Mesleki Terminoloji-1

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Mesleki Terminoloji-1"

Transkript

1 Mesleki Terminoloji- 3. BÖLÜM Elekrik Devre Elemanları Yrd. Doç. Dr. Tuncay UZUN Öğr. Gör. Dr. Umu Engin AYTEN

2 Devre Elemanlarının Tipleri Akif elemanlar: Enerji üreirler. Baarya, güç üreeci, işlemsel yükseleçler Pasif elemanlar: Enerjiyi ükeirler veya depolarlar. Direnç, Kapasie, Endükans Mesleki Terminoloji- 2

3 Akif Elemanlar o Bağımsız Kaynaklar o Gerilimi veya Akımı devredeki diğer değişkenlerden bağımsız olarak sağlarlar. o Bağımlı Kaynaklar o Gerilimi veya Akımı devredeki diğer gerilim veya akım arafından konrol edilerek, onlara bağımlı olarak sağlarlar Mesleki Terminoloji- 3

4 Bağımsız Kaynaklar Bağımsız akım kaynağı v k i k Bağımsız gerilim kaynağı Mesleki Terminoloji- 4

5 Bağımlı Kaynaklar Bağımlı akım kaynakları GKAK: gerilim konrollü akım kaynağı AKAK: akım konrollü akım kaynağı v Bağımlı gerilim kaynakları GKGK: gerilim konrollü gerilim kaynağı AKGK: akım konrollü gerilim kaynağı i Mesleki Terminoloji- 5

6 Pasif eleman: Direnç A L R = L ρ A o o R: Direnç. Akımın akışına direnç göseren elemandır ve değeri ohm (Ω) olarak ölçülür. L: malzemenin uzunluğu (mere) o A: malzeme kesiinin alanı (mere 2 ) o ρ: malzemenin ilekenliği (Ω-mere) Mesleki Terminoloji- 6

7 Malzemelerin ilekenliği Malzeme Đlekenlik ρ (Ω-m) Sınıflandırma Bakır.72x0-8 Đleken Silisyum 6.4x0 2 Yarıileken Cam 0 2 Yalıkan Mesleki Terminoloji- 7

8 Direnç, Ohm Yasası i() + v() - R v() = i() R Bir direncin uçlarındaki gerilim direncin içinden akan akımla doğru oranılıdır Mesleki Terminoloji- 8

9 Đlekenlik Elekrik akımı ileimini beliren elamandır. Birimi Siemens (S) dir. S = / Ω = A/V G G = R = ρ A L Mesleki Terminoloji- 9

10 Direnç ve Güç p = v = vi ir p = i 2 R = v 2 R = v 2 G = 2 i G Dirençler, devrede daima güç ükeirler. p > Mesleki Terminoloji- 0

11 Direnç Serileri Elekrik devrelerinde kullanılan dirençler, oleranslarına bağlı olarak çok değişik değerlerde imal edilirler. Direnç serileri sandar olup, E3, E6, E2, E24, E48, E96 ve E92 kodları ile ifade edilirler. Serilerin ilk üç değerleri ve oleransları aşağıda belirilmişir []. Direnç Serisi Direnç Değeri Toleransı E92 00, 0, 02, %±0., %±0.25, %±0.5 E96 00, 02, 05, %± E48 00, 05, 0, %±2 E24 0,, 2, 3, 5, %±5 E2 0, 2, 5, 8, 22, 27, 33, 39, 47, 56, 68, 82, %±0 E6 0, 5, 22, 33, 47, 68, %±20 E serisi, Inernaional Elecrical Commission (IEC) nin belirlemiş olduğu bir sandarır [5] Mesleki Terminoloji-

12 Direnç Renk Kodları Herhangi bir direncin değeri ve oleransı, direnç üzerinde bulunan renk banlarından okunur. Direnç renk banları 4, 5 veya 6 şeri olabilir [6]. Direnç 4 renkli ise ilk 2 renk kasayı 3. renk çarpan 4. renk olerans 3. band ve sıcaklık kasayısı boş bırakılır Direnç 5 renkli ise ilk 3 renk kasayı 4. renk çarpan 5. renk olerans sıcaklık kasayısı boş bırakılır Direnç 6 renkli ise ilk 3 renk kasayı 4. renk çarpan 5. renk olerans 6. renk sıcaklık kasayısı Mesleki Terminoloji- 2

13 Direnç Renk Kodları RENKLER KATSAYI değeri. band 2. band 3. band Siyah 0 0 Çarpan Tolerans Sıcaklık kasayısı Kahverengi 0 ± % 00 ppm Kırmızı ± %2 50 ppm Turuncu k 5 ppm Sarı k 25 ppm Yeşil k ± %0.5 Mavi M ± %0.25 Mor M ± %0.0 Gri ± %0.05 Beyaz Alın 0. ± %5 Gümüş 0.0 ± % Renksiz Mesleki Terminoloji- ± %20 3

14 Direnç Renk Kodları Örnekler Kasayı = Mor (7), Yeşil (5) Çarpan = Kahverengi () Tolerans = Alın (%5) Direnç değeri = 75x0 = 750 Ω Kasayı = Mavi (6), Gri (8), Kahverengi () Çarpan = Turuncu (3) Tolerans = Kahverengi (%) Direnç değeri = 68x0 3 = 68 kω Alfanümerik göserim: 22R=22 Ω, 2M2=2.2 MΩ, 220K=220 kω, R22=0.22 Ω Mesleki Terminoloji- 4

15 Dirençeki Güç Kaybı Dirençe harcanmasına müsaade edilen maksimum güç kaybı Ri 2 bağınısı ile hesaplanır. Dirençeki güç kaybı ısıya dönüşeceğinden, direncin sıcaklığı yükselir. Đmalaçı firmalar arafından belirlenmiş olan güç kaybı, 20 o C ile 40 o C sıcaklıklar için geçerlidir. Daha yüksek sıcaklıklardaki güç kayıpları, yine imalaçı firmalar arafından yayınlanmış karakerisikler yardımı ile bulunur Mesleki Terminoloji- 5

16 Direnç Çeşileri Kullanım gereksinimlerine göre dirençler farklı biçim yapı ve güçlerde üreilirler [2, 3]. a) Sabi Dirençler b) Ayarlı Dirençler c) Isıya Duyarlı Dirençler d) Foo Rezisif Dirençler e) Gerilimle Değeri Değişen Dirençler Mesleki Terminoloji- 6

17 Direnç Çeşileri Sabi Dirençler. Karbon Bileşimli Dirençler Bu ip dirençler, karbon ozları ile bazı yapışırıcı maddelerin karışırılıp pres edilmesi ile oluşur. Direnç mikarı yapışırıcı içine kaılan karbon mikarına bağlıdır. Presen çıkan direnç, değerine uygun renk koduna göre boyanır. Mevcu dirençler içinde en ucuz olanıdır. Bunlar; ¼, /2,, 2, 5 ve 0 wa gücünde imal edilirler [] Mesleki Terminoloji- 7

18 Direnç Çeşileri 2. Karbon Film Dirençler: Bu ip dirençlerin gövdesi silindirik bir porselen olup, uçlarına direnci devreye bağlamaya yarayan elli yüksükler konur. Bundan sonra porselen üzerine direnç elemanını oluşuracak karbon ozları püskürülür. Karbon abakasının kalınlığı ile direncin değeri ers oranılıdır. Çok ince karbon abakası oluşurmak zor olduğundan çok yüksek değerli direnç yapılamamakadır. Direnç değerini yükselmek için karbon abakası helisel olarak kazınır. Karbon bileşimli dirençlere göre iç gürülüleri daha azdır [] Mesleki Terminoloji- 8

19 Direnç Çeşileri 3. Meal Oksi Dirençler: Bu dirençler imala eknikleri bakımından karbon film dirençlere benzerler. Bunlarda karbon abaka yerine oksi abakası oluşurulur. 4. Meal Film Dirençler: Bu dirençler küçük boyulu olup, güçleri bir hayli yüksek olabilir. Bu ip dirençler içi boş bir porselen gövde üzerine ince bir krom-nikel abakası oluşurularak elde edilir. Direncin gerçek değeri, helisel yol açılarak elde edilir Mesleki Terminoloji- 9

20 Direnç Çeşileri 5. Kalın Film (cermen) Dirençler: Kalın film dirençler, seramik ve meal ozları karışırılarak yapılır. Seramik ve meal ozu karışımı bir yapışırıcı ile hamur haline geirildiken sonra, seramik bir gövdeye şeri halinde yapışırılır fırında yüksek sıcaklıka pişirilir. Bu yönemle, hem sabi hem de ayarlı dirençler yapılmakadıra Mesleki Terminoloji- 20

21 Direnç Çeşileri 6. Tel Sargılı Dirençler: Bu ip dirençler seramik bir gövde üzerinde direnç elin sarılması ile elde edilir. Güçleri 00 W merebesine kadar çıkabilir. Değerleri ise maksimum 50 kω civarındadır Mesleki Terminoloji- 2

22 Direnç Çeşileri 7. Tümdevre Dirençler: Çok sayıda direncin ek bir pake alına alınmasıyla elde edilen direnç ürüdür. Bu nedenle enegre direnç olarak adlandırılırlar. Pake içindeki üm dirençler birer ayaklarından orak bağlıdır. Diğer ayaklar serbesir. Bu ür dirençlerin en önemli özelliği üm dirençlerin aynı değere sahip olmasıdır Mesleki Terminoloji- 22

