SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖR RAPORU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖR RAPORU"

Transkript

1 Mutlu Yaşam Bölgesi Batı Akdeniz SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖR RAPORU BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI WEST MEDITERRANEAN DEVELOPMENT AGENCY Mayıs, 2013

2 ÖNSÖZ Gelişmiş ülkelerde 1900 lü yılların başlarından itibaren kurulmuş olan kalkınma ajansları, ülkemizde yeni benimsenmiş bir modeldir. Kalkınma Ajansları; bölgesel düzeyde kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluşları arasındaki işbirliğini geliştirmek, kaynakların yerinde ve etkin kullanımını sağlamak ve yerel potansiyeli harekete geçirmek suretiyle, ulusal kalkınma planı ve programlarda öngörülen ilke ve politikalarla uyumlu olarak bölgesel gelişmeyi hızlandırmak, sürdürülebilirliğini sağlamak, bölgeler arası ve bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak amacıyla kurulmuştur. Bu amacı gerçekleştirmek için ajanslara verilen görevlerden biri de, bölgenin kaynak ve olanaklarını tespit etmeye, ekonomik ve sosyal gelişmeyi hızlandırmaya ve rekabet gücünü artırmaya yönelik araştırmalar yapmak ve diğer ilgili kurum ve kuruluşların yaptığı araştırmaları desteklemektir. Kuruluş ve kurumsallaşma sürecini büyük ölçüde tamamlayan Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı (BAKA), faaliyet alanı olan Antalya, Isparta ve Burdur illerinde yatırımcılara ücretsiz danışmanlık hizmeti vermek ve yatırımcıların, kamu kurum ve kuruluşlarının görev ve yetki alanına giren izin ve ruhsat işlemleri ile diğer idari iş ve işlemlerini, ilgili mevzuatta belirtilen süre içinde sonuçlandırmak üzere tek elden takip ve koordine görevinin yanı sıra bölgenin iş ve yatırım imkânlarının ilgili kuruluşlarla işbirliği içinde ulusal ve uluslararası düzeyde tanıtımını yapma görevini de üstlenmiştir. Bu amaçla Batı Akdeniz Bölgesi nde yatırım yapmak isteyen yatırımcılara yol göstermek ve bölgenin yatırım fırsatlarını tanıtmak amacıyla sektör raporları hazırlanmıştır. İlk etapta, Batı Akdeniz Bölgesi nin Mermer, Süt ve Süt Ürünleri, Su, Meyve Suyu, Gül, Güneş Enerjisi, Golf Turizmi ve Sağlık Turizmi sektör raporları ile Eğirdir İlçesi Turizm Potansiyeli Raporu ve Antalya Konya Hızlı Tren Hattı Projesi Raporu hazırlanmıştır. Zamanla bölgeye ilişkin birçok sektör raporu hazırlanacak, bölgeye yatırımcı çekebilmek için bölgenin yatırım fırsatları tanıtılmaya devam edilecektir. Hazırlanan sektör raporlarının bölgemize ve yatırımcılarımıza yardımcı olması en büyük dileğimizdir. Tuncay ENGİN BAKA Genel Sekreteri Dr. Ahmet ALTIPARMAK Antalya Valisi BAKA Yönetim Kurulu Başkanı T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 3

3 1. SAĞLIK TURİZMİNE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER İnsanların tedavi olmak amacıyla ikamet ettikleri ülkeden, kaliteli ve görece daha ucuz hizmet alabilecekleri başka ülkelere seyahat etmelerine Sağlık Turizmi denir. Bu seyahatte, tedavi amaçlı giden kişiye de sağlık turisti denir. Dünyanın dört bir yanından milyonlarca hasta her yıl, sağlığına kavuşmak için başka ülkelere gitmekte, bu yönelim de sağlık turizmi sektörünü oluşturmaktadır. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir; Sağlık hizmetinin ikamet edilen ülkede pahalı olması Daha kaliteli ve daha kısa sürede sağlık hizmeti alma isteği Tedavi için bekleme sürelerinin uzun olması Yapılacak tedavinin sigorta kapsamı dışında olması Tedavinin sağlık otoritelerince onaylanmamış olması Yapılacak tedavinin gizlilik gerektirmesi Alternatif tedavi yöntemlerinin eksikliği Tedavi ile tatili birleştirme isteği Dünyada yaşlanan nüfusun oransal olarak artması Yaşlıların ve engellilerin değişik ortamlarda tedavi olma ihtiyacı Önceki yıllarda gelişmekte olan ülkelerdeki hastalar kendi ülkelerinde bulunmayan tedaviler için ileri teknolojiden yararlanmak ve daha kaliteli sağlık hizmeti almak amacıyla gelişmiş ülkelere doğru seyahat etmekteydi. Son yıllarda ise bu durum tam tersi yönde bir ivme kazanmıştır. Amerika ve Avrupa gibi, sağlık sigortasının pahalı olduğu, bazı önemli tedavilerin sigorta kapsamı dışında kaldığı, çeşitli tedaviler için uzun bekleme sürelerinin olduğu ya da alternatif tedavi yöntemlerinin az olduğu ülkelerdeki sağlık turistleri Hindistan, Tayland, Malezya, Singapur, Güney Kore, Kosta Rika gibi gelişmekte olan ülkelere tedavi olmak amacıyla seyahat etmektedir. Sigorta şirketleri de yurtdışında bulunan hekimleri ve sağlık kuruluşlarını sundukları hizmetin kapsamına alarak yurtdışında tedavi olmayı bir seçenek olarak sunmaktadırlar. Sağlık turizminde, belirli sağlık hizmetleri için başka bir ülkeye gitmek, bulunduğu ülkeye ve tedavi türüne göre hastaya %60 ile %80 oranlarında fiyat avantajı sağlayabilmektedir. Sağlık turistleri, tedavi olmak amacıyla Sağlık turizminde, belirli sağlık hizmetleri için başka bir ülkeye gitmek, bulunduğu ülkeye ve tedavi türüne göre hastaya %60 ile %80 oranlarında fiyat avantajı sağlayabilmektedir. 4 T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 5

4 gidilecek ülke ve sağlık kuruluşunu seçerken, kaliteli hizmeti uygun fiyata ve kısa zamanda almayı göz önünde bulundurmaktadırlar. Buna göre, sağlık kuruluşunun uluslararası akreditasyona sahip olması (Joint Commission International JCI ve TEMOS gibi), fiyat avantajı sağlaması ve bekleme süresinin kısa yada hiç olmaması sağlık turistleri için en önemli üç kriter olarak karşımıza çıkmaktadır. Sağlık turizmi ile turistin sağlığı kavramları birbirine karıştırılmaması gereken kavramlardır. Turizm ve kültürel faaliyetlerde bulunma maksadıyla başka bir ülkeye giden turistin hasta olması ve acil tedavi olması gerektiğinde turistin sağlığından söz edilmektedir. Sağlık turisti ise, öncelikli olarak tedavi olma maksadıyla kendi ülkesinden başka bir ülkeye genelde çok acil olmayan müdahaleler için giden kişidir. Sağlık turistleri açısından karmaşık ve ciddi müdahale gerektiren tedavilerde gidilecek ülkenin tatil imkânları fazla bir önem taşımazken, karmaşık olmayan ve ciddi müdahale gerektirmeyen tedavilerde gidilecek ülkenin tatil imkânları sağlık turistleri için cazibe unsuru olabilmektedir. Sağlık turizmi üç ana başlık altında değerlendirilebilir; Medikal Turizm, Spa-Wellness ve Termal Turizm, İleri Yaş ve Engelli Turizmi. 2. SAĞLIK TURİZMİNİN ANA UNSURLARI 2.1 Medikal Turizm Medikal turizm, sağlık turizminin bir çeşidi olmakla birlikte genellikle sağlık turizmiyle birlikte anılır. Medikal turizmin gelişmesinin önemli sebepleri arasında ulaşım imkânlarının kolaylaşması ve ucuzlaması, gelişmekte olan ülkelerdeki doktorların batıda tıp eğitimi ve sertifikasyonu alarak batı ülkelerindeki hastalar için güven unsuru oluşturmaları, yine bu ülkelerin sağlık hizmetleri ve teknolojide yüksek standartları yakalamış olmaları ve uluslararası akreditasyona sahip olmaları yer almaktadır. Medikal turistlerin tercih ettikleri ilk on ülke; Hindistan, Tayland, Singapur, Meksika, Brezilya, Malezya, Kosta Rika, Güney Kore, Tayvan ve Türkiye dir. Bu ülkeler, sağlık hizmetlerini daha uygun fiyata ve yüksek kalitede sunarken ülkelerini daha cazip hale getirmek için sağlık hizmetlerini turistik faaliyetlerle birleştirmektedirler. Medikal turistlerin seyahat etmelerine neden olan en önemli sağlık sebepleri arasında çeşitli kalp ameliyatları, kardiyoloji, özel ameliyatlar, ortopedik ameliyatlar, onkoloji, estetik, plastik cerrahi, kısırlık tedavisi, diş, göz ve şişmanlık tedavisi bulunmaktadır. 6 T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 7

