Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download ""

Transkript

1 ULUSLARARASI REKABET STRATEJÝLERÝ: TÜRKÝYE GIDA SANAYÝÝ TÜSÝAD REKABET STRATEJÝLERÝ DÝZÝSÝ-10 EYLÜL 2007 Yayýn No. TÜSÝAD/T Meþrutiyet Caddesi, No Tepebaþý/Ýstanbul Telefon: (0212) Telefax: (0212)

2 2007, TÜSÝAD Tüm haklarý saklýdýr. Bu eserin tamamý ya da bir bölümü, 4110 sayýlý Yasa ile deðiþik 5846 sayýlý FSEK uyarýnca, kullanýlmazdan önce hak sahibinden 52. Maddeye uygun yazýlý izin alýnmadýkça, hiçbir þekil ve yöntemle iþlenmek, çoðaltýlmak, çoðaltýlmýþ nüshalarý yayýlmak, satýlmak, kiralanmak, ödünç verilmek, temsil edilmek, sunulmak, telli/telsiz ya da baþka teknik, sayýsal ve/veya elektronik yöntemlerle iletilmek suretiyle kullanýlamaz. ISBN : ERSÝS REKLAM, MATBAACILIK VE TANITIM HÝZ. TÝC. LTD. ÞTÝ. Eðitim Mah. Poyraz Sok. No:1 D.65 Kadýköy - ÝSTANBUL Tel: (0216) Faks: (0216)

3 ÖNSÖZ Türk Sanayicileri ve Ýþadamlarý Derneði (TÜSÝAD), özel sektörü temsil eden sanayici ve iþadamlarý tarafýndan 1971 yýlýnda Anayasamýzýn ve Dernekler Kanunu'nun ilgili hükümlerine uygun olarak kurulmuþ, kamu yararýna çalýþan bir dernek olup gönüllü bir sivil toplum örgütüdür. TÜSÝAD, demokrasi ve insan haklarý evrensel ilkelerine baðlý, giriþim, inanç ve düþünce özgürlüklerine saygýlý, yalnýzca asli görevlerine odaklanmýþ etkin bir devletin varolduðu Türkiye'de, Atatürk'ün çaðdaþ uygarlýk hedefine ve ilkelerine sadýk toplumsal yapýnýn geliþmesine ve demokratik sivil toplum ve laik hukuk devleti anlayýþýnýn yerleþmesine yardýmcý olur. TÜSÝAD, piyasa ekonomisinin hukuksal ve kurumsal altyapýsýnýn yerleþmesine ve iþ dünyasýnýn evrensel iþ ahlaký ilkelerine uygun bir biçimde faaliyette bulunmasýna çalýþýr. TÜSÝAD, uluslararasý entegrasyon hedefi doðrultusunda Türk sanayi ve hizmet kesiminin rekabet gücünün artýrýlarak, uluslararasý ekonomik sistemde belirgin ve kalýcý bir yer edinmesi gerektiðine inanýr ve bu yönde çalýþýr. TÜSÝAD, Türkiye'de liberal ekonomi kurallarýnýn yerleþmesinin yaný sýra, ülkenin insan ve doðal kaynaklarýnýn teknolojik yeniliklerle desteklenerek en etkin biçimde kullanýmýný; verimlilik ve kalite yükseliþini sürekli kýlacak ortamýn yaratýlmasý yoluyla rekabet gücünün artýrýlmasýný hedef alan politikalarý destekler. TÜSÝAD, misyonu doðrultusunda ve faaliyetleri çerçevesinde, ülke gündeminde bulunan konularla ilgili görüþlerini bilimsel çalýþmalarla destekleyerek kamuoyuna duyurur ve bu görüþlerden hareketle kamuoyunda tartýþma platformlarýnýn oluþmasýný saðlar.

4 Bu çerçevede TÜSÝAD-Sabancý Üniversitesinin Rekabet Forumu tarafýndan koordine edilen Uluslararasý Rekabet Stratejileri dizisinin onuncu kitabý olan ve Fransa Montpellier Akdeniz Tarým Bilimleri Enstitüsü tarafýndan desteklenen Uluslararasý Rekabet Stratejileri: Türkiye Gýda Sanayisi baþlýklý çalýþma gýda sanayisindeki uluslar arasý geliþmeleri inceledikten sonra Türkiye deki mevcut durumu ortaya koymaktadýr. Rapor, Doç. Dr. Murat Donduran, Dr. Selma Tozanlý ve Dr. Aylin Atay tarafýndan hazýrlanmýþtýr. Eylül 2007

5 ÖZGEÇMÝÞ Dr. Selma Tozanlý S. Tozanlý, orta ve lise eðitimini TED Ankara Koleji'nde tamamlamýþ, 1973 yýlýnda da O.D.T.Ü. Beþeri Ýlimler Fakültesinden sosyoloji lisans diplomasý almýþtýr. Ayný yýl Fransa'ya doktora öðrenimine giden Tozanlý, 1981 yýlýnda Universite de Montpellier I'den ekonomi doktora diplomasýný almýþ ve 1983 yýlýnda da, önceden stajyer olarak girdiði Montpellier Akdeniz Tarým Bilimleri Enstitüsünde (CIHEAM- IAMM) sözleþmeli araþtýrmacý olarak çalýþmaya baþlamýþtýr yýlýndan beri bu ulusulararasý kuruluþta kadrolu öðretim üyesi-araþtýrmacý olarak görev görmektedir yýlýnda ise Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden Pazarlama dalýnda doçentlik ünvanýný almýþtýr. S. Tozanlý, Akdeniz ülkeleri gýda sanayiinin yapýsý, tarým-gida zincirinde yapýlaþma, þirket stratejileri, çok uluslu gýda þirketlerinin yapýsý ve yayýlma stratejileri gibi konularda uzmanlaþmýþtýr ve uluslararasý yayýnlar vardýr. Birçok Avrupa Birliði araþtýrma projelerinde de etkin olarak çalýþmýþtýr. Doç. Dr. Murat Donduran M. Donduran, orta ve lise eðitimini Ýzmir Özel Fatih Koleji'nde tamamlamýþ, 1994 yýlýnda da Marmara Üniversitesi Ýktisadi ve Ýdari Bilimler Fakültesinde (Ýngilizce) Ýktisat lisans diplomasý almýþtýr. Ayný yýl ayný Üniversitenin Sosyal Bilimler Enstitüsünde yüksek lisans öðrenimine baþlayýp, 1996 yýlýnda yüksek lisans diplomasýný almýþ ve 1995 yýlýnda da, Yýldýz Teknik Üniversitesi Ýktisadi ve Ýdari Bilimler Fakültesi Ýktisat Bölümünde araþtýrma görevlisi olarak çalýþmaya baþlamýþtýr Yýldýz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde Ýktisat doktara öðrenimine baþlayýp 2000 yýlýnda doktor ünvanýný almýþtýr. Ayný bölümde 2003 yýlýnda ise yardýmcý doçent olmuþ ve 2005 yýlýnda Mikro Ýktisat dalýnda doçentlik ünvanýný almýþtýr. Halen Yýldýz Teknik Üniversitesi Ýktisadi ve Ýdari Bilimler Fakültesi Ýktisat Bölümünde öðretim üyesi olarak çalýþmaktadýr. M. Donduran, endüstriyel organizasyon özellikle piyasa yapýlarý ve enformasyon iktisadý gibi konularda uzmanlaþmýþtýr ve uluslararasý yayýnlarý vardýr. Ulusal araþtýrma projelerinde de etkin olarak çalýþmýþtýr.

6 Dr. Aylin Ataay Aylin Ataay 1993 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Ýþletme Fakültesi Ýngilizce Ýþletme Bölümünü bitirdikten sonra ayný üniversitenin Sosyal Bilimler Enstitüsü, Organizasyon ve Ýþletme Politikasý programýný tamamlayarak 1994 yýlýnda yüksek lisans derecesi almýþtýr yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Ýþletme Fakültesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Ýþletme ve Ýnsan Kaynaklarý Yönetim ve Organizasyon dalýnda doktora derecesi almaya hak kazanmýþtýr yýlýnda ise IAE- Paris 1- Sorbonne Üniversitesinden ikinci bir iþletme doktoru derecesi almýþtýr. Ataay halen Galatasaray Üniversitesi Ýþletme Bölümünde yardýmcý doçent doktor olarak görev yapmaktadýr. Dr. Ataay'ýn temel araþtýrma ilgi alanlarý uluslararasý stratejik ittifaklarý, doðrudan yabancý sermaye yatýrýmlarý ve çokuluslu þirketler, stratejik insan kaynaklarý yönetimi uygulamalarý ve eþ-evrimsel yaklaþýmdýr.