23 Direnç Çeşileri 8. Yüzey Monaj Dirençler (SMD-Surface Moun Device): Gelişen eknolojiyle beraber elekronik devrelerin daha küçük boyularda üreilmesi söz konusu olmuşur. Daha küçük boyulara çok daha fazla sayıda devre bileşeninin yerleşirilmesi için devre plakelerinin kamanlı üreilmesi gerekmişir. Devre plakelerinin kamanlı üreimi kamanlar arası bağlanıda yüzey eması denilen yeni bir ekniği doğurmuşur. Değerlerinin Okunması: 222=22x0 2 =2.2 kω, 4R2=4.2 Ω Mesleki Terminoloji- 23

24 Direnç Çeşileri Ayarlı Dirençler. Reosalar Reosalar,iki uçlu ayarlanabilen(değişken direnç) dirençlerdir. Bu iki uçan birine bağlı olan kayıcı uç, direnç üzerinde gezdirilerek, direnç değeri değişirilir. Reosaların da karbon ipi ve elli ipleri vardır. Sürekli direnç değişimi yapan reosalar olduğu gibi, kademeli değişim yapan reosalarda vardır. Reosa Sembolleri Mesleki Terminoloji- 24

25 Direnç Çeşileri 2. Poansiyomereler Poansiyomereler üç uçlu ayarlı ora uç, direnç üzerinde gezinebilir. Poansiyomereler, direnç değerinin değişirilmesi yoluyla gerilim bölme, diğer bir deyimle çıkış gerilimini ayarlama işlemini yapar. Devre direncinin çok sık değişirilmesi isenen yerlerde kullanılır. Radyo ve elevizyonlarda ses ayarında, oyun kumandalarında, ışık ayar devrelerinde, vb. Ayar ucunun açısına bağlı olarak çıkış direnci lineer olarak veya logarimik olarak değişirilebilen çeşileri mevcuur. Poansiyomerenin Sembolü Mesleki Terminoloji- 25

26 Direnç Çeşileri Mesleki Terminoloji- 26

27 Direnç Çeşileri Oomobil ön paneli dimmer konrol devresi [4] Mesleki Terminoloji- 27

28 Direnç Çeşileri c) Isıya Duyarlı Dirençler (Termisör) Isıyla direnci değişen pasif devre elemanına ermisör denir. Termisörlerin direnç değişimi doğrusal olmamakla birlike yine de elekronik devrelerde değişik amaçlarla ercih edilir. Termisörlerin sıcaklık algılamaları oda sıcaklığı değerine kadar yüksek olur. Daha yüksek sıcaklıklarda direnç değişim mikarı küçükür. Termisörler iki şekilde imal edilir: Poziif ka sayılı direnç (PTC- Posiive Temperaure Coefficien): Sıcaklıkla doğru oranılı olarak direnç değeri değişen ermisör cinsine PTC denir. Negaif ka sayılı direnç (NTC- Negaive Temperaure Coefficien): Sıcaklıkla ers oranılı olarak direnç değeri değişen ermisör cinsine NTC denir [3]. NTC ve PTC Sembolleri Mesleki Terminoloji- 28

29 Direnç Çeşileri d) Foo Rezisif Dirençler (Ligh Dependen Resisor-LDR) Direnç değeri, üzerine düşen ışığın şiddeine göre değişen özel dirençlerdir. LDR'ler, CdS (kadmiyum sülfür), CdSe (kadmiyum selinür), selenyum, germanyum ve silisyum vb. gibi ışığa karşı çok duyarlı maddelerden üreilmekedir. LDR'ye gelen ışığın odaklaşmasını sağlamak için üs kısım cam ya da şeffaf plasikle kaplanmakadır. LDR üzerine ışık düşüğünde valans elekronları ışık enerjisi ile yeerli hıza ulaşıp, koparak ilekenlik bandına geçerler. Bu da LDR nin direncinin düşmesi demekir. Ancak, ışık şiddeinin arışıyla ilekenlik bandına geçebilen elekron sayısı doğru yönde lineer oranıya sahip olmadığı için LDR nin direncindeki düşüş de lineer değildir. Bu elemanların dirençleri karanlıka MΩ seviyesindeki iken yeerli ışık aldığı akdirde 5-0Ω gibi çok küçük değerlere düşebilmekedir [4]. LDR nin Sembolü Mesleki Terminoloji- 29

30 Direnç Çeşileri e) Gerilimle Değeri Değişen Dirençler-Varisörler (Volage Dependen Resisor-VDR) Uçlarına uygulanan volaj değerine bağlı olarak, direnci değişen elemandır. Genellikle çinko oksien yapılır. Varisör gerilimi olarak bilinen gerilimin alında neredeyse hiç akım çekmez. Gerilim değeri çalışma volajını geçiğinde direnci hızlı bir şekilde düşerek akım çekmeye başlar. Genellikle elekronik sisemlerin girişine paralel akılarak aşırı gerilimlerde devreye girmesi ve gerilimin daha da yükselmemesi amaçlanır. Bir varisör ürü olan parafudr ise yüksek gerilim haları ile oprak arasına bağlanarak yıldırım düşme durumunda yıldırımın yüksek akımını üzerine alır ve rafo gibi hassas elemanları korur [7]. Varisör ün Sembolü Parafudr Mesleki Terminoloji- 30

31 Direnç Çeşileri Varisör elemanının akım-gerilim karakerisiği ZnO:Çinko oksi, SiC:Silikon Karpi Mesleki Terminoloji- 3

32 Sıcaklığın Direnç Üzerine Ekisi Sıcaklığın, ilekenlerin, yarıilekenlerin ve yalıkanların direnç değişimleri üzerinde büyük ekisi vardır [8]. Đlekenlerde: Đlekenlerin yapısında çok sayıda serbes elekron vardır. Termal enerjideki değişiklik serbes aşıyıcıların oplam sayısı üzerinde düşük bir ekiye neden olur. Gerçeke, ilekenlerde ermal enerji sadece pariküllerin rasgele harekelerinin yoğunluğunu değişirmekedir. Bu nedenle ermal enerji arığında elekronların bir yöndeki harekei zorlaşmakadır. Đyi ilekenlerde, sıcaklığın arması ile direnç seviyesi de armakadır. Dolayısıyla ilekenler poziif sıcaklık kasayısına sahipir. a) Đlekenlerde, b)yarı ilekenlerde Mesleki Terminoloji- 32

33 Sıcaklığın Direnç Üzerine Ekisi Yarı ilekenlerde: Yarı ilekenlere uygulanan sıcaklık arırıldığında, yarı ilekenlerdeki serbes aşıyıcı sayısı (elekron sayısı) arar. Bundan dolayı yarı ilekenlerde sıcaklık arıkça direnç seviyesi düşer. Dolayısıyla yarı ilekenler negaif sıcaklık kasayısına sahipir. Yalıkanlarda: Yarı ilekenlerde olduğu gibi yalıkanlarda da sıcaklık arıkça direnç seviyesi düşer. Dolayısıyla yalıkanlar da negaif direnç kasayısına sahipir Mesleki Terminoloji- 33

34 Sıcaklığın Direnç Üzerine Ekisi Bakırın direnç değerinin sıcaklıkla değişimi [8]. Inferred absolue zero: Kabul edilen mulak sıfır Benzer üçgenlerden faydalanarak aşağıdaki eşilik elde edilir. x y = = R R R2 R 2 T + T Mesleki Terminoloji- 34 2

35 Sıcaklığın Direnç Üzerine Ekisi o C sıcaklığı bakır için kabul edilen mulak sıcaklık değeridir. Farklı ileken malzemeler için kabul edilen mulak sıcaklık değerleri yanda verilmişir. Mulak sıcaklık değerleri T şeklinde göserilirse bir önceki sayfada verilen eşilik aşağıdaki gibi yazılabilir. T + T T + T = R R Örnek: Bir bakır elin direnci 20 o C de 50 Ω ise, 00 o C de bakır elin direnç değeri ne olur? R 2 = = 65, 72Ω R Mesleki Terminoloji- 35

36 Sıcaklığın Direnç Üzerine Ekisi Direnç Sıcaklık Kasayısı: α 20 = T + 20 o C α 20 : 20 o C deki direnç sıcaklık kasayı 20 o C deki direncin değeri R 20 ile göserilirse T sıcaklığındaki R direnci aşağıdaki gibi hesaplanabilir: o R = R20[ + α 20 ( T 20 C)] Buradan α 20 çekilirse; R α 20 = T R 20 R o C = R T R 20 R/ T oranı daha önceki sayfada verilen eğrinin eğimidir. Malzemenin direnç sıcaklık kasayısı ne kadar yüksek ise sıcaklığa bağlı olarak direnç değişim duyarlılığı o kadar yüksekir [8] Mesleki Terminoloji- 36

37 Sıcaklığın Direnç Üzerine Ekisi 0 o C deki direnç sıcaklık kasayısı α 0 ve 0 o C deki direnç değeri R 0 ile göserilirse; α 0 = R R0[ + α 0T ] T = Elde edilir. Örnek: 0 o C deki bakır elin direnci 00 Ω ise, 70 o C deki direnç değerini bulunuz. 0 o C deki bakırın direnç sıcaklık kasayısı / o C dir. R = 00[ (70)] = 30. Ω Örnek: 20 o C deki bakır elin direnci 0 Ω ise, 00 o C deki direnç değerini bulunuz. 20 o C deki bakırın direnç sıcaklık kasayısını yaklaşık olarak 0.004/ o C olarak alınız. o R = 0[ (00 20 C)] = 3. 2Ω Mesleki Terminoloji- 37

