1. BİLGİSAYARLARIN TARİHÇESİ VE GELİŞİMİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1. BİLGİSAYARLARIN TARİHÇESİ VE GELİŞİMİ"

Transkript

1 Bölüm 2 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 1. BİLGİSAYARLARIN TARİHÇESİ VE GELİŞİMİ 1.1. Bilgisayar Bilgisayar (Computer) kelimesi 1646 yılından beri İngilizce de kullanılmakta olduğu halde, 1940 yılından önce basılan sözlüklerde computer kelimesinin karşılığı olarak hesaplamaları yapan kişi tanımı ile karşılaşılmaktadır yılından önce, hesaplamaları gerçekleştirmek üzere tasarlanan ve üretilen makinelere hesap makinesi adı verilmekte iken, Bilgisayar (computer) deyiminin modern anlamda tanımı ve kullanımı, ilk elektronik hesaplama aygıtlarının geliştirilmesi ile söz konusu olmuştur. Bir aygıtın bilgisayar olarak tanımlanabilmesi için kendisine belirli bir formda verilenleri depolayabilmesi, gerektiğinde kendisine kendisine tariflenen işlemleri ve bu işlemler çerçevesinde kendisine aktarılan şeyleri işleyebilmesi ve sonuçları gösterebilmesi gerekir (Şekil 2). Olması gereken en temel şart ise, tüm bu işlemlerin elektronik olarak gerçekleşmesidir. Bu işlemler aşağıdaki gibidir: Şekil 1 Bilgisayarın temel işlevleri Giriş (Input): Bilgisayar, içinde işlemek üzere dışarıdan veri (data) alır. Depolama (Storage): Bilgisayar, veriyi içinde işlem öncesi, sırası ve sonrasında tutar. İşleme (Processing): Bilgisayar, içinde tuttuğu veri üzerinde işlemler yapar. Çıkış (Output): Bilgisayar, işlediği veriyi dış kullanım için üretir. Bilgisayarın diğer özellikleri: Hızlılık: İnsandan daha hızlıdır. Aptallık: Kendi duygusu veya sezgisi yoktur. Kendisine önceden anlatılmadan hiçbirşey yapamaz. Uyumluluk: Kendisine ne söylenirse onu yapar. Bilgisayarın depolayabildiği şeyler iki gruba ayrılır: Veri (data): Bilgisayarın depolaması için kendisine aktarılan her türlü girdi. Yazılan evraklar, elektrik sayaç okuma değerleri, öğrenci notları vb. Yazılım (Program): Bilgisayara ne yapacağını tarifleyen ve bilgisayarın dilinde yazılmış olan deyim kümesi. Bu kümedeki tüm deyimler bilgisayar tarafından depolanır ve adım adım takip edilir. Herhangi bir bilgisayar, yazılımları depolayabilme ve adım adım işleyebilme özelliğine sahip olmalıdır.

2 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 2 Genel olarak veri ve bilgi (information) deyimleri birbirleri ile karıştırılmakta, bazen biri diğerinin yerine kullanılmaktadır. Bilgisayarın depolayabildiği şey veri olarak adlandırılmakta, bilgi ise verilerin bilgisayarda işlenmesi sonucunda daha kullanılabilir ve düzgün bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Özetle; bilgisayar, depolanmış yazılımların kontrolünde çalışan, otomatik olarak veriyi alan, depolayan ve bilgi oluşturacak şekilde işleyen elektronik bir aygıttır Bilgisayarların Sınıflandırılması Bilgisayarların sınıflandırılmaları çeşitli şekilllerde yapılmaktadır. Bazen kullanım alanlarına göre sınıflandırma yapılırken, bazen kapasitelerine göre, bazen de mimarilerine göre sınıflandırmalar sözkonusu olmaktadır. Kullanım alanlarına göre bilgisayarlar değişik şekillerde sınıflandırılabilirler: Kelime İşlemciler (Word processors): Bu aygıtlar, yalnızca kelime işlem için kullanılmak üzere tasarlanmışlardır. Örneğin: Elektronik daktilolar. Ev Bilgisayarı (Home Computer): Kısıtlı bellek ve depolama kapasiteleri olan, belirli bir programlama dilinde geliştirilmiş yazılımların kullanımına imkan veren aygıtlar. Örneğin: Commodore 64, Amiga, Sinclair (Şekil 3). Kişisel Bilgisayar (Personal Computer): Kişisel kullanım için tasarlanmış, genelde düşük işlem kapasitesine sahip aygıtlar (Şekil 4-5). Şekil 2 Ev Bilgisayarı Şekil 3 Kişisel Bilgisayar Şekil 4 Çok ekranlı Kişisel Bilgisayar Masaüstü Bilgisayar (Desktop Computer): Çalışma ortamlarında masaüstünde kullanılabilecek, yüksek işlem ve depolama kapasitesine sahip bilgisayarlar. İş İstasyonları (Workstation): Yüksek işlem ve ağ kurabilme kapasitesine sahip, aynı anda birçok kullanıcıya hizmet vermek üzere tasarlanmış aygıtlar. Örneğin: Silicon Graphics, Sun, IBM R/6000 (Şekil 6). Dizüstü Bilgisayar (Laptop Computer): Kişilerin mekandan bağımsız olarak kullanmalarına imkan sağlayan, küçük boyutlu ve taşınabilir aygıtlar (Şekil 7). Cep Bilgisayarı (Palm Computer)/Kişisel Sayısal Yardımcı (Personal Digital Assistant): Cebe sığabilecek büyüklükte tasarlanmış, düşük bellek ve depolama kapasitelerine sahip aygıtlar (Şekil 8).

3 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 3 Bütünleşik Bilgisayarlar (Embedded Computer): Değişik sistemlerin içine konulmuş ve o sistemin kullanılmasına imkan sağlayacak şekilde sistemle bütünleştirilmiş bilgisayarlar. Örneğin: Cep Telefonları, Televizyonlar, Araç Bilgisayarları, Fırınlar (Şekil 9). Şekil 5 İş İstasyonu Şekil 6 Dizüstü Bilgisayar Şekil 7 Cep Bilgisayarı Şekil 8 Bütünleşik bilgisayar Türleri: a) Cep telefonu; b) Fırın; c)benzin pompası; d)araç bilgisayarı Diğer bir sınıflandırma ise, bilgisayarların işlem gücü ve büyüklüklerine göre yapılmakta ve bilgisayarlar dört ana gruba ayrılmaktadır. Süper Bilgisayar (Super Computer): Oldukça yüksek depolama ve işlem kapasitelerine sahip bilgisayarlardır (Şekil 9-10). Bu bilgisayarlar, bir saniyede trilyonlarca hesaplama işlemini gerçekleştirebilirler. Yaklaşık fiyatları 100 M USD (ABD doları; United States Dollar) olan bu tür bilgisayarlar, genellikle uzay araştırmalarında, savunma sanayiinde, merkezi bilgi bankalarında, film endüstrisi gibi alanlarda kullanılmaktadır. Günümüzde IBM, CRAY, Silicon Graphics gibi firmalar bu tür bilgisayarlar üretmektedir (Şekil 10-11). Anabilgisayar (Mainframe): Yüksek depolama ve işlem kapasitesine sahip olan bu bilgisayarlar, süper bilgisayarlar kadar güçlü değillerse de, aynı anda binlerce kişiye hizmet sunabilmektedirler (Şekil 12-13). Yaklaşık fiyatları 5-10 Milyon USD civarında olup, genellikle bankacılık, mühendislik gibi alanlarda kullanılırlar. Bu tür bilgisayarların üretimindeki önderlik IBM firmasındadır. Mini Bilgisayar (Minicomputer): Anabilgisayarlarla karşılaştırıldığında daha düşük işlem kapasitesine sahip olan bu bilgisayar türü, özel amaçlar için veya büyük kapasiteli genel amaçlı işler için kullanılmaktadır. Bu bilgisayarlar genel olarak İş İstasyonu olarak da adlandırılırlar. Örneğin SUN, Motorola, IBM iş istasyonları (Şekil 14).

4 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 4 Mikro Bilgisayar (Microcomputer): Günümüzde kullanılan kişisel bilgisayarlar bu sınıftadır (Şekil 15). Genellikle düşük işlem ve depolama kapasitesine sahiptirler. Birçok firma mikro bilgisayar bileşenleri üretmekte ve değişik firmalar bu bileşenleri kullanarak kendi adları ile bilgisayar üretip pazara sunmaktadır. Şekil 9 Süper Bilgisayar Şekil 10 Süper Bilgisayar (CRAY) Şekil lerdeki bir Anabilgisayar Şekil 12 Anabilgisayar Şekil 13 Minibilgisayar (İş İstasyonu) Şekil 14 Mikrobilgisayar 1.3. Mekanik Hesaplayıcılar

5 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 5 Yazılı tarihten önce de koyunların sayımı, herhangi bir tüccardan alınan malların adedinin belirlenmesi gibi işlemlerde de hesaplamalara gerek duyulmakta idi. Bu hesaplamalar çakıl taşları veya üzerinde çentikler oluşturulmuş tahta parçaları ile yapılmakta, hesaplama işlemleri sırasında değişik yöntemler kullanılmaktaydı. Her hesaplama yöntemi bir algoritmaya, rakamların nasıl işlendiğinin adım adım tarifine dayanmaktadır. Kalem-kağıt ile yapılan en basit hesap bile bir algoritmayı gerektirmektedir. Örneğin, herhangi bir toplama işlemi sırasında birler basamağındaki rakamların toplamının bulunması, sonra da buradan artan rakamın onlar basamağına taşınması işlemi de bir algoritmadır. El ile hesaplama yapan bir alet, sayısal hesaplamaların yapılmasına yardımcı olabilmekte, ancak insan gücüne ihtiyaç duymaktadır. El ile hesaplamada kullanılan ilk aygıt, MS 1200 yılında Çin de, 1600 yılında da Japonya da ortaya çıkan Abaküs (Abacus) dür. Bu aygıt, çok karmaşık hesaplamaların, basit yöntemlerle yapılabilmesine imkan veren bir düzenek şeklinde olup, günümüzde de doğum yeri olan Çin de kullanılmaktadır. Abaküs, dikdörtgen bir çerçeve içinde bulunan çubuklara dizilmiş boncuklardan oluşmaktadır (Şekil 16). Her boncuk bulunduğu yere göre 1, 5, 10, 50 gibi sayıları ifade etmektedir. Bir abaküsü kullanabilmek için boncukların kullanım algoritmasını bilmek gerekmektedir. Şekil 15 Abaküs ile hesaplama yapma yöntemi (17 sayısını göstermektedir.) Abaküs yüzyıllar boyunca, el ile hesaplama yapılabilen tek aygıt olarak kullanım alanı bulmuştur. Ortaçağ a gelindiğinde ise değişik hesaplama aygıtlarının geliştirilmesine başlanmıştır. Bu aygıtlardan ilki Napier in Kemikleri (Napier s Bones) olarak adlandırılan hesaplama aygıtıdır. Merchiston Lordu olan John Napier (Şekil 17), matematik alanına Logaritmayı geliştirmek ve çarpma-bölme işlemleri için bir aygıt tasarlamak olmak üzere iki büyük yenilik getirmiştir. Napier in Kemikleri, birçok kemik çubuktan oluşmuş ve her bir çubuk iki rakam ile işaretlenen on kareye bölünmüştür. Çubuklar hesaplamadaki rakamlara göre konumlandırılmakta ve sonuç, çubuklardaki özel konumlarda gösterilen rakamların toplanması ile elde edilmektedir (Şekil 18).

