KAHRAMANMARAŞ IN TEMEL SAĞLIK GÖSTERGELERİ AÇISINDAN TÜRKİYE İLE KARŞILAŞTIRILMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KAHRAMANMARAŞ IN TEMEL SAĞLIK GÖSTERGELERİ AÇISINDAN TÜRKİYE İLE KARŞILAŞTIRILMASI"

Transkript

1 T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI KAHRAMANMARAŞ IN TEMEL SAĞLIK GÖSTERGELERİ AÇISINDAN TÜRKİYE İLE KARŞILAŞTIRILMASI ÖKKEŞ ARSLAN ŞEREFOĞLU YÜKSEK LİSANS PROJESİ KAHRAMANMARAŞ EYLÜL-2007

2 T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI KAHRAMANMARAŞ IN TEMEL SAĞLIK GÖSTERGELERİ AÇISINDAN TÜRKİYE İLE KARŞILAŞTIRILMASI Danışman: Doç. Dr. Muhsin KAR YÜKSEK LİSANS PROJESİ KAHRAMANMARAŞ EYLÜL-2007

3 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI KAHRAMANMARAŞ IN TEMEL SAĞLIK GÖSTERGELERİ AÇISINDAN TÜRKİYE İLE KARŞILAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS PROJESİ Kod No: Bu Proje 14 / 09 / 2007 Tarihinde, Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oy Birliği /Oy Çokluğu İle Kabul Edilmiştir. Doç. Dr. Muhsin KAR Yrd. Doç. Dr. Seyhan TAŞ Yrd. Doç. Dr. İ. Ethem TAŞ DANIŞMAN ÜYE ÜYE Yukarıdaki imzaların adı geçen öğretim üyelerine ait olduğunu onaylarım. Prof. Dr. Ahmet Hamdi AYDIN Enstitü Müdür Vekili Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

4 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI ÖZET YÜKSEK LİSANS PROJESİ KAHRAMANMARAŞ IN TEMEL SAĞLIK GÖSTERGELERİ AÇISINDAN TÜRKİYE İLE KARŞILAŞTIRILMASI DANIŞMAN: Doç.Dr. Muhsin KAR Yıl: 2007, Sayfa: 33 Jüri: Doç.Dr. Muhsin KAR Yrd. Doç. Dr. Seyhan TAŞ Yrd. Doç. İ. Ethem TAŞ Sağlık, beşeri sermaye birikimi açısından çok önemlidir. Sağlıklı bir toplumun kamuya olan yükü az olacağı gibi, işgücü kaybı ve verimliliği de yüksek olacaktır. Türkiye de sağlık sistemi uygulanan genel ekonomi politikaları çerçevesinde önemli değişmeler göstermektedir sonrası devletin ekonomide azalan rolüne paralel olarak, sağlıkta da önemli reformlar yapılmış ve yapılmaya devam etmektedir. En son olarak tüm sosyal güvenlik kurumları Sosyal Güvenlik Kurumu altında toplanmış ve Genel Sağlık Sigortasının oluşturulmaya çalışılması sağlık sektörünü derinden etkileyen gelişmelerdir. Bu projede İlk olarak sağlık sektöründe ve sisteminde meydana gelen değişmeler incelenmiştir. Ardından temel sağlık göstergeleri açısından Kahramanmaraş, Türkiye ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, Kahramanmaraş ın sağlık göstergeleri açısından Türkiye nin gerisinde olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Türkiye, Kahramanmaraş, Sağlık, Reformlar. I

5 DEPARTMENT OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL SCIENCE UNIVERSITY OF KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ABSTRACT MA PROJECT A COMPARISION OF KAHRAMANMARAŞ WITH TURKEY IN TERMS OF THE MAIN HEALTH INDICATORS SUPERVİSOR: Assoc. Prof. Dr. Muhsin KAR Year: 2007, Pages: 33 Jury: Assoc. Prof. Dr. Muhsin KAR Asst. Prof. Dr. Seyhan TAŞ Asst. Prof. Dr. İ. Ethem TAŞ Health is very important in terms of human capital accumulation. The health expenditure may be low in a healthy society and loss in labour force will be low and productivity will be higher. In Turkey, the health system showed important changes associated with the economic policies. After 1980, in parallel to the decreasing role of the state in the economy, there were important reforms in the health and they have been continuing. The latest, all the social security institutions are put together under the Social Security Institution and General Health Insurance has been tired to establish. In this project, initially, the changes in the health sector and system are investigated. After that, Kahramanmaraş is compared with Turkey in terms of the main health indicators. It has been seen that Kahramanmaraş is lagging behind Turkey with regard to the health indicators. Keywords: Turkey, Kahramanmaraş, Health, Reforms. II

6 ÖNSÖZ Bu projenin hazırlanmasında birçok kişinin katkısı olmuştur. Öncelikle proje konusunun seçilmesinden tamamlanmasına kadar, her zaman teşviklerini gördüğüm, bütün kaynaklarını bana açan ve mesai saatleri dışında bile zamanını bana ayıran danışmanım. Doç. Dr. Muhsin KAR a teşekkür ederim. Ayrıca, başından beri sağladığı katkıları ve özverisinden dolayı öncelikle eşim Seyhan ŞEREFOĞLU na, projemde yardımcı olan Furkan ŞEREFOĞLU ve İffet ARIKAN a teşekkürlerimi bir borç bilirim. III

7 İÇİNDEKİLER ÖZET I ABSTRACT...II ÖNSÖZ..III İÇİNDEKİLER..IV ÇİZELGELER LİSTESİ V ŞEKİLLER LİSTESİ. VI 1. GİRİŞ ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR BEŞERİ SERMAYE OLUŞUMUNDA SAĞLIĞIN YERİ VE ÖNEMİ Sağlığın Tanımı Sağlığın Önemi 6 4. TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜ VE REFORM ÇALIŞMALARI sağlık Politikasının tarihsel Gelişimi Döneminde Gelişmeler Döneminde Gelişmeler Döneminde Gelişmeler Döneminde Gelişmeler Yılı Sonrası Gelişmeler Sağlık Hizmetlerinde Mevcut Durum ve Reform.. Uygulamaları Mevcut Durum Sağlık Hizmetlerinde Reform Uygulamaları TEMEL SAĞLIK GÖSTERGELERİ KAHRAMANMARAŞ IN TEMEL SAĞLIK GÖSTERGELERİ AÇISINDAN TÜRKİYE İLE KARŞILAŞTIRILMASI SONUÇ VE ÖNERİLER 30 KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ 33 IV

8 KISALTMALAR LİSTESİ AB ABD BYKP DB DİE DPT DSÖ IMF OECD GSYİH GSS SB SSK TBMM : Avrupa Birliği, : Amerika Birleşik Devletleri, : Beş Yıllık Kalkınma Planları, : Dünya Bankası, : Devlet İstatistik Enstitüsü, : Devlet Planlama Teşkilatı, : Dünya Sağlık Örgütü, : Uluslararsı Para Fonu, : İktisadi İşbirliği ve Gelişme Teşkilatı : Gayri Safi Yurt İçi Hasıla, : Genel sağlık Sigortası, : Sağlık Bakanlığı, : Sosyal Sigortalar Kurumu, : Türkiye Büyük Millet Meclisi, V

9 ŞEKİLLER LİSTESİ SAYFA NO Şekil 5.1. Türkiye de Hekim Başına Düşen Hasta Sayısı 20 Şekil 5.2. Türkiye de Hemşire Sağlık Memuru Ebe Başına Düşen Hasta 21 Sayısı, Şekil 5.3. Türkiye de Eczacı Başına Düşen Hasta Sayısı, 22 Şekil 6.1. Yıllara Göre Bir Hekime Düşen Nüfus Kahramanmaraş Ve Türkiye 24 Karşılaştırması, Şekil 6.2. Yıllara Göre Bir Eczacıya Düşen Nüfus Kahramanmaraş Türkiye 25 Karşılaştırması, Şekil 6.3. Yıllara Göre Sağlık Teknisyeni Başına Düşen Nüfus 26 Kahramanmaraş Türkiye Karşılaştırması, Şekil 6.4. Yıllara Göre Hemşire- Ebelere Düşen Nüfus Kahramanmaraş 26 Türkiye Karşılaştırması VI

