Mesleki Terminoloji-1

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Mesleki Terminoloji-1"

Transkript

1 Mesleki Terminoloji- 3. BÖLÜM Elekrik Devre Elemanları Yrd. Doç. Dr. Tuncay UZUN Öğr. Gör. Dr. Umu Engin AYTEN

2 Devre Elemanlarının Tipleri Akif elemanlar: Enerji üreirler. Baarya, güç üreeci, işlemsel yükseleçler Pasif elemanlar: Enerjiyi ükeirler veya depolarlar. Direnç, Kapasie, Endükans Mesleki Terminoloji- 2

3 Akif Elemanlar o Bağımsız Kaynaklar o Gerilimi veya Akımı devredeki diğer değişkenlerden bağımsız olarak sağlarlar. o Bağımlı Kaynaklar o Gerilimi veya Akımı devredeki diğer gerilim veya akım arafından konrol edilerek, onlara bağımlı olarak sağlarlar Mesleki Terminoloji- 3

4 Bağımsız Kaynaklar Bağımsız akım kaynağı v k i k Bağımsız gerilim kaynağı Mesleki Terminoloji- 4

5 Bağımlı Kaynaklar Bağımlı akım kaynakları GKAK: gerilim konrollü akım kaynağı AKAK: akım konrollü akım kaynağı v Bağımlı gerilim kaynakları GKGK: gerilim konrollü gerilim kaynağı AKGK: akım konrollü gerilim kaynağı i Mesleki Terminoloji- 5

6 Pasif eleman: Direnç A L R = L ρ A o o R: Direnç. Akımın akışına direnç göseren elemandır ve değeri ohm (Ω) olarak ölçülür. L: malzemenin uzunluğu (mere) o A: malzeme kesiinin alanı (mere 2 ) o ρ: malzemenin ilekenliği (Ω-mere) Mesleki Terminoloji- 6

7 Malzemelerin ilekenliği Malzeme Đlekenlik ρ (Ω-m) Sınıflandırma Bakır.72x0-8 Đleken Silisyum 6.4x0 2 Yarıileken Cam 0 2 Yalıkan Mesleki Terminoloji- 7

8 Direnç, Ohm Yasası i() + v() - R v() = i() R Bir direncin uçlarındaki gerilim direncin içinden akan akımla doğru oranılıdır Mesleki Terminoloji- 8

9 Đlekenlik Elekrik akımı ileimini beliren elamandır. Birimi Siemens (S) dir. S = / Ω = A/V G G = R = ρ A L Mesleki Terminoloji- 9

10 Direnç ve Güç p = v = vi ir p = i 2 R = v 2 R = v 2 G = 2 i G Dirençler, devrede daima güç ükeirler. p > Mesleki Terminoloji- 0

11 Direnç Serileri Elekrik devrelerinde kullanılan dirençler, oleranslarına bağlı olarak çok değişik değerlerde imal edilirler. Direnç serileri sandar olup, E3, E6, E2, E24, E48, E96 ve E92 kodları ile ifade edilirler. Serilerin ilk üç değerleri ve oleransları aşağıda belirilmişir []. Direnç Serisi Direnç Değeri Toleransı E92 00, 0, 02, %±0., %±0.25, %±0.5 E96 00, 02, 05, %± E48 00, 05, 0, %±2 E24 0,, 2, 3, 5, %±5 E2 0, 2, 5, 8, 22, 27, 33, 39, 47, 56, 68, 82, %±0 E6 0, 5, 22, 33, 47, 68, %±20 E serisi, Inernaional Elecrical Commission (IEC) nin belirlemiş olduğu bir sandarır [5] Mesleki Terminoloji-

12 Direnç Renk Kodları Herhangi bir direncin değeri ve oleransı, direnç üzerinde bulunan renk banlarından okunur. Direnç renk banları 4, 5 veya 6 şeri olabilir [6]. Direnç 4 renkli ise ilk 2 renk kasayı 3. renk çarpan 4. renk olerans 3. band ve sıcaklık kasayısı boş bırakılır Direnç 5 renkli ise ilk 3 renk kasayı 4. renk çarpan 5. renk olerans sıcaklık kasayısı boş bırakılır Direnç 6 renkli ise ilk 3 renk kasayı 4. renk çarpan 5. renk olerans 6. renk sıcaklık kasayısı Mesleki Terminoloji- 2

13 Direnç Renk Kodları RENKLER KATSAYI değeri. band 2. band 3. band Siyah 0 0 Çarpan Tolerans Sıcaklık kasayısı Kahverengi 0 ± % 00 ppm Kırmızı ± %2 50 ppm Turuncu k 5 ppm Sarı k 25 ppm Yeşil k ± %0.5 Mavi M ± %0.25 Mor M ± %0.0 Gri ± %0.05 Beyaz Alın 0. ± %5 Gümüş 0.0 ± % Renksiz Mesleki Terminoloji- ± %20 3

14 Direnç Renk Kodları Örnekler Kasayı = Mor (7), Yeşil (5) Çarpan = Kahverengi () Tolerans = Alın (%5) Direnç değeri = 75x0 = 750 Ω Kasayı = Mavi (6), Gri (8), Kahverengi () Çarpan = Turuncu (3) Tolerans = Kahverengi (%) Direnç değeri = 68x0 3 = 68 kω Alfanümerik göserim: 22R=22 Ω, 2M2=2.2 MΩ, 220K=220 kω, R22=0.22 Ω Mesleki Terminoloji- 4

15 Dirençeki Güç Kaybı Dirençe harcanmasına müsaade edilen maksimum güç kaybı Ri 2 bağınısı ile hesaplanır. Dirençeki güç kaybı ısıya dönüşeceğinden, direncin sıcaklığı yükselir. Đmalaçı firmalar arafından belirlenmiş olan güç kaybı, 20 o C ile 40 o C sıcaklıklar için geçerlidir. Daha yüksek sıcaklıklardaki güç kayıpları, yine imalaçı firmalar arafından yayınlanmış karakerisikler yardımı ile bulunur Mesleki Terminoloji- 5

16 Direnç Çeşileri Kullanım gereksinimlerine göre dirençler farklı biçim yapı ve güçlerde üreilirler [2, 3]. a) Sabi Dirençler b) Ayarlı Dirençler c) Isıya Duyarlı Dirençler d) Foo Rezisif Dirençler e) Gerilimle Değeri Değişen Dirençler Mesleki Terminoloji- 6

17 Direnç Çeşileri Sabi Dirençler. Karbon Bileşimli Dirençler Bu ip dirençler, karbon ozları ile bazı yapışırıcı maddelerin karışırılıp pres edilmesi ile oluşur. Direnç mikarı yapışırıcı içine kaılan karbon mikarına bağlıdır. Presen çıkan direnç, değerine uygun renk koduna göre boyanır. Mevcu dirençler içinde en ucuz olanıdır. Bunlar; ¼, /2,, 2, 5 ve 0 wa gücünde imal edilirler [] Mesleki Terminoloji- 7

18 Direnç Çeşileri 2. Karbon Film Dirençler: Bu ip dirençlerin gövdesi silindirik bir porselen olup, uçlarına direnci devreye bağlamaya yarayan elli yüksükler konur. Bundan sonra porselen üzerine direnç elemanını oluşuracak karbon ozları püskürülür. Karbon abakasının kalınlığı ile direncin değeri ers oranılıdır. Çok ince karbon abakası oluşurmak zor olduğundan çok yüksek değerli direnç yapılamamakadır. Direnç değerini yükselmek için karbon abakası helisel olarak kazınır. Karbon bileşimli dirençlere göre iç gürülüleri daha azdır [] Mesleki Terminoloji- 8

19 Direnç Çeşileri 3. Meal Oksi Dirençler: Bu dirençler imala eknikleri bakımından karbon film dirençlere benzerler. Bunlarda karbon abaka yerine oksi abakası oluşurulur. 4. Meal Film Dirençler: Bu dirençler küçük boyulu olup, güçleri bir hayli yüksek olabilir. Bu ip dirençler içi boş bir porselen gövde üzerine ince bir krom-nikel abakası oluşurularak elde edilir. Direncin gerçek değeri, helisel yol açılarak elde edilir Mesleki Terminoloji- 9

20 Direnç Çeşileri 5. Kalın Film (cermen) Dirençler: Kalın film dirençler, seramik ve meal ozları karışırılarak yapılır. Seramik ve meal ozu karışımı bir yapışırıcı ile hamur haline geirildiken sonra, seramik bir gövdeye şeri halinde yapışırılır fırında yüksek sıcaklıka pişirilir. Bu yönemle, hem sabi hem de ayarlı dirençler yapılmakadıra Mesleki Terminoloji- 20

21 Direnç Çeşileri 6. Tel Sargılı Dirençler: Bu ip dirençler seramik bir gövde üzerinde direnç elin sarılması ile elde edilir. Güçleri 00 W merebesine kadar çıkabilir. Değerleri ise maksimum 50 kω civarındadır Mesleki Terminoloji- 2