38 PPM/ o C: Sıcaklığın Direnç Üzerine Ekisi Direnç elemanının sıcaklığa duyarlılığı PPM/ o C ile göserilir. PPM/ o C her o C deki milyonda bir değişimi ifade eder (pars per million-ppm). Dirençlerde 5000 PPM/ o C yüksek, 20 PPM/ o C ise gaye düşük bir değer kabul edilir. Direncin sıcaklık ile değişimi aşağıdaki denklem ile verilebilir [8]. Rno min al R = ( PPM )( T ) 0 6 Burada R nominal 20 o C yani oda sıcaklığındaki direnç değerini, T ise sıcaklık değişimini ifade eder. Örnek: kω değerindeki karbon bileşimli direncin sıcaklık duyarlılığı 2500 ppm/ o C ise 60 o C deki direnç değerini bulunuz. 000Ω R = (2500)(60 20) = 00Ω 6 0 R = R + R = = 00Ω no min al Mesleki Terminoloji- 38

39 Kondansaör (Kapasie Elemanı) Yükleri mulak değerce eşi, faka zı işareli iki ilekenli bir sisem kondansaör olarak isimlendirilmekedir. Kondansaörün kapasiesi C ise, ilekenin poziif q yükünün, ilekenler arasına uygulanan v gerilimine C=q/v şeklinde oranı olarak anımlanmakadır. Kapasienin birimi: farad=coulomb/vol dur [9]. Kondansaör, elekronların kuuplanarak elekriksel yükü elekrik alanın içerisinde depolayabilme özelliklerinden faydalanılarak, bir yalıkan malzemenin iki meal abaka arasına yerleşirilmesiyle oluşurulan emel elekrik devre elemanıdır. Piyasada kapasie, kapasiör, sığaç gibi isimlerle anılan kondansaörler, 8. yüzyılda ica edilip gelişirilmeye başlanmışır [0] Mesleki Terminoloji- 39

40 Kondansaör (Kapasie Elemanı) En basi kondansaör yapısı, iki ileken paralel levhanın birbirlerinden dielekrik kasayısı ε olan (örnek; hava) bir malzeme ile ayrılmasıyla elde edilir. Đleken levhaların alanı A, yüzeydeki yük yoğunluğu ρ=q/a ve iki levhanın birbirinden uzaklığı d olduğunda; bu yapıda oluşacak olan elekrik alanın büyüklüğü E=ρ/ε olur. Bu durumda levhalar arasındaki gerilim farkı; d ρ v = Edz = dz ε C = 0 Q v d 0 C ρd = = ε A = ε d Qd εa Mesleki Terminoloji- 40

41 Kondansaör (Kapasie Elemanı) Yalıkan bir malzemenin içinde depolayabileceği yük mikarı o malzemenin bir karakerisiğidir, yani farklı malzemelerin aynı koşullarda depolayabilecekleri yük mikarı da farklı olur. Bir malzemenin üzerinde yük depolayabilme yeeneği yalıkanlık (dielekrik) sabii adı verilen kasayı ile ölçülür ve bu kasayı her malzemede farklı değer alır. Hesaplama kolaylığı açısından her malzemenin dielekrik kasayısı, boşluğun dielekrik kasayısına göre oranlanır ve oraya çıkan yeni kasayıya bağıl dielekrik (yalıkanlık) sabii adı verilir, kısaca vakumun yalıkanlığı emel alınarak diğer malzemelerin yalıkanlığı buna göre kıyaslanır []. Bir yalıkan malzeme bağıl dielekrik sabii oranında, vakuma göre daha fazla yük depolar. ε = ε o ε r ε o = F/m ε o = Boşluğun dielekrik sabii ε r = Malzemeye özgü bağıl dielekrik sabii Mesleki Terminoloji- 4

42 Kondansaör (Kapasie Elemanı) Kırılma (Delinme )Gerilimi: Yalıkan malzemelerin karakerisikleri arasında gerilime dayanıklılık da sayılmalıdır. Yalıkan malzemeye bir gerilim uygulandığında elekronları kuuplanır, ancak bu gerilim değeri çok büyürse az mikarda olan serbes elekronlar kopmaya başlar ve malzeme üzerinden akım akar. Bir malzemenin yalıkanlığını yiirip deforme olduğu gerilim değerine bozulma-kırılma-delinme gerilimi adı verilir ve yalıkan karakerisiğinde önemli bir gösergedir. Yalıkanın Đsmi Bağıl Dielekrik Sabii Delinme Gerilimi Hava 30,000 V/cm Teflon ,000 V/cm Polisren ,000 V/cm Kağı ,000 V/cm Pireks (Cam) 4.7 (3.7-0) 40,000 V/cm Silikon.68 50,000 V/cm Bakali ,000 V/cm Kuvarz ,000 V/cm Mika ,000 V/cm Mesleki Terminoloji- 42

43 Kapasie Elemanı v(0 - ): =0 - anındaki kapasienin ilk koşulu v( ) = i( τ ) dτ + v( 0 ) C 0 q ( ) = Cv( ) i( ) = dq( ) d i ( ) = C dv( ) d( ) Bir kapasienin içinden akan akım, uçlarındaki gerilimin zamana göre ürevinin kapasienin değeriyle çarpımıdır. Đlk koşullu kapasie elemanının eşdeğer devresi Mesleki Terminoloji- 43

44 Kapasie Elemanı Kapasie elemanının =0 + anındaki davranışı (C=F için): v(0 + 0 ) = ( ) + (0 i τ dτ v 0 + ) i(τ) impuls veya ürevleri olmaması koşulunda belirli inegralin değeri 0 dır. Yani kapasie elemanı uçlarındaki gerilim ani olarak değişmez veya ani değişimlere karşılık kapasie elemanı kısa-devre elemanı gibi davranır. Kapasie elemanının DC şarlarda ve sürekli haldedeki (=sonsuz) davranışı (C=F için): d i( ) = C ( v( ) sabi ) = d( ) 0 DC şarlarda ve sürekli halde kapasie elemanı açık devre elemanı gibi davranır Mesleki Terminoloji- 44

45 Kapasie Elemanı Yüklü kondansaörde depolanan enerji: Bir q yükünün a nokasından b nokasına aşınmasıyla birlike, kondansaörün kapasiesi C'ye göre bir v ab gerilimi oluşur. q v ab = C Küçük bir dq yükünün a nokasından b nokasına aşınması sırasında yapılan çok küçük işi aşağıdaki denklem göserir. dw = vab dq = Aşağıdaki formül ise yük mikarını 0'dan Q'ya enegre ederek, kapasiesi C olan bir kondansaörde v ab geriliminde Q kadar yükü depolamak için gereken enerji mikarını verir. W Q = q C dq = 2 q C Q C dq = 2 Qv = Cv Mesleki Terminoloji- 45 2

46 Mesleki Terminoloji- 46 Kapasie Elemanı Kapasie elemanına [, 2 ] süresinde giren enerji, kapasie gerilimi ve yükünün zamana göre değişiminden bağımsız olarak aşağıdaki gibi de hesaplanabilir [2]. ) ( ) ( ) ( i v p = d dw p ) ( ) ( = = = = = ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ), ( 2 dq v d d dq v d i v d p w ) ( ) ( q C v = )) ( ( )) ( ( ) ( q v q f v = = = = 2 2 ) ( )) ( ( ) ( ) ( ), ( 2 dq q v dq v w = 2 ) ( ), ( 2 q q dq q v q q w Değişken değişirilirse; C q q v = ) ( ] [ 2 ) ( 2 2 ), ( v v C q q C q C dq C q q q w q q q q = = = =

47 Kapasie Elemanı Kayıpsız eleman bağlı olduğu dış devreden aldığı enerjinin amamını geri verebilen bir elemandır. Bu nedenle bu elemana enerji depolayan eleman denir. Kapasie elemanı kayıpsız eleman sınıfına girer. Eğer v() ve q() periyodik ise; q( 2 )=q( +T)=q( ) olur. Dolayısıyla bu durumda kapasiede [, 2 ] süresinde harcanan oplam enerji w(, 2 )=0 olur Mesleki Terminoloji- 47

48 Kondansaör Çeşileri Kondansaörleri sınıflandırmanın en çok kullanılan yönemi yalıkan maddesine göre sınıflandırmadır. Malzemelerin bağıl yalıkanlık kasayısı ve delinme gerilimleri yalıkanlar arasındaki farklılıkları oluşurur ve bunlar kondansaörlerin özelliklerini belirleyip uygulama alanlarındaki çeşililiği genişleir. a) Sabi Kondansaörler Vakumlu Kondansaörler: Đki meal plakanın arasında havasız oram bırakılır ve genelde cam veya seramik kaplanarak oluşurulur. Özellikleri olarak düşük yük kapasiesi ( 0 ~ 000 pf) ve yüksek gerilime ( 0000 V'a kadar ) dayanması göserilebilir. Genelde radyo vericilerinde ve yüksek gerilim gerekiren uygulamalarda kullanılırlar. Havalı Kondansaörler: Meal plakaları arasında hava boşluğu bırakılmasıyla oluşurulan bu kondansaörlerde, plakalar genelde alüminyum ve gümüş kaplamalı olarak asarlanır. Hava yalıkanının dielekrik kaybı düşükür. Hemen hemen üm hava aralıklı kondansaörler ayarlanabilir olarak imal edilirler ve radyo frekansı ayarlamada kullanılırlar. Ayrıca yüksek kapasie değerleri sunarlar Mesleki Terminoloji- 48