7 ÝÇÝNDEKÝLER KISIM 1 DÜNYA GIDA SANAYÝÝ VE ÇOK ULUSLU ÞÝRKETLERÝN YAYILMA STRATEJÝLERÝ 1. Giriþ Dünya Gýda Sanayii Tekelinin Yapýsý Çok Uluslu Gýda Þirketlerinin Ana Ülkeleri En Büyük 100 Çok Uluslu Gýda Þirketinin Ekonomik Özellikleri En Büyük 100 Çok Uluslu Gýda Þirketinin Dünya Çapýnda Gerçekleþtirdikleri Yeniden Yapýlanma Operasyonlarý Çok Uluslu Gýda Þirketleri Tarafýndan Gerçekleþtirilen Operasyonlarýn Özellikleri Büyük Operasyonlarýn Dünya Gýda-Tarým Zincirinde Tekrar Ortaya Çýkýþý En Büyük 100 Çok Uluslu Gýda Þirketinin Gerçekleþtirdiði Mali Operasyonlarýn Coðrafi Daðýlýmý Çok Uluslu Gýda Þirketlerinin Satýn Alma Operasyonlarýnýn Coðrafi Daðýlýmý Çok Uluslu Gýda Þirketlerinin Gerçekleþtirdikleri Ortaklýklarýn Coðrafi Daðýlýmý Yatýrýmcý Çok Uluslu Gýda Þirketlerinin Coðrafi Kökenleri Çok Uluslu Gýda Þirketlerinin Olgun Pazarlarda Gerçekleþtirdikleri Yeniden Yapýlandýrma Operasyonlarý Çok Uluslu Gýda Þirketlerinin Yeniden Yapýlanma Stratejilerinde Öne Çýkan Sektörler Geliþmekte Olan Pazarlarýn Yükselen Deðerleri: Süt Sanayii, Alkolsüz Ýçkiler ve Bira Yapýmý Tarým-Gýda Zincirinde Aktif Rol Oynayan Çok Uluslu Þirketler En Aktif Çok Uluslu Gýda Þirketlerinin Yayýlma Stratejileri Karlýlýk Getiren Faaliyetlere Yeniden Odaklanma ve Sektörel Konsolidasyon...73

8 3. Çok Uluslu Gýda Þirketlerinin Jeostratejileri Küreselleþmenin Stratejik Bir Öðesi Olarak Doðrudan Yabancý Sermaye Yatýrýmlarý Doðrudan Yabancý Sermaye Yatýrýmlarýnda Yatýrýmcýlarýn ve Yatýrým Alan Ülkelerin Kutuplaþmasý Tarým-Gýda Zincirinde Uluslararasý Yatýrýmlar Çok Uluslu Gýda Þirketlerinin Yatýrýmlarýný Çeken Koþullar Ayýrýcý Öðe Olarak Gelir Düzeyi Pazar Boyutunu Belirleyen Öðe Olarak: Kentleþme Bölgesel Ekonomik ve Ticari Anlaþmalara Katýlým Yatýrým Alan Bölgelerin Karþýlaþtýrmalý Üstünlükleri Yabancý Sermayeyi Teþvik Yasalarý ve Uygulamalarý Çok Uluslu Gýda Þirketlerinin Uyguladýklarý Yayýlma Stratejilerinin Ampirik Olarak Ýspatlanmasý Sonuç...97 KISIM 2 TÜRK GIDA ÝÞLEME SANAYÝÝNDE YAPI VE DAVRANIÞ 1. Giriþ Türkiye Gýda Sanayii Tüketici Davranýþlarý ve Perakendecilik Gýda Sanayiinin Türkiye Ekonomisindeki Yeri Gýda Ýþleme Sektörünün Yapýsý Türk Gýda Ýþleme Sanayiinin Ýmalat Sanayindeki Yeri Gýda Tüketim Kalýplarý ve Tüketici Davranýþlarý Gýda Perakende Sektöründeki Geliþmeler ve Gýda Ýþleme ve Ýçecek Sektörü Üzerindeki Etkileri Türkiye'de Modern Gýda Perakende Sektörünün Geliþimi Günümüzde Türkiye Perakende Sektörünün Yapýsý Büyük Þehirlerde Büyük Süpermarket Zincirlerinin Konsolidasyonu Süpermarket Özel Markalarý ve Gýda Sektöründeki Yeri...134

9 2. Gýda ve Ýçecek Sanayiinin Ekonomik ve Mali Performanslarý Gýda ve Ýçecek Sanayii Alt Sektörleri Gýda Sanayiinin ISIC Gruplandýrmasý Türkiye'nin Ýller Ýtibariyle Sýnýflandýrýlmasý Piyasa Yoðunlaþmasý Türk Gýda Sanayiinde Karlýlýk Metodoloji ve Veriler Kar-Maliyet Marjlarý Mark-Up ve Kar Oranlarý Alt sektörler Ýtibariyle Mark-up Dýþ Ticaret ISIC Gýda Ýhracat ve Ýthalatýnýn Toplamdaki Payý Alt Sektörler Ýtibarýyla Gýda Ýhracat ve Ýthalatý Gýda ve Ýçecek Sanayiinin Önder Þirketlerinin Yapýsý, Ekonomik ve Mali Performanslarý Gýda ve Ýçecek Sanayiinde Önder Þirketlerin Yeri ve Yapýsý: ÝSO 500 Firma Veri Tabaný ve Gýda Sanayii Firma Sayýsý Ýstihdam Ýhracat Üretimden Satýþlar Net Kar Hadleri Türk Gýda Sanayiinde Sermaye Yapýsýnda Deðiþmeler: Yabancý Sermaye, Birleþmeler ve Devralmalar Dünya Gýda Sanayiinde Sermaye Yapýsý Türkiye'de Yabancý Sermaye Yatýrýmlarý ve Gýda Ýþleme Sanayii Gýda Sektörü Yeniden Yapýlanma Ýþlemleri ÝMKB'de Ýþlem Gören Gýda Þirketlerinde Yönetiþim Yapýsý Sonuç Kaynakça...202

10 TABLOLAR LÝSTESÝ KISIM 1 DÜNYA GIDA SANAYÝÝ VE ÇOK ULUSLU ÞÝRKETLERÝN YAYILMA STRATEJÝLERÝ Tablo Yýlýnda Dünya Gýda Sanayii...34 Tablo 1.2. Dünya Gýda Sanayii Tekelinin Son 30 Yýlda Yaþadýðý Deðiþiklikler...36 Tablo 1.3. Ana Ülkelerine Göre Çok Uluslu Gýda Þirketleri...37 Tablo ve 2005 Yýllarýnda En Büyük 15 Çok Uluslu Gýda Þirketi...39 Tablo 1.5. Dünya Lideri En Büyük 500 Firmanýn 2005 Yýlýndaki Performanslarý...40 Tablo 1.6. Çok Uluslu Gýda Þirketlerinin Ana Ülkelerine ve 2005 Yýlýnda Gerçekleþtirdikleri Ekonomik ve Mali Performanslarýna Göre Sýralandýrýlmalarý...41 Tablo Yýlýnda Dünya Ýmalat Sanayiinde Gerçekleþtirilen Þirket Satýn Alma ve Evlenmeleri...48 Tablo 2.2. En Büyük 100 Çok Uluslu Gýda Þirketinin Yýllarý Arasýnda Gerçekleþtirdikleri Yeniden Yapýlanma Operasyonlarý...50 Tablo 2.3. Çok Uluslu Gýda Þirketlerinin Gerçekleþtirdikleri En Yüksek Tutarlý 20 Operasyon...51 Tablo 2.4. En Büyük 100 Çok Uluslu Þirketin Gerçekleþtirdikleri Operasyonlarýn Dünyanýn Belli Baþlý Bölgeleri Arasýndaki Daðýlýmý...53 Tablo 2.5. Þirket Satýn Alma ve Birleþmelerinin Köken ve Hedef Bölgeler Açýsýndan Daðýlýmý...58 Tablo 2.6. Ýþtirak Satma, Ýþtirak Birleþtirme, Fabrika Kapatma vb. Olumsuz Operasyonlarýn Köken ve Hedef Bölgelere Göre Daðýlýmý...60 Tablo 2.7. Þirket Alým ve Birleþmelerinin Hedef Ülkelerin Ekonomik Sýnýflarýna Göre Sektörel Daðýlýmlarý...66 Tablo 2.8. En Aktif 25 Çok Uluslu Gýda Þirketi Tarafýndan Gerçekleþtirilen Operasyonlarýn Hedef Ülkelerin Gelir Gruplarýna Göre Daðýlýmý...68 Tablo 2.9. En Aktif 25 Çok Uluslu Gýda Þirketinin Gerçekleþtirdikleri Ýþtirak ve Kýsmi Varlýk Satýþlarý, Ýþtirak Birleþtirme ve Fabrika Kapatma Operasyonlarýnýn Hedef Ülkelere Göre Daðýlýmý...74 Tablo 3.1. En Büyük 100 Çok Uluslu Gýda Þirketi Ýþtiraklerinin 1996 ve 2002 Yýllarýnda Coðrafi Bölgelere Göre Daðýlýmý...84

11 Tablo Yýlýnda Çok Uluslu Gýda Þirketi Ýþtiraklerinin Ev Sahibi Ülkelerin Gelir Düzeyine Göre Daðýlýmý...86 Tablo 3.3. En Büyük 100 Çok Uluslu Gýda Þirketi Ýþtiraklerinin 2002 Yýlýnda Ev Sahibi Ülkelerin Kentleþme Oranlarýna Göre Daðýlýmý...86 Tablo 3.4. Çok Uluslu Gýda Þirketi Ýþtiraklerinin 2002 Yýlýnda Ekonomik ve Ticari Bölgelere Göre Daðýlýmý...88 Tablo 3.5. En Büyük 100 Çok Uluslu Gýda Þirketi Ýþtiraklerinin 2002 Yýlýnda Ev Sahibi Ülkelerin Gelir Gruplarýna ve Faaliyet Alanlarýna Göre Daðýlýmý...91 Tablo 3.6. En Büyük 100 Çok Uluslu Gýda Þirketi Þirket Alýmý ve Birleþmesi Operasyonlarý ve Ýþtiraklerinin Ekonomik Bölgelere Göre Daðýlýmý...93 Tablo 3.7. En Büyük 100 Çok Uluslu Gýda Þirketi Faaliyetlerinin Sektörel Daðýlýmý...94 KISIM 2 TÜRK GIDA ÝÞLEME SANAYÝÝNDE YAPI VE DAVRANIÞ Tablo 1.1. GSYÝH Ve Tarým Sektörü Tablo 1.2. Seçilmiþ Ürünlerde Kapasiteler ve Kullaným Oranlarý Tablo 1.3. Türkiye Gýda Ýþleme Sanayii Alt Söktürlerinde Kapasite Kullaným Oranlarý Tablo 1.4. Çýktý Olarak Gýda Sektörünün Toplam Ýmalat Sanayii Ýçindeki Payý Tablo 1.5. Bazý Gýda Ürünleri ve Ýçeceklerin Kiþi Baþýna Yýllýk Tüketimleri ve Toplam Gýda Harcamasýndaki Paylarý Tablo 1.6. Bazý Seçilmiþ Ülkelerde Gýda Ürünleri Tüketimi Tablo 1.7. Türkiye de Perakende Sektörünün Evrimi Tablo 1.8. Büyüklüklerine Göre Perakende Gýda Outletlerinin Daðýlýmý Tablo 1.9. Gýda Perakendeciliði Pazar Payý Evrimi: Bölgelere Göre Daðýlým Tablo Perakendeciliðin Pazar Payý Evrimi Tablo Türkiye Organize Gýda Perakendeciliði Sektöründeki Önemli Oyuncular Tablo Dünyada Market Markalý Ürünlerin Ciro Paylarý ve Ürün Grubuna Göre Büyüme Oranlarý Tablo Türkiye de Özel Markalý Ürünlerin Sektörlerdeki Satýþ Tutarý Payý Tablo Özel Markalý Ürünlerin Hýzlý Tüketim Mallarý Tüketici Harcamalarýndaki Payýnýn Evrimi...137