22 Direnç Çeşileri 7. Tümdevre Dirençler: Çok sayıda direncin ek bir pake alına alınmasıyla elde edilen direnç ürüdür. Bu nedenle enegre direnç olarak adlandırılırlar. Pake içindeki üm dirençler birer ayaklarından orak bağlıdır. Diğer ayaklar serbesir. Bu ür dirençlerin en önemli özelliği üm dirençlerin aynı değere sahip olmasıdır Mesleki Terminoloji- 22

23 Direnç Çeşileri 8. Yüzey Monaj Dirençler (SMD-Surface Moun Device): Gelişen eknolojiyle beraber elekronik devrelerin daha küçük boyularda üreilmesi söz konusu olmuşur. Daha küçük boyulara çok daha fazla sayıda devre bileşeninin yerleşirilmesi için devre plakelerinin kamanlı üreilmesi gerekmişir. Devre plakelerinin kamanlı üreimi kamanlar arası bağlanıda yüzey eması denilen yeni bir ekniği doğurmuşur. Değerlerinin Okunması: 222=22x0 2 =2.2 kω, 4R2=4.2 Ω Mesleki Terminoloji- 23

24 Direnç Çeşileri Ayarlı Dirençler. Reosalar Reosalar,iki uçlu ayarlanabilen(değişken direnç) dirençlerdir. Bu iki uçan birine bağlı olan kayıcı uç, direnç üzerinde gezdirilerek, direnç değeri değişirilir. Reosaların da karbon ipi ve elli ipleri vardır. Sürekli direnç değişimi yapan reosalar olduğu gibi, kademeli değişim yapan reosalarda vardır. Reosa Sembolleri Mesleki Terminoloji- 24

25 Direnç Çeşileri 2. Poansiyomereler Poansiyomereler üç uçlu ayarlı ora uç, direnç üzerinde gezinebilir. Poansiyomereler, direnç değerinin değişirilmesi yoluyla gerilim bölme, diğer bir deyimle çıkış gerilimini ayarlama işlemini yapar. Devre direncinin çok sık değişirilmesi isenen yerlerde kullanılır. Radyo ve elevizyonlarda ses ayarında, oyun kumandalarında, ışık ayar devrelerinde, vb. Ayar ucunun açısına bağlı olarak çıkış direnci lineer olarak veya logarimik olarak değişirilebilen çeşileri mevcuur. Poansiyomerenin Sembolü Mesleki Terminoloji- 25

26 Direnç Çeşileri Mesleki Terminoloji- 26

27 Direnç Çeşileri Oomobil ön paneli dimmer konrol devresi [4] Mesleki Terminoloji- 27

28 Direnç Çeşileri c) Isıya Duyarlı Dirençler (Termisör) Isıyla direnci değişen pasif devre elemanına ermisör denir. Termisörlerin direnç değişimi doğrusal olmamakla birlike yine de elekronik devrelerde değişik amaçlarla ercih edilir. Termisörlerin sıcaklık algılamaları oda sıcaklığı değerine kadar yüksek olur. Daha yüksek sıcaklıklarda direnç değişim mikarı küçükür. Termisörler iki şekilde imal edilir: Poziif ka sayılı direnç (PTC- Posiive Temperaure Coefficien): Sıcaklıkla doğru oranılı olarak direnç değeri değişen ermisör cinsine PTC denir. Negaif ka sayılı direnç (NTC- Negaive Temperaure Coefficien): Sıcaklıkla ers oranılı olarak direnç değeri değişen ermisör cinsine NTC denir [3]. NTC ve PTC Sembolleri Mesleki Terminoloji- 28

29 Direnç Çeşileri d) Foo Rezisif Dirençler (Ligh Dependen Resisor-LDR) Direnç değeri, üzerine düşen ışığın şiddeine göre değişen özel dirençlerdir. LDR'ler, CdS (kadmiyum sülfür), CdSe (kadmiyum selinür), selenyum, germanyum ve silisyum vb. gibi ışığa karşı çok duyarlı maddelerden üreilmekedir. LDR'ye gelen ışığın odaklaşmasını sağlamak için üs kısım cam ya da şeffaf plasikle kaplanmakadır. LDR üzerine ışık düşüğünde valans elekronları ışık enerjisi ile yeerli hıza ulaşıp, koparak ilekenlik bandına geçerler. Bu da LDR nin direncinin düşmesi demekir. Ancak, ışık şiddeinin arışıyla ilekenlik bandına geçebilen elekron sayısı doğru yönde lineer oranıya sahip olmadığı için LDR nin direncindeki düşüş de lineer değildir. Bu elemanların dirençleri karanlıka MΩ seviyesindeki iken yeerli ışık aldığı akdirde 5-0Ω gibi çok küçük değerlere düşebilmekedir [4]. LDR nin Sembolü Mesleki Terminoloji- 29

30 Direnç Çeşileri e) Gerilimle Değeri Değişen Dirençler-Varisörler (Volage Dependen Resisor-VDR) Uçlarına uygulanan volaj değerine bağlı olarak, direnci değişen elemandır. Genellikle çinko oksien yapılır. Varisör gerilimi olarak bilinen gerilimin alında neredeyse hiç akım çekmez. Gerilim değeri çalışma volajını geçiğinde direnci hızlı bir şekilde düşerek akım çekmeye başlar. Genellikle elekronik sisemlerin girişine paralel akılarak aşırı gerilimlerde devreye girmesi ve gerilimin daha da yükselmemesi amaçlanır. Bir varisör ürü olan parafudr ise yüksek gerilim haları ile oprak arasına bağlanarak yıldırım düşme durumunda yıldırımın yüksek akımını üzerine alır ve rafo gibi hassas elemanları korur [7]. Varisör ün Sembolü Parafudr Mesleki Terminoloji- 30

31 Direnç Çeşileri Varisör elemanının akım-gerilim karakerisiği ZnO:Çinko oksi, SiC:Silikon Karpi Mesleki Terminoloji- 3

32 Sıcaklığın Direnç Üzerine Ekisi Sıcaklığın, ilekenlerin, yarıilekenlerin ve yalıkanların direnç değişimleri üzerinde büyük ekisi vardır [8]. Đlekenlerde: Đlekenlerin yapısında çok sayıda serbes elekron vardır. Termal enerjideki değişiklik serbes aşıyıcıların oplam sayısı üzerinde düşük bir ekiye neden olur. Gerçeke, ilekenlerde ermal enerji sadece pariküllerin rasgele harekelerinin yoğunluğunu değişirmekedir. Bu nedenle ermal enerji arığında elekronların bir yöndeki harekei zorlaşmakadır. Đyi ilekenlerde, sıcaklığın arması ile direnç seviyesi de armakadır. Dolayısıyla ilekenler poziif sıcaklık kasayısına sahipir. a) Đlekenlerde, b)yarı ilekenlerde Mesleki Terminoloji- 32

33 Sıcaklığın Direnç Üzerine Ekisi Yarı ilekenlerde: Yarı ilekenlere uygulanan sıcaklık arırıldığında, yarı ilekenlerdeki serbes aşıyıcı sayısı (elekron sayısı) arar. Bundan dolayı yarı ilekenlerde sıcaklık arıkça direnç seviyesi düşer. Dolayısıyla yarı ilekenler negaif sıcaklık kasayısına sahipir. Yalıkanlarda: Yarı ilekenlerde olduğu gibi yalıkanlarda da sıcaklık arıkça direnç seviyesi düşer. Dolayısıyla yalıkanlar da negaif direnç kasayısına sahipir Mesleki Terminoloji- 33

34 Sıcaklığın Direnç Üzerine Ekisi Bakırın direnç değerinin sıcaklıkla değişimi [8]. Inferred absolue zero: Kabul edilen mulak sıfır Benzer üçgenlerden faydalanarak aşağıdaki eşilik elde edilir. x y = = R R R2 R 2 T + T Mesleki Terminoloji- 34 2

35 Sıcaklığın Direnç Üzerine Ekisi o C sıcaklığı bakır için kabul edilen mulak sıcaklık değeridir. Farklı ileken malzemeler için kabul edilen mulak sıcaklık değerleri yanda verilmişir. Mulak sıcaklık değerleri T şeklinde göserilirse bir önceki sayfada verilen eşilik aşağıdaki gibi yazılabilir. T + T T + T = R R Örnek: Bir bakır elin direnci 20 o C de 50 Ω ise, 00 o C de bakır elin direnç değeri ne olur? R 2 = = 65, 72Ω R Mesleki Terminoloji- 35

36 Sıcaklığın Direnç Üzerine Ekisi Direnç Sıcaklık Kasayısı: α 20 = T + 20 o C α 20 : 20 o C deki direnç sıcaklık kasayı 20 o C deki direncin değeri R 20 ile göserilirse T sıcaklığındaki R direnci aşağıdaki gibi hesaplanabilir: o R = R20[ + α 20 ( T 20 C)] Buradan α 20 çekilirse; R α 20 = T R 20 R o C = R T R 20 R/ T oranı daha önceki sayfada verilen eğrinin eğimidir. Malzemenin direnç sıcaklık kasayısı ne kadar yüksek ise sıcaklığa bağlı olarak direnç değişim duyarlılığı o kadar yüksekir [8] Mesleki Terminoloji- 36