10 ÇİZELGELER LİSTESİ SAYFA NO Çizelge 4.1. Değişik Ülkelerde Kamu Sağlık Harcamalarının GSYİH oranı, Çizelge 5.1. Türkiye de Demografik Göstergelerde Gelişmeler 23 Çizelge 6.1. Kahramanmaraş ve Türkiye Sağlık Göstergeleri Karşılaştırmaları 27 VII

11 GİRİŞ 1. GİRİŞ Ekonomik büyümenin temel unsurlarından birisi emektir. Emek verecek bireylerin toplumların emek için, dolayısıyla emeğin iktisadi katkısının doğru ve düzgün olabilmesi için bireyin ve toplumların sağlık seviyelerinin yüksek olmaları gerekir. Sağlıklı bireyler daha verimli çalışabilir ve topluma daha fazla katkıda bulunabilir. Dünya devletleri birinci dünya ikinci dünya ve üçüncü dünya devletleri olmak üzere çoklu gruba ayrılır. Birinci dünya devletlerinin ülke ekonomileri yüksek, yaşam standartları yüksek, toplumdaki ortalama yaşam beklentileri ve ortalama yaş seviyeleri üçüncü dünya devletlerine göre çok daha yüksektir. Bu da bize sağlığın iktisadi hayattaki yerinin çok önemli olduğunu göstermektedir. Sağlıklı bireyler sağlıklı projeler üretir ve emeğin daha verimli şekilde üretime katılmasını sağlar. Bireyin, kendi sağlığı dışında yakın çevresindeki insanların sağlık durumları da performansını ve iktisadi hayattaki katkısını olabildiğince etkilemektedir. Türkiye de cumhuriyetin kuruluşundan bu yana belli yıllarda sağlıkta reformlar yapılmış ve ülke ekonomisi siyasi ve iktisadi hayatı geliştikçe sağlıkta yapılan reformların uygulanabilirliği artmıştır. Ancak küreselleşmenin de etkisiyle sağlık alanında özellikle son yıllarda yapılan yenilikler önemli reform girişimleri olarak nitelendirilebilir. Bu çalışma sağlığın iktisadi hayattaki yerini ve önemini ve Türkiye de ve Kahramanmaraş bölgesindeki sağlık göstergeleri ile sağlık alanında gelinen durumu karşılaştırmalı olarak incelemiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde sağlıkla ilgili çeşitli tanımlara ve sağlığın önemine yer verilmiştir. Dördüncü bölümde Türkiye de sağlığın tarihsel gelişimi ve reform hareketleri incelenmiştir. Beşinci bölümde Türkiye de sağlık göstergeleri ele alınmış ve altıncı bölümde Türkiye göstergeleri Kahramanmaraş göstergeleri ile karşılaştırılarak Kahramanmaraş ilinin sağlık alanındaki gelişmeleri tartışılmıştır. Sonuç bölümünde sağlıkla ilgili gelişmelerde son durum ele alınarak, önerilere yer verilmiştir. 1

12 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Beşeri sermaye hem eğitimin, hem sağlığın bir sonucu olarak tanımlandığı halde pratikte araştırma yönelimi temelde eğitim ağırlıklı olmuştur. Kurumsal ya da ampirik çalışmalarda sağlığın büyüme üzerindeki etkisi ile ilgili çalışmalar sınırlı sayıda kalmıştır. Sağlık sektörü dünya ülkelerinde özellikle 1960 lı yıllardan itibaren üzerinde yoğun çalışmalar yapılırken ülkemizde bu alandaki çalışmalar 1980 li yıllardan itibaren yoğunluk kazanmıştır. Sağlık alanındaki çalışmalar sonucunda, ülkemizde bu alanda günümüze kadar sağlığa yönelik reformların uygulamadaki eksikliklerin de etkisiyle istenilen sonuçlara ulaşılmadığı, sağlık hizmetlerinin sunumuna yönelik kaynakların daha etkin ve verimli kullanılması gerektiği belirtilmektedir. ŞAHİN ve TOP (2002), çalışmasında sağlık sistemlerinin yeni yaklaşım ve stratejileri incelenmiştir. İlk önce sağlık sistemlerini daha sürdürülebilir hale getirmek için hangi özelliklere ihtiyaç duyulduğu üzerinde durarak, ardından egemen faktörlerden biri olan küreselleşmenin sağlık sektörü açısından getirdiklerini tartışmışlardır. Son kısımda 21. yüzyılın sağlık sistemleri tasarlanırken dikkat edilecek konular ile hükümetler ve sağlık bakanlıklarının karşılaşacakları sorunlara dikkat çekilmiş, b duruma sağlık sistemlerinin nasıl yanıt verebilecekleri açıklanmıştır. KARABULUT ve EMSEN (2003), çalışmasında ilk önce gelişmiş ülke standartları da dikkate alınarak sağlık sektöründeki mevcut durumu karşılaştırmalı olarak tespit edilmiş, sonra, halkın gelir düzeyi, birikmiş yapı ve sorunlar, yöre ülkeleri açısından konumu ve sağlık turizm potansiyeli gibi bölgenin kendine özgü koşullarını dikkate alan bir model önerilmiştir. Böylece sağlık hizmetleri sisteminin iyileşmesine katkı sağlamak amaçlanmıştır. YETKİNER (2005), çalışmasında sağlığın ekonomik büyüme üzerindeki etkileri incelenmiştir. Emeğin üretime katılma etkinliğini belirleyen unsurlardan birinin sağlıklılık olduğu, üstelik emeğin kendi sağlıklılığı kadar toplumsal sağlıklılık ile de yakından ilintili olduğu ifade edilmektedir. Çalışmada ayrıca piyasa mekanizmasının sağlığın dışsallık etkisini göz önüne almamasından dolayı Pareto etkinliği sağlanamadığı ve kamunun başarılı bir ekonomik performans için sağlık konusunda daha etkin rol alması gerekliliği savı simülasyonlar yardımı ile gösterilmiştir. Çalışmada standart Ramsey modeli kullanılmıştır. İkinci bölüm birinci kısımda en temel ve emek sağlığının veri olarak alındığı bir model çalışılmış, sağlığın geçişsel ve uzun erimli nasıl etkileyeceği dışsallık varsayımı altında gösterilmiştir. İkinci kısımda ilk kısımda veri olarak alınan sağlık değişkeni içsel hale getirilerek model yeniden çözülmüştür. Her iki modelde dışsallık etkisine yer verilmiş ve sağlığın ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin sanıldığın da büyük olabileceği gösterilmiştir. Ayrıca, simülasyonlar yardımı ile sosyal planlama ve piyasa çözümü arasındaki fark ortaya konmuştur. Çalışmada sonuç olarak sağlığın toplumsal bir sorun olarak da ele alınması gerektiği gösterilmiştir. Üçüncü bölümde bulgular özetlenmiş ve modelde ilerde yapılabilecek iyileştirmelere değinilmiştir. TABAN (2007), çalışmasında sağlık ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki nedensellik çerçevesinde ele alınmıştır. Taban, ilk önce sağlık ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkileri teorik olarak incelemiş, ardından konuyla ilgili ampirik çalışmalara yer vermiştir. Çalışmasının son bölümünde, dönemine ait toplam sağlık harcamaları ve doğuşta yaşam beklentisi değişkenleri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkileri eşbütünleşme yöntemi ile araştırmıştır. Çalışmanın sonucunda doğuşta yaşam beklentisi ile ekonomik büyüme arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisinin varlığına ulaşırken, sağlık harcamaları ile ekonomik büyüme arasında ise herhangi bir nedensellik ilişkisine rastlamamıştır. Toplam sağlık harcamaları ile ekonomik büyüme arasında herhangi bir nedenselliğe rastlanmamasını, bu alana yapılan harcamaların yetersiz ve verimsiz olduğu ve 2

13 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR bu harcamaların daha etkin-verimli alanlarda kullanılması için bu konuda acil reformlara gereksinim bulunduğunun gözden kaçırılmaması gerektiğini ifade etmiştir. ORHANER (2006), çalışmasında Genel Sağlık Sigortası (GSS) kanun tasarısının hazırlanma gerekçeleri üzerinde durulmuş, ve Genel Sağlık Sigortası, Türkiye nin ekonomik ve sosyal şartları göz önüne alınarak eleştirilmiştir. Çalışmanın sonucunda Genel Sağlık Sigortası Kanun Tasarısı nın Türk sağlık sistemi üzerinde olumlu ve olumsuz etkilerle önemli değişiklikler meydana getireceği ve sistemin mükemmel olması önceden alınacak tedbirler ve uygulama öncesinde yapılacak kapsamlı çalışmalarla mümkün olacağı sonucuna varmıştır. 3