49 Kondansaör Çeşileri Plasik Film Kondansaör: Yüksek kalieli polimer (polikarbona, polyeser, polipropilin ve yüksek kalie için polisülfon) abakalarından üreilen plasik film kondansaörler sinyal ve filre devrelerinde kullanım alanı bulurlar.genelde kuupsuz olurlar. Haa payları yüksekir. Haa payları +%5 - +%0 arasıdır. Haa paylarının yüksek olmasına karşın ucuz ve kullanışlıdırlar. nf 0,47mF arası kapasielerde bulunabilir. Meal Kaplı Film Kondansaör: Bir çeşi polyeser film kondansaördür. nf 2,2mf arası kapasielerde bulunabilir. Kuupları yokur. 22nF lık 250 V luk bir meal kaplı film kondansaör Mesleki Terminoloji- 49

50 Kondansaör Çeşileri Mikalı Kondansaör: Tasarım olarak meal filmli kondansaöre benzeyen mikalı kondansaör, çoğunlukla yüksek gerilim için kullanılır. Kapasie değerleri 50 pf ile 20 nf arasındadır. Tolerans değerleri yüksekir ve yüksek frekansa çalışabilme özelliği vardır. Dielekrik maddesi olarak yalıkanlığı çok yüksek olan mika kullanılmışır. Çok yaygın kullanım alanı vardır. Karşınıza en sık çıkacak kondansaör ürlerindendir. Çalışma gerilimleri 00 V-2500 V arasıdır Mesleki Terminoloji- 50

51 Kondansaör Çeşileri Seramik Kondansaör: Sırayla dizilmiş meal ve seramik abakalarından oluşur. Yüksek hassasiye gerekirmeyen kuplaj ve filreleme işlemlerinde geniş bir kullanım alanı bulurlar. Uygulamada mercimek kondansaör olarak da adlandırılır. Kapasieleri düşükür. Haa payları çok yüksekir. Haa payları +%20 dolayındadır. Kapasieleri sıcaklık ve nemden ekilenir. Enerji kayıpları az olduğundan çoğunlukla yüksek frekanslı devrelerde kullanılır. Kuupları yokur Mesleki Terminoloji- 5

52 Kondansaör Çeşileri Kağılı Kondansaör: Đki uzun meal abakanın arasına yağ emdirilmiş kâğıların yerleşirilmesiyle elde edilir. 300 pf ile 4 µf arasında kapasie değerleri alırlar ve delinme gerilimleri, çalışma gerilimlerinin kaı arasındadır. Eskiden radyo aksamlarında kullanılan bu kondansaör çeşidi görece yüksek gerilimlerde de kullanılır ancak kullanımı nerdeyse amamen erk edilmişir. Camlı Kondansaör: Yüksek gerilimde kullanılır ve pahalıdır. Pahalı olmasının sebebi yüksek kararlılıka çalışması ve kapasie değerinin yüksek güvenilirliğe sahip olmasıdır. Geniş bir sıcaklık aralığında kararlı bir sıcaklık kasayısı vardır Mesleki Terminoloji- 52

53 Kondansaör Çeşileri Elekroliik Kondansaörler: Yalıım görevi gören ve asi borik eriğine emdirilmiş ince bir oksidasyon zarı kullanılır. Đleken olarak alüminyum ya da analyum levhalar kullanılır. Yalıkan malzemesi çok ince olduğundan çok yüksek kapasielere ulaşmak mümkündür. Kuupsuz ya da kuuplu olarak üreilirler. Şekil 2.6 da göserilmişir. kuuplu kondansaörler için kullanılan devre sembolleri Mesleki Terminoloji- 53

54 Kondansaör Çeşileri SMD Kondansaörler: Çok kamanlı elekronik devre karlarına yüzey emaslı olarak mone edilmeye uygun yapıda üreilmiş kondansaörlerdir. Boyuları diğer kondansaörlere göre çok daha küçükür; ancak mercimek ve mika kondansaörlerle erişilen sığa değerlerine sahip olarak üreilirler. Süper Kondansaör: Karbon Aerojelinden imal edilir. Gaye fazla kapasie değerleri sunarlar. Bazı uygulamalarda şarj edilebilir piller yerine kullanılırlar Mesleki Terminoloji- 54

55 Kondansaör Çeşileri b) Ayarlanabilir Kondansaörler Kapasieleri çeşili yönemlerle değişirilebilen kondansaörlere ayarlanabilir kondansaör adı verilir. Bu halleriyle ince ayar yapmaya imkân anırlar. Üç çeşi ayarlanabilir kondansaörden bahsedilebilir. Varyabl kondansaör: Birçok plakanın birbiri içine geçecek şekilde bağlanmasıyla elde edilen varyabl kondansaörler, iki parçadan oluşurlar (sabi parça saor, harekeli parça roor). Roora bağlı olan sayesinde plakalar birbiri içine doğru hareke eder veya uzaklaşır. Bu şekilde plakalar arası yüzey alanı konrol edilir ve kapasie değerinde değişim olur. Radyo alıcılarında anen kaının frekansını değişirmek amacıyla ya da sinyal üreeçlerinde isenen frekansı elde emek amacıyla kullanılabilir Mesleki Terminoloji- 55

56 Kondansaör Çeşileri Trimer kondansaör: Trimerler, varyabl kondansaörden farklı olarak plakaların birbirine yaklaşırılması yönemiyle kapasie değişimi sağlarlar. Sığanın ornavida gibi yardımcı bir alele ayarlanabildiği kondansaör ürüdür. Sığanın bir defa ayarlandıkan sonra belli bir değerde sabi bırakıldığı yerlerde kullanılır. Örneğin; belirli bir frekansan yayın yapacak radyo vericilerinin yayın frekansı belirlendiken sonra o frekansa göre sığa ayarı ve ardından cihazın kuulama monajı yapılır. Varakör: Diyo kullanılarak oluşurulmuş bir kondansaör çeşididir. Gerilim konrollüdürler, uygulanan gerilim değeri büyüdükçe kapasie değerleri düşer. Yüksek frekansa çalışabilip haberleşme alanında frekans konrolünde kullanılırlar Mesleki Terminoloji- 56

57 Kondansaör Çeşileri c) Kuup durumuna göre: Kondansaörler üreim aşamasında kuupları belirlenmiş olarak da asarlanabilirler. Bu duruma göre kondansaörler iki gruba ayrılır. Kuupsuz kondansaör: Üreim aşamasında kuuplanmamış ve devreye bağlanma yönü önem aşımayan kondansaörlerdir. Seramik ve mika yalıkanlı kondansaörlerlerin dahil olduğu bu grup, birkaç pikofarad'dan mikrofarad değerlerine kadar bir yelpazede değer alır. Kuuplu kondansaör: Bu kondansaörler üreilirken kuuplu olarak asarlanır. Kuuplu kondansaörlerde arı (+) eksi(-) kuupların devreye doğru bağlanması gerekir. Aksi durumda levhalarda aşırı ısınma meydana gelir ve kondansaör delinebilir. Kuuplu kondansaörler grubuna elekroli kondansaörler girerler. Bu kondansaörlerin kapasieleri birkaç pikofarad'dan başlar Farad ve üzerine kadar uzanan geniş bir yelpazede değer alır Mesleki Terminoloji- 57

58 Kapasie Değerinin Okunması Kondansaörlerin kapasiesi ve çalışma gerilimleri yükseldikçe gövde boyuları da büyür. Büyük kondansaörlerde kapasie değeri ve çalışma gerilimleri üzerlerinde yazılıyken küçük boyulu kondansaörlerde bazı kısalmalar kullanılır. Sıfır (0) yerine noka (.) konması buna örnek göserilebilir.. Kapasienin Okunuşu: 2n2: 2.2 nf, 22n: 22 nf 2. Kapasie: Özellikle mercimek kondansaörlerde 0 sayısının yanına rakam yazılarak sığa değeri belirilir ve birim yazılmaz. Bu durumda kondansaör sığası piko farad (pf) üzerinden değerlendirilir. 04: 0x0 4 pf=00000 pf= 00 nf Mesleki Terminoloji- 58

59 Kapasie Değerinin Okunması Yine çoğunlukla mercimek kondansaörlerde birim yazılmadan doğrudan sayının kendisi yazılır. Bu durumda kondansaör sığası o sayının pf değeri kadardır. 470: 470 pf Bazı kondansaörlerde sayının önüne birim eklenir. Burada birimin eklendiği yerde 0. olduğu varsayılır. p68: 0.68 pf çalışma gerilimi ise 00 V dur. Diğer bir göserim şeklinde de kapasie üzerinde yanda verildiği gibi sadece.05 veya 0. yazar. Bu kapasieler µf değerindedirler. Yani;.05: 0.05 µf=50 nf; 0.: 0. µf=00 nf Mesleki Terminoloji- 59

60 Endükans i() + v() - L d L i v = i = v d + i(0) d L Bir endükansın uçlarındaki gerilim, içinden akan akımın zamana göre ürevinin endükans değeriyle çarpımıdır Mesleki Terminoloji- 60

61 Endükans Elemanı (Bobin) Endükans elemanı ileken bir elin 'nüve' denilen bir malzeme üzerine sarılmasıyla elde edilirler. Tel ardışık şekilde ve belli bir çapa sarılır. Teller birbiri üzerine sarılırken kısa devre oluşmaması için yalıılırlar (yalıım için vernik ercih edilir). Nüve malzemesi yerine hava da olabilir. Bobinlerin elekriksel değeri endükans olarak adlandırılır ve birimi 'Henry' dir, L harfiyle göserilir. Bobin endükansını ekileyen bazı ekenler vardır. Telin sargı çapı, sargı sayısı, kalınlığı ve elin üzerine sarıldığı nüvenin fiziksel özelliği bobin endükansını ekiler Mesleki Terminoloji- 6