37 Sıcaklığın Direnç Üzerine Ekisi 0 o C deki direnç sıcaklık kasayısı α 0 ve 0 o C deki direnç değeri R 0 ile göserilirse; α 0 = R R0[ + α 0T ] T = Elde edilir. Örnek: 0 o C deki bakır elin direnci 00 Ω ise, 70 o C deki direnç değerini bulunuz. 0 o C deki bakırın direnç sıcaklık kasayısı / o C dir. R = 00[ (70)] = 30. Ω Örnek: 20 o C deki bakır elin direnci 0 Ω ise, 00 o C deki direnç değerini bulunuz. 20 o C deki bakırın direnç sıcaklık kasayısını yaklaşık olarak 0.004/ o C olarak alınız. o R = 0[ (00 20 C)] = 3. 2Ω Mesleki Terminoloji- 37

38 PPM/ o C: Sıcaklığın Direnç Üzerine Ekisi Direnç elemanının sıcaklığa duyarlılığı PPM/ o C ile göserilir. PPM/ o C her o C deki milyonda bir değişimi ifade eder (pars per million-ppm). Dirençlerde 5000 PPM/ o C yüksek, 20 PPM/ o C ise gaye düşük bir değer kabul edilir. Direncin sıcaklık ile değişimi aşağıdaki denklem ile verilebilir [8]. Rno min al R = ( PPM )( T ) 0 6 Burada R nominal 20 o C yani oda sıcaklığındaki direnç değerini, T ise sıcaklık değişimini ifade eder. Örnek: kω değerindeki karbon bileşimli direncin sıcaklık duyarlılığı 2500 ppm/ o C ise 60 o C deki direnç değerini bulunuz. 000Ω R = (2500)(60 20) = 00Ω 6 0 R = R + R = = 00Ω no min al Mesleki Terminoloji- 38

39 Kondansaör (Kapasie Elemanı) Yükleri mulak değerce eşi, faka zı işareli iki ilekenli bir sisem kondansaör olarak isimlendirilmekedir. Kondansaörün kapasiesi C ise, ilekenin poziif q yükünün, ilekenler arasına uygulanan v gerilimine C=q/v şeklinde oranı olarak anımlanmakadır. Kapasienin birimi: farad=coulomb/vol dur [9]. Kondansaör, elekronların kuuplanarak elekriksel yükü elekrik alanın içerisinde depolayabilme özelliklerinden faydalanılarak, bir yalıkan malzemenin iki meal abaka arasına yerleşirilmesiyle oluşurulan emel elekrik devre elemanıdır. Piyasada kapasie, kapasiör, sığaç gibi isimlerle anılan kondansaörler, 8. yüzyılda ica edilip gelişirilmeye başlanmışır [0] Mesleki Terminoloji- 39

40 Kondansaör (Kapasie Elemanı) En basi kondansaör yapısı, iki ileken paralel levhanın birbirlerinden dielekrik kasayısı ε olan (örnek; hava) bir malzeme ile ayrılmasıyla elde edilir. Đleken levhaların alanı A, yüzeydeki yük yoğunluğu ρ=q/a ve iki levhanın birbirinden uzaklığı d olduğunda; bu yapıda oluşacak olan elekrik alanın büyüklüğü E=ρ/ε olur. Bu durumda levhalar arasındaki gerilim farkı; d ρ v = Edz = dz ε C = 0 Q v d 0 C ρd = = ε A = ε d Qd εa Mesleki Terminoloji- 40

41 Kondansaör (Kapasie Elemanı) Yalıkan bir malzemenin içinde depolayabileceği yük mikarı o malzemenin bir karakerisiğidir, yani farklı malzemelerin aynı koşullarda depolayabilecekleri yük mikarı da farklı olur. Bir malzemenin üzerinde yük depolayabilme yeeneği yalıkanlık (dielekrik) sabii adı verilen kasayı ile ölçülür ve bu kasayı her malzemede farklı değer alır. Hesaplama kolaylığı açısından her malzemenin dielekrik kasayısı, boşluğun dielekrik kasayısına göre oranlanır ve oraya çıkan yeni kasayıya bağıl dielekrik (yalıkanlık) sabii adı verilir, kısaca vakumun yalıkanlığı emel alınarak diğer malzemelerin yalıkanlığı buna göre kıyaslanır []. Bir yalıkan malzeme bağıl dielekrik sabii oranında, vakuma göre daha fazla yük depolar. ε = ε o ε r ε o = F/m ε o = Boşluğun dielekrik sabii ε r = Malzemeye özgü bağıl dielekrik sabii Mesleki Terminoloji- 4

42 Kondansaör (Kapasie Elemanı) Kırılma (Delinme )Gerilimi: Yalıkan malzemelerin karakerisikleri arasında gerilime dayanıklılık da sayılmalıdır. Yalıkan malzemeye bir gerilim uygulandığında elekronları kuuplanır, ancak bu gerilim değeri çok büyürse az mikarda olan serbes elekronlar kopmaya başlar ve malzeme üzerinden akım akar. Bir malzemenin yalıkanlığını yiirip deforme olduğu gerilim değerine bozulma-kırılma-delinme gerilimi adı verilir ve yalıkan karakerisiğinde önemli bir gösergedir. Yalıkanın Đsmi Bağıl Dielekrik Sabii Delinme Gerilimi Hava 30,000 V/cm Teflon ,000 V/cm Polisren ,000 V/cm Kağı ,000 V/cm Pireks (Cam) 4.7 (3.7-0) 40,000 V/cm Silikon.68 50,000 V/cm Bakali ,000 V/cm Kuvarz ,000 V/cm Mika ,000 V/cm Mesleki Terminoloji- 42

43 Kapasie Elemanı v(0 - ): =0 - anındaki kapasienin ilk koşulu v( ) = i( τ ) dτ + v( 0 ) C 0 q ( ) = Cv( ) i( ) = dq( ) d i ( ) = C dv( ) d( ) Bir kapasienin içinden akan akım, uçlarındaki gerilimin zamana göre ürevinin kapasienin değeriyle çarpımıdır. Đlk koşullu kapasie elemanının eşdeğer devresi Mesleki Terminoloji- 43

44 Kapasie Elemanı Kapasie elemanının =0 + anındaki davranışı (C=F için): v(0 + 0 ) = ( ) + (0 i τ dτ v 0 + ) i(τ) impuls veya ürevleri olmaması koşulunda belirli inegralin değeri 0 dır. Yani kapasie elemanı uçlarındaki gerilim ani olarak değişmez veya ani değişimlere karşılık kapasie elemanı kısa-devre elemanı gibi davranır. Kapasie elemanının DC şarlarda ve sürekli haldedeki (=sonsuz) davranışı (C=F için): d i( ) = C ( v( ) sabi ) = d( ) 0 DC şarlarda ve sürekli halde kapasie elemanı açık devre elemanı gibi davranır Mesleki Terminoloji- 44

45 Kapasie Elemanı Yüklü kondansaörde depolanan enerji: Bir q yükünün a nokasından b nokasına aşınmasıyla birlike, kondansaörün kapasiesi C'ye göre bir v ab gerilimi oluşur. q v ab = C Küçük bir dq yükünün a nokasından b nokasına aşınması sırasında yapılan çok küçük işi aşağıdaki denklem göserir. dw = vab dq = Aşağıdaki formül ise yük mikarını 0'dan Q'ya enegre ederek, kapasiesi C olan bir kondansaörde v ab geriliminde Q kadar yükü depolamak için gereken enerji mikarını verir. W Q = q C dq = 2 q C Q C dq = 2 Qv = Cv Mesleki Terminoloji- 45 2

46 Mesleki Terminoloji- 46 Kapasie Elemanı Kapasie elemanına [, 2 ] süresinde giren enerji, kapasie gerilimi ve yükünün zamana göre değişiminden bağımsız olarak aşağıdaki gibi de hesaplanabilir [2]. ) ( ) ( ) ( i v p = d dw p ) ( ) ( = = = = = ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ), ( 2 dq v d d dq v d i v d p w ) ( ) ( q C v = )) ( ( )) ( ( ) ( q v q f v = = = = 2 2 ) ( )) ( ( ) ( ) ( ), ( 2 dq q v dq v w = 2 ) ( ), ( 2 q q dq q v q q w Değişken değişirilirse; C q q v = ) ( ] [ 2 ) ( 2 2 ), ( v v C q q C q C dq C q q q w q q q q = = = =