12 Tablo Türkiye de En Fazla Satýlan Özel Markalý 10 Ürün Kategorisi Tablo Türkiye de Özel Markalý Ürünlerin Satýþýnda Kullanýlan Ticari Kanallar Tablo 2.1. ISIC REV.3'e Göre 4-Basamaklý Gýda Sanayi Alt Sektörleri Tablo 2.2. Ýllere Göre Yoðunlaþma Tablo 2.3 Ýller Ýtibariyle Gýda Sektörünün Yoðunlaþmasý Tablo 2.4. Türkiye de 1990 ve 2000 Yýllarýnda Gýda Alt Sektörlerinde Ýþyeri Sayýsý ve Yoðunlaþma Oranlarý Tablo 2.5. HHI ve Fiyat-Maliyet Marjý Tablo 2.6. Ýþlenmiþ Gýda Ýhracat Büyüme Oranlarý Tablo 3.1. ÝSO 500'de Bulunan Gýda Firmalarý Toplamý Tablo 3.2. ÝSO 500 Verilerinde En Büyük Ýhracatçýlar Tablo 3.3. ÝSO 500 Firmalarýnýn Dýþa Açýklýk Oranlarý Tablo 3.4. Yýllar Ýtibarýyla Yabancý Sermayeli Þirket Sayýsý ve Yatýrým Tutarý Tablo Yýlýnda Dünya Çapýnda En Büyük 15 Çok Uluslu Gýda Þirketi ve Türkiye deki Faaliyetleri Tablo 3.6. Gýda Sanayiinde Yabancý Sermaye Yatýrýmlarý Tablo 3.7. Yabancý Sermayeli Gýda Þirketlerinde Yabancý Sermaye Yapýsý Tablo 3.8. Yabancý Sermayeli Gýda Þirket Sayýsýnýn Ülkelere Göre Daðýlýmý Tablo 3.9. Gýda Sektörü Yabancý Sermaye Yatýrýmlarýnýn Bölgesel Daðýlýmý Tablo ÝSO 500'deki Yabancý Sermayeli Gýda Þirketleri Tablo ÝSO 500'de Yer Alan Yabancý Sermayeli Gýda Þirketlerinin Ciro ve Katma Deðer Ýçindeki Payý Tablo Gýda Sektörü Birleþme ve Satýn Almalar Tablo Gýda Þirketleri Ýþlemleri Tablo 3.14 ÝMKB'ye Kote Gýda Þirketlerinde Yönetiþim Yapýsý...193

13 ÞEKÝLLER LÝSTESÝ KISIM 1 DÜNYA GIDA SANAYÝÝ VE ÇOK ULUSLU ÞÝRKETLERÝN YAYILMA STRATEJÝLERÝ Þekil 1.1. Dünya Gýda Ürünleri Ýhracatýnýn Evrimi...35 Þekil Yýlýnda En Büyük 100 Çok Uluslu Gýda Þirketinin Sektörel Farklýlýklarý...42 Þekil 2.1. Gýda Sanayiinde Gerçekleþtirilen Uluslararasý Mali Operasyonlar...43 Þekil 2.2. Þirket Satýn Almalarý ve Birleþmelerinin Hedef Ülkelerin Baðlý Olduklarý Ekonomik Birliklere Göre Daðýlýmý...55 Þekil 2.3. Çok Uluslu Gýda Þirketlerinin Gerçekleþtirdikleri Ortaklýk Anlaþmalarýnýn Hedef Ülkelerinin Dahil Olduklarý Ekonomik Bölgelere Göre Daðýlýmý...57 Þekil2.4. Ýþtirak Satma, Fabrika Kapatma ve Diðer Operasyonlarýn Aktif Çok Uluslu Þirketlerin Köken Bölgelerine Göre Daðýlýmý...59 Þekil 2.5. Yeniden Yapýlandýrma Operasyonlarýnýn Hedef Þirketlerin Ana Faaliyet Alanlarýna Göre Daðýlýmý...63 Þekil 2.6. En Aktif 5 Çok Uluslu Þirketin Gerçekleþtirdikleri Þirket Satýn Alma ve Birleþmeleri Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý...72 Þekil 3.1. OECD Ülkelerine Giren ve Çýkan Yabancý Sermaye Yatýrým Akýþlarý...81 Þekil 3.2. En Büyük 100 Çok Uluslu Gýda Þirketi Ýþtiraklerinin Sayýsý...82 KISIM 2 TÜRK GIDA ÝÞLEME SANAYÝÝNDE YAPI VE DAVRANIÞ Þekil 1.1. Toplam Ýmalat Sanayii ve Gýda Sanayii Üretimi Þekil 1.2. Mevsimsellikten Arýndýrýlmýþ Gýda Üretim Endeksi Þekil 1.3. Toplam Ýmalat ve Gýda Sanayii Kapasite Kullaným Oranlarý Þekil 1.4. Firma Sayýsý Olarak Gýda Sektörünün Toplam Ýmalat Sanayii Ýçindeki Payý Þekil 1.5. Gýda Ýþleme Sanayiinin Genel Durumu Þekil 1.6 Gýda Ýþleme Sanayiinin Ýmalat Sanayiindeki Payý Þekil 1.7. Gýda Ýþleme Sanayiinde Kamu Kesiminin Payý Þekil ve 2002 Yýllarýnda Ortalama Hane Halký Tüketim Harcamalarý Þekil 1.9. Büyük Perakendeciler ve Toplam Perakendicilikteki Paylarýnýn Bölgesel Daðýlýmý Þekil Bölgelere Göre Özel Marka Pazar Paylarý ve Büyüme Oranlarý Þekil 2.1. Avrupa Birliði Bölge Sýnýfýlandýrmasýna Göre Gýda Yoðunlaþmasý...142

14 Þekil 2.2. Türkiye de Ýllere Göre Yoðunlaþma Þekil 2.3. Türkiye de Ýllerin Temel Geçim Kaynaklarý Þekil 2.4. Yýllar Ýtibariyle Alt Sektörlerde Firma Sayýsý Þekil 2.5. Gýda Sanayii Alt Sektörlerinde Piyasa Yoðunlaþmasý Þekil Gýda Sanayii Mark-Up Þekil Gýda Sanayii Kar/Çýktý Oranlarý Þekil Gýda Sanayii Kar/Katma Deðer Þekil 2.9. Et, Süt, Su Ürünleri ve Meyve ve Sebze Ýþleme Sanayinde Mark-Up Þekil Ýçecek Sanayilerinde Mark-Up Þekil Un ve Þeker ile Ýlgili Sanayilerde Mark-Up Þekil Yaðlar ve Baþka Yerde Sýnýflandýrýlmayan Gýda Maddeleri Sanayinde Karlar Þekil Mevsimsellikten Arýndýrýlmýþ Toplam Gýda Ýhracatý Þekil Gýda ve Tarým Ýhracatý Þekil Mevsimsellikten Arýndýrýlmýþ Balýk Ýhracatý Þekil ISIC Toplam Gýda Ýthalat ve Ýhracat ve Toplamdaki Payý Þekil Mezbaha Ürünleri Ýhracatý Þekil Süt Ürünleri Ýhracatý Þekil Hububat Ýhracatý Þekil Meyve Ýhracatý Þekil Diðer Ürünlerin Ýhracatý Þekil 3.1. ÝSO veri Tabanýnda Gýda Sanayii Firmalarýnýn Toplam Firma Sayýsýna Oraný Þekil 3.2. ÝSO 500 Gýda Sanayii Toplam Ýstihdam Þekil 3.3. ÝSO 500 Gýda Sanayii Ortalama Ýstihdam Þekil 3.4. ÝSO 500 Gýda Sanayii Firma Ýstihdamý Þekil 3.5. ÝSO 500 Toplam Ýhracat Þekil 3.6. Toplam Üretimden Satýþlarda Yüzde Deðiþim Þekil 3.7. Ortalama Net Kar Haddi Þekil 3.8. Gýda Sanayii Yabancý Sermayeli Þirketler Þekil 3.9: Yýllar Ýtibarýyla Gýda Sanayiine Yatýrým Yapan Yabancý Sermayeli Þirketler Þekil Yabancý Sermayeli Gýda Þirketlerinde Yýllar Ýtibarýyla Yabancý Sermaye Yapýsý Þekil Gýda Þirketlerinde Yabancý Ortak Sayýsýnýn Ortaklýk Türüne Göre Daðýlýmý Þekil Yabancý Sermayeli Gýda Þirketlerinin Yatýrým Türlerine Göre Bölgesel Daðýlýmý Þekil ÝMKB Kote Þirketlerin Ön Bilgileri...191

