FARKLI TOPLUM KESİMLERİNİN ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNE YÖNELİK BİLGİ, GÖRÜŞ VE DENEYİMLERİNİN BELİRLENMESİ, MERSİN İLİ ÖRNEĞİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "FARKLI TOPLUM KESİMLERİNİN ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNE YÖNELİK BİLGİ, GÖRÜŞ VE DENEYİMLERİNİN BELİRLENMESİ, MERSİN İLİ ÖRNEĞİ"

Transkript

1 DOA Yayın No: 68 ISBN: FARKLI TOPLUM KESİMLERİNİN ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNE YÖNELİK BİLGİ, GÖRÜŞ VE DENEYİMLERİNİN BELİRLENMESİ, MERSİN İLİ ÖRNEĞİ ODC: 43;431;432 Identifying Different Public s Knowledge, Attitudes and Experiences toward Forest Fire Management, A Case Study of Mersin Province Dr. Ersin YILMAZ Ali TOPAL Hakan KELEŞ TEKNİK BÜLTEN NO: 42 T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI DOĞU AKDENİZ ORMANCILIK ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ EASTERN MEDİTERRANEAN FORESTRY RESEARCH INSTITUTE TARSUS

2 YAYIN KOMİSYONU Dr. Ersin YILMAZ Abdulkadir YILDIZBAKAN A. Haluk TÜRKER Celalettin DURAN SAYFA DÜZENLEMESİ Zeynep GÖKOĞLU YAYINLAYAN Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü P.K.18, Tarsus/TÜRKİYE Published by Eastern Mediterranean Forestry Research Institute P.O.Box 18, Tarsus/TURKEY Tel : 0 (324) Fax : 0 (324) Baskı 1

3 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... ÖNSÖZ... ŞEKİLLER LİSTESİ. TABLOLAR LİSTESİ... ÖZ... ABSTRACT... Sayfa i v vii ix xiii xv 1. GİRİŞ Araştırmanın Tanıtımı Literatür Özeti Araştırmanın Amaçları Kapsam ve Uygulama Yerleri MATERYAL VE YÖNTEM Materyal Yöntem Hipotezler Değerlendirme Yöntemleri 9 3. BULGULAR Grupların Demografik Özellikleri Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeylerindeki Farklılıklar Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Her Bir Bilgi Sorusuna Verdikleri Cevaplardaki Farklılıklar Sosyodemografik Özelliklerine Göre Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri

4 Sayfa Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri Üzerine Sosyodemografik Değişkenlerin Etkileri Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşler Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşleri Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşlerindeki Farklılıklar Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Her Bir Görüş Sorusuna Verdikleri Cevaplardaki Farklılıklar Sosyodemografik Özelliklerine Göre Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşleri Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşleri Üzerine Sosyodemografik Değişkenlerin Etkileri Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri ve Görüşler Arasında İki Değişkenli İlişkiler Sosyodemografik Özellikler ile Bağımlı Değişkenler Arasında İki Değişkenli İlişkiler Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Deneyimler Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Kurumlara Duyulan Güven Orman Yangınları Tehlikesi Nedenlerinin Önem Dereceleri Mülklerde Orman Yangınlarına Karşı Alınan Önlemler Mülklerde Orman Yangınlarına Karşı Alınan Önlemler Konusunda Etkili Faktörler 80 3

5 Sayfa Mülklerde Orman Yangınlarına Karşı Yeterince Önlem Almama Nedenleri Orman Yangınları Yönetimi Kapsamındaki Etkinliklere Katılım İstekleri Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Konularda Bilgi Kaynakları Orman Yangınlarından Öncelikle Korunması Gerektiği Düşünülen Alanlar SONUÇLAR VE ÖNERİLER Sonuçlar Öneriler. 107 ÖZET SUMMARY KAYNAKÇA

6 ÖNSÖZ Farklı Toplum Kesimlerinin Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi, Görüş ve Deneyimlerinin Belirlenmesi, Mersin İli Örneği isimli bu araştırma, Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü tarafından 2010 ile 2012 yılları arasında çalışılarak sonuçlandırılmış bir araştırma projesidir. Araştırmaya, Mersin İlindeki Silifke İlçesinden 4 orman köyü (Kırobası, Bahçederesi, Tosmurlu ve İmamuşağı), Mut İlçesinden 4 orman köyü (Geçimli, Alaçam, Haydar ve Hacıilyaslı), Gülnar İlçesinden 3 orman köyü (Mollaömerli, Sipahili ve Yanışlı), Merkez İlçeden 3 orman köyü (Atlılar, Hebilli ve Evrenli), Anamur İlçesinden 3 orman köyü (Ovabaşı, Korucuk ve Ormancık) ve Tarsus ilçesinden 1 orman köyü (Kisecik) olmak üzere 18 orman köyünden toplanmıştır. Ayrıca Mersin İli sınırlarındaki 14 yazlık sitede (Mavi Çini, Antur, Başkent, Aslan Şahin, Altan, Altınkoy, Nilüfer, Yeni Hukukçular, Baha, Sedef 1, Sedef 2, Hekimler, Gülistan ve Zümrüt Koy tatil siteleri) de anket çalışması yürütülmüştür. Böylece 151 orman köylüsü ve 130 yazlık sitede oturan olmak üzere toplam 281 kişi, anket formunu doldurmak suretiyle çalışmaya katılım sağlamıştır. Araştırmanın veri kaynağı olan anket formlarını samimiyetle ve özenle dolduran tüm orman köylülerimize ve yazlık site sakinlerimize teşekkür etmek zevkli bir görevdir. Aynı zamanda çalışma yapılacak köylerin tespitinde yardımcı olan Mersin Orman Bölge Müdürlüğünden Orman Yangınlarıyla Mücadele Şube Müdürü Sayın Tufan ANAMURLUOĞLU na ve çalışılacak tatil sitelerine yönlendiren yöredeki meslektaşlarımıza teşekkür etmek bir borçtur. Bunun yanında Proje Yürütücüleri olarak araştırma amaçları doğrultusunda hazırlanan anket formlarını yüz yüze görüşme yoluyla, orman köylerindeki katılımcılara doldurtan Sayın Ali TOPAL ile yazlık site sakinlerine doldurtan Sayın Hakan KELEŞ e de teşekkür ederim. Tarsus, 2012 Dr. Ersin YILMAZ 5

7 1. GİRİŞ 1.1. Araştırmanın Tanıtımı Ülkemizde orman içi ve kenarında yaşayan nüfus yanında, giderek daha fazla kent insanı özellikle yaz mevsiminde büyük şehirlerden ayrılmakta ve ormanlık-makilik alanlar içerisindeki ve kenarındaki orman yangınları tehlikesine sahip yerleşimlere (denize yakın veya yaylalardaki sitelere veya kendi özel mülklerine) taşınmaktadır. Yine yaz aylarında ülkemizin özellikle güney ve batı bölgeleri orman yangınları tehlikesi altına girmekte ve bu mevsimde çıkan orman yangınları basında geniş yer bulmaktadır. Özellikle yoğun miktarda yanıcı madde içeren ormanlık ve makilik alanlar içerisindeki ve kenarındaki yerleşimler (orman içi ve kenarı köyler, yazlık siteler, yayla yerleşimleri, özel mülkiyetler), orman yangınları tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bu ormanlık ve makilik alanlar içerisindeki ve kenarındaki yerleşimler orman yangınları mevsiminde Orman Teşkilatı için ek bir yük durumundadır. Zira bu alanlarda yaşanacak bir orman yangınında, Orman Teşkilatının yangınla mücadele kaynaklarının bir bölümünü orman yangını söndürme faaliyetinin yerine, bu alanlardaki yapıları korumaya ayırması gerekecektir. Bu durum ise çoğunlukla orman yangını süresini uzatacak, orman kaynaklarında daha fazla zarara neden olacak ve böylece orman yangını söndürme maliyetini arttıracaktır. Sonuçta kıt kaynakların yerleşim yerlerindeki yapıların korunmasına tahsis edilmesi, orman yangınlarının toplam zararı üzerine önemli bir etkiye sahip olacaktır. Ormanlık ve makilik alanlar içerisindeki ve kenarındaki yerleşimler etrafındaki orman yangınları tehlikesini azaltmak için farklı toplum kesimleriyle doğrudan birlikte çalışılmasına ihtiyaç vardır. Bir başka ifadeyle bu çalışmaların farklı toplum kesimlerini doğrudan etkilemesi ve farklı toplum kesimlerinin aktif katılımını gerektirmesi nedeniyle, toplum desteğini alması gereklidir. Zira özel mülkiyetteki arazilerin yönetimi de, orman yangınları tehlikesinin azaltılmasında önemli rol oynayacaktır. Böylece orman yangınları yönetimi konusunda farklı toplum kesimlerinin eğitimine ve desteklenmesine ihtiyaç bulunmaktadır. Orman yangını riski taşıyan yerleşim yerlerindeki yangın tehlikesini azaltma çalışmalarının önemli bir bileşeni, hem yapıyla hem de yapılar etrafındaki vejetasyon ile ilgili önlemler alınmasıdır. Böylece yapılardaki ve yapı çevresindeki yanıcı madde yükü azaltılacak, yapıların yangına dayanıklılığı arttırılacak ve yangınla savaşım kaynakları etkin şekilde kullanılmış olacaktır. Sonuçta bu önlemler daha etkin bir orman yangını yönetiminde önemli rol oynayacaktır. 6

8 Bu doğrultuda bu araştırmada, ormanlık ve makilik alanlar içerisindeki ve kenarındaki yerleşimler etrafındaki yangın tehlikesinin azaltılmasında özel mülkiyet sahiplerine düşen eylemler konusu araştırılmıştır. Buralarda yaşayanların, orman yangını tehlikesinin en aza indirilmesinde rolünün ne olduğu konusu ele alınmıştır. Bu kişilerin orman yangınları tehlikesini azaltmaya yönelik yapı inşa kurallarına uyup uymadıkları ve vejetasyon yönetimine yönelik herhangi bir uygulama yapıp yapmadıkları açıklığa kavuşturulmuştur. Ayrıca orman yangınları tehlikesini azaltma eylemleri bireylerin öncelik listesinin neresinde bulunmaktadır?, bireylerin kendi mülkiyetleri çevresinde orman yangınları tehlikesini azaltılmasına yönelik eylemleri yerine getirmesi nasıl sağlanabilir? ve farklı toplum kesimlerinin orman yangınları tehlikesinin azaltılması faaliyetlerine aktif katılımının nasıl sağlanabileceği? sorularına da cevap aranmıştır. Kendi özel mülkleri çevresinde orman yangınları tehlikesini azaltma çabası içerisinde olan/olmayan ev sahiplerinin özellikleri ortaya konmuştur. Böylece orman yangını riski altındaki yerlerde yaşayan farklı toplum kesimlerinin, orman yangınlarından korunmaya yönelik sorumluluk duyguları belirlenmek istenmiştir. Orman yangınları açısından hassas olan bölgelerdeki orman yangınları tehlikesinin azaltılmasında farklı toplum kesimleri katılımının sağlanması ve toplum desteğinin alınması, etkin bir orman yangınları yönetiminin önemli bir parçası olarak görülmelidir. Nitekim orman yangınları yönetimi konusunda farklı toplum kesimlerinin bilgi, görüş ve deneyimlerinin belirlenmesi, politikalarının toplum tarafından desteklenip desteklenmediğini anlamaları konusunda Orman Teşkilatına yardımcı olacaktır. Sonuçta toplum desteğini alan bir Orman Teşkilatı, orman yangınlarını daha etkili şekilde yönetebilecektir. Orman yangınları yönetimi konusunda sorumluluğun tek başına Orman Teşkilatında olmasının, başarılı olamayacağı açıktır. Bu nedenle Orman Teşkilatı orman yangınları yönetimi kapsamında, ormanlık ve makilik alanlar içerisindeki ve kenarındaki yerleşimlerde yaşayanlar ve sivil toplum kuruluşları dâhil olmak üzere, tüm toplum ile sıkı bir işbirliğine gitmesi gereklidir. Bu kapsamda orman kaynakları yöneticilerinin orman yangınları yönetimi konusunda başarılı şekilde uygulanabilecek planlar geliştirebilmesi için, toplumla birlikte çalışmak, orman yangınları yönetim sorumluluğunu farklı toplum kesimleri ile paylaşmak ve topluma orman yangınları konusunu anlatmak için etkili araçlara ve yöntemlere ihtiyacı bulunmaktadır. Bu bilgi aktarımının toplumun anlayacağı dilde, toplumun ihtiyaçlarını karşılayarak, toplum desteğini alacak şekilde, Orman Teşkilatının yönetim ilkelerine uyarak ve elde mevcut en iyi bilim ve teknolojiden faydalanarak gerçekleşmesi yönünde açık bir ihtiyaç bulunmaktadır. Kısacası Orman Teşkilatının orman yangınları yönetimi konusundaki bilgileri topluma uygun bir şekilde iletmesi önemlidir. Farklı toplum kesimlerinin orman yangınları yönetimine yönelik bilgi, görüş ve deneyimlerinin belirlenmesine yönelik böylesi bir araştırma, 7

9 orman yangınları yönetimine yönelik mesajların topluma uygun içeriklerde ve anlaşılırlık düzeylerinde aktarılmasına yardımcı olacaktır. Bu doğrultuda bu çalışmada, orman yangınları yönetiminin topluma anlatılmasında ve toplumun desteğinin alınmasında Orman Teşkilatının kullanabileceği araç ve yöntemlerin neler olabileceği konusu da araştırılmıştır. Ülkemizde orman yangınlarının biyolojik, fiziksel ve ekolojik etkileri konusunda bir çok araştırma bulunsa da, günümüze kadar farklı toplum kesimlerinin, orman yangınlarına yönelik bilgisi, görüşleri ve deneyimleri konusundaki eğilimlerinin ne olduğu konusu henüz çalışılmamıştır. Orman yangınları yönetimi konusunda farklı toplum kesimlerinin bilgisinin, görüşlerinin ve deneyimlerinin ortaya konulmasına yönelik araştırmalar, toplum tarafından orman yangınlarının nasıl anlaşıldığını ortaya koyacaktır. Aynı zamanda ilgili grupların orman yangınları riskini anlayıp anlamadıklarını gösterecektir. Böylece bu veriler yardımıyla orman yangınları yönetimi daha etkili şekilde uygulanabilecektir. Bu araştırmada orman yangınlarının Mersin İlindeki farklı toplum kesimlerini nasıl etkilediği ortaya konulmuş, toplumun orman yangınları tehlikesi ve değişik orman yangınları yönetim uygulamaları konusundaki bilgi, görüş ve deneyimleri belirlenmiş, orman yangınları tehlikesinin azaltılmasına toplumun verebileceği destekler tespit edilmiş, Orman Teşkilatının orman yangınları yönetimine toplumun bakış açıları ele alınmış ve toplumun orman yangınları yönetimine aktif olarak katılımının nasıl sağlanabileceği konusu araştırılmıştır. Böylece farklı toplum kesimlerinin orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi, görüş ve deneyimlerinin neler olduğu ve nasıl farklılaştığı konusu ele alınmış, ardından elde edilen bu veriler ile sosyodemografik değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmiştir Literatür Özeti Daha önce de belirtildiği üzere, ülkemizde orman yangınlarının biyolojik, fiziksel ve ekolojik etkileri konusunda birçok çalışma yapılmıştır (örneğin AKKAŞ ve ark., 2008; BİLGİLİ ve SAĞLAM, 2003; BİLGİLİ ve ark., 2005; KÜÇÜKOSMANOĞLU, 1990; NEYİŞÇİ, 1989). Ancak orman yangınları konusunda kamunun bilgi, görüş ve deneyimlerini ortaya koymak, orman yangınlarının kamuyu nasıl etkilediğini belirlemek, kamunun orman yangınları tehlikesi ve değişik orman yangınları yönetim tekniklerine yönelik ne düşündüklerini incelemek ve orman yangınları tehlikesini azaltma yönünde kamu desteğinin nasıl alınabileceğini ve kamu katılımının nasıl sağlanabileceğini tespit etmek amacıyla ülkemizde bugüne kadar herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Bu nedenle bu başlık altında konuyla ilgili yurt dışında yapılmış çalışma örneklerine değinilecektir. 8

10 Orman yangınları ve orman yangınları yönetimi ile ilgili kamunun bilgi, görüş ve deneyimlerini inceleyen çalışmalara örnek olarak GARDNER ve ark., (1987), WINTER ve FRIED (2001) ve SHINDLER ve TOMAN (2003) verilebilir. STANKEY (1976) tarafından bir orman alanı üzerine orman yangınlarının etkisi konusunda katılımcıların bilgi düzeyi araştırılmış ve sonuçta doğru / yanlış cevap alma şeklinde tasarlanmış bir test ile katılımcıların orman yangınlarının ekosistem üzerindeki etkileri ile ilgili ifadelerin sadece yaklaşık olarak yarısını doğru şekilde cevaplandırdığı tespit edilmiştir. Böylece katılımcıların orman yangınları konusundaki bilgi düzeylerinin genel olarak düşük olduğu belirlenmiş ve orman yangınları konusunda daha yüksek bilgi düzeyine sahip olan katılımcıların orman alanlarındaki yangınlara daha toleranslı oldukları saptanmıştır. JACOBSON ve MARYNOWSKI (1997), bir orman alanı çevresinde yaşayanlar ile bu orman alanı çevresinde yaşamasalar da bu alandan faydalanan avcılar ve rekreasyoncuları, yangın ekolojisi dahil birkaç konuya yönelik bilgileri ve görüşleri yönünden ele almışlardır. Buna göre tüm katılımcıların orman kaynakları ve yangın ekolojisi konusundaki bilgi düzeyleri nispeten düşük olup, orman alanından faydalanıcıların ormanlar ve yangın ekolojisine yönelik bilgi düzeyleri, bu orman alanı çevresinde yaşayanlardan daha yüksektir. Avcıların orman yangınlarına yönelik görüşleri, rekreasyonculardan önemli şekilde daha olumlu iken, orman alanı çevresinde yaşayanların görüşlerinin en az olumlu olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda yıllık geliri ABD Dolardan daha az olanların orman yangınlarına yönelik görüşlerinin, bundan daha yüksek yıllık gelire sahip olanlardan daha olumsuz olduğu da belirlenmiştir. LOOMIS ve ark. (2001) ve SHINDLER ve TOMAN (2003) tarafından orman yangınları yönetim tekniklerine yönelik görüş ölçekleri üretmek için belirli değişkenler ortaya konmuştur. Aynı zamanda LOOMIS ve ark. (2001), eğitim düzeyinin bireyin orman yangınlarına yönelik bilgisini arttırdığını ve bir orman yangını yönetim aracı olan denetimli yakma kullanımına hoşgörüsünü yükselttiğini tespit etmişlerdir. MANFREDO ve ark. (1990) tarafından bölgesel (Montana ve Wyoming) ve ulusal katılımcılara telefonla anket yoluyla gerçekleştirilen bir çalışmanın sonuçlarına göre, orman yangınları ve yangın politikası konusundaki bilgi düzeyi arttıkça denetimli yakma politikasına olan destek de artmakta olup, Amerikalıların büyük bölümü orman yangınları ve etkileri konusunda bilgisiz durumdadır. Yine MANFREDO ve ark. (1990), kamunun orman yangınları yönetimine yönelik görüşleri yanında bu görüşlerin altında yatan değer yargılarını da incelemişler, bu amaçla kamunun denetimli yakma politikasına yönelik görüşlerini ölçmüşler ve bu politikanın sonuçları hakkındaki bireysel değer yargılarını belirlemişlerdir. NIELSEN ve BUCHANAN (1986), yangın ekolojisi bilgisi ile doğal olarak meydana gelen 9

11 yangınlara imkan veren yönetime yönelik destek arasında pozitif bir ilişki olduğunu, yangın yönetim politikalarına yönelik negatif görüşlere sahip olmanın büyük oranda bilgi eksikliğinin sonucu olduğunu ve yangının ekolojik etkileri konusunun daha fazla farkında olan katılımcıların yangın yönetim politikalarına karşı daha anlayışlı olduklarını belirtmektedir. WINTER ve FRIED (2000), geçmişteki orman yangınları deneyiminden dolayı Michigan da ikamet edenlerin, orman yangınlarını kontrol edilemez olarak gördüklerini ve orman yangınlarına hazırlık ve önleme faaliyetlerinin başarılı olmasının mümkün olamayacağını düşündüklerini belirtmişlerdir. Orman yangınları riski konusunda kamunun görüşlerini ele alan bazı çalışmalar da yapılmıştır. Örneğin McGEE ve RUSSELL (2003), Avustralya daki bir toplum kesiminde yer alan konut sahipleriyle görüşmeler yapmış olup, bu bireylerin daha yüksek bir risk algılamasına sahip olduklarını ve orman yangınlarına karşı önlemler (kendi yangınla mücadele ekipmanlarına sahip olma, konutları etrafındaki vejetasyonu kesme vb.) aldıklarını belirlemişlerdir. Eğitim, gelir, yaş, oturma süresi ve alan tercihleri gibi bazı sosyodemografik değişkenlerin, insanların orman yangınları gibi riskleri anlama yeteneğiyle ilişkili olduğu belirtilmiştir (O BRIEN, 2005). Orman yangınları yönetimi konusunda kamunun görüşlerini ele alan çalışmalarda (CORTNER ve ark., 1984; TAYLOR ve DANIEL, 1984), kamunun bu yönetim stratejilerini kabulü üzerinde eğitim düzeyinin etkili olduğu belirtilmektedir. SHELBY ve SPEAKER (1990), önem sırasına göre kamunun en önemli bilgi kaynaklarının gazeteler ve dergiler, arkadaşlar ve akrabalar ile televizyon olduğunu belirtmişlerdir. TAYLOR ve DANIEL (1984), kamunun orman yangınlarının etkileri konusundaki bilgilerini ve orman yangınları yönetiminde denetimli yakma kullanımına yönelik toleranslarını arttırmak için bir araç olarak bilgilendirici broşürlerin kullanımını tavsiye etmişlerdir. Benzer şekilde TAYLOR ve ark. (1986) tarafından yapılan rekreasyon ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler ile ilgili bir çalışmada, kamunun orman yangınlarının etkilerine yönelik bilgilerinin ve düşük yoğunluklu orman yangınlarının mevcudiyetine yönelik toleranslarının eğitim materyalleri kullanmak suretiyle arttırılabileceği belirtilmektedir. Konut sahiplerinin orman yangınları tehlikesini azaltmaya ve yangına karşı hazırlıklı olma uygulamalarını arttırmaya yönelik eğitim materyallerinin (broşürler, televizyon, yüz yüze görüşme vb.) kullanımı konularında McCAFFREY (2004), MONROE ve NELSON (2004) ve ROHRMANN (2000) tarafından çalışmalar yürütülmüştür. Nitekim McCAFFREY (2004) eğitim materyallerinin (örneğin gazeteler, dergiler, televizyon ve komşu toplantıları) etkinliğini belirlemek için ABD deki bir toplum kesiminden katılımcıları ele almış olup, sonuçta komşu toplantıları gibi eğitime dayalı araçların kullanımının genel medya kaynaklarının (televizyon, gazete ve dergi) kullanımından daha 10

12 fazla hedef kitlenin orman yangınları riskini algılamasını sağladığını tespit etmiştir. MONROE ve NELSON (2004), orman yangınları tehlikesinin nasıl en aza indirileceğine ilişkin basılı materyaller, eğer orman yangınlarının faydaları konusunda bilgiler (örneğin artan yaban hayatı gibi) de içeriyorsa, orman yangını tehlikesinin düşük olduğunu düşünseler bile orman yangınları tehlikesini azaltma ve yangına karşı hazırlıklı olma uygulamalarını arttırma konusunda katılımcıların ikna olmalarını kolaylaştırdığını belirlemişlerdir. Buna karşın ROHRMANN (2000) ise, verilecek mesaja bağlı olarak kısaca yazılmış tek konulu yaprak bültenlerin veya ayrıntılı yazılmış kitapçıkların faydalı olduğu sonucuna ulaşmıştır Araştırmanın Amaçları Bu çalışmanın hedefi; Mersin İlindeki kamunun elemanları olan iki farklı nüfusun (orman köylüleri ve yazlık sitelerde oturanlar), orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi, görüş ve deneyimlerini belirlemek ve karşılaştırmaktır. Bu hedefe ulaşmak için; (1) kamunun orman yangınları ve orman yangınları yönetimi konularında ne kadar bilgili olduklarının belirlenmesi, (2) kamunun orman yangınları ve orman yangınları yönetimi konularında sahip oldukları görüşlerin değerlendirilmesi, (3) kamunun orman yangınları ve orman yangınları yönetimi konularındaki deneyimlerinin ortaya konulması ve (4) kamunun orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi, görüş ve deneyimlerinde farlılıklar varsa, bunların değerlendirilmesi amaçlanmıştır Kapsam ve Uygulama Yerleri Anket çalışması, farklı toplum kesimlerinin orman yangınları yönetimine yönelik bilgi, görüş ve deneyimlerinin belirlenmesinde kullanılabilecek etkili bir araçtır. Dolayısıyla bu çalışmanın verileri, aşağıda sunulan Mersin İlindeki farklı toplum kesimlerinden yüz yüze görüşmeler yoluyla bir anket çalışması uygulanarak sağlanmıştır; - Orman yangınları konusunda deneyimli orman köylerinde (Silifke İlçesi-Bahçederesi ve Tosmurlu köyleri; Gülnar İlçesi-Yanışlı köyü; Anamur İlçesi-Ovabaşı köyü ve Mut İlçesi-Geçimli köyü) yaşayanlar, - Orman yangınları tehlikesi altında olup, orman yangınları konusunda deneyimli olmayan orman köylerinde (Silifke İlçesi- İmamuşağı köyü; Gülnar İlçesi-Mollaömerli ve Sipahili köyleri; 11

13 Merkez İlçe-Evrenli köyü; Tarsus İlçesi-Kisecik köyü; Anamur İlçesi-Korucuk köyü ve Mut İlçesi-Alaçam köyü) yaşayanlar, - Orman yangınları tehlikesi düşük olup, orman yangınları konusunda deneyimli olmayan orman köylerinde (Silifke İlçesi-Kırobası köyü; Merkez İlçe-Atlılar ve Hebilli köyleri; Anamur İlçesi-Ormancık köyü ve Mut İlçesi-Haydar ve Hacıilyaslı köyleri) yaşayanlar, - Orman yangınları tehlikesi altındaki yazlık sitelerde (Mavi Çini, Antur, Başkent, Aslan Şahin, Altan, Altınkoy, Nilüfer, Yeni Hukukçular, Baha, Sedef 1, Sedef 2, Hekimler, Gülistan ve Zümrüt Koy) yaz mevsiminde kalan kentliler. 2. MATERYAL VE YÖNTEM 2.1. Materyal Araştırmanın verileri, Mersin İlindeki 18 orman köyünde ve 14 yazlık sitede ikamet edenlerden toplanmıştır. Bu kapsamda 151 orman köylüsü (OK) ve 130 yazlık sitede oturan (YO) olmak üzere toplam 281 kişi, 7 sayfalık anket formunu doldurmak suretiyle çalışmaya katılım sağlamıştır. Anket çalışmaları, yazlık siteler için Haziran-Temmuz 2011 ve orman köyleri için Temmuz Mayıs 2012 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Ankette kullanılan soru maddeleri hazırlanırken, konuyla ilgili önceden yapılan çalışmalar (LOOMIS ve ark., 2001; SHINDLER ve TOMAN, 2003; WINTER ve ark., 2004; BURTZ ve BRIGHT, 2007; BRIGHT ve ark., 2007; BOWKER ve ark., 2008; NURUDDIN ve SZE, 2008; CARROLL ve BRIGHT, 2009) yol gösterici olmuştur. Anket çalışmasına 232 soru maddesi içeren bir anket formuyla başlanmış olup, sonrasında cevaplamayı daha da kolaylaştırmak için soru maddesi sayısı 185 e düşürülmüştür. Anket formu, kendi içinde birçok soruyu içeren dört ana bölümden oluşmuştur. Bu bölümler; (1) Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyi Bölümü, (2) Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüş Bölümü, (3) Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Deneyimler Bölümü ve (4) Sosyodemografik Bilgiler Bölümüdür. Bu anket çalışmasının ana amacı; OK ve YO ların orman yangınları ve orman yangınları yönetimi konularındaki bilgi düzeylerini, görüşlerini ve deneyimlerini belirlemektir. Bunun yanında diğer amaçlar olarak; orman yangınları yönetimi konusunda kurumlara ne kadar güven duyulduğunu ortaya koymak, orman yangınları tehlikesine ait nedenlerin önem derecelerini belirlemek, mülklerde orman yangınları tehlikesini azaltmak için alınan önlemleri ve bunlar üzerinde etkili olan faktörleri tespit etmek, eğer 12

14 mülklerde orman yangınları tehlikesini azaltmaya yönelik önlem alınmıyorsa nedenlerini öğrenmek, orman yangınları yönetimi konusundaki etkinliklere katılımı etkileyen önemli kişisel faktörleri ortaya koymak, orman yangınları yönetimi konusunda hangi bilgi kaynaklarının ne kadar faydalı olduğunu belirlemek ve orman yangınları ile savaşımda öncelikle korunması gereken alanların nereler olması gerektiği konusunda görüşler almaktır. Ayrıca katılımcıların sosyodemografik özelliklerini belirlemek de anket çalışmasının bir diğer amacı olmuştur Yöntem Hipotezler Araştırma amaçları doğrultusunda, istatistik teknikler yardımıyla aşağıdaki sıfır hipotezler sınanmıştır; H 0 1: Mersin İlindeki OK ve YO lar, sosyodemografik özellikleri (eğitim, yaş, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelir) açısından istatistiksel olarak homojendir, H 0 2: Mersin İlindeki OK lerin orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri, YO larınkine nazaran istatistiksel olarak önemli şekilde daha yüksek değildir, H 0 3: Sosyodemografik özelliklerine (eğitim, yaş, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelir) göre, katılımcıların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri arasında istatistiksel olarak önemli bir fark yoktur, H 0 4: Sosyodemografik değişkenlerin (eğitim, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelir) etkileri kontrol edildiğinde, katılımcıların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri arasında istatistiksel olarak önemli bir fark yoktur, H 0 5: Mersin İlindeki OK lerin orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşleri, YO larınkine nazaran istatistiksel olarak önemli şekilde daha olumlu değildir, H 0 6: Sosyodemografik özelliklerine (eğitim, yaş, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelir) göre, katılımcıların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşleri arasında istatistiksel olarak önemli bir fark yoktur, H 0 7: Sosyodemografik değişkenlerin (eğitim, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelir) etkileri kontrol edildiğinde, katılımcıların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşleri arasında istatistiksel olarak önemli bir fark yoktur, 13