14 BEŞERİ SERMAYE OLUŞUMUNDA SAĞLIGIN YERİ 3. BEŞERİ SERMAYE OLUŞUMUNDA SAĞLIĞIN YERİ VE ÖNEMİ Bu bölümün birinci kısmında sağlık ve sağlıkla ilgili olan sağlık hizmetleri, kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri, birinci basamak tedavi hizmetleri, ikinci basamak tedavi hizmetleri, üçüncü basamak tedavi hizmetleri, sağlık göstergesi, surveyans, hakkaniyet, etkinlik, verimlilik, kapsama düzeyi, prevelans, indisans, morbidite, hastalık hızı, vak a ölüm hızı, kaba doğum hızı, kaba ölüm hızı, bebek ölüm hızı, toplam doğurganlık hızı, doğumdan beklenen yaşam süresi tanımları yapılacaktır. İkinci kısımda ise sağlığın önemine yer verilecektir Sağlığın Tanımı Sağlık: Çeşitli kaynaklara göre yapılan sağlık tanımlarının geneli bireyin yaşamını sürdürürken negatif durumda bulunmaması yönü üzerinde yoğunlaşmıştır. En geçerli sağlık tanımı Dünya Sağlık Örgütü nün kuruluş anayasasında yer verilen Bireyin bedenen, ruhen ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir şeklindeki tanımıdır (www.sabem.saglik.gov.tr, 2004: 3). Sağlıkla ilgili olan diğer bazı tanımlar aşağıdaki gibidir (www.sabem.saglik.gov.tr., 2007a:7); Sağlık Hizmetleri: Sağlığın korunması ve geliştirilmesi, hastalığın tedavisi ve rehabilitasyon hizmetlerini kapsamaktadır. Kişiye Yönelik Koruyucu Sağlık Hizmetleri: Bu tanım kişisel hijyen kuralları, sağlık eğitimi, yeterli ve dengeli beslenme, bağışıklaşma, aile planlaması, erken teşhis, ilaç ve serumla koruma hizmetlerini kapsar. Birinci Basamak Tedavi Hizmetleri: Tanımı ve stratejileri 1978 yılında Alma Ata Konferansında belirlenen Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri, hastanın ilk başvurduğu hekim tarafından evde ve/veya ayakta muayene ve tedavi edilmesi hizmetidir. İkinci Basamak Tedavi Hizmeti: Hastanın ilk başvurduğu hekim tarafından teşhis ve tedavisinin sağlanamadığı durumda, sevk edildiği sağlık kuruluşundan aldığı tedavi hizmetidir. Üçüncü Basamak Tedavi Hizmeti: Hastanın ikinci basamak sağlık hizmetlerinin kapsamında yer almayıp, sevk edildiği en üst düzeyde ve/veya ileri tıp teknolojisi uygulanan üst ihtisas dallarından olan bir sağlık kuruluşunda aldığı tedavi hizmetidir. Sağlık Göstergesi: tanımlanmış bir nüfusun sağlık durumunu yansıtan veya gösteren bir ölçüttür. Surveyans: Bir hastalığın ortaya çıkması ve yayılması ile ilgili bütün konularda ve hastalığın önlenmesine yönelik yapılan aralıksız izleme çalışmalarıdır. Hakkaniyet: Sağlık hizmetlerine tüm insanların ihtiyaçları ölçüsünde ulaşmaları, hizmetlerin finansmanında herkesin mali güçleri oranında katkıda bulunmaları ve sağlık göstergeleri ile ilgili farkların azaltılmasıdır (Sağlık Bakanlığı, 2007). Etkinlik ve Verimlilik: Sağlık hizmetleri sunumunda uygulanacak politikaların halkın sağlık düzeyinin yükseltilmesi etkinliği ifade eder. Verimlilik ise kaynakların uygun şekilde 4

15 BEŞERİ SERMAYE OLUŞUMUNDA SAĞLIGIN YERİ kullanılması sonucu maliyeti düşürüp, aynı kaynakla daha fazla hizmet üretilmesidir (Sağlık Bakanlığı, 2007). Kapsama Düzeyi: Belli bir hizmeti alan kişileri ve haneleri gerçekte bu hizmete ihtiyacı olanların tümüyle karşılaştıran, genellikle yüzde olarak ifade edilen bir ölçüttür. Prevelans: Belli bir anda belli bir nüfustaki eski ve yeni vakaların, olayların veya durumların sayıyla ifadesidir. İnsidans: Belli bir toplumda, bir zaman diliminde-genellikle bir yıl- görülen yeni vakalar, olaylar ve başvuruların toplam sayısıdır. Morbidite: Herhangi bir şekilde iyi olma durumundan bir ayrılıştır. Hastalık Hızı (Morbidite hızı): Belli bir toplumda ve belli bir süre içinde klinik olarak hastalananların oranını gösteren insidans hızıdır. Vak a Ölüm hızı: Bir hastalığa bağlı olarak ölenlerin o hastalığa yakalanan kişilere yüzdesidir. Kaba Doğum Hızı: Bir bölgedeki belli bir sürede olan canlı doğumların, aynı bölgede aynı süredeki toplam nüfusa bölümünün binde olarak ifadesidir. Kaba Ölüm Hızı: Bir bölgede belli bir sürede herhangi bir nedenden dolayı ölenlerin, aynı bölgede aynı sürede toplam nüfusa bölümünün binde olarak ifade edilmesidir. Türkiye de kaba ölüm hızları 1940 lı yıllarda binde 30 seviyelerinde iken (Sağlık Bakanlığı, 2006: 1), 2006 yılına gelindiğinde binde 6,90 dır. Ana Ölüm Hızı: Belirli bir bölgede bir yıl boyunca, gebeliğe bağlı görülen ölümlerin aynı bölgede aynı sürede canlı doğuma bölümünün yüzbinde olarak ifadesidir. Bu gösterge annelerin doğumda karşılaştıkları ölüm riskini, ana sağlığı hizmetlerinin yeterli olup olmadığını ve toplumun genel sosyoekonomik durumunu gösterir. Bebek Ölüm Hızı: Bir bölgede 0-1 yaş arası bir yıl içinde ölen çocukların aynı bölgede aynı sürede canlı doğum sayısına bölünmesinin binde olarak ifadesidir. Günümüzde ülkelerin gelişmişlik düzeyleri; o ülkenin ticari kapasitesi, kişi başına düşen gelir miktarı, ortalama yaşam süresi gibi parametrelerden daha önemli olan bebek ölüm hızı ile değerlendirilmektedir. Bebek ölüm hızı çocuk sağlığının genel göstergesi değil, o ülkenin eğitim düzeyinin de göstergesidir (Aslan ve Şenol, 2006: 66 dan atıf yapan Tahsin, 2001). Türkiye de bebek ölüm hızı 1998 yılında binde 43 iken, 2003 yılında binde 29 a düşmüştür (Sağlık Bakanlığı, 2006: 1). Toplam Doğurganlık Hızı: Kadınların doğum yapma davranış ve alışkanlıklarının değişmeyeceği varsayımıyla, Her bin kadının sahip olacağı tahmin edilen toplam çocuk sayısıdır. Toplam doğurganlık sayısının 2.1 olması nüfusun artış ve eksilmesini karşılayacağı yani var olan nüfusun devamını sağlayacak bir değer olduğu kabul edilir. Türkiye de 1970 lerin başında Toplam Doğurganlık Hızı (Total Fertility Rate) 5 iken, 1998 yılında 2.6, 2003 yılında 2.3 olarak bulunmuştur (Sağlık Bakanlığı, 2006: 1). Doğumda Beklenen Yaşam Süresi: Bir kişinin doğumundan itibaren yaşaması beklenilen ortalama yıl sayısıdır (www.sabem.saglik.gov.tr., 2007a, 8-10). Türkiye de