62 Açık devre ve Kısa devre Açık devre: R = i = 0 Devre i=0 v Kısa devre: R = 0 v = 0 Devre i v = Mesleki Terminoloji- 62

63 Ampermere ve Volmere i A =A Güç Kaynağı v A =0 + - A i R i v =0 R V + - v V =V Ampermere kısa devre gibidir ve akımı göserir. Volmere ise açık devre gibidir ve gerilimi göserir Mesleki Terminoloji- 63

64 Referanslar. Hali Pasacı, Elekrik ve Elekronik Ölçmeleri, Đsanbul Thomas L. Floyd, Elecronics Fundamenals, Prenice Hall, Rober Boylesad, Louis Nashelsky, Elekronik Elemanlar ve Devre Teorisi- Çeviri, Milli Eğiim Bakanlığı, John Bird, Elecrical and Elecronic Principles Technology, Newnes, IEC Saus and Rules of Procedure, IEC pp hp://www.bilek.ubiak.gov.r/gelisim/elekronik/resisor.hml 7. Lilefuse varisors-basic properies, erminology and heory, Harris Applicaion Noe, Rober Boylesad, Inroducory circui analysis. 9. Ergun Bayrakçı, Elekrik-Elekronik Mühendisliğinin Temelleri, Uludağ Üniv. Basımevi, James W. Nilsson - Susan A. Riedel, Elecric Circuis - 7h Ediion, EMO - Teknik Bilgiler Đnerne Siesi 2. Leon Chua, Charles A. Desoer, Ernes S. Kuh, Linear and Nonlinear Circuis, McGraw-Hill Book, Mesleki Terminoloji- 64

Mesleki Terminoloji-1. 3. BÖLÜM Elektrik Devre Elemanları

Mesleki Terminoloji-1. 3. BÖLÜM Elektrik Devre Elemanları Mesleki Terminoloji- 3. BÖLÜM Elekrik Devre Elemanları Devre Elemanlarının Tipleri Akif elemanlar: Enerji üreirler. Baarya, güç üreeci, işlemsel yükseleçler Pasif elemanlar: Enerjiyi ükeirler veya depolarlar.

Detaylı

FİZİK-II DERSİ LABORATUVARI ( FL 2 4 )

FİZİK-II DERSİ LABORATUVARI ( FL 2 4 ) FİZİK-II DERSİ LABORATUVARI ( FL 2 4 ) KURAM: Kondansaörün Dolma ve Boşalması Klasik olarak bildiğiniz gibi, iki ileken paralel plaka arasına dielekrik (yalıkan) bir madde konulursa kondansaör oluşur.

Detaylı

EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I

EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I Prof. Dr. Selçuk YILDIRIM Siir Üniversiesi Elekrik-Elekronik Mühendisliği Kaynak (Ders Kiabı): Fundamenals of Elecric Circuis Charles K. Alexander Mahew N.O. Sadiku McGraw Hill,

Detaylı

Bölüm 9 FET li Yükselteçler

Bölüm 9 FET li Yükselteçler Bölüm 9 FET li Yükseleçler DENEY 9-1 Orak-Kaynaklı (CS) JFET Yükseleç DENEYİN AMACI 1. Orak kaynaklı JFET yükselecin öngerilim düzenlemesini anlamak. 2. Orak kaynaklı JFET yükselecin saik ve dinamik karakerisiklerini

Detaylı

Analog Elektronik. Öğr.Gör. Emre ÖZER

Analog Elektronik. Öğr.Gör. Emre ÖZER Analog Elektronik Öğr.Gör. Emre ÖZER Analog Devre Elemanları Dirençler Dirençler elektrik akımına zorluk gösteren elektronik devre elemanlarıdır. Alman bilim adamı Ohm tarafından 1827 yılında bulunmuştur.

Detaylı

DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüştüren devrelerdir.

DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüştüren devrelerdir. DADA DÖNÜŞÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüşüren devrelerdir. Uygulama Alanları 1. DA moor konrolü 2. UPS 3. Akü şarjı 4. DA gerilim kaynakları

Detaylı

9- ANALOG DEVRE ELEMANLARI

9- ANALOG DEVRE ELEMANLARI 9- ANALOG DEVRE ELEMANLARI *ANALOG VE DİJİTAL KAVRAMLARI *Herhangi bir fiziksel olayı ifade eden büyüklüklere işaret denmektedir. *Zaman içerisinde kesintisiz olarak devam eden işaretlere Analog işaret

Detaylı

TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ

TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ ÖĞRETMEYE YÖNELĠK TEST SORU BANKASI HAZIRLAYAN: Öğr.Gör.Aykut Fatih GÜEN 1 ÜNĠTE 1 TEST SORU BANKASI (TEMEL ELEKTRONĠK) DĠRENÇ SORULARI Aşağıdakilerden hangisi, pasif devre elemanlarının

Detaylı

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce;

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce; BOBĐER MAYETĐK AAI TEME POSTUATARI Birim yüke elekrik alan içerisinde uygulanan kuvvei daha önce; F e = qe formülüyle vermişik. Manyeik alan içerisinde ise bununla bağlanılı olarak hareke halindeki bir

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I Karadeniz Teknik Üniversiesi Mühendislik Fakülesi * Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü Elekronik Anabilim alı * Elekronik Laborauarı I FET.Lİ KUETLENİİCİLE 1. eneyin Amacı FET Transisörlerle yapılan

Detaylı

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ Tüm elekronik cihazlar çalışmak için bir DC güç kaynağına (DC power supply) gereksinim duyarlar. Bu gerilimi elde emenin en praik ve ekonomik yolu şehir şebekesinde bulunan

Detaylı

FİZİK II LABORATUVARI DENEY FÖYÜ

FİZİK II LABORATUVARI DENEY FÖYÜ ELAL BAYA ÜNİESİTESİ / FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ / FİZİK BÖLÜMÜ FİZİK LOATUA DENEY FÖYÜ. DİENÇ E ELEKTOMOTO KUETİNİN ÖLÇÜLMESİ. OHM YASAS. KHHOFF YASALA 4. ELEKTİK YÜKLEİNİN DEPOLANŞ E AKŞ AD SOYAD: NUMAA:

Detaylı

A- TEMEL KAVRAMLAR 1- Elektrik Akımı: 2- Gerilim:

A- TEMEL KAVRAMLAR 1- Elektrik Akımı: 2- Gerilim: A- TEMEL KAVRAMLAR 1- Elektrik Akımı: Elektrik Akımı elektrik elektronik devrelerin temelini oluşturmaktadır. Elektrik akımını oluşturan temel faktör ise elektron akımıdır. Elektron akımı da, bağlantı

Detaylı

Akımı sınırlamaya yarayan devre elemanlarına direnç denir.

Akımı sınırlamaya yarayan devre elemanlarına direnç denir. Akımı sınırlamaya yarayan devre elemanlarına direnç denir. Gösterimi: Birimi: Ohm Birim Gösterimi: Ω (Omega) Katları: 1 Gigaohm = 1GΩ = 10 9 Ω 1 Megaohm = 1MΩ = 10 6 Ω 1 Kiloohm = 1kΩ = 10 3 Ω 1 ohm =

Detaylı

DERS NOTLARI. Yard. Doç. Dr. Namık AKÇAY İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi

DERS NOTLARI. Yard. Doç. Dr. Namık AKÇAY İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi DERS NOTLARI Yard. Doç. Dr. Namık AKÇAY İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Ders-1 27.09.2016 ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI Direnç Kondansatör Bobin Diyot Transistör ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI Analog ve

Detaylı

Dirençler. 08 Aralık 2015 Salı 1

Dirençler. 08 Aralık 2015 Salı 1 Dirençler 08 Aralık 2015 Salı 1 Tanımı ve İşlevi Dirençler elektrik akımına zorluk gösteren elektronik devre elemanlarıdır. Direnç R harfi ile gösterilir, birimi ohmdur. Omega simgesi ile gösterilir (Ω).

Detaylı

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-4 Kondansatörler ve Bobinler

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-4 Kondansatörler ve Bobinler Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi Ders Notu-4 Kondansatörler ve Bobinler Kondansatörler Kondansatör, elektronların kutuplanarak elektriksel yükü elektrik alanın içerisinde depolayabilme

Detaylı

Elektrik Devre Temelleri 11

Elektrik Devre Temelleri 11 Elektrik Devre Temelleri 11 KAPASİTÖR VE ENDÜKTÖR Doç. Dr. M. Kemal GÜLLÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Kocaeli Üniversitesi 6.1. Giriş Bu bölümde doğrusal iki devre elemanı olan kapasitör (capacitor)

Detaylı

TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLER

TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLER Karadeniz Teknik Üniversiesi Mühendislik Fakülesi * Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü Elekronik Anabilim Dalı * Elekronik Laborauarı I 1. Deneyin Amacı TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLER Transisörlerin yükseleç

Detaylı

İstanbul Teknik Üniversitesi IEEE Öğrenci Kolu

İstanbul Teknik Üniversitesi IEEE Öğrenci Kolu Direnç Dirençler elektronik devrelerin vazgeçilmez elemanlarıdır. Yaptıkları iş ise devre içinde kullanılan diğer aktif elemanlara uygun gerilimi temin etmektir. Elektronik devreler sabit bir gerilim ile