15 H 0 8: Katılımcıların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri ve görüşler arasında istatistiksel olarak önemli bir pozitif iki değişkenli ilişki yoktur, H 0 9: Katılımcıların sosyodemografik özellikleri (eğitim, yaş, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelir) ile orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri ve görüşleri arasında istatistiksel olarak önemli bir pozitif iki değişkenli ilişki yoktur Değerlendirme Yöntemleri Araştırmanın amaçlarına ulaşma yönünde, anket cevaplarının açıklanması ve değerlendirilmesinde kullanılan teknikler; Cronbach alfa testi, tanımlayıcı istatistikler (ortalama ve standart sapma), frekanslar, binom değişkenleri, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), bağımsız örneklemeler t- testi, korelasyon analizi, çoklu doğrusal regresyon analizi ve ki-kare testi olmuştur. Orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi ve görüş ölçeklerinin güvenilirlikleri, Cronbach alfa testi kullanılarak tahmin edilmiştir. Araştırmaya katılanların, anket formunun her bir bölümündeki cevaplarını değerlendirmek için tanımlayıcı istatistikler (ortalama ve standart sapma) kullanılmıştır. Araştırmaya katılanların eğitim, yaş, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelirden oluşan sosyodemografik özelliklerinin sıklıklarını (sayılarını) ve anket formundaki her bir soru maddesine yönelik cevapların sıklıklarını değerlendirmek üzere frekanslar kullanılmıştır. Araştırmaya katılanların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşlerine ilişkin cevaplarından elde edilen verilerin iki sonuçlu (kabul ediyorum ve kabul etmiyorum) hale dönüştürülmesinde binom değişkenleri kullanılmıştır. Araştırmaya katılanların eğitim, yaş, yaptıkları işler ve aylık gelirden oluşan sosyodemografik özellikleri itibariyle orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri ve görüşlerindeki farklılıkların önemini ölçmeye yönelik çözümlemelerde tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Tek yönlü varyans analizi (ANOVA) sonucunda gruplar arasında fark ortaya çıktığında, bu farkın hangi gruplar arasında, ne yönde olduğunu belirlemek ve farkın kaynağını ortaya koymak için Tukey çoklu karşılaştırma testi (post-hoc test) uygulanmıştır. Araştırmaya katılanlar arasındaki orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri ve görüşler farklılıklarının önemini sınamak için bağımsız örneklemeler t-testi kullanılmıştır. Ayrıca katılımcıların cinsiyet 14

16 ve medeni halden oluşan sosyodemografik özellikler itibariyle orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri ve görüşlerindeki farklılıkların önemini ölçmeye yönelik çözümlemeler için de bu teknikten faydalanılmıştır. Araştırmaya katılanların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri ve görüşleri arasındaki iki değişkenli ilişkileri incelemek için korelasyon analizinden faydalanılmıştır. Aynı zamanda katılımcıların eğitim, yaş, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelirden oluşan sosyodemografik özellikleri ile orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri ve görüşleri arasındaki iki değişkenli ilişkileri araştırmak için de korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmaya katılanlara ait birden fazla bağımsız değişkenin (eğitim, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelir) her bir bağımlı değişken (orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri ve görüşleri) üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmaya katılanlara ait sosyodemografik özelliklerdeki farklılığın önemini araştırmak için ki-kare testinden faydalanılmıştır. Ayrıca araştırmaya katılan gruplar (OK ve YO) arasındaki orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri cevaplarındaki farklılıklarının önemini sınamak için de bu teknik uygulanmıştır. 3. BULGULAR 3.1. Grupların Sosyodemografik Özellikleri Araştırmaya katılan OK ve YO için eğitim, yaş, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelir değişkenlerinden oluşan sosyodemografik bilgiler toplanmıştır (Şekil 1). Böylece çalışmaya katılanların profilleri ortaya konarak genel tanıtımları yapılmıştır. Ardından ki-kare testi kullanılarak, %5 anlamlılık düzeyinde sosyodemografik özellikler itibariyle grupların (OK ve YO) homojenliği, yani gruplar arasında farklılık olup olmadığı incelenmiştir (Tablo 1). Bu amaçla aşağıdaki sıfır hipotez sınanmıştır; H 0 1: Mersin İlindeki OK ve YO lar, sosyodemografik özellikleri (eğitim, yaş, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelir) açısından istatistiksel olarak homojendir. 15

17 (a) Eğitim (b) Yaş (c) Cinsiyet Şekil 1: Araştırmaya Katılan Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Demografik Özellikleri. Figure 1: Demographic Characteristics of Forest Villagers and Summer House Residents Participated to the Research. 16

18 (a) Medeni Hal (b) Yapılan İşler (c) Aylık Gelir Şekil 1: (Devam) Araştırmaya Katılan Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Demografik Özellikleri. Figure 1: (Cont.) Demographic Characteristics of Forest Villagers and Summer House Residents Participated to the Research. 17

19 Tablo 1: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Demografik Özellikleri Arasındaki İlişkileri Gösteren Ki- Kare Sonuçları. Table 1: Chi-Square Results for the Relationship Between Demographic Characteristics of Forest Villagers and Summer House Residents. DEMOGRAFİK ÖZELLİKLER Orman Köylüleri Yazlık Sitelerdekiler Tamamı Ki-Kare Özellikler Alt Özellikler Sayı (adet) Yüzde (%) Sayı (adet) Yüzde (%) Sayı (adet) Yüzde (%) χ 2 değeri P değeri Eğitim İlkokul , , ,7 118,078 0,000 ** İlköğretim ve Lise 26 17, , ,5 Yüksek Okul ve Lisans 2 1, , ,8 Yaş 34 ve altı 13 8,6 2 1,5 15 5,3 28,774 0,000 ** ,9 8 6, , , , , , , ,5 65 ve üstü 23 15, , ,6 Cinsiyet Erkek , , ,6 0,045 0,045 * Bayan 0 0,0 4 3,1 4 1,4 Medeni Hal Bekar 14 9,3 7 5,4 21 7,5 1,526 0,217 Evli , , ,5 Yapılan İş Çiftçilik ve Hayvancılık ,5 9 6, ,6 150,633 0,000 ** Geçici İşçilik + Tarım 10 6,6 3 2,3 13 4,6 Esnaflık 11 7,3 5 3,8 16 5,7 Devlet Memuru ve Emekli 20 13, , ,6 Diğer (Ev kadını, Öğrenci, İşsiz) 5 3,3 2 1,5 7 2,5 Aylık Gelir TL arası 30 19,9 9 6, ,9 88,391 0,000 ** TL arası 99 65, , , TL arası 18 11, , , TL arası 4 2, ,1 21 7, TL arası 0 0,0 12 9,2 12 4, TL arası 0 0,0 11 8,5 11 3, TL den daha yüksek 0 0,0 7 5,4 7 2,5 * 0,05 düzeyinde önemli, ** 0,01 düzeyinde önemli. 18

20 Katılımcıların eğitim özellikleri incelendiğinde, çoğunluğun ilkokul eğitimine sahip olduğu görülmektedir (%53,7; 151 kişi). Ancak OK lerin büyük çoğunluğu (%81,5; 123 kişi) ilkokul eğitimine sahip iken, YO ların çoğunluğu (%47,7; 62 kişi) ise yüksek okul veya lisans eğitimine sahiptir. Yapılan ki-kare testi sonucunda grupların eğitim özellikleri arasındaki farklılığın istatistiksel olarak önemli olduğu ve grupların eğitim düzeyleri açısından homojen olmadığı ortaya çıkmıştır (χ 2 =118,078; p=0,000<0,050). Bu durumda eğitim değişkeni için, H 0 1 ret edilmiştir (Tablo 1). Çalışmaya katılanların çoğunluğu yıl arası yaşlara (%34,5; 97 kişi) sahiptir. Bunlardan YO ların çoğunluğu yıl arası yaşlarda (%44,6; 58 kişi) iken, OK lerin çoğunluğu ise yıl arası yaşlardadır (%34,4; 52 kişi). Uygulanan ki-kare testi, gruplar arasındaki yaş farklılığının istatistiksel açıdan önemli olduğunu ve grupların yaş özellikleri açısından homojen olmadığını göstermiştir (χ 2 =28,774; p=0,000<0,050). Böylece H 0 1, yaş değişkeni için ret edilmiştir (Tablo 1). Araştırmaya dahil olan OK ve YO ların çoğunluğu erkektir (%98,6; 277 kişi). OK lerde bayan katılımcı mevcut değil iken, YO lardaki katılımcılarda düşük oranda (%3,1; 4 kişi) bayan bulunmaktadır. Ki-kare testi uygulaması da, gruplar arasındaki cinsiyet farklılığının istatistiksel olarak önemli olduğunu ve grupların cinsiyet özellikleri açısından homojen olmadığını ortaya koymuştur (χ 2 =0,045; p=0,045<0,050). Yani cinsiyet değişkeni için, H 0 1 ret edilmiştir (Tablo 1). Araştırmaya katılanlar topluca değerlendirildiğinde, büyük çoğunluğun evli olduğu görülmektedir (%92,5; 260 kişi). Gruplardan YO larda, OK lerden daha yüksek oranda evli katılımcı bulunmaktadır (%94,6; 123 kişi). Ki-kare testi uygulaması sonucunda, gruplar arasındaki medeni hal özelliklerine ait farklılığın istatistiksel yönden önemsiz olduğu ve grupların medeni hal özellikleri bakımından homojen olduğu tespit edilmiştir (χ 2 =1,526; p=0,217>0,050). Dolayısıyla H 0 1, medeni hal değişkeni için kabul edilmiştir (Tablo 1). Araştırmanın tüm katılımcıları içerisinde Devlet memuru veya emeklilerin çoğunluğu oluşturduğu anlaşılmaktadır (%46,6; 131 kişi). Her ne kadar YO ların çoğunluğu yine Devlet memuru veya emekli (%85,4; 111 kişi) iken, OK lerin çoğunluğu ise çiftçilik ve hayvancılık ile geçimini sağlamaktadır (%69,5; 105 kişi). Uygulanan ki-kare testi, gruplar arasında yaptıkları işler açısından mevcut farklılığın istatistiksel yönden önemli olduğu ve grupların yaptıkları işler bakımından homojen olmadığını göstermiştir (χ 2 =0,045; p=0,045<0,050). O halde yaptıkları işler değişkeni için, H 0 1 ret edilmiştir (Tablo 1). Çalışmaya katılanların çoğunluğu TL arası aylık gelire sahiptir (%47,3; 133 kişi). Buna paralel şekilde OK lerin çoğunluğu TL arası aylık gelire sahip (%65,6; 99 kişi) iken, YO ların çoğunluğunun ise 19

21 TL arası aylık geliri bulunmaktadır (%30,8; 40 kişi). Ki-kare testi sonuçları, gruplar arasındaki aylık gelir yönünden mevcut farklılığın istatistiksel açıdan önemli olduğunu ve grupların aylık gelir açısından homojen olmadığını ortaya koymuştur (χ 2 =88,391; p=0,000<0,050). Bu durumda H 0 1, aylık gelir değişkeni için ret edilmiştir (Tablo 1) Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri Araştırmanın orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri genellikle doğru, genellikle yanlış ve bilmiyorum şeklindeki bir cevap şablonu ile ölçülmüştür. Kullanılan anketin bilgi düzeyleri bölümündeki her bir bilgi sorusu için, katılımcılardan bilginin genellikle doğru olduğunu düşünüyorlar ise sayı 1 i, genellikle yanlış olduğunu düşünüyorlar ise sayı 2 yi ve bilginin genellikle doğru veya genellikle yanlış olduğunu bilmiyorlarsa sayı 3 ü daire içerisine almaları istenmiştir. Elde edilen cevaplar genellikle doğru, genellikle yanlış ve bilmiyorum için frekans ve yüzde değerlere dönüştürülmüştür. Ardından grupların (OK ve YO) orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi sorularına verdikleri cevaplar arasındaki farklılıkları incelemek için, ki-kare testi kullanılmıştır. Anket formunun Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri Bölümünde toplam 22 bilgi sorusu yer almıştır (Tablo 2). Orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi ölçeğinin güvenilirliği ise Cronbach Alfa Güvenilirlik Katsayısı yardımıyla tahmin edilmiş olup, 22 bilgi sorusundan oluşan bu ölçeğin 0,58 lik bir alfa değerine sahip olduğu belirlenmiştir Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri Araştırmaya katılan OK ve YO ların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeylerini ölçmek için 1-genellikle doğru, 2-genellikle yanlış ve 3-bilmiyorum şeklinde bir ölçek üzerinde, katılımcılardan 22 bilgi sorusunun her birisini cevaplamaları istenmiştir (Şekil 2, Şekil 3, Şekil 4 ve Şekil 5). Tüm katılımcılar için alınan cevaplar değerlendirildiğinde, en fazla doğru olarak cevaplandırılan bilgi sorusunun orman yangınları, yanan alandaki ağaçların çoğunu öldürür olduğu (%97,1; 272 kişi) ve en az doğru olarak cevaplandırılan bilgi sorusunun ise orman yangınları, yanan alandaki hayvanların çoğunu öldürür (%2,8; 8 kişi) olduğu ortaya çıkmıştır (Tablo 2). 20

22 Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Soruları: 1. Orman Yangınları Ülkemizdeki Doğal Ormanların Şekillenmesinde Önemli Bir Rol Oynamıştır. (Doğru) 2. Mersin İlindeki Orman Yangınlarının Çoğuna Yıldırımlar Neden Olmaktadır. (Yanlış) 3. Orman Yangınlarının Hiçbir Ekolojik Faydası Yoktur. (Yanlış) 4. Geçmişten Bu Yana Çıkan Her Orman Yangınının Hemen Söndürülmesi Politikası, Tahrip Edici Büyük Orman Yangını Riskini Arttırmıştır. (Doğru) 5. Orman Yangınları, Orman Ekosisteminin Yenilenmesine Engel Olur. (Yanlış) 6. Orman Yangınları, Yanan Alandaki Ağaçların Çoğunu Öldürür. (Doğru) 7. Orman Yangınları, Yanan Alandaki Hayvanların Çoğunu Öldürür. (Yanlış) 8. Orman Yangınları, Ormanlardaki Böcek ve Hastalık Patlamasına Engel Olur. (Doğru) 9. Orman Yangınları Biyolojik Çeşitliliği İyileştirir. (Doğru) 10. Yangından Zarar Gören Bir Ormanda Bitkilerin Tekrar Büyümeye Başlaması İçin Uzun Yıllar Geçmelidir. (Yanlış) 11. Orman Yangınları, Ormanlardaki Yabani ve Zehirli Otların Yayılmasına Neden Olur. (Doğru) 12. Orman Yangınlarında Yanan Ağaçlar Hiç Bir Şekilde Kullanılamaz. (Yanlış) 13. Çoğu Bitki Ara Sıra Meydana Gelen Orman Yangınlarına İhtiyaç Duyar, Böylece Yeni Tohumlar veya Fidanlar Büyüyebilir. (Doğru) 14. Orman Yangınları Manzara Güzelliğini Arttırır. (Yanlış) 15. Orman Altındaki Yanıcı Maddelerin Yakılması, Kesilmesi, Otlatılması veya Kimyasallarla Yok Edilmesi, Tahrip Edici Büyük Orman Yangını Olasılığını Azaltır. (Doğru) 16. Orman Yangınları Yaban Keçisi, Vaşak, Kurt vb. Yaban Hayatının Beslenme Olanaklarını Bozar. (Yanlış) 17. Orman Yangınları İnce Dumanlarıyla Hava Kirliliğine ve Sera Etkisine Neden Olur. (Doğru) 18. Orman Yangınları Mantar, Tıbbi ve Aromatik Bitkiler vb. Ticari Odun Dışı Orman Ürünlerinin Büyümelerini Engeller. (Yanlış) 19. Orman Yangınları Dolaylı Olarak Solunum Hastalıklarına Neden Olur. (Doğru) 20. Orman Yangınlarını Söndürmek İçin Yüksek Teknolojili Araçlara İhtiyaç Duyulmaz. (Yanlış) 21. Orman Yangınlarının Tümünün Kontrol Altına Alınması, Yaban Keçisi, Vaşak, Kurt vb. Yaban Hayatının Yaşama Alanını Azaltır. (Doğru) 22. Orman Yangınları, Ağaçlar ve Diğer Bitkiler Tarafından İhtiyaç Duyulan Mineralleri ve Besin Maddelerini Yok Eder. (Yanlış) Şekil 2: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri (%). Figure 2: The Knowledge Levels of Forest Fire and Forest Fire Management for Forest Villagers and Summer House Residents (%). 21

23 Şekil 3: Orman Köylülerinin Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyi Ölçeğindeki Her Bir Soruya Verdikleri Cevaplar (%). Figure 3: The Scores for Each Item on the Scales of the Knowledge Levels of Forest Fire and Forest Fire Management for Forest Villagers (%). 22

24 Şekil 4: Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyi Ölçeğindeki Her Bir Soruya Verdikleri Cevaplar (%). Figure 4: The Scores for Each Item on the Scales of the Knowledge Levels of Forest Fire and Forest Fire Management for Summer House Residents (%). 23

25 Şekil 5: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyi Ölçeğindeki Her Bir Soruya Verdikleri Cevaplar (%). Figure 5: The Scores for Each Item on the Scales of the Knowledge Levels of Forest Fire and Forest Fire Management for Forest Villagers and Summer House Residents (%). 24

26 Tablo 2: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyi Ölçeğindeki Her Bir Soruya Verdikleri Cevaplar. Table 2: The Scores for Each Item on the Scales of the Knowledge Levels of Forest Fire and Forest Fire Management for Forest Villagers and Summer House Residents. ORMAN YANGINLARI VE ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNE YÖNELİK BİLGİLER Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyi Soruları 1. Orman Yangınları Ülkemizdeki Doğal Ormanların Şekillenmesinde Önemli Bir Rol Oynamıştır. (Doğru) 2. Mersin İlindeki Orman Yangınlarının Çoğuna Yıldırımlar Neden Olmaktadır. (Yanlış) Genellikle Doğru Genellikle Yanlış Bilmiyorum Ki-Kare Grup Sayı (adet) Sayı (adet) Yüzde (%) Sayı (adet) Yüzde (%) Sayı (adet) Yüzde (%) χ 2 değeri P değeri Köyler , , ,6 60,798 0,000 ** Siteler , , ,9 Tamamı , , ,7 Köyler , ,7 14 9,3 35,915 0,000 ** Siteler , , ,3 Tamamı , , ,9 3. Orman Yangınlarının Hiçbir Ekolojik Faydası Yoktur. (Yanlış) Köyler ,7 13 8, ,7 44,014 0,000 ** Siteler , , ,7 Tamamı , , ,7 4. Geçmişten Bu Yana Çıkan Her Orman Yangınının Hemen Söndürülmesi Politikası, Tahrip Edici Büyük Orman Yangını Riskini Arttırmıştır. (Doğru) 5. Orman Yangınları, Orman Ekosisteminin Yenilenmesine Engel Olur. (Yanlış) 6. Orman Yangınları, Yanan Alandaki Ağaçların Çoğunu Öldürür. (Doğru) 7. Orman Yangınları, Yanan Alandaki Hayvanların Çoğunu Öldürür. (Yanlış) 8. Orman Yangınları, Ormanlardaki Böcek ve Hastalık Patlamasına Engel Olur. (Doğru) Köyler , , ,6 69,934 0,000 ** Siteler , , ,6 Tamamı , , ,5 Köyler , ,6 7 4,6 16,768 0,000 ** Siteler , , ,5 Tamamı , ,8 22 7,8 Köyler ,3 1 0,7 0 0,0 0,027 0,027 * Siteler ,6 7 5,4 0 0,0 Tamamı ,1 8 2,9 0 0,0 Köyler ,0 0 0,0 0 0,0 0,002 0,002 ** Siteler ,8 8 6,2 0 0,0 Tamamı ,2 8 2,8 0 0,0 Köyler , ,9 14 9,3 33,852 0,000 ** Siteler , , ,2 Tamamı , , ,9 9. Orman Yangınları Biyolojik Çeşitliliği İyileştirir. (Doğru) Köyler , , ,9 2,936 0,230 Siteler , , ,1 Tamamı , , ,6 10. Yangından Zarar Gören Bir Ormanda Bitkilerin Tekrar Büyümeye Başlaması İçin Uzun Yıllar Geçmelidir. (Yanlış) 11. Orman Yangınları, Ormanlardaki Yabani ve Zehirli Otların Yayılmasına Neden Olur. (Doğru) * 0,05 düzeyinde önemli, ** 0,01 düzeyinde önemli. Köyler ,3 1 0,7 0 0,0 14,122 0,000 ** Siteler , ,8 0 0,0 Tamamı ,7 15 5,3 0 0,0 Köyler , ,2 9 6,0 17,437 0,000 ** Siteler , , ,1 Tamamı , , ,9 25

27 Tablo 2: (Devam) Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyi Ölçeğindeki Her Bir Soruya Verdikleri Cevaplar. Table 2: (Cont.) The Scores for Each Item on the Scales of the Knowledge Levels of Forest Fire and Forest Fire Management for Forest Villagers and Summer House Residents. ORMAN YANGINLARI VE ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNE YÖNELİK BİLGİLER Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyi Soruları 12. Orman Yangınlarında Yanan Ağaçlar Hiç Bir Şekilde Kullanılamaz. (Yanlış) 13. Çoğu Bitki Ara Sıra Meydana Gelen Orman Yangınlarına İhtiyaç Duyar, Böylece Yeni Tohumlar veya Fidanlar Büyüyebilir. (Doğru) Genellikle Doğru Genellikle Yanlış Bilmiyorum Ki-Kare Grup Sayı (adet) Sayı (adet) Yüzde (%) Sayı (adet) Yüzde (%) Sayı (adet) Yüzde (%) χ 2 değeri P değeri Köyler , ,2 1 0,7 39,507 0,000 ** Siteler , , ,5 Tamamı , ,9 16 5,7 Köyler , , ,4 30,837 0,000 ** Siteler , , ,8 Tamamı , , ,9 14. Orman Yangınları Manzara Güzelliğini Arttırır. (Yanlış) Köyler , ,0 0 0,0 4,157 0,041 * Siteler , ,7 0 0,0 Tamamı , ,6 0 0,0 15. Orman Altındaki Yanıcı Maddelerin Yakılması, Kesilmesi, Otlatılması veya Kimyasallarla Yok Edilmesi, Tahrip Edici Büyük Orman Yangını Olasılığını Azaltır. (Doğru) 16. Orman Yangınları Yaban Keçisi, Vaşak, Kurt vb. Yaban Hayatının Beslenme Olanaklarını Bozar. (Yanlış) 17. Orman Yangınları İnce Dumanlarıyla Hava Kirliliğine ve Sera Etkisine Neden Olur. (Doğru) 18. Orman Yangınları Mantar, Tıbbi ve Aromatik Bitkiler vb. Ticari Odun Dışı Orman Ürünlerinin Büyümelerini Engeller. (Yanlış) 19. Orman Yangınları Dolaylı Olarak Solunum Hastalıklarına Neden Olur. (Doğru) 20. Orman Yangınlarını Söndürmek İçin Yüksek Teknolojili Araçlara İhtiyaç Duyulmaz. (Yanlış) 21. Orman Yangınlarının Tümünün Kontrol Altına Alınması, Yaban Keçisi, Vaşak, Kurt vb. Yaban Hayatının Yaşama Alanını Azaltır. (Doğru) 22. Orman Yangınları, Ağaçlar ve Diğer Bitkiler Tarafından İhtiyaç Duyulan Mineralleri ve Besin Maddelerini Yok Eder. (Yanlış) * 0,05 düzeyinde önemli, ** 0,01 düzeyinde önemli. Köyler ,3 0 0,0 1 0,7 76,122 0,000 ** Siteler , , ,8 Tamamı , ,6 15 5,3 Köyler ,3 1 0,7 0 0,0 14,682 0,000 ** Siteler , ,3 0 0,0 Tamamı ,0 17 6,0 0 0,0 Köyler ,7 1 0,7 1 0,7 29,942 0,000 ** Siteler , ,3 12 9,2 Tamamı ,3 17 6,0 13 4,6 Köyler ,0 1 0,7 5 3,3 26,014 0,000 ** Siteler , , ,0 Tamamı ,8 19 6,8 18 6,4 Köyler ,7 0 0,0 2 1,3 22,552 0,000 ** Siteler , ,0 9 6,9 Tamamı ,5 13 4,6 11 3,9 Köyler , ,4 0 0,0 0,091 0,763 Siteler , ,1 0 0,0 Tamamı , ,2 0 0,0 Köyler , ,6 6 4,0 23,030 0,000 ** Siteler , ,9 5 3,8 Tamamı , ,8 11 3,9 Köyler ,5 3 2, ,6 19,488 0,000 ** Siteler ,7 12 9,2 4 3,1 Tamamı ,3 15 5, ,3 26

28 OK ve YO ların tamamı tarafından orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik 22 bilgi sorusuna verdikleri cevaplar incelendiğinde, en fazla doğru şekilde cevaplanan bilgi sorusundan en az doğru şekilde cevaplanan bilgi sorusuna doğru, ortaya çıkan bilgi soruları sıralaması şöyledir (Tablo 2); 1. Orman yangınları, yanan alandaki ağaçların çoğunu öldürür genellikle doğru (%97,1; 272 kişi), 2. Orman yangınları manzara güzelliğini arttırır genellikle yanlış (%93,6; 263 kişi), 3. Orman yangınlarını söndürmek için yüksek teknolojili araçlara ihtiyaç duyulmaz genellikle yanlış (%92,2; 259 kişi), 4. Orman yangınları dolaylı olarak solunum hastalıklarına neden olur genellikle doğru (%91,5; 257 kişi), 5. Orman yangınları ince dumanlarıyla hava kirliliğine ve sera etkisine neden olur genellikle doğru (%89,3; 251 kişi), 6. Orman altındaki yanıcı maddelerin yakılması, kesilmesi, otlatılması veya kimyasallarla yok edilmesi, tahrip edici büyük orman yangını olasılığını azaltır genellikle doğru (%80,1; 225 kişi), 7. Orman yangınlarının tümünün kontrol altına alınması, yaban keçisi, vaşak, kurt vb. yaban hayatının yaşama alanını azaltır genellikle doğru (%72,2; 203 kişi), 8. Orman yangınları, ormanlardaki böcek ve hastalık patlamasına engel olur genellikle doğru (%61,2; 172 kişi), 9. Mersin İlindeki orman yangınlarının çoğuna yıldırımlar neden olmaktadır genellikle yanlış (%46,3; 130 kişi), 10. Orman yangınları ülkemizdeki doğal ormanların şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır genellikle doğru (%37,7; 106 kişi), 11. Orman yangınlarında yanan ağaçlar hiç bir şekilde kullanılamaz genellikle yanlış (%29,9; 84 kişi), 12. Orman yangınları, ormanlardaki yabani ve zehirli otların yayılmasına neden olur genellikle doğru (%26,7; 75 kişi), 13. Orman yangınları, orman ekosisteminin yenilenmesine engel olur genellikle yanlış (%23,8; 67 kişi), 14. Geçmişten bu yana çıkan her orman yangınının hemen söndürülmesi politikası, tahrip edici büyük orman yangını riskini arttırmıştır genellikle doğru (%23,1; 65 kişi), 15. Orman yangınlarının hiçbir ekolojik faydası yoktur genellikle yanlış (%22,8; 64 kişi), 16. Orman yangınları biyolojik çeşitliliği iyileştirir genellikle doğru (%18,1; 51 kişi), 27

29 17. Çoğu bitki ara sıra meydana gelen orman yangınlarına ihtiyaç duyar, böylece yeni tohumlar veya fidanlar büyüyebilir genellikle doğru (%16,4; 46 kişi), 18. Orman yangınları mantar, tıbbi ve aromatik bitkiler vb. ticari odun dışı orman ürünlerinin büyümelerini engeller genellikle yanlış (%6,8; 19 kişi), 19. Orman yangınları yaban keçisi, vaşak, kurt vb. yaban hayatının beslenme olanaklarını bozar genellikle yanlış (%6,0; 17 kişi), 20. Yangından zarar gören bir ormanda bitkilerin tekrar büyümeye başlaması için uzun yıllar geçmelidir genellikle yanlış (%5,3; 15 kişi), 21. Orman yangınları, ağaçlar ve diğer bitkiler tarafından ihtiyaç duyulan mineralleri ve besin maddelerini yok eder genellikle yanlış (%5,3; 15 kişi), 22. Orman yangınları, yanan alandaki hayvanların çoğunu öldürür genellikle yanlış (%2,8; 8 kişi) Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeylerindeki Farklılıklar Mersin İlindeki OK ve YO ların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri arasındaki farklılığı araştırmak üzere aşağıdaki sıfır hipotez sınanmıştır; H 0 2: Mersin İlindeki OK lerin orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri, YO larınkine nazaran istatistiksel olarak önemli şekilde daha yüksek değildir. Bu hipotezi sınamak ve Mersin İlindeki OK ve YO ların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri arasında farklılığın önemli olup olmadığını ölçmek üzere bağımsız örneklemeler t-testi kullanılmıştır. Grupların anket formundaki bilgi sorularına verdikleri doğru cevap yüzdeleri dikkate alındığında, OK lerin orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeylerinin YO larınkinden önemli derecede yüksek olmadığı ve grupların bilgi düzeyleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmadığı görülmüştür (t=-0,425; sd=37,941; p=0,673>0,050). Bilgi sorularına verilen doğru cevap yüzdelerinin ortalamaları, OK için %40,97 ve YO için %29,32 dir. Böylece H 0 2 kabul edilmiştir (Tablo 3). 28

30 Tablo 3: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri Farklılığını Gösteren t-testi Sonuçları. Table 3: The Results of t-test of the Knowledge Differences of Forest Fire and Forest Fire Management Forest Villagers and Summer House Residents. Özellikler Alt Özellikler Ortalama Standart Sapma Serbestlik Derecesi t değeri P değeri Gruplar Orman Köylüleri 40,968 41, ,941-0,425 0,673 Yazlık Sitelerde Oturanlar 45,550 29,