15 ÖZET

16

17 ÖZET 21. yüzyýlda küreselleþmenin artmasýyla sadece ulusal düzeyde yapýlan sektörel rekabet analizleri, ülke ekonomilerinin sanayii yapýlarýnýn tanýmlanabilmesi için yeterli olmamaktadýr. Ýncelemeye konu olan ülkenin, dünya ekonomisi içersindeki yeri göz önünde tutularak incelenmesi ve ulusal rekabet gücünün uluslararasý rekabet koþullarý açýsýndan irdelenmesi gerekmektedir. Bu baðlamda, dünya gýda sanayii ve çokuluslu gýda þirketlerinin tekelci yapýlarýnýn incelenmesi, Türkiye gýda sanayiinin yapýsýnýn ve gýda þirketlerinin rekabet güçlerinin saptanmasýnda önemli ipuçlarý vermektedir. Tarým, hayvancýlýk ve balýkçýlýk sektörlerinden elde edilen hammaddelerin endüstriyel olarak dönüþümlerini içeren bir imalat sanayii kolu olan gýda sanayii, 2 trilyon ABD dolarýnýn üzerinde gerçekleþtirilen yýllýk satýþlarý ile, dünya imalat sanayiinin en önemli kolu olarak ortaya çýkmaktadýr. Gýda sanayii, geliþmiþ OECD ülkelerinde yarattýðý katma deðer (dünya çapýnda toplam iþleme sanayii tarafýndan yaratýlan katma deðerin %15'i) ve toplam ücretli çalýþanlar sayýsý açýsýndan diðer imalat sanayii kollarý arasýnda ayrýcalýklý bir yer tutmaktadýr. Gýdanýn sadece bir ticari meta deðil, ayný zamanda insan yaþamýnýn en önemli ihtiyaçlarýndan biri oluþu, gýda sanayiinin sürdürülebilir ve daimi bir büyüme oranýný korumasýna neden olmaktadýr. Bu genel yapý içerisinde, çokuluslu gýda þirketlerinin, küreselleþme ve dünya ekonomisinin serbestleþmesinde oynadýklarý önemli rol de yadsýnamaz. Uyguladýklarý yeniden yapýlanma politikalarý ve büyüme stratejileri, ekonomik ve mali performanslarý ile özellikle geliþmekte olan ülkelerin ekonomik yapýlarýnýn þekillenmesini kuvvetle etkilemektedirler. Bu nedenle "Uluslararasý Rekabet Stratejileri: Türkiye Gýda Sanayii araþtýrmasý iki bölüm olarak hazýrlanmýþtýr. Birinci bölüm dünya gýda sanayiinin yapýsýný ve çokuluslu þirketlerin yayýlma stratejilerini, ikinci bölüm ise Türk gýda iþleme sanayiinde yapý ve davranýþlarý incelemektedir. I. Dünya Gýda Sanayii ve Çokuluslu Þirketlerin Yayýlma Stratejileri Dünyanýn en büyük çokuluslu gýda þirketinden oluþan gýda oligopolü son otuz yýl içerisinde önemli deðiþimler yaþamýþtýr. Önemli endüstriyel ve mali yapýsal deðiþimlerden geçen bu çokuluslu þirketlerin sadece %30'u 1974'den 2005 yýlýna kadar ayný güçle ve boyutlarla en büyük 100 þirket sýralamasýnda kalabilmeyi baþarmýþtýr yýlýnda toplam satýþtan elde edilen gelir göz önüne alýndýðýnda, Kuzey Amerika (ABD, Kanada ve Bermuda), dünya toplamýnýn % 48'i ile en büyük güç olarak ortaya çýkmaktadýr. Batý Avrupa (Avrupa Birliði ve Ýsviçre), bu toplamýn %38'ini, Japonya ise %11'ini, diðer ülkeler (Kanada, Meksika, Avustralya, Filipinler) ise %4'ünü ellerinde bulundurmaktadýr.

18 Dev gýda çokuluslularýn 2005 yýlý ekonomik ve mali performanslarý genellikle büyük farklýlýklar göstermektedir. Net karýn toplam satýþlara oraný göz önüne alýndýðýnda en yüksek oran %12.0 olarak Belçika'lý, en düþük oran ise %1.2 olarak Ýtalya'lý çokuluslular tarafýndan gerçekleþtirilmiþtir. Ayný oran Ýngiliz kökenli gýda devleri için %10.6, Amerikan firmalarý için %7.4 ve Fransa çýkýþlý gýda firmalarý için ise %5.9 olarak hesaplanmýþtýr. Firmalarýn ülkelere göre sayýsal daðýlýmýnda önemli eþitsizlikler görülmektedir. Ýsviçre, Nestlé ve Barry Caillebot ile sýralamaya girerken, Nestlé, 73 milyar ABD dolarlýk cirosu sayesinde birinci sýrayý almakta ve ilk 100 çokuluslunun toplam satýþlarýnýn % 6.9'unu elinde tutmaktadýr. Fransa 7 çokuluslu gýda þirketinin ana ülkesi olmasýna raðmen bu toplamýn sadece %5.3'üne sahiptir. ABD, 34 firmayý barýndýrdýðý gibi, toplam satýþlarýn %42.8'ini gerçekleþtirmekte, Japonya ise 18 firma ve toplam satýþlardan %11.2 payla sýralamada önemli bir yerde bulunmakta, Hollanda ise 7 firma ile %7.7 paya sahip olmaktadýr. Sektörel uzmanlaþmanýn ekonomik ve mali performanslar üzerinde önemli etkileri bulunmaktadýr: alkolsüz içkiler yapýmýnda ortalama karlýlýk oraný %15 gibi önemli bir düzeye çýkarken, süt ürünleri yapýmýnda ortalama karlýlýk oraný %0.5'lerin altýna düþmektedir. Alkollü içkiler yapýmýnda uzmanlaþmýþ çokuluslular da ortalama %9.4 karlýlýk oraný ile ön sýralarda yer almaktadýrlar. «Çokürünlü» olarak tanýmlýyabileceðimiz birkaç gýda alt-sektöründe birden faaliyet gösteren çokuluslular da (100 çokuluslunun 25'i) %6.8'lik bir karlýlýk oraný ile ilk 100 þirket ortalamasýnýn üzerinde yer almaktadýrlar. Pazar büyüklüðü, karlýlýk ve verimlilik arasýnda kuvvetli bir iliþki bulunduðunu söylemek mümkün deðildir. Kullanýlan teknoloji ve pazarlama tekniklerinin modernliði de açýklayýcý öðeler olarak görülmemektedirler. Bu durumda, firmanýn tarým-gýda zincirindeki yeri en açýklayýcý öðe olarak ortaya çýkmaktadýr. Diðer açýklayýcý öðeler ise portföyünün yapýsal özellikleri (çokürünlü firmalarýn yüksek performanslarý) ve iþletmecilik yetenekleridir. Yeniden Yapýlanma Operasyonlarý Gýda þirketlerinin büyüme stratejilerini uygulamak için en fazla kullandýklarý yöntem olarak þirket satýnalmalarý ve þirket evlenmeleri dikkat çekmektedir. Dünyanýn ilk 100 gýda çokuluslusunun gerçekleþtirdikleri yeniden yapýlanma operasyonlarý, 1990 yýlýndan beri sabit bir seyir takip etmekte ve yýlda yaklaþýk 300 operasyon gerçekleþmektedir. Azýnlýk payda satýn almalarý, ortak giriþimleri, daðýtým anlaþmalarýný, lisans anlaþmalarýný, franchising anlaþmalarýný ve diðer ortaklýk biçimlerini içeren operasyonlarýn gýda

19 çokuluslularý tarafýndan gerçekleþtirilen tüm operasyonlar içerisindeki paylarý, %16-18 arasýnda deðiþmektedir. Ancak 2000 yýlýndan bu yana bir düþüþ eðiliminin de olduðunu belirtmekte yarar vardýr. Doðrudan sermaye yatýrýmlarýnýn ise (greenfield investments) toplam operasyonlar içerisindeki paylarý yýllarý arasýnda %3-5 arasýnda deðiþirken, bu pay 2000 yýlýndan itibaren ufak bir artýþla %6'ya ulaþmýþtýr. Bu yatýrýmlar sadece yeni yan þirket ve temsilcilik kurulmasý olarak kalmamýþ, yeni fabrikalarýn kurulmasýna kadar da uzanmýþtýr. Stratejik küçülme (divestitures) operasyonlarý da artýþ gösteren operasyonlar arasýnda yer almaktadýr. Bu baðlamda, þirket satýþlarýnýn toplamdaki göreceli aðýrlýklarý, yýllarý arasýnda %19-22 arasýnda seyrederken 2000'li yýllarda %30'lara yaklaþmýþtýr. Bu tip operasyonlar içerisinde en göze çarpan kategori, 1990'dan bu yana «fabrika kapatma» ve «yan þirket birleþtirme» olarak ortaya çýkmaktadýr. Batý ekonomilerinin daralmasý ve dünya mali pazarlarýný yönlendiren finans þirketlerinin, dünyanýn önemli borsalarýna kayýtlý bu çokuluslu þirketlerin yatýrýmlarýnýn getirdiði verimlilik koþullarý üzerinde gittikçe daha fazla artan bir baský yaratmalarý, «kamusal ele geçirme» (takeovers) operasyonlarýnýn 1990'lý yýllarýn sonunda tekrar ortaya çýkmasýnýn önemli nedenleridir. Özellikle «çok-faaliyetli» çokuluslular (Unilever, Nestlé, Diageo, Philip Morris gibi) bu yýllarda aktif politikalar benimsayerek olaðanüstü operasyonlara imzalarýný atmýþlardýr. Gýda çokuluslularýnýn gerçekleþtirdikleri operasyonlar daha çok gelir düzeyi yüksek ülkelerde yoðunlaþmaktadýr ve 2006 yýllarý arasýnda gerçekleþtirilen bu operasyonlarýn %72'si Batý Avrupa'da (büyük bir çoðunluðu Avrupa Birliði'nde) ve NAFTA ülkelerindedir. OECD üçlüsünün (TRÝAD) üçüncü ayaðý durumunda bulunan Japonya, sözkonusu dönemde 149 operasyona evsahipliði yapmýþtýr. Orta ve Doðu Avrupa ülkeleri (ODA), yeniden yapýlanma operasyonlarýnýn üçüncü en çekici alaný olarak görülmektedir. MERCOSUR ülkeleri de geleneksel yabancý sermaye çeken bölge olarak ortaya çýkmaktadýr. Afrika ve Asya ülkelerinin yeraldýðý «düþük gelir düzeyli» ülkeler ise, yýllarý arasýnda gerçekleþtirilen tüm operasyonlarýn sadece %2'sinin evsahipliði yapmýþtýr. Gýda çokuluslularý, «orta düþük gelir» veya «fakir» ülkelere yatýrým yaparken, yerel lider þirketler ile ortaklýk kurmak, lisans/daðýtým anlaþmalarý çerçevesinde iþbirliði geliþtirmek veya kýsmi katýlýmlarda bulunmak gibi operasyonlarý tercih etmektedirler.