47 Kapasie Elemanı Kayıpsız eleman bağlı olduğu dış devreden aldığı enerjinin amamını geri verebilen bir elemandır. Bu nedenle bu elemana enerji depolayan eleman denir. Kapasie elemanı kayıpsız eleman sınıfına girer. Eğer v() ve q() periyodik ise; q( 2 )=q( +T)=q( ) olur. Dolayısıyla bu durumda kapasiede [, 2 ] süresinde harcanan oplam enerji w(, 2 )=0 olur Mesleki Terminoloji- 47

48 Kondansaör Çeşileri Kondansaörleri sınıflandırmanın en çok kullanılan yönemi yalıkan maddesine göre sınıflandırmadır. Malzemelerin bağıl yalıkanlık kasayısı ve delinme gerilimleri yalıkanlar arasındaki farklılıkları oluşurur ve bunlar kondansaörlerin özelliklerini belirleyip uygulama alanlarındaki çeşililiği genişleir. a) Sabi Kondansaörler Vakumlu Kondansaörler: Đki meal plakanın arasında havasız oram bırakılır ve genelde cam veya seramik kaplanarak oluşurulur. Özellikleri olarak düşük yük kapasiesi ( 0 ~ 000 pf) ve yüksek gerilime ( 0000 V'a kadar ) dayanması göserilebilir. Genelde radyo vericilerinde ve yüksek gerilim gerekiren uygulamalarda kullanılırlar. Havalı Kondansaörler: Meal plakaları arasında hava boşluğu bırakılmasıyla oluşurulan bu kondansaörlerde, plakalar genelde alüminyum ve gümüş kaplamalı olarak asarlanır. Hava yalıkanının dielekrik kaybı düşükür. Hemen hemen üm hava aralıklı kondansaörler ayarlanabilir olarak imal edilirler ve radyo frekansı ayarlamada kullanılırlar. Ayrıca yüksek kapasie değerleri sunarlar Mesleki Terminoloji- 48

49 Kondansaör Çeşileri Plasik Film Kondansaör: Yüksek kalieli polimer (polikarbona, polyeser, polipropilin ve yüksek kalie için polisülfon) abakalarından üreilen plasik film kondansaörler sinyal ve filre devrelerinde kullanım alanı bulurlar.genelde kuupsuz olurlar. Haa payları yüksekir. Haa payları +%5 - +%0 arasıdır. Haa paylarının yüksek olmasına karşın ucuz ve kullanışlıdırlar. nf 0,47mF arası kapasielerde bulunabilir. Meal Kaplı Film Kondansaör: Bir çeşi polyeser film kondansaördür. nf 2,2mf arası kapasielerde bulunabilir. Kuupları yokur. 22nF lık 250 V luk bir meal kaplı film kondansaör Mesleki Terminoloji- 49

50 Kondansaör Çeşileri Mikalı Kondansaör: Tasarım olarak meal filmli kondansaöre benzeyen mikalı kondansaör, çoğunlukla yüksek gerilim için kullanılır. Kapasie değerleri 50 pf ile 20 nf arasındadır. Tolerans değerleri yüksekir ve yüksek frekansa çalışabilme özelliği vardır. Dielekrik maddesi olarak yalıkanlığı çok yüksek olan mika kullanılmışır. Çok yaygın kullanım alanı vardır. Karşınıza en sık çıkacak kondansaör ürlerindendir. Çalışma gerilimleri 00 V-2500 V arasıdır Mesleki Terminoloji- 50

51 Kondansaör Çeşileri Seramik Kondansaör: Sırayla dizilmiş meal ve seramik abakalarından oluşur. Yüksek hassasiye gerekirmeyen kuplaj ve filreleme işlemlerinde geniş bir kullanım alanı bulurlar. Uygulamada mercimek kondansaör olarak da adlandırılır. Kapasieleri düşükür. Haa payları çok yüksekir. Haa payları +%20 dolayındadır. Kapasieleri sıcaklık ve nemden ekilenir. Enerji kayıpları az olduğundan çoğunlukla yüksek frekanslı devrelerde kullanılır. Kuupları yokur Mesleki Terminoloji- 5

52 Kondansaör Çeşileri Kağılı Kondansaör: Đki uzun meal abakanın arasına yağ emdirilmiş kâğıların yerleşirilmesiyle elde edilir. 300 pf ile 4 µf arasında kapasie değerleri alırlar ve delinme gerilimleri, çalışma gerilimlerinin kaı arasındadır. Eskiden radyo aksamlarında kullanılan bu kondansaör çeşidi görece yüksek gerilimlerde de kullanılır ancak kullanımı nerdeyse amamen erk edilmişir. Camlı Kondansaör: Yüksek gerilimde kullanılır ve pahalıdır. Pahalı olmasının sebebi yüksek kararlılıka çalışması ve kapasie değerinin yüksek güvenilirliğe sahip olmasıdır. Geniş bir sıcaklık aralığında kararlı bir sıcaklık kasayısı vardır Mesleki Terminoloji- 52

53 Kondansaör Çeşileri Elekroliik Kondansaörler: Yalıım görevi gören ve asi borik eriğine emdirilmiş ince bir oksidasyon zarı kullanılır. Đleken olarak alüminyum ya da analyum levhalar kullanılır. Yalıkan malzemesi çok ince olduğundan çok yüksek kapasielere ulaşmak mümkündür. Kuupsuz ya da kuuplu olarak üreilirler. Şekil 2.6 da göserilmişir. kuuplu kondansaörler için kullanılan devre sembolleri Mesleki Terminoloji- 53

54 Kondansaör Çeşileri SMD Kondansaörler: Çok kamanlı elekronik devre karlarına yüzey emaslı olarak mone edilmeye uygun yapıda üreilmiş kondansaörlerdir. Boyuları diğer kondansaörlere göre çok daha küçükür; ancak mercimek ve mika kondansaörlerle erişilen sığa değerlerine sahip olarak üreilirler. Süper Kondansaör: Karbon Aerojelinden imal edilir. Gaye fazla kapasie değerleri sunarlar. Bazı uygulamalarda şarj edilebilir piller yerine kullanılırlar Mesleki Terminoloji- 54

55 Kondansaör Çeşileri b) Ayarlanabilir Kondansaörler Kapasieleri çeşili yönemlerle değişirilebilen kondansaörlere ayarlanabilir kondansaör adı verilir. Bu halleriyle ince ayar yapmaya imkân anırlar. Üç çeşi ayarlanabilir kondansaörden bahsedilebilir. Varyabl kondansaör: Birçok plakanın birbiri içine geçecek şekilde bağlanmasıyla elde edilen varyabl kondansaörler, iki parçadan oluşurlar (sabi parça saor, harekeli parça roor). Roora bağlı olan sayesinde plakalar birbiri içine doğru hareke eder veya uzaklaşır. Bu şekilde plakalar arası yüzey alanı konrol edilir ve kapasie değerinde değişim olur. Radyo alıcılarında anen kaının frekansını değişirmek amacıyla ya da sinyal üreeçlerinde isenen frekansı elde emek amacıyla kullanılabilir Mesleki Terminoloji- 55

56 Kondansaör Çeşileri Trimer kondansaör: Trimerler, varyabl kondansaörden farklı olarak plakaların birbirine yaklaşırılması yönemiyle kapasie değişimi sağlarlar. Sığanın ornavida gibi yardımcı bir alele ayarlanabildiği kondansaör ürüdür. Sığanın bir defa ayarlandıkan sonra belli bir değerde sabi bırakıldığı yerlerde kullanılır. Örneğin; belirli bir frekansan yayın yapacak radyo vericilerinin yayın frekansı belirlendiken sonra o frekansa göre sığa ayarı ve ardından cihazın kuulama monajı yapılır. Varakör: Diyo kullanılarak oluşurulmuş bir kondansaör çeşididir. Gerilim konrollüdürler, uygulanan gerilim değeri büyüdükçe kapasie değerleri düşer. Yüksek frekansa çalışabilip haberleşme alanında frekans konrolünde kullanılırlar Mesleki Terminoloji- 56

57 Kondansaör Çeşileri c) Kuup durumuna göre: Kondansaörler üreim aşamasında kuupları belirlenmiş olarak da asarlanabilirler. Bu duruma göre kondansaörler iki gruba ayrılır. Kuupsuz kondansaör: Üreim aşamasında kuuplanmamış ve devreye bağlanma yönü önem aşımayan kondansaörlerdir. Seramik ve mika yalıkanlı kondansaörlerlerin dahil olduğu bu grup, birkaç pikofarad'dan mikrofarad değerlerine kadar bir yelpazede değer alır. Kuuplu kondansaör: Bu kondansaörler üreilirken kuuplu olarak asarlanır. Kuuplu kondansaörlerde arı (+) eksi(-) kuupların devreye doğru bağlanması gerekir. Aksi durumda levhalarda aşırı ısınma meydana gelir ve kondansaör delinebilir. Kuuplu kondansaörler grubuna elekroli kondansaörler girerler. Bu kondansaörlerin kapasieleri birkaç pikofarad'dan başlar Farad ve üzerine kadar uzanan geniş bir yelpazede değer alır Mesleki Terminoloji- 57