31 Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Her Bir Bilgi Sorusuna Verdikleri Cevaplardaki Farklılıklar Mersin İlindeki OK ve YO ların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik her bir bilgi sorusuna verdikleri doğru cevap yüzdesi açısından istatistiksel olarak önemli bir fark olup olmadığını gösteren ki-kare testi sonuçları incelendiğinde, 22 bilgi sorusundan sadece aşağıdaki 2 bilgi sorusuna verilen doğru cevap yüzdesi açısından, OK ile YO lar arasında istatistiksel bakımdan önemli bir farklılık ortaya çıkmadığı görülmüştür (Tablo 2); - Orman yangınları biyolojik çeşitliliği iyileştirir (χ 2 =2,936; p=0,230>0,050), - Orman yangınlarını söndürmek için yüksek teknolojili araçlara ihtiyaç duyulmaz (χ 2 =0,091; p=0,763>0,050). Buna karşın geri kalan ve aşağıda sıralanan bilgi sorularına verilen doğru cevap yüzdeleri yönünden, OK ve YO lar arasında istatistiksel olarak önemli farklılıklar belirlenmiştir (Tablo 2). - Orman yangınları ülkemizdeki doğal ormanların şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır (χ 2 =60,798; p=0,000<0,050), - Mersin İlindeki orman yangınlarının çoğuna yıldırımlar neden olmaktadır (χ 2 =35,915; p=0,000<0,050), - Orman yangınlarının hiçbir ekolojik faydası yoktur (χ 2 =44,014; p=0,000<0,050), - Geçmişten bu yana çıkan her orman yangınının hemen söndürülmesi politikası, tahrip edici büyük orman yangını riskini arttırmıştır (χ 2 =69,934; p=0,000<0,050), - Orman yangınları, orman ekosisteminin yenilenmesine engel olur (χ 2 =16,768; p=0,000<0,050), - Orman yangınları, yanan alandaki ağaçların çoğunu öldürür (χ 2 =0,027; p=0,027<0,050), - Orman yangınları, yanan alandaki hayvanların çoğunu öldürür (χ 2 =0,002; p=0,002<0,050), - Orman yangınları, ormanlardaki böcek ve hastalık patlamasına engel olur (χ 2 =33,852; p=0,000<0,050), - Yangından zarar gören bir ormanda bitkilerin tekrar büyümeye başlaması için uzun yıllar geçmelidir (χ 2 =14,122; p=0,000<0,050), - Orman yangınları, ormanlardaki yabani ve zehirli otların yayılmasına neden olur (χ 2 =17,437; p=0,000<0,050), - Orman yangınlarında yanan ağaçlar hiç bir şekilde kullanılamaz (χ 2 =39,507; p=0,000<0,050), 30

32 - Çoğu bitki ara sıra meydana gelen orman yangınlarına ihtiyaç duyar, böylece yeni tohumlar veya fidanlar büyüyebilir (χ 2 =30,837; p=0,000<0,050), - Orman yangınları manzara güzelliğini arttırır (χ 2 =4,157; p=0,041<0,050), - Orman altındaki yanıcı maddelerin yakılması, kesilmesi, otlatılması veya kimyasallarla yok edilmesi, tahrip edici büyük orman yangını olasılığını azaltır (χ 2 =76,122; p=0,000<0,050), - Orman yangınları yaban keçisi, vaşak, kurt vb. yaban hayatının beslenme olanaklarını bozar (χ 2 =14,682; p=0,000<0,050), - Orman yangınları ince dumanlarıyla hava kirliliğine ve sera etkisine neden olur (χ 2 =29,942; p=0,000<0,050), - Orman yangınları mantar, tıbbi ve aromatik bitkiler vb. ticari odun dışı orman ürünlerinin büyümelerini engeller (χ 2 =26,014; p=0,000<0,050), - Orman yangınları dolaylı olarak solunum hastalıklarına neden olur (χ 2 =22,552; p=0,000<0,050), - Orman yangınlarının tümünün kontrol altına alınması, yaban keçisi, vaşak, kurt vb. yaban hayatının yaşama alanını azaltır (χ 2 =23,030; p=0,000<0,050), - Orman yangınları, ağaçlar ve diğer bitkiler tarafından ihtiyaç duyulan mineralleri ve besin maddelerini yok eder (χ 2 =19,488; p=0,000<0,050) Sosyodemografik Özelliklerine Göre Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri Araştırmaya dahil olan OK ve YO ların sosyodemografik özellikleri itibariyle orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri arasındaki farklılıkları incelemek için sınanan sıfır hipotez şöyledir: H 0 3: Sosyodemografik özelliklerine (eğitim, yaş, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelir) göre, katılımcıların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri arasında istatistiksel olarak önemli bir fark yoktur. Katılımcıların eğitim, yaş, yaptıkları işler ve aylık gelir özellikleri itibariyle orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri arasında istatistiksel olarak önemli bir fark olup olmadığını incelemek üzere tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır (Tablo 4). 31

33 Tablo 4: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Bazı Demografik Özellikleri İtibariyle Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeylerini Gösteren Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) Sonuçları. Table 4: The Results of One-Way Analysis of Variance (ANOVA) of the Knowledge of Forest Fire and Forest Fire Management by Several Demographic Characteristics of Forest Villagers and Summer House Residents. DEMOGRAFİK ÖZELLİKLER İTİBARİYLE ORMAN YANGINLARI VE ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNE YÖNELİK BİLGİ DÜZEYLERİ Özellikler Alt Özellikler Sayı (adet) Ortalama Standart Sapma F değeri P değeri Eğitim İlkokul 151 1,51 0,704 1,861 0,156 İlköğretim ve Lise 66 1,55 0,689 Yüksek Okul ve Lisans 64 1,54 0,673 Yaş 34 ve altı 15 1,51 0,672 0,603 0, ,52 0, ,51 0, ,54 0, ve üstü 58 1,52 0,684 Yapılan İş Çiftçilik ve Hayvancılık 114 1,51 0,713 1,332 0,255 Geçici İşçilik + Tarım 13 1,50 0,664 Esnaflık 16 1,52 0,696 Devlet Memuru ve Emekli 135 1,54 0,680 Diğer(Ev kadını, Öğrenci, İşsiz) 3 1,65 0,734 Aylık Gelir TL arası 39 1,53 0,731 2,101 0, TL arası 133 1,52 0, TL arası 58 1,50 0, TL arası 21 1,55 0, TL arası 12 1,60 0, TL arası 11 1,51 0, TL den daha yüksek 7 1,67 0,733 32

34 Buna karşın katılımcıların cinsiyet ve medeni hal grupları yönünden orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeylerindeki farklılığı ölçmek için ise bağımsız örneklemeler t-testi kullanılmıştır (Tablo 5). Buna göre OK ile YO ların eğitim gruplarını oluşturan ilkokul (ortalama=1,51; standart sapma=0,704), ilköğretim ve lise (ortalama=1,55; standart sapma=0,689) ve yüksekokul ve lisans (ortalama=1,54; standart sapma=0,673) eğitim grupları arasında orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri açısından istatistiksel yönden önemli bir fark ortaya çıkmamıştır [F(2,6177)=1,861; p=0,156>0,050]. Böylece eğitim değişkeni için, H 0 3 kabul edilmiştir (Tablo 4). Katılımcıların yaş grupları olan 34 ve altı (ortalama=1,51; standart sapma=0,672), (ortalama=1,52; standart sapma=0,717), (ortalama=1,51; standart sapma=0,698), (ortalama=1,54; standart sapma=0,693) ve 65 ve üstü (ortalama=1,52; standart sapma=0,684) yaş grupları arasında orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri itibariyle istatistiksel açıdan önemli bir fark mevcut değildir [F(4,6175)=0,603; p=0,660>0,050]. Bu durumda H 0 3, yaş değişkeni için kabul edilmiştir (Tablo 4). Katılımcıların yaptıkları işler gruplarını oluşturan çiftçilik ve hayvancılık (ortalama=1,51; standart sapma=0,713), geçici işçilik ve tarım (ortalama=1,50; standart sapma=0,664), esnaflık (ortalama=1,52; standart sapma=0,696), Devlet memuru ve emekli (ortalama=1,54; standart sapma=0,680) ve diğer (ev kadını, öğrenci, işsiz) yaptıkları işler grupları arasında orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri açısından istatistiksel olarak önemli bir fark yoktur [F(4,6175)=1,322; p=0,255>0,050]. Sonuçta yaptıkları işler değişkeni için, H 0 3 kabul edilmiştir (Tablo 4). Çalışmaya katılanların aylık gelir grupları olan TL arası (ortalama=1,53; standart sapma=0,731), TL arası (ortalama=1,52; standart sapma=0,697), TL arası (ortalama=1,50; standart sapma=0,659), TL arası (ortalama=1,55; standart sapma=0,691), TL arası (ortalama=1,60; standart sapma=0,697), TL arası (ortalama=1,51; standart sapma=0,671) ve 3001 TL den daha yüksek (ortalama=1,67; standart sapma=0,733) aylık gelir grupları arasında orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri bakımından istatistiksel yönden önemli farklılık yoktur [F(6,6173)=2,101; p=0,050=0,050]. Bu nedenle H 0 3, aylık gelir değişkeni için kabul edilmiştir (Tablo 4). 33

35 Tablo 5: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Bazı Demografik Özellikleri İtibariyle Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeylerini Gösteren t-testi Sonuçları. Table 5: The Results of t-test of the Knowledge of Forest Fire and Forest Fire Management by Several Demographic Characteristics of Forest Villagers and Summer House Residents. Özellikler Alt Özellikler Ortalama Standart Sapma Serbestlik Derecesi t değeri P değeri Cinsiyet Erkek 1,53 0, ,026 0,305 Bayan 1,60 0,635 Medeni Hal Bekar 1,49 0, ,931 0,352 Evli 1,53 0,698 34

36 Öte yandan araştırmaya katılanların cinsiyet gruplarına göre orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeylerinde, istatistiksel açıdan önemli bir fark ortaya çıkmamıştır (t=-1,026; sd=6180; p=0,305>0,050). Nitekim erkek katılımcıların (ortalama=1,53; standart sapma=0,695) bilgi düzeyleri ile bayan katılımcıların (ortalama=1,60; standart sapma=0,635) bilgi düzeyleri arasındaki farklılık, istatistiksel yönden anlamlı değildir. Böylece cinsiyet değişkeni için, H 0 3 kabul edilmiştir (Tablo 5). Konuya medeni hal değişkeni açısından yaklaşıldığında, orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri açısından bekar katılımcılar (ortalama=1,49; standart sapma=0,658) ile evli katılımcılar (ortalama=1,53; standart sapma=0,698) arasında istatistiksel olarak önemli bir farkın olmadığı anlaşılmıştır (t=-0,931; sd=6070; p=0,352>0,050). Bu yüzden H 0 3, medeni hal değişkeni için kabul edilmiştir (Tablo 5) Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri Üzerine Sosyodemografik Değişkenlerin Etkileri Araştırmaya dâhil olan katılımcılara ait sosyodemografik özelliklerin, orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri üzerindeki etkisini incelemek için sınanan sıfır hipotez şudur; H 0 4: Sosyodemografik değişkenlerin (eğitim, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelir) etkileri kontrol edildiğinde, katılımcıların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri arasında istatistiksel olarak önemli bir fark yoktur. Bu hipotezi sınamak ve birden fazla bağımsız değişkenin (sosyodemografik değişkenler) tek bir bağımlı değişken (orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri) üzerindeki etkisini ölçmek üzere çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Regresyon analizi iki aşamalı bir süreçte gerçekleştirilmiş olup, ilk aşamada regresyon modeline sosyodemografik özellikler girilmiş iken, ikinci aşamada regresyon modeline grup değişkeni de dahil edilmiştir (Tablo 6). 35

37 Tablo 6: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Demografik Özelliklerine Göre Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeylerinin Tahmini İçin Gerçekleştirilen Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi Sonuçları. Table 6: Multiple Linear Regression Results for the Prediction of the Knowledge Level of Forest Villagers and Summer House Residents on Forest Fire and Forest Fire Management by Their Demographic Characteristics. DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERE GÖRE ORMAN YANGINLARI VE ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNE YÖNELİK BİLGİLER Model Değişkenler Standardize Edilmiş Regresyon Katsayısı (β) P değeri Belirtme Katsayısı (R 2 ) I Eğitim 0,005 0,799 0,001 Cinsiyet 0,012 0,368 (1=Erkek, 2=Bayan) Medeni Hal 0,002 0,855 (1=Bekar, 2=Evli) Yapılan İş 0,013 0,434 Aylık Gelir 0,012 0,480 II Eğitim -0,013 0,505 0,002 Cinsiyet 0,009 0,485 (1=Erkek, 2=Bayan) Medeni Hal -0,002 0,906 (1=Bekar, 2=Evli) Yapılan İş -0,011 0,575 Aylık Gelir 0,010 0,559 Grup (1=Köyler, 0=Siteler) -0,051 0,010 * * 0,05 düzeyinde önemli, 36

38 Regresyon modelinin ilk aşamasında eğitim, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelirden oluşan sosyodemografik özelliklerin tek başına, katılımcıların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeylerindeki değişimlerin %0,1 ini (Belirtme Katsayısı=0,001) açıkladığı anlaşılmıştır. Regresyon modeline grup değişkeninin dahil edilmesi sonucunda, değişimlerin açıklanma oranı %0,2 (Belirtme Katsayısı=0,002) olmuştur. Bu ikinci aşamada grup değişkeni orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri üzerinde istatistiksel olarak önemli etkiye sahip olup (β=-0,051; p=0,010<0,050), OK ler YO lardan daha fazla bilgi düzeyine sahiptir. Buna karşın sosyodemografik değişkenler her iki aşamada da orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri üzerine istatistiksel yönden önemli bir etki yapmamıştır. Böylece sosyodemografik değişkenlerin etkileri kontrol edildiğinde, katılımcıların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeylerinde istatistiksel açıdan önemli bir fark ortaya çıkmamıştır. Böylece H 0 4 kabul edilmiştir (Tablo 6) Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşler Orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler; kesinlikle kabul ediyorum, kabul ediyorum, ne kabul ediyorum ne de kabul etmiyorum, kabul etmiyorum ve kesinlikle kabul etmiyorum şeklinde bir cevap şablonunun kullanıldığı Likert tipi bir ölçeğe dayalı olarak geliştirilen bir soru formu yardımıyla ölçülmüştür. Ölçeğin en olumlu değerini gösteren kesinlikle kabul ediyorum cevabı için 1 ve ölçeğin en olumsuz değerini gösteren kesinlikle kabul etmiyorum cevabı için 5 olmak üzere cevaplar 1 den 5 e kadar kotlanmıştır. Anket formunda sunulan her bir görüş için, katılımcılardan görüşlerine en uygun olan puanı daire içerisine almak suretiyle, görüşlerini belirtmeleri istenmiştir. Araştırmaya katılanların ortalama görüş puanları 1,01 ile 4,84 arasında değer almıştır. Anket formunun Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşler Bölümü, 30 sorudan meydana gelmiştir (Tablo 7). Öte yandan orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüş ölçeğinin güvenilirliği, Cronbach Alfa Güvenilirlik Katsayısı kullanılarak tahmin edilmiştir. Buna göre 30 sorudan oluşan bu görüş ölçeği, 0,66 lık bir alfa değeri ortaya koymuştur. 37

39 Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşler: 1. Ormanlar, Sadece İnsanoğlunun Düşüncesinde Değerlidir. İnsanlar Olmaksızın Ormanların Hiçbir Değeri Yoktur. 2. Ormanlar, Sadece İstihdam Olanakları ve Gelir Sağlıyorsa Değer Taşır. 3. Ormanların, En Az İnsanlar Kadar Yaşamını Sürdürme Hakkı Vardır. 4. Orman Teşkilatı, Orman Kaynakları Yönetiminde Başarılıdır. 5. Ormanlara Müdahale Etme Yerine, Sadece Kendi Haline Bırakılmalıdır. 6. Orman Yangınları, Ülkemizin Büyük Bir Sorunudur. 7. Orman Yangınları, Mersin İlinin Büyük Bir Sorunudur. 8. Mersin Ormanları İçin, Orman Yangınları Ekolojik Bir Felakettir. 9. Orman Teşkilatı, Orman Yangınları Yönetiminde Başarılıdır. 10. Tüm Orman Yangınları Zararlıdır. 11. Orman Yangınları Giderek Daha Tehlikeli Olmaktadır. 12. Orman Yangınları Giderek Daha Sık Olarak Meydana Gelmektedir. 13. Orman Yangınlarının Özel Mülkiyete Zararı Giderek Artmaktadır. 14. Orman Yangınlarını Söndürme Maliyetleri Giderek Artmaktadır. 15. Orman Yangınlarından Zarar Görebilecek Yerlere İnşaat Yapılmasının Yasaklanmasına Yönelik Kanunlar Çıkarılmalıdır. 16. Sadece Binalarını Orman Yangınlarından Korumak İçin Önlemler Alanlara, Orman Yangınları Tehlikesi Taşıyan Orman İçi ve Kenarı Alanlara İnşaat Yapma Özgürlüğü Tanınmalıdır. 17. Bir Orman Yangını Başladığında, Orman Teşkilatının İlk Önceliği Özel Mülkiyetin Zarar Görmesini Engellemek Olmalıdır. 18. Orman Yangınları Tehlikesi Taşıyan Orman İçi ve Kenarı Alanlara İnşaat Yapıldığında, Bu Özel Mülkiyetin Orman Yangınlarından Zarar Görmesi Halinde Sorumluluk Mülkiyet Sahibine Ait Olmadır. 19. Orman Yangınları Tehlikesi Taşıyan Orman İçi ve Kenarı Alanlara İnşaat Yapıldığında, Bu Özel Mülkiyetin Orman Yangınlarından Zarar Görmesi Halinde Sorumluluk Orman Teşkilatına Ait Olmalıdır. 20. Tarlaların Yangın Kullanarak Temizliği (Anız Yakma) Yasaklanmalıdır. 21. Yıldırımlar Nedeniyle Doğal Olarak Başlayan Herhangi Bir Orman Yangınının, Kontrol Edilebilir Olduğu Sürece Yanmasına İzin Verilmelidir. 22. Yaşamı-Özel Mülkiyeti Tehdit Etmeyen ve Olumsuz Çevresel Sonuçlara Neden Olmayan Orman Yangınlarının Yanmasına İzin Verilmelidir. 23. Kazayla veya Kasıtlı Olarak İnsanlar Tarafından Başlatılan Tüm Orman Yangınları Söndürülmelidir. 24. Çıkış Sebebine (Yıldırım, İnsan Eliyle) Bakılmaksızın, Tüm Orman Yangınları Mümkün Olduğunca Hızlı Şekilde Söndürülmelidir. 25. Orman Teşkilatı, Orman Yangınlarıyla Savaşta En İyi Teknikleri Kullanmaktadır. 26. Orman Yangınları Riskini Azaltmak İçin, Ağaç Altı Vejetasyon ve Enkaz Periyodik Olarak Yakılmalıdır. 27. Orman Yangınları Riskini Azaltmak İçin, Ağaç Altı Vejetasyon ve Enkaz Periyodik Olarak Kesilmeli ve Ormandan Uzaklaştırılmalıdır. 28. Orman Yangınları Riskini Azaltmak İçin, Ağaç Altı Vejetasyon Periyodik Olarak Hayvan Otlatmasına Açılmalıdır. 29. Orman Yangınları Riskini Azaltmak İçin, Ağaç Altı Vejetasyonla Periyodik Olarak Kimyasal Mücadele Yapılmalıdır. 30. Orman Yangınında Yanan Bir Alan, Doğal Şekilde Normal Haline Gelmesi İçin Kendi Haline Bırakılmalıdır. Şekil 6: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşleri (Ort.). Figure 6: The Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management for Forest Villagers and Summer House Residents (Mean). 38

40 Şekil 7: Orman Köylülerinin Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüş Ölçeğindeki Her Bir Soruya Verdikleri Cevaplar (%). Figure 7: The Scores for Each Item on the Scales of the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management for Forest Villagers (%). 39

41 Şekil 8: Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüş Ölçeğindeki Her Bir Soruya Verdikleri Cevaplar (%). Figure 8: The Scores for Each Item on the Scales of the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management for Summer House Residents (%). 40

42 Şekil 9: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüş Ölçeğindeki Her Bir Soruya Verdikleri Cevaplar (%). Figure 9: The Scores for Each Item on the Scales of the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management for Forest Villagers and Summer House Residents (%). 41

43 Tablo 7: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüş Ölçeğindeki Her Bir Soruya Verdikleri Cevaplar. Table 7: The Scores for Each Item on the Scales of the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management for Forest Villagers and Summer House Residents. Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüş Sorular 1. Ormanlar, Sadece İnsanoğlunun Düşüncesinde Değerlidir. İnsanlar Olmaksızın Ormanların Hiçbir Değeri Yoktur. 2. Ormanlar, Sadece İstihdam Olanakları ve Gelir Sağlıyorsa Değer Taşır. 3. Ormanların, En Az İnsanlar Kadar Yaşamını Sürdürme Hakkı Vardır. 4. Orman Teşkilatı, Orman Kaynakları Yönetiminde Başarılıdır. 5. Ormanlara Müdahale Etme Yerine, Sadece Kendi Haline Bırakılmalıdır. Grup Sayı (adet) 1. Kesinlikle Kabul Ediyorum 2. Kabul Ediyorum 3. Ne Kabul Ediyorum Ne de Kabul Etmiyorum 4. Kabul Etmiyorum 5. Kesinlikle Kabul Etmiyorum İki Sonuçlu Cevaplar Kabul Ediyorum Kabul Etmiyorum Adet % Adet % Adet % Adet % Adet % % % Köyler , , , , ,2 64,8 35,2 2,41 Siteler ,7 8 6,2 4 3, , ,7 37,7 62,4 3,49 Tamamı ,4 26 9,3 24 8, , ,2 52,3 47,7 2,91 Köyler ,4 15 9, , , ,5 58,0 42,0 2,68 Siteler ,6 7 5,4 4 3, , ,5 24,1 76,0 4,04 Tamamı ,4 22 7, , , ,5 42,3 57,8 3,31 Köyler ,7 1 0,7 1 0,7 0 0,0 0 0,0 99,5 0,5 1,02 Siteler ,8 12 9,2 3 2,3 2 1,5 8 6,2 89,2 10,8 1,43 Tamamı ,4 13 4,6 4 1,4 2 0,7 8 2,8 94,8 5,2 1,21 Köyler , ,2 3 2,0 3 2,0 0 0,0 94,2 5,8 1,23 Siteler , , , , ,4 59,8 40,2 2,61 Tamamı , , ,8 19 6,8 20 7,1 78,3 21,7 1,87 Köyler ,0 0 0,0 4 2,6 9 6, ,4 6,8 93,2 4,73 Siteler ,9 3 2,3 3 2, , ,5 24,1 75,9 4,04 Tamamı ,0 3 1,1 7 2, , ,4 14,8 85,2 4,41 6. Orman Yangınları, Ülkemizin Büyük Bir Sorunudur. Köyler ,4 12 7,9 1 0,7 0 0,0 0 0,0 97,7 2,3 1,09 Siteler ,5 11 8,5 3 2,3 1 0,8 9 6,9 89,2 10,8 1,43 Tamamı ,8 23 8,2 4 1,4 1 0,4 9 3,2 93,8 6,3 1,25 7. Orman Yangınları, Mersin İlinin Büyük Bir Sorunudur. Köyler , ,6 1 0,7 0 0,0 0 0,0 96,5 3,5 1,14 Siteler , ,7 8 6,2 1 0, ,1 78,8 21,2 1,85 Tamamı , ,9 9 3,2 1 0,4 17 6,0 88,4 11,6 1,47 8. Mersin Ormanları İçin, Orman Yangınları Ekolojik Bir Felakettir. 9. Orman Teşkilatı, Orman Yangınları Yönetiminde Başarılıdır. Köyler ,1 12 7,9 1 0,7 2 1,3 0 0,0 96,7 3,3 1,13 Siteler , ,6 5 3,8 1 0,8 9 6,9 87,0 13,1 1,52 Tamamı , ,0 6 2,1 3 1,1 9 3,2 92,2 7,8 1,31 Köyler , ,5 3 2,0 1 0,7 0 0,0 93,9 6,2 1,25 Siteler , , ,1 9 6, ,8 59,6 40,4 2,62 Tamamı , , ,7 10 3,6 27 9,6 78,0 22,0 1, Tüm Orman Yangınları Zararlıdır. Köyler ,4 2 1,3 2 1,3 0 0,0 0 0,0 99,0 1,0 1,04 Siteler ,1 6 4,6 5 3,8 2 1,5 9 6,9 88,9 11,1 1,45 Tamamı ,7 8 2,8 7 2,5 2 0,7 9 3,2 94,3 5,7 1,23 * Belirtilen rakamlar 1 in Kesinlikle kabul ediyorum, 2 nin Kabul ediyorum, 3 ün Ne kabul ediyorum ne de kabul etmiyorum, 4 ün Kabul etmiyorum ve 5 in Kesinlikle kabul etmiyorum olduğu ölçekteki ortalama değerlerdir. Ort. Puan * 42

44 Tablo 7: (Devam) Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüş Ölçeğindeki Her Bir Soruya Verdikleri Cevaplar. Table 7: (Cont.) The Scores for Each Item on the Scales of the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management for Forest Villagers and Summer House Residents. Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüş Sorular 11. Orman Yangınları Giderek Daha Tehlikeli Olmaktadır. 12. Orman Yangınları Giderek Daha Sık Olarak Meydana Gelmektedir. 13. Orman Yangınlarının Özel Mülkiyete Zararı Giderek Artmaktadır. 14. Orman Yangınlarını Söndürme Maliyetleri Giderek Artmaktadır. 15. Orman Yangınlarından Zarar Görebilecek Yerlere İnşaat Yapılmasının Yasaklanmasına Yönelik Kanunlar Çıkarılmalıdır. 16. Sadece Binalarını Orman Yangınlarından Korumak İçin Önlemler Alanlara, Orman Yangınları Tehlikesi Taşıyan Orman İçi ve Kenarı Alanlara İnşaat Yapma Özgürlüğü Tanınmalıdır. 17. Bir Orman Yangını Başladığında, Orman Teşkilatının İlk Önceliği Özel Mülkiyetin Zarar Görmesini Engellemek Olmalıdır. 18. Orman Yangınları Tehlikesi Taşıyan Orman İçi ve Kenarı Alanlara İnşaat Yapıldığında, Bu Özel Mülkiyetin Orman Yangınlarından Zarar Görmesi Halinde Sorumluluk Mülkiyet Sahibine Ait Olmadır. 19. Orman Yangınları Tehlikesi Taşıyan Orman İçi ve Kenarı Alanlara İnşaat Yapıldığında, Bu Özel Mülkiyetin Orman Yangınlarından Zarar Görmesi Halinde Sorumluluk Orman Teşkilatına Ait Olmalıdır. 20. Tarlaların Yangın Kullanarak Temizliği (Anız Yakma) Yasaklanmalıdır Ne Kabul 5. Kesinlikle 2. Ediyorum 4. Kesinlikle İki Sonuçlu Cevaplar Sayı Kabul Ediyorum Kabul Ediyorum Ne de Kabul Etmiyorum Kabul Etmiyorum Kabul Etmiyorum Kabul Ediyorum Kabul Etmiyorum Ort. Grup (adet) Adet % Adet % Adet % Adet % Adet % % % Puan * Köyler , ,2 9 6,0 1 0,7 0 0,0 90,2 9,2 1,39 Siteler , ,6 4 3,1 2 1,5 12 9,2 84,5 15,5 1,62 Tamamı , ,3 13 4,6 3 1,1 12 4,3 87,5 12,5 1,50 Köyler , , ,6 6 4,0 0 0,0 83,4 16,6 1,66 Siteler , , ,8 5 3, ,8 75,6 24,4 1,98 Tamamı , , ,1 11 3,9 14 5,0 79,8 20,2 1,81 Köyler , ,8 15 9,9 1 0,7 0 0,0 86,1 13,9 1,56 Siteler , ,2 9 6,9 11 8, ,1 63,0 37,0 2,48 Tamamı , ,6 24 8,5 12 4, ,7 75,4 24,6 1,98 Köyler , ,5 10 6,6 0 0,0 0 0,0 91,1 8,9 1,36 Siteler , ,8 8 6,2 0 0, ,3 81,2 18,9 1,75 Tamamı , ,5 18 6,4 0 0,0 16 5,7 86,5 13,5 1,54 Köyler , , ,9 1 0,7 0 0,0 86,1 13,9 1,56 Siteler ,8 4 3,1 5 3,8 2 1,5 10 7,7 88,5 11,5 1,46 Tamamı , ,3 26 9,3 3 1,1 10 3,6 87,1 12,9 1,51 Köyler , , ,9 1 0,7 5 3,3 80,0 20,1 1,80 Siteler ,6 5 3,8 11 8,5 8 6, ,9 33,3 66,8 3,67 Tamamı , , ,5 9 3, ,1 58,4 41,6 2,67 Köyler , ,3 9 6,0 0 0,0 0 0,0 94,2 5,8 1,23 Siteler ,8 11 8, , , ,4 48,6 51,4 3,05 Tamamı , ,0 24 8,5 14 5, ,4 73,1 26,9 2,07 Köyler , , ,7 15 9,9 1 0,7 61,9 38,1 2,52 Siteler ,0 6 4,6 12 9,2 8 6, ,0 59,6 40,4 2,62 Tamamı , , ,9 23 8, ,2 60,9 39,1 2,57 Köyler , , ,4 12 7,9 2 1,3 63,5 36,6 2,46 Siteler ,3 3 2,3 11 8,5 6 4, ,3 49,4 50,6 3,02 Tamamı , , ,8 18 6, ,3 57,0 43,1 2,72 Köyler ,4 5 3,3 8 5,3 0 0,0 0 0,0 96,5 3,5 1,14 Siteler ,5 3 2,3 1 0,8 0 0,0 7 5,4 93,6 6,4 1,25 Tamamı ,5 8 2,8 9 3,2 0 0,0 7 2,5 95,2 4,8 1,19 * Belirtilen rakamlar 1 in Kesinlikle kabul ediyorum, 2 nin Kabul ediyorum, 3 ün Ne kabul ediyorum ne de kabul etmiyorum, 4 ün Kabul etmiyorum ve 5 in Kesinlikle kabul etmiyorum olduğu ölçekteki ortalama değerlerdir. 43