Detaylı

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GENEL KONTROL YÖNTEMLERİ: ON - OFF (AÇIK-KAPALI) KONTROL SİSTEMLERİ: Bu eknik en basi konrol ekniğidir. Ölçülen değer (), se değerinin () üzerinde olduğunda çıkış sinyali açılır,

Detaylı

KONDANSATÖRLER Farad(F)

KONDANSATÖRLER Farad(F) KONDANSATÖRLER Kondansatörler elektrik enerjisi depo edebilen devre elemanlarıdır. İki iletken levha arasına dielektrik adı verilen bir yalıtkan madde konulmasıyla elde edilir. Birimi Farad(F) C harfi

Detaylı

DENEY-6 LOJİK KAPILAR VE İKİLİ DEVRELER

DENEY-6 LOJİK KAPILAR VE İKİLİ DEVRELER DENEY-6 LOJİK KPILR VE İKİLİ DEVRELER DENEYİN MCI: Bu deneyde emel manık kapıları (logic gaes) incelenecek ek kararlı ikili devrelerin çalışma prensipleri gözlemlenecekir. ÖN HZIRLIK Temel lojik kapı devrelerinden

Detaylı

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Dirençler ve Kondansatörler

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Dirençler ve Kondansatörler YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNA FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK-ELEKTRONİK LABORATUARI (LAB I) DENEY 1 Deney Adı: Dirençler ve Kondansatörler Öğretim Üyesi: Yard. Doç. Dr. Erhan AKDOĞAN

Detaylı

1. Sunum: Kapasitans ve İndüktans. Kaynak: Temel Mühendislik Devre Analizi, J. David IRWIN- R. Mark NELMS

1. Sunum: Kapasitans ve İndüktans. Kaynak: Temel Mühendislik Devre Analizi, J. David IRWIN- R. Mark NELMS 1. Sunum: Kapasitans ve İndüktans Kaynak: Temel Mühendislik Devre Analizi, J. David IRWIN- R. Mark NELMS Kapasitans ve İndüktans Kondansatörler elektrik alanlarında, indüktörler ise manyejk alanlarında

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

DENEY FÖYÜ 1: Direnç Ölçme ve Devre Kurulma

DENEY FÖYÜ 1: Direnç Ölçme ve Devre Kurulma DENEY FÖYÜ 1: Direnç Ölçme ve Devre Kurulma Deneyin Amacı: Elektrik Elektroniğin temel bileşeni olan direnç ile ilgili temel bigileri edinme, dirençlerin renk kodlarını öğrenme ve dirençlerin breadboard

Detaylı

DENEY FÖYÜ 1: Direnç Ölçme ve Devre Kurulması

DENEY FÖYÜ 1: Direnç Ölçme ve Devre Kurulması DENEY FÖYÜ 1: Direnç Ölçme ve Devre Kurulması Deneyin Amacı: Elektrik Elektroniğin temel bileşeni olan direnç ile ilgili temel bilgileri edinme, dirençlerin renk kodlarını öğrenme, devre kurma aracı olarak

Detaylı

TEMEL ELEKTRONİK. Kondansatör, DC akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanıdır.

TEMEL ELEKTRONİK. Kondansatör, DC akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanıdır. BÖLÜM 2 KONDANSATÖRLER Önbilgiler: Kondansatör, DC akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanıdır. Yapısı: Kondansatör şekil 1.6' da görüldüğü gibi, iki iletken plaka arasına yalıtkan bir maddenin

Detaylı

Ders 3- Direnç Devreleri I

Ders 3- Direnç Devreleri I Ders 3- Direnç Devreleri I Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net İçerik 2. Direnç Devreleri Ohm kanunu Güç tüketimi Kirchoff Kanunları Seri ve paralel dirençler Elektriksel

Detaylı

Zamanla Değişen Alanlar ve Maxwell Denklemleri

Zamanla Değişen Alanlar ve Maxwell Denklemleri Zamanla Değişen Alanlar e Maxwell Denklemleri lekrik e Manyeik Kue ir elekrik alan içerisine küçük bir q es yükü yerleşirildiğinde, q nun konumunun fonksiyonu olan bir elekrik kuei oluşur F e F m q Manyeik

Detaylı

TEMEL BİLGİLER. İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir.

TEMEL BİLGİLER. İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir. TEMEL BİLGİLER İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir. Yalıtkan : Elektrik yüklerinin kolayca taşınamadığı ortamlardır.

Detaylı

BÖLÜM 7 GÜÇ (POWER) YÜKSELTECİ KONU: GEREKLİ DONANIM: ÖN BİLGİ: DENEYİN YAPILIŞI:

BÖLÜM 7 GÜÇ (POWER) YÜKSELTECİ KONU: GEREKLİ DONANIM: ÖN BİLGİ: DENEYİN YAPILIŞI: BÖLÜM 7 GÜÇ (POWER) YÜKSELTECİ KONU: 1. Transisörlü güç yükselecinin analizi ve çalışma karakerisiklerinin incelenmesi. GEREKLİ DONANIM: Osilaskop (Çif Kanallı) İşare Üreeci (Signal Generaor) DC Güç Kaynağı

Detaylı

ISI TRANSFERİ BAHAR 2010

ISI TRANSFERİ BAHAR 2010 ISI TRANSFRİ BAHAR 010 ISI TRANSFRİ MANİZMALARI ondüksiyon onveksiyon Işınım ONDÜSİYON Doğrudan emas ile ısı ransferidir Yoğunluk arıkça kondüksiyon arar Akışkanların (özellikle gazlar ermal ilekenlikleri

Detaylı

8. ALTERNATİF AKIM VE SERİ RLC DEVRESİ

8. ALTERNATİF AKIM VE SERİ RLC DEVRESİ 8. ATENATİF AKIM E SEİ DEESİ AMAÇA 1. Alternatif akım ve gerilim ölçmeyi öğrenmek. Direnç, kondansatör ve indüktans oluşan seri bir alternatif akım devresini analiz etmek AAÇA oltmetre, ampermetre, kondansatör

Detaylı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü FZM450. Elektro-Optik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü FZM450. Elektro-Optik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı Ankara Üniversiesi Mühendislik Fakülesi Fizik Mühendisliği Bölümü FZM450 Elekro-Opik Doç. Dr. Hüseyin Sarı İçerik Opoelekronik Teknolojisi-Moivasyon Tanımlar Elekro-Opik Opoelekronik Foonik Elekromanyeik

Detaylı

14. SİNÜSOİDAL AKIMDA DİRENÇ, KAPASİTE, İNDÜKTANS VE ORTAK İNDÜKTANSIN ÖLÇÜLMESİ

14. SİNÜSOİDAL AKIMDA DİRENÇ, KAPASİTE, İNDÜKTANS VE ORTAK İNDÜKTANSIN ÖLÇÜLMESİ 14. SİNÜSOİDAL AKIMDA DİRENÇ, KAPASİTE, İNDÜKTANS VE ORTAK İNDÜKTANSIN ÖLÇÜLMESİ Sinüsoidal Akımda Direncin Ölçülmesi Sinüsoidal akımda, direnç üzerindeki gerilim ve akım dalga şekilleri ve fazörleri aşağıdaki

Detaylı

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU DİRENÇLER Direnci elektrik akımına gösterilen zorluk olarak tanımlayabiliriz. Bir iletkenin elektrik

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET EBE-211, Ö.F.BAY 1 Temel Elektriksel Nicelikler Temel Nicelikler: Akım,Gerilim ve Güç Akım (I): Eletrik yükünün zamanla değişim oranıdır.

Detaylı

Elektrik Devre Temelleri

Elektrik Devre Temelleri Elektrik Devre Temelleri 3. TEMEL KANUNLAR-2 Doç. Dr. M. Kemal GÜLLÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Kocaeli Üniversitesi ÖRNEK 2.5 v 1 ve v 2 gerilimlerini bulun. (KGK) 1 PROBLEM 2.5 v 1 ve v 2

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

, gerilimin maksimum değerini; ω = 2πf

, gerilimin maksimum değerini; ω = 2πf 8. ATENATİF AKIM E SEİ DEESİ AMAÇA 1. Alternatif akım ve gerilim ölçmeyi öğrenmek. Direnç, kondansatör ve indüktans oluşan seri bir alternatif akım devresini analiz etmek AAÇA oltmetre, ampermetre, kondansatör

Detaylı

Elektrik Devre Temelleri

Elektrik Devre Temelleri Elektrik Devre Temelleri 2. TEMEL KANUNLAR Doç. Dr. M. Kemal GÜLLÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Kocaeli Üniversitesi Bu bölümde Ohm Kanunu Düğüm, dal, çevre 2.1. Giriş Kirchhoff Kanunları Paralel

Detaylı

DENEY 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER

DENEY 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER DENEY 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER DENEYİN AMACI: Bu deneyde BJT ve MOS kuvvelendiriciler incelenecek ve elde edilecek veriler yardımıyla her iki kuvvelendiricinin çalışma özellikleri gözlemlenecekir.

Detaylı

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr 2. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 2. AKIM, GERİLİM E DİRENÇ 2.1. ATOM 2.2. AKIM 2.3. ELEKTRİK YÜKÜ

Detaylı

Alternatif Akım Devreleri

Alternatif Akım Devreleri Alternatif akım sürekli yönü ve şiddeti değişen bir akımdır. Alternatif akımda bazı devre elemanları (bobin, kapasitör, yarı iletken devre elemanları) doğruakım devrelerinde olduğundan farklı davranırlar.