58 Kapasie Değerinin Okunması Kondansaörlerin kapasiesi ve çalışma gerilimleri yükseldikçe gövde boyuları da büyür. Büyük kondansaörlerde kapasie değeri ve çalışma gerilimleri üzerlerinde yazılıyken küçük boyulu kondansaörlerde bazı kısalmalar kullanılır. Sıfır (0) yerine noka (.) konması buna örnek göserilebilir.. Kapasienin Okunuşu: 2n2: 2.2 nf, 22n: 22 nf 2. Kapasie: Özellikle mercimek kondansaörlerde 0 sayısının yanına rakam yazılarak sığa değeri belirilir ve birim yazılmaz. Bu durumda kondansaör sığası piko farad (pf) üzerinden değerlendirilir. 04: 0x0 4 pf=00000 pf= 00 nf Mesleki Terminoloji- 58

59 Kapasie Değerinin Okunması Yine çoğunlukla mercimek kondansaörlerde birim yazılmadan doğrudan sayının kendisi yazılır. Bu durumda kondansaör sığası o sayının pf değeri kadardır. 470: 470 pf Bazı kondansaörlerde sayının önüne birim eklenir. Burada birimin eklendiği yerde 0. olduğu varsayılır. p68: 0.68 pf çalışma gerilimi ise 00 V dur. Diğer bir göserim şeklinde de kapasie üzerinde yanda verildiği gibi sadece.05 veya 0. yazar. Bu kapasieler µf değerindedirler. Yani;.05: 0.05 µf=50 nf; 0.: 0. µf=00 nf Mesleki Terminoloji- 59

60 Endükans i() + v() - L d L i v = i = v d + i(0) d L Bir endükansın uçlarındaki gerilim, içinden akan akımın zamana göre ürevinin endükans değeriyle çarpımıdır Mesleki Terminoloji- 60

61 Endükans Elemanı (Bobin) Endükans elemanı ileken bir elin 'nüve' denilen bir malzeme üzerine sarılmasıyla elde edilirler. Tel ardışık şekilde ve belli bir çapa sarılır. Teller birbiri üzerine sarılırken kısa devre oluşmaması için yalıılırlar (yalıım için vernik ercih edilir). Nüve malzemesi yerine hava da olabilir. Bobinlerin elekriksel değeri endükans olarak adlandırılır ve birimi 'Henry' dir, L harfiyle göserilir. Bobin endükansını ekileyen bazı ekenler vardır. Telin sargı çapı, sargı sayısı, kalınlığı ve elin üzerine sarıldığı nüvenin fiziksel özelliği bobin endükansını ekiler Mesleki Terminoloji- 6

62 Açık devre ve Kısa devre Açık devre: R = i = 0 Devre i=0 v Kısa devre: R = 0 v = 0 Devre i v = Mesleki Terminoloji- 62

63 Ampermere ve Volmere i A =A Güç Kaynağı v A =0 + - A i R i v =0 R V + - v V =V Ampermere kısa devre gibidir ve akımı göserir. Volmere ise açık devre gibidir ve gerilimi göserir Mesleki Terminoloji- 63

64 Referanslar. Hali Pasacı, Elekrik ve Elekronik Ölçmeleri, Đsanbul Thomas L. Floyd, Elecronics Fundamenals, Prenice Hall, Rober Boylesad, Louis Nashelsky, Elekronik Elemanlar ve Devre Teorisi- Çeviri, Milli Eğiim Bakanlığı, John Bird, Elecrical and Elecronic Principles Technology, Newnes, IEC Saus and Rules of Procedure, IEC pp hp://www.bilek.ubiak.gov.r/gelisim/elekronik/resisor.hml 7. Lilefuse varisors-basic properies, erminology and heory, Harris Applicaion Noe, Rober Boylesad, Inroducory circui analysis. 9. Ergun Bayrakçı, Elekrik-Elekronik Mühendisliğinin Temelleri, Uludağ Üniv. Basımevi, James W. Nilsson - Susan A. Riedel, Elecric Circuis - 7h Ediion, EMO - Teknik Bilgiler Đnerne Siesi 2. Leon Chua, Charles A. Desoer, Ernes S. Kuh, Linear and Nonlinear Circuis, McGraw-Hill Book, Mesleki Terminoloji- 64

Mesleki Terminoloji-1. 3. BÖLÜM Elektrik Devre Elemanları

Mesleki Terminoloji-1. 3. BÖLÜM Elektrik Devre Elemanları Mesleki Terminoloji- 3. BÖLÜM Elekrik Devre Elemanları Devre Elemanlarının Tipleri Akif elemanlar: Enerji üreirler. Baarya, güç üreeci, işlemsel yükseleçler Pasif elemanlar: Enerjiyi ükeirler veya depolarlar.

Detaylı

Analog Elektronik. Öğr.Gör. Emre ÖZER

Analog Elektronik. Öğr.Gör. Emre ÖZER Analog Elektronik Öğr.Gör. Emre ÖZER Analog Devre Elemanları Dirençler Dirençler elektrik akımına zorluk gösteren elektronik devre elemanlarıdır. Alman bilim adamı Ohm tarafından 1827 yılında bulunmuştur.

Detaylı

DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüştüren devrelerdir.

DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüştüren devrelerdir. DADA DÖNÜŞÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüşüren devrelerdir. Uygulama Alanları 1. DA moor konrolü 2. UPS 3. Akü şarjı 4. DA gerilim kaynakları

Detaylı

TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ

TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ ÖĞRETMEYE YÖNELĠK TEST SORU BANKASI HAZIRLAYAN: Öğr.Gör.Aykut Fatih GÜEN 1 ÜNĠTE 1 TEST SORU BANKASI (TEMEL ELEKTRONĠK) DĠRENÇ SORULARI Aşağıdakilerden hangisi, pasif devre elemanlarının

Detaylı

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce;

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce; BOBĐER MAYETĐK AAI TEME POSTUATARI Birim yüke elekrik alan içerisinde uygulanan kuvvei daha önce; F e = qe formülüyle vermişik. Manyeik alan içerisinde ise bununla bağlanılı olarak hareke halindeki bir

Detaylı

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ Tüm elekronik cihazlar çalışmak için bir DC güç kaynağına (DC power supply) gereksinim duyarlar. Bu gerilimi elde emenin en praik ve ekonomik yolu şehir şebekesinde bulunan

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I Karadeniz Teknik Üniversiesi Mühendislik Fakülesi * Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü Elekronik Anabilim alı * Elekronik Laborauarı I FET.Lİ KUETLENİİCİLE 1. eneyin Amacı FET Transisörlerle yapılan

Detaylı

Akımı sınırlamaya yarayan devre elemanlarına direnç denir.

Akımı sınırlamaya yarayan devre elemanlarına direnç denir. Akımı sınırlamaya yarayan devre elemanlarına direnç denir. Gösterimi: Birimi: Ohm Birim Gösterimi: Ω (Omega) Katları: 1 Gigaohm = 1GΩ = 10 9 Ω 1 Megaohm = 1MΩ = 10 6 Ω 1 Kiloohm = 1kΩ = 10 3 Ω 1 ohm =

Detaylı

Dirençler. 08 Aralık 2015 Salı 1

Dirençler. 08 Aralık 2015 Salı 1 Dirençler 08 Aralık 2015 Salı 1 Tanımı ve İşlevi Dirençler elektrik akımına zorluk gösteren elektronik devre elemanlarıdır. Direnç R harfi ile gösterilir, birimi ohmdur. Omega simgesi ile gösterilir (Ω).

Detaylı

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GENEL KONTROL YÖNTEMLERİ: ON - OFF (AÇIK-KAPALI) KONTROL SİSTEMLERİ: Bu eknik en basi konrol ekniğidir. Ölçülen değer (), se değerinin () üzerinde olduğunda çıkış sinyali açılır,

Detaylı

DENEY-6 LOJİK KAPILAR VE İKİLİ DEVRELER

DENEY-6 LOJİK KAPILAR VE İKİLİ DEVRELER DENEY-6 LOJİK KPILR VE İKİLİ DEVRELER DENEYİN MCI: Bu deneyde emel manık kapıları (logic gaes) incelenecek ek kararlı ikili devrelerin çalışma prensipleri gözlemlenecekir. ÖN HZIRLIK Temel lojik kapı devrelerinden

Detaylı

İstanbul Teknik Üniversitesi IEEE Öğrenci Kolu

İstanbul Teknik Üniversitesi IEEE Öğrenci Kolu Direnç Dirençler elektronik devrelerin vazgeçilmez elemanlarıdır. Yaptıkları iş ise devre içinde kullanılan diğer aktif elemanlara uygun gerilimi temin etmektir. Elektronik devreler sabit bir gerilim ile

Detaylı

TEMEL BİLGİLER. İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir.

TEMEL BİLGİLER. İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir. TEMEL BİLGİLER İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir. Yalıtkan : Elektrik yüklerinin kolayca taşınamadığı ortamlardır.