6 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 6 Şekil 16 Merchiston Lordu Napier Şekil 17 Napier in Kemikleri 1621 de, Willliam Oughtred isimli bir İngiliz matematikçi, Napier in logaritmalarını kullanarak ilk Sürgülü Hesap Cetveli ni oluşturmuştur (Şekil 19-20). Bu hesap cetveli, 1960lı yılların sonlarına kadar okullarda yaygın olarak kullanım alanı bulmuştur. Şekil 18 William Oughtred Şekil 19 Sürgülü Hesap Cetveli Aynı dönemde, bir Alman profesör olan William Schickard ın 1623 yılında birbiri ile bağlı dişlilerden oluşan bir cihazı geliştirmesi ile ilk mekanik hesaplayıcı ortaya çıkmıştır (Şekil 21-22). Ancak, Schickard ın bu tasarımının ayrıntıları hesaplayıcının yapımından kısa bir süre sonra çıkan yangında yok olmuştur. Bu nedenle tarihçiler bu hesaplayıcı hakkında fazla bir bilgi edinememişlerdir. Şekil 20 Wilhelm Schickard Şekil 21 Schickard ın hesaplayıcısı 1642 yılında henüz 19 yaşında olan Blaise Pascal adlı bir Fransız, mekanik olarak toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemlerini gerçekleştirebilen bir aygıt geliştirmiş ve bu aygıta Pascaline adı verilmiştir (Şekil 23-25). Bu aygıt mekanik dişliler içermekte ve

7 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 7 el ile hareket ettirilmekteydi. Kullanıcı sekiz basamak uzunluğuna kadar olan rakamları dişlileri kullanarak makineye aktarabiliyor ve bir krankı döndürerek toplama veya çıkarma işlemini gerçekleştirebiliyordu. Şekil 23 Pascaline Şekil 22 Blaise Pascal Şekil 24 Pascaline in iç görünümü Pascal dan yaklaşık otuz yıl sonra, 1673 yılında, bir Alman Baronu olan Gottfried Wilhelm von Leibniz tarafından Pascal ın tasarımı geliştirilmiş ve Leibniz Hesaplayıcısı olarak adlandırılan, toplama ve çıkarma işlemleri yanında bölme ve çarpma işlemleri yapabilen bir diğer mekanik hesaplayıcı üretilmiştir (Şekil 26-27). Şekil 25 Baron Gottfried Wilhelm von Leibniz Şekil 26 Leibniz Hesaplayıcısı Pascal ve Leibniz, tasarımlarının planlarını ve çalışma prensiplerini açıklasalar da, birbirlerine bağlanan parçaların üretilmeleri ve birleştirilmelerindeki duyarlılık problemleri, bu tasarımların çalışan modellerinin üretilmelerini zor hale getirmiştir lü yılların başlarında, teknolojinin gelişimi ile üretim yöntemleri gelişmiş, bu aygıtların seri üretimleri mümkün hale gelmiş, mekanik hesaplayıcılar birçok işletmede ve laboratuarlarda kullanılır hale gelmiştir. Leibniz hesaplayıcısının değişik bir türü Thomas de Colmar tarafından üretilmiş ve 1800 lü yıllar boyunca kullanılmıştır. Ancak, mekanik hesaplayıcılar, 1800 lü yıllarda oldukça popüler olmalarına rağmen, ilk programlanabilir makine bir hesap makinesi değil, bir dokuma makinesi olmuştur.

8 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 8 Hesaplama makinesi yapmaya çalışan kişilerin yanında, yalnızca dokuma işi ile uğraşan bir kişi olan Joseph-Marie Jacquard ın ( ) adını, yıllarca uğraşarak geliştirdiği, delikli kartlar kullanarak dokuma işlemini gerçekleştiren bir düzenek geliştirene kadar hemen hiç kimse bilmiyordu (Şekil 28). Joseph Marie Jaquard, Fransa, Lyon da yaşamakta ve ailesinden devraldığı dokuma atölyesini çalıştırmaktaydı. Bu dönemde, tüm dokuma işlemleri el ile yapılmakta olduğundan ve bu süreç de uzun zaman aldığından gittikçe artan kumaş talepleri karşılanamaz hale gelmekteydi. Ayrıca birim maliyetler oldukça yüksek olmaktaydı. Özellikle desenli dokumalardaki zaman kaybı, maliyetleri çok yukarıya çekmekteydi. Bu durum da ekonomisi dokuma sanayiine bağlı olan Lyon halkı üzerinde olumsuz etkilere neden olmaktaydı. Lyon da gerçekleştirilen dokuma işlemleri, tüccarların başka yerlerden daha kısa sürede ve daha ucuza kumaş temin etmeleri nedeniyle giderek azalmaktaydı. Jacquard, dokuma işlemlerinin süresi kısaltılmazsa dokuma sanayiinde daha da büyük sıkıntılar çekilebileceğinin farkındaydı. Dokuma işlemlerini hızlandırıcı bir yöntem bulmaya ve dokunacak olan şekillleri oluşturacak iplikleri otomatik olarak alabilecek bir düzenek gerçekleştirmeye çalışıyordu. Çalışmalarının sonunda, dokuma şekillerini bir kağıdın üzerine delmek ve bu deliklerden yararlanarak dokuma yapılmasını sağlayacak mekanik bir düzenek buldu (Şekil 29-30). Şekil 27 Joseph Jacquard Şekil 28 Jacquard ın dokuma makinesinin çalışması (şematik) Şekil 29 Jacquard ın dokuma makinesi Jacquard, Paris te 1801 yılında düzenlenen uluslararası sergide dokuma makinesini ilk kez sergiledi yılında buluşunu tümüyle açıkladıktan sonra bir madalya ile ödüllendirildi. Buluşunun patentini almış olmasına rağmen, o günkü Fransa yönetimi, Jaquard ın buluşunun kendisine değil, topluma ait olduğuna karar verdi ve Jaquard a yalnızca az miktarda bir para verilmesi ve emekli aylığı bağlanmasına karar verdi.

9 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 9 Jaquard ın ürettiği ve uygulamaya koyduğu bu düzenek sayesinde, dokuma işlemleri hızlanmaya ve ucuzlamaya başladı yılında tüm Fransa da 11,000 tane dokuma makinesi kullanılmaktaydı. O güne kadar dokunması çok güç olan dokumalar bile kolaylıkla yapılmaya başlandı. İnsan gücü olmaksızın hesaplama yapabilen cihazların geliştirilmesi için yapılan çalışmalar sonucunda, 1822 yılında bir İngiliz matematikçi olan Charles Babbage, Fark Motoru (Difference Engine) adı verilen bir makine geliştirmiş, ancak 4,000 den fazla dişli ve diğer parçalardan oluşan bu makine, yeterli hassasiyette dişliler üretilemediğinden, çalışır duruma getirilememiştir (Şekil 31-33) yılında Babbage, Analitik Makine (Analytical Engine) adı verilen yeni bir genel amaçlı hesaplayıcı tasarlamıştır (Şekil 34). Bu makinenin tasarımı, modern bilgisayarların tasarımlarının arkasında yatan bellek, programlanabilen bir işlemci, bir çıktı aygıtı ve kullanıcı-tanımlı programlar ve veri gibi birçok kavramı tanımlamaya yaramıştır. Babbage, programları ve veriyi, Jacquard ın dokuma makinesi için geliştirdiğine benzer şekilde, daha sonraları ilk elektronik bilgisayarların dönemlerinde de yaygın olarak kullanılacak olan delikli kartlarda (punched card) saklamayı önermiştir. Şekil 30 Charles Babbage ın Mechanica Magazine dergisindeki fotoğrafı Şekil 31 Fark Makinesinin bir parçası Şekil 32 Fark Makinesi Şekil 33 Analitik Makine

10 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 10 Birleşik Devletler deki nüfus sayımları, hesaplama makinelerinin gelişimini hızlandırıcı bir etken olmuştur yılındaki nüfus sayım sonuçları, ancak 1887 yılında alınabilmiş, bu da nüfus idaresinde görevli olanları, 1890 yılında yapılması gereken bir sonraki sayımın sonuçlarının 1900 yılından önce tamamlanamayacağı konusunda endişelendirmiştir. Bu nedenle Nüfus Dairesi, 1890 sayımlarının sonuçlarının alınabilmesi için bir yarışma düzenlemiş ve yapılan yarışmanın birinciliğini, Nüfus Dairesi nde çalışan genç bir Maden Mühendisi olan Herman Hollerith, Elektronik Kart Sınıflandırma Makinesi tasarımı ile kazanmıştır (Şekil 35). Hollerith in önerdiği sistemde, her bir kart üzerinde, cinsiyet, ırk, milliyet gibi farklı sınıfların tanımlanmasına imkan verecek alanlar bulunmakta, delindikten sonra kartlar, sınıflandırılmalarını yapacak bir makineye verilmekte, sonra da sonuçlar elde edilmekteydi (Şekil 36-41). Şekil 35 İlk Kart Delgi Şablonu Şekil 34 Herman Hollerith Şekil li yıllara kadar kullanılan bir delikli kart Şekil 37 Kart delgi makinesi ile kart delme işlemi Şekil 38 Sınıflandırma Makinesi Hollerith in Sayma Makinesi o kadar başarılı olmuştur ki, 1890 nüfus sayım sonuçları altı ay gibi kısa bir süre içinde elde edilebilmiş, daha sonraki iki yılda ise istatistiksel değerlendirmeler yapılabilmiştir. Hollerith 1896 yılında Tabulating Machine Company şirketini kurmuş, 1924 yılında şirketin adı International Business Machines (IBM) olarak değiştirilmiştir. Bu şirket, günümüzde de bilgisayar sektöründe önemli bir role sahiptir.