20 «Stratejik küçülme» (divestitures) operasyonlarýnýn %35'inin Batý Avrupa'da gerçekleþmesi, bu pazarýn hala bir yeniden yapýlanma süreci yaþadýðýnýn bir iþaretidir. Ayrýca bu durum, sanayii yapýsýnýn halen yüksek bir yoðunluða ulaþmadýðýný göstermektedir. Tüm sanayileþmiþ Batý Avrupa ülkelerini bir araya getiren Avrupa Birliði ve Kuzey Amerika ülkelerini birleþtiren NAFTA birliði, gýda çokuluslularýnýn gerçekleþtirdikleri toplam þirket satýnalma ve birleþmelerinin dörte üçünün hedef bölgesidir. ODA'larýn toplamda bu türdeki operasyonlarýn %8.3'ünü; Latin Amerika bölgesel anlaþmasýna (MERCOSUR) dahil ülkelerin %4.3'ünü, Uzak Doðu Asya'daki ülkeleri biraraya getiren ASEAN anlaþmasýna dahil ülkelerin ise %1.7'sini barýndýrmaktadýr. Diðer yandan, günümüzde Tayvan ve Hong Kong'u da içersine alan Büyük Çin ise tek baþýna bu türdeki operasyonlarýn %2.6'sýnýn hedef ülkesi olarak ortaya çýkmaktadýr. Güney ve Doðu Akdeniz ülkelerinde gerçekleþtirilen þirket satýnalmalarý ve birleþmeleri incelendiðinde, Avrupa Birliði ile gerçekleþtirilen ikili anlaþmalar ve Serbest Bölge giriþimlerine raðmen, bu bölgenin, %1.8'lik bir payla dünyanýn diðer bölgelerine göre çok daha az çekici bir konumda olduðu tespit edilmektedir. Yatýrýmcý gýda çokuluslularýnýn coðrafi kökenlerine bakýldýðýnda, coðrafi ve kültürel yakýnlýðýn en önemli deðiþken olduðu tespit edilmiþtir. Batý Avrupa'da gerçekleþtirilen þirket satýnalma ve birleþmelerinin %80.7'si Batý Avrupa kökenli þirketler, NAFTA bölgesinde gerçekleþtirilen operasyonlarýn %53.7'si ABD çýkýþlý çokuluslular tarafýndan gerçekleþtirilmiþtir. Yine Güney ve Doðu Akdeniz ülkelerinde gerçekleþtirilen operasyonlarýn %74.7'si, ODA'larda gerçekleþtirilen operasyonlarýn %72.4'ü ve petrol zengini Arap ülkelerde gerçekleþtirilen operasyonlarýn %66.7'si Batý Avrupa'lý çokuluslularýn yatýrýmýdýr. Ancak, bazý Batý Avrupalý þirketlerin daha uzak pazarlara yayýldýðý da gözardý edilmemelidir : Güney Asya'daki operasyonlarýn %66.7'si, MERCOSUR'deki operasyonlarýn % 63'ü, Çin'deki operasyonlarýn %55.6'sý ve Kore'deki operasyonlarýn %57.9'u Batý Avrupa ülkelerinin gýda çokuluslularý tarafindan gerçekleþtirilmiþtir. Bu durum daha çok bu gýda devlerinin yeni pazar arayýþlarý olarak deðerlendirilmelidir. Gýda çokuluslularýnýn yeniden yapýlanma stratejilerinde öne çýkan sektörlere bakýldýðýnda, tarýmsal girdi yapýmý sanayiinin, tütün iþleme sanayiinin, kimya ürünleri ve ilaç sanayiinin, küresel tarým-gýda zinciri panoramasýnýn dýþýna itilen sektörler arasýnda yer aldýðý görülmektedir. Bu alanda faaliyet gösteren çokuluslular ya tamamen en büyük 100 sýralamasýndan ayrýlmýþlar ya da hayvan yemi, tohumculuk gibi

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr.

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. V KAMU MALÝYESÝ 73 74 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 2000 yýlýnda uygulamaya konulan

Detaylı

Fiskomar. Baþarý Hikayesi

Fiskomar. Baþarý Hikayesi Fiskomar Baþarý Hikayesi Fiskomar Gýda Temizlik Ve Marketcilik Ticaret Anonim Þirketi Cumhuriyetin ilanýndan sonra büyük önder Atatürk'ün Fýndýk baþta olmak üzere diðer belli baþlý ürünlerimizi ilgilendiren

Detaylı

VIII MALÝ PÝYASALAR 125

VIII MALÝ PÝYASALAR 125 VIII MALÝ PÝYASALAR 125 126 MALÝ PÝYASALAR Para ve sermaye piyasalarýndan oluþan mali piyasalara iliþkin geliþmeler aþaðýdadýr. I. PARA PÝYASALARI Kýsa vadeli fonlarýn arz ve talebinin karþýlaþtýðý piyasalarýn

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ I II ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ Sayfa TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNÝN GENEL GÖRÜNÜMÜ... 3 I- 2004 YILI GENEL EKONOMÝK HEDEFLERÝ... 9 A. BÜYÜME... 9 B. KAYNAKLAR-HARCAMALAR DENGESÝ... 10 II- MÝLLÝ

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

Ýlknur Menlik TGDF Kurumsal Ýletiþim Direktörü TGDF 24 sektörel üye dernek Türkiye Gýda ve Ýçecek Sanayisinin Üretim, Ýstihdam, Ýhracat ve ithalatýnýn %95 ni temsil etmekte Food Drink Europe TGDF 2006

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ I II ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ Sayfa TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNÝN GENEL GÖRÜNÜMÜ... 3 I- EKONOMÝNÝN GENEL DENGESÝ... 9 II- III- MÝLLÝ GELÝR VE SABÝT SERMAYE YATIRIMLARI A. GAYRÝ SAFÝ MÝLLÝ HASILA...

Detaylı

Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü

Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü Türkiye Cumhuriyeti Devlet Planlama Teşkilatı ve Dünya Bankası Refah ve Sosyal Politika Analitik Çalışma Programı Çalışma Raporu Sayı: 6 Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü Erol Taymaz Ekonomi Bölümü

Detaylı

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 12 1 KOBÝ'lere AB kapýsý Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 2 3 Projenin amacý nedir Yurt dýþýna açýlmak isteyen yerli KOBÝ'lerin, Lüksemburg firmalarý

Detaylı

07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10

07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10 07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10 'HEDEFÝMÝZ EN BÜYÜK 10 EKONOMÝ ARASINA GÝRMEK' Baþbakanýmýz, Ulusa Sesleniþ konuþmasýnda Türkiye'nin potansiyelinin de hedeflerinin de büyük

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 2013-2014-2015 BÜTÇE TEKLİFLERİ

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 2013-2014-2015 BÜTÇE TEKLİFLERİ TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 2013-2014-2015 BÜTÇE TEKLİFLERİ TBMM 2011 MALİ YILI KESİN HESABI, 2012 YILI BÜTÇE UYGULAMALARI VE 2013-2015 DÖNEMİ BÜTÇE TEKLİFLERİ Saygıdeğer Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ I II ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ Sayfa TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNÝN GENEL GÖRÜNÜMÜ... 3 I- EKONOMÝNÝN GENEL DENGESÝ... 9 II- III- MÝLLÝ GELÝR VE SABÝT SERMAYE YATIRIMLARI A. GAYRÝ SAFÝ MÝLLÝ HASILA...

Detaylı

Türkiye'de Süt ve Süt Ürünlerinin Ýþlenmesi ve Pazarlanmasý Dr. Ýsmail MERT ASÜD Genel Sekreteri 7-8 Þubat IPARD - TAIEX Semineri Süt ve Süt Mamulleri Deðer Zinciri Süt Hayvaný Yetiþtiricisi Çið Süt Süt

Detaylı

Avrupa Birliði'ne Tam Üyelik Sürecinde Ýstanbul Sanayi Odasý Meslek Komiteleri Sektör Stratejileri Geliþtirilmesi Projesi Kimya Sektörü Avrupa Birliði'ne Tam Üyelik Sürecinde Ýstanbul Sanayi Odasý Meslek

Detaylı

rm o f t a l ip j o l o n ek gýda T a d ý G m için ya þ a i ye Türk u ulusal GIDA TEKNOLOJÝ PLATFORMU y a þ a m i ç i n g ý d a Kaynak: 2010 Envanteri (TGDF) Gýda Sektörü 73.722.988 nüfus Hane halký gýda

Detaylı

ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý. Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý

ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý. Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý ve Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý 2010 içindekiler Orta Karadeniz Kalkýnma Ajansý Kalkýnma Ajanslarýnýn Kuruluþ Amaçlarý Vizyonumuz Misyonumuz Orta Karadeniz

Detaylı

21-23 Kasým 2011 Çeþme Ýzmir www.tgdfgidakongresi.com organizasyon Ceyhun Atýf Kansu Caddesi, 1386. Sokak, No: 8, Kat: 2, 06520 Balgat / Ankara T:+90 312 284 77 78 F:+90 312 284 77 79 Davetlisiniz Ülkemiz

Detaylı

Türkiye Küresel Rekabet Raporu 2006

Türkiye Küresel Rekabet Raporu 2006 Türkiye Küresel Rekabet Raporu 2006 HAZIRLAYANLAR Gündüz ULUSOY Sumru ÖZ Selçuk KARAATA Melsa ARARAT Burçin YURTOÐLU Hande YEÐENOÐLU TÜSÝAD-Sabancý Üniversitesi Rekabet Forumu Ekim 2006 TÜSÝAD-Sabancý