Detaylı

Zamanla Değişen Alanlar ve Maxwell Denklemleri

Zamanla Değişen Alanlar ve Maxwell Denklemleri Zamanla Değişen Alanlar e Maxwell Denklemleri lekrik e Manyeik Kue ir elekrik alan içerisine küçük bir q es yükü yerleşirildiğinde, q nun konumunun fonksiyonu olan bir elekrik kuei oluşur F e F m q Manyeik

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü FZM450. Elektro-Optik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü FZM450. Elektro-Optik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı Ankara Üniversiesi Mühendislik Fakülesi Fizik Mühendisliği Bölümü FZM450 Elekro-Opik Doç. Dr. Hüseyin Sarı İçerik Opoelekronik Teknolojisi-Moivasyon Tanımlar Elekro-Opik Opoelekronik Foonik Elekromanyeik

Detaylı

ISI TRANSFERİ BAHAR 2010

ISI TRANSFERİ BAHAR 2010 ISI TRANSFRİ BAHAR 010 ISI TRANSFRİ MANİZMALARI ondüksiyon onveksiyon Işınım ONDÜSİYON Doğrudan emas ile ısı ransferidir Yoğunluk arıkça kondüksiyon arar Akışkanların (özellikle gazlar ermal ilekenlikleri

Detaylı

TEMEL ELEKTRONİK. Kondansatör, DC akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanıdır.

TEMEL ELEKTRONİK. Kondansatör, DC akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanıdır. BÖLÜM 2 KONDANSATÖRLER Önbilgiler: Kondansatör, DC akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanıdır. Yapısı: Kondansatör şekil 1.6' da görüldüğü gibi, iki iletken plaka arasına yalıtkan bir maddenin

Detaylı

Elektrik Devre Temelleri

Elektrik Devre Temelleri Elektrik Devre Temelleri 3. TEMEL KANUNLAR-2 Doç. Dr. M. Kemal GÜLLÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Kocaeli Üniversitesi ÖRNEK 2.5 v 1 ve v 2 gerilimlerini bulun. (KGK) 1 PROBLEM 2.5 v 1 ve v 2

Detaylı

DENEY 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER

DENEY 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER DENEY 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER DENEYİN AMACI: Bu deneyde BJT ve MOS kuvvelendiriciler incelenecek ve elde edilecek veriler yardımıyla her iki kuvvelendiricinin çalışma özellikleri gözlemlenecekir.

Detaylı

Ders 3- Direnç Devreleri I

Ders 3- Direnç Devreleri I Ders 3- Direnç Devreleri I Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net İçerik 2. Direnç Devreleri Ohm kanunu Güç tüketimi Kirchoff Kanunları Seri ve paralel dirençler Elektriksel

Detaylı

1.7 KONDANSATÖRLER (KAPASİTÖR)

1.7 KONDANSATÖRLER (KAPASİTÖR) 1.7 KONDANSATÖRLER (KAPASİTÖR) Kondansatör, elektronların kutuplanarak elektriksel yükü elektrik alanın içerisinde depolayabilme özelliklerinden faydalanılarak, bir yalıtkan malzemenin iki metal tabaka

Detaylı

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr 2. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 2. AKIM, GERİLİM E DİRENÇ 2.1. ATOM 2.2. AKIM 2.3. ELEKTRİK YÜKÜ

Detaylı

Bir bobinin omik direnci ile endüktif reaktansının birlikte gösterdikleri ortak etkiye empedans denir,

Bir bobinin omik direnci ile endüktif reaktansının birlikte gösterdikleri ortak etkiye empedans denir, 9.KISIM BOBİNLER Dış ısıya dayanıklı yalıtkan malzeme ile izole edilmiş Cu veya Al dan oluşan ve halkalar halinde sarılan elemana bobin denir. Bir bobinin alternatif akımdaki direnci ile doğru akımdaki

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK - II

ANALOG ELEKTRONİK - II ANALOG ELEKTONİK - II BÖLÜM Temel Opamp Devreleri Konular:. Eviren ve Evirmeyen Yükseleç. Temel ark Alıcı.3 Gerilim İzleyici.4 Türev ve Enegral Alıcı Amaçlar: Bu bölümü biirdiğinizde aşağıda belirilen

Detaylı

Analog Elektronik. Öğr.Gör. Emre ÖZER. Analog Devre Elemanları Dirençler

Analog Elektronik. Öğr.Gör. Emre ÖZER. Analog Devre Elemanları Dirençler Analog Elektronik Öğr.Gör. Emre ÖZER Analog Devre Elemanları Dirençler Dirençler elektrik akımına zorluk gösteren elektronik devre elemanlarıdır. Alman bilim adamı Ohm tarafından 1827 yılında bulunmuştur.

Detaylı

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ TC SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİKELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELM21 ELEKTRONİKI DERSİ LABORATUAR FÖYÜ DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO:

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET EBE-211, Ö.F.BAY 1 Temel Elektriksel Nicelikler Temel Nicelikler: Akım,Gerilim ve Güç Akım (I): Eletrik yükünün zamanla değişim oranıdır.

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

GÜÇ KAYNAKLARI. Doğrultma Devresi

GÜÇ KAYNAKLARI. Doğrultma Devresi GÜÇ KAYNAKLARI Güç Kaynağı Nedir? Günlük hayaımızda kullandığımız elekrik ve elekronik cihazlarının amamının çalışabilmesi için birer enerji kaynağına ihiyaç vardır. Bu enerji elekrik enerjisi olduğu gibi

Detaylı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü. 2008-09 Bahar Dönemi. Optoelektronik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü. 2008-09 Bahar Dönemi. Optoelektronik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı Ankara Üniversiesi Mühendislik Fakülesi Fizik Mühendisliği Bölümü 2008-09 Bahar Dönemi Opoelekronik Doç. Dr. Hüseyin Sarı 2009 Tandoğan, Ankara 2009 HSarı 1 561 Opoelekronik 1. Hafa Sunuş 2009 HSarı 2

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN BASMA DENEYİ. Çekme deneyi numunesi, mekanik çekme cihazı, gres ve grafit gibi çeşitli tipte yağlayıcı ve kumpas.

METALİK MALZEMELERİN BASMA DENEYİ. Çekme deneyi numunesi, mekanik çekme cihazı, gres ve grafit gibi çeşitli tipte yağlayıcı ve kumpas. T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ METALİK MALZEMELERİN BASMA DENEYİ DENEYİN ADI Mealik Malzemelerin

Detaylı

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI DENEY NO: DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI Bu deneyde direnç elamanını tanıtılması,board üzerinde devre kurmayı öğrenilmesi, avometre yardımıyla direnç, dc gerilim ve dc akım

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI

ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI 1 ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI 2 3 DİRENÇ ÖLÇÜMÜ DİRENÇLER VE DİRENÇ ÖLÇÜMÜ Tanımlar Direnç, kısaca elektrik akımına karşı gösterilen zorluk şeklinde tanımlanır. Direnç R ile

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI:

Detaylı

= t. v ort. x = dx dt

= t. v ort. x = dx dt BÖLÜM.4 DOĞRUSAL HAREKET 4. Mekanik Mekanik konusu, kinemaik ve dinamik olarak ikiye ayırmak mümkündür. Kinemaik cisimlerin yalnızca harekei ile ilgilenir. Burada cismin hareke ederken izlediği yol önemlidir.

Detaylı

RİZE ÜNİVERSİTESİ MYO Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı

RİZE ÜNİVERSİTESİ MYO Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı RİZE ÜNİERSİESİ MYO Bilgisayar eknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı *** BİLP 07 EMEL ELEKRONİK İZE SNA *** Not: Kalem, silgi vs. alışverişi kesinlikle yasaktır. Kurala uymayanların sınav kağıdı,

Detaylı

TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ

TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ ÖĞRETMEYE YÖNELĠK KLASĠK SORU VE CEVAPLARI HAZIRLAYAN: Öğr.Gör.Aykut Fatih GÜVEN 1 ÜNĠTE 1 KLASĠK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONĠK) Pasif elemanları tanımlayınız. Pasif elemanlar,

Detaylı

KARBON GRAFİT ÜRÜNLERİ Karbon Fırça

KARBON GRAFİT ÜRÜNLERİ Karbon Fırça KARON RAFİT ÜRÜNERİ (1) (2) (3) (3) (1) (1) (4) (5) (6) (7) (8) (1) enel enüsriyel uygulama için karbon fırçalar (2) üç beslemesi uygulaması için karbon fırçalar (3) Oomoiv uygulaması için karbon fırçalar

Detaylı

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi 1) Çelik Çaı Taşıyıcı Siseminin Geomerik Özelliklerinin Belirlenmesi 1.1) Aralıklarının Çaı Örüsüne Bağlı Olarak Belirlenmesi Çaı örüsünü aşıyan aşıyıcı eleman aşık olarak isimlendirilir. Çaı sisemi oplam