16 BEŞERİ SERMAYE OLUŞUMUNDA SAĞLIGIN YERİ yılı itibariyle doğumda beklenen yaşam süresi, ulusal düzeyde dir. En yüksek batı bölgesinde 71.14, en düşük ise doğu bölgesinde dir (Sağlık Bakanlığı, 2004: 2) Sağlığın Önemi Kişinin sahip olduğu bilgi, beceri, tecrübenin üretime yansıması olarak kabul edilen beşeri sermayenin iktisadi kalkınmadaki önemi tarihsel süreçte sürekli olarak artmış ve günümüz toplumlarının refah artışındaki rolü inkâr edilemez bir gerçek olmuştur. Beşeri sermayenin asıl kaynağını oluşturan eğitim olmakla birlikte, onu besleyen ve gelişmesine olumlu katkıda bulunan bir diğer önemli unsur da sağlık düzeyidir (Taban, 2004: 3). Çünkü sağlıklı bireylerin daha iyi eğitilebilir olması, ayrıca bireylerin eğitilmesi durumunda eğitim yatırımlarından daha uzun yararlanma imkânı doğacak olması eğitimin yanında sağlığın da ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır (Berber, 2007). Ekonomik büyümenin en temel unsurlarından biri olan emek, mikro düzeyde ele alındığı taktirde emek verimliliği bireysel emek sağlıksızlığı oranında düşecektir. Örneğin grip olan bir çalışanın verimliliği sağlıklı olan çalışanın verimliliğinden daha düşük olacaktır. Makro seviyede ele alındığında ise toplam ve bireysel emek verimliliği düşecektir. Emek verimliliği belirtildiği gibi sadece bireyin sağlıklılığı ile sınırlı değildir. Hane halkından birinin örneğin kanser olması bireyi hem psikolojik hem de aile ferdinin iyileşmesine zaman ayıracak zorunda kalması o çalışanın verimini olumsuz yönde etkileyecektir. Bu örnekte görüldüğü gibi sağlıksızlık sadece bireysel düzeyde etkileri olan bir etmen değil, buna ilaveten bireysel sağlıksızlıkların toplamı bir dışsallık etmeni olarak sağlıklı emek gücünün verimliliğini etkileyebilmektedir. Büyüme yazınında sağlığın tanımını elle tutulur olarak Muysken, Yetkiner ve Ziesemer (MYZ) yapmıştır. Sağlığı asıl olarak emek verimliliğini belirleyen bir etmen şeklinde gören MYZ (2003), onu bu bağlamda- makro düzeyde- sağlıklı emeğin toplam emeğe oranı olarak tanımlamıştır. Bu tanımdan yola çıkarak MYZ sağlığın makroekonomik değerler üzerindeki hem uzun erimli hem de geçişsel etkisini göstermişlerdir. MYZ (2003) e göre daha başarılı bir makroekonomik performansa daha sağlıklı bir emek stoğu ile ulaşılmaktadır (Yetkiner, 2005: 3-5). Sağlığın iktisadi büyümedeki etkisi üzerine Yetkiner (2005) in yaptığı çalışmaya bakıldığında, sağlık bir ekonominin makroekonomik performansına pozitif katkı sağlamakta, üstelik bu katkı düşünüldüğünden daha büyük olabilmektedir. Hem genel olarak sağlığın hem de sağlığın dışsallık etkisinin makroekonomik performans üzerindeki etkisinin gösterildiği bu çalışmada, sağlığın dışsallık etkisi de dikkate alındığında makroekonomik performans üzerindeki etkisinin daha güçlü olduğu sonucuna ulaşılmaktadır (Yetkiner, 2005: 21-22). Sağlık düzeyindeki artış oranının verimlilik artışına etkisi konusunda tatmin edici birebirlik rakamsal bir ilişkiye ulaşılmamış fakat sağlık düzeyinin yüksek olmasının, verimliliğe dolayısıyla ülke kalkınmasına olumlu etki yaptığı çalışmaların çoğu ile desteklenmiştir. Yapılan çalışmalar ile sağlık düzeyinin yetersizliğinin, hastalıkların, çocuk ölümlerinin, ortalama ömrün kısa oluşunun; sağlığın ne tür bir üretim kaybına neden olacağını ortaya koyarak iktisadi verimlilik açısından etkileri incelenmiştir. Sağlık konusunda ilgili yetersizliklerin iktisadi verimlilik ve gelişme açısından olumsuz etkileri, özet olarak, aşağıdaki gibidir (Berber, 2007); 6

17 BEŞERİ SERMAYE OLUŞUMUNDA SAĞLIGIN YERİ Toplumda sıkça ve sürekli olarak görülen hastalıklar çalışan kişilerin üretkenliğini büyük ölçüde zayıflatmakta, böylece işçilerin aktif çalışma süresi azalmaktadır. Yetersiz beslenme birçok hastalığa neden olmaktadır. Yetersiz beslenme sonucu zayıflayarak güçsüz kalan kişilerin hem fiziksel hem de zihinsel olarak işe yeterince adapte olamadıkları, halsiz, uyuşuk ve dikkatsiz oldukları saptanmıştır. Küçük yaşlardaki yetersiz beslenmenin kişiler üzerinde özellikle zihinsel gelişimi sonradan telafisi mümkün olmayacak şekilde yavaşlattığı bilinmektedir. Dolayısıyla bu kişilerin hem öğrenimde hem de iş hayatındaki tecrübelerinde zorlanacakları bir gerçektir. Hastalıklar emeği ile hayatını devam ettirmek zorunda olan kişileri fazla bilgi ve beceri gerektirmeyen düşük verimli tarım sektörüne itmekte, böylece bu kişiler düşük ücret ve gelirle hayatlarını devam ettirmektedirler. Yüksek oranda bebek ve çocuk ölümleri ve ortalama ömrün kısalığı emek arzını büyük ölçüde azaltan etkenler arasındadır. Bunun yanında bebek ölümlerinin doğurganlığı yükseltmesi çalışabilir durumdaki kadın işçinin hamilelik ve sonrası dönemlerde üretimde atıl kalmasına neden olmaktadır. Ortalama ömrün kısalığı kişilerin aktif çalışabilme sürelerini düşürmesiyle emek arzını daraltırken, eğitimin toplam verimliliğini önemli ölçüde düşürmektedir. Eğitime yapılacak yatırımın kişisel ve sosyal getirisi azalması beşeri sermaye birikimini azaltmakta, buna bağlı olarak kişilerin verimliliği düşürmektedir. Bunun aksine ortalama ömrün uzaması ile eğitimin maliyet getiri ilişkisini pozitif şekilde etkilemekte, aynı zamanda ülkedeki çalışabilir işgücü miktarını arttırmaktadır (Berber, 2007). 7

18 TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜ 4. TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜ VE REFORM ÇALIŞMALARI Özellikle 1980 lerin başlarında ekonomik nedenlerle ortaya çıkan ve kısmen mistik bir yönü de olan küreselleşmenin, dünyanın genel ekonomik, sosyal, siyasal arenası yanında ülkelerin sağlık politikası dâhil birçok politikasını etkisi altına aldığı görülmektedir. Küreselleşmenin sağlık hizmetlerine yansıması 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar uzanmaktadır. Küresel sağlık konusunda verilen ilk sınav olarak,19. ve 20. yüzyılda çok sayıda ülkenin epidemilerle mücadele etmek için bir araya gelmesi ve çiçek hastalığı başta olmak üzere bazı hastalıkların eradike etmede başarılı olması değerlendirilmektedir (Şahin ve Top, 2007: 5) li yıllarda özellikle 1973 yılından 1977 yılına kadar, sağlık hizmetleri ve sağlık düzeyi yoğun tartışmalara konu olmuştur yılında Dünya Sağlık Örgütü Yürütme Kurulu gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için sağlık hizmetlerindeki gelişmelerin gerek nitelik gerekse nicelik bakımından toplumun gelişmesinin gerisinde kaldığı sonucuna varmıştır. Bu tespitin ardından DSÖ, durumun iyileştirilmesi için aldığı kararlardan ilki olarak, bir takım hedeflerin belirlenmesi olmuştur. Bu amaçla 1977 yılında toplanan DSÖ 30. Genel Kurulu nda herkese sağlık hedefleri belirlenmiştir (Aktan ve Işık, 2007). DSÖ nün başını çektiği küresel sağlık vizyonu özetle herkese sağlık vizyonunu esas almaktadır. Yaşam kalitesi ve süresini arttırma, ülkeler içindeki ve ülkeler arasındaki sağlık eşitliğini geliştirme ve sürdürülebilir sağlık sistemlerini herkese ulaşılabilir kılma bu vizyonun uygulamaya dönük amaçlarıdır Son elli yıldır Kıta Avrupa sı eksenli yaşanan gelişmelere bakıldığında, genişlemenin sürekli devam ettiği, Birliğe aday ülkelerin sağlık sektörü dâhil tüm standartlarını Birliğin standartlarına ulaştırmaya çalıştıkları görülmektedir. Yeni yüzyılda Avrupa Birliğine aday ülkelerin sağlık sistemlerinden beklentileri şu başlıklar altıda toplanmaktadır (Şahin ve Top, 2007); Sağlık sistemlerinin yasal ve örgütsel çerçevesini yeniden yapılandırma, Şeffaf ve bürokratik olmayan Avrupa Birliği sağlık piyasasını genişletme, Hastaların sağlık sistemindeki rollerini arttırma, Kapsamlı kalite güvenliği sistemleri uygulama, Orta ve Doğu Avrupa bloğu ülkelerin tam üyelikleri için gerekli kaynak ve ortamların yaratılması, Sağlık ve sağlığı geliştirme arasında bütünleşmeyi ve işbirliğini arttırma (Şahin ve Top, 2007: 5) Sağlık Politikasının Tarihsel Gelişimi Döneminde Gelişmeler Cumhuriyet öncesi sağlık alanında, İç İşleri Bakanlığı na bağlı Sağlık Müdürlüğü tarafından yürütülen savaş durumlarında acil sağlık hizmetlerine yönelik birkaç yasadan başka 8