11 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 11 Şekil 39 Kart Sınıflandırma İşlemi Şekil 40 Kart Sayma İşlemi Hollerith in Kart Delgi Makinesindan sonra uzun bir süre mekanik sınıflandırıcılar kullanımda kalmıştır. Değişik firmalar tarafından kart sınıflandırma ve sayma makineleri üretilmiş, ancak bu sektördeki liderlik, Hollerith in kurulmasına önayak olduğu IBM firmasında kalmıştır. Mekanik sınıflandırıcılar, elektronik teknolojisinin gelişimi ile birlikte yerlerini, işlemleri elektronik olarak gerçekleştiren günümüz bilgisayarlarının ilk modellerine bırakmışlardır Birinci Kuşak Bilgisayarlar Mekanik hesaplayıcılar ve programlanabilir makineler her ne kadar gelişseler de, günümüzdeki anlamıyla bilgisayarların ortaya çıkışı ancak, elektromanyetik geciktiricilerin geliştirilmesi ile olmuştur. Bir elektromanyetik aktarıcı (electromagnetic relay), metal bir kola tutturulan bir mıknatıs kullanılarak, elektriğin bir telden geçişini bir mekanik anahtar gibi kontrol edebilen bir aygıttır (Şekil 42). Varsayılan değer olarak, metal kol, geciktiricinin diğer metal bileşenlerine dokunmayacak şekilde açık durumda bulunmakta, böylece elektrik akımının geçmesi engellenmekteydi. Kontrol teline akım uygulandığında, mıknatıs tarafından yaratılan manyetik alan kolu çekmekte, böylece devre kapanarak, devreden akımın geçmesini sağlamaktaydı. Şekil 41 Elektromanyetik aktarıcı

12 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 12 Bu basit anahtarların kullanımı ile, ilk sayısal bilgisayarların yapımı yönünde ilk çalışmalar başlamıştır lu yıllarda değişik kişi, kurum ve kurluşlar, elektromanyetik geciktiricileri kullanan bilgisayarların yapımına başlamışlerdır. Iowa State University profesörlerinden John V.Atanasoff (Şekil 43) ve bir lisansüstü öğrencisi Clifford E.Berry (Şekil 44), 1937 ile 1942 yılları arasında bir elektronik bilgisayar tasarlamak ve çalıştırmak üzerine araştırmalarını yoğunlaştırmışlardır. Atanasoff ve Berry tarafından oluşturulan bilgisayar Atanasoff- Berry Bilgisayarı (ABC:Atanasoff Berry Computer) olarak adlandırılmıştır (Şekil 45-46). ABC, mekanik anahtarlar yerine vakum tüplerinin kullanıldığı ilk bilgisayardır. İkili sayı sistemine dayanmaktadır ve sayısal bilgisayar olarak dikkate alınan ilk bilgisayardır. Şekil 42 John Atanasoff Şekil 43 Clifford Berry Şekil 44 Clifford Berry ve ABC Şekil 45 ABC Bir Alman mühendis olan Konrad Zuse de bilgisayar üretimi üzerine çalışan bir bilim adamıydı (Şekil 47). Zuse, yılları arasında Z1 adı verilen ilk ikili sayı sistemine dayanan sayısal bilgisayarı geliştirmiş, daha sonra Z3 adı verilen, ilk çalışan ve program kontrollü elektromekanik bilgisayarı üretmiştir. Ancak o dönemde Almanya daki Nazi rejimi, sonrasında da başlayan İkinci Dünya Savaşı nedeniyle gerek Z1, gerekse de Z3 ün tasarımları gizli tutulmuş, bu tasarımla ilgili bilgiler savaştan çok uzun süre sonra ortaya çıkmıştır. Z3, 1944 de bir bombardıman sırasında yokedilmiştir. Tarihsel önemleri nedeniyle Z1 in sonradan hazırlanan bir modeli Berlin İletim ve

13 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 13 Teknoloji Müzesi nde, Z3 ün bir modeli ise Münih teki Alman Müzesi nde sergilenmektedir. Şekil 46 Konrad Zuse Zuse, daha sonraları Z4 ü geliştirmiş, ancak hava saldırıları ve savaşın ilerlemesi nedeniyle Z4, Berlin den Göttingen şehrindeki Deneysel Aerodinamik Enstitüsü ne götürülmüştür. Göttingen şehrinin işgal tehlikesi üzerine Z4 tekrar taşınmış ve Bavyera daki küçük bir köye götürülmüştür. Savaştan sonra, 1950 yılında, buradan da alınan Z4, İsviçre nin Zürih şehrindeki Federal Politeknik Enstitüsü ne götürülmüş ve 1955 yılına kadar bu enstitü bünyesinde bulunan Uygulamalı Matematik Enstitüsü nde kullanılmıştır. Zuse, modern bilgisayar mimarisi üzerine çalışan bir kişi olmasına rağmen, çalışmaları bilgisayar tarihinde çok az etkili olmuştur lu yıllarda IBM firması, oldukça değişik bilgisayar mimarileri konusunda çalışmaktaydı. IBM, 1939 yılında firma çalışanlarından Howard Aiken isimli bir mühendisin öngördüğü ve 75 adet IBM Otomatik Hesaplama Makinesinin bir ünite içinde biraraya getirilmesinin planlandığı projeye destek vermiştir. (Şekil 48). Geliştirilen aygıt, 51 feet (15 m) uzunluğunda, 8 feet (2.4 m) yüksekliğinde ve yaklaşık 5 ton ağırlığında idi. Bu makine önce Otomatik Sıra Kontrol Hesaplayıcısı (ASCC:Automatic Sequence Control Calculator olarak adlandırılmışsa da, sonradan Harvard Üniversitesi ne gönderildiğinden ve orada kullanıldığından, belgelerde genellikle Harvard Mark-I olarak adlandırılmaktadır (Şekil 49). Şekil 47 Howard Aiken Şekil 48 Harvard Mark-I

14 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 14 Harvard Mark-I, sayısal bir bilgisayar olmasına rağmen, günümüzde kullanılan ikili sistem yerine ondalık sistemi kullanması özelliği ile özgün bir yere sahiptir. ABC ise, ikili sistemi kullandığından günümüz bilgisayarlarına daha yakın bir prototiptir. Büyük boyutuna rağmen, Mark-I, yalnızca 72 sayıyı hafızasında depolayabilmekte, bir toplama işlemini 1/10 saniyede, çarpma işlemini 6 saniye, bölme işlemini ise 12 saniyede tamamlayabilmekteydi. Tüm bunlara rağmen Mark-I gününün teknolojisinin 100 kat önünde bir bilgisayardı. Alman ENIGMA şifreleme makinesinin şifrelerini çözmek için ingilizler tarafından geliştirilen COLOSSUS adlı bilgisayar, 1,800 vakum tüpü içermekte, ikili tabanda işlemler gerçekleştirebilmekte ve 1 saniyede 5,000 karakter okuyabilmekteydi (Şekil 50). Şekil 49 COLOSSUS 1943 yılında John W.Mauchly ve J.Presper Eckert tarafından yönetilen bir grup, ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Calculator) adı verilen devasa ve genel amaçlı bir bilgisayar geliştirmek için çalışmalara başladılar (Şekil 51-52). ENIAC, gerçekte Birleşik Devletler ordusunun savaş sırasındaki işlemleri için geliştirilmiş olmasına rağmen, ancak savaşın bitiminden üç ay sonra, Kasım 1945 de tamamlanabildi. Şekil 50 John W.Mauchly Şekil 51 J.Presper Eckert

15 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 15 ENIAC, 100 feet (30 m) uzunluğunda, 10 feet (3 m) yüksekliğinde ve 30 ton ağırlığında bir makine idi (Şekil 53). Bu makine, 18,000 vakum tüpü içermekte ve çalışması için 174,000 W güce ihtiyaç duymaktaydı. ENIAC, 1 saniyede 5,000 toplama işlemini gerçekleştirebiliyor, ancak 6,000 tane anahtarın ayarlanması ve kabloların bağlanması gerekliliği nedeniyle yaklaşık olarak iki günde programlanabiliyordu. Şekil 52 ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Calculator) Ticari olarak kullanılabilen ilk sayısal bilgisayar UNIVAC olarak adlandırılan bilgisayardır (Şekil 54-55). Eckert-Mauchly Computer Corp. tarafından ilk UNIVAC ın tamamlanması sırasında, firma mali sıkıntıya düşmüş ve IBM firmasının ezeli rakiplerinden olan Remington Rand firması tarafından satın alınmıştır yılları arasında 48 adet UNIVAC bilgisayar Remington-Rand firmasının müşterilerine teslim edilmiştir. Şekil 53 UNIVAC Şekil 54 UNIVAC Sistem Birimi

16 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 16 UNIVAC, 14.5 feet (4.5 m) uzunluğu, 7.5 feet (2.3 m) yüksekliği ve 9 feet (2.7 m) genişliği ile ENIAC dan daha küçük, ancak daha güçlü idi. UNIVAC, saniyede 7,200 karakter okuyabiliyor ve 2.25 milyon deyimi işleyebiliyordu 12,000 karakter (12 kb) belleğe sahip olan UNIVAC, verilerin depolanabilmesi ve sonradan okunabilmesi için manyetik bantları kullanıyordu. En düşük resmi satış fiyatı yaklaşık 930,000 USD idi. 1950li yılların ortalarına kadar üretilen bilgisayarların ortak özelliği, tümünün vakum tüpleri içermesiydi. Vakum tüpleri, vakum içindeki elektronların akışlarının kontrol edilebildiği aygıtlardı (Şekil 56). En büyük dezavantajları, çoğu ısıya dönüşen, çok büyük miktarda güç harcamaları ve çok çabuk yanma özellikleri idi. Örneğin, ilk prototip bilgisayar olan ENIAC ın kullanımda olduğu ilk yıl sonunda toplam 19,000 tane vakum tüpünün değiştirilmesi gerekmişti. Şekil 55 Birinci kuşak bilgisayarların temel elemanı: Vakum tüpleri. İlk kuşak bilgisayarların ikinci büyük özelliği, her birinin yalnızca belirli işlemleri yapmak üzere programlanabilmeleri ve bu programların değiştirilmelerinin ancak uzun süren kablo ve anahtar bağlantıları yapılarak mümkün olabilmesi idi. Birinci kuşak bilgisayarların döneminin sonlarına doğru Assembly adı verilen bir programlama dili geliştirildi ve programcılar bu dilde programlarını daha kolay, ancak dilin özelliği gereği o bilgisayara özel olarak yazma imkanına kavuştular İkinci Kuşak Bilgisayarlar 1950lerin başlarında bilgisayar teknoljisinin gelişimine paralel olarak, vakum tüplerinin dezavantajlı tarafları daha göz önüne çıkmaya başlamıştı. Alternatif arayışları sürerken, 1947 yılında AT&Tnin Bell laboratuarlarında, John Bardeen ( ), Walter Brattain ( ) ve William Shockley ( ) tarafından (Şekil 57-59), yarıiletken teknolojisi kullanılarak transistör adı verilen bir donanım geliştirildi (Şekil 60). Bir transistör, iletkenliği elektrik akımı ile değişebilen bir parça silikondan oluşmaktaydı. Vakum tüplerinin yerine bir anahtar gibi kullanılabilen transistörlerde, ilk başlarda silikon yerine altın ve germanyum kullanılmışsa da, günmüzde tüm transistörler silikondan üretilmektedir. Transistörlerin üretilmesi, bilgisayar teknolojisinde devrim niteliğinde olmuştur. Transistörler, vakum tüplerine göre daha küçük, daha ucuz, daha güvenilir ve daha az enerji harcamakta idi. Transistörlerin kullanımı ile daha küçük, hızlı ve oldukça düşük