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

6. ARTAN ÇÝN REKABETÝ

6. ARTAN ÇÝN REKABETÝ 6. ARTAN ÇÝN REKABETÝ KARÞISINDA TÜRKÝYE 63 25 yýlý verilerine göre Çin Halk Cumhuriyeti artýk dünyanýn en büyük dördüncü ekonomisi, satýn alma gücü göz önüne alýndýðýnda ise ABD nin ardýndan ikinciliðe

Detaylı

D ü n y a v e T ü r k i y e S ü t E n d ü s t r i s i R a p o r u Dünya ve Türkiye Süt Endüstrisi Raporu T e þ e k k ü r l e r Prof. Dr. Adem Þahin TOBB ETÜ ÝÝBF Prof. Dr. Atilla Yetiþemiyen Ankara Üniversitesi

Detaylı

ÜRETÝM. Bu bölümde ekonominin temel sektörlerindeki üretim geliþmelerine ana hatlarý itibariyle yer verilmektedir. Tablo III-2

ÜRETÝM. Bu bölümde ekonominin temel sektörlerindeki üretim geliþmelerine ana hatlarý itibariyle yer verilmektedir. Tablo III-2 III ÜRETÝM 33 34 ÜRETÝM Bu bölümde ekonominin temel sektörlerindeki üretim geliþmelerine ana hatlarý itibariyle yer verilmektedir. A. TARIM Ülkemizde tarým sektörünün GSMH daki payý yüzde 13.2, sivil istihdamdaki

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ. Sayfa TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNÝN GENEL GÖRÜNÜMÜ... 3

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ. Sayfa TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNÝN GENEL GÖRÜNÜMÜ... 3 I II ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ Sayfa TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNÝN GENEL GÖRÜNÜMÜ... 3 I- 2005 YILI GENEL EKONOMÝK HEDEFLERÝ... 9 A. BÜYÜME... 9 B. KAYNAKLAR-HARCAMALAR DENGESÝ... 10 II- III-

Detaylı

01 EKİM 2009 ÇARŞAMBA FAİZ SAYI 1

01 EKİM 2009 ÇARŞAMBA FAİZ SAYI 1 01 EKİM 2009 ÇARŞAMBA FAİZ SAYI 1 Düþen Faizler ÝMKB yi Yýlýn Zirvesine Çýkardý Merkez Bankasý ndan gelen faiz indirimine devam sinyali bono faizini %7.25 e ile yeni dip noktasýna çekti. Buna baðlý olarak

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

5.1 Giriþ. Gündüz Ulusoy (TÜSÝAD-Sabancý Üniversitesi Rekabet Forumu Direktörü) Hande Yeðenoðlu (TÜSÝAD-Sabancý Üniversitesi Rekabet Forumu) 57

5.1 Giriþ. Gündüz Ulusoy (TÜSÝAD-Sabancý Üniversitesi Rekabet Forumu Direktörü) Hande Yeðenoðlu (TÜSÝAD-Sabancý Üniversitesi Rekabet Forumu) 57 5.TÜRKÝYE ÝMALAT SANAYÝÝNDE YENÝLÝK 56 5.1 Giriþ Türkiye imalat sanayiinin gerek GSMH içindeki payý gerekse toplam mal ihracatýndaki payý sürekli bir artýþ göstermektedir (Þekil 5.1 ve Þekil 5.2). Türkiye

Detaylı

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI MEMUR PERSONEL ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ GÖREV TANIMI Memur Personel Þube Müdürlüðü, belediyemiz bünyesinde görev yapan memur personelin özlük iþlemlerinin saðlýklý bir

Detaylı

ÝMALAT SANAYÝ SEKTÖRLERÝ REKABET GÖSTERGELERÝ RAPORU Mayýs 2014 Yayýn No: TÜSÝAD-T/2014-05/551 Meþrutiyet Caddesi, No: 46 34420 Tepebaþý/Ýstanbul Telefon: (0 212) 249 07 23 Telefax: (0 212) 249 13 50 www.tusiad.org

Detaylı

KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için

KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için NEDEN KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için SAP Business One çözümünü seçmelerinin nedeni 011 SAP AG. Tüm haklarý saklýdýr. SAP Business One müþterileri SAP'ye olan güvenlerini gösteriyor.000+

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

TABLO-2'nin devamý. Sanayi ve Ticaret Bakanlýðý

TABLO-2'nin devamý. Sanayi ve Ticaret Bakanlýðý Sanayi ve Ticaret Bakanlýðý Atama Yapýlacak Kadro Unvaný: Stajyer Kontrolör (Ýdari) Atama Yapýlmasý Planlanan Kadro Sayýsý: Ýdari+Mühendis Kadrolarý Toplamý : 5 Test Aðýrlýklarý: GY:0,1, GK:0,1, HU:0,2,

Detaylı

HAZÝRAN 2005 * 2004 YILI DEÐERLENDÝRMESÝ * 2005 - YARI YIL DEÐERLENDÝRMESÝ VE BEKLENTÝLER * EKONOMÝNÝN GÜÇLENDÝRÝLMESÝ ÝÇÝN MÜSÝAD IN ÇÖZÜM ÖNERÝLERÝ

HAZÝRAN 2005 * 2004 YILI DEÐERLENDÝRMESÝ * 2005 - YARI YIL DEÐERLENDÝRMESÝ VE BEKLENTÝLER * EKONOMÝNÝN GÜÇLENDÝRÝLMESÝ ÝÇÝN MÜSÝAD IN ÇÖZÜM ÖNERÝLERÝ 48 HAZÝRAN 2005 * 2004 YILI DEÐERLENDÝRMESÝ * 2005 - YARI YIL DEÐERLENDÝRMESÝ VE BEKLENTÝLER * EKONOMÝNÝN GÜÇLENDÝRÝLMESÝ ÝÇÝN MÜSÝAD IN ÇÖZÜM ÖNERÝLERÝ Bu Rapor MÜSÝAD Araþtýrmalar ve Yayýn Komisyonu

Detaylı

Mart 2010 Proje Hakkýnda NBÞ sektörünün ana girdisi olan mýsýrýn hasadý, hammadde kalitesi açýsýndan yetiþtirilmesi kadar önemli bir süreçtir. Hasat sýrasýnda gerçekleþtirilen yanlýþ uygulamalar sonucunda

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr.

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr. MALÝYE DERGÝSÝ Temmuz - Aralýk 2011 Sayý 161 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Yayýn Kurulu Baþkan Füsun SAVAÞER Üye Ali Mercan AYDIN Üye Nural KARACA

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ I II ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ Sayfa TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNÝN GENEL GÖRÜNÜMÜ... 3 I- 2004 YILI GENEL EKONOMÝK HEDEFLERÝ... 9 A. BÜYÜME... 9 B. KAYNAKLAR-HARCAMALAR DENGESÝ... 10 II- MÝLLÝ

Detaylı

MedYa KÝt / 26 Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetimi konusunda Türkiye nin ilk dergisi HR DergÝ Human Resources Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetim Dergisi olarak amacýmýz, kurulduðumuz günden bu yana deðiþmedi: Türkiye'de

Detaylı

TÜRK SANAYÝCÝLERÝ VE ÝÞADAMLARI DERNEÐÝ 2009 YILINA GÝRERKEN TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ ARALIK 2008 TÜSÝAD Yayýn No: T/2008-12/479 Meþrutiyet Caddesi, No. 46 34420 Tepebaþý/Ýstanbul Telefon: (0212) 249 07 23 Telefax:

Detaylı

BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý

BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý 16 Haziran ve 23 Haziran 2002 tarihlerinde yapýlan Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) ve Yabancý Dil Sýnavý (YDS) sonuçlarýna aðýrlýklý

Detaylı

Þekil 1.1 1975 ve 2004 Yýllarýnda Seçilmiþ Ülkeler Ýçin Dýþ Ticaretin GSYÝH ye ABD* Hindistan. Ýngiltere. Ýtalya. Ýspanya. Meksika. Portekiz.

Þekil 1.1 1975 ve 2004 Yýllarýnda Seçilmiþ Ülkeler Ýçin Dýþ Ticaretin GSYÝH ye ABD* Hindistan. Ýngiltere. Ýtalya. Ýspanya. Meksika. Portekiz. 1. EKONOMÝNÝN ÝTÝCÝ GÜCÜ 1 OLARAK DIÞ TÝCARET Yaþanan ekonomik krizin ardýndan 02 yýlýndaki %, lik yüksek GSYÝH (Gayri Safi Yurt Ýçi Hasýla) büyümesi Liranýn deðer kaybýna baðlý olarak artan Türk ihraç

Detaylı

ASKÝ 2015 YILI KURUMSAL DURUM VE MALÝ BEKLENTÝLER RAPORU

ASKÝ 2015 YILI KURUMSAL DURUM VE MALÝ BEKLENTÝLER RAPORU T.C. AYDIN BÜYÜKÞEHÝR BELEDÝYESÝ SU VE KANALÝZASYON ÝDARESÝ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ TEMMUZ 215-1 215 YILI KURUMSAL DURUM VE MALÝ BEKLENTÝLER RAPORU KURUMSAL MALÝ DURUM VE BEKLENTÝLER RAPORU SUNUÞ 518 Sayýlý Kamu

Detaylı

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn 4. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM 3. DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn toplamý kaçtýr? A) 83 B) 78 C) 91 D) 87

Detaylı

GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK

GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK TOPLAM KALÝTE YÖNETÝMÝ VE ISO 9001:2000 KALÝTE YÖNETÝM SÝSTEMÝ UYGULAMASI KONULU TOPLANTI YAPILDI GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK YÝBÝTAÞ - LAFARGE GRUBUNDA KONYA ÇÝMENTO SANAYÝÝ A.Þ.