45 Tablo 7: (Devam) Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüş Ölçeğindeki Her Bir Soruya Verdikleri Cevaplar. Table 7: (Cont.) The Scores for Each Item on the Scales of the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management for Forest Villagers and Summer House Residents. Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüş Sorular 21. Yıldırımlar Nedeniyle Doğal Olarak Başlayan Herhangi Bir Orman Yangınının, Kontrol Edilebilir Olduğu Sürece Yanmasına İzin Verilmelidir. 22. Yaşamı-Özel Mülkiyeti Tehdit Etmeyen ve Olumsuz Çevresel Sonuçlara Neden Olmayan Orman Yangınlarının Yanmasına İzin Verilmelidir. 23. Kazayla veya Kasıtlı Olarak İnsanlar Tarafından Başlatılan Tüm Orman Yangınları Söndürülmelidir. 24. Çıkış Sebebine (Yıldırım, İnsan Eliyle) Bakılmaksızın, Tüm Orman Yangınları Mümkün Olduğunca Hızlı Şekilde Söndürülmelidir. 25. Orman Teşkilatı, Orman Yangınlarıyla Savaşta En İyi Teknikleri Kullanmaktadır. 26. Orman Yangınları Riskini Azaltmak İçin, Ağaç Altı Vejetasyon ve Enkaz Periyodik Olarak Yakılmalıdır. 27. Orman Yangınları Riskini Azaltmak İçin, Ağaç Altı Vejetasyon ve Enkaz Periyodik Olarak Kesilmeli ve Ormandan Uzaklaştırılmalıdır. 28. Orman Yangınları Riskini Azaltmak İçin, Ağaç Altı Vejetasyon Periyodik Olarak Hayvan Otlatmasına Açılmalıdır. 29. Orman Yangınları Riskini Azaltmak İçin, Ağaç Altı Vejetasyonla Periyodik Olarak Kimyasal Mücadele Yapılmalıdır. 30. Orman Yangınında Yanan Bir Alan, Doğal Şekilde Normal Haline Gelmesi İçin Kendi Haline Bırakılmalıdır Ne Kabul 5. Kesinlikle 2. Ediyorum 4. Kesinlikle İki Sonuçlu Cevaplar Sayı Kabul Ediyorum Kabul Ediyorum Ne de Kabul Etmiyorum Kabul Etmiyorum Kabul Etmiyorum Kabul Ediyorum Kabul Etmiyorum Ort. Grup (adet) Adet % Adet % Adet % Adet % Adet % % % Puan * Köyler ,7 1 0,7 7 4,6 3 2, ,1 3,9 96,1 4,84 Siteler ,2 6 4,6 4 3,1 3 2, ,8 11,8 88,2 4,53 Tamamı ,2 7 2,5 11 3,9 6 2, ,3 7,6 92,5 4,70 Köyler ,3 1 0,7 5 3,3 4 2, ,1 4,1 95,9 4,83 Siteler ,2 3 2,3 5 3,8 5 3, ,8 13,9 86,1 4,45 Tamamı ,0 4 1,4 10 3,6 9 3, ,8 8,7 91,4 4,65 Köyler ,3 0 0,0 1 0,7 0 0,0 0 0,0 99,7 0,4 1,01 Siteler ,6 4 3,1 1 0,8 0 0,0 2 1,5 97,3 2,7 1,11 Tamamı ,2 4 1,4 2 0,7 0 0,0 2 0,7 98,6 1,4 1,06 Köyler ,4 1 0,7 2 1,3 0 0,0 1 0,7 98,5 1,5 1,06 Siteler ,4 5 3,8 1 0,8 0 0,0 0 0,0 98,7 1,4 1,05 Tamamı ,4 6 2,1 3 1,1 0 0,0 1 0,4 98,5 1,5 1,06 Köyler ,0 4 2,6 2 1,3 0 0,0 0 0,0 98,7 1,3 1,05 Siteler , , ,1 12 9, ,3 66,6 33,5 2,34 Tamamı ,2 18 6, ,4 12 4,3 16 5,7 83,8 16,2 1,65 Köyler ,0 9 6, , , ,2 12,7 87,3 4,49 Siteler ,1 10 7, ,8 8 6, ,3 65,7 34,3 2,37 Tamamı ,6 19 6, ,0 24 8, ,1 37,3 62,7 3,51 Köyler ,7 5 3,3 1 0,7 2 1,3 0 0,0 97,9 2,2 1,09 Siteler ,6 8 6,2 12 9,2 0 0, ,0 83,9 16,2 1,65 Tamamı ,4 13 4,6 13 4,6 2 0,7 13 4,6 91,4 8,6 1,35 Köyler ,4 2 1,3 1 0,7 0 0,0 1 0,7 98,6 1,4 1,05 Siteler , , ,8 7 5, ,9 50,6 49,4 2,98 Tamamı ,3 18 6,4 15 5,3 7 2, ,4 76,5 23,5 1,94 Köyler ,3 9 6, , , ,7 25,4 74,6 3,98 Siteler ,4 10 7,7 8 6,2 5 3, ,9 35,2 64,8 3,59 Tamamı ,5 19 6, ,9 22 7, ,0 30,0 70,0 3,80 Köyler ,3 0 0,0 6 4,0 9 6, ,8 8,7 91,3 4,65 Siteler ,6 3 2,3 4 3,1 10 7, ,3 9,8 90,2 4,61 Tamamı ,0 3 1,1 10 3,6 19 6, ,6 9,2 90,8 4,63 * Belirtilen rakamlar 1 in Kesinlikle kabul ediyorum, 2 nin Kabul ediyorum, 3 ün Ne kabul ediyorum ne de kabul etmiyorum, 4 ün Kabul etmiyorum ve 5 in Kesinlikle kabul etmiyorum olduğu ölçekteki ortalama değerlerdir. 44

46 Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşleri Araştırmaya dahil olan OK ve YO lar, orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler ile ilgili 30 soruyu 5 noktalı bir ölçeğe göre değerlendirmişlerdir. Bu ölçekte; 1-kesinlikle kabul ediyorum, 2-kabul ediyorum, 3-ne kabul ediyorum ne de kabul etmiyorum, 4-kabul etmiyorum ve 5-kesinlikle kabul etmiyorum şeklinde bir ayırım yapılmıştır (Şekil 6, Şekil 7, Şekil 8 ve Şekil 9). Tüm katılımcılar için orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüş sorularına verilen cevaplar değerlendirildiğinde, en fazla kabul edilen görüşlerin kazayla veya kasıtlı olarak insanlar tarafından başlatılan tüm orman yangınları söndürülmelidir (ortalama=1,06; standart sapma=0,392) ile çıkış sebebine (yıldırım, insan eliyle) bakılmaksızın, tüm orman yangınları mümkün olduğunca hızlı şekilde söndürülmelidir (ortalama=1,06; standart sapma=0,344) görüşleri olduğu belirlenmiştir. Buna karşın en az kabul gören görüşün ise yıldırımlar nedeniyle doğal olarak başlayan herhangi bir orman yangınının, kontrol edilebilir olduğu sürece yanmasına izin verilmelidir (ortalama=4,70; standart sapma=0,909) görüşü olduğu ortaya çıkmıştır (Tablo 7). Çalışmaya katılan OK ve YO ların tamamı tarafından orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler, en fazla kabul görenden en az kabul görene doğru, aşağıdaki şekilde sıralanmıştır (Tablo 7); 1. Kazayla veya kasıtlı olarak insanlar tarafından başlatılan tüm orman yangınları söndürülmelidir (ortalama=1,06; standart sapma=0,392), 2. Çıkış sebebine (yıldırım, insan eliyle) bakılmaksızın, tüm orman yangınları mümkün olduğunca hızlı şekilde söndürülmelidir (ortalama=1,06; standart sapma=0,344), 3. Tarlaların yangın kullanarak temizliği (anız yakma) yasaklanmalıdır (ortalama=1,19; standart sapma=0,721), 4. Ormanların, en az insanlar kadar yaşamını sürdürme hakkı vardır (ortalama=1,21; standart sapma=0,762), 5. Tüm orman yangınları zararlıdır (ortalama=1,23; standart sapma=0,809), 6. Orman yangınları, ülkemizin büyük bir sorunudur (ortalama=1,25; standart sapma=0,790), 7. Mersin ormanları için, orman yangınları ekolojik bir felakettir (ortalama=1,31; standart sapma=0,842), 8. Orman yangınları riskini azaltmak için, ağaç altı vejetasyon ve enkaz periyodik olarak kesilmeli ve ormandan uzaklaştırılmalıdır (ortalama=1,35; standart sapma=0,959), 45

47 9. Orman yangınları, Mersin İlinin büyük bir sorunudur (ortalama=1,47; standart sapma=1,032), 10. Orman yangınları giderek daha tehlikeli olmaktadır (ortalama=1,50; standart sapma=0,960), 11. Orman yangınlarından zarar görebilecek yerlere inşaat yapılmasının yasaklanmasına yönelik kanunlar çıkarılmalıdır (ortalama=1,51; standart sapma=0,964), 12. Orman yangınlarını söndürme maliyetleri giderek artmaktadır (ortalama=1,54; standart sapma=1,031), 13. Orman Teşkilatı, orman yangınlarıyla savaşta en iyi teknikleri kullanmaktadır (ortalama=1,65; standart sapma=1,183), 14. Orman yangınları giderek daha sık olarak meydana gelmektedir (ortalama=1,81; standart sapma=1,111), 15. Orman Teşkilatı, orman kaynakları yönetiminde başarılıdır (ortalama=1,87; standart sapma=1,279), 16. Orman Teşkilatı, orman yangınları yönetiminde başarılıdır (ortalama=1,88; standart sapma=1,309), 17. Orman yangınları riskini azaltmak için, ağaç altı vejetasyon periyodik olarak hayvan otlatmasına açılmalıdır (ortalama=1,94; standart sapma=1,553), 18. Orman yangınlarının özel mülkiyete zararı giderek artmaktadır (ortalama=1,98; standart sapma=1,316), 19. Bir orman yangını başladığında, Orman Teşkilatının ilk önceliği özel mülkiyetin zarar görmesini engellemek olmalıdır (ortalama=2,07; standart sapma=1,537), 20. Orman yangınları tehlikesi taşıyan orman içi ve kenarı alanlara inşaat yapıldığında, bu özel mülkiyetin orman yangınlarından zarar görmesi halinde sorumluluk mülkiyet sahibine ait olmadır (ortalama=2,57; standart sapma=1,385), 21. Sadece binalarını orman yangınlarından korumak için önlemler alanlara, orman yangınları tehlikesi taşıyan orman içi ve kenarı alanlara inşaat yapma özgürlüğü tanınmalıdır (ortalama=2,67; standart sapma=1,655), 22. Orman yangınları tehlikesi taşıyan orman içi ve kenarı alanlara inşaat yapıldığında, bu özel mülkiyetin orman yangınlarından zarar görmesi halinde sorumluluk Orman Teşkilatına ait olmalıdır (ortalama=2,72; standart sapma=1,469), 23. Ormanlar, sadece insanoğlunun düşüncesinde değerlidir. İnsanlar olmaksızın ormanların hiçbir değeri yoktur (ortalama=2,91; standart sapma=1,716), 24. Ormanlar, sadece istihdam olanakları ve gelir sağlıyorsa değer taşır (ortalama=3,31; standart sapma=1,678), 46

48 25. Orman yangınları riskini azaltmak için, ağaç altı vejetasyon ve enkaz periyodik olarak yakılmalıdır (ortalama=3,51; standart sapma=1,688), 26. Orman yangınları riskini azaltmak için, ağaç altı vejetasyonla periyodik olarak kimyasal mücadele yapılmalıdır (ortalama=3,80; standart sapma=1,475), 27. Ormanlara müdahale etme yerine, sadece kendi haline bırakılmalıdır (ortalama=4,41; standart sapma=1,248), 28. Orman yangınında yanan bir alan, doğal şekilde normal haline gelmesi için kendi haline bırakılmalıdır (ortalama=4,63; standart sapma=0,985), 29. Yaşamı-özel mülkiyeti tehdit etmeyen ve olumsuz çevresel sonuçlara neden olmayan orman yangınlarının yanmasına izin verilmelidir (ortalama=4,65; standart sapma=0,992), 30. Yıldırımlar nedeniyle doğal olarak başlayan herhangi bir orman yangınının, kontrol edilebilir olduğu sürece yanmasına izin verilmelidir (ortalama=4,70; standart sapma=0,909) Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşlerindeki Farklılıklar Mersin İlindeki OK ve YO ların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşleri arasındaki farklılığı incelemek amacıyla sınanan sıfır hipotez şöyledir; H 0 5: Mersin İlindeki OK lerin orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşleri, YO larınkine nazaran istatistiksel olarak önemli şekilde daha olumlu değildir. Yukarıdaki hipotezi sınamak ve orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler açısından iki grup arasında önemli bir fark olup olmadığını ölçmek için bağımsız örneklemeler t-testi uygulanmıştır. Görüş sorularına verilen tüm cevaplar incelendiğinde, hem OK hem de YO ların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşlerinin olumlu (pozitif) olduğu görülmektedir. Bununla birlikte OK lerin görüşlerinin (ortalama=2,08; standart sapma=1,538) YO ların görüşlerinden (ortalama=2,53; standart sapma=1,761) daha olumlu olduğu ve gruplar arasında orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler açısından istatistiksel olarak önemli bir fark bulunduğu ortaya çıkmıştır (t=12,474; sd=7803,546; p=0,000<0,050). Bu nedenle H 0 5 ret edilmiştir (Tablo 8). 47

49 Tablo 8: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşlerindeki Farklılıklar İçin Gerçekleştirilen t-testinin Sonuçları. Table 8: t-test Results for the Difference in the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management between Forest Villagers and Summer House Residents. ORMAN YANGINLARI VE ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNE YÖNELİK GÖRÜŞLER Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Sayı Öncelik Stand. Serb. t P Yönelik Görüş Sorular Grup (adet) Ort. * Sırası Sapma Derece. değeri değeri 1. Ormanlar, Sadece İnsanoğlunun Düşüncesinde Değerlidir. İnsanlar Olmaksızın Ormanların Hiçbir Değeri Yoktur. 2. Ormanların Sadece İstihdam Olanakları ve Gelir Sağlıyorsa Değer Taşır. 3. Ormanların, En Az İnsanlar Kadar Yaşamını Sürdürme Hakkı Vardır. 4. Orman Teşkilatı, Orman Kaynakları Yönetiminde Başarılıdır. 5. Ormanlara Müdahale Etme Yerine, Sadece Kendi Haline Bırakılmalıdır. Köyler 151 2, , ,099 5,490 0,000 ** Siteler 130 3, ,735 Tamamı 281 2, ,716 Köyler 151 2, , ,119 7,411 0,000 ** Siteler 130 4, ,481 Tamamı 281 3, ,678 Köyler 151 1,02 2 0, ,477 4,351 0,000 ** Siteler 130 1,43 4 1,063 Tamamı 281 1,21 3 0,762 Köyler 151 1,23 9 0, ,121 10,077 0,000 ** Siteler 130 2, ,460 Tamamı 281 1, ,279 Köyler 151 4, , ,521-4,620 0,000 ** Siteler 130 4, ,507 Tamamı 281 4, , Orman Yangınları, Ülkemizin Büyük Bir Sorunudur. Köyler 151 1,09 6 0, ,502 3,431 0,001 ** Siteler 130 1,43 4 1,085 Tamamı 281 1,25 5 0, Orman Yangınları, Mersin İlinin Büyük Bir Sorunudur. Köyler 151 1,14 8 0, ,806 5,703 0,000 ** Siteler 130 1, ,372 Tamamı 281 1,47 8 1, Mersin Ormanları İçin, Orman Yangınları Ekolojik Bir Felakettir. Köyler 151 1,13 7 0, ,962 3,774 0,000 ** Siteler 130 1,52 7 1,101 Tamamı 281 1,31 6 0,842 * Belirtilen rakamlar 1 in Kesinlikle kabul ediyorum, 2 nin Kabul ediyorum, 3 ün Ne kabul ediyorum ne de kabul etmiyorum, 4 ün Kabul etmiyorum ve 5 in Kesinlikle kabul etmiyorum olduğu ölçekteki ortalama değerlerdir. ** 0,01 düzeyinde önemli. 48

50 Tablo 8: (Devam) Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşlerindeki Farklılıklar İçin Gerçekleştirilen t-testinin Sonuçları. Table 8: (Cont.) t-test Results for the Difference in the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management between Forest Villagers and Summer House Residents. ORMAN YANGINLARI VE ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNE YÖNELİK GÖRÜŞLER Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Sayı Öncelik Stand. Serb. t P Yönelik Görüş Sorular Grup (adet) Ort. * Sırası Sapma Derece. değeri değeri 9. Orman Teşkilatı, Orman Yangınları Yönetiminde Başarılıdır. Köyler 151 1, , ,676 9,648 0,000 ** Siteler 130 2, ,547 Tamamı 281 1, , Tüm Orman Yangınları Zararlıdır. Köyler 151 1,04 3 0, ,518 4,044 0,000 ** Siteler 130 1,45 5 1,121 Tamamı 281 1,23 4 0, Orman Yangınları Giderek Daha Tehlikeli Olmaktadır. Köyler 151 1, , ,243 1,947 0,053 Siteler 130 1,62 8 1,228 Tamamı 281 1,50 9 0, Orman Yangınları Giderek Daha Sık Olarak Meydana Gelmektedir. 13. Orman Yangınlarının Özel Mülkiyete Zararı Giderek Artmaktadır. 14. Orman Yangınlarını Söndürme Maliyetleri Giderek Artmaktadır. 15. Orman Yangınlarından Zarar Görebilecek Yerlere İnşaat Yapılmasının Yasaklanmasına Yönelik Kanunlar Çıkarılmalıdır. 16. Sadece Binalarını Orman Yangınlarından Korumak İçin Önlemler Alanlara, Orman Yangınları Tehlikesi Taşıyan Orman İçi ve Kenarı Alanlara İnşaat Yapma Özgürlüğü Tanınmalıdır. Köyler 151 1, , ,169 2,306 0,022 * Siteler 130 1, ,355 Tamamı 281 1, ,111 Köyler 151 1, , ,340 5,912 0,000 ** Siteler 130 2, ,653 Tamamı 281 1, ,316 Köyler 151 1, , ,393 3,108 0,002 ** Siteler 130 1, ,341 Tamamı 281 1, ,031 Köyler 151 1, , ,821 0,412 Siteler 130 1,46 6 1,162 Tamamı 281 1, ,964 Köyler 151 1, , ,345 10,979 0,000 ** Siteler 130 3, ,714 Tamamı 281 2, ,655 * Belirtilen rakamlar 1 in Kesinlikle kabul ediyorum, 2 nin Kabul ediyorum, 3 ün Ne kabul ediyorum ne de kabul etmiyorum, 4 ün Kabul etmiyorum ve 5 in Kesinlikle kabul etmiyorum olduğu ölçekteki ortalama değerlerdir. * 0,05 düzeyinde önemli, ** 0,01 düzeyinde önemli. 49

51 Tablo 8: (Devam) Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşlerindeki Farklılıklar İçin Gerçekleştirilen t-testinin Sonuçları. Table 8: (Cont.) t-test Results for the Difference in the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management between Forest Villagers and Summer House Residents. ORMAN YANGINLARI VE ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNE YÖNELİK GÖRÜŞLER Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Sayı Öncelik Stand. Serb. t P Yönelik Görüş Sorular Grup (adet) Ort. * Sırası Sapma Derece. değeri değeri 17. Bir Orman Yangını Başladığında, Orman Teşkilatının İlk Önceliği Özel Mülkiyetin Zarar Görmesini Engellemek Olmalıdır. 18. Orman Yangınları Tehlikesi Taşıyan Orman İçi ve Kenarı Alanlara İnşaat Yapıldığında, Bu Özel Mülkiyetin Orman Yangınlarından Zarar Görmesi Halinde Sorumluluk Mülkiyet Sahibine Ait Olmadır. 19. Orman Yangınları Tehlikesi Taşıyan Orman İçi ve Kenarı Alanlara İnşaat Yapıldığında, Bu Özel Mülkiyetin Orman Yangınlarından Zarar Görmesi Halinde Sorumluluk Orman Teşkilatına Ait Olmalıdır. 20. Tarlaların Yangın Kullanarak Temizliği (Anız Yakma) Yasaklanmalıdır. 21. Yıldırımlar Nedeniyle Doğal Olarak Başlayan Herhangi Bir Orman Yangınının, Kontrol Edilebilir Olduğu Sürece Yanmasına İzin Verilmelidir. 22. Yaşamı-Özel Mülkiyeti Tehdit Etmeyen ve Olumsuz Çevresel Sonuçlara Neden Olmayan Orman Yangınlarının Yanmasına İzin Verilmelidir. 23. Kazayla veya Kasıtlı Olarak İnsanlar Tarafından Başlatılan Tüm Orman Yangınları Söndürülmelidir. 24. Çıkış Sebebine (Yıldırım, İnsan Eliyle) Bakılmaksızın, Tüm Orman Yangınları Mümkün Olduğunca Hızlı Şekilde Söndürülmelidir. Köyler 151 1,23 9 0, ,285 11,543 0,000 ** Siteler 130 3, ,727 Tamamı 281 2, ,537 Köyler 151 2, , ,858 0,532 0,595 Siteler 130 2, ,784 Tamamı 281 2, ,385 Köyler 151 2, , ,391 3,096 0,002 ** Siteler 130 3, ,865 Tamamı 281 2, ,469 Köyler 151 1,14 8 0, ,227 1,275 0,204 Siteler 130 1,25 3 0,926 Tamamı 281 1,19 2 0,721 Köyler 151 4, , ,305-2,766 0,006 ** Siteler 130 4, ,156 Tamamı 281 4, ,909 Köyler 151 4, , ,509-3,185 0,002 ** Siteler 130 4, ,258 Tamamı 281 4, ,992 Köyler 151 1,01 1 0, ,725 1,900 0,059 Siteler 130 1,11 2 0,546 Tamamı 281 1,06 1 0,392 Köyler 151 1,06 5 0, ,140 0,889 Siteler 130 1,05 1 0,259 Tamamı 281 1,06 1 0,344 * Belirtilen rakamlar 1 in Kesinlikle kabul ediyorum, 2 nin Kabul ediyorum, 3 ün Ne kabul ediyorum ne de kabul etmiyorum, 4 ün Kabul etmiyorum ve 5 in Kesinlikle kabul etmiyorum olduğu ölçekteki ortalama değerlerdir. ** 0,01 düzeyinde önemli. 50

52 Tablo 8: (Devam) Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşlerindeki Farklılıklar İçin Gerçekleştirilen t-testinin Sonuçları. Table 8: (Cont.) t-test Results for the Difference in the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management between Forest Villagers and Summer House Residents. ORMAN YANGINLARI VE ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNE YÖNELİK GÖRÜŞLER Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Sayı Öncelik Stand. Serb. t P Yönelik Görüş Sorular Grup (adet) Ort. * Sırası Sapma Derece. değeri değeri 25. Orman Teşkilatı, Orman Yangınlarıyla Savaşta En İyi Teknikleri Kullanmaktadır. 26. Orman Yangınları Riskini Azaltmak İçin, Ağaç Altı Vejetasyon ve Enkaz Periyodik Olarak Yakılmalıdır. 27. Orman Yangınları Riskini Azaltmak İçin, Ağaç Altı Vejetasyon ve Enkaz Periyodik Olarak Kesilmeli ve Ormandan Uzaklaştırılmalıdır. 28. Orman Yangınları Riskini Azaltmak İçin, Ağaç Altı Vejetasyon Periyodik Olarak Hayvan Otlatmasına Açılmalıdır. 29. Orman Yangınları Riskini Azaltmak İçin, Ağaç Altı Vejetasyonla Periyodik Olarak Kimyasal Mücadele Yapılmalıdır. 30. Orman Yangınında Yanan Bir Alan, Doğal Şekilde Normal Haline Gelmesi İçin Kendi Haline Bırakılmalıdır Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Tüm Görüşler. Köyler 151 1,05 4 0, ,353 10,063 0,000 ** Siteler 130 2, ,434 Tamamı 281 1, ,183 Köyler 151 4, , ,512-12,927 0,000 ** Siteler 130 2, ,667 Tamamı 281 3, ,688 Köyler 151 1,09 6 0, ,555 4,794 0,000 ** Siteler 130 1,65 9 1,275 Tamamı 281 1,35 7 0,959 Köyler 151 1,05 4 0, ,451 12,291 0,000 ** Siteler 130 2, ,750 Tamamı 281 1, ,553 Köyler 151 3, , ,459-2,149 0,033 * Siteler 130 3, ,755 Tamamı 281 3, ,475 Köyler 151 4, , ,350 0,727 Siteler 130 4, ,000 Tamamı 281 4, ,985 Köyler ,08-1, ,546 12,474 0,000 ** Siteler ,53-1,761 Tamamı ,29-1,660 * Belirtilen rakamlar 1 in Kesinlikle kabul ediyorum, 2 nin Kabul ediyorum, 3 ün Ne kabul ediyorum ne de kabul etmiyorum, 4 ün Kabul etmiyorum ve 5 in Kesinlikle kabul etmiyorum olduğu ölçekteki ortalama değerlerdir. * 0,05 düzeyinde önemli, ** 0,01 düzeyinde önemli. 51

53 Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Her Bir Görüş Sorusuna Verdikleri Cevaplardaki Farklılıklar Mersin İlindeki OK ve YO ların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik 30 görüş sorusuna ilişkin cevaplarındaki farklılıkları ortaya koyan bağımsız örneklemeler t-testi sonuçları incelendiğinde, aşağıdaki görüşlere yönelik cevaplar açısından, gruplar arasında istatistiksel olarak önemli bir farklılık belirlenmemiştir (Tablo 8); - Orman yangınları giderek daha tehlikeli olmaktadır (t=1,947; sd=186,243; p=0,053>0,050), - Orman yangınlarından zarar görebilecek yerlere inşaat yapılmasının yasaklanmasına yönelik kanunlar çıkarılmalıdır (t=-0,821; sd=279; p=0,412>0,050), - Orman yangınları tehlikesi taşıyan orman içi ve kenarı alanlara inşaat yapıldığında, bu özel mülkiyetin orman yangınlarından zarar görmesi halinde sorumluluk mülkiyet sahibine ait olmadır (t=0,532; sd=185,858; p=0,595>0,050), - Tarlaların yangın kullanarak temizliği (anız yakma) yasaklanmalıdır (t=1,275; sd=186,227; p=0,204>0,050), - Kazayla veya kasıtlı olarak insanlar tarafından başlatılan tüm orman yangınları söndürülmelidir (t=1,900; sd=148,725; p=0,059>0,050), - Çıkış sebebine (yıldırım, insan eliyle) bakılmaksızın, tüm orman yangınları mümkün olduğunca hızlı şekilde söndürülmelidir (t=- 0,140; sd=279; p=0,889>0,050), - Orman yangınında yanan bir alan, doğal şekilde normal haline gelmesi için kendi haline bırakılmalıdır (t=-0,350; sd=279; p=0,727>0,050). Bununla birlikte OK ve YO lar arasında aşağıda sıralanan orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler ile ilgili cevaplar itibariyle istatistiksel açıdan anlamlı bir fark tespit edilmiştir (Tablo 8); - Ormanlar, sadece insanoğlunun düşüncesinde değerlidir. İnsanlar olmaksızın ormanların hiçbir değeri yoktur (t=5,490; sd=260,099; p=0,000<0,050), - Ormanlar, sadece istihdam olanakları ve gelir sağlıyorsa değer taşır (t=7,411; sd=277,119; p=0,000<0,050), - Ormanların, en az insanlar kadar yaşamını sürdürme hakkı vardır (t=4,351; sd=135,477; p=0,000<0,050), - Orman Teşkilatı, orman kaynakları yönetiminde başarılıdır (t=10,077; sd=164,121; p=0,000<0,050), 52

54 - Ormanlara müdahale etme yerine, sadece kendi haline bırakılmalıdır (t=-4,620; sd=197,521; p=0,000<0,050), - Orman yangınları, ülkemizin büyük bir sorunudur (t=3,431; sd=147,502; p=0,001<0,050), - Orman yangınları, Mersin İlinin büyük bir sorunudur (t=5,703; sd=144,806; p=0,000<0,050), - Mersin ormanları için, orman yangınları ekolojik bir felakettir (t=3,774; sd=166,962; p=0,000<0,050), - Orman Teşkilatı, orman yangınları yönetiminde başarılıdır (t=9,648; sd=153,676; p=0,000<0,050), - Tüm orman yangınları zararlıdır (t=4,044; sd=140,518; p=0,000<0,050), - Orman yangınları giderek daha sık olarak meydana gelmektedir (t=2,306; sd=206,169; p=0,022<0,050), - Orman yangınlarının özel mülkiyete zararı giderek artmaktadır (t=5,912; sd=168,340; p=0,000<0,050), - Orman yangınlarını söndürme maliyetleri giderek artmaktadır (t=3,108; sd=173,393; p=0,002<0,050), - Sadece binalarını orman yangınlarından korumak için önlemler alanlara, orman yangınları tehlikesi taşıyan orman içi ve kenarı alanlara inşaat yapma özgürlüğü tanınmalıdır (t=10,979; sd=198,345; p=0,000<0,050), - Bir orman yangını başladığında, Orman Teşkilatının ilk önceliği özel mülkiyetin zarar görmesini engellemek olmalıdır (t=11,543; sd=151,285; p=0,000<0,050), - Orman yangınları tehlikesi taşıyan orman içi ve kenarı alanlara inşaat yapıldığında, bu özel mülkiyetin orman yangınlarından zarar görmesi halinde sorumluluk Orman Teşkilatına ait olmalıdır (t=3,096; sd=184,391; p=0,002<0,050), - Yıldırımlar nedeniyle doğal olarak başlayan herhangi bir orman yangınının, kontrol edilebilir olduğu sürece yanmasına izin verilmelidir (t=-2,766; sd=185,305; p=0,006<0,050), - Yaşamı-özel mülkiyeti tehdit etmeyen ve olumsuz çevresel sonuçlara neden olmayan orman yangınlarının yanmasına izin verilmelidir (t=-3,185; sd=184,509; p=0,002<0,050), - Orman Teşkilatı, orman yangınlarıyla savaşta en iyi teknikleri kullanmaktadır (t=10,063; sd=137,353; p=0,000<0,050), - Orman yangınları riskini azaltmak için, ağaç altı vejetasyon ve enkaz periyodik olarak yakılmalıdır (t=-12,927; sd=193,512; p=0,000<0,050), 53

55 - Orman yangınları riskini azaltmak için, ağaç altı vejetasyon ve enkaz periyodik olarak kesilmeli ve ormandan uzaklaştırılmalıdır (t=4,794; sd=152,555; p=0,000<0,050), - Orman yangınları riskini azaltmak için, ağaç altı vejetasyon periyodik olarak hayvan otlatmasına açılmalıdır (t=12,291; sd=139,451; p=0,000<0,050), - Orman yangınları riskini azaltmak için, ağaç altı vejetasyonla periyodik olarak kimyasal mücadele yapılmalıdır (t=-2,149; sd=217,459; p=0,033<0,050) Sosyodemografik Özelliklerine Göre Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşleri Araştırmaya katılan OK ve YO ların sahip oldukları sosyodemografik özelliklere göre, orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşleri arasında farklılıkları incelemek üzere aşağıdaki sıfır hipotez sınanmıştır; H 0 6: Sosyodemografik özelliklerine (eğitim, yaş, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelir) göre, katılımcıların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşleri arasında istatistiksel olarak önemli bir fark yoktur. Bu hipotez kapsamında katılımcıların sosyodemografik özelliklerinden eğitim, yaş, yaptıkları işler ve aylık gelir grupları itibariyle orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler arasında istatistiksel olarak önemli bir fark olup olmadığını ölçmek üzere tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve farklılıkları karşılaştırmak için Tukey çoklu karşılaştırma testi (post-hoc test) kullanılmıştır (Tablo 9). Buna karşın katılımcıların diğer sosyodemografik özellikleri olan cinsiyet ve medeni hal grupları arasında orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler açısından istatistiksel açıdan önemli bir farklılığın olup olmadığını incelemek için ise bağımsız örneklemeler t-testi uygulanmıştır (Tablo 10). 54