5 Önleyici ve iyileştirici 2.2 Spa-Wellness ve Termal Turizm termal tedaviler ve Türkiye sahip olduğu termal kaynakları, uygun iklim koşulları ve Avrupa ve Ortadoğu ülkelerine olan zinde kalmayı sağlayan Spa ve Wellness hizmetleri, yaşlanan Avrupa nüfusunun öncelikli gereksinimleri haline gelmiştir. Spa-Wellness ve Termal turizm, medikal turizmden farklı olarak tıbbi müdahaleden ziyade, fizik tedavi, rehabilitasyon, doğal ve sağlıklı yaşam için başka bir ülkeye seyahat etmekle gerçekleşir. Bu kapsamda kaplıca tedavisi, fizyoterapi, hidroterapi, şifalı çamur ve topraklar, çeşitli egzotik masajlar, kür tedavileri, dinlenme ve bakım seansları, bitkisel iyileştirme teknikleri gibi yöntemler yer almaktadır. Günümüzde insanların sağlıklı yaşam, zindelik ve güzellik gibi konulara ilgi ve talebinin artmış olması bu turizm dalının gelişmesine yardımcı olmuştur. SPA, Latince Salus Per Aquam kelimelerinin kısaltması olarak kullanılır ve Sudan Gelen Sağlık anlamına gelir. SPA, su ve çamur tedavilerinin yanında çeşitli sıcak su havuzu, çeşitli masaj terapileri, aroma terapileri, güzellik ve bakım gibi sağlık kür hizmetleri veren tesislere verilen bir isim olup su ile iyileşme, suyun faklı biçimlerde kullanımından gelen sağlık, dinlenme ve ferahlama duygularının edinildiği terapi anlamında kullanılmaktadır. Wellness kelimesi iyi ve zinde olmayı ifade etmekte ve insanın kendisini ruhsal, bedensel, ve zihinsel olarak iyi ve zinde hissetmesini sağlayan her türlü masaj, cilt bakımı, çamur ve yosun banyoları gibi doğal ve sağlıklı yaşam yöntemlerini içerir. coğrafi yakınlığı sebebiyle önemli bir Spa-Wellness ve Termal turizm destinasyon ülkesidir. Jeotermal kaynak zenginliği ve potansiyeli açısından Avrupa da birinci sırada, Dünyada ise ilk yedi ülke arasında yer almaktadır. Ülkemizin termal suları, hem debi ve sıcaklıkları hem de çeşitli fiziksel ve kimyasal özellikleri ile Avrupa daki termal sulardan daha üstün nitelikler taşımaktadır. Ülkemiz, sıcaklıkları 20ºC nin üzerinde debileri ise lt/sn arasında değişebilen 1500 den fazla termal kaynağa sahiptir. Türkiye de, 250 adet kaplıcadan yılda 10 milyon yerli turist ve 300 bini aşkın yabancı turist hastalık tedavisinde, rehabilitasyon ve dinlenme amaçlı olarak faydalanmaktadır. Termal turizm Avrupa ülkelerinden Almanya da önemli bir sektör haline gelmiştir. Almanya da tesislerin toplam yatak kapasitesi 750 bin, toplam ziyaretçi sayısı 10 milyon ve termal turizm faaliyetlerinden yıllık kazanç 30 milyar dolar civarındadır. Termal turizm amaçlı olarak Almanya ve Macaristan a 10 milyon, Rusya ya 8 milyon, Fransa ya yaklaşık 1 milyon ve İsviçre ye 800 bin kişi gitmektedir. Önleyici ve iyileştirici termal tedaviler ve zinde kalmayı sağlayan Spa ve Wellness hizmetleri, yaşlanan Avrupa nüfusunun öncelikli gereksinimleri haline gelmiştir. Bu talebin en yoğun hissedildiği ülkeler özellikle romatizmal hastalıkların görüldüğü Kuzey Avrupa ve İskandinav ülkeleridir. 8 T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 9

6 2.1. İleri Yaş ve Engelli Turizmi Dünya genelinde yaşlı nüfus toplam nüfustan daha hızlı büyümektedir senesinde her on kişiden biri 60 yaş veya üstü iken, 2050 senesinde her beş kişiden birinin 60 yaş veya üstü olacağı tahmin edilmektedir. Dünyada yaşlı nüfusun fazla olmasının nedenlerinden biri yaşam sürelerinin uzamış olmasıdır. Dünyanın pek çok yerinde insanlar kayda değer oranda uzun yaşamaktadırlar. Sağlıklı yaşam beklentisi 2005 ile 2009 senelerinde 68 iken bu rakam son yıllarda 76 ya yükselmiştir. Yaşlı nüfusun artmasına neden olan bir diğer faktör doğurganlık oranlarındaki düşüştür lerde kadın başına 5 çocuk olan doğurganlık oranı son yıllarda 2.5 olmuştur ve 2050 de 2.2 olması beklenmektedir. Aileler daha az çocuk sahibi oldukça, nüfusun yaşlı oranı artmaktadır. Avrupa şuanda dünyanın en fazla yaşlı nüfusuna sahip bölgesidir ve önümüzdeki 50 sene içerisinde de bu şekilde kalacağı tahmin edilmektedir senesinde Avrupa nüfusunun %20 si 60 yaş veya üstü iken bu oranın 2050 de %37 olması beklenmektedir. Avrupa Birliği İstatistik Kurumunun (Eurostat) verilerine göre, 65 yaş ve üstündeki insanlar, diğer yaş gruplarına oranla daha fazla seyahat etmekte ve daha fazla harcama yapmaktadırlar. Buna göre, 2011 senesinde yapılan tatillerin %19 unu 65 yaş ve üstü grup oluşturmakta ve Avrupalıların yapmış olduğu turizm harcamalarının %20 sini yine bu yaş grubu oluşturmaktadır senesinde 65 yaş veya üstü bir turist ortalama olarak Euro harcarken, diğer yaş gruplarının ortalaması Euro dur. Yaşlanma olgusuyla artan sağlık ve bakım masrafları, içinde yaşanılan ülkeler için ekonomik bir yük haline gelmiştir. İleri yaş turizmi ve sağlıklı yaşlanma bu ülkeler için çözüm yolları arasındadır. Sağlık hizmetlerinin pahalı olduğu ülkelerdeki 65 yaş ve üstü grubu hastaların, tedavi, bakım ve sağlıklı yaşam amacıyla maliyetlerin daha düşük olduğu ülkelere seyahat etmeleri ileri yaş ve engelli turizmini oluşturmaktadır. 65 yaş veya üstü grubun en çok karşılaştığı hastalıklar genellikle bulaşıcı olmayan ama uzun dönem bakım gerektiren hastalıklardır. Bu grupta en sık kardiovasküler, kanser, diyabet ve kronik solunum yolu rahatsızlıkları gibi hastalıklara rastlanmaktadır. Bakıma yönelik tedaviler, gezi turları, rehabilitasyon ve fizik tedavi hizmetleri, termal terapiler, bakım evlerinde yaşlıların bakımı ve engelliler için özel geziler ileri yaş turizminin alt başlıklarıdır. Klinik oteller ve rehabilitasyon merkezlerinde engelliler için özel bakım hizmetleri verilebilmektedir. Yeni otellerin ve tatil köylerinin yaşlılar ve engelliler için erişilebilir hizmet sunmaları ve personelini eğitmeleri ileri yaş turizmi için önem taşımaktadır. 3. DÜNYA DA SAĞLIK TURİZMİ Sağlık turizmi günümüzde en hızlı büyüyen hizmet sektörlerinden biri haline gelmiştir. Sağlık turizmi uluslararası bir sektör olduğundan, rekabet yoğun bir yapıya sahiptir. Bu özelliğinden dolayı, başarı elde etmek için kaliteyi artırmak, uluslararası standartlara sahip olmak, yenilikleri ve trendleri takip etmek ve en nihayetinde sahip olunan kaynakları iyi pazarlayabilmek ve marka olmak kaçınılmaz hale gelmiştir. Dünyada sağlık turizminde öne çıkan ülkelerde sağlık kuruluşlarının akreditasyona sahip olmaları küresel ölçekte sağlık turistlerinin kalite adına aradıkları kriter olmaktadır. Bu anlamda Türkiye sahip olduğu 44 adet JCI akreditasyonuna sahip hastanesiyle dünyada en çok akreditasyona sahip ülkeler arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Küresel olarak sağlık turistlerinin büyük bir çoğunluğunun Asya ülkelerini tercih ettikleri bilinmektedir. Şekil 1 e göre, Amerikalı sağlık turistlerinin %45 i Asya ülkelerine, %26 sı Latin Amerika ya giderken Avrupalı sağlık turistlerinin %39 u Asya ülkelerine, %33 ü Amerika ya, %13 ü ise Orta Doğu ülkelerine tedavi olma maksadıyla gitmişlerdir. 10 T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 11

7 Sağlık turistlerinin uluslararası hareketini gösteren harita aşağıda verilmiştir. Şekil 1. Sağlık Turistlerinin Uluslararası Hareketi Kaynak: The McKinsey Quarterly, 2008 Amerikalı ve Avrupalı sağlık turistlerinin çoğunluğunun tedavi için tercih ettikleri Asya ülkeleri günümüzde medikal turizm pazarının en önemli bölgesi haline gelmiştir. Sağlık turizminde Asya kıtasında öne çıkan en önemli üç ülke aşağıda kısaca ele alınmıştır Hindistan Hindistan, yüksek kaliteli sağlık hizmetlerini uygun fiyatla sunabildiği için sağlık turistleri tarafından tercih edilen bir ülke haline gelmiştir. Sahip olduğu teknoloji ve hastane altyapısının Amerika ve Avrupa ülkelerinin standartlarında olması, doktorların eğitimlerini yurtdışında tamamlayıp uluslararası deneyime sahip olmaları, doktorların batıdaki tedavi yöntemlerine hâkim olmaları, tedavinin kısa sürede yapılabilmesi ve uygun fiyatlı olması Hindistan ı güçlü kılan faktörlerdir. Ülkedeki sağlık kuruluşlarında İngilizcenin yaygın bir şekilde konuşulması sağlık turizmini destekleyen en önemli unsurlardan biridir. Hindistan da sağlık kuruluşlarını ve hastaneleri denetleyen ve akredite eden üst kuruluşlar bulunmaktadır. Buna ek olarak hastaneler JCI gibi uluslararası kurumlardan akreditasyon almakta ve kalitelerini belgelendirmektedirler. Hindistan da 22 adet JCI belgeli hastane bulunmaktadır. Ülkenin önemli sağlık kuruluşlarından olan Apollo Hastaneler Gurubu, Fortis Healthcare, Global Hastaneler Gurubu gibi sağlık kuruluşları uluslararası sağlık pazarından ciddi oranda sağlık turistini Hindistan a çekmektedir. Hindistan da kalp kapakçığı değişimi, anjiyo, bypass, diz, kalça ve ortopedik ameliyatlar, Amerika Birleşik Devletleri ndeki fiyatın dörtte biri ile onda biri arasında yapılmaktadır. Sağlık turistlerine uygulanan ve birden fazla giriş imkânı sağlayan 6 ay ila 1 yıl süreli vize uygulaması, Hindistan ı sağlık turizmi Yapılacak olan karşılaştırmalı ülke analizleri, örneğin Hindistan ve Tayland ile yapılacak karşılaştırmalı incelemeler ve bu konuda en iyi örneklerin incelenmesi sağlık turizmi aktörlerinin stratejik hedef oluşturmasında belirleyici olacaktır. 12 T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 13