Detaylı

Makine Öğrenmesi 8. hafta

Makine Öğrenmesi 8. hafta Makine Öğrenmesi 8. hafa Takviyeli Öğrenme (Reinforcemen Learning) Q Öğrenme (Q Learning) TD Öğrenme (TD Learning) Öğrenen Vekör Parçalama (LVQ) LVQ2 LVQ-X 1 Takviyeli Öğrenme Takviyeli öğrenme (Reinforcemen

Detaylı

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ANALOG DEVRE ELEMANLARI ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI Öğr. Gör. Oğuzhan ÇAKIR 377 42 03, KTÜ, 2010 1. Deneyin Amacı Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI CDS (Kadmiyum

Detaylı

DİRENÇ ÇEŞİTLERİ. Sabit dirençler Ayarlı dirençler Entegre tipi dirençler Özel (ortam etkili) dirençler

DİRENÇ ÇEŞİTLERİ. Sabit dirençler Ayarlı dirençler Entegre tipi dirençler Özel (ortam etkili) dirençler DİRENÇ ÇEŞİTLERİ Sabit dirençler Ayarlı dirençler Entegre tipi dirençler Özel (ortam etkili) dirençler Sabit dirençler Direnç değerleri sabit olan, yani değiştirilemeyen elemanlardır. Ayarlı dirençler

Detaylı

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-21001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. Devre elemanı üzerinden akım akmasını sağlayan

Detaylı

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI DA DEVRE Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI BÖLÜM 1 Temel Kavramlar Temel Konular Akım, Gerilim ve Yük Direnç Ohm Yasası, Güç ve Enerji Dirençsel Devreler Devre Çözümleme ve Kuramlar

Detaylı

Elektrik Devre Temelleri 11

Elektrik Devre Temelleri 11 Elektrik Devre Temelleri 11 KAPASİTÖR VE ENDÜKTÖR Doç. Dr. M. Kemal GÜLLÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Kocaeli Üniversitesi 6.1. Giriş Bu bölümde doğrusal iki devre elemanı olan kapasitör (capacitor)

Detaylı

NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ HABERLEŞME TEORİSİ FİNAL SINAVI SORU-CEVAPLARI

NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ HABERLEŞME TEORİSİ FİNAL SINAVI SORU-CEVAPLARI NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ HABERLEŞME TEORİSİ FİNAL SINAVI SORU-CEVAPLARI Tarih: 4-0-008 Adı Soyadı : No : Soru 3 4 TOPLAM Puan 38 30 30 30 8 Soru

Detaylı

DİRENÇ NEDİR? MELEK SATILMIŞ 190 GAMZE ÖZTEKİN 12

DİRENÇ NEDİR? MELEK SATILMIŞ 190 GAMZE ÖZTEKİN 12 DİRENÇ NEDİR? MELEK SATILMIŞ 190 GAMZE ÖZTEKİN 12 1 DİRENÇ NEDİR Elektrik ve elektronik devrelerde, akim ve gerilimi sinirlamak amaciyla kullanilan devre elemanlarina direnç denir. R harfi ile gösterilir.

Detaylı

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t 3 Hareke Tes in Çözümleri X Y. cisminin siseme er- diği döndürme ekisi 3mgr olup yönü saa ibresinin ersinedir. cisminin siseme erdiği döndürme ekisi mgr olup yönü saa ibresi yönündedir. 3mgr daha büyük

Detaylı

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DENEY 6: KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIMDA DAVRANIŞI 1. Açıklama Kondansatör doğru akımı geçirmeyip alternatif akımı

Detaylı

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri U : AC girişteki efektif faz gerilimi f : Frekans q : Faz sayısı I d, I y : DC çıkış veya yük akımı (ortalama değer) U d U d : DC çıkış gerilimi, U d = f() : Maksimum

Detaylı

Basınçlı İnfiltrasyon Yöntemi İle Üretilmiş SiC/Al2014 Kompozitin Isıl İletkenliği Üzerine İnfiltrasyon Sıcaklığının Etkisi

Basınçlı İnfiltrasyon Yöntemi İle Üretilmiş SiC/Al2014 Kompozitin Isıl İletkenliği Üzerine İnfiltrasyon Sıcaklığının Etkisi 6 h Inernaional Advanced Technologies Symposium (IATS 11), 16-18 May 2011, Elazığ, Turkey Basınçlı İnfilrasyon Yönemi İle Üreilmiş SiC/Al2014 Kompoziin Isıl İlekenliği Üzerine İnfilrasyon Sıcaklığının

Detaylı

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ ONUNCU BÖLÜM: KONDANSATÖRLER VE DOĞRU AKIMDAKİ DAVRANIŞLARI Anahtar Kelimeler Kapasitans, kondansatör, kondansatörün dolması, kondansatörün boşalması, dielektrik malzeme, dielektrik sabiti, elektrostatik

Detaylı

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu.

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu. Termik Sanralların Konrol Sisemlerinde Teknolojik Gelişmeler ve Verimlilik Technologic Developmens on Conrol Sysems of Thermal Power Plans and Efficiency Hasan TİRYAKİ 1, Mehme BULUT 2, İlhan KOCAARSLAN

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

DENEY 6 OSİLOSKOP. Düşey saptırma. Şekil 1. Katot ışınlı tüp

DENEY 6 OSİLOSKOP. Düşey saptırma. Şekil 1. Katot ışınlı tüp DENEY 6 OSİLOSKOP 1. Deneyin Amacı Bu deneyde, osiloskopun çalışma prensibinin, eikleme ve senkronizasyonun nasıl yapıldığının ve osiloskop yardımıyla çeşili büyüklüklerin (genlik, faz farkı ve frekans

Detaylı

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Transdüser ve Sensör Kavramı Fiziksel ortam değişikliklerini (ısı, ışık, basınç, ses, vb.) algılayan elemanlara sensör, algıladığı bilgiyi elektrik enerjisine çeviren elemanlara

Detaylı

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net Yük Elektriksel yük maddelerin temel özelliklerinden biridir. Elektriksel yükün iki temel

Detaylı

Modern endüstri tesislerinde yer alan en önemli

Modern endüstri tesislerinde yer alan en önemli Plasik Zincirli İleiciler, Tasarımları ve Plasik Zincir Baklasının Analizi Muharrem E. BOĞOÇLU, C. Okay AZELOĞLU Yıldız Teknik Üniversiesi Makina Fakülesi ÖZET Günümüzün modern endüsri esislerinde yer

Detaylı

DİRENÇLER, DİRENÇLERİN SERİ VE PARALEL BAĞLANMASI, OHM VE KIRCHOFF YASALARI

DİRENÇLER, DİRENÇLERİN SERİ VE PARALEL BAĞLANMASI, OHM VE KIRCHOFF YASALARI DİRENÇLER, DİRENÇLERİN SERİ VE PARALEL BAĞLANMASI, OHM VE KIRCHOFF YASALARI AMAÇ: Dirençleri tanıyıp renklerine göre değerlerini bulma, deneysel olarak tetkik etme Voltaj, direnç ve akım değişimlerini

Detaylı

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri MOTOR KORUMA RÖLELERİ Motorlar herhangi bir nedenle normal değerlerinin üzerinde akım çektiğinde sargılarının ve devre elemanlarının zarar görmemesi için en kısa sürede enerjilerinin kesilmesi gerekir.

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI TERS PERSPEKTİF DÖNÜŞÜM İLE YÜZEY DOKUSU ÜRETİMİ

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI TERS PERSPEKTİF DÖNÜŞÜM İLE YÜZEY DOKUSU ÜRETİMİ İANBUL İCARE ÜNİERİEİ BİLGİAAR MÜHENDİLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİAAR İEMLERİ LABORAUARI ER PERPEKİF DÖNÜŞÜM İLE ÜZE DOKUU ÜREİMİ Bu deneyde, genel haları ile herhangi bir yüzeye bir dokunun kopyalanması üzerinde

Detaylı

TEMEL DEVRE KAVRAMLARI VE KANUNLARI

TEMEL DEVRE KAVRAMLARI VE KANUNLARI TDK Temel Devre Kavramları ve Kanunları /0 TEMEL DEVRE KAVRAMLARI VE KANUNLARI GĐRĐŞ: Devre analizi gerçek hayatta var olan fiziksel elemanların matematiksel olarak modellenerek gerçekte olması gereken

Detaylı

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ 13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ KONULAR 1. Akım Ölçülmesi-Ampermetreler 2. Gerilim Ölçülmesi-Voltmetreler Ölçü Aleti Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar: Ölçü aletlerinin seçiminde yapılacak ölçmeye

Detaylı

1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi.