56 Tablo 9: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Bazı Demografik Özellikleri İtibariyle Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşlerini Gösteren Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) Sonuçları. Table 9: The Results of One-Way Analysis of Variance (ANOVA) of the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management by Several Demographic Characteristics of Forest Villagers and Summer House Residents. DEMOGRAFİK ÖZELLİKLER İTİBARİYLE ORMAN YANGINLARI VE ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNE YÖNELİK GÖRÜŞLER Özellikler Alt Özellikler Sayı (adet) Ortalama Standart Sapma F değeri P değeri Eğitim İlkokul 151 2,14 1,603 44,234 0,000 ** İlköğretim ve Lise 66 2,42 1,690 Yüksek Okul ve Lisans 64 2,53 1,723 Yaş 34 ve altı 15 2,17 1,582 3,786 0,004 ** ,20 1, ,23 1, ,35 1, ve üstü 58 2,35 1,646 Yapılan İş Çiftçilik ve Hayvancılık 114 2,11 1,549 20,483 0,000 ** Geçici İşçilik + Tarım 13 2,23 1,676 Esnaflık 16 2,24 1,588 Devlet Memuru ve Emekli 135 2,45 1,737 Diğer(Ev kadını, Öğrenci, İşsiz) 3 2,50 1,800 Aylık Gelir TL arası 39 2,17 1,605 10,823 0,000 ** TL arası 133 2,19 1, TL arası 58 2,36 1, TL arası 21 2,56 1, TL arası 12 2,51 1, TL arası 11 2,62 1, TL den daha yüksek 7 2,55 1,666 ** 0,01 düzeyinde önemli. 55

57 Tablo 10: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Bazı Demografik Özellikleri İtibariyle Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşlerini Gösteren t-testi Sonuçları. Table 10: The Results of t-test of the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management by Several Demographic Characteristics of Forest Villagers and Summer House Residents. Serbestlik Özellikler Alt Özellikler Ortalama Standart Sapma Derecesi t değeri P değeri Cinsiyet Erkek 2,29 1, ,781-2,343 0,021 * Bayan 2,68 1,847 Medeni Hal Bekar 2,29 1, ,068 0,946 Evli 2,29 1,659 * 0,05 düzeyinde önemli, 56

58 Elde edilen sonuçlara göre, eğitim grupları itibariyle orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler arasında istatistiksel yönden önemli farklılık mevcuttur [F(2,8427)=44,234; p=0,000<0,050]. Ardından uygulanan Tukey testi, ilkokul eğitim grubuna ait görüşlerin (ortalama=2,14; standart sapma=1,603), hem ilköğretim ve lise eğitim grubunun (ortalama=2,42; standart sapma=1,690) hem de yüksekokul ve lisans eğitim grubunun (ortalama=2,53; standart sapma=1,723) görüşlerinden istatistiksel olarak önemli derecede daha olumlu olduğunu göstermektedir. Bu nedenle H 0 6, eğitim değişkeni için ret edilmiştir (Tablo 9). Katılımcıların yaş grupları itibariyle sahip oldukları orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşleri arasında istatistiksel açıdan önemli farklılıklar bulunduğu ortaya çıkmıştır [F(4,8425)=3,786; p=0,004<0,050]. Bu farklılığın hangi yaş grupları arasında olduğunu belirlemek üzere gerçekleştirilen Tukey testi uygulaması, 34 ve altı (ortalama=2,17; standart sapma=1,582), (ortalama=2,20; standart sapma=1,619) ve (ortalama=2,23; standart sapma=1,621) yaş gruplarının, (ortalama=2,35; standart sapma=1,721) ve 65 ve üstü (ortalama=2,35; standart sapma=1,646) yaş gruplarından istatistiksel bakımdan önemli şekilde daha olumlu görüşleri olduğunu göstermiştir. Böylece yaş değişkeni için, H 0 6 ret edilmiştir (Tablo 9). Çalışmaya katılanların yaptıkları işler grupları arasında orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşleri açısından istatistiksel yönden önemli bir fark görülmektedir [F(4,8425)=20,483; p=0,000<0,050]. Ardından uygulanan Tukey testi, çiftçilik ve hayvancılık yaptıkları işler grubunun (ortalama=2,11; standart sapma=1,549), Devlet memuru ve emekli yaptıkları işler grubundan (ortalama=2,45; standart sapma=1,737) istatistiksel olarak önemli şekilde daha olumlu görüşlere sahip olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla H 0 6, yaptıkları işler değişkeni için ret edilmiştir (Tablo 9). Aylık gelir grupları açısından orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler arasında istatistiksel bakımdan önemli farklılıklar bulunmaktadır [F(6,8423)=10,823; p=0,000<0,050]. Nitekim Tukey testi sonucunda, TL arası (ortalama=2,17; standart sapma=1,605) ve TL arası (ortalama=2,19; standart sapma=1,624) aylık gelir gruplarına ait görüşlerin, TL arası (ortalama=2,36; standart sapma=1,702), TL arası (ortalama=2,56; standart sapma=1,754), TL arası (ortalama=2,51; standart sapma=1,630), TL arası (ortalama=2,62; standart sapma=1,760) ve 3001 den daha yüksek (ortalama=2,55; standart sapma=1,666) aylık gelir gruplarına ait görüşlerden istatistiksel açıdan önemli derecede daha olumlu olduğu belirlenmiştir. Dolayısıyla aylık gelir değişkeni için, H 0 6 ret edilmiştir (Tablo 9). 57

59 Araştırmaya katılanların cinsiyet gruplarını oluşturan erkekler (ortalama=2,29; standart sapma=1,657) ile bayanlar (ortalama=2,68; standart sapma=1,847) arasında orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler açısından istatistiksel olarak önemli bir fark tespit edilmiştir (t=-2,343; sd=121,781; p=0,021<0,050). Bu durumda H 0 6, cinsiyet değişkeni için ret edilmiştir (Tablo 10). Bununla birlikte katılımcıların medeni hal grupları olan bekarlar (ortalama=2,29; standart sapma=1,661) ve evliler (ortalama=2,29; standart sapma=1,659) arasında orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler itibariyle istatistiksel yönden önemli bir fark bulunmamaktadır (t=0,068; sd=8278; p=0,946>0,050). Böylece medeni hal değişkeni için, H 0 6 kabul edilmiştir (Tablo 10) Grupların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşleri Üzerine Sosyodemografik Değişkenlerin Etkileri Araştırmaya katılanlara ait sosyodemografik özelliklerin, orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşleri üzerindeki etkisini araştırmak amacıyla aşağıdaki sıfır hipotez sınanmıştır; H 0 7: Sosyodemografik değişkenlerin (eğitim, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelir) etkileri kontrol edildiğinde, katılımcıların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşleri arasında istatistiksel olarak önemli bir fark yoktur. Bu hipotezi sınamak ve birden fazla sosyodemografik özelliğin (bağımsız değişkenler) orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler (bağımlı değişken) üzerindeki etkisini araştırmak amacıyla çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bu analiz iki adımlık bir süreçte yürütülmüştür. İlk adımda regresyon modeline sadece sosyodemografik özellikler girilmiş iken, ikinci adımda ise modele grup değişkeni de eklenmiştir (Tablo 11). 58

60 Tablo 11: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Demografik Özelliklerine Göre Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Görüşlerinin Tahmini İçin Gerçekleştirilen Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi Sonuçları. Table 11: Multiple Linear Regression Results for the Prediction of the Attitudes of Forest Villagers and Summer House Residents on Forest Fire and Forest Fire Management by Their Demographic Characteristics. DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERE GÖRE ORMAN YANGINLARI VE ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNE YÖNELİK GÖRÜŞLER Model Değişkenler Standardize Edilmiş Regresyon Katsayısı (β) P değeri Belirtme Katsayısı (R 2 ) I Eğitim 0,056 0,000 ** 0,013 Cinsiyet 0,019 0,088 (1=Erkek, 2=Bayan) Medeni Hal 0,000 0,966 (1=Bekar, 2=Evli) Yapılan İş 0,051 0,000 ** Aylık Gelir 0,020 0,180 II Eğitim 0,014 0,380 0,019 Cinsiyet 0,013 0,257 (1=Erkek, 2=Bayan) Medeni Hal -0,010 0,367 (1=Bekar, 2=Evli) Yapılan İş -0,006 0,697 Aylık Gelir 0,015 0,320 Grup (1=Köyler, 0=Siteler) -0,123 0,000 ** ** 0,01 düzeyinde önemli. 59

61 Buna göre ilk adımda sosyodemografik özellikler (eğitim, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelir), orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşlerdeki değişimlerin %1,3 ünü (Belirtme Katsayısı=0,013) açıklamaktadır. İkinci adımda regresyon modeline grup değişkeninin dahil edilmesi ile açıklanan değişim oranı %1,9 a (Belirtme Katsayısı=0,019) yükselmiştir. Öte yandan ilk adımda görüş bağımlı değişkeni üzerinde anlamlı bir etkisi olmayan grup bağımsız değişkeninin (β=0,020; p=0,180>0,050), ikinci adımda görüş bağımlı değişkeni üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu anlaşılmıştır (β=-0,123; p=0,000<0,050). Buna karşın ilk aşamadaki modelde görüş bağımlı değişkeni üzerinde önemli etkiye sahip yaptıkları işler değişkeni (β=0,051; p=0,000<0,050), ikinci aşamada modele grup değişkeninin dahil edilmesiyle görüş bağımlı değişkeni üzerindeki etkisini kaybetmiştir (β=0,015; p=0,320>0,050). Böylece sosyodemografik değişkenlerin etkileri kontrol edildiğinde, katılımcıların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşlerinde istatistiksel açıdan önemli bir fark meydana gelmiştir. Böylece H 0 7 ret edilmiştir (Tablo11) Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri ve Görüşler Arasında İki Değişkenli İlişkiler Araştırmaya katılanların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri ve görüşler arasındaki iki değişkenli ilişkileri incelemek için sınanan sıfır hipotez şudur; H 0 8: Katılımcıların orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri ve görüşler arasında istatistiksel olarak önemli bir pozitif iki değişkenli ilişki yoktur. Bu hipotezi sınamak ve orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri ve görüşler arasındaki iki değişkenli ilişkinin mevcudiyetini, kuvvetini ve yönünü araştırmak için korelasyon analizi kullanılmıştır (Tablo 12). Buna göre orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeylerinin görüşler ile arasındaki iki değişkenli ilişkisi negatif yönlü ve düşük derecede bir ilişkiyi yansıtmakta olup, istatistiksel açıdan önem taşımaktadır (r=-0,061; p=0,000<0,050). Bu nedenle H 0 8 ret edilmiştir (Tablo 12). 60

62 Tablo 12: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri ve Görüşleri Arasındaki İlişkiyi Gösteren Korelasyon Katsayıları Matrisi. Table 12: Matrix of Correlation Coefficients for the Relationship Between the Knowledge and the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management of Forest Villagers and Summer House Residents. BİLGİ DÜZEYLERİ VE GÖRÜŞLER ARASINDAKİ İLİŞKİLER Değişkenler Bilgi Düzeyleri Görüşler Bilgi Düzeyleri Pearson Korelasyon 1 P değeri - Sayı (adet) 281 Görüşler Pearson Korelasyon -0,061 ** 1 P değeri 0,000 - Sayı (adet) ** Korelasyon 0,01 düzeyinde önemli. 61

63 3.5. Sosyodemografik Özellikler ile Bağımlı Değişkenler Arasında İki Değişkenli İlişkiler Araştırmaya katılanlara ait sosyodemografik özelliklerin (bağımsız değişkenler) her birisi ile orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri ve görüşleri (bağımlı değişkenler) arasındaki iki değişkenli ilişkileri incelemek üzere aşağıdaki sıfır hipotez sınanmıştır; H 0 9: Katılımcıların sosyodemografik özellikleri (eğitim, yaş, cinsiyet, medeni hal, yaptıkları işler ve aylık gelir) ile orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri ve görüşleri arasında istatistiksel olarak önemli bir pozitif iki değişkenli ilişki yoktur. Bu hipotezi sınamak ve bir değişkenin diğer bir değişkenle ilişkisinin olup olmadığını ortaya koymak, eğer ilişki mevcut ise bu ilişkinin yönünü ve kuvvetini ortaya koymak üzere korelasyon analizi kullanılmıştır. Buna göre tüm katılımcılar için elde edilen sonuçlar incelendiğinde, eğitim özellikleri ile orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri arasındaki ilişki pozitif yönlü, düşük derecede ve istatistiksel yönden önem taşımamaktadır (r=0,021; p=0,105>0,050). Buna karşın eğitim özellikleri ile orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler arasındaki ilişki ise pozitif yönlü, düşük derecede ve istatistiksel olarak önemlidir (r=0,100; p=0,000<0,050). Böylece eğitim özellikleri ile bilgi düzeyleri arasındaki iki değişkenli ilişkiler bakımından H 0 9 kabul edilmiş iken, eğitim özellikleri ile görüşler arasındaki iki değişkenli ilişki açısından H 0 9 ret edilmiştir (Tablo 13). Tüm katılımcılar dikkate alındığında, yaş özellikleri ile orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri arasındaki iki değişkenli ilişki pozitif yönlü ve düşük derecede bir ilişki olup, istatistiksel açıdan önemli değildir (r=0,011; p=0,407>0,050). Öte yandan yaş özellikleri ile orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler arasında ise yine pozitif yönlü ve düşük derecede, ancak istatistiksel bakımdan önemli olan bir ilişki mevcuttur (r=0,039; p=0,000<0,050). Bu nedenle yaş özellikleri ile bilgi düzeyleri arasındaki iki değişkenli ilişkiler açısından H 0 9 kabul edilmiş iken, yaş özellikleri ile görüşler arasındaki iki değişkenli ilişkiler yönünden H 0 9 ret edilmiştir (Tablo 14). 62

64 Tablo 13: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanlar İçin Eğitim ile Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri ve Görüşleri Arasındaki İlişkileri Gösteren Korelasyon Analizi Sonuçları. Table 13: Correlation Analysis Results for the Relationship Between Education and the Knowledge and the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management of Forest Villagers and Summer House Residents. EĞİTİM İLE BİLGİ DÜZEYLERİ VE GÖRÜŞLER ARASINDAKİ İLİŞKİLER Değişkenler Grup Sayı (adet) Pearson Korelasyon (r) P değeri Bilgi Düzeyleri Köyler 151 0,011 0,537 Siteler 130 0,012 0,504 Tamamı 281 0,021 0,105 Görüşler Köyler 151 0,026 0,080 Siteler 130 0,033 0,036 * Tamamı 281 0,100 0,000 ** * Korelasyon 0,05 düzeyinde önemli, ** Korelasyon 0,01 düzeyinde önemli. Tablo 14: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanlar İçin Yaş ile Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri ve Görüşleri Arasındaki İlişkileri Gösteren Korelasyon Analizi Sonuçları. Table 14: Correlation Analysis Results for the Relationship Between Age and the Knowledge and the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management of Forest Villagers and Summer House Residents. YAŞ İLE BİLGİ DÜZEYLERİ VE GÖRÜŞLER ARASINDAKİ İLİŞKİLER Değişkenler Grup Sayı (adet) Pearson Korelasyon (r) P değeri Bilgi Düzeyleri Köyler 151-0,023 0,189 Siteler 130 0,042 0,020 * Tamamı 281 0,011 0,407 Görüşler Köyler 151-0,006 0,666 Siteler 130 0,015 0,348 Tamamı 281 0,039 0,000 ** * Korelasyon 0,05 düzeyinde önemli, ** Korelasyon 0,01 düzeyinde önemli. 63

65 Tüm katılımcılar için cinsiyet özellikleri ile orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri arasında pozitif yönlü, düşük dereceli ve istatistiksel açıdan önemli olmayan iki değişkenli ilişki mevcuttur (r=0,013; p=0,305>0,050). Buna karşın cinsiyet özellikleri ile orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler arasında ise pozitif yönlü, düşük derecede ve istatistiksel yönden önemli bir ilişki vardır (r=0,028; p=0,009<0,050). Böylece cinsiyet özellikleri ile bilgi düzeyleri arasındaki iki değişkenli ilişkiler için H 0 9 kabul edilmiş iken, cinsiyet özellikleri ile görüşler arasındaki ilişkiler için ise H 0 9 ret edilmiştir (Tablo 15). Tüm katılımcılar açısından medeni hal özellikleri ile orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri (r=0,005; p=0,710>0,050) ve görüşler (r=0,006; p=0,590>0,050) arasındaki iki değişkenli ilişkiler pozitif yönlü, düşük düzeyde ve istatistiksel olarak önem taşımayan bir ilişkiyi göstermiştir. Dolayısıyla bu iki değişkenli ilişkiler için, H 0 9 kabul edilmiştir (Tablo 16). Tüm katılımcılar dikkate alındığında, yaptıkları işler özellikleri ile orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri arasında pozitif yönlü, düşük dereceli ve istatistiksel bakımdan önemli olmayan iki değişkenli ilişki bulunmaktadır (r=0,024; p=0,061>0,050). Buna karşın yaptıkları işler ile orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler arasında ise yine pozitif yönlü ve düşük derecede, ancak istatistiksel yönden önemli iki değişkenli ilişki ortaya çıkmıştır (r=0,097; p=0,000<0,050). Bu durumda yaptıkları işler özellikleri ile bilgi düzeyleri arasındaki iki değişkenli ilişkiler açısından H 0 9 kabul edilmiş iken, yaptıkları işler özellikleri ile görüşler arasındaki ilişkiler bakımından H 0 9 ret edilmiştir (Tablo 17). Yine tüm katılımcılar açısından aylık gelir özellikleri ile orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik bilgi düzeyleri arasındaki ilişkilerin pozitif yönlü, düşük derecede ve istatistiksel olarak önem taşımadığı görülmektedir (r=0,022; p=0,085>0,050). Bununla birlikte aylık gelir özellikleri ile orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik görüşler arasındaki ilişki ise pozitif yönlü, düşük derecede ve istatistiksel açıdan önemli bir ilişkidir (r=0,081; p=0,000<0,050). Bu durumda aylık gelir özellikleri ile bilgi düzeyleri arasındaki iki değişkenli ilişkiler bakımından H 0 9 kabul edilmiş iken, aylık gelir özellikleri ile görüşler arasındaki ilişki yönünden H 0 9 ret edilmiştir (Tablo 18). 64

66 Tablo 15: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanlar İçin Cinsiyet ile Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri ve Görüşleri Arasındaki İlişkileri Gösteren Korelasyon Analizi Sonuçları. Table 15: Correlation Analysis Results for the Relationship Between Gender and the Knowledge and the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management of Forest Villagers and Summer House Residents. CİNSİYET İLE BİLGİ DÜZEYLERİ VE GÖRÜŞLER ARASINDAKİ İLİŞKİLER Değişkenler Grup Sayı (adet) Pearson Korelasyon (r) P değeri Bilgi Düzeyleri Köyler 151 -(Çünkü Bayan Yok) - Siteler 130 0,012 0,533 Tamamı 281 0,013 0,305 Görüşler Köyler 151 -(Çünkü Bayan Yok) - Siteler 130 0,015 0,348 Tamamı 281 0,028 0,009 ** ** Korelasyon 0,01 düzeyinde önemli. Tablo 16: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanlar İçin Medeni Hal ile Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri ve Görüşleri Arasındaki İlişkileri Gösteren Korelasyon Analizi Sonuçları. Table 16: Correlation Analysis Results for the Relationship Between Marital Status and the Knowledge and the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management of Forest Villagers and Summer House Residents. MEDENİ HAL İLE BİLGİ DÜZEYLERİ VE GÖRÜŞLER ARASINDAKİ İLİŞKİLER Değişkenler Grup Sayı (adet) Pearson Korelasyon (r) P değeri Bilgi Düzeyleri Köyler 151-0,001 0,938 Siteler 130 0,003 0,881 Tamamı 281 0,005 0,710 Görüşler Köyler 151-0,012 0,410 Siteler 130-0,005 0,755 Tamamı 281 0,006 0,590 65

67 Tablo 17: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanlar İçin Yapılan İş ile Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri ve Görüşleri Arasındaki İlişkileri Gösteren Korelasyon Analizi Sonuçları. Table 17: Correlation Analysis Results for the Relationship Between Job and the Knowledge and the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management of Forest Villagers and Summer House Residents. YAPILAN İŞ İLE BİLGİ DÜZEYLERİ VE GÖRÜŞLER ARASINDAKİ İLİŞKİLER Değişkenler Grup Sayı (adet) Pearson Korelasyon (r) P değeri Bilgi Düzeyleri Köyler 151-0,019 0,279 Siteler 130 0,062 0,001 ** Tamamı 281 0,024 0,061 Görüşler Köyler 151 0,000 0,986 Siteler 130 0,047 0,003 ** Tamamı 281 0,097 0,000 ** ** Korelasyon 0,01 düzeyinde önemli. Tablo 18: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanlar İçin Aylık Gelir ile Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi Düzeyleri ve Görüşleri Arasındaki İlişkileri Gösteren Korelasyon Analizi Sonuçları. Table 18: Correlation Analysis Results for the Relationship Between Monthly Income and the Knowledge and the Attitudes of Forest Fire and Forest Fire Management of Forest Villagers and Summer House Residents. AYLIK GELİR İLE BİLGİ DÜZEYLERİ VE GÖRÜŞLER ARASINDAKİ İLİŞKİLER Değişkenler Grup Sayı (adet) Pearson Korelasyon (r) P değeri Bilgi Düzeyleri Köyler 151-0,017 0,325 Siteler 130 0,029 0,117 Tamamı 281 0,022 0,085 Görüşler Köyler 151 0,004 0,768 Siteler 130 0,033 0,038 * Tamamı 281 0,081 0,000 ** * Korelasyon 0,05 düzeyinde önemli, ** Korelasyon 0,01 düzeyinde önemli. 66

68 3.6. Orman Yangınları ve Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Deneyimler Araştırmanın katılımcı grupları olan OK ve YO lara orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik hangi deneyim şekillerine sahip olduğunuzu, seçenekleri işaretleyerek belirtiniz şeklinde bir soru yöneltilmiştir (Şekil 10). Katılımcıların tamamı için, orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik deneyim şekillerinden en fazla yaşananı orman yangınları konusunda yol kenarı işaretleri / tabelaları görme (%80,8; 227 kişi) iken, en az yaşananı orman yangınları konusunda herhangi bir kuruma başvuruda bulunma (%2,8; 8 kişi) olduğu anlaşılmaktadır (Tablo 19). Tüm katılımcılardan alınan cevaplar dikkate alındığında, orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik yaşanan deneyim şekilleri, en çok işaretlenenden en az işaretlenene doğru, aşağıdaki şekilde bir sıralama göstermiştir (Tablo 19); 1. Orman yangınları konusunda yol kenarı işaretleri / tabelaları görme (%80,8; 227 kişi), 2. Orman yangınları konusunda televizyon programları izleme (%80,1; 225 kişi), 3. Orman yangınları konusunda gazetelerde yazılar okuma (%67,3; 189 kişi), 4. Orman Teşkilatı çalışanlarıyla orman yangınları konusunda sohbetler yapma ve bilgiler alma (%63,7; 179 kişi), 5. Diğer Devlet görevlileriyle orman yangınları konusunda sohbetler yapma ve bilgiler alma (%51,6; 145 kişi), 6. Orman yangınları konusunu komşulardan / arkadaşlardan dinleme (%50,9; 143 kişi), 7. Orman yangınları konusunda radyo programları dinleme (%50,5; 142 kişi), 8. Orman yangınları konusunu aile üyelerinden dinleme (%43,4; 122 kişi), 9. Bir orman yangınının alevlerini ve dumanlarını uzaktan gözlemleme (%42,3; 119 kişi), 10. Yakın zamanlarda yanmış bir orman alanı görme (%40,6; 114 kişi), 11. Orman yangınları konusunda bilgi broşürleri okuma (%32,4; 91 kişi), 12. Orman yangınları konusunda dergilerde yazılar okuma (%27,4; 77 kişi), 13. Bir orman yangınından hemen sonra, yeniden büyümeye başlayan bitkiler görme (%27,0; 76 kişi), 67

69 Orman Yangınlarıyla İlgili Olarak Sahip Olunan Deneyimler: 1. Orman Teşkilatınca Düzenlenen Orman Yangınları Yönetimi Toplantısına Katıldım. 2. Orman Teşkilatı Çalışanlarıyla Orman Yangınları Konusunda Sohbetler Yaptım ve Bilgiler Aldım. 3. Diğer Devlet Görevlileriyle Orman Yangınları Konusunda Sohbetler Yaptım ve Bilgiler Aldım. 4. Orman Yangınları Konusunu Aile Üyelerim Bana Anlattı. 5. Orman Yangınları Konusunu Komşularım / Arkadaşlarım Bana Anlattı. 6. Bir Orman Yangınının Alevlerini ve Dumanlarını Uzaktan Gözlemledim. 7. Bir Orman Yangınının Dumanından Rahatsız Olmayı Yaşadım. 8. Bir Orman Yangınının Söndürülmesi İşlemine Bizzat Katıldım. 9. Yakın Zamanlarda Yanmış Bir Orman Alanını Gördüm. 10. Bir Orman Yangınından Hemen Sonra, Yeniden Büyümeye Başlayan Bitkileri Gördüm. 11. Orman Yangınları Konusunda Kurumuna Başvuruda Bulundum. 12. Bir Orman Yangını İhbarında Bulundum. 13. Bir Orman Yangını Dolayısıyla Seyahat / Tatil Planlarımı Değiştirdim. 14. Okulda Orman Yangınları Konusunda Dersler Aldım. 15. Orman Yangınları Konusunda Kitaplar Okudum. 16. Orman Yangınları Konusunda Gazetelerde Yazılar Okudum. 17. Orman Yangınları Konusunda Dergilerde Yazılar Okudum. 18. Orman Yangınları Konusunda Televizyon Programları İzledim. 19. Orman Yangınları Konusunda Sinema Filmleri İzledim. 20. Orman Yangınları Konusunda Radyo Programları Dinledim. 21. Orman Yangınları Konusunda Bilgi Broşürleri Okudum. 22. Orman Yangınları Konusunda İnternet Web Sayfalarını Okudum. 23. Orman Yangınları Konusunda Gösteri / Sergiye Katıldım. 24. Orman Yangınları Konusunda Yol Kenarı İşaretleri / Tabelaları Gördüm. Şekil 10: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınlarıyla İlgili Olarak Sahip Oldukları Deneyimler (%). Figure 10: Forest Villagers and Summer House Residents Experiences with Forest Fire (%). 68

70 Tablo 19: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınlarıyla İlgili Olarak Sahip Oldukları Deneyimler Arasındaki İlişkileri Gösteren Ki-Kare Sonuçları. Table 19: Chi-Square Results for the Relationship Between Forest Villagers and Summer House Residents Experiences with Forest Fire. ORMAN YANGINLARIYLA İLGİLİ OLARAK SAHİP OLDUKLARI DENEYİMLER Orman Köylüleri Yazlık Sitelerdekiler Toplam Ki-Kare Orman Yangınlarıyla İlgili Olarak Bugüne Kadar Sahip Olduğunuz Deneyim Evet Hayır Evet Hayır Evet Hayır χ 2 P Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Şekillerini Belirtiniz. (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) değeri değeri 1. Orman Teşkilatınca Düzenlenen Orman Yangınları Yönetimi Toplantısına 29 19, , , , , ,0 1,985 0,159 Katıldım. 2. Orman Teşkilatı Çalışanlarıyla Orman Yangınları Konusunda Sohbetler ,4 7 4, , , , ,3 141,517 0,000 ** Yaptım ve Bilgiler Aldım. 3. Diğer Devlet Görevlileriyle Orman Yangınları Konusunda Sohbetler Yaptım , , , , , ,4 132,512 0,000 ** ve Bilgiler Aldım. 4. Orman Yangınları Konusunu Aile Üyelerim Bana Anlattı , , , , , ,6 47,135 0,000 ** 5. Orman Yangınları Konusunu Komşularım / Arkadaşlarım Bana Anlattı , , , , , ,1 33,424 0,000 ** 6. Bir Orman Yangınının Alevlerini ve Dumanlarını Uzaktan Gözlemledim , , , , , ,7 56,152 0,000 ** 7. Bir Orman Yangınının Dumanından Rahatsız Olmayı Yaşadım. 15 9, , , , , ,3 26,624 0,000 ** 8. Bir Orman Yangınının Söndürülmesi İşlemine Bizzat Katıldım , , , , , ,7 0,751 0, Yakın Zamanlarda Yanmış Bir Orman Alanını Gördüm , , , , , ,4 73,814 0,000 ** 10. Bir Orman Yangınından Hemen Sonra, Yeniden Büyümeye Başlayan 16 10, , , , , ,0 44,764 0,000 ** Bitkileri Gördüm. 11. Orman Yangınları Konusunda Kurumuna Başvuruda Bulundum. 1 0, ,3 7 5, ,6 8 2, ,2 0,027 0,027 * 12. Bir Orman Yangını İhbarında Bulundum. 5 3, , , , , ,0 18,159 0,000 ** * 0,05 düzeyinde önemli, ** 0,01 düzeyinde önemli. 69

71 Tablo 19: (Devam) Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınlarıyla İlgili Olarak Sahip Oldukları Deneyimler Arasındaki İlişkileri Gösteren Ki-Kare Sonuçları. Table 19: (Cont.) Chi-Square Results for the Relationship Between Forest Villagers and Summer House Residents Experiences with Forest Fire. ORMAN YANGINLARIYLA İLGİLİ OLARAK SAHİP OLDUKLARI DENEYİMLER Orman Köylüleri Yazlık Sitelerdekiler Toplam Ki-Kare Orman Yangınlarıyla İlgili Olarak Bugüne Kadar Sahip Olduğunuz Deneyim Evet Hayır Evet Hayır Evet Hayır χ 2 P Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Şekillerini Belirtiniz. (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) değeri değeri 13. Bir Orman Yangını Dolayısıyla Seyahat / Tatil Planlarımı Değiştirdim. 2 1, , , ,0 15 5, ,7 8,759 0,003 ** 14. Okulda Orman Yangınları Konusunda Dersler Aldım. 4 2, , , , , ,4 35,308 0,000 ** 15. Orman Yangınları Konusunda Kitaplar Okudum. 9 6, , , , , ,0 22,941 0,000 ** 16. Orman Yangınları Konusunda Gazetelerde Yazılar Okudum , , , , , ,7 19,766 0,000 ** 17. Orman Yangınları Konusunda Dergilerde Yazılar Okudum , , , , , ,6 9,314 0,002 ** 18. Orman Yangınları Konusunda Televizyon Programları İzledim ,4 4 2, , , , ,9 61,075 0,000 ** 19. Orman Yangınları Konusunda Sinema Filmleri İzledim. 0 0, , , , , ,4 53,257 0,000 ** 20. Orman Yangınları Konusunda Radyo Programları Dinledim , , , , , ,5 47,149 0,000 ** 21. Orman Yangınları Konusunda Bilgi Broşürleri Okudum , , , , , ,6 0,079 0, Orman Yangınları Konusunda İnternet Web Sayfalarını Okudum. 1 0, , , ,6 21 7, ,5 19,820 0,000 ** 23. Orman Yangınları Konusunda Gösteri / Sergiye Katıldım. 0 0, ,0 9 6, ,1 9 3, ,8 0,001 0,001 ** 24. Orman Yangınları Konusunda Yol Kenarı İşaretleri / Tabelaları Gördüm , , , , , ,2 12,233 0,000 ** ** 0,01 düzeyinde önemli. 70