19 TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜ ciddi bir düzenleme yapılmamıştır. İlk Sağlık Bakanlığı Mayıs 1920 tarihinde kurulmuş ve Cumhuriyetin ilanı ile birlikte sağlık hizmetlerinin kurumsallaştırılması yönünde çalışmalar başlamıştır. Bu dönemde, tıp öğretimi cazip hale getirmek için öğrencilere burslar ve ücretsiz konaklama imkânları sağlanması sonucu doktor sayısında ciddi artışlar görülmüştür yılında doktor sayısı 554 iken, 1930 yılında ye, 1940 ta ye yükselmiştir. Bu dönemde ayrıca sağlık personelinin eğitimine başlanmıştır (Savaş vd., 2002: 13) yılları arasında Türkiye nin ulusal sağlık politikasında ağırlıkla Sağlık Bakanlığının koruyucu hizmetlere öncelik vermesi hedeflenmiş, tedavi edici hizmetler yerel yönetimlere devredilmiş, her ilçede hükümet tabipliği kurulmuş, o gün için sağlık sorunu olan konularda dikey yapılanma olarak tanımlanan tüberküloz, sıtma, trahom, sifilis, cüzam gibi salgın hastalıklara yönelik programlar yürütülmüştür. Aynı dönemde dünya pratiğine bakıldığında ağırlıklı olarak, tek amaçlı sağlık yapılanmasına uygun düzenlemelerin olduğu görülmektedir (Sağlık Bakanlığı, 2007: 4) Döneminde Gelişmeler İkinci Dünya Savaşında aktif olarak yer almamasına rağmen Türkiye de sağlık göstergeleri gerilemiş, sıtma, tifo ve çiçek epidemileri belirmiştir. Bu nedenle sağlık hizmetlerinde Refik Saydam dönemine benzer yaklaşım bu dönemde de sürmüştür yılında Sıtma İle Olağanüstü Mücadele Yasası parlamento da kabul edilmiştir. Verem ile mücadele için şehirlerde Verem Savaş Derneği nin kırsal kesimlerde Sağlık Bakanlığı nın hizmet vermesine karar verilmiş, ancak Sağlık Bakanlığı nın bu konuda beklenen başarıyı gösterememesi üzerine 1960 yılında Verem Savaş Müdürlüğü kurulmuştur yılında Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK) öncelikle beden işçilerine sağlık hizmeti sunmak amacıyla kurulmuştur yılında da anneye ve çocuğa doğum öncesi ve sonrası sağlık hizmeti verilmesi amacıyla kurulmuştur (Savaş vd., 2002:14) yılı Batı tipi demokrasiye geçilmesi nedeniyle Türkiye nin gelişimi açısından önemli bir kilometre taşı olmuştur. Bu dönemde diğer kamu hizmetlerinde olduğu gibi ulusal sağlık politikaları ve stratejileri kökten değişmiştir. Belediye hastanelerinin neredeyse tamamı kamulaştırılmış ve Sağlık Bakanlığı na bağlanmıştır. Yeni devlet hastaneleri kurulmuş, kırsal kesimde koruma ve iyileştirme hizmetlerinde görevli bulunan sağlık çalışanları kent hastanelerinde görevlendirilmiştir. Ücretlerin daha yüksek tutulması ve özel muayene yapma izni verilmesi çalışanlar açısından kentleri daha cazip hale getirmiş ve bu durum sonucunda çoğunun koruyucu hizmetlerindeki görevlerini bırakarak hastanelere geçmesi ile sonuçlanmıştır lerin sonunda ise insan kaynağının dengesiz dağılımı Türkiye deki sağlık hizmetlerinin başlıca sorunu haline gelmiştir (Ergür ve Öztek, 1996: 2) Döneminde Gelişmeler 1960 yılında sektörler arası bir yapı niteliğinde kurulan Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) nin koordinasyonuyla sağlık dâhil olmak üzere her sektör planlanan sosyal ve ekonomik hedeflere ulaşmak amacıyla yeniden düzenlenmiştir (Ergür ve Öztek, 1996: 2) yılından sonra sağlık sektöründe 224 sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkındaki Kanun ile 554 sayılı Nüfus Planlaması Hakkındaki Kanun olmak üzere iki önemli düzenleme getirilmiştir (Sağlık Bakanlığı, 2007: 15). 9

20 TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜ Sağlık hizmetlerinin sosyalleştirildiği 1960 lı yıllardan itibaren Türkiye de tüm sağlık hizmetleri devletin görevi olarak kabul edilmiş, koruyucu ve tedavi edici hekimlik hizmetleri merkezden tek elden yürütülmeye başlanmıştır. Birinci basamak sağlık hizmetlerine yönelik bir örgütlenme modeline dayalı olarak sağlık ocakları ve bunlara bağlı sağlık evleri ile herkesin sağlık hizmetlerinden eşit şekilde yararlanması ilkesi benimsenmiştir (Aktan, 2007: 2). En uzak bölgelere dahi kurulan bu sağlık ocakları temel sağlık hizmetleri, ana-çocuk, aile planlaması, bulaşıcı hastalıklardan korunma ve tedavi hizmetleri ile çevre ve okul sağlığı hizmetlerini vermektedir (Ergör ve Öztek,1996:2). Sosyalleşme Yasası 1960 lı yıllarda nüfusun yüzde 70 ini oluşturan kırsal alanda yaşayanların sağlık sorunlarını önceleyen bir anlayışla hazırlanmıştır. Sanayileşmenin etkisiyle giderek değişen kırsal alanda yaşayanların oranı 1990 lı yılların sonunda yaklaşık yüzde 35 e düşerken, kentsel alanda yaşayanların oranının yaklaşık yüzde 65 e yükselmesine karşılık, sosyalleştirme yasasında kentsel alanda yaşayan insanların gereksinimlerini karşılamaya yönelik düzenlemelerin yapılmaması şeklinde sıralanabilir (Pala, 2007) li yılların sonuna kadar temel sağlık hizmetleri, sağlık ocaklarını güçlendirmeye yönelik çabalar görülmüş, ancak sistemde köklü değişmeler yapmayı amaçlayan girişimler gerçekleştirilmemiştir. Dünya Sağlık Örgütü nün (DSÖ) desteği ile 1979 yılında Alma-Ata Bildirgesinin ardından başlatılan temel sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi projesi kurumsal bir çalışma olmaktan öteye geçememiştir (Ergör ve Öztek, 1996:5) Döneminde Gelişmeler 1925 yılında Sıhhat ve İçtima-i Muavenet Vekaleti adı altında kurulan ve ülkedeki tüm sağlık hizmetlerinin yürütülmesi ile görevlendirilen Sağlık Bakanlığı nın ismi, tarihinde ve 356 Sayılı Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Sağlık Bakanlığı olarak değiştirilmiş ve hizmet koşullarına göre geliştirilen merkez ve taşra örgütü, bu günkü örgüt ve yönetim biçimini almıştır (Aktan, 2007:2). Türkiye de 1980 li yıllarda, 1980 öncesi sağlık politikalarında kabul gören sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesine yönelik alt yapı ve örgütlenme ile ilgili değişiklikleri içeren yaklaşımlardan öte, sağlık sisteminin tüm bileşenlerinde sorun olduğu ve sağlık sisteminin değiştirilmesine yönelik reform düşüncesi ile harekete geçilmiştir. Küresel kapitalizmin 1970 li yıllarda sağlıkta başlattığı neoliberal dönüşümün ilk ipuçlarına 1982 Anayasasında rastlanmaktadır Türkiye de 1982 anayasası 56.maddesi ile devlet herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, iş birliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenlemekle görevlendirilmiş, böylece sağlık hizmetleri, devletin sunmakla yükümlü olduğu bir hizmet olmaktan çıkarılmıştır. İlk önce reform adıyla anılan bu yaklaşım geçtiğimiz yirmi yıl içinde devletin sağlık hizmetlerinden çekilerek sağlıkta özelleştirmenin ilk sinyallerini vermiştir ve 2002 yılında özelleştirme girişimleri daha güçlü bir şekilde gerçekleştirilmeye başlanmıştır (Pala, 2007) Döneminde Temel Sağlık Hizmetleri Yasası, Eğitim, Gençlik, Spor ve Sağlık Vergileri, Bağ-kur Sağlık Sigortasının Kurulmasına Dair Yasa yürürlüğe 10