8 kurumları tarafından akredite edilmiştir. Bu özelliklerinden dolayı sadece komşu ülkelerden değil aynı zamanda ABD den ve İngiltere gibi Avrupa ülkelerinden de sağlık turistleri Singapur u tercih etmektedir. alanında tercih edilen bir ülke haline getirmiştir. Ülkede uygulanan Ayurveda gibi alternatif tedavi yöntemlerinin modern tıpla birleştirilmesi ülkeyi sağlık turizmi açısından cazip hale getirmektedir Tayland Sağlık turizminde en iddialı ülkeler arasında yer alan Tayland, kozmetik, organ nakli, ortopedi, diş, kardiyoloji ve cerrahi müdahaleler için çoğunlukla diğer Asya ülkelerinden hasta çekmektedir. Tayland, SPA, fizik tedavi ve mental tedaviler konusunda bölgedeki diğer ülkelerden daha ileri konumdadır. Medikal turizmin gelişmesinde devlet önemli bir rol oynamaktadır. Tıbbi eğitimlerini ve diplomalarını ABD ve İngiltere gibi gelişmiş ülkelerden alan Taylandlı doktorlar sağlık turistlerine İngilizce hizmet verme noktasında avantaj sağlamaktadırlar. Ülkedeki hastanelerin bir kısmı JCI akreditasyonuna sahipken bir kısmı da ISO 9001:2000 belgesine sahiptir. Tayland da bulunan Bumrungrad Hastanesi Güney Asya bölgesindeki en büyük hastanelerden biridir ve bir yılda gelen 1 milyon hastanın üçte birini karşılamaktadır Singapur Sağlık alanında oldukça ileri bir konumda olan Singapur un sahip olduğu sağlık sistemi Asya daki en iyi sistemlerden biridir. Singapur son yıllarda Endonezya, Malezya, Çin, Güney Asya ve Orta Doğu dan büyük oranda sağlık turisti çekmektedir. Sağlık turizminin bir devlet politikası haline geldiği Singapur da devlet ve özel hastanelerin sunduğu hizmetin kalitesi oldukça yüksektir. Özellikle hijyen alanında çok ileri olan Singapur daki hastane ve sağlık kuruluşlarının birçoğu, uluslararası akreditasyon ve standardizasyon Asya ülkelerindeki ve Türkiye deki sağlık hizmet ücretleri Amerika ile karşılaştırıldığında bu ülkelerdeki fiyat avantajı daha iyi anlaşılabilmektedir. Tablo 1. Ülkeler Bazında Sağlık Hizmetleri Ücret Karşılaştırması (Bin Dolar) ABD Türkiye Hindistan Tayland Singapur Anjiyo Kalp Bypass Kalp kapakçık Değişimi , Kalça Eklem Değişimi Diz Eklem Değişimi , Spinal Füzyon ,5 7 9 Kaynak: OECD (Medical Tourism: Treatments, Markets and Health System Implications),2011; Türkiye Sağlık Turizmi Rehberi, T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 15

9 sağlık hizmeti alan medikal turistlerin % 83 ü fiyatın yurtdışına çıkmalarında en önemli neden olduğunu söylemiştir. Ankete katılan hastaların %85 i ise aldıkları sağlık hizmetinden çok veya oldukça memnun olduklarını dile getirmişlerdir. 4. SAĞLIK TURİZMİ EKONOMİSİ İnsanların kaliteli sağlık hizmetlerine daha uygun fiyatlarla kısa sürede erişimini sağlayan sağlık turizmi, ülke ekonomisine büyük katkılar sağlamaktadır. Dünya da yıllık %20 ile %30 luk bir artış hızı ile büyüyen sağlık turizminin 2012 senesindeki pazar payının 100 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir. Treatment Abroad isimli İngiliz kaynaklı bir şirketin 2012 senesinde yaptığı Medikal Turizm Anketine göre, sağlık amaçlı seyahat eden Avrupalı (çoğunlukla İngiliz) hastaların %41 i kozmetik ameliyat, %32 si diş, %9 u şişmanlık tedavisi, %4,5 i ise kısırlık tedavisi için yurtdışına gitmişlerdir. İngiliz bir hastanın tedavi başına 5 bin ile 8 bin dolar arasında harcama yaptığı hesaplanmıştır. Ankete göre, Avrupalı sağlık turistlerinden her on kişiden dokuzunun tedavi için kesinlikle veya büyük olasılıkla tekrar yurtdışına çıkacakları ve aynı zamanda o ülkeyi arkadaşlarına ve akrabalarına tavsiye edecekleri belirtilmiştir. Yurtdışında İstatistikler konusunda tam bir mutabakat olmamakla birlikte OECD verilerine göre, dünya çapında medikal turist sayısının 50 milyon olduğu tahmin edilmektedir yılında 750 bin Amerikalının medikal amaçlı yurtdışına çıktığı, bu sayının 2010 senesinde 6 milyon olduğu ve 2017 senesinde de 10 milyon olacağı tahmin edilmektedir. Amerikalı sağlık turistlerinin, dünyadaki medikal turistlerin yaklaşık %20 sini oluşturduğu ve Amerika daki bazı işverenlerin sağlık harcamalarını azaltmak için çalışanlarına yurtdışında tedavi olma seçeneğini sunduğu bilinmektedir. 47 milyondan fazla Amerikalının sağlık sigortasının olmadığı ve 120 milyondan fazla Amerikalının ise diş sigortasının olmadığı bilinmektedir. Genel sağlık sigortası kapsamında olmayan diş ve kozmetik, Amerikalı hastaların en çok tercih ettiği tedaviler arasında yer almaktadır. Amerikalı sağlık turistleri diş tedavileri için Meksika ve Kosta Rika yı, kozmetik tedavi için Brezilya, Arjantin ve yine Kosta Rika yı tercih etmektedirler. Bununla birlikte, anjiyo, bypass, kalp ameliyatları, kalça, diz, omurga ve diğer ortopedik ameliyatlar gibi kritik tedaviler için Hindistan ve Tayland gibi ülkeleri tercih edebilmektedirler. Amerika da yapılan bir araştırmada, yurtdışında sağlık hizmetleri almak için en azından 6 bin dolar ve üstü harcamalarda yurtdışına çıkmanın tasarruf sağladığı, bu miktarın altında kalan tedavilerde yurtdışına gitmenin bir tasarruf sağlamadığı belirtilmektedir. Sağlık turizminde son dönemde öne çıkan ülkelerin çoğunlukla gelişmekte olan ülkeler olduğu gözlenmektedir. Ülke ekonomilerinin gelişmişlik düzeyi bir bakıma bu ülkelerdeki fiyatların düşük oluşunu da açıklamaktadır. Buna göre, bu ülkelerde tedavi ücretleri, işçi ve doktor ücretleri, tıbbi alet ve ilaç maliyetleri gelişmiş ülkelere kıyasla daha düşüktür. Bununla birlikte, bu ülkelerdeki sağlık çalışanlarının mesleki sorumluluk sigorta giderleri, gelişmiş ülkelerdeki meslektaşlarının sigorta giderlerinin ancak %4 ü kadar olmaktadır. Bu ve benzeri etkenler sağlık turizminde ülkelerarası fiyat farklılıklarını açıklayan sebepler arasındadır. 16 T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 17

10 Türkiye sahip olduğu kaliteli sağlık kuruluşları, güçlü altyapısı ve uzman hekimleriyle medikal turizmde öne çıkan ülkeler arasında yer almaktadır. Türkiye ye birçok ülkeden birkaç saatlik uçuşla ulaşılabilmesi, tedavi hizmetlerinin uygun fiyata sunulması ve turistik zenginliğin olması sağlık turizminin gelişiminde rol oynayan önemli faktörlerdir. Türkiye, 44 adet JCI akreditasyonuna sahip hastanesiyle diğer ülkelere kıyasla Dünya da ilk sıralarda yer almaktadır. Hastane kalitesinin akreditasyonu, tedavinin sıra beklemeden zamanında yapılabilmesi ve tatil imkânlarının çeşitliliği Türkiye yi güçlü kılan unsurlardır. Sağlık Bakanlığı nın yayınladığı yabancı hasta istatistiklerine göre, Türkiye ye 2011 yılında gelen 156 bin yabancı hastanın 60 bine yakını sağlık turisti kapsamında, geri kalan 96 bini ise turistin sağlığı kapsamında değerlendirilmiştir. Sağlık turistlerinin %91 i (54 bin) özel hastanelerde, % 9 u (6 bin) ise kamu hastanelerinde tedavi olmuştur Grafik 1. Yıllara Göre Türkiye de Sağlık Hizmeti Alan Yabancı Hasta Sayısı-2011 Türkiye sahip olduğu kaliteli sağlık kuruluşları, güçlü altyapısı ve uzman hekimleriyle medikal turizmde öne çıkan ülkeler arasında yer almaktadır. Türkiye ye en çok hasta Almanya, Türk Cumhuriyetleri, Bulgaristan, Romanya ve Irak gibi komşu ülkelerden gelmektedir. Sağlık turisti sayısının yıllara göre artış göstermesi, ülkemizin sağlık turizminde bilinirliliğinin artışıyla doğru orantılıdır. Ülkemize gelen sağlık turistleri tedavi başına ortalama %50 ile %65 oranında bir fiyat avantajı sağlamaktadırlar. Grafik 2. Kamu Hastanelerine Gelen Sağlık Turisti Sayısı (İlk 10 Ülke) ,678 91,961 74, ,176 Toplam Kamu Özel Kaynak: Sağlık Bakanlığı, Sağlık Turizmi Çalışmaları Raporu, AZERBEYCAN ALMANYA 203 BULGARİSTAN 192 GÜRCİSTAN Kaynak: Sağlık Bakanlığı, Sağlık Turizmi Çalışmaları Raporu, 2012 IRAK RUSYA 132 TÜRKMENİSTAN 96 FRANSA 86 SURİYE 77 İRAN 18 T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 19

11 2011 yılında Türkiye de kamu hastanelerinde tedavi olan toplam sağlık turisti sayısı dir. Grafik 3. Özel Hastanelere Gelen Sağlık Turisti Sayısı (İlk 10 Ülke) ALMANYA BULGARİSTAN IIRAK AZERBEYCAN ROMANYA Kaynak: Sağlık Bakanlığı, Sağlık Turizmi Çalışmaları Raporu, yılında Türkiye de özel hastanelerde tedavi olan toplam sağlık turisti sayısı dir LİBYA Türkiye ye gelen sağlık turistlerinin en çok tercih ettiği branşlar şunlardır; göz, onkoloji, ortopedi, kardiyoloji, beyin cerrahisi, plastik cerrahi ve diş. Bunlara ek olarak yabancı hastalar özellikle son dönemde estetik, saç ektirme ve tüp bebek için gerek düşük maliyet, gerekse yüksek kalite ve teknoloji standartları nedeniyle Türk sağlık kuruluşlarını tercih etmektedirler. İNGİLTERE HOLLANDA ABD RUSYA Sağlık turizminde hedef seçilen ülkelerin sağlık ihtiyaçlarının tespit edilmesi önemlidir. Grafik 4. Türkiye ye Gelen Sağlık Turistlerinin Branşlara Göre Dağılımı Göz Onkoloji Ortopedi Kardioloji, KVC Beyin Cerrahisi Plastik Cerrahi Toplam Özel Kaynak: Sağlık Bakanlığı, Sağlık Turizmi Çalışmaları Raporu, 2012 Özel Kamu Türkiye genelinde illere göre yabancı hasta sayılarına bakıldığında İstanbul 25 bin sağlık turisti ile ilk sırada yer almaktadır. 20 T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 21