72 14. Bir orman yangınının dumanından rahatsız olmayı yaşama (%21,7; 61 kişi), 15. Orman Teşkilatınca düzenlenen orman yangınları yönetimi toplantısına katılma (%16,0; 45 kişi), 16. Orman yangınları konusunda kitaplar okuma (%16,0; 45 kişi), 17. Bir orman yangınının söndürülmesi işlemine bizzat katılma (%15,3; 43 kişi), 18. Okulda orman yangınları konusunda dersler alma (%14,6; 41 kişi), 19. Orman yangınları konusunda sinema filmleri izleme (%14,6; 41 kişi), 20. Bir orman yangını ihbarında bulunma (%11,0; 31 kişi), 21. Orman yangınları konusunda internet web sayfaları okuma (%7,5; 21 kişi), 22. Bir orman yangını dolayısıyla seyahat / tatil planlarını değiştirme (%5,3; 15 kişi), 23. Orman yangınları konusunda gösteri / sergiye katılma (%3,2; 9 kişi), 24. Orman yangınları konusunda herhangi bir kuruma başvuruda bulunma (%2,8; 8 kişi). Öte yandan araştırmadaki katılımcı gruplar olan OK ve YO ların her birisince orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik deneyim şekillerine verdikleri cevaplar ile grupların bu cevapları arasında istatistiksel yönden önemli bir fark olup olmadığını gösteren ki-kare testi sonuçları incelendiğinde, aşağıdaki orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik deneyim şekilleri cevapları açısından gruplar arasında istatistiksel olarak önemli farklılık ortaya çıkmadığı görülmüştür (Tablo 19); - Orman Teşkilatınca düzenlenen orman yangınları yönetimi toplantısına katılma (χ 2 =1,985; p=0,159>0,050), - Bir orman yangınının söndürülmesi işlemine bizzat katılma (χ 2 =0,751; p=0,386>0,050), - Orman yangınları konusunda bilgi broşürleri okuma (χ 2 =0,079; p=0,779>0,050). Buna karşın orman yangınları ve orman yangınları yönetimine yönelik deneyim şekillerine ilişkin alınan cevaplardan, gruplar arasında istatistiksel bakımdan önemli farklılıklar gösteren cevaplar ise aşağıda belirtilmiştir (Tablo 19); - Orman Teşkilatı çalışanlarıyla orman yangınları konusunda sohbetler yapma ve bilgiler alma (χ 2 =141,517; p=0,000<0,050), 71

73 - Diğer Devlet görevlileriyle orman yangınları konusunda sohbetler yapma ve bilgiler alma (χ 2 =132,512; p=0,000<0,050), - Orman yangınları konusunu aile üyelerinden dinleme (χ 2 =47,135; p=0,000<0,050), - Orman yangınları konusunu komşulardan / arkadaşlardan dinleme (χ 2 =33,424; p=0,000<0,050), - Bir orman yangınının alevlerini ve dumanlarını uzaktan gözlemleme (χ 2 =56,152; p=0,000<0,050), - Bir orman yangınının dumanından rahatsız olmayı yaşama (χ 2 =26,624; p=0,000<0,050), - Yakın zamanlarda yanmış bir orman alanı görme (χ 2 =73,814; p=0,000<0,050), - Bir orman yangınından hemen sonra, yeniden büyümeye başlayan bitkiler görme (χ 2 =44,764; p=0,000<0,050), - Orman yangınları konusunda herhangi bir kuruma başvuruda bulunma (χ 2 =0,027; p=0,027<0,050), - Bir orman yangını ihbarında bulunma (χ 2 =18,159; p=0,000<0,050), - Bir orman yangını dolayısıyla seyahat / tatil planlarını değiştirme (χ 2 =8,759; p=0,003<0,050), - Okulda orman yangınları konusunda dersler alma (χ 2 =35,308; p=0,000<0,050), - Orman yangınları konusunda kitaplar okuma (χ 2 =22,941; p=0,000<0,050), - Orman yangınları konusunda gazetelerde yazılar okuma (χ 2 =19,766; p=0,000<0,050), - Orman yangınları konusunda dergilerde yazılar okuma (χ 2 =9,314; p=0,002<0,050), - Orman yangınları konusunda televizyon programları izleme (χ 2 =61,075; p=0,000<0,050), - Orman yangınları konusunda sinema filmleri izleme (χ 2 =53,257; p=0,000<0,050), - Orman yangınları konusunda radyo programları dinleme (χ 2 =47,149; p=0,000<0,050), - Orman yangınları konusunda internet web sayfaları okuma (χ 2 =19,820; p=0,000<0,050), - Orman yangınları konusunda gösteri / sergiye katılma (χ 2 =0,001; p=0,001<0,050), - Orman yangınları konusunda yol kenarı işaretleri / tabelaları görme (χ 2 =12,233; p=0,000<0,050). 72

74 3.7. Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Kurumlara Duyulan Güven Araştırmanın katılımcıları olan OK ve YO lara orman yangınları yönetimine yönelik karar verme konusunda hangi kurumlara ne kadar güven duyduğunuzu, seçenekleri işaretleyerek belirtiniz şeklinde bir soru yöneltilmiştir (Şekil 11). Tüm katılımcılar için, orman yangınları yönetimine yönelik karar verme konusunda en fazla güven duyulan kurumun Orman Teşkilatı olduğu görülmektedir (%87,9; 247 kişi). Buna karşın katılımcılar, orman yangınları yönetimi kapsamında alınan kararlar konusunda en az güvenilen veya hiç güvenilmeyen kurum olarak Elektrik İdaresini belirtmişlerdir (%37,4; 105 kişi) (Tablo 20). Orman yangınları yönetimine yönelik karar verme konusunda, katılımcıların tamamı tarafından tam anlamıyla güvenilir olarak görülen kurumlar, en çok işaretlenenden en az işaretlenene doğru, aşağıdaki sıralamaya sahip olmuştur (Tablo 20); 1. Orman Teşkilatı (%87,9; 247 kişi), 2. Jandarma (%78,3; 220 kişi), 3. Sivil Savunma Teşkilatı (%66,9; 188 kişi), 4. İtfaiye / Belediye (%65,1; 183 kişi), 5. Muhtarlık (%59,1; 166 kişi), 6. Müftülük (%56,2; 158 kişi), 7. Emniyet Teşkilatı (%55,9; 157 kişi), 8. Sivil Toplum Kuruluşları (TEMA vb.) (%48,4; 136 kişi), 9. Milli Eğitim Teşkilatı (%44,8; 126 kişi), 10. Arazi ve Mülk Sahipleri (%42,7; 120 kişi), 11. Sağlık Teşkilatı (%42,7; 120 kişi), 12. Tarım Teşkilatı (%38,4; 108 kişi), 13. Elektrik İdaresi (%34,9; 98 kişi). Öte yandan çalışmadaki katılımcı gruplar olan OK ve YO ların her birisi için orman yangınları yönetimine yönelik karar verme kapsamında kurumlara duyulan güvenlere ilişkin alınan cevaplar ve grupların cevapları arasındaki farklılığın istatistiksel yönden önemli olup olmadığını gösteren kikare testi sonuçları incelendiğinde, kurumlara duyulan güven açısından elde edilen cevapların, aşağıda gösterildiği üzere tüm seçenek kurumlar için olmak üzere, gruplar arası farklılıkların istatistiksel açıdan önem taşımadığı anlaşılmıştır (Tablo 20); 73

75 Şekil 11: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları Yönetime Yönelik Karar Verme Konusunda Kurumlara Duydukları Güven (%). Figure 11: Forest Villagers and Summer House Residents Levels of Trust in Institutions to Make Decisions about Forest Fire Management (%). 74

76 Tablo 20: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları Yönetime Yönelik Karar Verme Konusunda Kurumlara Duydukları Güven. Table 20: Forest Villagers and Summer House Residents Levels of Trust in Institutions to Make Decisions about Forest Fire Management. Hiç veya Az Güvenirim Orta Derecede Güvenirim Tam Anlamıyla Güvenirim Ki-Kare Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Karar Verme Konusunda Aşağıdaki Kurumlara Ne Kadar Güven Duyduğunuzu Belirtiniz. Grup Sayı (adet) Adet % Adet % Adet % χ2 değeri P değeri 1. Orman Teşkilatı Köyler ,7 3 2, ,4 27,779 0,000 ** Siteler , , ,9 Tamamı ,7 18 6, ,9 2. İtfaiye / Belediye Köyler ,6 15 9, ,4 63,220 0,000 ** Siteler , , ,5 Tamamı , , ,1 3. Arazi ve Mülk Sahipleri Köyler , , ,3 101,318 0,000 ** Siteler , , ,6 Tamamı , , ,7 4. Muhtarlık Köyler ,3 15 9, ,7 134,057 0,000 ** Siteler , , ,6 Tamamı , , ,1 5. Jandarma Köyler ,0 3 2, ,0 75,909 0,000 ** Siteler , , ,4 Tamamı ,6 20 7, ,3 6. Sivil Savunma Teşkilatı Köyler ,0 14 9, ,7 80,331 0,000 ** Siteler , , ,5 Tamamı , , ,9 7. Emniyet Teşkilatı Köyler , , ,8 91,914 0,000 ** Siteler , , ,9 Tamamı , , ,9 8. Sağlık Teşkilatı Köyler , , ,6 54,885 0,000 ** Siteler , , ,4 Tamamı , , ,7 9. Milli Eğitim Teşkilatı Köyler , , ,2 105,240 0,000 ** Siteler , , ,0 Tamamı , , ,8 10. Müftülük Köyler ,3 12 7, ,7 168,658 0,000 ** Siteler , , ,2 Tamamı , , ,2 ** 0,01 düzeyinde önemli. 75

77 Tablo 20: (Devam) Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları Yönetime Yönelik Karar Verme Konusunda Kurumlara Duydukları Güven. Table 20: (Cont.) Forest Villagers and Summer House Residents Levels of Trust in Institutions to Make Decisions about Forest Fire Management. Hiç veya Az Güvenirim Orta Derecede Güvenirim Tam Anlamıyla Güvenirim Ki-Kare Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Karar Verme Konusunda Aşağıdaki Kurumlara Ne Kadar Güven Duyduğunuzu Belirtiniz. Grup Sayı (adet) Adet % Adet % Adet % χ2 değeri P değeri 11. Tarım Teşkilatı Köyler , , ,0 99,171 0,000 ** Siteler , , ,9 Tamamı , , ,4 12. Elektrik İdaresi Köyler , , ,1 20,839 0,000 ** Siteler , , ,7 Tamamı , , ,9 13. Sivil Toplum Kuruluşları (TEMA vb.) Köyler , , ,0 44,817 0,000 ** Siteler , , ,1 Tamamı , , ,4 ** 0,01 düzeyinde önemli. 76

78 - Orman Teşkilatı (χ 2 =27,779; p=0,000<0,050), - İtfaiye / Belediye (χ 2 =63,220; p=0,000<0,050), - Arazi ve Mülk Sahipleri (χ 2 =101,318; p=0,000<0,050), - Muhtarlık (χ 2 =134,057; p=0,000<0,050), - Jandarma (χ 2 =75,909; p=0,000<0,050), - Sivil Savunma Teşkilatı (χ 2 =80,331; p=0,000<0,050), - Emniyet Teşkilatı (χ 2 =91,914; p=0,000<0,050), - Sağlık Teşkilatı (χ 2 =54,885; p=0,000<0,050), - Milli Eğitim Teşkilatı (χ 2 =105,240; p=0,000<0,050), - Müftülük (χ 2 =168,658; p=0,000<0,050), - Tarım Teşkilatı (χ 2 = 99,171; p=0,000<0,050), - Elektrik İdaresi (χ 2 =20,839; p=0,000<0,050), - Sivil Toplum Kuruluşları (TEMA vb.) (χ 2 =44,817; p=0,000<0,050) Orman Yangınları Tehlikesi Nedenlerinin Önem Dereceleri Araştırmaya katılan OK ve YO lardan orman yangınları tehlikesi nedenlerinin önem derecesini, seçenekleri işaretleyerek belirtiniz şeklindeki bir soruyu cevaplamaları istenmiştir (Şekil 12). Tüm katılımcılar için elde edilen sonuçlar incelendiğinde, en fazla çok önemli olarak işaretlenen orman yangınları tehlikesi nedeninin sigara (%98,2; 275 kişi) olduğu ve en fazla önemi yok olarak işaretlenen nedenin ise geçmişten bu yana tüm orman yangınlarının söndürülmesi sonucunda oluşan yanıcı madde birikimi (%51,4; 144 kişi) olduğu anlaşılmaktadır (Tablo 21). Katılımcıların tamamı için çok önemli olarak işaretlenen orman yangınları tehlikesi nedenleri, en fazla işaretlenenden en az işaretlenene doğru, aşağıdaki şekilde önem sırasına sahiptir (Tablo 21); 1. Sigara (%98,2; 275 kişi), 2. Terör (%97,5; 273 kişi), 3. Piknik ateşi (%96,8; 271 kişi), 4. Enerji nakil hatları (%95,0; 266 kişi), 5. Kundaklama (%95,0; 266 kişi), 6. Tarlaların yangın kullanarak temizliği (anız yakma) (%94,6; 265 kişi), 7. Yıldırım (%88,2; 247 kişi), 8. Çoban ateşi (%71,4; 200 kişi), 9. Yerel ölçekte doğal süreçlerdeki değişiklikler (iklim değişikliği, kuraklık vb.) (%70,0; 196 kişi), 77

79 Şekil 12: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanlar İçin Orman Yangınları Tehlikesi Nedenlerinin Önem Dereceleri (%). Figure 12: In Forest Villagers and Summer House Residents Opinion, Priorities of Contributions to the Current Wildfire Danger (%). 78

80 Tablo 21: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanlar İçin Orman Yangınları Tehlikesi Nedenlerinin Önem Dereceleri. Table 21: In Forest Villagers and Summer House Residents Opinion, Priorities of Contributions to the Current Wildfire Danger. Çok Önemli Orta Önemli Önemi Yok Ki-Kare Mevcut Orman Yangınları Tehlikesi Nedenlerinin Önem Derecesini Belirtiniz. Grup Sayı (adet) Adet % Adet % Adet % χ2 değeri P değeri 1. Geçmişten Bu Yana Tüm Orman Yangınlarının Köyler ,3 12 8, ,7 98,149 0,000 ** Söndürülmesi Sonucunda Oluşan Yanıcı Madde Birikmesi. Siteler , , ,0 Tamamı , , ,4 2. Orman İçi ve Kenarına İnşa Edilen Evler. Köyler , , ,3 89,197 0,000 ** Siteler , ,0 12 9,2 Tamamı , , ,6 3. Genç Ağaçlarda Yetersiz Seyreltme ve Bakım Uygulamaları. 4. Yerel Ölçekte Doğal Süreçlerdeki Değişiklikler (İklim Değişikliği, Kuraklık vb.). Köyler , ,0 2 1,3 27,839 0,000 ** Siteler , , ,0 Tamamı , , ,0 Köyler , , ,0 0,519 0,771 Siteler , , ,5 Tamamı , , ,8 5. Tarlaların Yangın Kullanarak Temizliği (Anız Yakma). Köyler ,7 1 0,7 1 0,7 10,322 0,006 ** Siteler ,0 7 5,4 6 4,6 Tamamı ,6 8 2,9 7 2,5 6. Piknik Ateşi. Köyler ,3 1 0,7 0 0,0 0,014 0,014 * Siteler ,8 8 6,2 0 0,0 Tamamı ,8 9 3,2 0 0,0 7. Çoban Ateşi. Köyler , ,3 5 3,3 41,479 0,000 ** Siteler ,0 11 8,5 2 1,5 Tamamı , ,1 7 2,5 8. Tarla-Bahçe Artıklarını Yakma. Köyler , , ,3 180,891 0,000 ** Siteler , ,1 2 1,5 Tamamı , , ,5 9. Avcılık. Köyler , , ,0 96,396 0,000 ** Siteler , ,0 10 7,7 Tamamı , , ,1 10. Belediye Çöplüğü. Köyler , ,0 6 4,0 39,318 0,000 ** Siteler , ,5 10 7,7 Tamamı , ,6 16 5,7 * 0,05 düzeyinde önemli, ** 0,01 düzeyinde önemli. 79

81 Tablo 21: (Devam) Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanlar İçin Orman Yangınları Tehlikesi Nedenlerinin Önem Dereceleri. Table 21: (Cont.) In Forest Villagers and Summer House Residents Opinion, Priorities of Contributions to the Current Wildfire Danger. Çok Önemli Orta Önemli Önemi Yok Ki-Kare Mevcut Orman Yangınları Tehlikesi Nedenlerinin Önem Derecesini Belirtiniz. Grup Sayı (adet) Adet % Adet % Adet % χ2 değeri P değeri 11. Sigara. Köyler ,7 1 0,7 1 0,7 2,186 0,335 Siteler ,7 3 2,3 0 0,0 Tamamı ,2 4 1,4 1 0,4 12. Trafik. Köyler , ,3 13 8,7 2,494 0,287 Siteler , ,2 6 4,6 Tamamı , ,9 19 6,8 13. Lokomotif. Köyler , ,0 9 6,0 33,882 0,000 ** Siteler , , ,3 Tamamı , , ,6 14. Yıldırım. Köyler ,7 13 8,7 1 0,7 2,425 0,298 Siteler , ,3 3 2,3 Tamamı , ,4 4 1,4 15. Enerji Nakil Hatları. Köyler ,3 1 0,7 0 0,0 12,820 0,002 ** Siteler ,0 11 8,5 2 1,5 Tamamı ,0 12 4,3 2 0,7 16. Terör. Köyler ,7 0 0,0 2 1,3 7,548 0,023 * Siteler ,2 5 3,8 0 0,0 Tamamı ,5 5 1,8 2 0,7 17. Kundaklama. Köyler ,0 6 4,0 3 2,0 0,738 0,692 Siteler ,2 3 2,3 2 1,5 Tamamı ,0 9 3,2 5 1,8 * 0,05 düzeyinde önemli, 0,01 düzeyinde önemli. 80

82 10. Genç ağaçlarda yetersiz seyreltme ve bakım uygulamaları (%68,2; 191 kişi), 11. Trafik (%65,4; 183 kişi), 12. Belediye çöplüğü (%45,7; 128 kişi), 13. Tarla-bahçe artıklarını yakma (%43,6; 122 kişi), 14. Lokomotif (%43,2; 121 kişi), 15. Geçmişten bu yana orman yangınlarının söndürülmesi sonucunda oluşan yanıcı madde birikmesi (%36,1; 101 kişi), 16. Avcılık (%33,9; 95 kişi), 17. Orman içi ve kenarına inşa edilen evler (%33,6; 94 kişi). Öte yandan çalışmaya dahil olan OK ve YO ların her birisinin orman yangınları tehlikesi nedenlerinin önemlerine ilişkin verdikleri cevaplar ile bu cevaplar açısından istatistiksel yönden önemli bir fark olup olmadığını gösteren ki-kare testi sonuçları incelendiğinde, aşağıdaki orman yangınları tehlikesi nedenlerine ilişkin cevaplar yönünden, gruplar arasında istatistiksel olarak önemli farklılıklar ortaya çıkmamıştır (Tablo 21); - Yerel ölçekte doğal süreçlerdeki değişiklikler (iklim değişikliği, kuraklık vb.) (χ 2 =0,519; p=0,771>0,050), - Sigara (χ 2 =2,186; p=0,335>0,050), - Trafik (χ 2 =2,494; p=0,287>0,050), - Yıldırım (χ 2 =2,425; p=0,298>0,050), - Kundaklama (χ 2 =0,738; p=0,692>0,050). Buna karşın orman yangınları tehlikesi nedenlerine verilen cevaplardan, gruplar arasında istatistiksel bakımdan önemli farklılık gösterenler ise aşağıda sıralanmıştır (Tablo 21); - Geçmişten bu yana tüm orman yangınlarının söndürülmesi sonucunda oluşan yanıcı madde birikmesi (χ 2 =98,149; p=0,000<0,050), - Orman içi ve kenarına inşa edilen evler (χ 2 =89,197; p=0,000<0,050), - Genç ağaçlarda yetersiz seyreltme ve bakım uygulamaları (χ 2 =27,839; p=0,000<0,050), - Tarlaların yangın kullanarak temizliği (anız yakma) (χ 2 =10,322; p=0,006<0,050), - Piknik ateşi (χ 2 =0,014; p=0,014<0,050), - Çoban ateşi (χ 2 =41,479; p=0,000<0,050), - Tarla-bahçe artıklarını yakma (χ 2 =180,891; p=0,000<0,050), - Avcılık (χ 2 =96,396; p=0,000<0,050), - Belediye çöplüğü (χ 2 =39,318; p=0,000<0,050), - Lokomotif (χ 2 =33,882; p=0,000<0,050), 81

83 - Enerji nakil hatları (χ 2 =12,820; p=0,002<0,050), - Terör (χ 2 =7,548; p=0,023<0,050) Mülklerde Orman Yangınlarına Karşı Alınan Önlemler Çalışmanın katılımcıları olan OK ve YO lardan mülkünüzü orman yangınlarından korumak ve mülkünüz çevresindeki orman yangınları tehlikesini azaltmak için hangi önlemleri uyguladığınızı, seçenekleri işaretleyerek belirtiniz şeklindeki bir soruyu cevaplamaları talep edilmiştir (Şekil 13). Tüm katılımcılar için mülklerde orman yangınlarına karşı en fazla alınan önlem mülkler etrafındaki yanıcı madde (vejetasyon, enkaz odunu vb.) miktarını azaltma (%77,6; 218 kişi) iken, en az başvurulan önlem ise mülklerde el altında yangın esnasında kullanılabilecek yangın araç ve gereçleri bulundurma (%11,0; 31 kişi) olarak belirlenmiştir (Tablo 22). Katılımcıların tamamı için orman yangınlarına karşı alınan önlemler, en fazla işaretlenenden en az işaretlenene doğru, şu şekilde sıralanmaktadır (Tablo 22); 1. Mülkler etrafındaki yanıcı madde (vejetasyon, enkaz odunu vb.) miktarını azaltma (%77,6; 218 kişi), 2. Mülkler etrafındaki ağaçların budamasını yapma (%65,5; 184 kişi), 3. Sokaktan belirgin şekilde görünen mülk numarası yazısına sahip olma (%55,9; 157 kişi), 4. Ağaçlar dahil, mülklerin etrafını vejetasyondan tamamıyla temizleme (%40,9; 115 kişi), 5. Mülkleri sokağa bağlayan ve herhangi bir yangın durumunda kullanılabilecek uygun bir yol inşa etme (%17,8; 50 kişi), 6. Yapı materyali ve özellikle çatı materyali olarak yanması güç malzeme kullanma (%16,4; 46 kişi), 7. Mülklerin etrafında yangına dayanıklı vejetasyon kullanma (%11,4; 32 kişi), 8. Mülklerde el altında yangın esnasında kullanılabilecek yangın araç ve gereçleri bulundurma (%11,0; 31 kişi). 82

84 Şekil 13: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Mülklerini Orman Yangınlarından Korumak ve Mülkleri Çevresindeki Orman Yangınları Tehlikesini Azaltmak İçin Aldıkları Önlemler (%). Figure 13: Various Modifications of Conditions around Forest Villagers and Summer House Residents Structure to Protect from Forest Fire and Reduce the Forest Fire Threat (%). 83

85 Tablo 22: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Mülklerini Orman Yangınlarından Korumak ve Mülkleri Çevresindeki Orman Yangınları Tehlikesini Azaltmak İçin Aldıkları Önlemler Arasındaki İlişkileri Gösteren Ki-Kare Sonuçları. Table 22: Chi-Square Results for the Relationship Between Various Modifications of Conditions around Forest Villagers and Summer House Residents Structure to Protect from Forest Fire and Reduce the Forest Fire Threat. Mülkünüzü Orman Yangınlarından Korumak ve Mülkünüz Çevresindeki Orman Yangınları Tehlikesini Azaltmak İçin, Aşağıdaki Önlemlerden Hangisini Uyguladığınızı Belirtiniz. ORMAN YANGINLARI TEHLİKESİNİ AZALTMAK İÇİN ALINAN ÖNLEMLER Orman Köylüleri Yazlık Sitelerdekiler Toplam Ki-Kare Evet Hayır Evet Hayır Evet Hayır χ 2 P Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) değeri değeri 1. Ağaçlar Dahil, Mülkümün Etrafını Vejetasyondan Tamamıyla Temizledim , , , , , ,1 25,609 0,000 ** 2. Mülküm Etrafındaki Yanıcı Madde (Vejetasyon, Enkaz Odunu vb.) Miktarını ,1 15 9, , , , ,4 29,256 0,000 ** Azaltıyorum. 3. Mülküm Etrafındaki Ağaçların Budamasını Yapıyorum , , , , , ,5 2,186 0, Mülküm Etrafında Yangına Dayanıklı Vejetasyon Kullanıyorum. 3 2, , , , , ,6 26,608 0,000 ** 5. Mülkümü Sokağa Bağlayan ve Herhangi Bir Yangın Durumunda 4 2, , , , , ,2 48,965 0,000 ** Kullanılabilecek Uygun Bir Yol İnşa Ettim. 6. Yapı Materyali ve Özellikle Çatı Materyali Olarak Yanması Güç Malzeme 8 5, , , , , ,6 27,505 0,000 ** Kullandım. 7. Sokaktan Belirgin Şekilde Görünen Mülk Numarası Yazısına Sahibim , , , , , ,1 6,239 0,012 * 8. Mülkümde El Altında Yangın Esnasında Kullanılabilecek Yangın Araç ve 8 5, , , , , ,0 9,707 0,002 ** Gereçleri Bulunduruyorum. ** 0,01 düzeyinde önemli. 84

86 OK ve YO katılımcı grupların, mülklerde orman yangınlarına karşı aldıkları önlemlere ilişkin verdikleri cevaplar ile gruplar arasında verilen cevaplar yönünden mevcut farklılıkların istatistiksel olarak önemli olup olmadığını gösteren ki-kare testi sonuçları incelendiğinde, orman yangınlarına karşı alınan önlemlere verilen cevaplar itibariyle, gruplar arasında sadece aşağıdaki cevap için istatistiksel bakımdan önemli bir fark bulunmadığı anlaşılmıştır (Tablo 22); - Mülkler etrafındaki ağaçların budamasını yapma (χ 2 =2,186; p=0,139>0,050). Buna karşın mülklerde orman yangınlarına karşı önlemlere ilişkin cevaplardan, gruplar arasında istatistiksel açıdan önemli farklılıklar bulunan cevaplar ise şunlardır (Tablo 22); - Ağaçlar dahil, mülklerin etrafını vejetasyondan tamamıyla temizleme (χ 2 =25,609; p=0,000<0,050), - Mülkler etrafındaki yanıcı madde (vejetasyon, enkaz odunu vb.) miktarını azaltma (χ 2 =29,256; p=0,000<0,050), - Mülklerin etrafında yangına dayanıklı vejetasyon kullanma (χ 2 =26,608; p=0,000<0,050), - Mülkleri sokağa bağlayan ve herhangi bir yangın durumunda kullanılabilecek uygun bir yol inşa etme (χ 2 =48,965; p=0,000<0,050), - Yapı materyali ve özellikle çatı materyali olarak yanması güç malzeme kullanma (χ 2 =27,505; p=0,000<0,050), - Sokaktan belirgin şekilde görünen mülk numarası yazısına sahip olma (χ 2 =6,239; p=0,012<0,050), - Mülklerde el altında yangın esnasında kullanılabilecek yangın araç ve gereçleri bulundurma (χ 2 =9,707; p=0,002<0,050) Mülklerde Orman Yangınlarına Karşı Alınan Önlemler Konusunda Etkili Faktörler Araştırmanın katılımcılarını oluşturan OK ve YO lara mülkünüzü orman yangınlarından korumak ve mülkünüz çevresindeki orman yangınları tehlikesini azaltmak için aldığınız önlemler konusunda hangi faktörlerin etkili olduğunu, seçenekleri işaretleyerek belirtiniz şeklinde bir soru yöneltilmiştir (Şekil 14). Tüm katılımcıların cevapları dikkate alındığında, mülklerinde orman yangınlarına karşı aldıkları önlemler konusunda en fazla etkili faktör kendi okudukları (%78,3; 220 kişi) iken, en az etkili faktör Sivil Savunma Teşkilatı (%5,0; 14 kişi) olduğu anlaşılmaktadır (Tablo 23). 85

87 Şekil 14: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Mülklerini Orman Yangınlarından Korumak ve Mülkleri Çevresindeki Orman Yangınları Tehlikesini Azaltmak İçin Aldıkları Önlemler Üzerinde Etkili Faktörler (%). Figure 14: The Person or Institutions Influenced Forest Villagers and Summer House Residents Adoption of the Various Modifications of Conditions around Their Structure to Protect from Forest Fire and Reduce the Forest Fire Threat (%). 86