17 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 17 maliyette bilgisayarların üretilmesi mümkün hale gelmiştir. Teknolojik gelişmeler sonucunda transistörlerin kullanımı yaygınlaşmış ve değişik firmalar tarafından daha rahat kullanılabilir bir duruma gelmiştir. Transistörler hayatın her alanında kulanılan radyo, televizyon, telefon ve bilgisayarlar gibi araçların daha kolay üretilmelerine imkan sağlamıştır (Şekil 61). Şekil 56 John Bardeen Şekil 57 Walter Brattain Şekil 58 William Shockley Şekil 59 İlk transistör Şekil 60 Bir transistörlü radyo ve transistörler Transistörlerin teknoloji üzerindeki etkileri, bilim dünyası tarafından da dikkate alınmış, Bardeen, Brattain ve Shockley 1956 yılında Nobel Fizik ödülü ile mükafatlandırılmışlardır. Transistörlerin gelişmesi sonucunda IBM, Burroughs, Control Data, Honeywell ve Remington-Rand gibi birçok firma ikinci kuşak bilgisayarları üretmeye başlamıştır. Transistörlerin kullanımı ile üretilen ilk bilgisayar, Sperry-Rand ın LARC ve IBM nin STRETCH adlı süperbilgisayarlarıdır. Her iki bilgisayar da Atom Enerjisi Komisyonu tarafından nükleer araştırmaları desteklemek için üretilmişlerdir. 1960ların başlarında IBM, Sperry-Rand ve DEC gibi firmalar özel firmalara transistör tabanlı bilgisayarları pazarlamaya başlamışlardır. İlk kuşak bilgisayarlarda işletim sistemleri bulunmamakta, her bir bilgisayar için özel yazılımlar geliştirilmekte, bir programda kullanılan bir altprogram, örneğin bir yazdırma işlemi altprogramı, geliştirilen başka bir programda da yeniden yazılmak

18 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 18 durumunda kalınmakta idi. Bu sorunları gidermek için programcılar, her programda standart olan altprogramları bir kütüphane yapısı içinde toplamak ve ihtiyaç duyulduğunda o altprogramları oradan çağırıp işlemleri gerçekleştirebilmenin yollarını aramaya başladılar. Bilgisayarların kullanımını kolaylaştırmak amaçlı program geliştirme arayışları, ortaya işletim sistemi olarak adlandırılan yazılımların çıkması ile sonuçlandı. Her bilgisayar üreticisi kendi işletim sistemini geliştirerek kullanıcılara daha rahat program yazabilecekleri ortamlar sağlamaya başladılar. İşletim sistemlerine paralel olarak, programcıların istedikleri işlemleri kolay yapabilmelerine imkan sağlayacak programlama dil arayışları da sürmekte idi. Bu arayış sonucunda ilk olarak FORTRAN (Formula Translator) programlama dili, ardından da ticari uygulamalarda kullanılmak üzere COBOL (Common Business Oriented Language) geliştirilmiştir Üçüncü Kuşak Bilgisayarlar Transistörler, düşük birim maliyete sahip, oldukça küçük ve enerji açısından oldukça verimliydiler. Transistörleri biraraya getirerek belirli hesaplamaları yapmayı sağlayacak devreler oluşturmak mümkündü. Ancak, transistör kullanan ve iki rakamı toplamak gibi basit bir işlemi gerçekleştirecek bir devre dahi, yüzlerce, bazen binlerce transistörün karmaşık şekilde biraraya gelmesi sonucunda ortaya çıkabiliyordu. Transistörleri biribirlerine kablolarla bağlamak oldukça zahmetliydi ve transistörlerin boyutlarının küçültülmelerine imkan tanımıyordu yılında Texas Instruments da çalışan Jack Kilby ( ) ve Fairchild Semiconductor da çalışan Robert Noyce un ( ) birbirlerinden bağımsız olarak çalışmaları sonucunda, daha küçük ve birbirlerine bağlı transistör üretimi yönünde büyük bir gelişme yaşanmıştır (Şekil 62-63). Şekil 61 Jack Kilby Şekil 62 Robert Noyce Bağımsız transistörler kullanmak ve bunları birbirlerine kablolarla bağlamak yerine, Kilby ve Noyce, transistörleri ve bağlantılarını silikon bir parça üzerinde metalik şemalar şeklinde üretmeyi öngörmüşlerdir. Her iki araştırmacının de öngördüğü gibi, transistörler iletken olan ve olmayan metal katmanları şeklinde oluşturulmakta ve bağlantıları ise iletken metallerle gerçekleştirilmekteydi. Öngörülen şekilde üretilen bir devre, transistörlerin ve bağlantılarının katmanlar halinde oluşturulmasını öngördüğüne göre, transistörler daha küçük yapılabilir ve birbirlerine daha yakın yerleştirilebilirdi. Onlarca veya yüzlerce transistör kolaylıkla aynı silikon diskin üzerine yerleştirilebilir ve bir devre oluşturabilirdi. Bu türde oluşturulan bir parçaya Tümleşik Devre (IC:Integrated Circuit) adı verilmekteydi (Şekil 64).

19 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 19 Transistörlerin ve bağlantılarının üzerinde bulunduğu silikon parça, kolaylıkla kırılabilen bir yapıya sahip olduğundan, bozulmaması için metal veya plastik bir kalıbın içine yerleştirilmekte ve diğer bileşenlerle bağlanabilmesi için dışarıda bağlantı ayakları bulunmaktaydı. Böylece farklı tasarımlara sahip entegre devrelerin birlikte kullanılmaları mümkün olmaktaydı. Transistörlerin ve ilgili devrelerin entegre devreler halinde biraraya getirilmeleri, daha küçük, hızlı ve ucuz bilgisayarların üretilmelerine imkan sağlamıştır. Bir mühendis, transistörleri kullanarak bir tasarım yapmak yerine, önceden paketlenmiş entegre devreleri kullanarak daha basit tasarıma sahip olan bilgisayarlar yapabilir duruma gelmiştir. Tümleşik devre teknolojisi, binlerce vakum tüpü veya transistörü tek bir minyatür yonga (chip) üzerinde birleştirmeye imkan vermiş, böylece bilgisayarlar gibi cihazların fiziksel boyut, ağırlık ve güç ihtiyaçlarını büyük ölçüde azaltmıştır. Jack Kilby, entegre devrelerin geliştirilmesindeki başarısından ötürü, 2000 yılında Nobel Fizik ödülü ile ödüllendirilmiştir. Şekil 63 Jack Kilby nin Entegre Devresi Şekil 64 Mikroçip Tümleşik devre teknolojisi kullanılarak üretilen bilgisayarlardan ilk ikisi RCA Spectra 70 ve uzun yıllar kullanımda kalan bir bilgisayar olan IBM 360 dır. Bu bilgisayarların ilk siparişleri 1965 yılında verilmiş, ve bu tarih bilgisayar tarihçileri tarafından üçüncü kuşak bilgisayarların başlangıç tarihi olarak kabul edilmiştir yılında Digital Equipment Corporation (DEC), ticari olarak başarılı ilk minibilgisayar olan DEC PDP-8 i üretmiştir. PDP-8, birçok üretim yerinde, küçük işletmelerde ve bilimsel laboratuarlarda yaygın olarak kulanılmıştır. Sonraki yıllarda IBM ve diğer bilgisayar üreticileri de kendi minibilgisayarlarını üretmişler ve piyasada kendi yerlerini almışlardır. Günümüzde IBM AS 400 (yeni adı ile iseries 400) minibilgisayar olarak sınıflandırılabilecek birkaç bilgisayardan biridir Dördüncü Kuşak Bilgisayarlar Ted Hoff un 1971 yılında ilk genel amaçlı mikroişlemciyi üretmesi ile dördüncü kuşak bilgisayarlar ortaya çıkmaya başlamıştır (Şekil 66). İlk mikroişlemci olan Intel 4004, üçüncü kuşak bilgisayarlardan daha hızlı, daha küçük ve daha ucuz bilgisayarların yapımını sağlamıştır (Şekil 67). Intel firmasının üretmiş olduğu Intel 4004 işlemcisi, bir mısır gevreği kadar küçük olmasına rağmen, ENIAC ın işlem kapasitesi ve gücüne sahip olarak piyasada kullanılmıştır. Intel 4004, saniyede 60,000 deyimi işleyebilmekteydi.