1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi. 1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi. 1.2.Teorik bilgiler: Yarıiletken elemanlar elektronik devrelerde

Detaylı

SICAKLIK ALGILAYICILAR

SICAKLIK ALGILAYICILAR SICAKLIK ALGILAYICILAR AVANTAJLARI Kendisi güç üretir Oldukça kararlı çıkış Yüksek çıkış Doğrusal çıkış verir Basit yapıda Doğru çıkış verir Hızlı Yüksek çıkış Sağlam Termokupldan (ısıl İki hatlı direnç

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

7. DİRENÇ SIĞA (RC) DEVRELERİ AMAÇ

7. DİRENÇ SIĞA (RC) DEVRELERİ AMAÇ 7. DİENÇ SIĞA (C) DEELEİ AMAÇ Seri bağlı direnç ve kondansatörden oluşan bir devrenin davranışını inceleyerek kondansatörün durulma ve yarı ömür zamanını bulmak. AAÇLA DC Güç kaynağı, kondansatör, direnç,

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

ÇELİK KAFES SİSTEM TASARIMI DERS NOTLARI

ÇELİK KAFES SİSTEM TASARIMI DERS NOTLARI BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÇELİK KAFES SİSTEM TASARIMI DERS PLANI KONULAR 1. Çelik Çaı Siseminin Geomerik Özelliklerinin Belirlenmesi 1.1 Aralıklarının

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde; Voltmetrenin çekeceği güç artar. Yüksek gerilimden kaynaklanan kaçak akımların

Detaylı

Sıcaklık Nasıl Ölçülür?

Sıcaklık Nasıl Ölçülür? Sıcaklık Nasıl Ölçülür? En basit ve en çok kullanılan özellik ısıl genleşmedir. Cam termometredeki sıvıda olduğu gibi. Elektriksel dönüşüm için algılamanın farklı metotları kullanılır. Bunlar : rezistif

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER BÖLÜM KONDANSATÖRLER AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma kompresörlerinde kullanılan kalkış (ilk hareket) ve daimi kondansatörleri seçebilme ve bağlantılarını yapabilme. Kondansatörler 91 BÖLÜM-7 KONDANSATÖRLER

Detaylı

KIRCHOFF'UN AKIMLAR VE GERĠLĠMLER YASASININ DENEYSEL SAĞLANMASI

KIRCHOFF'UN AKIMLAR VE GERĠLĠMLER YASASININ DENEYSEL SAĞLANMASI K.T.Ü ElektrikElektronik Müh.Böl. Temel Elektrik Laboratuarı I KICHOFF'UN KIML E GEĠLĠMLE YSSININ DENEYSEL SĞLNMSI KICHOFF'UN KIML YSSI: Bir elektrik devresinde, bir düğümde bulunan kollara ilişkin akımların

Detaylı

Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü 2014-2015 Bahar Yarıyılı 7. Bölüm Özeti 28.04.2015 Ankara Aysuhan OZANSOY

Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü 2014-2015 Bahar Yarıyılı 7. Bölüm Özeti 28.04.2015 Ankara Aysuhan OZANSOY FİZ102 FİZİK-II Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü 2014-2015 Bahar Yarıyılı 7. Bölüm Özeti Ankara Aysuhan OZANSOY Bölüm 7: Doğru Akım Devreleri 1. Dirençler 2. Elektrik Ölçü Aletleri 3. Kirchoff

Detaylı

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ Dr. Cemile BARDAK Ders Gün ve Saatleri: Çarşamba (09:55-12.30) Ofis Gün ve Saatleri: Pazartesi / Çarşamba (13:00-14:00) 1 TEMEL KAVRAMLAR Bir atom, proton (+), elektron (-) ve

Detaylı

HID Ampuller. SOX Düşük Basınçlı Sodyum MASTER SOX PSG Ampul: Düşük basınçlı sodyum buharlı ampul. Şeffaf bir tüpün içine.

HID Ampuller. SOX Düşük Basınçlı Sodyum MASTER SOX PSG Ampul: Düşük basınçlı sodyum buharlı ampul. Şeffaf bir tüpün içine. MASTER SOX PSG : Düşük basınçlı sodyum buharlı ampul. Şeffaf bir üpün içine yerleşirilmiş "U" ndeki deşarj üpüne ve "Philips Solid-sae Geer" eknolojisine sahipir Özellikleri: Philips Solid-sae Geer (PSG)

Detaylı

REZONANS DEVRELERİ. Seri rezonans devreleri bir bobinle bir kondansatörün seri bağlanmasından elde edilir. RL C Rc

REZONANS DEVRELERİ. Seri rezonans devreleri bir bobinle bir kondansatörün seri bağlanmasından elde edilir. RL C Rc KTÜ, Elektrik Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik aboratuarı. Giriş EZONNS DEVEEİ Bir kondansatöre bir selften oluşan devrelere rezonans devresi denir. Bu devre tipinde selfin manyetik enerisi periyodik

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Proje Adı Proje No

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Proje Adı Proje No YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ Proje Adı Proje No Işık İzleyen Araba Projesi Proje No 2 Proje Raporu Adı, Soyadı, Öğrenci

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU No Soru Cevap 1-.. kırmızı, sarı, mavi, nötr ve toprak hatlarının en az ikisinin birbirine temas ederek elektriksel akımın bu yolla devresini tamamlamasıdır. 2-, alternatif ve doğru akım devrelerinde kullanılan

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VIII. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VIII. DENEY FÖYÜ EEKTRİK DEVREERİ-2 ABORATUVARI VIII. DENEY FÖYÜ SERİ VE PARAE REZONANS DEVRE UYGUAMASI Amaç: Seri ve paralel rezonans devrelerini incelemek, devrelerin karakteristik parametrelerini ölçmek, rezonans eğrilerini

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI FOTOVOLTAİK PANELLERİN ÇEŞİTLERİ VE ÖLÇÜMLERİ DERSİN ÖĞRETİM

Detaylı

Sayfa 17-5. Sayfa 17-2

Sayfa 17-5. Sayfa 17-2 ayfa -2 MODÜLER ZAMAN LERİ Modüler yuva panelleri için uygun Ön kısımda seçilebilir zaman aralıkları:, saniye - Gün LED gösergesi mm DN ray üzerine monaj Vidalı erminaller. ayfa - TAKLAİLİR VE VA ALT MTAJL

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

4.5.3. Foto Diyotlar...70 4.5.4. Işık Yayan Diyotlar...70 4.6. Analog ve Dijital Ölçü Aletiyle Diyodun Sağlamlık Testi, Diyot Uçlarının

4.5.3. Foto Diyotlar...70 4.5.4. Işık Yayan Diyotlar...70 4.6. Analog ve Dijital Ölçü Aletiyle Diyodun Sağlamlık Testi, Diyot Uçlarının İÇİNDEKİLER AÇIKLAMALAR...İİİ GİRİŞ...1 ÖĞRENME FAALİYETİ 1...3 1. DİRENÇLER...3 1.1. Tanımı ve İşlevi...3 1.2. Çeşitleri...3 1.2.1. Sabit Dirençler...4 1.2.2. Ayarlı Dirençler...9 1.2.3. Ortam Etkili

Detaylı

Bölüm 1. Elektriksel Büyüklükler ve Elektrik Devre Elemanları

Bölüm 1. Elektriksel Büyüklükler ve Elektrik Devre Elemanları Bölüm Elektriksel Büyüklükler ve Elektrik Devre Elemanları. Temel Elektriksel Büyüklükler: Akım, Gerilim, Güç, Enerji. Güç Polaritesi.3 Akım ve Gerilim Kaynakları F.Ü. Teknoloji Fak. EEM M.G. .. Temel

Detaylı

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV)

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV) BÖLÜM 2. FOTOOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (P) Fotovoltaik Etki: Fotovoltaik etki birbirinden farklı iki malzemenin ortak temas bölgesinin (common junction) foton radyasyonu ile aydınlatılması durumunda

Detaylı

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ Elektronik Mühendisliği Bölümü. ELK232 Elektronik Devre Elemanları

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ Elektronik Mühendisliği Bölümü. ELK232 Elektronik Devre Elemanları T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ ELK232 Elektronik Devre Elemanları DENEY 2 Diyot Karekteristikleri Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Serkan TOPALOĞLU Elektronik Devre Elemanları Mühendislik Fakültesi Baskı-1 ELK232

Detaylı

AŞIRI GERİLİMLERE KARŞI KORUMA

AŞIRI GERİLİMLERE KARŞI KORUMA n Aşırı akımlar : Kesici n Aşırı gerilimler: 1. Peterson bobini 2. Ark boynuzu ve parafudr 3. Koruma hattı 26.03.2012 Prof.Dr.Mukden UĞUR 1 n 1. Peterson bobini: Kaynak tarafı yıldız bağlı YG sistemlerinde

Detaylı

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ LAB. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ LAB. DENEY FÖYÜ ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ L. DENEY FÖYÜ EYLÜL 00 DENEY : OSİLOSKOP, VOMETRE ve İŞRET ÜRETEİ KULLNIMI Deneyin macı: u deneyde elekrik devrelerindeki akım, gerilim, direnç gibi fiziksel büyüklüklerin ölçülmesi

Detaylı