Detaylı

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ TC SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİKELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELM21 ELEKTRONİKI DERSİ LABORATUAR FÖYÜ DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO:

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRONİK I LAB. 2 KIRPICI DERELER ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRONİK-I LABORATUARI DENEY 2: KIRPICI DERELER Yrd.Doç.Dr. Engin Ufuk ERGÜL Arş.Gör. Ayşe AYDIN YURDUSE Arş.Gör. Alişan AYAZ Arş.Gör.

Detaylı

1.7 KONDANSATÖRLER (KAPASİTÖR)

1.7 KONDANSATÖRLER (KAPASİTÖR) 1.7 KONDANSATÖRLER (KAPASİTÖR) Kondansatör, elektronların kutuplanarak elektriksel yükü elektrik alanın içerisinde depolayabilme özelliklerinden faydalanılarak, bir yalıtkan malzemenin iki metal tabaka

Detaylı

Şekil 1: Zener diyot sembol ve görünüşleri. Zener akımı. Gerilim Regülasyonu. bölgesi. Şekil 2: Zener diyotun akım-gerilim karakteristiği

Şekil 1: Zener diyot sembol ve görünüşleri. Zener akımı. Gerilim Regülasyonu. bölgesi. Şekil 2: Zener diyotun akım-gerilim karakteristiği ZENER DİYOT VE AKIM-GERİLİM KARAKTERİSTİĞİ Küçük sinyal diyotları, delinme gerilimine yakın değerlerde hasar görebileceğinden, bu değerlerde kullanılamazlar. Buna karşılık, Zener diyotlar delinme gerilimi

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II T.. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY : TEK BESLEMELİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİİLER DENEY GRUBU :... DENEYİ YAPANLAR

Detaylı

Analog Elektronik. Öğr.Gör. Emre ÖZER. Analog Devre Elemanları Dirençler

Analog Elektronik. Öğr.Gör. Emre ÖZER. Analog Devre Elemanları Dirençler Analog Elektronik Öğr.Gör. Emre ÖZER Analog Devre Elemanları Dirençler Dirençler elektrik akımına zorluk gösteren elektronik devre elemanlarıdır. Alman bilim adamı Ohm tarafından 1827 yılında bulunmuştur.

Detaylı

Elektrik Devre Temelleri 3

Elektrik Devre Temelleri 3 Elektrik Devre Temelleri 3 TEMEL KANUNLAR-2 Doç. Dr. M. Kemal GÜLLÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Kocaeli Üniversitesi ÖRNEK 2.5 v 1 ve v 2 gerilimlerini bulun. (KGK) PROBLEM 2.5 v 1 ve v 2 gerilimlerini

Detaylı

RİZE ÜNİVERSİTESİ MYO Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı

RİZE ÜNİVERSİTESİ MYO Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı RİZE ÜNİERSİESİ MYO Bilgisayar eknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı *** BİLP 07 EMEL ELEKRONİK İZE SNA *** Not: Kalem, silgi vs. alışverişi kesinlikle yasaktır. Kurala uymayanların sınav kağıdı,

Detaylı

ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY 3 TEK BESLEMELİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİLER

ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY 3 TEK BESLEMELİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİLER T.. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY TEK BESLEMELİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİİLER Deneyi Yapanlar Grubu Numara

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK - II

ANALOG ELEKTRONİK - II ANALOG ELEKTONİK - II BÖLÜM Temel Opamp Devreleri Konular:. Eviren ve Evirmeyen Yükseleç. Temel ark Alıcı.3 Gerilim İzleyici.4 Türev ve Enegral Alıcı Amaçlar: Bu bölümü biirdiğinizde aşağıda belirilen

Detaylı

Bir bobinin omik direnci ile endüktif reaktansının birlikte gösterdikleri ortak etkiye empedans denir,

Bir bobinin omik direnci ile endüktif reaktansının birlikte gösterdikleri ortak etkiye empedans denir, 9.KISIM BOBİNLER Dış ısıya dayanıklı yalıtkan malzeme ile izole edilmiş Cu veya Al dan oluşan ve halkalar halinde sarılan elemana bobin denir. Bir bobinin alternatif akımdaki direnci ile doğru akımdaki

Detaylı

DENEY 5 ÖN HAZIRLIK RAPORU

DENEY 5 ÖN HAZIRLIK RAPORU Adı Soyadı: Öğrenci No: DENEY 5 ÖN HAZIRLIK RAPORU 1) a. Şekildeki devreyi aşağıdaki breadboard üzerine kurulumunu çizerek gösteriniz.(kaynağın kırmızı ucu + kutbu, siyah ucu - kutbu temsil eder.) b. R

Detaylı

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI DENEY NO: DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI Bu deneyde direnç elamanını tanıtılması,board üzerinde devre kurmayı öğrenilmesi, avometre yardımıyla direnç, dc gerilim ve dc akım

Detaylı

SIĞA VE DİELEKTRİKLER

SIĞA VE DİELEKTRİKLER SIĞA VE DİELEKTRİKLER Birbirlerinden bir boşluk veya bir yalıtkanla ayrılmış iki eşit büyüklükte fakat zıt işaretli yük taşıyan iletkenlerin oluşturduğu yapıya kondansatör adı verilirken her bir iletken

Detaylı

DEVRE DEĞİŞKENLERİ Bir elektrik devresinde enerji ölçülebilen bir değer değildir fakat ölçülebilen akım ve gerilim değerlerinden hesaplanır.

DEVRE DEĞİŞKENLERİ Bir elektrik devresinde enerji ölçülebilen bir değer değildir fakat ölçülebilen akım ve gerilim değerlerinden hesaplanır. DEVRE DEĞİŞKENLERİ Bir elektrik devresinde enerji ölçülebilen bir değer değildir fakat ölçülebilen akım ve gerilim değerlerinden hesaplanır. Akımın yönü okla gösterilir. Gerilimin akım gibi gösterilen

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI

ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI 1 ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI 2 3 DİRENÇ ÖLÇÜMÜ DİRENÇLER VE DİRENÇ ÖLÇÜMÜ Tanımlar Direnç, kısaca elektrik akımına karşı gösterilen zorluk şeklinde tanımlanır. Direnç R ile

Detaylı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü. 2008-09 Bahar Dönemi. Optoelektronik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü. 2008-09 Bahar Dönemi. Optoelektronik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı Ankara Üniversiesi Mühendislik Fakülesi Fizik Mühendisliği Bölümü 2008-09 Bahar Dönemi Opoelekronik Doç. Dr. Hüseyin Sarı 2009 Tandoğan, Ankara 2009 HSarı 1 561 Opoelekronik 1. Hafa Sunuş 2009 HSarı 2

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI:

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN BASMA DENEYİ. Çekme deneyi numunesi, mekanik çekme cihazı, gres ve grafit gibi çeşitli tipte yağlayıcı ve kumpas.

METALİK MALZEMELERİN BASMA DENEYİ. Çekme deneyi numunesi, mekanik çekme cihazı, gres ve grafit gibi çeşitli tipte yağlayıcı ve kumpas. T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ METALİK MALZEMELERİN BASMA DENEYİ DENEYİN ADI Mealik Malzemelerin

Detaylı

GÜÇ KAYNAKLARI. Doğrultma Devresi

GÜÇ KAYNAKLARI. Doğrultma Devresi GÜÇ KAYNAKLARI Güç Kaynağı Nedir? Günlük hayaımızda kullandığımız elekrik ve elekronik cihazlarının amamının çalışabilmesi için birer enerji kaynağına ihiyaç vardır. Bu enerji elekrik enerjisi olduğu gibi

Detaylı

Bölüm 11 Temel İşlemsel Yükselteç Devreleri

Bölüm 11 Temel İşlemsel Yükselteç Devreleri Bölüm 11 Temel İşlemsel Yükseleç Devreleri DENEY 11-1 Eviren Yükseleç DENEYİN AMACI 1. Eviren yükselecin çalışma prensibini anlamak. 2. Eviren yükselecin giriş ve çıkış dalga şekilleri ile gerilim kazancını

Detaylı

= t. v ort. x = dx dt

= t. v ort. x = dx dt BÖLÜM.4 DOĞRUSAL HAREKET 4. Mekanik Mekanik konusu, kinemaik ve dinamik olarak ikiye ayırmak mümkündür. Kinemaik cisimlerin yalnızca harekei ile ilgilenir. Burada cismin hareke ederken izlediği yol önemlidir.

Detaylı

Bölüm 1. Elektriksel Büyüklükler ve Elektrik Devre Elemanları

Bölüm 1. Elektriksel Büyüklükler ve Elektrik Devre Elemanları Bölüm Elektriksel Büyüklükler ve Elektrik Devre Elemanları. Temel Elektriksel Büyüklükler: Akım, Gerilim, Güç, Enerji. Güç Polaritesi.3 Akım ve Gerilim Kaynakları F.Ü. Teknoloji Fak. EEM M.G. .. Temel

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI Öğr. Gör. Oğuzhan ÇAKIR 377 42 03, KTÜ, 2010 1. Deneyin Amacı Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI CDS (Kadmiyum

Detaylı

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik

Detaylı

Makine Öğrenmesi 8. hafta

Makine Öğrenmesi 8. hafta Makine Öğrenmesi 8. hafa Takviyeli Öğrenme (Reinforcemen Learning) Q Öğrenme (Q Learning) TD Öğrenme (TD Learning) Öğrenen Vekör Parçalama (LVQ) LVQ2 LVQ-X 1 Takviyeli Öğrenme Takviyeli öğrenme (Reinforcemen

Detaylı

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-21001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. Devre elemanı üzerinden akım akmasını sağlayan

Detaylı

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi 1) Çelik Çaı Taşıyıcı Siseminin Geomerik Özelliklerinin Belirlenmesi 1.1) Aralıklarının Çaı Örüsüne Bağlı Olarak Belirlenmesi Çaı örüsünü aşıyan aşıyıcı eleman aşık olarak isimlendirilir. Çaı sisemi oplam

Detaylı

DİRENÇ NEDİR? MELEK SATILMIŞ 190 GAMZE ÖZTEKİN 12

DİRENÇ NEDİR? MELEK SATILMIŞ 190 GAMZE ÖZTEKİN 12 DİRENÇ NEDİR? MELEK SATILMIŞ 190 GAMZE ÖZTEKİN 12 1 DİRENÇ NEDİR Elektrik ve elektronik devrelerde, akim ve gerilimi sinirlamak amaciyla kullanilan devre elemanlarina direnç denir. R harfi ile gösterilir.