20 Bilgisayarların Tarihçesi ve Gelişimi 20 Şekil 65 Ted Hoff Şekil 66 Intel 4004 işlemcisi Üretim teknolojisinin gelişimine koşut olarak, bir tümleşik devre üzerine monte edilebilen transistör sayıları da giderek artmaktadır. Intel firmasından Gordon Moore un ( ), bir yonga üzerine monte edilebilen transistör sayısının her ayda bir ikiye katlanacağı konusunda 1965 yılında ortaya attığı bir öngörüsü bulunmaktadır ve bu öngörü bilişim sektöründe Moore Kanunu olarak adlandırılmaktadır (Şekil 68-69). Şekil 67 İşlemciler ve içerdikleri transistör sayıları Şekil 68 Gordon Moore Tümleşik devrelerin geçmişten günümüze gelişimi incelendiğinde de bu öngörünün oldukça doğru olduğu görülmektedir. Intel firmasının ilk işlemcisi olan ve 1971 yılında piyasaya sürülen Intel 4004 yalnızca 2,800 transistör içermesine rağmen, günümüzde kullanılan Intel Pentium 4 işlemcide yaklaşık 42,000,000 transistör bulunmaktadır. İlerleyen yıllarda, mikroişlemci üreticilerinin sayısı artmış, Intel, Texas, Zilog ve Motorola mikroişlemci üreticisi olarak piyasada adı geçen firmalar haline gelmişlerdir. Intel, 4004 modelinden sonra ilk 8-bit mikroişlemci olan 8008 modelini piyasaya sürmüştür yılında Motorola 8-bit lik 6800 mikroişlemcisini piyasaya sürmüş, Motorola firmasından ayrılarak MOS Technologies de çalışmaya başlayan mühendisler, birkaç ay sonra Apple-II ve Commodore kişisel bilgisayar sistemlerinde kullanılan 6502 işlemciyi üretmişlerdir.

Giriş MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. Elektronik Öncesi Kuşak. Bilgisayar Tarihi. Elektronik Kuşak. Elektronik Kuşak. Bilgisayar teknolojisindeki gelişme

Giriş MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. Elektronik Öncesi Kuşak. Bilgisayar Tarihi. Elektronik Kuşak. Elektronik Kuşak. Bilgisayar teknolojisindeki gelişme Giriş MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ Bilgisayar teknolojisindeki gelişme Elektronik öncesi kuşak Elektronik kuşak Mikroişlemci kuşağı Yrd. Doç. Dr. Şule Gündüz Öğüdücü 1 Bilgisayar Tarihi Elektronik Öncesi Kuşak

Detaylı

GMB 103 Bilgisayar Programlama. 1. Bilgisayar Tarihi

GMB 103 Bilgisayar Programlama. 1. Bilgisayar Tarihi GMB 103 Bilgisayar Programlama 1. Bilgisayar Tarihi Yrd.Doç.Dr. İbrahim Sönmez Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ballıca Kampüsü Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü isonmez@omu.edu.tr

Detaylı

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru 1 Konular 1. Bilgisayar Nedir? 2. Bilgisayarın Tarihçesi 3. Günümüz Bilgi Teknolojisi 4. Bilgisayarların Sınıflandırılması

Detaylı

BİLGİSAYAR NEDİR? mantıksal ve aritmetiksel işlemler. işlemlerin sonucunu saklama. saklanan bilgilere ulaşılma

BİLGİSAYAR NEDİR? mantıksal ve aritmetiksel işlemler. işlemlerin sonucunu saklama. saklanan bilgilere ulaşılma BİLGİSAYAR NEDİR? BİLGİSAYAR NEDİR? mantıksal ve aritmetiksel işlemler işlemlerin sonucunu saklama saklanan bilgilere ulaşılma Bilgisayarın Genel Yapısı Bellek Giriş Birimleri M.İ.B. Çıkış Birimleri Bilgisayarın

Detaylı

1. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI. KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi

1. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI. KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 1. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 Konu Başlıkları 1. Bilgisayara Giriş Bilgisayar Nedir? Bilgisayar ile Neler Yapabiliriz? Yeni Bilgisayar

Detaylı

2. SAYI SİSTEMLERİ VE KODLAR

2. SAYI SİSTEMLERİ VE KODLAR 2. SAYI SİSTEMLERİ VE KODLAR 2.1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri 2.1.1. Ondalık Sayı Sistemi Günlük yaşantımızda kullandığımız sayı sistemi ondalık (decimal) sayı sistemidir. Ayrıca 10 tabanlı sistem olarak

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Mikroişlemci Nedir? Bir bilgisayarın en önemli parçası Mikroişlemcisidir. Hiçbir bilgisayar mikroişlemci olmadan çalışamaz. Bu nedenle Mikroişlemci

Detaylı

MİKROİŞLEMCİLER. Mikroişlemcilerin Tarihsel Gelişimi

MİKROİŞLEMCİLER. Mikroişlemcilerin Tarihsel Gelişimi MİKROİŞLEMCİLER Mikroişlemcilerin Tarihsel Gelişimi Mikroişlemcilerin Tarihi Gelişimi Mikroişlemcilerin tarihi gelişimlerini bir kerede işleyebildikleri bit sayısı referans alınarak dört grupta incelemek

Detaylı

1. HAFTA TBT181. Temel Bilgisayar Teknolojileri Kullanımı. Öğr. Gör. E. Ekmel SULAK. ekmelsulak@karabuk.edu.tr

1. HAFTA TBT181. Temel Bilgisayar Teknolojileri Kullanımı. Öğr. Gör. E. Ekmel SULAK. ekmelsulak@karabuk.edu.tr 1. HAFTA TBT181 Temel Bilgisayar Teknolojileri Kullanımı Öğr. Gör. E. Ekmel SULAK ekmelsulak@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İçindekiler Genel Bilgiler...

Detaylı

Bilişim Teknolojileri Temelleri 2011. Dijital Dünyada Yaşamak

Bilişim Teknolojileri Temelleri 2011. Dijital Dünyada Yaşamak Bilişim Teknolojileri Temelleri 2011 Dijital Dünyada Yaşamak Bilgisayar nedir? Bilgisayar, kullanıcı tarafından girilen bilgileri(veri) işleyen, depolayan istendiğinde girilen bilgileri ve sonuçlarını

Detaylı

2. SAYI SİSTEMLERİ. M.İLKUÇAR - imuammer@yahoo.com

2. SAYI SİSTEMLERİ. M.İLKUÇAR - imuammer@yahoo.com Sayı Sistemleri İşlemci elektrik sinyalleri ile çalışır, bu elektrik sinyallerini 1/0 şeklinde yorumlayarak işlemcide olup bitenler anlaşılabilir hale getirilir. Böylece gerçek hayattaki bilgileri 1/0

Detaylı

3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem

3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem 3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem A + B = 2 0 2 1 (Elde) A * B = Sonuç A B = 2 0 2 1 (Borç) A / B = Sonuç 0 + 0 = 0 0 0 * 0 = 0 0 0 = 0 0 0 / 0 = 0 0 + 1 = 1 0 0 * 1 = 0 0 1 = 1 1 0 / 1 = 0 1

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

ÜNİTE BİLGİSAYARIN TARİHİ GELİŞİMİ BİLGİSAYAR DONANIMI İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Okt. Mustafa AKBUĞA

ÜNİTE BİLGİSAYARIN TARİHİ GELİŞİMİ BİLGİSAYAR DONANIMI İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Okt. Mustafa AKBUĞA HEDEFLER İÇİNDEKİLER BİLGİSAYARIN TARİHİ GELİŞİMİ BİLGİSAYAR DONANIMI Mekanik Kuşak Elektronik Kuşak Mikroişlemci Kuşağı Kuantum Kuşağı Okt. Mustafa AKBUĞA Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Bilgisayarın tarihi

Detaylı

Bölüm-1 Temel Bilgisayar

Bölüm-1 Temel Bilgisayar Bölüm-1 Temel Bilgisayar - 1 - Bilgisayar Nedir? Bilgisayar, çok hızlı elektronik bir hesaplama makinesi olup, özel olarak hazırlanmış verileri alır, hafızasında yüklü olan programa göre işler ve sonucu

Detaylı

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ I

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ I DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ I KISA ÖZET

Detaylı

Bilgi ve iletişim teknolojileri

Bilgi ve iletişim teknolojileri Bilgi ve iletişim teknolojileri 1 Bilgisayar, Hesap makinesi gibi araçlara neden ihtiyaç duyulmuştur? Zaman tasarrufu Bilginin depolanması ihtiyacı Hatasız işlem yapma isteği İletişim ihtiyacı 30\2 Bilişim

Detaylı

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept.

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. SAYISAL DEVRE TASARIMI EEM122 Ref. Morris MANO & Michael D. CILETTI SAYISAL TASARIM 4. Baskı Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. SAYISAL DEVRE NEDİR? Mühendisler, elektronik

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR. Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi (bit dizisi) kümesi ile temsil edilmesidir.

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR. Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi (bit dizisi) kümesi ile temsil edilmesidir. Bilgisayar Mimarisi İkilik Kodlama ve Mantık Devreleri Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR ESOGÜ Eğitim Fakültesi - BÖTE twitter.com/cmkandemir Kodlama Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi

Detaylı

Ünite-2 Bilgisayar Organizasyonu. www.cengizcetin.net

Ünite-2 Bilgisayar Organizasyonu. www.cengizcetin.net Ünite-2 Bilgisayar Organizasyonu Bilgisayar Nedir? Belirli bir sonuç üretmek amacıyla; mantıksal kıyaslamalardan sonuç çıkarabilen, büyük miktarlarda bilgiyi depolayabilen ve gerektiğinde bu bilgileri

Detaylı

Bİ LGİ SAYAR DONANİMİ

Bİ LGİ SAYAR DONANİMİ EHP1112 Bİ LGİ SAYAR DONANİMİ 1. HAFTA BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Öğr. Gör. Doygun DEMİROL - 1 - İçindekiler 1 Bilgisayara Giriş... 2 1.1 Bilgisayar Nedir?... 2 1.2 Bilgisayarlarla

Detaylı

ncü Bilgi İşleyen Makine Olarak Beyin Beyin 2005 Albert Long Hall, Boğazi

ncü Bilgi İşleyen Makine Olarak Beyin Beyin 2005 Albert Long Hall, Boğazi Bilgisayar ve Beynin Karşılaştırmalı Evrimi Bilgi Đşleyen Makina Olarak Beyin - 3 23-24 Aralık 2005 Boğ, Đstanbul M. Ufuk Çağlayan Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Boğ 24 Aralık 2005 Motivasyon Bilgisayar

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI İÇERİK 2 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI ÖĞR. GÖR. HASAN ALİ AKYÜREK Ders izlencesi Bilgisayara giriş Bilgisayar nedir? Bilgisayarın tarihçesi Bilgisayarların sınıflandırılması Bilgisayar nasıl çalışır?