12 Grafik 5. İllere Göre Sağlık Turisti Sayısı (İlk 10 Şehir) İSTANBUL KOCAELİ 7708 ANKARA 6579 ANTALYA Kaynak: Sağlık Bakanlığı, Sağlık Turizmi Çalışmaları Raporu, 2012 MUĞLA SAMSUN 1048 ADANA Sağlık turizmi sektöründe, hastane ve tur şirketlerinin uluslararası sigorta şirketleriyle kuracakları işbirlikleri hasta akışını sağlamak adına önemli görülmektedir. Benzer şekilde, yurtdışında faaliyet gösteren danışman veya aracı kurumlarla işbirliğine gidilerek hedef pazarlara yönelik organizasyonların yapılması sağlık turizminin gelişimi için önem arz etmektedir. Sağlık Bakanlığı sağlık turizmi konusunda çeşitli çalışmalar yürütmektedir. Bakanlık, Türkiye nin sağlık turizminde hedef alması gereken pazarları şu şekilde tanımlamaktadır: Çeşitli nedenlerden dolayı bünyesinde büyük bir Türk nüfusu barındıran ülkeler (Almanya, Hollanda, Belçika vb.) Altyapı ve hekim yetersizliği nedeniyle hizmet sıkıntısı çeken gelişmekte olan komşu ülkeler (Balkan ülkeleri, Orta Asya daki Türki Cumhuriyetler). AKSARAY İZMİR NEVŞEHİR Sağlık hizmetlerinin pahalı olduğu ve sigortaların kapsamadığı hizmetleri talep eden hastaların bulunduğu ülkeler (Amerika, Almanya). Arz-talep dengesindeki yetersizlik nedeniyle uzun bekleme sırası olan ülkeler (İngiltere, Hollanda ve Kanada). Sağlık turizminin geleceği açısından, sahip olduğumuz kaynakları en iyi şekilde değerlendirmek, hedef pazarlara yönelik tanıtım ve reklam çalışmalarını etkin bir şekilde yürütmek ve sağlık turizmini ulusal bir politika haline getirerek devlet destekli ilerlemek önem arz etmektedir. Sağlık turizminde Türkiye nin hedef ü keleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 2: Sağlık Turizminde Türkiye nin Hedef Ülkeleri Afrika Avrupa Amerika Asya Ortadoğu Angola Madagaskar Almanya Karadağ ABD Azerbaycan Katar Sudan Mali İngiltere Rusya Kanada Özbekistan Irak G. Sudan Moritanya Hollanda Ukrayna Türkmenistan Kuveyt D. Kongo Uganda Danimarka Romanya Kazakistan Suudi Arabistan Libya Tunus Norveç İsviçre Tacikistan Yemen Çad Zambiya İsveç Lüksemburg Moğolistan Bahreyn Gana Senegal Finlandiya Belçika Afganistan BAE Nijerya Etiyopya Fransa Bosna Hersek Pakistan Kenya Cezayir Arnavutluk Kosova Kırgızistan Tanzanya Kamerun Makedonya Kaynak: Ekonomi Bakanlığı,2012/4 Sayılı Döviz Kazandırıcı Hizmet Ticaretinin Desteklenmesi Hakkında Tebliğ, Ek A-4, T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 23

13 6. BATI AKDENİZ (ANTALYA, ISPARTA, BURDUR) BÖLGESİNDE SAĞLIK TURİZMİ Sağlık turizmi, Antalya, Isparta ve Burdur illerini kapsayan Batı Akdeniz bölgesinde turizmin çeşitlendirilmesi ve on iki aya yayılmasında önemli bir yer tutmaktadır. Özellikle Antalya medikal turizm konusunda oldukça önemli gelişmeler kaydetmiştir. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi nde yapılan ileri düzeyde organ nakli ameliyatları başarı ile sonuçlanmakta ve bölgenin marka değerini artırmaktadır. Antalya da 25 i özel, 13 ü devlet, 1 i üniversite ve 1 i eğitim araştırma olmak üzere toplamda 40 hastane bulunmaktadır. Bu hastanelerden iki tanesi JCI akreditasyonuna sahiptir. Isparta da ise beşi özel, on biri devlet, biri üniversite hastanesi olmak üzere toplamda 17 hastane, Burdur da ise sekizi devlet biri özel toplamda 9 hastane bulunmaktadır. Batı Akdeniz bölgesi ileri yaş ve engelli turizminde de rekabet avantajına sahiptir. Ilıman iklim koşulları ve özellikle Avrupa ya olan coğrafi yakınlığı sebebiyle, Avrupa da hızla artan yaşlı nüfus için önemli bir varış noktası olmaktadır. Yurt dışından getirilen yaşlı ve engelli bireyler için hazırlanan turlar ve programlar, bölgede turizmin 12 aya yayılmasında göze çarpan gelişmelerdendir yılında Norveçli emeklilerin Türkiye de yaşaması için bir proje başlatılmış, bu projenin ilk denemesi için emeklinin sekiz aylığına Antalya Belek te beş yıldızlı bir otele getirilmesi gündeme alınmıştır. Buna ek olarak, özellikle Gazipaşa ilçesinde yer alan hazine arazileri yaşlı bakım ve rehabilitasyon için uygun görülmekte ve yatırım yapılabilir alanlar olarak değerlendirilmektedir Batı Akdeniz Bölgesinde Yapılan Organ Nakilleri Akdeniz Üniversitesi, Organ Nakli Eğitim Araştırma Bölümünde gerçekleştirilen organ nakilleri, rekonstrüktif ve cerrahi operasyonlar dünya da ve Türkiye de ilklere imza atmıştır. Akdeniz Üniversitesinde gerçekleştirilen Türkiye de ilk tam yüz nakli tıp tarihinde yerini almıştır. Özellikle Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahide Prof. Dr. Ömer ÖZKAN, Genel Cerrahide Prof. Dr. Alper DEMİRBAŞ ve Doç. Dr. Ayhan DİNÇKAN, Göğüs Kalp Damar Cerrahisinde Prof. Dr. Ömer BAYEZİD, Göz Hastalıklarında Prof. Dr. Mustafa ÜNAL ve Nefroloji alanında Prof. Dr. Gültekin SÜLEYMANLAR, Antalya ve bölgemizde öne çıkan isimlerden sadece bazılarıdır. Dünya çapında ses getiren organ nakilleri ve diğer operasyonlarda, eşzamanlı olarak işbirliği ve koordinasyon içinde çalışan ve kimi zaman 30 kişiyi bulan doktor ve hemşire ekibin katkıları da yadsınamaz. Bu operasyonlarda öne çıkan doktorların yanı sıra birçok alanda başarılı çalışmaları ile göz dolduran başka uzman doktorlar da bulunmaktadır. Organ nakli alanında Antalya da sağlanan bu başarılar, Antalya nın dünya çapında bir sağlık turizmi destinasyonu olmasına ve bilinirliğine son derece kuvvetli katkılar yapmıştır. 24 T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA)

14 Batı Akdeniz bölgesinde bulunan iki tıp fakültesi spesifik operasyonlarda göstermiş olduğu ilerleme ile başarılı tedavi sayısını gün geçtikçe artırmaktadır. Bölgemizde sağlık alanında yaşanan bu başarılar sağlık turizminin geleceği açısından önem arz etmektedir. Gerek Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi gerekse bölgemizde bulunan özel hastaneler, özelikle plastik cerrahi ve çeşitli kanser tedavilerinde, yeni ekipler oluşturmakta ve yüksek kaliteli teknolojik cihazlarla alt yapılarını güçlendirmektedirler. Bu durum bölgemizde yapılan tedavilerin tanınırlığını ve bölgenin sağlık turizmi alanında marka değerini artırmaktadır. Antalya da gerçekleştirilen önemli organ nakillerinden bazıları şunlardır; Dünya da gerçekleştirilen kadavradan ilk rahim nakli Dünyada gerçekleştirilen ilk aynı anda kalp, böbrek ve damar nakli Türkiye de ilk çift kol nakli Türkiye de ilk tam yüz nakli Akdeniz Üniversitesi tarafından Dünya da ilk defa yapılan organ nakilleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 3: Akdeniz Üniversitesi Tarafından Dünya da İlk Kez Yapılan Organ Nakilleri Operasyon Tarihi Hasta Adı Dünyada İlk Kadavradan Rahim Nakli Derya SERT Dünyada İlk Aynı Anda Kalp, Böbrek ve Damar Nakli Dünyada İlk Aynı Hastaya 2 Kol ve 1 Bacak Nakli Ahmet ALP Atilla KAVDIR Kaynak: Akdeniz Üniversitesi Organ Nakli Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi, Kasım T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 27

15 Türkiye de ve Antalya da yapılan organ nakilleri ve Antalya da yapılan nakillerin Türkiye de yapılan nakiller içerisindeki yeri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Akdeniz Üniversitesi tarafından Türkiye de ilk defa yapılan organ nakilleri ise aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 4: Akdeniz Üniversitesi Tarafından Türkiye de İlk Kez Yapılan Organ Nakilleri Türkiye de Aynı Anda İlk Kalp ve Böbrek Nakli Operasyon Tarihi Hasta Adı Mehmet Ali GÜLER Türkiye de İlk Çift Kol Nakli Cihan TOPAL Türkiye de İlk Tam Yüz Nakli Uğur ACAR Türkiye de Dördüncü Yüz Nakli Turan ÇOLAK Kaynak: Akdeniz Üniversitesi Organ Nakli Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi, Kasım 2012 Tablo 5: Türkiye de ve Antalya da Yapılan Organ Nakilleri ( Kümülatif) Nakil Sayıları Antalya/ Türkiye TÜRKİYE ANTALYA (%) Böbrek Karaciğer Kalp Akciğer Kalp Akciğer Pankreas İnce Barsak Sağlık turizminde atılabilecek adımlardan bir tanesi de ortak bir tanıtım politikası oluşturarak her bölgeyi sunabileceği en iyi sağlık hizmeti bazında markalaştırmak ve bunu teşvik etmektir. Kalp Kapağı Yüz Rahim Uzuv Toplam Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı, Akdeniz Üniversitesi Organ Nakli Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi, Kasım T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 29