88 Tablo 23: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Mülklerini Orman Yangınlarından Korumak ve Mülkleri Çevresindeki Orman Yangınları Tehlikesini Azaltmak İçin Aldıkları Önlemler Üzerinde Etkili Faktörler Arasındaki İlişkileri Gösteren Ki-Kare Sonuçları. Table 23: Chi-Square Results for the Relationship Between the Person or Institutions Influenced Forest Villagers and Summer House Residents Adoption of the Various Modifications of Conditions around Their Structure to Protect from Forest Fire and Reduce the Forest Fire Threat. ORMAN YANGINLARI TEHLİKESİNİ AZALTMAK İÇİN ALINAN ÖNLEMLER ÜZERİNDE ETKİLİ FAKTÖRLER Orman Köylüleri Yazlık Sitelerdekiler Toplam Ki-Kare Mülkünüzü Orman Yangınlarından Korumak ve Mülkünüz Çevresindeki Orman Yangınları Tehlikesini Azaltmak İçin Önlemler Alıyorsanız, Bunda En Evet Hayır Evet Hayır Evet Hayır χ 2 P Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Fazla Etkide Bulunan Kişi veya Kurumları Belirtiniz. (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) değeri değeri 1. Orman Teşkilatı , , , , , ,7 62,854 0,000 ** 2. Kendi Okuduklarım , , , , , ,7 23,714 0,000 ** 3. Kendi Gözlemlerim ,1 15 9, , , , ,8 34,777 0,000 ** 4. Sivil Savunma Teşkilatı. 1 0, , , ,0 14 5, ,0 10,970 0,001 ** 5. Belediye / İtfaiye. 4 2, , , ,2 22 7, ,2 10,635 0,001 ** ** 0,01 düzeyinde önemli. 87

89 Katılımcıların tamamı için, orman yangınlarına karşı aldıkları önlemler konusunda etkili olan faktörler, en çok işaretlenenden en az işaretlenene doğru, şu şekilde sıralanmaktadır (Tablo 23); 1. Kendi okudukları (%78,3; 220 kişi), 2. Kendi gözlemleri (%76,2; 214 kişi), 3. Orman Teşkilatı (%68,3; 192 kişi), 4. Belediye / İtfaiye (%7,8; 22 kişi), 5. Sivil Savunma Teşkilatı (%5,0; 14 kişi). Öte yandan araştırmanın katılımcı gruplarını oluşturan OK ve YO ların her birisi için, orman yangınlarına karşı aldıkları önlemler konusunda etkili olan faktörlere yönelik alınan cevaplar ve gruplara ait cevaplar arasındaki farklılığın istatistiksel yönden önemli olup olmadığını ölçen ki-kare testi sonuçları incelendiğinde, aşağıda gösterildiği üzere alınan cevaplar itibariyle gruplar arasındaki farklılıkların istatistiksel olarak önemli olduğu ortaya çıkmıştır (Tablo 23); - Orman Teşkilatı (χ 2 =62,854; p=0,000<0,050), - Kendi okudukları (χ 2 =23,714; p=0,000<0,050), - Kendi gözlemleri (χ 2 =34,777; p=0,000<0,050), - Sivil Savunma Teşkilatı (χ 2 =10,970; p=0,001<0,050), - Belediye / İtfaiye (χ 2 =10,635; p=0,001<0,050) Mülklerde Orman Yangınlarına Karşı Yeterince Önlem Almama Nedenleri Araştırmaya dahil olan OK ve YO lara mülkünüzü orman yangınlarından korumak ve mülkünüz çevresindeki orman yangınları tehlikesini azaltmak için herhangi bir önlem almıyorsanız, bu önlemleri yeterince almama kararınızda hangi nedenlerin ne kadar önemli olduğunu, seçenekleri işaretleyerek belirtiniz şeklinde bir soru yöneltilmiştir (Şekil 15). Katılımcıların tamamı için, mülklerinde orman yangınlarına karşı yeterince önlem almama konusunda en temel neden orman yangınları tehlikesinin azaltılması konusu bireyin sorumluluğu değil, bir Devlet sorumluluğu olması (%66,2; 186 kişi) düşüncesi iken, bu konuda en fazla neden olarak görülmeyen husus ise mülklerin hemen hiç sigortalı olmamasının bir sonucu olarak mülkün sigortalı olması nedeniyle önlem almaya ihtiyaç duymama (%90,7; 255 kişi) ifadesi olmuştur (Tablo 24). Tüm katılımcılar tarafından mülklerinde orman yangınlarına karşı yeterince önlem almama konusundaki temel nedenler, en fazla işaretlenenden en az işaretlenene doğru, aşağıdaki şekilde sıralanmıştır (Tablo 24); 88

90 Şekil 15: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Mülklerini Orman Yangınlarından Korumak ve Mülkleri Çevresindeki Orman Yangınları Tehlikesini Azaltmak İçin Önlem Almamalarının Nedenleri (%). Figure 15: The Reasons Influenced Forest Villagers and Summer House Residents Decision not to Adopt of the Various Modifications of Conditions around Their Structure to Protect from Forest Fire and Reduce the Forest Fire Threat (%). 89

91 Tablo 24: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Mülklerini Orman Yangınlarından Korumak ve Mülkleri Çevresindeki Orman Yangınları Tehlikesini Azaltmak İçin Önlem Almamalarının Nedenleri. Table 24: The Reasons Influenced Forest Villagers and Summer House Residents Decision not to Adopt of the Various Modifications of Conditions around Their Structure to Protect from Forest Fire and Reduce the Forest Fire Threat. Mülkünüzü Orman Yangınlarından Korumak ve Mülkünüz Çevresindeki Orman Yangınları Tehlikesini Azaltmak İçin Herhangi Bir Önlem Almıyorsanız, Bu Önlemleri Almama Temel Neden Dolaylı Neden Bir Neden Değil Ki-Kare Kararınızda Aşağıdaki Nedenlerin Ne Kadar Önemli Olduğunu Belirtiniz. Grup Sayı (adet) Adet % Adet % Adet % χ2 değeri P değeri 1. Alınabilecek Önlemlerin Neler Olabileceği Konusunda Bilgim Köyler , , ,9 72,163 0,000 ** Yok. Siteler , , ,9 Tamamı , , ,2 2. Önlemleri Uygulayabilmek İçin Yeterli Param Yok. Köyler , , ,0 18,569 0,000 ** Siteler , , ,2 Tamamı , , ,3 3. Önlemleri Uygulayabilmek İçin Yeterli Zamanım Yok. Köyler , , ,9 12,854 0,002 ** Siteler , , ,3 Tamamı , , ,7 4. Önlem Almayı Gerektirecek Bir Orman Yangını Tehlikesi Yok. Köyler , , ,9 34,161 0,000 ** Siteler , , ,4 Tamamı , , ,4 5. Mülkümü Sigortalattığım İçin Önlem Almaya İhtiyaç Duymuyorum. 6. Orman Yangınları Tehlikesinin Azaltılması Konusu Benim Değil, Bir Devlet Sorumluluğudur. ** 0,01 düzeyinde önemli. Köyler ,7 5 3, ,0 16,674 0,000 ** Siteler ,3 4 3, ,6 Tamamı ,0 9 3, ,7 Köyler ,0 3 2,0 3 2,0 130,061 0,000 ** Siteler , , ,7 Tamamı , , ,1 90

92 1. Orman yangınları tehlikesinin azaltılması konusu bireyin sorumluluğu değil, bir Devlet sorumluluğu olması (%66,2; 186 kişi), 2. Önlemleri uygulayabilmek için yeterli paranın olmaması (%48,8; 137 kişi), 3. Önlemleri uygulayabilmek için yeterli zamanın olmaması (%42,0; 118 kişi), 4. Alınabilecek önlemlerin neler olabileceği konusunda yeterli bilginin olmaması (%29,2; 82 kişi), 5. Önlem almayı gerektirecek bir orman yangını tehlikesinin olmaması (%16,4; 46 kişi), 6. Mülkün sigortalı olması nedeniyle önlem almaya ihtiyaç duymama (%6,0; 17 kişi). Buna karşın araştırmanın katılımcı grupları olan OK ve YO ların her birisi tarafından mülklerinde orman yangınlarına karşı yeterince önlem almama nedenleri olarak verdikleri cevaplar arasındaki farklılığın istatistiksel olarak önemli olup olmadığını ölçen ki-kare testi sonuçlarına göre, mülklerde orman yangınlarına karşı yeterince önlem almama nedenlerine yönelik verilen cevaplar yönünden, aşağıda gösterildiği üzere tüm seçenekler için, gruplar arasında istatistiksel açıdan önemli farklılıklar tespit edilmiştir (Tablo 24); - Alınabilecek önlemlerin neler olabileceği konusunda yeterli bilginin olmaması (χ 2 =72,163; p=0,000<0,050), - Önlemleri uygulayabilmek için yeterli paranın olmaması (χ 2 =18,569; p=0,000<0,050), - Önlemleri uygulayabilmek için yeterli zamanın olmaması (χ 2 =12,854; p=0,002<0,050), - Önlem almayı gerektirecek bir orman yangını tehlikesinin olmaması (χ 2 =34,161; p=0,000<0,050), - Mülkün sigortalı olması nedeniyle önlem almaya ihtiyaç duymama (χ 2 =16,674; p=0,000<0,050), - Orman yangınları tehlikesinin azaltılması konusu bireyin sorumluluğu değil, bir Devlet sorumluluğu olması (χ 2 =130,061; p=0,000<0,050). 91

93 3.12. Orman Yangınları Yönetimi Kapsamındaki Etkinliklere Katılım İstekleri OK ve YO lardan oluşan araştırmanın katılımcılarına orman yangınları yönetimi kapsamındaki etkinliklerden hangilerine katılım sağlamak istediğinizi, seçenekleri işaretleyerek belirtiniz şeklinde bir soru yöneltilmiştir (Şekil 16). Tüm katılımcı cevapları dikkate alındığında, orman yangınları yönetimine yönelik etkinliklerden en fazla katılım sağlanmak isteneni orman yangınları tehlikesini azaltmaya yönelik eğitimlere katılma (%91,1; 256 kişi) iken, en az katılım sağlanmak isteneni ise orman yangınları tehlikesinin azaltılması ve söndürülmesine yönelik herhangi bir uygulamaya parasal katkı yapma (%23,5; 66 kişi) olduğu anlaşılmaktadır (Tablo 25). Katılımcıların tamamı için, orman yangınları yönetimi kapsamındaki etkinliklere katılım isteği yönünden etkinlik sıralaması, en fazla tercih edilenden en az tercih edilene doğru, aşağıdaki şekilde ortaya çıkmıştır (Tablo 25); 1. Orman yangınları tehlikesini azaltmaya yönelik eğitimlere katılma (%91,1; 256 kişi), 2. Kendi mülklerinde ve çevresinde yangın güvenlik önlemlerini uygulama (%90,0; 253 kişi), 3. Orman yangınlarını söndürmeye yönelik eğitimlere katılma (%85,8; 241 kişi), 4. Komşu mülk sahipleriyle bir araya gelerek, yangın tehlikesinin azaltılması ve söndürülmesine yönelik bir dernek kurulmasına destek verme (%58,0; 163 kişi), 5. Orman yangınları yönetim planlaması sürecine aktif olarak katılma (%52,7; 148 kişi), 6. Orman yangınları tehlikesinin azaltılması ve söndürülmesine yönelik herhangi bir uygulamaya parasal katkı yapma (%23,5; 66 kişi). Öte yandan çalışmaya dahil olan OK ve YO gruplarının her birisi tarafından orman yangınları yönetimi kapsamındaki etkinliklere katılım isteklerini gösteren cevapları ve bu cevaplar arasında istatistiksel açıdan önemli bir farklılık olup olmadığını gösteren ki-kare testi sonuçlarına göre, aşağıdaki orman yangınları yönetimi kapsamındaki etkinliklere katılım isteklerine ilişkin cevaplar bakımından, gruplar arasında istatistiksel yönden önemli farklılık mevcut değildir (Tablo 25); 92

94 Şekil 16: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları Yönetimi Kapsamındaki Etkinliklere Katılım İstekleri (%). Figure 16: Forest Villagers and Summer House Residents Involvement Desires to Activities of Forest Fire Management (%). 93

95 Tablo 25: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları Yönetimi Kapsamındaki Etkinliklere Katılım İstekleri Arasındaki İlişkileri Gösteren Ki-Kare Sonuçları. Table 25: Chi-Square Results for the Relationship Between Forest Villagers and Summer House Residents Involvement to Activities of Forest Fire Management. ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİ KAPSAMINDAKİ ETKİNLİKLERE KATILIM İSTEKLERİ Orman Köylüleri Yazlık Sitelerdekiler Toplam Ki-Kare Aşağıda Sıralanan Etkinliklerden Hangilerine Katılım Sağlayabileceğinizi Evet Hayır Evet Hayır Evet Hayır χ 2 P Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Sayı Yüzde Belirtiniz. (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) (adet) (%) değeri değeri 1. Orman Yangınları Tehlikesini Azaltmaya Yönelik Eğitim Düzenlenirse ,3 1 0, , , ,1 25 8,9 25,154 0,000 ** Katılırım. 2. Orman Yangınlarını Söndürmeye Yönelik Eğitim Düzenlenirse Katılırım ,7 2 1, , , , ,2 42,304 0,000 ** 3. Orman Yangınları Yönetim Planlaması Sürecine Aktif Olarak Katılmak 85 56, , , , , ,3 1,718 0,190 İsterim. 4. Kendi Mülkümde ve Çevresinde Yangın Güvenlik Önlemlerini Uygulamak , , ,8 12 9, , ,0 0,033 0,856 İsterim. 5. Komşu Mülk Sahipleriyle Bir Araya Gelerek, Yangın Tehlikesinin Azaltılması 69 45, , , , , ,0 20,311 0,000 ** ve Söndürülmesine Yönelik Bir Dernek Kurulmasına Destek Veririm. 6. Orman Yangınları Tehlikesinin Azaltılması ve Söndürülmesine Yönelik 8 5, , , , , ,5 60,092 0,000 ** Herhangi Bir Uygulamaya Parasal Katkı Yaparım. ** 0,01 düzeyinde önemli. 94

96 - Orman yangınları yönetim planlaması sürecine aktif olarak katılma (χ 2 =1,718; p=0,190>0,050), - Kendi mülklerinde ve çevresinde yangın güvenlik önlemlerini uygulama (χ 2 =0,033; p=0,856>0,050). Bununla birlikte orman yangınları yönetimi kapsamındaki etkinliklere katılım isteklerine yönelik verilen cevaplardan, gruplar arasında istatistiksel bakımdan önemli bir fark gösteren cevaplar ise şunlardır (Tablo 25); - Orman yangınları tehlikesini azaltmaya yönelik eğitimlere katılma (χ 2 =25,154; p=0,000<0,050), - Orman yangınlarını söndürmeye yönelik eğitimlere katılma (χ 2 =42,304; p=0,000<0,050), - Komşu mülk sahipleriyle bir araya gelerek, yangın tehlikesinin azaltılması ve söndürülmesine yönelik bir dernek kurulmasına destek verme (χ 2 =20,311; p=0,000<0,050), - Orman yangınları tehlikesinin azaltılması ve söndürülmesine yönelik herhangi bir uygulamaya parasal katkı yapma (χ 2 =60,092; p=0,000<0,050) Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Konularda Bilgi Kaynakları Araştırmaya katılan OK ve YO lardan yaşadığınız yerdeki orman yangınları tehlikesinin farkında olmanızda ve orman yangınları yönetimine yönelik konuları anlamanızda hangi bilgi kaynaklarının ne kadar faydalı olduğunu, seçenekleri işaretleyerek belirtiniz şeklindeki bir soruyu cevaplamaları istenmiştir (Şekil 17). Katılımcıların tamamı dikkate alındığında, orman yangınları yönetimine yönelik konularda en fazla faydalı olarak düşünülen bilgi kaynağının televizyon programları olduğu ortaya çıkmıştır (%87,5; 246 kişi). Buna karşın faydalanılmayan veya faydalı olarak düşünülmeyen bilgi kaynaklarının başında ise internet web sayfaları gelmektedir (%71,9; 202 kişi) (Tablo 26). Tüm katılımcılar tarafından orman yangınları yönetimine yönelik konularda çok faydalı olarak düşünülen bilgi kaynakları, en çok işaretlenenden en az işaretlenene doğru, aşağıdaki şekilde sıralanmıştır (Tablo 26); 95

97 Şekil 17: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları Yönetime Yönelik Konulardaki Bilgi Kaynakları (%). Figure 17: Different Information Sources on Informing Forest Villagers and Summer House Respondents about Forest Fire Management (%). 96

98 Tablo 26: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları Yönetime Yönelik Konulardaki Bilgi Kaynakları. Table 26: Different Information Sources on Informing Forest Villagers and Summer House Respondents about Forest Fire Management. Yaşadığınız Yerdeki Orman Yangınları Tehlikesinin Farkında Olmanızda ve Orman Çok Faydalı Az Faydalı Faydalanmadım veya Faydalı Değil Ki-Kare Yangınları Yönetimine Yönelik Konuları Anlamanızda, Hangi Bilgi Kaynaklarının Ne Kadar Faydalı Olduğunu Belirtiniz. Grup Sayı (adet) Adet % Adet % Adet % χ2 değeri P değeri 1. Orman Teşkilatı Çalışanlarıyla Sohbetler. Köyler , ,6 2 1,3 61,149 0,000 ** Siteler , , ,8 Tamamı , , ,4 2. Orman Teşkilatı Toplantıları. Köyler , ,9 10 6,6 78,433 0,000 ** Siteler ,9 11 8, ,6 Tamamı , , ,8 3. Diğer Devlet Görevlileriyle Sohbetler. Köyler , ,2 6 4,0 106,951 0,000 ** Siteler , , ,5 Tamamı , , ,2 4. Kendi Başına Orman Gezileri. Köyler , ,9 1 0,7 95,850 0,000 ** Siteler , , ,2 Tamamı , , ,1 5. İnternet Web Sayfaları. Köyler , , ,4 35,677 0,000 ** Siteler , , ,5 Tamamı , , ,9 6. Kitaplar. Köyler , , ,1 72,567 0,000 ** Siteler , , ,4 Tamamı , , ,7 7. Gazeteler. Köyler , ,5 0 0,0 28,977 0,000 ** Siteler , , ,9 Tamamı , ,6 22 7,8 8. Dergiler. Köyler , , ,2 35,434 0,000 ** Siteler , , ,4 Tamamı , , ,0 9. Televizyon Programları. Köyler ,4 10 6,6 0 0,0 21,039 0,000 ** ** 0,01 düzeyinde önemli. Siteler ,8 8 6, ,1 Tamamı ,5 18 6,4 17 6,0 97

99 Tablo 26: (Devam) Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınları Yönetime Yönelik Konulardaki Bilgi Kaynakları. Table 26: (Cont.) Different Information Sources on Informing Forest Villagers and Summer House Respondents about Forest Fire Management. Yaşadığınız Yerdeki Orman Yangınları Tehlikesinin Farkında Olmanızda ve Orman Çok Faydalı Az Faydalı Faydalanmadım veya Faydalı Değil Ki-Kare Yangınları Yönetimine Yönelik Konuları Anlamanızda, Hangi Bilgi Kaynaklarının Ne Kadar Faydalı Olduğunu Belirtiniz. Grup Sayı (adet) Adet % Adet % Adet % χ2 değeri P değeri 10. Radyo. Köyler , ,8 0 0,0 44,969 0,000 ** Siteler , , ,2 Tamamı , , ,1 11. Bilgi Broşürleri. Köyler , ,7 6 4,0 33,855 0,000 ** Siteler , , ,4 Tamamı , , ,9 12. Yol Kenarı İşaretleri / Tabelaları Köyler , ,6 1 0,7 9,495 0,009 ** Siteler ,2 10 7,7 8 6,2 Tamamı , ,4 9 3,2 13. Gösteri / Sergi. Köyler , ,3 47,120 0,000 ** Siteler , , ,2 Tamamı , , ,5 14. Okul Dersleri. Köyler , , ,8 27,639 0,000 ** Siteler ,1 11 8, ,5 Tamamı , , ,4 15. İtfaiye / Belediye. Köyler , , ,8 17,912 0,000 ** Siteler , , ,0 Tamamı , , ,1 16. Komşular / Arkadaşlar. Köyler , ,4 1 0,7 44,648 0,000 ** Siteler , , ,7 Tamamı , , ,2 17. Kişisel Deneyim. Köyler , ,8 1 0,7 39,826 0,000 ** ** 0,01 düzeyinde önemli. Siteler , , ,5 Tamamı , , ,3 98

100 1. Televizyon programları (%87,5; 246 kişi), 2. Yol kenarı işaretleri / tabelaları (%85,4; 240 kişi), 3. Orman Teşkilatı çalışanlarıyla sohbetler (%70,5; 198 kişi), 4. Gazeteler (%66,5; 187 kişi), 5. Radyo (%66,5; 187 kişi), 6. Kişisel deneyim (%64,8; 182 kişi), 7. Kendi başına orman gezileri (%61,9; 174 kişi), 8. Bilgi broşürleri (%58,0; 163 kişi), 9. Orman Teşkilatı toplantıları (%57,7; 162 kişi), 10. Okul dersleri, (%57,7; 162 kişi), 11. Komşular / arkadaşlar (%54,8; 154 kişi), 12. Diğer Devlet görevlileriyle sohbetler (%51,2; 144 kişi), 13. Dergiler (%43,1; 121 kişi), 14. Kitaplar (%33,5; 94 kişi), 15. İtfaiye / Belediye (%29,5; 83 kişi), 16. Gösteri / sergi (%22,4; 63 kişi), 17. İnternet web sayfaları (%16,0; 45 kişi). Çalışmanın katılımcıları olan OK ve YO ların orman yangınları yönetimine yönelik bilgi kaynaklarını ne oranda faydalı gördüklerine ilişkin verdikleri cevaplar ve bu cevaplar arasındaki farklılığı ölçen ki-kare testi sonuçları incelendiğinde, bilgi kaynaklarını faydalı görme derecesi yönünden, aşağıda sıralandığı şekilde tüm cevaplar için gruplar arasındaki farklılık istatistiksel açıdan önemli çıkmıştır (Tablo 26); - Orman Teşkilatı çalışanlarıyla sohbetler (χ 2 =61,149; p=0,000<0,050), - Orman Teşkilatı toplantıları (χ 2 =78,433; p=0,000<0,050), - Diğer Devlet görevlileriyle sohbetler (χ 2 =106,951; p=0,000<0,050), - Kendi başına orman gezileri (χ 2 =95,850; p=0,000<0,050), - İnternet web sayfaları (χ 2 =35,677; p=0,000<0,050), - Kitaplar (χ 2 =72,567; p=0,000<0,050), - Gazeteler (χ 2 =28,977; p=0,000<0,050), - Dergiler (χ 2 =35,434; p=0,000<0,050), - Televizyon programları (χ 2 =21,039; p=0,000<0,050), - Radyo (χ 2 =44,969; p=0,000<0,050), - Bilgi broşürleri (χ 2 =33,855; p=0,000<0,050), - Yol kenarı işaretleri / tabelaları (χ 2 =9,495; p=0,009<0,050), - Gösteri / sergi (χ 2 =47,120; p=0,000<0,050), - Okul dersleri (χ 2 =27,639; p=0,000<0,050), - İtfaiye / Belediye (χ 2 =17,912; p=0,000<0,050), - Komşular / arkadaşlar (χ 2 =44,648; p=0,000<0,050), - Kişisel deneyim (χ 2 =39,826; p=0,000<0,050). 99

101 3.14. Orman Yangınlarından Öncelikle Korunması Gerektiği Düşünülen Alanlar Araştırmaya katılan OK ve YO lara bir orman yangını sırasında değerli bir çok alan tehdit altına girebilir. Orman yangınlarıyla öncelikle hangi noktada savaşılacağına veya orman yangınından öncelikle hangi alanın korunacağına karar verirken, hangi alanlar hangi öncelik sırasına sahip olmalıdır, seçeneklere 1 den 12 ye kadar önem sırasına göre puan vererek belirtiniz şeklinde ölçeğe dayalı bir soru yöneltilmiştir. Bu ölçekte 1-birinci öncelikli alan, 2-ikinci öncelikli alan, 3-üçüncü öncelikli alan ve nihayet 12-onikinci öncelikli alan olarak ayrılmıştır (Şekil 18). Katılımcıların tamamından elde edilen sonuçlar incelendiğinde, orman yangınlarında en yüksek öncelikle korunması gerektiği düşünülen alanın ağaçlandırma alanları (ortalama=1,86; standart sapma=1,401) ve en düşük öncelikle korunması gerektiği düşünülen alanın ise manzara yerleri (ortalama=9,91; standart sapma=2,529) olduğu görülmektedir (Tablo 27). Tüm katılımcılar tarafından orman yangınlarıyla savaşır iken korunması gerektiği düşünülen alanlar, en yüksek öncelikliden en düşük öncelikliye doğru, aşağıdaki şekilde öncelik sırasına konulmuştur (Tablo 27); 1. Ağaçlandırma alanları (ortalama=1,86; standart sapma=1,401), 2. Özel mülkiyetler (ortalama=3,07; standart sapma=3,005), 3. Odun hammaddesi üretim alanları (ortalama=4,23; standart sapma=2,654), 4. Otlak hayvanlarının merası (ortalama=5,22; standart sapma=2,034), 5. Ana yollar (ortalama=5,72; standart sapma=2,821), 6. Piknik yerleri (ortalama=7,19; standart sapma=2,511), 7. Yaban hayatı geliştirme alanları (ortalama=7,29; standart sapma=2,643), 8. Odun dışı orman ürünleri (mantar vb.) alanları (ortalama=7,69; standart sapma=2,433), 9. Tarihi ve arkeolojik alanlar (ortalama=8,11; standart sapma=3,394), 10. Avlanma alanları (ortalama=8,32; standart sapma=2,109), 11. Balık yetiştirme alanları (ortalama=8,80; standart sapma=2,271), 12. Manzara yerleri (ortalama=9,91; standart sapma=2,529). 100

102 Şekil 18: Orman Köylüleri ile Yazlık Sitelerde Oturanların Orman Yangınlarında Hangi Alanların Korunmasına Öncelik Verileceğine Yönelik Görüşleri (Ort.). Figure 18: Forest Villagers and Summer House Residents Opinions for the Areas in Terms of the Priority They Should Be Given When Deciding Where to Fight Fire (Mean). 101

ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNİN BÜTÜNLEYİCİ KARMAŞIKLIK YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ

ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNİN BÜTÜNLEYİCİ KARMAŞIKLIK YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ DOA Yayın No: 67 ISBN: 978-605-4610-34-1 ORMAN YANGINLARI YÖNETİMİNİN BÜTÜNLEYİCİ KARMAŞIKLIK YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ ODC: 43;431;432 Assessment of Forest Fire Management Using Integrative Complexity

Detaylı

MERSİN İLİNDE KÜRESEL ISINMAYA YÖNELİK DÜŞÜNCE, DEĞER VE BİLGİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

MERSİN İLİNDE KÜRESEL ISINMAYA YÖNELİK DÜŞÜNCE, DEĞER VE BİLGİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Yayın No: 62 ISBN: 978-605-4610-06-8 MERSİN İLİNDE KÜRESEL ISINMAYA YÖNELİK DÜŞÜNCE, DEĞER VE BİLGİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ODC: 111,83 An Assessment of Attitudes, Standard of Judgment and Knowledge on

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

Antalya, 2015 FEP. Katılımcı Anket. Sonuçları

Antalya, 2015 FEP. Katılımcı Anket. Sonuçları FEP Katılımcı Anket Sonuçları Antalya, 2015 w Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitim Programı (TBM) Formatör Eğitim Programı (FEP) Uygulama Değerlendirme Raporu (Yönetici Özeti) Antalya da 10.11.2014 ile

Detaylı

ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906

ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906 ISBN: 978-605-4610-19-8 ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906 The Determinition of The Problems and Solution ways, Interested in Allocated Forest Resources

Detaylı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til Su; GİRİŞ ekosisteminin sağlıklı işlemesi, insanların sağlığı ve yaşamının

Detaylı

YANGINA DİRENİRKEN ÇOĞALAN AĞAÇLAR

YANGINA DİRENİRKEN ÇOĞALAN AĞAÇLAR YANGINA DİRENİRKEN ÇOĞALAN AĞAÇLAR HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER BATIHAN TAŞOVA (7-A) LİDYA İSLAMOĞLU (7-A) DANIŞMAN ÖĞRETMEN Meral BEŞİRACI İZMİR 2014 İÇİNDEKİLER 1. Proje özeti...2 2. Projenin amacı...2 3.

Detaylı

Konaklama İşletmeleri Muhasebe Müdürlerinde Tükenmişlik Sendromu-II

Konaklama İşletmeleri Muhasebe Müdürlerinde Tükenmişlik Sendromu-II Prof. r. Ayten Ersoy Arş. Gör. Burcu emirel Utku Konaklama İşletmeleri Muhasebe Müdürlerinde Tükenmişlik Sendromu-II Prof. r. Ayten ERSOY Akdeniz Üniversitesi, İİBF Arş. Gör. Burcu emirel UTKU Akdeniz

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1 İstatistik 1 Yığın ve Örnek; Tümevarımcı ve Betimleyici İstatistik 1 Değişkenler: Kesikli ve Sürekli 1 Verilerin Yuvarlanması Bilimsel Gösterim Anlamlı Rakamlar

Detaylı

Yürütülen bu çalışmada Ankara ili ile ilgili şu spesifik bilgilerin elde edilmesi amaçlanmıştır.

Yürütülen bu çalışmada Ankara ili ile ilgili şu spesifik bilgilerin elde edilmesi amaçlanmıştır. 1.GİRİŞ Varyans İstatistik Araştırma ve Danışmanlık Ltd. Şti. tarafından hazırlanan bu çalışmanın ilgi odağı 29.03.2009 tarihinde yapılacak yerel seçim için Ankara ili seçim sonuçlarının istatistiksel

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Neşet Demirci, Balıkesir Üniversitesi NEF Fizik Eğitimi. Parametrik Olmayan Testler. Ki-kare (Chi-Square) Testi

Yrd. Doç. Dr. Neşet Demirci, Balıkesir Üniversitesi NEF Fizik Eğitimi. Parametrik Olmayan Testler. Ki-kare (Chi-Square) Testi Parametrik Olmayan Testler Ki-kare (Chi-Square) Testi Ki-kare (Chi-Square) Testi En iyi Uygunluk (Goodness of Fit) Ki-kare Dağılımı Bir çok önemli istatistik testi ki kare diye bilinen ihtimal dağılımı

Detaylı

İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Geleceğimizi tehdit eden çevre problemlerinin özellikle çocuklara erken yaşlarda verilmesi ve böylece çevre duyarlılığı,

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ Sibel AÇIŞLI 1 Ali KOLOMUÇ 1 1 Artvin Çoruh Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü Özet: Araştırmada fen bilgisi

Detaylı

ADANA İLİ FEKE İLÇESİ SEDİR MANTARI TOPLAYICILARINA YÖNELİK SOSYO-EKONOMİK ÇÖZÜMLEMELER VE YEREL BİLGİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ADANA İLİ FEKE İLÇESİ SEDİR MANTARI TOPLAYICILARINA YÖNELİK SOSYO-EKONOMİK ÇÖZÜMLEMELER VE YEREL BİLGİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Çevre ve Orman Bakanlığı Yayın No: 389 ISBN: 978-605-393-058-7 DOA Yayın No: 54 ADANA İLİ FEKE İLÇESİ SEDİR MANTARI TOPLAYICILARINA YÖNELİK SOSYO-EKONOMİK ÇÖZÜMLEMELER VE YEREL BİLGİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS DERS NOTLARI I 5 Nisan 2012

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS DERS NOTLARI I 5 Nisan 2012 H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS DERS NOTLARI I 5 Nisan 2012 Aşağıdaki analizlerde http://yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/courses/spring2010/bby208/bby208

Detaylı

KARŞILAŞTIRMA İSTATİSTİĞİ, ANALİTİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI, BİYOLOJİK DEĞİŞKENLİK. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005

KARŞILAŞTIRMA İSTATİSTİĞİ, ANALİTİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI, BİYOLOJİK DEĞİŞKENLİK. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 KARŞILAŞTIRMA İSTATİSTİĞİ, ANALİTİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI, BİYOLOJİK DEĞİŞKENLİK Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 1 Karşılaştırma istatistiği Temel kavramlar: Örneklem ve evren:

Detaylı

TAŞINMAZ DEĞERLEMEDE İSTATİSTİKSEL ANALİZ

TAŞINMAZ DEĞERLEMEDE İSTATİSTİKSEL ANALİZ Taşınmaz Değerlemede İstatistiksel Analiz Taşınmaz Değerleme ve Geliştirme Tezsiz Yüksek Lisans Programı TAŞINMAZ DEĞERLEMEDE İSTATİSTİKSEL ANALİZ 1 Taşınmaz Değerlemede İstatistiksel Analiz İçindekiler

Detaylı

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ Dr. Salih DURSUN İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ KAVRAM MODELLER UYGULAMA Beta Yay n No : 2668 İşletme - Ekonomi : 558 1. Baskı Mart 2012 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-692 - 5 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye

Detaylı

Günümüzde orman yangınları, küreselleşen dünyada etkileri ve sonuçları yönünden bütün ülkeleri ilgilendiren doğal afetlerin en önemlilerinden

Günümüzde orman yangınları, küreselleşen dünyada etkileri ve sonuçları yönünden bütün ülkeleri ilgilendiren doğal afetlerin en önemlilerinden Günümüzde orman yangınları, küreselleşen dünyada etkileri ve sonuçları yönünden bütün ülkeleri ilgilendiren doğal afetlerin en önemlilerinden biridir. Yangınlar, dünya genelinde her yıl milyonlarca hektar

Detaylı

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI IV. Hafta Yrd. Doç. Uzay KARAHALİL Ödev Konuları Gelibolu Tarihi Yarımadası MP ında statü konusunda yeni gelişmeler Altındere Vadisi MP Uzun Devreli Gelişme Planının irdelenmesi

Detaylı

YGS Yönetimine Ormancılık Perspektifinden Bakmak. (Ormancılıkta Yaban Hayatına Yer Vermek) I. Bölüm

YGS Yönetimine Ormancılık Perspektifinden Bakmak. (Ormancılıkta Yaban Hayatına Yer Vermek) I. Bölüm YGS Yönetimine Ormancılık Perspektifinden Bakmak (Ormancılıkta Yaban Hayatına Yer Vermek) I. Bölüm YGS yönetimi; Hedef, prensipler,araçlar,gerekli şartlar ve detaylar Hedef: EtkinYGS yönetimi Prensip:

Detaylı

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU Kültegin Ögel Ceyda Y. Eke Nazlı Erdoğan Sevil Taner Bilge Erol İstanbul 2005 Kaynak gösterme Ögel K, Eke C, Erdoğan N, Taner S, Erol B. İstanbul

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi SBE Dergisi Güz 2001 Sayı 5 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET Erdoğan GAVCAR * Meltem ÜLKÜ

Detaylı

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 5, Sayı:2, 2003 YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Bilgisayar, uzun ve çok karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen, mantıksal (lojik) bağlantılara

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

HUZUREVĠ ÇALIġANLARININ TUTUM VE STRES VERĠLERĠNĠN DEĞERLENDĠRMESĠ

HUZUREVĠ ÇALIġANLARININ TUTUM VE STRES VERĠLERĠNĠN DEĞERLENDĠRMESĠ HUZUREVĠ ÇALIġANLARININ TUTUM VE STRES VERĠLERĠNĠN DEĞERLENDĠRMESĠ SOS. YELDA ġġmġġr PSK. ÖZGE KUTAY PSK. PINAR ULUPINAR Ġzmir, 2014 1 HUZUREVĠ EĞĠTĠMĠ VERĠ DEĞERLENDĠRMELERĠ 2013 yılında İBB Kadın Danışma

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu OCAK 2013 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Temel olarak bir bilgisayar, çeşitli donanım parçalarını bir araya getirip uygun bir çalışma platformunu

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri Merve Güçlü GİRİŞ Öğretme evrensel bir uğraştır. Anne babalar çocuklarına, işverenler işçilerine, antrenörler

Detaylı

İSTATİSTİKSEL VERİ ANALİZİ

İSTATİSTİKSEL VERİ ANALİZİ İSTATİSTİKSEL VERİ ANALİZİ Prof. Dr. Gül ERGÜN Hacettepe Üniversitesi Kasım 2013 İstatistik Nedir? İSTATİSTİK Belirli bir konuda toplanan sayısal değerlerdir. Buna göre, 2012 yılında Türkiye de kayıtlı

Detaylı

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri 2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması İleri Analiz Çalışması Türkiye de Doğurganlık Tercihleri Dr. Pelin Çağatay Melike Saraç Emre İlyas Prof. Dr. A. Sinan Türkyılmaz 10 Eylül 2015, Hilton Oteli, Ankara

Detaylı

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 KİTABIN İÇİNDEKİLER BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 BÖLÜM-2.BİLİMSEL ARAŞTIRMA Belgesel Araştırmalar...7 Görgül Araştırmalar Tarama Tipi Araştırma...8

Detaylı

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu ARALIK 2011 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

Proje: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP. Proje hakkında açıklayıcı bilgiler

Proje: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP. Proje hakkında açıklayıcı bilgiler Proje: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP Proje hakkında açıklayıcı bilgiler Bu anketin amacı, niteliksel bilgilerin toplanıp, belirli formlarda yardım ve ihtiyacı olan, 15-25 yaş arası göçmen yada farklı

Detaylı

1. Genel Olarak Mikro Kredi 2. Türkiye de Mikro Kredi Uygulayıcıları 3. Literatür İncelemesi 4. Çalışmanın Amacı 5. Çalışmanın Kapsamı 6.

1. Genel Olarak Mikro Kredi 2. Türkiye de Mikro Kredi Uygulayıcıları 3. Literatür İncelemesi 4. Çalışmanın Amacı 5. Çalışmanın Kapsamı 6. 1. Genel Olarak Mikro Kredi 2. Türkiye de Mikro Kredi Uygulayıcıları 3. Literatür İncelemesi 4. Çalışmanın Amacı 5. Çalışmanın Kapsamı 6. Çalışmanın Kısıtları 7. Araştırma Metodolojisi 8. Kullanılan Değişkenler

Detaylı

01.02.2013. Statistical Package for the Social Sciences

01.02.2013. Statistical Package for the Social Sciences Hipotezlerin test edilip onaylanması için çeşitli istatistiksel testler kullanılmaktadır. Fakat... Her istatistik teknik her tür analize elverişli değildir. Modele veya hipoteze uygun test istatistiği

Detaylı

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 İSTATİSTİK ve SAYISAL BİLGİ 11 1.1 İstatistik ve Önemi 12 1.2 İstatistikte Temel Kavramlar 14 1.3 İstatistiğin Amacı 15 1.4 Veri Türleri 15 1.5 Veri Ölçüm Düzeyleri 16 1.6

Detaylı

Tekrarlı Ölçümler ANOVA

Tekrarlı Ölçümler ANOVA Tekrarlı Ölçümler ANOVA Repeated Measures ANOVA Aynı veya ilişkili örneklemlerin tekrarlı ölçümlerinin ortalamalarının aynı olup olmadığını test eder. Farklı zamanlardaki ölçümlerde aynı (ilişkili) kişiler

Detaylı

UZUN DEVRELİ GELİŞME PLANI HAZIRLAMA SÜRECİ VE BÖLGELEME

UZUN DEVRELİ GELİŞME PLANI HAZIRLAMA SÜRECİ VE BÖLGELEME UZUN DEVRELİ GELİŞME PLANI HAZIRLAMA SÜRECİ VE BÖLGELEME DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Milli Parklar Daire Başkanlığı Cihad ÖZTÜRK Orman Yüksek Mühendisi PLANLAMA NEDİR? Planlama, sorun

Detaylı

ÖZEL SEKTÖR DOSYASI: KOBİLERİN İSTİHDAMA KATKISI VE EKONOMİK BEKLENTİLERİ

ÖZEL SEKTÖR DOSYASI: KOBİLERİN İSTİHDAMA KATKISI VE EKONOMİK BEKLENTİLERİ ÖZEL SEKTÖR DOSYASI: KOBİLERİN İSTİHDAMA KATKISI VE EKONOMİK BEKLENTİLERİ Bu çalışma; (OKFRAM) ve İKSARA Araştırma ve Danışmanlık işbirliği ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma örneklemi, Türkiye deki faal

Detaylı

(ki-kare) analizi ( Tablo 1. Araştırmaya Katılanların Çalıştıkları Okul Türüne Göre Dağılımı. Sayı % 1259 65,6 659 34,4 1918 100,0

(ki-kare) analizi ( Tablo 1. Araştırmaya Katılanların Çalıştıkları Okul Türüne Göre Dağılımı. Sayı % 1259 65,6 659 34,4 1918 100,0 ÖĞRENME ORTAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ ARAŞTIRMASI Eğitimin kalitesi, öğrenme ortamlarının kalitesiyle doğru orantılıdır. Nitelikli öğrencilerin yetişmesi için nitelikli öğretmenlerin yanında öğrenme ortamlarının

Detaylı

ÖRNEKLEME HATALARI EK C. A. Sinan Türkyılmaz

ÖRNEKLEME HATALARI EK C. A. Sinan Türkyılmaz ÖNEKLEME HATALAI EK C A. Sinan Türkyılmaz Örneklem araştırmalarından elde edilen kestirimler (estimates) iki tip dan etkilenirler: (1) örneklem dışı lar ve (2) örneklem ları. Örneklem dışı lar, veri toplama

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri YATAN HASTALARDA, HASTANE HİZMET KALİTESİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ ERCİYES TIP ÖRNEĞİ Uzm. İbrahim BARIN Prof. Dr. Murat BORLU Başmüdür Özcan ÖZYURT Müdür Aydemir KAYABAŞI İstatistikçi

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN MATEMATİĞE YÖNELİK TUTUMLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ

SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN MATEMATİĞE YÖNELİK TUTUMLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ Ekim 2005 Cilt:13 No:2 Kastamonu Eğitim Dergisi 427-436 SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN MATEMATİĞE YÖNELİK TUTUMLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ Halil Coşkun ÇELİK, Recep BİNDAK Dicle

Detaylı

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu altında oluşturulan Çalışma Grupları şunlardır: 1. Sera Gazı Emisyon Azaltımı

Detaylı

YATÇILARIN MARİNA TERCİHİNDE ALGILANAN HİZMET KALİTESİNİN MARİNA BAĞLILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

YATÇILARIN MARİNA TERCİHİNDE ALGILANAN HİZMET KALİTESİNİN MARİNA BAĞLILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ YATÇILARIN MARİNA TERCİHİNDE ALGILANAN HİZMET KALİTESİNİN MARİNA BAĞLILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Öğr. Gör. Can KARAOSMANOĞLU Yaşar Üniversitesi - MYO Marina ve Yat İşletmeciliği Programı Doç. Dr. İpek KAZANÇOĞLU

Detaylı

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ HASTANELERİNDE YATAN HASTALARIN HASTANE HİZMET KALİTESİNİ DEĞERLENDİRMELERİ Bilim Uzmanı İbrahim BARIN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri AMAÇ Hasta memnuniyeti verilen

Detaylı

3.6.1.1.1. Toplu Taşıma Aracı Kullanım Sıklığı

3.6.1.1.1. Toplu Taşıma Aracı Kullanım Sıklığı 3.6.1. Ulaşım Tipleri Yaşam Kalitesi Grubu araştırmaları çerçevesinde şehir yönetimi açısından önem taşıyan halkın beğeni ve eğilimleri, kamu hizmetlerinin kullanım özellikleri, ulaşım ilişkileri, gibi

Detaylı

Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri. Değişkenin Ölçek Türü ya da Yapısı

Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri. Değişkenin Ölçek Türü ya da Yapısı ARAŞTIRMA MODELLİLERİNDE KULLANILACAK İSTATİSTİKLERİ BELİRLEME ÖLÇÜTLERİ Parametrik mi Parametrik Olmayan mı? Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri Değişken Sayısı Tek değişkenli (X) İki değişkenli

Detaylı

NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER

NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER A) Normal Dağılım ile İlgili Sorular Sayfa /4 Hamileler ile ilgili bir araştırmada, bu grubun hemoglobin değerlerinin normal dağılım gösterdiği

Detaylı

İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1. İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları

İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1. İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1 İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları İbrahim Üstünalp Mersin Üniversitesi İngilizce Öğretmen Adaylarının

Detaylı

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER Tanımlayıcı İstatistikler ve Grafikle Gösterim Grafik ve bir ölçüde tablolar değişkenlerin görsel bir özetini verirler. İdeal olarak burada değişkenlerin merkezi (ortalama) değerlerinin

Detaylı

KOCAELİ 1. ÜNİVERSİTE TANITIM FUARI VE KARİYER GÜNLERİ FİNAL RAPORU

KOCAELİ 1. ÜNİVERSİTE TANITIM FUARI VE KARİYER GÜNLERİ FİNAL RAPORU KOCAELİ 1. ÜNİVERSİTE TANITIM FUARI VE KARİYER GÜNLERİ FİNAL RAPORU Bu yıl birincisi düzenlenen Üniversite Tanıtım Fuarı ve Kariyer Günleri organizasyonunun katılımcılar ve ziyaretçiler gözünden etkililiğin

Detaylı

GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ

GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ Doç. Dr. Yakup KARA Ertuğrul YOZGAT (A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı) (İş Müfettişi

Detaylı

GİRİŞ. Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir.

GİRİŞ. Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir. VERİ ANALİZİ GİRİŞ Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir. Bilimsel Bilgi: Kaynağı ve elde edilme süreçleri belli olan bilgidir. Sosyal İlişkiler Görgül Bulgular İşlevsel

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

R A P O R. Doç. Dr. Fatih YARDIMCIOĞLU Arş. Gör. Furkan BEŞEL. Mayıs 2015

R A P O R. Doç. Dr. Fatih YARDIMCIOĞLU Arş. Gör. Furkan BEŞEL. Mayıs 2015 R A P O R 1 Doç. Dr. Fatih YARDIMCIOĞLU Arş. Gör. Furkan BEŞEL Mayıs 2015 Sunuş 4.264 kişi ile yüz yüze görüşme şeklinde yapılan anket bulgularına dayanan bu rapor, Mart- Nisan 2015 tarihinde Sakarya ilinin

Detaylı

Üniversite Öğrencilerinin İş Bulma ve Kariyer Beklentilerinin İş ve Meslek Danışmanlığı Hizmetlerinden Etkilenmesi: Yalova Üniversitesi Örneği

Üniversite Öğrencilerinin İş Bulma ve Kariyer Beklentilerinin İş ve Meslek Danışmanlığı Hizmetlerinden Etkilenmesi: Yalova Üniversitesi Örneği Üniversite Öğrencilerinin İş Bulma ve Kariyer Beklentilerinin İş ve Meslek Danışmanlığı Hizmetlerinden Etkilenmesi: Yalova Üniversitesi Örneği Doç. Dr. Orhan KOÇAK Arş. Gör. Aysel KAYA Çağrı KIRTAY Genel

Detaylı

20. ULUSAL PAZARLAMA KONGRESİ Anadolu Üniversitesi - Eskişehir

20. ULUSAL PAZARLAMA KONGRESİ Anadolu Üniversitesi - Eskişehir 20. ULUSAL PAZARLAMA KONGRESİ Anadolu Üniversitesi - Eskişehir Marka Topluluğundan Beklenen Faydalar ve Markaya Adanmışlık İlişkisi: Gnctrkcll Marka Topluluğu Üyeleri Üzerinde Bir Araştırma 1 - Özet Bildiri

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

5 Haziran Dünya Çevre Günü Kutlandı

5 Haziran Dünya Çevre Günü Kutlandı 5 Haziran Dünya Çevre Günü Kutlandı En çevreci organize sanayi bölgeleri ve ilköğretim okullarına ödülleri verildi 5 Haziran Dünya Çevre Günü, Antalya da Çevre ve Orman Bakanı Prof. Dr. Veysel Eroğlu nun

Detaylı

Ki- Kare Testi ANADOLU ÜNİVERSİTESİ. ENM 317 MÜHENDİSLİK İSTATİSTİĞİ İYİ UYUM TESTİ Prof.Dr. Nihal ERGİNEL

Ki- Kare Testi ANADOLU ÜNİVERSİTESİ. ENM 317 MÜHENDİSLİK İSTATİSTİĞİ İYİ UYUM TESTİ Prof.Dr. Nihal ERGİNEL ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ENM 317 MÜHENDİSLİK İSTATİSTİĞİ İYİ UYUM TESTİ Prof.Dr. Nihal ERGİNEL İYİ UYUM TESTİ Rassal değişkenin olasılık yoğunluk fonksiyonunun ve parametresinin bilinmediği, ancak belirli

Detaylı

SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ

SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ , ss. 51-75. SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ Sefer YAVUZ * Özet Sanayi İşçilerinin Dini Yönelimleri ve Çalışma Tutumları Arasındaki İlişki - Çorum

Detaylı

COĞRAFİ ETİKETLİ ÜRÜNLERE İLİŞKİN TÜKETİCİLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ

COĞRAFİ ETİKETLİ ÜRÜNLERE İLİŞKİN TÜKETİCİLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ COĞRAFİ ETİKETLİ ÜRÜNLERE İLİŞKİN TÜKETİCİLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ Dr.Aslı ZULUĞ Prof. Dr. Bülent MĠRAN 7. Gıda Mühendisliği Kongresi 24-26 Kasım Ankara Coğrafi Etiketli Ürünler TUTUM

Detaylı

ÖĞRETMENLERE GÖRE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN REHBERLİK GEREKSİNİMLERİ

ÖĞRETMENLERE GÖRE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN REHBERLİK GEREKSİNİMLERİ M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi Yıl : 2005, Sayı 22, Sayfa : 171-184 ÖĞRETMENLERE GÖRE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN REHBERLİK GEREKSİNİMLERİ ÖZET M. Hülya KARAGÜVEN * Sibel CENGİZHAN

Detaylı

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Tuna USLU Gedik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Özel Gebze Doğa Hastanesi Sağlık Hizmetleri A.Ş.

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi. Raika Durusoy

Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi. Raika Durusoy Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi Raika Durusoy 1 Olgu-kontrol araştırmaları Belli bir hastalığı olan ( olgu ) ve olmayan ( kontrol ) bireyler belirlenir Her iki grubun bir etkene

Detaylı

ORMAN KORUMA KONTROLLÜ VE AMAÇLI YAKMA

ORMAN KORUMA KONTROLLÜ VE AMAÇLI YAKMA ORMAN KORUMA KONTROLLÜ VE AMAÇLI YAKMA Prof. Dr. Ertuğrul BİLGİLİ Aralık 2014 Yangın ekolojisinin temel bir mantığı olarak, yangın ne yıkıcı ne de yapıcı özelliktedir. Yangın, sadece ekosistem yapısında

Detaylı

TÜRKİYE KIRSALINDA KADIN

TÜRKİYE KIRSALINDA KADIN TÜRKİYE KIRSALINDA KADIN Kadınlar, Türkiye nüfusunun yarısını oluşturmaktalar. On yılı aşkın bir süredir gerek Türkiye gerekse yurtdışı kırsalında gerçekleşen saha çalışmalarım aracılığıyla, bana göre

Detaylı

Sosyal Bilgiler Eğitimi Öğrencilerinin Sosyo-Ekonomik Durumlarının Atılganlık Durumlarına Etkisi. Yrd. Doç. Dr. Saadet TEKİN.

Sosyal Bilgiler Eğitimi Öğrencilerinin Sosyo-Ekonomik Durumlarının Atılganlık Durumlarına Etkisi. Yrd. Doç. Dr. Saadet TEKİN. Sosyal Bilimler 8/1 (2010 ) s.51-66 SOSYAL BİLİMLER Yıl : 2010 Cilt :8 Sayı 1 Celal Bayar Üniversitesi S.B.E. Sosyal Bilgiler Eğitimi Öğrencilerinin Sosyo-Ekonomik Durumlarının Yrd. Doç. Dr. Saadet TEKİN

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

MATE 211 BİYOİSTATİSTİK İKİ FARKIN ÖNEMLİLİK TESTİ VE İKİ EŞ ARASINDAKİ FARKIN ÖNEMLİLİK TEST SORULARI

MATE 211 BİYOİSTATİSTİK İKİ FARKIN ÖNEMLİLİK TESTİ VE İKİ EŞ ARASINDAKİ FARKIN ÖNEMLİLİK TEST SORULARI MATE 211 BİYOİSTATİSTİK İKİ FARKIN ÖNEMLİLİK TESTİ VE İKİ EŞ ARASINDAKİ FARKIN ÖNEMLİLİK TEST SORULARI 1. Doğum sırasının çocuğun zeka düzeyini etkileyip etkilemediğini araştıran bir araştırmacı çocuklar

Detaylı

Manisa İl merkezinde Yaşayan Kadınların Aile İçi Şiddete İlişkin Görüşleri, Deneyimleri ve Etkileyen Faktörler

Manisa İl merkezinde Yaşayan Kadınların Aile İçi Şiddete İlişkin Görüşleri, Deneyimleri ve Etkileyen Faktörler Manisa İl merkezinde Yaşayan Kadınların Aile İçi Şiddete İlişkin Görüşleri, Deneyimleri ve Etkileyen Faktörler Celal Bayar Üniversitesi kadın Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (CBÜKAM) Araştırmanın

Detaylı

III. ULUSLARARASI KOP BÖLGESEL KALKINMA SEMPOZYUMU BİLDİRİ YAZIM KURALLARI

III. ULUSLARARASI KOP BÖLGESEL KALKINMA SEMPOZYUMU BİLDİRİ YAZIM KURALLARI III. ULUSLARARASI KOP BÖLGESEL KALKINMA SEMPOZYUMU 1) Bildiri dili Türkçe ve İngilizce dir. BİLDİRİ YAZIM KURALLARI 2) Gönderilecek bildiri konuları sempozyum amacı ve bilim konuları dikkate alınarak seçilmelidir.

Detaylı

MOBİLYA TERCİHİNDE TÜKETİCİ DAVRANIŞLARININ DEMOGRAFİK FAKTÖRLER BAKIMINDAN İNCELENMESİ (ZONGULDAK İLİ ÖRNEĞİ)

MOBİLYA TERCİHİNDE TÜKETİCİ DAVRANIŞLARININ DEMOGRAFİK FAKTÖRLER BAKIMINDAN İNCELENMESİ (ZONGULDAK İLİ ÖRNEĞİ) Bartın Orman Fakültesi Dergisi 2012, Cilt: 14, Sayı: 21, 1-10 ISSN: 1302-0943 EISSN: 1308-5875 MOBİLYA TERCİHİNDE TÜKETİCİ DAVRANIŞLARININ DEMOGRAFİK FAKTÖRLER BAKIMINDAN İNCELENMESİ (ZONGULDAK İLİ ÖRNEĞİ)

Detaylı

Deneysel Araştırmalarda Uygun Örneklem Büyüklüğü Ve İstatistiksel Güç Analizi. Doç Dr. Nurhan DOĞAN AKÜ Tıp Fak. Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim AD

Deneysel Araştırmalarda Uygun Örneklem Büyüklüğü Ve İstatistiksel Güç Analizi. Doç Dr. Nurhan DOĞAN AKÜ Tıp Fak. Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim AD Deneysel Araştırmalarda Uygun Örneklem Büyüklüğü Ve İstatistiksel Güç Analizi Doç Dr. Nurhan DOĞAN AKÜ Tıp Fak. Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim AD Giriş Yeterli Örneklem Büyüklüğü Neden Önemlidir? Özel

Detaylı

İstanbul İli. Trafik Eğilimleri Anketi

İstanbul İli. Trafik Eğilimleri Anketi LOJİSTİK UYGULAMALARI VE ARAŞTIRMALARI MERKEZİ İstanbul İli Trafik Eğilimleri Anketi Şubat, 2014 Fikri Mülkiyet Hakları Saklıdır ÇALIŞMA EKİBİ Bülent TANLA (Danışman) Prof. Dr. Okan Tuna (Koordinatör-Raportör)

Detaylı

MATE 211 BİYOİSTATİSTİK DÖNEM SONU SINAVI

MATE 211 BİYOİSTATİSTİK DÖNEM SONU SINAVI Öğrenci Bilgileri Ad Soyad: İmza: MATE 211 BİYOİSTATİSTİK DÖNEM SONU SINAVI 26 Mayıs, 2014 Numara: Grup: Soru Bölüm 1 10 11 12 TOPLAM Numarası (1-9) Ağırlık 45 15 30 20 110 Alınan Puan Yönerge 1. Bu sınavda

Detaylı

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ I Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ II Yayın No : 2845 Teknik Dizisi : 158 1. Baskı Şubat 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377 868-4 Copyright Bu kitabın bu basısı için Türkiye deki yayın hakları BETA

Detaylı

Destek ve sevgilerini eksik etmeyen Ailem ve sevgili yeğenlerim Emre ve Bengisu ya. iii

Destek ve sevgilerini eksik etmeyen Ailem ve sevgili yeğenlerim Emre ve Bengisu ya. iii Destek ve sevgilerini eksik etmeyen Ailem ve sevgili yeğenlerim Emre ve Bengisu ya. iii iv v İçindekiler Sunuş... vii Önsöz... ix 1. Giriş...1 1.1 İstanbul Menkul Kıymetler Borsası...2 2. Testler ve Test

Detaylı

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR Osman İYİMAYA Genel Müdür Enerji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak başta sanayi, teknoloji,

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

Ürün Fiyatlandırılması

Ürün Fiyatlandırılması Ürün Fiyatlandırılması Ürünümüzün üretilmesi ve paketlenmesi kararı verilirken karşımıza çıkacak satış fiyatı için: Sabit masraflar, form masrafları, değişken masraflar, giderler, kâr göz önünde bulundurulur.

Detaylı

ÖZLÜCE ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI TÜBİTAK 4006 BİLİM FUARI PROJESİ İNEBOLU GENELİ ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ OKUMA ALIŞKANLIĞI ANKETİ

ÖZLÜCE ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI TÜBİTAK 4006 BİLİM FUARI PROJESİ İNEBOLU GENELİ ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ OKUMA ALIŞKANLIĞI ANKETİ ÖZLÜCE ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI TÜBİTAK 4006 BİLİM FUARI PROJESİ İNEBOLU GENELİ ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ OKUMA ALIŞKANLIĞI ANKETİ ALTAN YILMAZ ÖZLÜCE ORTAOKULU TÜRKÇE ÖĞRETMENİ MÜRÜVVET ÖZTÜRK

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları III (3 Mayıs 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları III (3 Mayıs 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) Parametrik Olmayan Testler Binom Testi SPSS Ders Notları III (3 Mayıs 2012) Soru 1: Öğrencilerin okul

Detaylı

1 PAZARLAMA ARAŞTIRMASI

1 PAZARLAMA ARAŞTIRMASI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 PAZARLAMA ARAŞTIRMASI 11 1.1. Pazarlama Araştırması Kavramı ve Kapsamı 12 1.2. Pazarlama Araştırmasının Tarihçesi 14 1.3. Pazarlama Araştırması Pazarlama Bilgi Sistemi ve

Detaylı

Normal (%) 74 59 78 73 60. Bozuk (%) 26 41 22 27 40. Toplam (Ha) 889.817 192.163 354.526 1.436.506 17.260.592. Normal (%) - - - - 29

Normal (%) 74 59 78 73 60. Bozuk (%) 26 41 22 27 40. Toplam (Ha) 889.817 192.163 354.526 1.436.506 17.260.592. Normal (%) - - - - 29 1.1. Orman ve Ormancılık Türkiye yaklaşık olarak 80 milyon hektar (ha) yüzölçümüyle dağlık ve eko-coğrafya bakımından zengin bir çeşitliliğe sahiptir. Bu ekolojik zenginliğe paralel olarak ormanlar da

Detaylı

İnternet, televizyon dahil tüm mecraları geride bırakarak sektörel haber alımında zirveye oturdu.

İnternet, televizyon dahil tüm mecraları geride bırakarak sektörel haber alımında zirveye oturdu. Basın Bülteni 13.07.2013 İş Dünyası Profesyonelleri Gözünden Medya Hitay Yatırım Holding firmalarından Türkiye nin en büyük izinli veritabanına sahip online araştırma şirketi DORinsight tarafından İş Dünyası

Detaylı

Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi

Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi Sibel Yıldırım*, İlknur İnanır**, Zerrin Kaya*** * Acıbadem Hastanesi,

Detaylı

YURTTA KALAN ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN İÇME SUYU TERCİHİ: AMBALAJLI SU

YURTTA KALAN ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN İÇME SUYU TERCİHİ: AMBALAJLI SU GOÜ Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı YURTTA KALAN ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN İÇME SUYU TERCİHİ: AMBALAJLI SU Yalçın ÖNDER, Rıza ÇITIL, Gizem EMEKDAR Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ NE İLİŞKİN YÖNTEMSEL AÇIKLAMA

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ NE İLİŞKİN YÖNTEMSEL AÇIKLAMA DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ NE İLİŞKİN YÖNTEMSEL AÇIKLAMA 1. Amaç Dış Ticaret Beklenti Anketi (DTBA), dış ticaretimize yön veren firmaların yakın geçmişe ve mevcut duruma ilişkin değerlendirmeleri ile

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA 6.3.2.4. Akdeniz Bölgesinde Tarımsal Ormancılık Uygulamaları ve Potansiyeli Bölgenin Genel Özellikleri: Akdeniz kıyıları boyunca uzanan Toros

Detaylı

BELEDİYE HİZMETLERİNDEN MEMNUNİYET DÜZEYLERİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ: İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÖRNEĞİ

BELEDİYE HİZMETLERİNDEN MEMNUNİYET DÜZEYLERİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ: İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÖRNEĞİ The Journal of Academic Social Science Studies International Journal of Social Science Doi number:http://dx.doi.org/10.9761/jasss2740 Number: 32, p. 203-223, Winter III 2015 BELEDİYE HİZMETLERİNDEN MEMNUNİYET

Detaylı