Detaylı

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ KULLANIMI. Bilgisayar I ve Bilgi İletişim Teknolojileri Dersi Öğr.Gör. Günay TEMUR

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ KULLANIMI. Bilgisayar I ve Bilgi İletişim Teknolojileri Dersi Öğr.Gör. Günay TEMUR TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ KULLANIMI Bilgisayar I ve Bilgi İletişim Teknolojileri Dersi Öğr.Gör. Günay TEMUR BİLGİSAYARIN TANIMI VE TARİHÇESİ Bilgisayar, kullanıcıdan aldığı verilerle mantıksal ve aritmetiksel

Detaylı

Temel Bilgi Teknolojisi Kullanımı

Temel Bilgi Teknolojisi Kullanımı Temel Bilgi Teknolojisi Kullanımı Giriş, Tanım, Tarihsel Gelişim, Fonksiyonlar Yrd. Doç. Dr. Saygın Abdikan 2014-2015 Öğretim Yılı Güz Dönemi TBTK Dersi, Ders Notları Yrd. Doç. Dr. H. KEMALDERE Dersi Veren

Detaylı

Bilişim Teknolojilerine Giriş

Bilişim Teknolojilerine Giriş Bilişim Teknolojilerine Giriş Bilginin toplanması, işlenmesi, saklanması ve iletilmesini sağlayan teknolojilerin bütününe bilişim teknolojileri denir. Bilişim Teknolojisi Girilen verileri saklayan, işleyen,

Detaylı

Bilgisayara Giriş. Bilgisayarlar ilk geliştirilmeye başlandıklarından bugüne kadar geçen süre içerisinde oldukça değişmişlerdir.

Bilgisayara Giriş. Bilgisayarlar ilk geliştirilmeye başlandıklarından bugüne kadar geçen süre içerisinde oldukça değişmişlerdir. Bilgisayara Giriş Bilgisayarlar ilk geliştirilmeye başlandıklarından bugüne kadar geçen süre içerisinde oldukça değişmişlerdir. Bilgisayarın Gelişimi Bilgisayarlar daha hızlı hesap yapmak için geliştirilen

Detaylı

Bilgisayar, elektronik bir cihazdır ve kendi belleğinde depolanan talimatları sırasıyla uygulayarak çalışır. İşler. Bilgi İşlem Çevrimi

Bilgisayar, elektronik bir cihazdır ve kendi belleğinde depolanan talimatları sırasıyla uygulayarak çalışır. İşler. Bilgi İşlem Çevrimi Bilgisayar nedir? Bilgisayar, elektronik bir cihazdır ve kendi belleğinde depolanan talimatları sırasıyla uygulayarak çalışır. Veriyi toplar (girdi) İşler Bilgi üretir (çıktı) Bilgi İşlem Çevrimi 1 Bir

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar Yılmaz DEMİR BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ÖĞRETMENİ Ünitelerimiz

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Sakarya Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü M6/6318 Bölümün tanıtılması Elektrik Elektronik Mühendisliğinin tanıtılması Mühendislik Etiği Birim Sistemleri Doğru ve

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 3 Veri Yapıları. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 3 Veri Yapıları. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 3 Veri Yapıları Veri yapısı, bilginin anlamlı sırada bellekte veya disk, çubuk bellek gibi saklama birimlerinde tutulması veya saklanması şeklini gösterir. Bilgisayar

Detaylı

Sayı sistemleri iki ana gruba ayrılır. 1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri. 2. Kayan Noktalı Sayı Sistemleri

Sayı sistemleri iki ana gruba ayrılır. 1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri. 2. Kayan Noktalı Sayı Sistemleri 2. SAYI SİSTEMLERİ VE KODLAR Sayı sistemleri iki ana gruba ayrılır. 1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri 2. Kayan Noktalı Sayı Sistemleri 2.1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri 2.1.1. Ondalık Sayı Sistemi Günlük

Detaylı

Elektronik sistemlerde dört farklı sayı sistemi kullanılır. Bunlar;

Elektronik sistemlerde dört farklı sayı sistemi kullanılır. Bunlar; I. SAYI SİSTEMLERİ Elektronik sistemlerde dört farklı sayı sistemi kullanılır. Bunlar; i) İkili(Binary) Sayı Sistemi ii) Onlu(Decimal) Sayı Sistemi iii) Onaltılı(Heksadecimal) Sayı Sistemi iv) Sekizli(Oktal)

Detaylı

Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır?

Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır? Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır? Bilgisayar, Hesap makinesi gibi araçlara neden ihtiyaç duyulmuştur? Zaman tasarrufu Bilginin depolanması ihtiyacı Hatasız işlem yapma isteği İletişim

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Mühendislik Nedir? Mühendislik, bilim ve matematiğin yararlı cihaz ve sistemlerin üretimine uygulanmasıdır. Örn: Elektrik mühendisleri, elektronik

Detaylı

GEÇMĐŞE BAKIŞ. Nilgün KARAKÜÇÜK. MMO Merkez. John Atanasoff ve Clifford Berry ilk elektronik bilgisayarı icat etti.

GEÇMĐŞE BAKIŞ. Nilgün KARAKÜÇÜK. MMO Merkez. John Atanasoff ve Clifford Berry ilk elektronik bilgisayarı icat etti. GEÇMĐŞE BAKIŞ Nilgün KARAKÜÇÜK MMO Merkez BĐLGĐSAYAR 1904 Sir John Ambrose Fleming vakum tüpü ve diyotu icat etti. 1939 John Atanasoff ve Clifford Berry ilk elektronik bilgisayarı icat etti. 1940 Konrad

Detaylı

Sayıtlama Dizgeleri. (a n a n-1 a n1 a n0. b 1 b 2 b m )r. simgesi şu sayıyı temsil eder.

Sayıtlama Dizgeleri. (a n a n-1 a n1 a n0. b 1 b 2 b m )r. simgesi şu sayıyı temsil eder. 1 Sayıtlama Dizgeleri Hint-Arap Sayıtlama Dizgesi Sayıları göstermek (temsil etmek) için tarih boyunca türlü simgeler kullanılmıştır. Sümerlerin, Mısırlıların, Romalıların ve diğer uygarlıkların kullandıkları

Detaylı

BİLGİSAYAR NEDİR? Bilgisayar

BİLGİSAYAR NEDİR? Bilgisayar BİLGİSAYAR NEDİR? Bilgisayar, kullanıcıların girdiği bilgileri veri giriş ünitesine alan, işlem ünitesi ile girilen bilgileri işleyen, elde ettiği sonuçları kendi içinde saklayabilen ve işlenen verilerin

Detaylı

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım Yazılım Yazılım Bilgisayarlar üretildikleri anda içlerinde herhangi bir bilgi barındırmadıkları için bir işlevleri yoktur. Bilgisayarlara belirli yazılımlar yüklenerek işlem yapabilecek hale getirilirler.

Detaylı

Gömülü Sistemler, Uygulama Alanları ve Dünya daki Ekonomik Boyutu

Gömülü Sistemler, Uygulama Alanları ve Dünya daki Ekonomik Boyutu İçerik Sakarya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Yrd.Doç.Dr. Murat İSKEFİYELİ Gömülü Sistemler, Uygulama Alanları ve Dünya daki Ekonomik Boyutu Dr. Ahmet Kaya 2 1 Gömülü Sistem Kavramı Bir ana

Detaylı

10 LU SAYISAL SİSTEMİ İLE 2 Lİ SAYISAL SİSTEMİ ARASINDA ÇEVİRİM UYGULAMASI

10 LU SAYISAL SİSTEMİ İLE 2 Lİ SAYISAL SİSTEMİ ARASINDA ÇEVİRİM UYGULAMASI 10 LU SAYISAL SİSTEMİ İLE 2 Lİ SAYISAL SİSTEMİ ARASINDA ÇEVİRİM UYGULAMASI Sayısal Sistemler Sayısal sistem, sayıları temsil eden simgeler için bir yazma sistemi yani matematiksel bir gösterim sistemidir.

Detaylı

1694 yılında alman matematikçisi ve filozofu olan Gottfried Wilhem von Leibniz (1646-1716), çarpma işlemlerinde de kullanılabilecek pascalini

1694 yılında alman matematikçisi ve filozofu olan Gottfried Wilhem von Leibniz (1646-1716), çarpma işlemlerinde de kullanılabilecek pascalini BİLGİSAYARLAR ve TARİHİ GELİŞİMİ İnsanlar, her an gelişme ve kendini yenileme eğilimindedirler. Bu gelişme ve kendini yenileme süreci içerisinde,zamanlarının çoğunu düşünmeye, araştırmaya ve uygulamaya

Detaylı

Bilgisayar Donanım 2010 BİLGİSAYAR

Bilgisayar Donanım 2010 BİLGİSAYAR BİLGİSAYAR CPU, bellek ve diğer sistem bileşenlerinin bir baskı devre (pcb) üzerine yerleştirildiği platforma Anakart adı verilmektedir. Anakart üzerinde CPU, bellek, genişleme yuvaları, BIOS, çipsetler,

Detaylı

Bilgisayarlar n Geli imi

Bilgisayarlar n Geli imi Mekanik Ça Blaise Pascal (1642) Vites tabanl toplama makinas Gottfried Wilhelm von Leibniz (1670) Toplama, ç karma, çarpma, bölme Mekanik olarak s k s k ar zalan rd. Algoritma ve Programlama 5 Joseph Jacquard

Detaylı

Bilgisayar Bilimlerine Giriş 1 Dokuz Eylül Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Bölümü

Bilgisayar Bilimlerine Giriş 1 Dokuz Eylül Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Bölümü Bilgisayar Bilimlerine Giriş 1 Dokuz Eylül Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Bölümü Dr. Resmiye NASİBOĞLU E-Posta: resmiye.nasiboglu@deu.edu.tr Araş. Gör Barış Tekin TEZEL E-Posta: baris.tezel@deu.edu.tr

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. İkili Kodlama ve Mantık Devreleri. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. İkili Kodlama ve Mantık Devreleri. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ İkili Kodlama ve Mantık Devreleri Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Kodlama Kodlama, iki küme elemanları arasında karşılıklığı kesin olarak belirtilen kurallar bütünüdür diye tanımlanabilir.

Detaylı

TEMEL BİLGİTEKNOLOJİLERİ

TEMEL BİLGİTEKNOLOJİLERİ TEMEL BİLGİTEKNOLOJİLERİ Bilgiyi işlemekte kullanılan araçlar ikiye ayrılır. 1- Maddi cihazlar 2-Kavramsal araçlar. Kullanıcıve bilgisayarın karşılıklıetkileşimini sağlayan birimlerin genel adıgiriş-çıkışbirimleridir.

Detaylı

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları 1. Günlük yaşantıda bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? 2. Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Donanım Yazılım Bilişim

Detaylı

Temel Kavramlar-2. Aşağıda depolama aygıtlarının kapasitelerini inceleyebilirsiniz.