16 6.2. Batı Akdeniz Bölgesi Organ Bağışı Guinness Rekoru Batı Akdeniz bölgesinde gerçekleştirilen başarılı organ nakillerinin yanı sıra Antalya İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan Bir Saatte En Fazla Organ Bağışı denemesinde 1981 kişi organ bağışı yaparak Guinness Rekoru kırmıştır. Çin de 2012 yılında 474 bağışla kırılan rekor Antalya da ilk 7 dakikada 475 kişinin yaptığı organ bağışı ile kırılmıştır. Bir saat içerisinde yapılan rekor sayıda organ bağışı ile Batı Akdeniz Bölgesi organ bağışı konusunda başarısını tescillemiştir. Küme aktörlerinin üretkenlik ve verimlilik artışı, Birbiriyle ilişkili sektörlerin ortak hareket etmesi ve işbirliği sağlaması, Yeni ürün ve hizmet gruplarının oluşması ve yenilikçiliğin teşvik edilmesi, Sektörün profesyonelleşmesi, bilgi birikiminin artırılması ve paylaşılması, Yurtdışı pazarlar karşısında ortak rekabet edilmesi, İstihdamın artırılması ve bölgesel kalkınmanın hızlandırılması hedeflenmektedir. Sağlık turizminin gelişimi için sürdürülen kümelenme çalışmaları kapsamında bölgenin önde gelen sağlık kuruluşları, sigorta acenteleri, seyahat acenteleri, sivil toplum kuruluşları ve yerel idarecilerle saha analizi ve mülakatlar gerçekleştirilerek bölgenin sağlık turizmi konusundaki mevcut durumu ortaya konmuştur. Sektör paydaşlarının işbirliği ve katkılarıyla Batı Akdeniz Bölgesinin sağlık turizmi yol haritası belirlenmiştir BAKA Sağlık Turizmi Kümelenme Çalışmaları Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı (BAKA) 2010 yılında hazırlamış olduğu Bölge Planında sağlık turizminin alternatif turizm alanlarının başında geldiğini vurgulamış ve 2011 Mayıs ayında sağlık turizmi paneli düzenleyerek bölgemizin sahip olduğu potansiyeli ortaya koyarak farkındalık yaratmıştır. Antalya Valiliği öncülüğünde sağlık turizmi yapmak isteyen hastane ve diğer tesislerin ruhsatlandırılmasında yaşanan sorunların çözümü için Sağlık Bakanlığı ve ilgili diğer kurumlar nezdinde girişimlerde bulunan BAKA, mevzuat düzenlemesi yapılması gerektiğine dikkat çekmiştir. BAKA tarafından konu ile ilgili yapılan çalışmalar sektörün paydaşlarıyla işbirliği içerisinde yürütülmektedir. BAKA sağlık turizmi alanında Birleşmiş Milletlerle başlatmış olduğu kümelenme çalışmalarını tamamlamayı ve daha sonra Ekonomi Bakanlığı, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve diğer kurumlarca verilebilecek desteklere başvurup sektörün gelişimine katkı sağlamayı hedeflemektedir. Birleşmiş Milletler Ortak Programı ile daha önce tohumculuk ve yatçılık sektörlerinde kümelenme çalışmaları yürüten BAKA, Ekonomi Bakanlığı ndan 1,5 milyon dolarlık hibe desteğini sektöre kazandırmıştır. Sağlık turizmi kümelenme çalışmaları ile Antalya, Isparta ve Burdur illerindeki sağlık kuruluşları ve sağlık turizmi paydaşları arasında yapıcı rekabetin artırılması hedeflenmektedir. BAKA nın sürdürmüş olduğu sağlık turizmi kümelenme çalışmalarının hedefleri şöyle sıralanabilir; Sağlık turizmi pazar payının büyümesi, 30 T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 31

17 önemlidir. Sağlık turizminin ana aktörleri hastanelerdir fakat pazarlaması, konaklama hizmetlerinin sunulması, sigortanın yapılması gibi konularda farklı aktörlerle işbirliği yapılması gerekmektedir. Dolayısıyla, aktörler arasındaki iletişimin güçlendirilerek tanıtımın ortak bir zeminde yapılması faydalı olacaktır. Sağlık sektöründe birliktelik sağlandıkça tanıtım konusunda gelişme kaydedilebilecektir. 7. SONUÇ Sağlık turizminin tüm dünyada olduğu gibi Türkiye de de ivme kazanması yatırımcılar açısından yakından değerlendirilmesi gereken konular arasında yer almaktadır. Sağlık turistinin normal bir turiste oranla yaklaşık 5 kat daha fazla harcama yapması bu sektörün önemini vurgulamaktadır. Türkiye ye gelen milyonlarca turiste Türkiye nin sağlık turizmindeki potansiyelinin tanıtılması, ülkemizin sadece turizm alanında değil sağlık alanında da tanınmasını sağlayacaktır. Çeşitli ülkelerde bulunan sigorta şirketleri sağlık giderlerini azaltmak amacıyla çalışanlarına yurt dışı sağlık hizmetlerini önermekte, sundukları hizmet kapsamını yurtdışı hekimleri de içerecek şekilde genişletmektedirler. Bu eğilim sağlık turizminin geleceği açısından önemli bir göstergedir ve sağlık turizminin kapsamının giderek genişlediğini göstermektedir. Bu anlamda, sağlık sektörümüzün sağlık turizmi pastasından pay alabilmesi için yabancı sigorta şirketleriyle ilişkilerini güçlendirmesi önem arz etmektedir. Sağlık turizminin gelişimi için hastanelerin ve sektördeki diğer aktörlerin işbirliği içerisinde olmaları Sağlık turizminin gelişimi için üzerinde durulması gereken diğer bir konu ise dil bilen sağlık personelinin yetiştirilmesidir. Ülkemize gelen hastanın tıbbi açıdan doktorla olan iletişimi hayati bir önem arz etmektedir. Dolayısıyla tıbbi terminolojiye sahip sağlık personeli yetiştirmek hastayla iletişim açısından kritik bir öneme sahiptir. Önemle üzerinde durulması gereken bir diğer konu etik bir yapılanmaya gitmektir. Ülkemizde tedavi olan hastanın başına gelebilecek tıbbi hatalardan kaynaklanan sorunların giderilmesinde hukuki yapılanmanın oluşturulması faydalı olacaktır. Bununla birlikte turist sağlığında yaşanan güven problemine çözüm bulmak, uzun vadede sağlık turizmi için olumlu sonuçlar doğuracaktır. Ülkemizin yurtdışı tanıtımında sunulan sağlık hizmetlerini kalite bazında tanıtmak sağlık kuruluşları tarafından tercih edilen bir yaklaşımdır. Sağlık kuruluşları arasındaki genel kanı, sağlık hizmetlerinde en önemli pazarlama unsurunun kalite olduğudur. Tanıtımın öncelikle kalite bazında yapılması ve fiyatın destekleyici bir unsur olarak kullanılması öngörülmektedir. Sağlık turizminde atılabilecek adımlardan bir tanesi de ortak bir tanıtım politikası oluşturarak her bölgeyi sunabileceği en iyi sağlık hizmeti bazında markalaştırmak ve bunu teşvik etmektir. Organ naklinde belli bir bölge marka haline gelirken, onkolojide başka bir bölge markalaşabilir ve böylece belirli alanlardaki en iyiler belirlenerek daha etkili bir tanıtım yapılabilir. Sağlık turizminde hedef seçilen ülkelerin sağlık ihtiyaçlarının tespit edilmesi önemlidir. Her ülkenin kendine özgü bir sağlık sistemi ve buna bağlı sorunları ya da eksiklikleri bulunmaktadır. Söz konusu eksikliği veya 32 T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 33

18 talebi tespit etmek ve buna yönelik ülke bazında pazarlama stratejileri belirlemek fayda sağlayacaktır. Örneğin Amerika nın ve Ortadoğu nun ihtiyaç duydukları sağlık hizmetleri farklılık göstereceğinden bu ihtiyaçların iyi tespit edilmesi ve bunlara yönelik pazarlama ve tanıtım stratejilerinin geliştirilmesi sağlık turizminin gelişimi açısından önem arz etmektedir. Sağlık turizmi yoğun çaba gerektiren bir konu olmakla beraber, sağlık alanında güvenin oluşturulması ve doğru pazarlara doğru ürünlerin tanıtılmasıyla gelişime son derece açık bir sektördür. Sağlık turizminin temel aktörleri olan hastanelerin devletin sunmuş olduğu teşviklerden yararlanmaları sektörün gelişimi açısından önemlidir. Konuyla ilgili yapılacak bilimsel ve akademik çalışmalar, konunun önemini ortaya koymak adına önem arz etmektedir. Yapılacak olan karşılaştırmalı ülke analizleri, örneğin Hindistan ve Tayland ile yapılacak karşılaştırmalı incelemeler ve bu konuda en iyi örneklerin incelenmesi sağlık turizmi aktörlerinin stratejik hedef oluşturmasında belirleyici olacaktır. Sonuç olarak ülkemizin ve beraberinde Batı Akdeniz bölgesinin gerek sağlık alanında gerekse ileri yaş, engelli ve spa-wellness alanlarında hak ettiği konuma gelebilmesi, var olan potansiyeli en iyi şekilde değerlendirmekle mümkün olacaktır. Tanıtım faaliyetlerinin amaca yönelik yürütülmesi ve tanıtıma konu olan sağlık ve ilgili kuruluşların işbirliği ve birlikteliği Batı Akdeniz bölgesinde sağlık turizminin gelişimine katkı sağlayacaktır. KAYNAKÇA 1. Population Aging: Facts, Challenges, and Responses, Program on the Global Demography of Aging, Harvard University, May Magnitude and Speed of Population Ageing, Population Division, DESA, United Nations 3. The McKinsey Quarterly, Medical Tourism: Treatments, Markets and Health System Implications: A Scoping Review OECD, Directorate for Employment, Labour and Social Affairs 5. KPMG, Issues Monitor, Mayıs Sağlık Bakanlığı, Sağlık Turizmi Çalışmaları Raporu, T.C. Sağlık Bakanlığı, Akdeniz Üniversitesi Organ Nakli Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi, Kasım T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) 35

19 8. Ekonomi Bakanlığı, 2012/4 Sayılı Döviz Kazandırıcı Hizmet Ticaretinin Desteklenmesi Hakkında Tebliğ, Ek A-4, Türkiye Sağlık Turizmi Rehberi, 2012, medikalturizmweb.pdf 10. The Medical Tourism Survey 2012, 11. TMMOB Jeotermal Kongresi Bildiriler Kitabı, Ankara 2009, ekler/ a764c8_ek.pdf T.C. BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA)

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir;

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir; Yrd. Doç Dr. Gonca Güzel Şahin SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE Sağlık Turizmi; insanların tedavi olmak amacıyla yaşadıkları ülkeden, kaliteli ve görece daha ucuz hizmet alabilecekleri başka ülkelere

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlkay TAŞ GÜRSOY Dokuz Eylül Üniversitesi

Yrd. Doç. Dr. İlkay TAŞ GÜRSOY Dokuz Eylül Üniversitesi AVRUPA BİRLİĞİ NDE SAĞLIK TURİZMİ Yrd. Doç. Dr. İlkay TAŞ GÜRSOY Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık turizmi nedir? hastaların ihraç edilmesi? tıbbi hizmetlerin ithal edilmesi? sağlığın/sağlık hizmetlerinin

Detaylı

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜ)

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜ) 2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜ) DÜNYADA HİZMET TİCARETİ SAĞLIK TURİZMİ Dünya ticaret hacmi yaklaşık 100 milyar ABD Doları Her yıl

Detaylı

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ 2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ SUNUM PLANI Hizmet Sektörünün Desteklenmesi Vizyonu Dünya da ve Türkiye de Sağlık Turizmi Film, Bilişim ve Eğitim Sektörlerine

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜNE YÖNELİK DESTEKLER

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜNE YÖNELİK DESTEKLER BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜNE YÖNELİK DESTEKLER Esra ALAGÖZ KAYA Şubat 2015 SUNUM PLANI I. SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜNE YÖNELİK DESTEKLER II. DESTEKLEMELERDE TEMEL HUSUSLAR III.