Detaylı

Uluslararası Rekabet Stratejileri: Türkiye Gıda Sanayisi

Uluslararası Rekabet Stratejileri: Türkiye Gıda Sanayisi 5 Ekim 2007 TS/BAS-BÜL/07-64 Uluslararası Rekabet Stratejileri: Türkiye Gıda Sanayisi Özet Bulgular 21. yüzyılda küreselle menin artmasıyla sadece ulusal düzeyde yapılan sektörel rekabet analizleri, ülke

Detaylı

Dosya Gýda Ambalajlarýnda Ýnovasyon: Bilginin Ekonomik ve Toplumsal Faydaya Dönüþtürülmesi Kaynak: Ambalaj Literatürü Kütüphanesi yayýnlarý, ASD - Ambalaj Binasý, ÝSTANBUL Hazýrlayan: Aslýhan Arýkan, ASD

Detaylı

Organizatör Firma Cebeci Cad. No:54 Akatlar 34335 Ýstanbul Tel:0212 351 68 48 (pbx) Faks:0212 351 59 33 E-Posta: tculha@grem.com.tr BAHÇEÞEHÝR ÜNÝVERSÝTESÝ BEÞÝKTAÞ KAMPÜSÜ 11-12 Haziran 2008 SUNUM DOSYASI

Detaylı

Bir Hastane Bilgi Sistemi Çaðrý Merkezine Gelen Ýsteklerin Türkiye deki Hastane Bilgi Sistemi Profili Açýsýndan Analizi

Bir Hastane Bilgi Sistemi Çaðrý Merkezine Gelen Ýsteklerin Türkiye deki Hastane Bilgi Sistemi Profili Açýsýndan Analizi Bir Hastane Bilgi Sistemi Çaðrý Merkezine Gelen Ýsteklerin Türkiye deki Hastane Bilgi Sistemi Profili Açýsýndan Analizi Yrd. Doç. Dr. Kemal TURHAN a, Neslihan KALAYCI b, Serbülent ÜNSAL b, Vildan KAYIKÇI

Detaylı

TÜRK SANAYÝCÝLERÝ VE ÝÞADAMLARI DERNEÐÝ TÜRKÝYE DE TARIM VE GIDA: GELÝÞMELER, POLÝTÝKALAR VE ÖNERÝLER MAYIS 2008 TÜSÝAD Yayýn No: :T/2008-05/459 Meþrutiyet Caddesi, No. 46 34420 Tepebaþý/Ýstanbul Telefon:

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

4691 sayýlý Teknoloji Geliþtirme Bölgeleri Kanunu kapsamýnda kurulan ULUTEK TEKNOLOJÝ GELÝÞTÝRME BÖLGESÝ, Uludað Üniversitesi Görükle Kampüsü içerisinde 471.000 m2 alanda hizmet vermektedir. 2006 yýlýnda

Detaylı

ZMO RAPORU I: TARIM SEKTÖRÜNDE YALANLAR VE GERÇEKLER

ZMO RAPORU I: TARIM SEKTÖRÜNDE YALANLAR VE GERÇEKLER ZMO RAPORU I: TARIM SEKTÖRÜNDE YALANLAR VE GERÇEKLER Büyüme rakamlarý sanal mý? Tarýmda rakamlar çarpýtýlýyor mu? Türkiye Ýstatistik Kurumu'nun açýkladýðý rakamlara göre, 2005 yýlýnda yüzde 7.6 büyüme

Detaylı

Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri

Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri Orhan DOÐAN* ÖZET Bu çalýþmada mezuniyet öncesi ve/veya sonrasý psikiyatri eðitimi ve hizmeti veren

Detaylı

Uluslararasý Raporlar 2013. Geliþmekte olan piyasalar fýrsat endeksi: büyüme hýzý yüksek ekonomiler

Uluslararasý Raporlar 2013. Geliþmekte olan piyasalar fýrsat endeksi: büyüme hýzý yüksek ekonomiler Uluslararasý Raporlar 2013 Geliþmekte olan piyasalar fýrsat endeksi: büyüme hýzý yüksek ekonomiler Ýçindekiler 01 02 04 06 10 14 30 33 Giriþ Büyüme Geliþmekte olan piyasalar fýrsat endeksi Rapor sonuçlarý

Detaylı

Dosya Hazýrlayan: Aslýhan Arýkan, ASD Araþtýrma Uzmaný Plastik Ambalaj Endüstrisi Büyümeye Devam Ediyor Avrupa da üretilen ürünlerin yarýsýndan fazlasý plastik ambalajlar içerisinde satýlmaktadýr. Ancak,

Detaylı

ÖDEME YÖNETÝMÝ SFS FÝNANSAL SÝSTEM ÇÖZÜMLERÝ Tahsilat Sorununa Kesin Çözüm S Ý G O R T A Þ Ý R K E T Ý B A N K A A C E N T E SÝGORTA ÜRÜNLERÝ TAHSÝLATINDA EN ÝLERÝ TEKNOLOJÝ Poliçe / Tahakkuk - Ýptal Zeylname

Detaylı

Türkiye Devlet Planlama Teþkilatý ve Dünya Bankasý Refah ve Sosyal Politika Analitik Çalýþma Programý Çalýþma Raporu Sayý: 1 Türkiye de Yoksulluk ve Eþitsizlikteki Deðiþimler (2003 2006) Meltem Aran Oxford

Detaylı

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 MALÝYE DERGÝSÝ Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Doç.Dr. Ahmet KESÝK Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Doç.Dr. Ahmet KESÝK MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER Yayýn

Detaylı

ÝZMÝR. Mevcut Durum Analizi. Haziran 2009

ÝZMÝR. Mevcut Durum Analizi. Haziran 2009 ÝZMÝR Mevcut Durum Analizi Haziran 29 ÝZMÝR MEVCUT DURUM ANALÝZÝ Haziran 29 29, ÝZKA Tüm haklarý saklýdýr. Bu eserin tamamý ya da bir bölümü, 411 Sayýlý Yasa ile deðiþik 5846 Sayýlý FSEK uyarýnca kullanýlmadan

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP

OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP 520 Profesyonellik detaylarda gizli... Kolay ve pratik kalýp deðiþimi için tasarlanmýþ açýlýr makina gövdesi, kalýp deðiþtirme için gereken zamaný kýsaltmaktadýr.

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta Mikro Dozaj Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle Türk

Detaylı

isuzu Anadolu Isuzu Yýllýk Rapor 2002 Yýllarca Yollarca Þampiyon A NADOLU G RUBU

isuzu Anadolu Isuzu Yýllýk Rapor 2002 Yýllarca Yollarca Þampiyon A NADOLU G RUBU isuzu Anadolu Isuzu Yýllarca Yollarca Þampiyon A NADOLU G RUBU Ýçindekiler Genel Müdür ün mesajý............................................................ 3 Anadolu Grubu.................................................................

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

Sanayici ve Ýþadamlarý Derneði www.tutevsiad.org BÝRLÝKTEN KUVVET DOÐDU TÜRK-ÇÝN EKONOMÝK VE TÝCARÝ ÝÞBÝRLÝÐÝ FORUMU NDA BÝZDE TÜTEVSÝAD OLARAK YERÝMÝZÝ ALDIK T.C. Baþbakaný Recep Tayyip Erdoðan'ýn 8-11

Detaylı

3AH Vakum Devre-Kesicileri: Uygun Çözümler

3AH Vakum Devre-Kesicileri: Uygun Çözümler 3AH Vakum Devre-Kesicileri: Uygun Çözümler Beþ tipin saðladýðý üç büyük avantaj: Uyumlu, güçlü, ekonomik Devre-kesicileri günümüzde, trafolarýn, enerji nakil hatlarýnýn, kablolarýn, kondansatörlerin, reaktör

Detaylı

3T, metal iþleme sektöründe marka fuarlar arasýnda 3T Uluslararasý Metal Ýþleme, Kalýp, Otomasyon Teknolojileri ve Yan Sanayi Ürünleri Fuarý 15-18 Mayýs 2008 tarihleri arasýnda Ýzmir Kültürpark Uluslararasý

Detaylı

Akýlcý Çözümler Üretiyoruz Türev Ürünlere Ýliþkin Eðitimler EÐÝTÝMÝN AMACI Kýyýyý gözden kaybetmeye cesaret edemeyen insan yeni okyanuslar keþfedemez. Andre Gide Bu eðitimde katýlýmcýlara, VOB ürünlerin

Detaylı

Ýþ Gayrimenkul Yatýrým Ortaklýðý A.Þ. Faaliyet Raporu 26 Ýþ Gayrimenkul Yatýrým Ortaklýðý A.Þ. Faaliyet Raporu 26 Ýþ GYO: Türkiye nin lider gayrimenkul yatýrým ortaklýðý Türkiye nin gayrimenkul yatýrým

Detaylı

Prof.Dr. Mübeccel Banu DURUKAN. Ýzmir (Merkez) 09/07/1971

Prof.Dr. Mübeccel Banu DURUKAN. Ýzmir (Merkez) 09/07/1971 DEÜ AKADEMÝK PERSONEL AKADEMÝK ÖZGEÇMÝÞ FORMU Prof.Dr.M.Durukan 1 / 6 T.C.Kimlik No 39940812848 Adý Soyadý Doðum Yeri/Tarihi Kadro Ünvaný ve Aldýðý Tarih Kadrosunun Bulunduðu Birim Görev Yaptýðý Birim

Detaylı

SÜTAÞ Aksaray Entegre Tesisleri Yatýrýmýnýn Ekonomik Etki Analizi Mehmet Emin ÖZSAN Kamil TAÞCI Prof. Dr. Erinç YELDAN Haziran 2012 SÜTAÞ Bilimsel Araþtýrmalar Yayýn Dizisi 2012/06/001 2012, SÜTAÞ Tüm

Detaylı

Araþtýrma Kaynak: Trends in Plastics, 5/2007 Alman Plastik Endüstrisi 2006 yýlýnda Alman plastik endüstrisinin, üretimde ve satýþta net artýþlar saðlayarak önceki yýllardaki geliþmesine devam ettiði bildiriliyor.