Temel Kavramlar-2. Aşağıda depolama aygıtlarının kapasitelerini inceleyebilirsiniz. Temel Kavramlar-2 Byte = 8 Bit in bir araya gelmesiyle oluşan bellektir. Bilgisayarın tanıdığı harf rakam ve özel karakterlerden her biri 1 byte lık yer kaplar. Yani her bir harfin 1 veya 0 dan oluşan

Detaylı

Mikrobilgisayarda Aritmetik

Mikrobilgisayarda Aritmetik 14 Mikrobilgisayarda Aritmetik SAYITLAMA DİZGELERİ Sayıları göstermek (temsil etmek) için tarih boyunca türlü simgeler kullanılmıştır. Konumuz bu tarihi gelişimi incelemek değildir. Kullanılan sayıtlama

Detaylı

EYLÜL 2012 ENFORMATİK. Enformatik Bölümü

EYLÜL 2012 ENFORMATİK. Enformatik Bölümü EYLÜL 2012 ENFORMATİK İÇERİK Ders izlencesi Muafiyet sınavı hakkında bilgi Bilgisayara giriş 2 Bilgisayar nedir? Bilgisayarın tarihçesi Bilgisayarların sınıflandırılması Bilgisayar nasıl çalışır? Bit-Byte

Detaylı

OFİS PROGRAMLARI Sunum 1 MEHMET YURDAYAN

OFİS PROGRAMLARI Sunum 1 MEHMET YURDAYAN OFİS PROGRAMLARI Sunum 1 MEHMET YURDAYAN BİLGİSAYARA GİRİŞ Bilgisayarların tarihçesi 1943 senesinde ENIAC adlı bilgisayar ile başlamıştır. ENIAC (Electronic Numerical Integrator And Computer-Elektronik

Detaylı

Mesleki Terminoloji-1

Mesleki Terminoloji-1 Mesleki Terminoloji-1 1. BÖLÜM GĐRĐŞ Yrd. Doç. Dr. Tuncay UZUN Yrd. Doç. Dr. Umut Engin AYTEN Dersin Đçeriği Elektronik Mühendisliğinin Tanımı Elektronik Mühendisliğinin kısa bir tarihçesi Temel Büyüklükler

Detaylı

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ MEKATRONİĞİN TEMELLERİ Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Mekatronik Programı Yrd. Doç. Dr. İlker ÜNAL Vize %30 Dersin Koşulları Final %60 Ödev %10 Dersin Konuları Mekatronik Sistemler Birimler ve Ölçme

Detaylı

Bilgisayar aldığı komutlar uyarınca veri işleyerek problem çözen otomatik elektronik aygıtların ortak adıdır.

Bilgisayar aldığı komutlar uyarınca veri işleyerek problem çözen otomatik elektronik aygıtların ortak adıdır. Bilgisayar Bilgisayar, kendisine verilen bilgiler üzerinde aritmetiksel, mantıksal ve karşılaştırma işlemleri yaparak sonuçları çıktı birimlerine gönderen elektronik bir alettir. Bilgisayar çok hızlı işlem

Detaylı

Derste Neler Anlatılacak? Temel Mekatronik Birimler,temel birim dönüşümü Güncel konular(hes,termik Santral,Rüzgar Enerjisi,Güneş

Derste Neler Anlatılacak? Temel Mekatronik Birimler,temel birim dönüşümü Güncel konular(hes,termik Santral,Rüzgar Enerjisi,Güneş Derste Neler Anlatılacak? Temel Mekatronik Birimler,temel birim dönüşümü Güncel konular(hes,termik Santral,Rüzgar Enerjisi,Güneş Enerjisi,Doğalgaz,Biyogaz vs.) Mekatroniğin uygulama alanları Temel Mekanik

Detaylı

MANTIK DEVRELERİ HALL, 2002) (SAYISAL TASARIM, ÇEVİRİ, LITERATUR YAYINCILIK) DIGITAL DESIGN PRICIPLES & PRACTICES (3. EDITION, PRENTICE HALL, 2001)

MANTIK DEVRELERİ HALL, 2002) (SAYISAL TASARIM, ÇEVİRİ, LITERATUR YAYINCILIK) DIGITAL DESIGN PRICIPLES & PRACTICES (3. EDITION, PRENTICE HALL, 2001) MANTIK DEVRELERİ DERSİN AMACI: SAYISAL LOJİK DEVRELERE İLİŞKİN KAPSAMLI BİLGİ SUNMAK. DERSİ ALAN ÖĞRENCİLER KOMBİNASYONEL DEVRE, ARDIŞIL DEVRE VE ALGORİTMİK DURUM MAKİNALARI TASARLAYACAK VE ÇÖZÜMLEMESİNİ

Detaylı

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU 1 2 KURS MODÜLLERİ 1. BİLGİSAYAR KULLANIMI 3 1. Bilişim (Bilgi ve İletişim) Kavramı Bilişim, bilgi ve iletişim kelimelerinin bir arada kullanılmasıyla meydana gelmiştir. Bilişim, bilginin teknolojik araçlar

Detaylı

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir?

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Başlangıç Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Bilgisayar Bilgisayar, kendisine verilen bilgiler

Detaylı

Bilişim Teknolojileri Dersi BİL 101 2009-2010 Yaz Dönemi

Bilişim Teknolojileri Dersi BİL 101 2009-2010 Yaz Dönemi Bilişim Teknolojileri Dersi BİL 101 2009-2010 Yaz Dönemi Hatice Gökçe Bilgiç hgbilgic@etu.edu.tr hgokcebilgic@gmail.com 03.05.2010 BİL 101 - Bilişim Teknolojileri 1 Hafta 1 Temel Bilgisayar Bilgisi BİL

Detaylı

DİJİTAL ELEKTRONİK DERS NOTLARI

DİJİTAL ELEKTRONİK DERS NOTLARI DİJİTAL ELEKTRONİK DERS NOTLARI Analog sinyal Sonsuz sayıda ara değer alabilen, devamlılık arz eden büyüklük, analog büyüklük olarak tanımlanır. Dünyadaki çoğu büyüklük analogdur. Analog sinyal aslında

Detaylı

PASCAL PROGRAMLAMA DİLİ YAPISI

PASCAL PROGRAMLAMA DİLİ YAPISI BÖLÜM 3 PASCAL PROGRAMLAMA DİLİ YAPISI 3.1. Giriş Bir Pascal programı en genel anlamda üç ayrı kısımdan oluşmuştur. Bu kısımlar bulunmaları gereken sıraya göre aşağıda verilmiştir. Program Başlığı; Tanımlama

Detaylı

Algoritmalar ve Programlama. Algoritma

Algoritmalar ve Programlama. Algoritma Algoritmalar ve Programlama Algoritma Algoritma Bir sorunu / problemi çözmek veya belirli bir amaca ulaşmak için gerekli olan sıralı mantıksal adımların tümüne algoritma denir. Algoritma bir sorunun çözümü

Detaylı

5. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI. KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi

5. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI. KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 5. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 Konu Başlıkları Bellekler İç Bellekler ROM Bellek RAM Bellek Dış Bellekler Sabit Disk Sürücüleri

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Mimariye Giriş. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Mimariye Giriş. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ Mimariye Giriş Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Ders Bilgileri Not Değerlendirmesi: Pop-up Quiz/Ödev : % 20 Ara Sınav : % 30 Final : % 50 Ders İçeriği Temel Bilgisayar Mimarisi

Detaylı

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Bilgisayar, kendine önceden yüklenmiş program gereğince

Detaylı

Algoritma ve Akış Diyagramları

Algoritma ve Akış Diyagramları Algoritma ve Akış Diyagramları Bir problemin çözümüne ulaşabilmek için izlenecek ardışık mantık ve işlem dizisine ALGORİTMA, algoritmanın çizimsel gösterimine ise AKIŞ DİYAGRAMI adı verilir 1 Akış diyagramları

Detaylı

-Bilgi ve İletişim (Bilişim) Teknolojileri -Bilgisayar -Elde Taşınan Dijital Cihazlar -Donanım -Yazılım

-Bilgi ve İletişim (Bilişim) Teknolojileri -Bilgisayar -Elde Taşınan Dijital Cihazlar -Donanım -Yazılım -Bilgi ve İletişim (Bilişim) Teknolojileri - -Elde Taşınan Dijital Cihazlar -Donanım -Yazılım Bu bölümde bilgisayarların ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve neler yapabileceğini göreceksiniz. ların parçalarını

Detaylı

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir.

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir. 1.1.3. Scada Yazılımından Beklenenler Hızlı ve kolay uygulama tasarımı Dinamik grafik çizim araçları Çizim kütüphaneleri Alarm yönetimi Tarih bilgilerinin toplanması Rapor üretimi 1.1.4. Scada Sistemleri

Detaylı

Buna göre, eşitliği yazılabilir. sayılara rasyonel sayılar denir ve Q ile gösterilir. , -, 2 2 = 1. sayıdır. 2, 3, 5 birer irrasyonel sayıdır.

Buna göre, eşitliği yazılabilir. sayılara rasyonel sayılar denir ve Q ile gösterilir. , -, 2 2 = 1. sayıdır. 2, 3, 5 birer irrasyonel sayıdır. TEMEL KAVRAMLAR RAKAM Bir çokluk belirtmek için kullanılan sembollere rakam denir. 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 sembolleri birer rakamdır. 2. TAMSAYILAR KÜMESİ Z = {..., -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, 4,... }

Detaylı

Uygulama 6. Sunum 5. Oturum 4. Taşıma 3. Ağ 2. Veri iletim 1

Uygulama 6. Sunum 5. Oturum 4. Taşıma 3. Ağ 2. Veri iletim 1 OSI MODELİ OSI Modeli Farklıbilgisayarların ve standartların gelişmesi ile sorunların ortaya çıkması nedeniyle ISO (International Organization for Standardization), OSI(Open Systems Interconnection) modelini

Detaylı

Bölüm 4. Sistem Bileşenleri. Bilgisayarı. Discovering. Keşfediyorum 2010. Computers 2010. Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak

Bölüm 4. Sistem Bileşenleri. Bilgisayarı. Discovering. Keşfediyorum 2010. Computers 2010. Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak Sistem Bileşenleri Bilgisayarı Discovering Keşfediyorum 2010 Computers 2010 Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak Sistem Sistem, bilgisayarda veri işlemek amacıyla kullanılan elektronik bileşenleri

Detaylı

İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER KODLAB

İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER KODLAB İÇİNDEKİLER IX İÇİNDEKİLER 1 GİRİŞ 1 Kitabın Amacı 1 Algoritmanın Önemi 2 Bilgisayarın Doğuşu ve Kullanım Amaçları 3 Programlama Dili Nedir? 3 Entegre Geliştirme Ortamı (IDE) Nedir? 4 2 ALGORİTMA VE AKIŞ

Detaylı

Mikrobilgisayar ve Assembler

Mikrobilgisayar ve Assembler Mikrobilgisayar ve Assembler Mikrobilgisayar ve Assembler Öğr. Gör. Serkan KORKMAZ 2011 - Birecik MYO 1 Mikrobilgisayar ve Assembler Mikrobilgisayar ve Assembler Bilgisayar Nedir? 2 Mikrobilgisayar ve

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

Verileri, program adı verilen bir dizi komuta göre işleyip bunun sonucunda insanlara bilgi üretir.

