. Güncel Kablosuz haberleşme sistemleri hakkında bilgi sahibi olunması. Ders Kodu Teorik Uygulama Lab. Ulusal Kredi Öğretim planındaki AKTS Gezgin iletişim Sistemleri 523000000001484 2 0 0 2 5 Ön Koşullars : Yok Önerilen Dersler :. Dersin Türü : SİSTEMDEN GELECEK Dersin Dili

Detaylı

Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi

Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi İpek ABASIKELEŞ, M.Fatih AKAY Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Çukurova Üniversitesi

Detaylı

Kontrol ve Otomasyon Endüstrisi. 18.03.2004 Prof. Dr. Tamer KUTMAN 1

Kontrol ve Otomasyon Endüstrisi. 18.03.2004 Prof. Dr. Tamer KUTMAN 1 Kontrol ve Otomasyon Endüstrisi 18.03.2004 Prof. Dr. Tamer KUTMAN 1 Kontrol Endüstrisinin Kapsamı Kontrol endüstrisi, endüstri sektörlerindeki üretim makinaları ve sistemlerinin kontrolu için kullanılan

Detaylı

SATIŞ DESTEK DOKÜMANI

SATIŞ DESTEK DOKÜMANI SATIŞ DESTEK DOKÜMANI ML-1630 MAXLOGIC SUPERVISOR GRAFİKSEL İZLEME VE YÖNETİM YAZILIMI ML-1630 Supervisor yazılımı; akıllı adresli yangın algılama sistemlerindeki yangın ve hata olaylarının grafiksel olarak

Detaylı

OTOMATİK KONTROL 18.10.2015

OTOMATİK KONTROL 18.10.2015 18.10.2015 OTOMATİK KONTROL Giriş, Motivasyon, Tarihi gelişim - Tanım ve kavramlar, Lineer Sistemler, Geri Besleme Kavramı, Sistem Modellenmesi, Transfer Fonksiyonları - Durum Değişkenleri Modelleri Elektriksel

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri Veri modelleri, veriler arasında ilişkisel ve sırasal düzeni gösteren kavramsal tanımlardır. Her program en azından bir veri modeline dayanır. Uygun

Detaylı

Sizin başarınız için çalışıyorlar

Sizin başarınız için çalışıyorlar Sizin başarınız için çalışıyorlar NAVmobile ve AXmobile çalışanlarınıza ve ortaklarınıza daha erişimli yaparak iş verilerinizin gücünü arttıran çözümlerdir. NAVmobile ve AXmobile firmanın İşletme kaynaklarını

Detaylı

Kablosuz Sensör Ağı Uygulamaları İçin.Net Tabanlı Otomasyon Yazılımı Modeli

Kablosuz Sensör Ağı Uygulamaları İçin.Net Tabanlı Otomasyon Yazılımı Modeli Kablosuz Sensör Ağı Uygulamaları İçin.Net Tabanlı Otomasyon Yazılımı Modeli Sinan Uğuz 1, Osman İpek 2 1 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Bucak Zeliha Tolunay Yüksekokulu sinanuguz@mehmetakif.edu.tr 2 Süleyman

Detaylı

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1 Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net http://www.serkanaksu.net/ 1 Bu dersin amacı; bilgisayarların birbirleriyle haberleşmesi konusunda genel bir yaklaşım oluşturacak şekilde gerekli bilgileri

Detaylı

RF & INTERNET İLE UZAKTAN KONTROL EDİLEN İÇME SUYU KUYULARI VE SU DEPOLARININ PIC MİKROKONTROLCÜ DESTEKLİ OTOMASYONU VE GENİŞ ARAZİDE UYGULANMASI

RF & INTERNET İLE UZAKTAN KONTROL EDİLEN İÇME SUYU KUYULARI VE SU DEPOLARININ PIC MİKROKONTROLCÜ DESTEKLİ OTOMASYONU VE GENİŞ ARAZİDE UYGULANMASI RF & INTERNET İLE UZAKTAN KONTROL EDİLEN İÇME SUYU KUYULARI VE SU DEPOLARININ PIC MİKROKONTROLCÜ DESTEKLİ OTOMASYONU VE GENİŞ ARAZİDE UYGULANMASI Seyit Ahmet İNAN 1 Arif KOYUN 2 1,2 Bilgi İşlem Daire Başkanlığı,

Detaylı

Dağıtım Sistemlerinde Sayaç Otomasyonu

Dağıtım Sistemlerinde Sayaç Otomasyonu Dağıtım Sistemlerinde Sayaç Otomasyonu Sunum İçeriği 1. Sayaç Otomasyonu Tanımı 2. Haberleşme Altyapısı 3. Sayaçlar 4. Haberleşme Ekipmanları 5. Sayaç Otomasyonu Yazılımı Sayaç Otomasyonu Tanımı Sayaç

Detaylı

S7 300 HABERLEŞME SİSTEMİ. S7 300 plc MPI, Profibus ve Endüstriyel Ethernet gibi haberleşme ağlarına bağlanabilme olanağı sağlar.