Detaylı

DENEY 1: SERİ VE PARALEL BAĞLI DİRENÇ ELEMANLARI

DENEY 1: SERİ VE PARALEL BAĞLI DİRENÇ ELEMANLARI DENEY 1: SERİ VE PARALEL BAĞLI DİRENÇ ELEMANLARI A. DENEYİN AMACI : Bu deneyde,, direnç, elektrik devre elemanları sağlamlık kontrolleri ve breadboard üzerinde kurulacak devrelerde seri paralel durumlarda

Detaylı

KARBON GRAFİT ÜRÜNLERİ Karbon Fırça

KARBON GRAFİT ÜRÜNLERİ Karbon Fırça KARON RAFİT ÜRÜNERİ (1) (2) (3) (3) (1) (1) (4) (5) (6) (7) (8) (1) enel enüsriyel uygulama için karbon fırçalar (2) üç beslemesi uygulaması için karbon fırçalar (3) Oomoiv uygulaması için karbon fırçalar

Detaylı

TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ

TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ ÖĞRETMEYE YÖNELĠK KLASĠK SORU VE CEVAPLARI HAZIRLAYAN: Öğr.Gör.Aykut Fatih GÜVEN 1 ÜNĠTE 1 KLASĠK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONĠK) Pasif elemanları tanımlayınız. Pasif elemanlar,

Detaylı

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu Akım ve Direnç Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız tartışmalar durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik yüklerinin hareket halinde olduğu durumları inceleyeceğiz.

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI DENEY SORUMLUSU Arş. Gör. Şaban ULUS Şubat 2014 KAYSERİ

Detaylı

12. DC KÖPRÜLERİ ve UYGULAMALARI

12. DC KÖPRÜLERİ ve UYGULAMALARI Wheatstone Köprüsü ile Direnç Ölçümü 12. DC KÖPRÜLERİ ve UYGULAMALARI Orta değerli dirençlerin (0.1Ω

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Proje Adı Proje No.

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Proje Adı Proje No. YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ Proje Adı Proje No Işığı Takip Eden Kafa - 2 Proje Raporu Adı, Soyadı, Öğrenci Numarası

Detaylı

DİRENÇ ÇEŞİTLERİ. Sabit dirençler Ayarlı dirençler Entegre tipi dirençler Özel (ortam etkili) dirençler

DİRENÇ ÇEŞİTLERİ. Sabit dirençler Ayarlı dirençler Entegre tipi dirençler Özel (ortam etkili) dirençler DİRENÇ ÇEŞİTLERİ Sabit dirençler Ayarlı dirençler Entegre tipi dirençler Özel (ortam etkili) dirençler Sabit dirençler Direnç değerleri sabit olan, yani değiştirilemeyen elemanlardır. Ayarlı dirençler

Detaylı

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DENEY 6: KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIMDA DAVRANIŞI 1. Açıklama Kondansatör doğru akımı geçirmeyip alternatif akımı

Detaylı

Elektrik Devre Temelleri 11

Elektrik Devre Temelleri 11 Elektrik Devre Temelleri 11 KAPASİTÖR VE ENDÜKTÖR Doç. Dr. M. Kemal GÜLLÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Kocaeli Üniversitesi 6.1. Giriş Bu bölümde doğrusal iki devre elemanı olan kapasitör (capacitor)

Detaylı

1. Diyot Çeşitleri ve Yapıları 1.1 Giriş 1.2 Zener Diyotlar 1.3 Işık Yayan Diyotlar (LED) 1.4 Fotodiyotlar. Konunun Özeti

1. Diyot Çeşitleri ve Yapıları 1.1 Giriş 1.2 Zener Diyotlar 1.3 Işık Yayan Diyotlar (LED) 1.4 Fotodiyotlar. Konunun Özeti Elektronik Devreler 1. Diyot Çeşitleri ve Yapıları 1.1 Giriş 1.2 Zener Diyotlar 1.3 Işık Yayan Diyotlar (LED) 1.4 Fotodiyotlar Konunun Özeti * Diyotlar yapım tekniğine bağlı olarak; Nokta temaslı diyotlar,

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK - ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK - ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK - ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN334 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY 1: TRANZİSTÖRLÜ KUVVETLENDİRİCİLERDE GERİBESLEME I. EĞİTİM II.

Detaylı

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Seri ve Paralel RLC Devreleri

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Seri ve Paralel RLC Devreleri YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNA FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK-ELEKTRONİK LABORATUARI (LAB I) DENEY 3 Deney Adı: Seri ve Paralel RLC Devreleri Öğretim Üyesi: Yard. Doç. Dr. Erhan AKDOĞAN

Detaylı

Su Yapıları II Aktif Hacim

Su Yapıları II Aktif Hacim 215-216 Bahar Su Yapıları II Akif Hacim Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversiesi Mühendislik Mimarlık Fakülesi İnşaa Mühendisliği Bölümü Yozga Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversiesi n aa Mühendisli

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSALLIĞIN ANLAMI Çoklu doğrusal bağlanı; Bağımsız değişkenler arasında doğrusal (yada doğrusala yakın) ilişki olmasıdır... r xx i j paramereler belirlenemez hale gelir.

Detaylı

DENEY-2 DEVRE KURMA. Şekil 1. DC Güç Kaynağı

DENEY-2 DEVRE KURMA. Şekil 1. DC Güç Kaynağı DENEY-2 DEVRE KURMA Deneyin Amacı: Deneyde kullanılan aletlerin öğrenilmesi ve devre kurma. Kullanılan Alet ve Malzeme: a) DC güç kaynağı b) Mutimetre c) Değişik değerlerde direnç ve bağlantı kabloları

Detaylı

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri U : AC girişteki efektif faz gerilimi f : Frekans q : Faz sayısı I d, I y : DC çıkış veya yük akımı (ortalama değer) U d U d : DC çıkış gerilimi, U d = f() : Maksimum

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Proje Adı : IŞIĞA DÖNEN KAFA PROJESİ

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Proje Adı : IŞIĞA DÖNEN KAFA PROJESİ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ Proje Adı : IŞIĞA DÖNEN KAFA PROJESİ Proje No : 2 Proje Raporu Adı: HALİL Soyadı: EMUL Öğrenci

Detaylı

7. Hareketli (Analog) Ölçü Aletleri

7. Hareketli (Analog) Ölçü Aletleri 7. Hareketli (Analog) Ölçü Aletleri Hareketli ölçü aletleri genellikle; 1. Sabit bir bobin 2. Dönebilen çok küçük bir parçadan oluşur. Dönebilen parçanın etkisi statik sürtünme (M ss ) şeklindedir. Bunun

Detaylı

NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ HABERLEŞME TEORİSİ FİNAL SINAVI SORU-CEVAPLARI

NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ HABERLEŞME TEORİSİ FİNAL SINAVI SORU-CEVAPLARI NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ HABERLEŞME TEORİSİ FİNAL SINAVI SORU-CEVAPLARI Tarih: 4-0-008 Adı Soyadı : No : Soru 3 4 TOPLAM Puan 38 30 30 30 8 Soru

Detaylı

Elektrik Devre Temelleri

Elektrik Devre Temelleri Elektrik Devre Temelleri Yrd. Doç. Dr. Sibel ÇİMEN Elektronik ve Haberleşeme Mühendisliği Kocaeli Üniversitesi Ders Kitabı Fundamentals of Electric Circuits, by Charles K. Alexander and Matthew N. O. Sadiku,

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRONİK-I LABORATUVARI DENEY 1: YARIİLETKEN DİYOT Yrd.Doç.Dr. Engin Ufuk ERGÜL Arş.Gör. Ayşe AYDIN YURDUSEV Arş.Gör. Alişan AYVAZ Arş.Gör. Birsen BOYLU AYVAZ ÖĞRENCİ

Detaylı

GERİLİM REGÜLATÖRLERİ DENEYİ

GERİLİM REGÜLATÖRLERİ DENEYİ GERİLİM REGÜLATÖRLERİ DENEYİ Regüleli Güç Kaynakları Elektronik cihazlar harcadıkları güçlere göre farklı akımlara ihtiyaç duyarlar. Örneğin; bir radyo veya amplifikatörün hoparlöründen duyulan ses şiddetine

Detaylı

DENEY 3: SERİ VE PARALEL BAĞLI DEVRE ELEMANLARI

DENEY 3: SERİ VE PARALEL BAĞLI DEVRE ELEMANLARI DENEY 3: SERİ VE PARALEL BAĞLI DEVRE ELEMANLARI A. DENEYİN AMACI : Bu deneyde,, direnç, kapasite, bobin gibi elektrik devre elemanları sağlamlık kontrolleri ve breadboard üzerinde kurulacak devrelerde

Detaylı