Verileri, program adı verilen bir dizi komuta göre işleyip bunun sonucunda insanlara bilgi üretir. BĐLGĐSAYAR NEDĐR? Bilgisayar; verileri kabul eden, saklayabilen, değerlendiren ve sonuçları kullanıcının istediği biçimde verebilen elektronik cihazlardır. Verileri, program adı verilen bir dizi komuta

Detaylı

KODLAMAYA HAZIRLIK MODÜLÜ 1. YAZILI SINAV ÇALIŞMA SORULARI VE MODÜL ÖZETİ

KODLAMAYA HAZIRLIK MODÜLÜ 1. YAZILI SINAV ÇALIŞMA SORULARI VE MODÜL ÖZETİ KODLAMAYA HAZIRLIK MODÜLÜ 1. YAZILI SINAV ÇALIŞMA SORULARI VE MODÜL ÖZETİ ÖLÇME DEĞERLENDİRME-1 SORULAR Aşağıdaki cümleleri dikkatlice okuyarak boş bırakılan yerlere doğru sözcüğü yazınız. 1.., elektronik

Detaylı

Bir işaretli büyüklük sayısında en soldaki basamak bir işaret içerir. Diğer basamaklarda ise sayısal değerin büyüklüğü (mutlak değeri) gösterilir.

Bir işaretli büyüklük sayısında en soldaki basamak bir işaret içerir. Diğer basamaklarda ise sayısal değerin büyüklüğü (mutlak değeri) gösterilir. İşaretli Tamsayı Gösterimi 1. İşaretli Büyüklük Bir işaretli büyüklük sayısında en soldaki basamak bir işaret içerir. Diğer basamaklarda ise sayısal değerin büyüklüğü (mutlak değeri) gösterilir. Örnek

Detaylı

BİL1007 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI

BİL1007 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI BİL1007 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI Yard. Doç. Dr. Ayşe Övgü KINAY DEÜ Fen Fakültesi Bilgisayar Bilimleri Bölümü Ders Hakkında Genel Bilgi Ders Kodu BİL1007 Dersin Adı Bilgi Teknolojileri ve Uygulamaları

Detaylı

Merkezi İşlem. Birimi

Merkezi İşlem. Birimi VERİ: Kullanıcı veya bilgisayar tarafından sağlanırlar. Sayılar, harfler, sözcükler, ses sinyalleri ve komutlardır.. Veriler bilgisayarın giriş birimleri tarafından toplanırlar. Giriş İşlem Çıkış Önbellek

Detaylı

Elektrik Mühendisliğinin Temelleri-I EEM 113

Elektrik Mühendisliğinin Temelleri-I EEM 113 Elektrik Mühendisliğinin Temelleri-I EEM 113 1 1 Terim Terimler, Birimleri ve Sembolleri Formülsel Sembolü Birimi Birim Sembolü Zaman t Saniye s Alan A Metrekare m 2 Uzunluk l Metre m Kuvvet F Newton N

Detaylı

MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ

MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ Mikroişlemcilerin yapısı tipik olarak 2 alt sınıfta incelenebilir: Mikroişlemci mimarisi (Komut seti mimarisi), Mikroişlemci organizasyonu (İşlemci mikromimarisi). CISC 1980 lerden

Detaylı

Bilgi Çağının Güçlü Araçları: Bilgisayarlar

Bilgi Çağının Güçlü Araçları: Bilgisayarlar Bilgi Çağının Güçlü Araçları: Bilgisayarlar Bilgisayarın Tanımı Bilgisayar, kendisine verilen verileri alabilen, bunlar üzerinde işlem ve karşılaştırma yapabilen, veri ve bilgileri saklayabilen ve istenildiğinde

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM Bilgisayar : Kullanıcıdan aldığı bilgiyi işleyip, tekrar kullanıcaya sunan teknolojik alete denir.üç çeşit bilgisayar vardır.bunlar ; Masaüstü,Dizüstü,Tablet. Bilgisayarın Özellikleri : 1. Hızlıdır. 2.Hatasızdır.

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR Bilgisayar Mimarisi Anahatlar ve Mimariye Giriş Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR ESOGÜ Eğitim Fakültesi - BÖTE twitter.com/cmkandemir Yardımcı Kaynaklar Computer organization and architecture : principles

Detaylı

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay.

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay. PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Öğr. Gör. Ayhan KOÇ Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay., 2007 Algoritma ve Programlamaya Giriş, Ebubekir YAŞAR, Murathan Yay., 2011

Detaylı

n. basamak... 4. basamak 3. basamak 2. basamak 1. basamak Üstel değer 10 n-1... 10 3 10 2 10 1 10 0 Ağırlık 10 n-1...

n. basamak... 4. basamak 3. basamak 2. basamak 1. basamak Üstel değer 10 n-1... 10 3 10 2 10 1 10 0 Ağırlık 10 n-1... KAYNAK : http://osmanemrekandemir.wordpress.com/ SAYI SISTEMLERI Decimal(Onlu) Sayı sistemi günlük hayatta kullandığım ız 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 rakamlarından oluşur. Decimal(Onlu) Sayı sisteminde her sayı

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Genel Bilgiler Öğretim üyesi : Prof. Dr. M. Ali Akcayol Ofis : Gazi Ünv., Bilgisayar Mühendisliği

Detaylı

(Random-Access Memory)

(Random-Access Memory) BELLEK (Memory) Ardışıl devreler bellek elemanının varlığı üzerine kuruludur Bir flip-flop sadece bir bitlik bir bilgi tutabilir Bir saklayıcı (register) bir sözcük (word) tutabilir (genellikle 32-64 bit)

Detaylı

ASCII KODLARI. Bilgisayarda Metin (Text) Türü Bilgilerin Saklanması:

ASCII KODLARI. Bilgisayarda Metin (Text) Türü Bilgilerin Saklanması: ASCII KODLARI Bilgisayarda Metin (Text) Türü Bilgilerin Saklanması: B ir metin bilgisini bilgisayar hafızasında temsil edebilmek için, bilgisayar sistemi, her harf yada sembol için bir sayısal değer atar.

Detaylı

KODLAMA SİSTEMLERİNİN TANIMI :

KODLAMA SİSTEMLERİNİN TANIMI : KODLAMA SİSTEMLERİ KODLAMA SİSTEMLERİNİN TANIMI : Kodlama, iki küme elemanları arasında karşılıklı kesin olarak belirtilen kurallar bütünüdür diye tanımlanabilir. Diğer bir deyişle, görünebilen, okunabilen

Detaylı

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş 5. PROGRAMLA DİLLERİ 8.1 Giriş 8.2 Yazılım Geliştirme Süreci 8.3 Yazılım Geliştirme Sürecinde Programlama Dilinin Önemi 8.4 Programlama Dillerinin Tarihçesi 8.5 Programlama Dillerinin Sınıflandırılması

Detaylı

KONU 1 BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ

KONU 1 BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Elektrik ve Elektronik Teknolojisi KONU 1 BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Bilgisayar, kendine önceden yüklenmiş program gereğince çeşitli bilgileri

Detaylı

EM205 26/9/2014. Programlamaya giriş Algoritmalar. Amaçlar

EM205 26/9/2014. Programlamaya giriş Algoritmalar. Amaçlar EM205 26/9/2014 Programlamaya giriş Algoritmalar Temel kavramlar Algoritmalar Amaçlar Algoritma kavramını öğrenmek, Algoritmaları ifade edebilmek, Temel matematiksel algoritmaları yazabilmek C programlama

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Komut Seti Mimarisi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Komut Seti Mimarisi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ Komut Seti Mimarisi Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Komut Seti Mimarisi Bilgisayarın hesaplama karakteristiklerini belirler. Donanım sistemi mimarisi ise, MİB(Merkezi İşlem Birimi),

Detaylı

Bilgisayar Donanımına Giriş

Bilgisayar Donanımına Giriş Bilgisayar Donanımına Giriş Bilgisayar Tarihi Gelişimi Bilgisayar Türleri Bilgisayar Kasaları Bilgisayar Güç Kaynağı Dersimizin Amacı 1. Bilgisayar donanımında kullanılan birimleri, kartların ve cihazların

Detaylı

Mikroişlemcili Sistemler ve Laboratuvarı 1.HAFTA

Mikroişlemcili Sistemler ve Laboratuvarı 1.HAFTA SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Mikroişlemcili Sistemler ve Laboratuvarı 1.HAFTA Doç.Dr. Ahmet Turan ÖZCERİT Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Yrd.Doç.Dr.

Detaylı

VERİ TABANI YÖNETİMİ. Yrd.Doç.Dr. Füsun BALIK ŞANLI 2013-2014 YTÜ

VERİ TABANI YÖNETİMİ. Yrd.Doç.Dr. Füsun BALIK ŞANLI 2013-2014 YTÜ VERİ TABANI YÖNETİMİ Yrd.Doç.Dr. Füsun BALIK ŞANLI 2013-2014 YTÜ Ders Düzeni Ders Uygulama Ödev Sınavlar 1. Ara Sınav 2. Ara Sınav Yıl Sonu Sınavı Sınavlar 2 Başarı Kriterleri Yıliçi başarı notu: (2 Yıliçi

Detaylı

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri VERİ KAYNAKLARI YÖNETİMİ İ İ 5. ÜNİTE GİRİŞ Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri yönetimidir. Geleneksel yada çağdaş, birinci yada ikinci elden derlenen veriler amaca uygun veri formlarında tutulur.

Detaylı

Mikrobilgisayar Mimarisi ve Programlama

Mikrobilgisayar Mimarisi ve Programlama Mikrobilgisayar Mimarisi ve Programlama 1. Hafta Mikroişlemcilere Giriş Doç. Dr. Akif KUTLU Yrd. Doç. Dr. Ahmet ÖZCERİT akutlu@sdu.edu.tr aozcerit@sakarya.edu.tr Ders web sitesi: http://www.8051turk.com/

Detaylı