Detaylı

WORLD ENERGY OUTLOOK TÜRKÇE

WORLD ENERGY OUTLOOK TÜRKÇE WORLD ENERGY 2 0 11 OUTLOOK TÜRKÇE iþbirliði ile TÜRKIYE TANITIMI Aralýk 2011 Yayýn No: TÜSÝAD-T/2011/12/521 Meþrutiyet Caddesi, No. 46 34420 Tepebaþý/Ýstanbul Telefon: (0212) 249 07 23 Telefax: (0212)

Detaylı

TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER

TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER AÇIKLAMALAR: Bu tabloda daha az yerde daha fazla bilgi verebilmek için bazý kýsaltmalar yapýlmýþtýr. Testlere verilecek aðýrlýklar gösterilirken

Detaylı

Ýçindekiler Ýçindekiler 2 Genel Müdür ün Mesajý 3 Anadolu Grubu 4 Dünden Bugüne Anadolu Isuzu 6 Ürünler 8 Þampiyon Fabrikasý 14 Mali Veriler 15 Faaliyet Raporu 2004 2 Genel Müdür ün Mesajý Saygýdeðer Ortaklarýmýz,

Detaylı

HACCP, TS 13001 ve EUREPGAP UYGULAMALARININ TÜRKÝYE TAZE MEYVE-SEBZE DIÞ TÝCARETÝNE OLASI ETKÝLERÝ

HACCP, TS 13001 ve EUREPGAP UYGULAMALARININ TÜRKÝYE TAZE MEYVE-SEBZE DIÞ TÝCARETÝNE OLASI ETKÝLERÝ GÝRÝÞ HACCP, TS 13001 ve EUREPGAP UYGULAMALARININ TÜRKÝYE TAZE MEYVE-SEBZE DIÞ TÝCARETÝNE OLASI ETKÝLERÝ Yrd.Doç.Dr. Ahmet DELÝCE* Ülkemizde tarým sektörü, ulusal gelirin yaklaþýk %15'ini meydana getirmekte

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIÐI ÇED ve Planlama Genel Müdürlüðü Çevre Envanteri Dairesi Baþkanlýðý ÇEVRESEL GÖSTERGELER 2009 Veri Deðerlendirme Þube Müdürlüðü Ankara-2010 Hazýrlayanlar Tuncay DEMÝR Ýbrahim

Detaylı

Ýçel de Gýda Sanayii Sektöründe Çevre Bilincinin Araþtýrýlmasý

Ýçel de Gýda Sanayii Sektöründe Çevre Bilincinin Araþtýrýlmasý Cilt: 11 Sayý: 42 (22), 3-35 GÝRÝÞ Yoðun tarýmsal üretimin yapýldýðý Ýçel'de gýda sanayi sektörü, ilk üç sýrada yer alan önemli sektörlerden biridir. Ancak, iþgücü ve sermaye üretkenliði yönünden Türkiye

Detaylı

Türkiye Ekonomisi 2004

Türkiye Ekonomisi 2004 MAYIS 2004 Türkiye Ekonomisi 2004 2003 Yýlý Deðerlendirmesi 2004 Yýlý Beklentileri MÜSÝAD ýn Ekonomide Yeniden Yapýlanma Önerileri Bu rapor, MÜSÝAD Araþtýrmalar ve Yayýn Komisyonu yönetiminde MÜSÝAD Ekonomik

Detaylı

Türkiye nin teori ile pratiði en iyi birleþtiren, iþ dünyasýnýn gereksinimlerine en uygun hazýrlanan, nda yeni dönem baþlýyor. HR DERGÝ tarafýndan 1996 yýlýndan beri düzenlenen bu programý daha önce tamamlayanlar,

Detaylı

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz!

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! Asýlsýz iddia neden ortaya atýldý? Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! 19 Haziran 2004 tarihinde, Ovacýk Altýn Madeni ile hiçbir ilgisi olmayan Arsenik iddialarý ortaya atýlarak madenimiz

Detaylı

98 TÜPRAÞ 2008 FAALÝYET RAPORU 99 BAÐIMSIZ DENETÝM RAPORU Türkiye Petrol Rafinerileri A.Þ. nin Yönetim Kurulu na 1. Türkiye Petrol Rafinerileri A.Þ ( TÜPRAÞ ), baðlý ortaklýklarý ve müþterek yönetime tabi

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM 7. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? 2 1 1 2 A) B) C) D) 3 2 3

Detaylı

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Yargýtay Kararlarý T.C Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Davalý þirketin ayný il veya diðer illerde baþka iþyerinin

Detaylı

NÜFUSUN GELÝÞÝMÝ, DAÐILIÞI ve NÝTELÝKLERÝ

NÜFUSUN GELÝÞÝMÝ, DAÐILIÞI ve NÝTELÝKLERÝ NÜFUS ve NÜFUS SAYIMLARI Sýnýrlarý belli bir alanda yaþayan insan sayýsýna nüfus denir. Dünya Nüfus Gününün Amblemi Bir ülkede yaþayan bütün insanlarýn demografik, ekonomik, sosyal verilerinin toplanmasý

Detaylı

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN Kanun Numarasý : 3620 Kabul Tarihi : 28/3/1990 Resmi Gazete : Tarih: 6/4/1990 Sayý: 20484 Dýþ Ýliþkiler MADDE 1- Türkiye Büyük

Detaylı

DOLAYLI VE DOLAYSIZ VERGÝLERÝN TÜRK MALÝ SÝSTEMÝ ÝÇERÝSÝNDEKÝ YERÝ: SÝYASAL, SOSYAL VE EKONOMÝK SONUÇLARI Ekim 2012 Yayýn No: TÜSÝAD-T/2012-10/532 Meþrutiyet Caddesi, No: 46 34420 Tepebaþý/Ýstanbul Telefon:

Detaylı

Esin ATASEVEN IªIK 1, Alpaslan ªAHÝN 1, Kezban YAZICI 1

Esin ATASEVEN IªIK 1, Alpaslan ªAHÝN 1, Kezban YAZICI 1 GÝRݪ BAZI ÜZÜMSÜ MEYVELERÝN (Frenküzümü, Ahududu, Böðürtlen ve Nar) EKOLOJÝK YETݪTÝRÝCÝLÝÐE UYGUNLUÐU Esin ATASEVEN IªIK 1, Alpaslan ªAHÝN 1, Kezban YAZICI 1 Dünyada artan çevre kirliliði ve yarattýðý

Detaylı

Modüler Proses Sistemleri

Modüler Proses Sistemleri Ürünler ve Hizmetlerimiz 2011 Modüler Proses Makineleri Modüler Proses Sistemleri Proses Ekipmanlarý Süt alým tanklarý Süt alým degazörleri Akýþ transfer paneli Vana tarlasý Özel adaptör Tesisat malzemeleri

Detaylı

2.1 Türkiye deki Doðrudan Yabancý Yatýrýmlara Genel

2.1 Türkiye deki Doðrudan Yabancý Yatýrýmlara Genel 2. YATIRIM ORTAMI 14 2.1 Türkiye deki Doðrudan Yabancý Yatýrýmlara Genel Bir Bakýþ Türkiye geçmiþte önemli miktarda doðrudan yabancý yatýrým çekme baþarýsý gösteremedi. 15 20 yýlý hariç tutulursa 1980

Detaylı

GÝRÝÞ. Bu anlamda, özellikle az geliþmiþ toplumlarda sanayi çaðýndan bilgi

GÝRÝÞ. Bu anlamda, özellikle az geliþmiþ toplumlarda sanayi çaðýndan bilgi GÝRÝÞ Ýnsanoðlu günümüzde dünya tarihinde belki de bilginin en kýymetli olduðu dönemi yaþamaktadýr. Çaðýmýzda bilgiye sahip olmanýn ya da bilgi kaynaðýna kolaylýkla ulaþabilmenin önemi her geçen gün artmaktadýr.

Detaylı

ACADEMY FRANCHISE AKADEMÝSÝ FRANCHISE ALIRKEN VERÝRKEN ÝÞLETÝRKEN. bilgi kaynaðýnýz. iþbirliði ile

ACADEMY FRANCHISE AKADEMÝSÝ FRANCHISE ALIRKEN VERÝRKEN ÝÞLETÝRKEN. bilgi kaynaðýnýz. iþbirliði ile ACADEMY FRANCHISE ALIRKEN VERÝRKEN ÝÞLETÝRKEN bilgi kaynaðýnýz iþbirliði ile WORLD FRANCHISE COUNCIL ÜYESÝDÝR EUROPEAN FRANCHISE FEDERATION ÜYESÝDÝR ACADEMY Giriþ Giriþ Franchise, perakendecilikte çaðýmýzýn

Detaylı

Tekstil, Kaðýt, Plastik Ambalaj, Baský ve Matbaa Sektörleri için komple silindir üretimi ve kaplamasý,

Tekstil, Kaðýt, Plastik Ambalaj, Baský ve Matbaa Sektörleri için komple silindir üretimi ve kaplamasý, ARTIPOL Genel Tanitim 1995 yýlýndan itibaren, poliüretan elastomer malzemesi konusunda hizmet veren Artýpol Poliüretan & Kauçuk Ýmalat Ýthalat Ýhracat Sanayi ve Ticaret Limited Þirketi, 2001 yýlýndan itibaren

Detaylı

Yeni zirvelere doðru, mükemmellikle... ÝNÞAAT, TAAHHÜT VE MÜHENDÝSLÝK GÜÇLÜ BAÞLADI GÜCÜNE GÜÇ KATARAK DEVAM EDÝYOR! Deðerlerimiz Vizyonumuz Mevcut kültür, iþ ahlaký ve deðerlerini muhafaza ederken, tüm

Detaylı

TÜRKÝYE YATIRIM DANIÞMA KONSEYÝ ÝLERLEME RAPORU

TÜRKÝYE YATIRIM DANIÞMA KONSEYÝ ÝLERLEME RAPORU TÜRKÝYE YATIRIM DANIÞMA KONSEYÝ ÝLERLEME RAPORU 2008 T.C. Baþbakanlýk Hazine Müsteþarlýðý Ýnönü Bulvarý No: 36 06510 Emek / ANKARA Tel: +90 312 204 60 00 www.hazine.gov.tr TÜRKÝYE YATIRIM DANIÞMA KONSEYÝ

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU

Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU 13 OCAK 2011 Bu program, Avrupa Birliði ve Türkiye Cumhuriyeti tarafýndan finanse edilmektedir. YENÝLÝKÇÝ YÖNTEMLERLE KAYITLI ÝSTÝHDAMIN

Detaylı