S7 300 HABERLEŞME SİSTEMİ. S7 300 plc MPI, Profibus ve Endüstriyel Ethernet gibi haberleşme ağlarına bağlanabilme olanağı sağlar. S7 300 HABERLEŞME SİSTEMİ S7 300 plc MPI, Profibus ve Endüstriyel Ethernet gibi haberleşme ağlarına bağlanabilme olanağı sağlar. CP 5611 PCI HABERLEŞME KARTI: CP511 HABERLEŞME KARTI VE ADAPTÖR: S7 300

Detaylı

AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (3) KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU

AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (3) KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (3) KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU Ethernet Protokol, bilgisayarlar arasında kurulan iletişimin nasıl gerçekleşeceğini belirten kurallar

Detaylı

UYDU HABERLEŞME SİSTEMLERİ

UYDU HABERLEŞME SİSTEMLERİ UYDU HABERLEŞME SİSTEMLERİ Konular 1. İhtiyaç 2. Uydu Haberleşme Tarihi 3. Avantaj ve Dezavantajları 4. Teknik Yapısı a. Uzay Kısmı b. Hava Kısmı c. Yer Kısmı 5. Kullanılan Teknolojiler 6. Günümüzde Kullanım

Detaylı

IEEE 802.11g Standardının İncelenmesi

IEEE 802.11g Standardının İncelenmesi EHB 481 Temel Haberleşme Sistemleri Tasarım ve Uygulamaları 2014-2015 Güz Yarıyılı Proje Aşama Raporu: 2. Aşama Standardizasyon Çalışmalarını İncelemesi Aşama 2: Standartlaşma aktivitesinin getirileri

Detaylı

REAKTİF KONTROL VE UZAKTAN İZLEME SİSTEMİ REV-02 21.02.2015

REAKTİF KONTROL VE UZAKTAN İZLEME SİSTEMİ REV-02 21.02.2015 REAKTİF KONTROL VE UZAKTAN İZLEME SİSTEMİ REV-02 21.02.2015 YARININ TEKNOLOJİSİ BUGÜNDEN ELİNİZDE TÜM HABERLEŞME PORTLARI ÜZERİNDE RS-232 ETHERNET USB USB HOST RS-485 GPRS MODEM ETHERNET 10/100 Mb DAHİLİ

Detaylı

Ek bilgi Internet:.../cecx

Ek bilgi Internet:.../cecx Modüler PLC ler CECX İki ürün versiyonu: CoDeSys tabanlı modüler PLC CoDeSys ve SofMotion tabanlı motion PLC Kolay konfigürasyon Otomatik modül algılaması Network de PLC yi bulmak için arama fonksiyonu

Detaylı

1511 ÖNCELİKLİ ALANLAR ARAŞTIRMA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI MAKİNA İMALAT ROBOTİK VE MEKATRONİK ÇAĞRI DUYURUSU

1511 ÖNCELİKLİ ALANLAR ARAŞTIRMA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI MAKİNA İMALAT ROBOTİK VE MEKATRONİK ÇAĞRI DUYURUSU 1511 ÖNCELİKLİ ALANLAR ARAŞTIRMA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI 1. Çağrı Kodu MAKİNA İMALAT ROBOTİK VE MEKATRONİK ÇAĞRI DUYURUSU 1511-MAK-ROME-2016-1 2. Çağrı Başlığı CNC

Detaylı

Kayıt Cihazlarında Gelinen Son Nokta...

Kayıt Cihazlarında Gelinen Son Nokta... Kayıt Cihazlarında Gelinen Son Nokta... Hazırlayan Kamil GÜRSEL Fizik / Müh. Elimko Elektronik İmalat ve Kontrol Ltd. Şti. www.elimko.com.tr ISO 9001 OTOMATİK KONTROLDA GÜVENİLİR İSİM... Çok sayıda enstrüman

Detaylı