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Mehmet ATASEVER Mayıs, 2015 Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013

Detaylı

SAĞLIK YÖNETİMİ TÜRKİYE DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ VE ÖRGÜTLENMESİ

SAĞLIK YÖNETİMİ TÜRKİYE DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ VE ÖRGÜTLENMESİ SAĞLIK YÖNETİMİ TÜRKİYE DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ VE ÖRGÜTLENMESİ Kaynak: Sağlık İşletmeleri Yönetimi Prof. Dr. Dilaver TENGİLİMOĞLU Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Yrd. Doç. Dr. Oğuz IŞIK *Türkiye de Sağlık

Detaylı

Türkiye de Sağlık Reformu: Sağlıkta Dönüşüm Projesi

Türkiye de Sağlık Reformu: Sağlıkta Dönüşüm Projesi Türkiye de Sağlık Reformu: Sağlıkta Dönüşüm Projesi Doç. Dr. Bülent Gümüşel Hacettepe Üniversitesi Sağlık Ekonomisi ve Sağlık Politikası Araştırma ve Uygulama Merkezi HUSEP Sunum içeriği Sağlık Reformunun

Detaylı

Sağlıkta Maliyet Kavramı. Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Sağlıkta Maliyet Kavramı. Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlıkta Maliyet Kavramı Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık Sektörü (Piyasası) Sağlık sektörünü diğer sektörlerden ayıran temel farklılık,

Detaylı

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir?

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? Güven Sak 28 Şubat 2012 Çerçeve Ne yapmak istiyoruz? İnsan gücümüz dünyanın en büyük 10 uncu ekonomisi olma

Detaylı

Sağlık Nedir? Sağlık Tanımı Sağlık Hizmetleri Türk Sağlık Sistemi. Sağlık tipleri. Sağlık Nedir? Tıbbi Model. Sağlık Modelleri 19/11/2015

Sağlık Nedir? Sağlık Tanımı Sağlık Hizmetleri Türk Sağlık Sistemi. Sağlık tipleri. Sağlık Nedir? Tıbbi Model. Sağlık Modelleri 19/11/2015 Sağlık Tanımı Türk Sağlık Sistemi Yük.Hem.Müge Bulakbaşı Sağlık Nedir? Sağlık negatif yönden hastalığın yokluğu şeklinde tanımlanmaktadır. Pozitif yönden sağlık; bireylerin hayata katılabilme yetenekleri,

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

TÜRKİYEDE SAĞLIK HİZMETLERİ VE GELİŞİMİ. Hanife TİRYAKİ ŞEN İstanbul Sağlık Müdürlüğü İnsan Kaynakları Şube Müdürlüğü Personel Eğitim Birimi

TÜRKİYEDE SAĞLIK HİZMETLERİ VE GELİŞİMİ. Hanife TİRYAKİ ŞEN İstanbul Sağlık Müdürlüğü İnsan Kaynakları Şube Müdürlüğü Personel Eğitim Birimi TÜRKİYEDE SAĞLIK HİZMETLERİ VE GELİŞİMİ Hanife TİRYAKİ ŞEN İstanbul Sağlık Müdürlüğü İnsan Kaynakları Şube Müdürlüğü Personel Eğitim Birimi SAĞLIK HİZMETİ Kişilerin ve toplumların sağlığını korumak, hastalandıklarında

Detaylı

Sosyal Güvenlikte Reform Süreci ve Mali Sonuçları. Tuncay Teksöz TBB Ekonomistler Platformu 29 Temmuz 2010

Sosyal Güvenlikte Reform Süreci ve Mali Sonuçları. Tuncay Teksöz TBB Ekonomistler Platformu 29 Temmuz 2010 Sosyal Güvenlikte Reform Süreci ve Mali Sonuçları Tuncay Teksöz TBB Ekonomistler Platformu 29 Temmuz 21 SOSYAL GÜVENLİK REFORMU Nasıl Bir Dönüşüm İçindeyiz? Emeklilik hak ve yükümlülüklerin tüm çalışanlar

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İşletme Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü SAĞLIK POLİTİKASI VE PLANLAMASI TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Bölüm Hedefi *Bu derste; Türkiye de genel

Detaylı

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ TOBB Kadın Girişimciler Kurulu Kongresi Ankara, 25 Ağustos 2008 Y.Doç.Dr. İpek İlkkaracan İstanbul Teknik Üniversitesi Kadının

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Sağlık Reformunun Mali Sürdürülebilirlik Açısından Değerlendirilmesi. A. Tuncay Teksöz Pfizer,Türkiye Sağlık Politikası Koordinatörü

Sağlık Reformunun Mali Sürdürülebilirlik Açısından Değerlendirilmesi. A. Tuncay Teksöz Pfizer,Türkiye Sağlık Politikası Koordinatörü Sağlık Reformunun Mali Sürdürülebilirlik Açısından Değerlendirilmesi A. Tuncay Teksöz Pfizer,Türkiye Sağlık Politikası Koordinatörü T.Teksöz, K.Helvacıoğlu ve Y.Kaya Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle

Detaylı

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3]

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] Ek Karar 5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR NO Y 2005/3 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri Ülkemizin bilim ve teknoloji performansı, aşağıdaki

Detaylı

SAĞLIK HİZMETLERİ FİNANSMANI

SAĞLIK HİZMETLERİ FİNANSMANI Giriş Bir ülkenin en önemli kaynağı insandır. Toplumu oluşturan bireylerin ve dolayısıyla toplumun en büyük zenginliği ise sağlığıdır. Bireylerin ve toplumların sağlık hizmetine olan gereksinimi sonsuz

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizde bulunan sağlık kuruluşları, herhangi bir sağlık probleminde müdahalede bulunan ve tedavi amacı güden kuruluşlardır. Yaşadığınız çevrede bulunan

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Küresel İzleme Raporu 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Raporu bir orta dönem değerlendirmesidir. 2000 yılından bu yana gerçekleşen önemli gelişmeler 1999-2005 yılları

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005

Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005 Türkiye Sağlık Harcamaları: Uygunluk, Verimlilik, Hakkaniyet Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005 Sunum İçeriği Amaç & Yaklaşım Temel Bulgular Politika Önerileri 2 Çalışmanın Cevaplamaya

Detaylı

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Recep Kapar Muğla Üniversitesi recepkapar@sosyalkoruma.net www.sosyalkoruma.net Sosyal Güvenlik Harcamaları Yüksek Değildir Ülke İsveç Fransa Danimarka Belçika

Detaylı

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları Y. Doç. Dr. Tamer Atabarut Boğaziçi Üniversitesi Yaşamboyu Eğitim Merkezi Müdürü atabarut@boun.edu.tr Avrupa 2020 Stratejisi: Akıllı, Sürdürülebilir