Detaylı

Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler

Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler Oğuzhan KAYA TKHK Kaynak Geliştirme Daire Başkanlığı khk.kaynakgelistirme@saglik.gov.tr www.tkhk.gov.tr Slayt1/28 Bakanlığımızın 2013-2017

Detaylı

DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLER

DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLER DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLER Ali DİKİLİ Devlet Yardımları ve Ar-ge Dairesi Başkanı Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler G.M. 2. DÜNYA TİCARET MÜŞAVİRLERİ KONFERANSI Ankara 5 Haziran 2012 1 DÖVİZ

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü KONYA ÖZELİNDE YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN ÜLKE BAZLI ANALİZİ 06.08.2014 1 DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail

Detaylı

2012/4 SAYILI DÖVĠZ KAZANDIRICI HĠZMET TĠCARETĠNĠN DESTEKLENMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞ

2012/4 SAYILI DÖVĠZ KAZANDIRICI HĠZMET TĠCARETĠNĠN DESTEKLENMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞ 2012/4 SAYILI DÖVĠZ KAZANDIRICI HĠZMET TĠCARETĠNĠN DESTEKLENMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞ TANIMLAR Sağlık KuruluĢu: Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmıģ veya Sağlık Bakanlığına bağlı kuruluģlar, üniversite

Detaylı

SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU

SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU 26 Aralık 2012 SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU Doç. Dr. Mehmet Cihan YAVUZ Çukurova Üniversitesi, Seyahat ĠĢletmeciliği Bölüm BaĢkanı SAĞLIK TURĠZMĠ

Detaylı

ÖNSÖZ. Dr. Ahmet ALTIPARMAK Antalya Valisi BAKA Yönetim Kurulu Başkanı. Tuncay ENGİN BAKA Genel Sekreteri

ÖNSÖZ. Dr. Ahmet ALTIPARMAK Antalya Valisi BAKA Yönetim Kurulu Başkanı. Tuncay ENGİN BAKA Genel Sekreteri ÖNSÖZ Gelişmiş ülkelerde 1900 lü yılların başlarından itibaren kurulmuş olan kalkınma ajansları, ülkemizde yeni benimsenmiş bir modeldir. Kalkınma Ajansları; bölgesel düzeyde kamu kesimi, özel kesim ve

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ. Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu. TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği. Page 1

HALI SEKTÖRÜ. Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu. TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği. Page 1 2017 HALI SEKTÖRÜ Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği Page 1 HALI SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYI İHRACAT PERFORMANSI 2017 yılı Ocak-Mayıs döneminde Türkiye nin toplam

Detaylı

TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ

TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ HAZIRLAYAN: AHMET TOPRAK UZMAN YARDIMCISI ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLARARASILAŞTIRMA VE DIŞ TİCARET ŞEFLİĞİ 0 Asya Kıtası Medikal Turizmi 1 Medikal turizm için dünyadaki

Detaylı

TÜİK VERİLERİNE GÖRE ESKİŞEHİR'İN SON 5 YILDA YAPTIĞI İHRACATIN ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI (ABD DOLARI) Ülke

TÜİK VERİLERİNE GÖRE ESKİŞEHİR'İN SON 5 YILDA YAPTIĞI İHRACATIN ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI (ABD DOLARI) Ülke TÜİK VERİLERİNE GÖRE ESKİŞEHİR'İN SON 5 YILDA YAPTIĞI İHRACATIN ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI (ABD DOLARI) Ülke 2008 Yılı 2009 Yılı 2010 Yılı 2011 Yılı 2012 Yılı Sayısı Ulke adı İhracat Ulke adı İhracat Ulke

Detaylı

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI Sektörlerindeki ürünlerin, en son teknolojik gelişmelerin, dünyadaki trendlerin ve son uygulamaların sergilendiği, 25-28 Eylül 2014 tarihleri arasında

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları. 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları

İÇİNDEKİLER. 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları. 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları İÇİNDEKİLER 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları 3 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları çelik borular İthalat-İhracat

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİ YRD. DOÇ. DR. UĞUR AKDU

SAĞLIK TURİZMİ YRD. DOÇ. DR. UĞUR AKDU SAĞLIK TURİZMİ YRD. DOÇ. DR. UĞUR AKDU Sağlık Turizminin Çeşitleri 2 Termal ve spa-wellness turizmi İleri yaş ve engelli turizmi Medikal turizm 3 Termal ve Spa-Wellness Turizmi Mineralize termal sular

Detaylı

2012/4 SAYILI DÖVĠZ KAZANDIRICI HĠZMET TĠCARETĠNĠN DESTEKLENMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞ

2012/4 SAYILI DÖVĠZ KAZANDIRICI HĠZMET TĠCARETĠNĠN DESTEKLENMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞ 2012/4 SAYILI DÖVĠZ KAZANDIRICI HĠZMET TĠCARETĠNĠN DESTEKLENMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞ 2012/4 SAYILI TEBLĠĞ TEMEL ÖZELLĠKLER Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesine Yönelik En Kapsamlı Tebliğ Hedef Sektörlerin

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ. Nisan Ayı İhracat Bilgi Notu. TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği. Page 1

HALI SEKTÖRÜ. Nisan Ayı İhracat Bilgi Notu. TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği. Page 1 2017 HALI SEKTÖRÜ Nisan Ayı İhracat Bilgi Notu TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği Page 1 HALI SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYI İHRACAT PERFORMANSI 2017 yılı Ocak-Nisan döneminde Türkiye nin toplam

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİN DE HASTALAR A YAKLAŞIM VE SATIŞ YÖNETİMİ

SAĞLIK TURİZMİN DE HASTALAR A YAKLAŞIM VE SATIŞ YÖNETİMİ SAĞLIK TURİZMİN DE HASTALAR A YAKLAŞIM VE SATIŞ YÖNETİMİ Sağlık Turİzmİ ve Sağlık Turİstİ Nedİr? Sağlık turizmi sağlığın korunması, geliştirilmesi ve hastalıkların tedavi edilmesi amacıyla ikâmet edilen

Detaylı

9. Dubai Uluslararası Gayrimenkul ve Emlak Fuarı (İPS) en yeni projemiz olan Dubai Sustainable City yi duyurmak için mükkemmel ve en doğru ortamdi.

9. Dubai Uluslararası Gayrimenkul ve Emlak Fuarı (İPS) en yeni projemiz olan Dubai Sustainable City yi duyurmak için mükkemmel ve en doğru ortamdi. 8,000 m 2 FUAR ALANI 291 KATILIMCI 77 YERLİ KATILIMCI 214 ULUSLARARASI KATILIMCI 37 MEDYA ORTAĞI 7,637 MEDYA ORTAĞI IPS (INTERNATIONAL PROPERTY SHOW) 2013, Dubai Arazi ve İskan Departmanı nın katkılarıyla

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Türkiye Ekonomisi Ülkemiz 2011 yılında yapmış olduğu büyüme trendiyle, dünya

Detaylı

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF)

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF) ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 1 BİRLEŞİK ARAP EMİRLİ 269.665.223,68 305.580.419,69 13,32 ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 2 IRAK 155.240.675,64 92.044.938,69-40,71 ALTINDAN MAMUL

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü Programın Amacı ve Kapsamı-1 2 Tıbbi tedavinin alınması, termal kaynakların kullanılması,

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ YABANCI ÜLKE TEMSİLCİLİKLERİ

TÜRKİYE DEKİ YABANCI ÜLKE TEMSİLCİLİKLERİ Ülke TÜRKİYE DEKİ YABANCI ÜLKE TEMSİLCİLİKLERİ Temsilcilik Türü Şehir Telefon Faks e-posta A.B.D. Başkonsolosluk Adana (0322) 346 62 62 (0322) 346 79 16 A.B.D. Büyükelçilik Ankara 455 55 55 467 00 19 A.B.D.

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ. Mart Ayı İhracat Bilgi Notu. TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği. Page 1

HALI SEKTÖRÜ. Mart Ayı İhracat Bilgi Notu. TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği. Page 1 2017 HALI SEKTÖRÜ Mart Ayı İhracat Bilgi Notu TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği Page 1 HALI SEKTÖRÜ 2017 MART AYI İHRACAT PERFORMANSI 2017 yılı Ocak-Mart döneminde Türkiye nin toplam ihracatı

Detaylı

PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi

PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi 1. Masa başı araştırmasında. Masa başı araştırmasında şu soruların cevabını vermeliyiz;

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 29. Uluslararası Tekstil Makineleri Fuarı 4. İstanbul Teknik Tekstiller ve Nonwoven Fuarı 9. Uluslararası İstanbul İplik Fuarı Hazırlayan TEKNİK Fuarcılık

Detaylı

Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor.

Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor. Sağlık Turizmi GENEL BİLGİ Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor. Türkiye 2002 de 17. Sıradan 2012 de 7 sıraya yükseldi. (Fransa, ABD, Çin, İspanya, İtalya, İngiltere,

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 1 İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ VE ÖRNEK YAPISI 3 2. FUAR SONUÇ ÖZET BİLGİLERİ

Detaylı

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi Sektörün genel özellikleri Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Ürünler dünyada ortalama

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖR RAPORU

SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖR RAPORU Mutlu Yaşam Bölgesi Batı Akdeniz SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖR RAPORU SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖR RAPORU ÖNSÖZ Gelişmiş ülkelerde 1900 lü yılların başlarından itibaren kurulmuş olan kalkınma ajansları, ülkemizde yeni

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI TÜRK TEKNİK MÜŞAVİRLİK HİZMETLERİ SEKTÖRÜ

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI TÜRK TEKNİK MÜŞAVİRLİK HİZMETLERİ SEKTÖRÜ TÜRK TEKNİK MÜŞAVİRLİK HİZMETLERİ SEKTÖRÜ TÜRK MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ SEKTÖRÜ YILLAR PROJE SAYISI PROJE BEDELİ ($) KÜMÜLATİF PROJE BEDELİ ($) ORTALAMA PROJE BEDELİ ($) 2002 ve Öncesi 2.425 49.709.990.160

Detaylı

Plast Eurasia İstanbul 2015 Fuar Sonuç Raporu

Plast Eurasia İstanbul 2015 Fuar Sonuç Raporu Plast Eurasia İstanbul 2015 Fuar Sonuç Raporu 2 BAŞARI GÜVEN TECRÜBE BİLGİ TEKNOLOJİ Plast Eurasia İstanbul Avrasya Plastik Sektörünün Buluşma Noktası T 10 Salon 98.000 m2 S Avrasya nın En Büyüğü SAYISAL

Detaylı

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF)

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF) ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 1 BİRLEŞİK ARAP EMİRLİ 521.361.708,54 519.945.727,22-0,27 ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 2 IRAK 308.690.215,23 226.634.279,98-26,58 ALTINDAN MAMUL

Detaylı

YÜRÜRLÜKTE BULUNAN ÇİFTE VERGİLENDİRMEYİ ÖNLEME ANLAŞMALARI. ( tarihi İtibariyle) Yayımlandığı Resmi Gazete

YÜRÜRLÜKTE BULUNAN ÇİFTE VERGİLENDİRMEYİ ÖNLEME ANLAŞMALARI. ( tarihi İtibariyle) Yayımlandığı Resmi Gazete YÜRÜRLÜKTE BULUNAN ÇİFTE VERGİLENDİRMEYİ ÖNLEME ANLAŞMALARI (21.01.2016 tarihi İtibariyle) Taraf Devlet Anlaşmanın İmza Edildiği Tarih Yayımlandığı Resmi Gazete Tarih No Yürürlük Tarihi Vergiler Açısından

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu Deri ve Deri Ürünleri Sektörü Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜMÜZÜN YILI MAYIS AYI İHRACAT PERFORMANSI yılı mayıs ayında, Türkiye

Detaylı

2013-Aralık Un İhracat Rakamları

2013-Aralık Un İhracat Rakamları 25 Şubat 2014 2013-Aralık Un İhracat Rakamları ÜLKE İHRACAT MİKTARI (KG) İHRACAT TUTARI ($) Almanya 554 239 İngiltere 38.279 16.518 Bulgaristan 2.000 1.080 Mısır 396.000 222.948 Sudan 8.614.530 4.622.432

Detaylı

4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ

4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ 4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ Elektronik yan sanayi sektörünü bir araya getiren tek organizasyon Uluslararası Electronist Fuarı yerliyabancı birçok farklı şehir

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

ABD DE SAĞLIK TURİZMİ

ABD DE SAĞLIK TURİZMİ ABD DE SAĞLIK TURİZMİ HAKAN KARALOK, MD. YALE UNIVERSITY SCHOOL OF MEDICINE Sağlık Turizmi Dünyada Sağlık Turizmi Merkezleri Dünyada Sağlık Turizmi Sağlık Turizmi Sebepleri 15 9 4 40 32 Yeni teknik, teknoloji

Detaylı

Global Pazar ve Rekabet

Global Pazar ve Rekabet NE GENEL BAKIŞ Global Pazar ve Rekabet Özlem KARAKIŞ SAĞLIK TURİZMİ EKONOMİSİ Dünya da 2008 yılında toplam 4,1 trilyon, 2009 yılında ise 5,4 trilyon dolar tutarında sağlık harcaması yapıldı. ABD deki sağlık

Detaylı

Uludağ Hazır Giyim Ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği İhracat Raporu (Ağustos / Ocak-Ağustos 2017)

Uludağ Hazır Giyim Ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği İhracat Raporu (Ağustos / Ocak-Ağustos 2017) Uludağ Hazır Giyim Ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği İhracat Raporu (Ağustos / Ocak-Ağustos 2017) UİB Ar-Ge Şubesi 1 Eylül 2017 Sayfa 1 / 15 İÇİNDEKİLER AYLIK İHRACAT DEĞERLENDİRMESİ... AĞUSTOS 2017

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü Deri ve Deri Ürünleri Sektörü Aralık Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ YILI AYI İHRACAT PERFORMANSI yılı Aralık ayında, Türkiye nin

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ 2015 YILI İHRACATI

HALI SEKTÖRÜ 2015 YILI İHRACATI HALI SEKTÖRÜ 2015 YILI İHRACATI Ülkemizin halı ihracatı 2014 yılında % 7,3 oranında bir artışla kapanmış ve 2,4 milyar dolar olarak gerçekleşmişti. 2015 yılında ise halı ihracatımız bir önceki yıla kıyasla

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ. Ekim Ayı İhracat Bilgi Notu. TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği. Page 1

HALI SEKTÖRÜ. Ekim Ayı İhracat Bilgi Notu. TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği. Page 1 2015 HALI SEKTÖRÜ Ekim Ayı İhracat Bilgi Notu TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği Page 1 HALI SEKTÖRÜ 2015 EKİM AYI İHRACAT PERFORMANSI Ülkemizin halı ihracatı 2014 yılını % 7,3 oranında

Detaylı

TÜ ROFED TÜRİ ZM BÜ LTENİ

TÜ ROFED TÜRİ ZM BÜ LTENİ TÜ ROFED TÜRİ ZM BÜ LTENİ Aralık - 2016 İÇİNDEKİLER 1. TÜRKİYE'YE VE DÖRT İLİMİZE GELEN ZİYARETÇİLERİN YILLARA VE AYLARA GÖRE DAĞILIMI... 1 1.1. TÜRKİYE'YE GELEN YABANCI ZİYARETÇİLERİN YILLARA VE AYLARA

Detaylı

İSTANBUL MADEN İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ)

İSTANBUL MADEN İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) TUZ 1 IRAK 3.665.673 4.904.225 33,79 TUZ 2 ROMANYA 882.243 1.341.776 52,09 TUZ 3 RUSYA FEDERASYONU 733.563 920.885 25,54 TUZ 4 KUZEY KIBRIS TÜRK CU 786.773 651.917-17,14 TUZ 5 MENEMEN DERİ SR.BLG. 476.010

Detaylı

SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU

SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU 1. Dünya Seramik Sektörü 1.1 Seramik Kaplama Malzemeleri SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU 2007 yılında 8,2 milyar m 2 olan dünya seramik kaplama malzemeleri üretimi, 2008 yılında bir önceki yıla oranla %3,5 artarak

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 12 17 Ocak 2016 İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ VE ÖRNEK YAPISI 3 2. FUAR SONUÇ ÖZET

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ... vii KISIM 1 GASTRONOMİ: KAVRAMSAL YAKLAŞIM VE TRENDLER

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ... vii KISIM 1 GASTRONOMİ: KAVRAMSAL YAKLAŞIM VE TRENDLER İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii KISIM 1 GASTRONOMİ: KAVRAMSAL YAKLAŞIM VE TRENDLER Bölüm 1: Gastronomi Kavramı: Tanımı ve Gelişimi... 3 1.1. Gastronomi Kavramı... 5 1.2. Gastronominin Tarihsel Gelişimi... 8 1.3.

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

2013-Aralık Un İhracat Rakamları

2013-Aralık Un İhracat Rakamları 4 Eylül 2014 2013-Aralık Un İhracat Rakamları ÜLKE İHRACAT MİKTARI (KG) İHRACAT TUTARI ($) Almanya 554 239 İngiltere 38.279 16.518 Bulgaristan 2.000 1.080 Mısır 396.000 222.948 Sudan 8.614.530 4.622.432

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU 2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 OCAK / TÜRKİYE

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

TÜRKİYE NİN EN TEKNİK ELEKTRİK FUARI: 4. ULUSLARARASI ELEX FUARI 2015 YILINDA DA HEYECAN VERDİ

TÜRKİYE NİN EN TEKNİK ELEKTRİK FUARI: 4. ULUSLARARASI ELEX FUARI 2015 YILINDA DA HEYECAN VERDİ TÜRKİYE NİN EN TEKNİK ELEKTRİK FUARI: 4. ULUSLARARASI ELEX FUARI 2015 YILINDA DA HEYECAN VERDİ 4. ULUSLARARASI ELEX FUARI 01-04 EKİM 2015 TARİHLERİ ARASINDA İSTANBUL FUAR MERKEZİ NDE SEKTÖRÜN EN ÖNEMLİ

Detaylı

TÜ ROFED TÜRİ ZM BÜ LTENİ

TÜ ROFED TÜRİ ZM BÜ LTENİ TÜ ROFED TÜRİ ZM BÜ LTENİ Ocak - 2017 Hazırlayan: Sezin Ulusoy İÇİNDEKİLER 1. TÜRKİYE'YE VE DÖRT İLİMİZE GELEN ZİYARETÇİLERİN YILLARA VE AYLARA GÖRE DAĞILIMI... 1 1.1. TÜRKİYE'YE GELEN YABANCI ZİYARETÇİLERİN

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNDE MEVZUAT VE TEŞVİKLER

SAĞLIK TURİZMİNDE MEVZUAT VE TEŞVİKLER SAĞLIK TURİZMİNDE MEVZUAT VE TEŞVİKLER Müge ÜNAL Küreselleşme sürecinde, ülkeler arasında işbirliğinin artması, seyahat özgürlüklerinin ve imkanlarının artması, ulaşımda maddi manevi kolaylıklar sağlanması

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2015 Mart Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2015 Mart Ayı İhracat Bilgi Notu Deri ve Deri Ürünleri Sektörü Mart Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 04/ DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ YILI AYI İHRACAT PERFORMANSI yılı Mart ayında, Türkiye

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

2017 MART DIŞ TİCARET RAPORU

2017 MART DIŞ TİCARET RAPORU 2017 MART DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2017 MART / TÜRKİYE

Detaylı

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi Basın Bülteni 26 Haziran 2013 YASED, UNCTAD 2013 Dünya Yatırım Raporu nu açıkladı Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi 2012 yılında dünyada yüzde 18

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK Dünyada gelir dağılımındaki adaletsizliğin hangi boyutlarda olduğunu

Detaylı

SEKTÖRÜN BENİMSENEN FUARI ELEX

SEKTÖRÜN BENİMSENEN FUARI ELEX SEKTÖRÜN BENİMSENEN FUARI ELEX 3. ELEX FUARI 25-28 EYLÜL 2014 TARİHLERİ ARASINDA İSTANBUL FUAR MERKEZİ NDE SEKTÖRÜN EN ÖNEMLİ BULUŞMASINA İMZA ATTI 25-28 Eylül 2014 tarihleri arasında organize edilen ve

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER 4 Haziran 2012 SUNUŞ GÜNDEMİ Pazara Giriş Koordinasyon Yapısı Yeni Yaklaşım Pazara Giriş Komitesi Ülke Masaları

Detaylı

SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ VE SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ SEKTÖRÜNDE DÜNYA İTHALAT RAKAMLARI ÇERÇEVESİNDE HEDEF PAZAR ÇALIŞMASI

SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ VE SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ SEKTÖRÜNDE DÜNYA İTHALAT RAKAMLARI ÇERÇEVESİNDE HEDEF PAZAR ÇALIŞMASI SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ VE SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ SEKTÖRÜNDE DÜNYA İTHALAT RAKAMLARI ÇERÇEVESİNDE HEDEF PAZAR ÇALIŞMASI ORTA ANADOLU İHRACATÇI BİRLİKLERİ GENEL SEKRETERLİĞİ Seramik sektörünün en

Detaylı

2015 YILI OCAK EYLÜL DÖNEMİ EV TEKSTİLİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2015 YILI OCAK EYLÜL DÖNEMİ EV TEKSTİLİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ 2015 YILI OCAK EYLÜL DÖNEMİ EV TEKSTİLİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ Ocak Eylül 2015 Dönemi Ev Tekstili Genel İhracatı 2015 Ocak - Eylül Dönemi KG M² USD EURO TL TOPLAM EV TEKSTİLİ İHRACATI 227.814.574 274.117.940

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2015 Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2015 Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 06/2015 DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI AYI İHRACAT PERFORMANSI 2015 yılı

Detaylı

ÇORAP SEKTÖRÜ 2016 YILI VE 2017 OCAK AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU

ÇORAP SEKTÖRÜ 2016 YILI VE 2017 OCAK AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU ÇORAP SEKTÖRÜ YILI VE OCAK AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İTKİB GENEL SEKRETERLİĞİ HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON ARGE ŞUBESİ Şubat ÇORAP SEKTÖRÜNÜN YILI VE OCAK AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2014 MART İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2014 MART İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2014 MART AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Niisan 2014 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2014 MART İHRACAT PERFORMANSI

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013 TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul 1 İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMA KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNDE ÖZEL HASTANELERİN ROLÜ. Dr. Cevat Şengül OHSAD Genel Sekreteri

SAĞLIK TURİZMİNDE ÖZEL HASTANELERİN ROLÜ. Dr. Cevat Şengül OHSAD Genel Sekreteri SAĞLIK TURİZMİNDE ÖZEL HASTANELERİN ROLÜ Dr. Cevat Şengül OHSAD Genel Sekreteri Dünyada Sağlık Turizmi Toplam Harcamaları 2004 Yılında 20 Milyar USD 2012 Yılında 100 Milyar USD (Tahmini) * Medikal Turizmde

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012 TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1.ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.2.ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ VE ÖRNEK

Detaylı

KURU MEYVE RAPOR (EGE)

KURU MEYVE RAPOR (EGE) Sayı : 73445262-TİM.EİB.GSK.15.1/6686 İzmir, 03/08/2015 Konu : Kuru Meyve Haftalık İhracat İstatistikleri SİRKÜLER EGE KURU MEYVE VE MAMULLERİ İHRACATÇILARI BİRLİĞİ ÜYELERİNE Sayın Üyemiz, 2014/15 sezonu

Detaylı

2016 MAYIS DIŞ TİCARET RAPORU

2016 MAYIS DIŞ TİCARET RAPORU 2016 MAYIS DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2016 MAYIS / TÜRKİYE

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

01/05/ /05/2016 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ

01/05/ /05/2016 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ 01/05/2016 31/05/2016 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ Geçici Plaka İzni Geçiş Abd Minor Outlying Adaları 03 08 03 Almanya 03 03 02 18 26 93 50 53 89 Arnavutluk 02 Avusturya 02 03 01 02 Belçika

Detaylı

2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU

2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU 2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 HAZİRAN

Detaylı

TUROB Vakantiebeurs / Utrecht - HOLLANDA 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu

TUROB Vakantiebeurs / Utrecht - HOLLANDA 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu TUROB Vakantiebeurs / Utrecht - HOLLANDA 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu Fuar Tarihleri 08.01.2013 13.01.2013 2014 Yılı Fuar Tarihleri 07-12.01.2014 Fuarın Açık Olduğu saatler 08/09/10/12/13.01.2013 10:00-18:00

Detaylı

Vize Rejim Tablosu YEŞİL (HUSUSİ) PASAPORT. Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün)

Vize Rejim Tablosu YEŞİL (HUSUSİ) PASAPORT. Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Rejim Tablosu ÜLKE ÇİPLİ (UMUMA MAHSUS) PASAPORT YEŞİL (HUSUSİ) PASAPORT GRİ (HİZMET) PASAPORT LACİVERT (DİPLOMATİK) PASAPORT A.B.D AFGANİSTAN ALMANYA ANDORRA ANGOLA ANTİGUA-BARBUDA ANTİLLER ARJANTİN

Detaylı

2016 ARALIK DIŞ TİCARET RAPORU

2016 ARALIK DIŞ TİCARET RAPORU 2016 ARALIK DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2016 ARALIK /

Detaylı

TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2009 YILI EKİM AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2009 YILI EKİM AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2009 YILI EKİM AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME 2009 Ocak Ekim On Aylık Tekstil İhracatı Türkiye nin tekstil ihracatı, 2009 yılının Ocak Ekim döneminde geçen yılın

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ VE ÖRNEK YAPISI 3 2. FUAR SONUÇ ÖZET BİLGİLERİ 4

Detaylı

ERASMUS + YÜKSEKÖĞRETİM PROGRAMI 2015-2016 DÖNEMİ "ORTA ASYA" BÜTÇE KATEGORİSİNE AİT LİSTE

ERASMUS + YÜKSEKÖĞRETİM PROGRAMI 2015-2016 DÖNEMİ ORTA ASYA BÜTÇE KATEGORİSİNE AİT LİSTE "ASYA" BÜTÇE KATEGORİSİNE AİT LİSTE Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2015 1 TR01 KA107 021130 Hindistan 30.249,50 Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2015 1 TR01 KA107 021130 Nepal 5.044,92 Orta Doğu Teknik Üniversitesi

Detaylı

2017 MAYIS DIŞ TİCARET RAPORU

2017 MAYIS DIŞ TİCARET RAPORU 2017 MAYIS DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2017 MAYIS / TÜRKİYE

Detaylı

Turizm sektörü, Türkiye için önemli bir gelir kaynağı oluşturmaktadır.

Turizm sektörü, Türkiye için önemli bir gelir kaynağı oluşturmaktadır. Turizm sektörü, Türkiye için önemli bir gelir kaynağı oluşturmaktadır. Milli Gelirin yaklaşık %5 i turizm sektöründen elde edilmektedir. (%1i termal turizimden) Turizm sektöründe son yıllarda yaşanan hızlı

Detaylı

2014 AĞUSTOS DIŞ TİCARET RAPORU

2014 AĞUSTOS DIŞ TİCARET RAPORU 2014 AĞUSTOS DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2014 AĞUSTOS

Detaylı

DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLERİN DESTEKLENMESİ. Berrak BİLGEN BEŞERGİL Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü D.T.

DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLERİN DESTEKLENMESİ. Berrak BİLGEN BEŞERGİL Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü D.T. DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLERİN DESTEKLENMESİ Berrak BİLGEN BEŞERGİL Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü D.T. Uzmanı 1 2012 YILI İTİBARIYLA DÜNYADA HİZMET TİCARETİ 2 KÜRESEL HİZMET

Detaylı

TÜRKĠYE UN SANAYĠCĠLERĠ FEDERASYONU

TÜRKĠYE UN SANAYĠCĠLERĠ FEDERASYONU 1 TÜRKĠYE UN SANAYĠCĠLERĠ FEDERASYONU UN ĠHRACATI RAPORU Türkiye 2011 yılının ilk beş ayında, şimdiye kadar 75 ülkeye un ihraç ederek, karşılığında 324,3 milyon ABD doları gelir elde etmiştir. Bu yaklaşık

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2011 OCAK - ARALIK İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2011 OCAK - ARALIK İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2011 ARALIK AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Ocak 2012 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2011 OCAK - ARALIK İHRACAT

Detaylı

ELEX SEKTÖRÜNÜN TEK FUARI

ELEX SEKTÖRÜNÜN TEK FUARI ELEX SEKTÖRÜNÜN TEK FUARI 26-29 Eylül 2013 tarihleri arasında organize edilen ve T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından desteklenen Türkiye nin ve bölgenin sektöründeki tek ihtisas fuarı olan

Detaylı

2016 YILI İPLİK İHRACAT İTHALAT RAPORU

2016 YILI İPLİK İHRACAT İTHALAT RAPORU 2016 YILI İPLİK İHRACAT İTHALAT RAPORU Haziran 2017 İçindekiler Yönetici Özeti... 2 1. Dünya İplik İhracatı... 3 2. Türkiye nin İplik İhracatı... 5 Yıllar İtibariyle İhracat ve Pay... 5 Başlıca Ülkeler

Detaylı

2016 KASIM DIŞ TİCARET RAPORU

2016 KASIM DIŞ TİCARET RAPORU 2016 KASIM DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2016 KASIM / TÜRKİYE

Detaylı

ETIK RESEARCH ETİK

ETIK RESEARCH ETİK 04.06.2015 ETIK RESEARCH 24.06.2015 ETİK ETİK ARAŞTIRMA Etik ilkelerinden ödün vermeden müşterilerine yüksek standartlarda, kaliteli hizmet vermek adına 1997 yılında kurulan Etik Araştırma, birlikte üreterek,

Detaylı

2016 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU

2016 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU 2016 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2016 ŞUBAT / TÜRKİYE

Detaylı

Yurtdışı temsilciliklerimiz - AZERBAYCAN

Yurtdışı temsilciliklerimiz - AZERBAYCAN Son güncelleme: 28.01.2015 1. esky.com.tr 2. Seyahat Rehberi Uçuşlar Uçak bileti Bagaj Check-in ve uçuşa hazırlık Gümrük ve vize bilgileri Türk vatandaşlarının tabi olduğu vize uygulamaları Yurtdışı temsilciliklerimiz

Detaylı

Yurtdışı temsilciliklerimiz - AVUSTURYA

Yurtdışı temsilciliklerimiz - AVUSTURYA Son güncelleme: 28.01.2015 1. esky.com.tr 2. Guide_homepage Seyahat Rehberi Uçuşlar Uçak bileti Bagaj Check- in ve uçuşa hazırlık Gümrük ve vize bilgileri Türk vatandaşlarının tabi olduğu vize uygulamaları

Detaylı