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE DE JENERİK İLAÇ ENDÜSTRİSİ 2 HAZİRAN 2005 ANKARA

AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE DE JENERİK İLAÇ ENDÜSTRİSİ 2 HAZİRAN 2005 ANKARA AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE DE JENERİK İLAÇ ENDÜSTRİSİ 2 HAZİRAN 2005 ANKARA GÜNDEM Türkiye - Genel Bilgiler Orijinal - Jenerik İlaç Türkiye İlaç Sektörü Diğer Ülkeler ile Karşılaştırma Değerlendirme ve

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri

Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri Reformlar ve Hükümet Programları, Finlandiya Klaus Halla Kalkınma Direktörü 1990 ların başından beri Finlandiya da devlet düzeyinde gerçekleşen

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığığ Ülke ve Kamu Kurumları Düzeyinde Strateji Yönetimi Anıl YILMAZ Stratejik t Planlama l Dairesi i Bşk. ODTÜVT Yönetim ve Mühendislik Günleri 2 Mart 2008 Gündem Ülkesel

Detaylı

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ 2011 İÇİNDEKİLER 1. SAĞLIK SEKTÖRÜ... 3 1.1. Sağlık Personeli Durumu... 3 1.2. Ölüme Neden Olan Hastalıklar, Bebek - Çocuk Ölümleri ve Toplam Doğurganlık...

Detaylı

TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI

TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI 1 AB de Özel Sağlık Sigortası Uygulamaları Geçtiğimiz dönemlerde sağlık harcamalarında kaydedilen artış, kamu sağlık sistemlerinin sürdürülmesinde sorun yaşanmasına

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

Türkiye de Sosyal Güvenlik Harcamalarına Tarihsel Bir Bakış

Türkiye de Sosyal Güvenlik Harcamalarına Tarihsel Bir Bakış Türkiye de Sosyal Güvenlik Harcamalarına Tarihsel Bir Bakış Değerlendirme Notu Volkan Yılmaz Dünyadaki sosyal güvenlik reformu eğilimlerine paralel olarak, 2000 li yılların ortasından bu yana ülkemizin

Detaylı

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 Eyül 2011 Bu yayın Avrupa Birliği nin yardımlarıyla üretilmiştir. Bu yayının içeriğinin sorumluluğu tamamen The Management Centre ve Dikmen Belediyesi ne

Detaylı

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ Amaç Bu dersin sonunda öğrenciler, sağlık hizmeti verecekleri toplumu tanımanın önemi konusunda bilgi sahibi olacaklardır. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Bu

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve KADIN Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB nin kadın-erkek eşitliği ile ilgili temel ilkeleri AB nin kadın istihdamı hedefi AB de toplumsal cinsiyete duyarlı

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

GAZİOSMANPAŞA BELEDİYESİ 2015 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU

GAZİOSMANPAŞA BELEDİYESİ 2015 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU GAZİOSMANPAŞA BELEDİYESİ 2015 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU TEMMUZ 2015 İÇİNDEKİLER I- OCAK HAZİRAN 2015 DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA SONUÇLARI... 3 A. Bütçe... 3 01. Personel... 5 02. Sosyal

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik

Detaylı

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris)

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) Dr. A. Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Sunu Planı OECD Hakkında

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

SAĞLIKTA YATIRIM PLANLAMASI 4 Aralık 2015 İSTANBUL

SAĞLIKTA YATIRIM PLANLAMASI 4 Aralık 2015 İSTANBUL SAĞLIKTA YATIRIM PLANLAMASI 4 Aralık 2015 İSTANBUL Seyit YALÇIN KALKINMA BAKANLIĞI 1 SUNUM İÇERİĞİ - MEVCUT DURUM (ALTYAPI-HARCAMA) - 10. KALKINMA PLANI (GENEL) - 10. KALKINMA PLANINDA SAĞLIK - ÖNCELİKLİ

Detaylı

G20 BİLGİLENDİRME NOTU

G20 BİLGİLENDİRME NOTU G20 BİLGİLENDİRME NOTU A. Finans Hattı Gündemi a. Büyüme Çerçevesi Güçlü, sürdürülebilir ve dengeli büyüme için küresel politikalarda işbirliğinin sağlamlaştırılması Etkili bir hesap verebilirlik mekanizması

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik

Detaylı

İL SAĞLIK MÜDÜRLÜKLERİ İL YATIRIM PLANLAMA REHBERİ

İL SAĞLIK MÜDÜRLÜKLERİ İL YATIRIM PLANLAMA REHBERİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜKLERİ İL YATIRIM PLANLAMA REHBERİ Bu rehberin amacı, yatırım planlamaları yapılırken uyulması gereken genel ilkeleri, nesnel ve ölçülebilir standartları, hesaplama yöntemlerini, bunlara

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015 Sağlıkta Maliyet B.Burcu TANER Mayıs.2015 14 Mayıs 2015 tarihinde Acıbadem Üniversitesi nde yapılan ASG XV. Hemşirelik Haftası Etkinliklerinde sunulmuştur. Hedef Daha geniş kitleler için daha iyi sağlık

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

YÖNETMELİK. b) Merkez (Hastane): Turgut Özal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezini,

YÖNETMELİK. b) Merkez (Hastane): Turgut Özal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezini, 19 Ocak 2014 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 28887 Turgut Özal Üniversitesinden: YÖNETMELİK TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA)

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) Değerli Katılımcılar, Değerli Konuklar, Türkiye, yapısal reformlar ile

Detaylı

KAMU MALİ YÖNETİMİNDE SAYDAMLIK VE HESAP VEREBİLİRLİĞİN SAĞLANMASINDAKİ GÜÇLÜKLER VE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: EUROSAI-ASOSAI BİRİNCİ ORTAK KONFERANSI

KAMU MALİ YÖNETİMİNDE SAYDAMLIK VE HESAP VEREBİLİRLİĞİN SAĞLANMASINDAKİ GÜÇLÜKLER VE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: EUROSAI-ASOSAI BİRİNCİ ORTAK KONFERANSI KAMU MALİ YÖNETİMİNDE SAYDAMLIK VE HESAP VEREBİLİRLİĞİN SAĞLANMASINDAKİ GÜÇLÜKLER VE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: EUROSAI-ASOSAI BİRİNCİ ORTAK KONFERANSI Berna ERKAN Sunuş ASOSAI (Asya Sayıştayları Birliği) ve

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi (224 Sayılı Yasa ) Doç.Dr.Melikşah ERTEM İdeal Bir Örgütün İlkeleri Eşitlik Sürekli hizmet Entegre hizmet Katılımcı hizmet Öncelikli hizmet Ekip hizmeti Kademeli hizmet İdeal

Detaylı

YARARLANILAN KAYNAKLAR

YARARLANILAN KAYNAKLAR Kaynaklar 3263 YARARLANILAN KAYNAKLAR 1- Ak B. (1990) Hastahane Yöneticiliği, 2- Amele Birliği (1998) Ereğli Kömür Havzası Amele Birliği Biriktirme Ve Yardımlaşma Sandığı Yönetmeliği, Ereğli Kömür Havzası

Detaylı

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013 OECD 2013 EĞİTİM GÖSTERGELERİ RAPORU: NE EKERSEN ONU BİÇERSİN (4) Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 5 Ocak 2014 Geçtiğimiz üç hafta boyunca 2013 OECD Eğitim Göstergeleri

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ Doktora Uzmanlık Alanı MLY898 3 3 + 0 6 Bilimsel araştırmarda ve yayınlama süreçlerinde etik ilkeler. Tez yazım kuralları,

Detaylı

Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller. Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey

Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller. Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey Türkiye den AB ne Göç 1961 den itibaren göçün değişen doğası 60 lar : Batı Avrupa da niteliksiz işgücü ihtiyacı

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

Türkiye de Özel Sağlık Sigortası

Türkiye de Özel Sağlık Sigortası Türkiye de Özel Sağlık Sigortası Dünya da ekonomi ve sağlık sektörü açısından gelişmişliğin bir göstergesi olan ve gelişmiş ülkelerde neredeyse nüfusun büyük bölümüne sirayet eden Özel Sağlık Sigortalı

Detaylı

BÜYÜK OLMAK BÜYÜK DAVRANMAKLA OLUR!

BÜYÜK OLMAK BÜYÜK DAVRANMAKLA OLUR! BÜYÜK OLMAK BÜYÜK DAVRANMAKLA OLUR! Ülke yönetiminde söz sahibi olup, sorumluluk makamlarını temsil edenler iyi yönetim sergilediklerini her fırsatta kamuoyuna yüksek vurgularla belirtmektedirler. Yöneticilerin

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK REFORMU. A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi

SOSYAL GÜVENLİK REFORMU. A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi SOSYAL GÜVENLİK REFORMU A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi İşgücünün Durumu TÜRKİYE KENT KIR 2005 2006 2005 2006 2005 2006 Kurumsal olmayan sivil nüfus (000) 71 915 72 879 44 631 45

Detaylı

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış!

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Tarih: 19.05.2013 Sayı: 2013/09 İSMMMO nun Türkiye de Tatil ve Çalışma İstatistikleri raporuna göre Türkiye tatil günü sayısında gerilerde Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Türkiye, 34 OECD ülkesi arasında

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

Türkiye, Sağlığı Açısından Ne Kadar Avrupalı? Dr. Hasan Hüseyin YILDIRIM Öğretim Elemanı, Hacettepe Üniversitesi Ziyaretçi Araştırmacı, LSE Health

Türkiye, Sağlığı Açısından Ne Kadar Avrupalı? Dr. Hasan Hüseyin YILDIRIM Öğretim Elemanı, Hacettepe Üniversitesi Ziyaretçi Araştırmacı, LSE Health Türkiye, Sağlığı Açısından Ne Kadar Avrupalı? GSS Avrupalılığı Sağlamada Ne Ölçüde Etklili Olur? Dr. Hasan Hüseyin YILDIRIM Öğretim Elemanı, Hacettepe Üniversitesi Ziyaretçi Araştırmacı, LSE Health Sağlığa

Detaylı

Sağlık Sektörü -SWOT Analiz-

Sağlık Sektörü -SWOT Analiz- Sağlık Sektörü -SWOT Analiz- Strength Weakness Opportunities Threads TREASURY M. Emre ELMADAĞ Deniz ERSOY M. Uğur TOKSARI Strength İnsan Sağlığı Çocuklardaki aşılama oranlarında gözle görülür iyileşmeler

Detaylı

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Geleceğin Karbon Piyasaları Şekilleniyor Pazara Hazırlık Ortaklık Girişimi (PMR) Kyoto Protokolü nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2020 yılı sonrası yeni iklim

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr Kültür, inanç Fiziksel çevre SAĞLIK Yaşam koşulları Ekonomik

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik krizler Kaynak

Detaylı

Günümüzde en önemli rekabet gücü. Araştırma ve Geliştirme AR-GE. Günümüzde en önemli Ar-Ge Nedir? Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker

Günümüzde en önemli rekabet gücü. Araştırma ve Geliştirme AR-GE. Günümüzde en önemli Ar-Ge Nedir? Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme Bölümü Teknoloji ve Yenilik Yönetimi Dersi Araştırma ve Geliştirme AR-GE Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker 1 Günümüzde en önemli rekabet gücü Daha önce değindiğimiz

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

18- EĞİTİM, ÖĞRETİM VE GENÇLİK

18- EĞİTİM, ÖĞRETİM VE GENÇLİK 18- EĞİTİM, ÖĞRETİM VE GENÇLİK Göçmen İşçi Çocuklarının Eğitimine İlişkin Yönetmelik, 14 Kasım 2002 tarih ve 24936 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu yönetmelik kapsamında yapılan

Detaylı

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Dünya Bankası Grubu Hakkında Dünya Bankası nedir? 1944 te kurulan Banka, kalkınma desteği konusunda dünyanın en büyük kaynağıdır 184 üye ülke sahibidir

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com Özel okul anlayışı, tüm dünyada olduğu gibi Avrupa Birliği ülkelerinde de farklı uygulamalar olmakla birlikte vardır ve yaygınlık

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar TARIM SEKTÖRÜ 1. Tarım sektöründe istihdam şartları iyileştirilecektir. 1.1 Tarıma yönelik destekler ihtisaslaşmayı ve istihdamı korumayı teşvik edecek biçimde tasarlanacaktır. Hayvancılık (Tarım Reformu

Detaylı

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 -

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - (OECD ve Avrupa Birliği işbirliğinde hazırlanan Bir Bakışta Sağlık-Avrupa 2010 adlı yayının özetidir) AĞUSTOS 2011 ANKARA İçindekiler ÖZET 1 BÖLÜM 1- SAĞLIĞIN DURUMU...

Detaylı

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı (ŞUBAT 2014) Ankara 0 Avrupa 2020 Stratejisi ve Eğitim de İşbirliğinin Artan Önemi Bilimsel ve teknolojik ilerlemeler

Detaylı

Türkiye de Kırsal Kalkınma Politikaları ve Geleceği

Türkiye de Kırsal Kalkınma Politikaları ve Geleceği 2023 Vizyonu Çerçevesinde Türkiye Tarım Politikalarının Geleceği Çalıştayı Türkiye de Kırsal Kalkınma Politikaları ve Geleceği Dr. Yurdakul SAÇLI Kalkınma Bakanlığı İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar:

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar: Kadın Dostu Kentler Projesi İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ulusal ortağı ve temel paydaşı olduğu Kadın Dostu Kentler Projesi, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu-UNFPA ve Birleşmiş Milletler

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ TÜRKİYE DE SAĞLIK BAKANLIĞI NIN ROLÜNÜN VE FONKSİYONLARININ YENİDEN TANIMLANMASI

SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ TÜRKİYE DE SAĞLIK BAKANLIĞI NIN ROLÜNÜN VE FONKSİYONLARININ YENİDEN TANIMLANMASI SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ TÜRKİYE DE SAĞLIK BAKANLIĞI NIN ROLÜNÜN VE FONKSİYONLARININ YENİDEN TANIMLANMASI Hazırlayan: Prof. Dr. Coşkun Can Aktan SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ Hazırlayan:

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 Konya hizmetler sektörü güven endeksi, 4 ayın ardından pozitif değer aldı: Şubat 2014 ten bu yana negatif değer alan Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Haziran 2014

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 23 Aralık 2013 DÜNYA EKONOMİSİNDE 2013 ÜN EN LERİ 1. FED Başkanı Bernanke nin piyasaları dalgalandıran açıklamaları 2. Gelişmekte olan ülke risklerinin

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

OECD Gelir ve Kazançlar Üzerinden Alınan Vergiler/GSYH (2011) (Mahalli İdare Vergi Gelirleri Dahil)

OECD Gelir ve Kazançlar Üzerinden Alınan Vergiler/GSYH (2011) (Mahalli İdare Vergi Gelirleri Dahil) Danimarka Norveç Yeni Zelanda İzlanda İsveç Finlandiya Belçika Avustralya Kanada İtalya Lüksemburg İsviçre İngiltere Avusturya ABD OECD İrlanda Almanya Hollanda AB 27 Fransa İsrail İspanya Şili Japonya

Detaylı

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2010 YILI OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2010 YILI OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2010 YILI OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ DEĞERLENDİRMEK ÜZERE DÜZENLEDİĞİ BASIN TOPLANTISI KONUŞMA METNİ

Detaylı

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Makina Mühendisi Hasan ACÜL Türkiye Ġstatistik Kurumu (TÜĠK), 13 Kasım 2008 tarihinde yayınladığı 2007 Yılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI

İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI HAZIRLAYAN: EKİN SILA ÖZSÜMER AB VE ULUSLARARASI ORGANİZAYONLAR MASASI UZMAN YARDIMCISI 1 TİCARİ ALACAK SİGORTASI Ticari alacak sigortası, alıcılar

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

Türkiye Klinik Kalite Programı

Türkiye Klinik Kalite Programı Türkiye Klinik Kalite Programı 3 Mayıs 2013 Dr. Hüseyin ÖZBAY Amaç: Türkiye de klinik kalitenin izlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik mevcut durum tespitinin yapılması ve klinik kalite ölçme ve değerlendirme

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 17 Ağustos 2010 SALI Resmî Gazete Sayı : 27675 Namık Kemal Üniversitesinden: YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı