SÜT VE SÜT ÜRÜNLER N N KAL TE KONTROLÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SÜT VE SÜT ÜRÜNLER N N KAL TE KONTROLÜ"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2064 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1098 SÜT VE SÜT ÜRÜNLER N N KAL TE KONTROLÜ Yazarlar Prof.Dr. Mehmet DEM RC (Ünite 1-4, 7) Doç.Dr. Ömer ÖKSÜZ (Ünite 2) Prof.Dr. Osman fi MfiEK (Ünite 3) Prof.Dr. fiefik KURULTAY (Ünite 4) Prof.Dr. Merih KIVANÇ (Ünite 5, 6, 8) Prof.Dr. Hüseyin Hüsnü GÜNDÜZ (Ünite 7) Dr. Nuray UÇAN (Ünite 9) Editör Yrd.Doç.Dr. Nalan Y lmaz SARIÖZLÜ ANADOLU ÜN VERS TES

2 Bu kitab n bas m, yay m ve sat fl haklar Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitab n bütün haklar sakl d r. lgili kurulufltan izin almadan kitab n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay t veya baflka flekillerde ço alt lamaz, bas lamaz ve da t lamaz. Copyright 2010 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic, tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö RET M TASARIM B R M Genel Koordinatör Prof.Dr. Levend K l ç Genel Koordinatör Yard mc s Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Ö retim Tasar mc s Doç.Dr. Cengiz Hakan Ayd n Yrd.Doç.Dr. Çetin Polat Grafik Tasar m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Ö r.gör. Nilgün Salur Ölçme De erlendirme Sorumlusu Ö r.gör. Zeliha fienel Grafiker Ahmet Kökbudak Nihal Sürücü Ufuk Önce Kitap Koordinasyon Birimi Yrd.Doç.Dr. Feyyaz Bodur Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Dizgi Aç kö retim Fakültesi Dizgi Ekibi Süt ve Süt Ürünlerinin Kalite Kontrolü ISBN Bask Bu kitap ANADOLU ÜN VERS TES Web-Ofset Tesislerinde 250 adet bas lm flt r. ESK fieh R, A ustos 2010

3 çindekiler iii çindekiler Önsöz... xi Sütle lgili Genel Bilgiler...2 SÜTÜN OLUfiUMU... 3 Memenin Anatomisi... 3 Sütü Meydana Getiren Unsurlar n Biyosentezi... 4 Süt Proteinlerinin Oluflumu... 4 Süt Ya n n Oluflumu... 4 Süt fiekerinin Oluflumu... 5 Mineral Maddeler ve Vitaminlerin Oluflumu... 5 Süt Çeflitleri ve Bileflimleri... 5 nek Sütü... 6 Koyun Sütü... 6 Keçi Sütü... 6 Manda Sütü... 7 Kad n Sütü... 7 SÜTÜN ÖZELL KLER... 7 Sütün Duyusal Özellikleri... 7 Sütün Rengi... 7 Sütün Kokusu... 8 Sütün Tad... 8 Sütün Fiziksel Özellikleri... 8 Yo unluk... 8 Yüzey Gerilimi... 9 Viskozite... 9 Sütün Asitli i Elektriksel Özellikler Sütün Ozmotik Bas nc Sütün Is Kapasitesi Refraktometre ndisi Sütün Donma Noktas Sütün Tampon Özelli i Sütün Kaymak Ba lama Gücü SÜTÜN B LEfiENLER Su Süt Proteinleri Süt Ya Karbonhidratlar Mineral Maddeler Vitaminler Enzimler SÜTÜN M KTAR VE B LEfi M N ETK LEYEN FAKTÖRLER Irk Laktasyon Dönemi Hayvan n Yafl Hayvan n Sa l k Durumu Yem ÜN TE

4 iv çindekiler Mevsimin Etkisi Sa m n Etkisi Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE 3. ÜN TE Süt ve Süt Ürünlerinin Kalite Kontrolü SÜTÜN SA IMI VE TOPLANMASI Ç SÜTÜN SO UTULMASI VE DEPOLANMASI Ç SÜTÜN FABR KAYA TAfiINMASI SÜT filetmeler NDE TEM ZL K VE SAN TASYON Gü ümlerin Temizlik ve Dezenfeksiyonu Süt Depolama Tanklar n n Temizlik ve Dezenfeksiyonu Separatörlerin Temizlik ve Dezenfeksiyonu Pastörizatör Ünitelerinin Temizlik ve Dezenfeksiyonu Di er Alet ve Ekipman n Temizlik ve Dezenfeksiyonu flletmenin Temizlik ve Dezenfeksiyonu Süt Tankerlerinin Temizli i SÜTÜN FABR KAYA KABULÜ Süte Uygulanan Teknolojik fllemler Sütün Temizlenmesi Süt Ya n n Ayr lmas Sütün Homojenizasyonu Sütün Standardizasyonu Süt Havas n n Al nmas Süte Is l fllem Uygulanmas Pastörizasyon Düflük S cakl kta Uzun Süre (LTLT) Pastörizasyon Yöntemi Yüksek S cakl kta K sa Süre (HTST) Pastörizasyon Yöntemi Klasik Sterilizasyon Otoklavda Sterilizasyon fiiflelerde Sterilizasyon UHT Yöntemi ile Sterilizasyon ndirekt UHT Yöntemi ile Sterilizasyon Direkt UHT Yöntemi ile Sterilizasyon Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Süt Ürünleri flleme Teknolojileri ÇME SÜTÜ TEKNOLOJ S Pastörize Süt Pastörize Süt Üretiminde Kullan lacak Çi Sütte Aranan Özellikler Pastörizasyon Yöntemleri Pastörize Sütün Muhafazas, Tafl nmas, Da t m ve Sat fl Sterilize Süt... 53

5 çindekiler v Sterilize Süt Üretiminde Kullan lacak Sütte Aranan Özellikler Sterilize Süt Üretim Yöntemleri FERMENTE SÜT ÜRÜNLER TEKNOLOJ S Yo urt Yo urt Üretimi Ayran Kefir K m z TEREYA TEKNOLOJ S Teraya Üretimi Hammadde Sütten Krema Elde Etme Metotlar Kreman n fllenmesi Kreman n Nötrlenmesi Kreman n Pastörizasyonu Kreman n Havas n n Al nmas Kreman n So utulmas Kreman n Olgunlaflt r lmas Tereya Kültürünün Özellikleri ve Haz rlanmas Kreman n Yay klanmas Tereya n n Yo rulmas (Malakse fllemi) Tereya n n Tuzlanmas Tereya n n Ambalajlanmas Kontinü Tereya Üretimi Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Süt Ürünleri flleme Teknolojileri II PEYN R TEKNOLOJ S Peynire fllenecek Süt Sütün Temizlenmesi Sütün Pastörizasyonu Sütün Standardizasyonu Starter Kültürler Sütün Olgunlaflt r lmas S cakl k Ayarlanmas Asitlik Gelifltirici Kültür lavesi Yard mc Maddeler ve Özel Kültürlerin Kat lmas Sütün Mayalanmas (Sütün P ht laflt r lmas ) Asitle P ht laflt rma Maya ile P ht laflt rma P ht Kesim Olgunlu unun Belirlenmesi P ht n n fllenmesi P ht n n Kesilmesi P ht n n Is t lmas ve Süzülmesi P ht n n Tuzlanmas ÜN TE

6 vi çindekiler Peynirin Olgunlaflt r lmas Olgunlaflman n Seyri ve fiartlar Beyaz Peynir Yap m Süt Al m Sütün Standardize Edilmesi Sütün Is t lmas Sütün Mayalanmas P ht n n flleme Zaman n n Belirlenmesi P ht n n fllenmesi Tuzlama Ön Olgunlaflt rma ve Olgunlaflt rma Kaflar Peyniri Yap m SÜT TOZU TEKNOLOJ S Süt Tozu Üretimi Süt Seçimi ve Ön fllemler Homojenizasyon Konsantre Elde Edilmesi Kurutma Ambalajlama Depolama nstant Süt Tozu DONDURMA TEKNOLOJ S Dondurma Yap m Metodu Kullan lan Maddeler ve Özellikleri Dondurma Miksinin Haz rlanmas Miksin Dondurulmas Dondurman n Paketlenmesi Dondurman n Sertlefltirilmesi Dondurman n Depolanmas Baz Dondurma Reçeteleri Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE Süt Endüstrisinde Yararl Mikroorganizmalar SÜT VE ÜRÜNLER NDE YARARLI M KROORGAN ZMALAR BAKTER LER Laktik Asit Bakterileri Lactobacillus Streptococcus Lactococcus Leuconosoc Pediococcus Enterococcus Di er Bakteriler Bifidobacterium Propionibacterium

7 çindekiler vii Brevibacterium MAYALAR Yarrowia lipolytica Debaryomyces hansenii Kluyveromyces marxianus KÜFLER Geotrichum candidum Penicillium STARTER KÜLTÜRLER Starter Kültürlerin S n fland r lmas Starter Kültür Üretim fiekilleri Bakteriyofaj Kalite Kontrolü Bakteriler Küf Kefir Tanesi Ticari Starter Kültürlerde Mikrobiyolojik Kriterler PROB YOT KLER Probiyotik Olarak Kullan lan Bakteriler Mayalar Probiyotik Bakterilerde Aranan Özellikler Probiyotik Kültürlerin Sa l k Üzerine Etkisi Probiyotik Süt Ürünleri Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Süt Endüstrisinde Bozulmalara Neden Olan ve Patojen Miroorganizmalar Ç SÜTÜN M KROB YOLOJ K KAL TES SÜTE M KROORGAN ZMALARIN BULAfiMA KAYNAKLARI SÜT ENDÜSTR S NDE BOZULMAYA NEDEN OLAN M KROORGAN ZMALAR Çi Süt Pastörize Süt Koyulaflt r lm fl Süt ve Süt Tozu Krema Tereya Peynir Yo urt Dondurma ve Buzlu Süt SÜT ENDÜSTR S NDE PATOJEN M KROORGAN ZMALAR Özet Kendimizi S nayal m S ra Sizde Yan t Anahtar Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE

8 viii çindekiler 7. ÜN TE Süt ve Ürünlerinde Fiziksel, Kimyasal ve Duyusal Analizler SÜT ANAL ZLER Sütten Örnek Alma ve Duyusal Özelliklerinin Tespiti Örnek Alma Koku Tat Görünüfl Sütün Fiziksel ve Kimyasal Özelliklerinin Belirlenmesi Kurumadde Tayini Kül Tayini Özgül A rl k Tayini Asitlik Tayini Formal Titrasyon ile Protein Tayini Süte Kar flt r lan Kimyasal Maddelerin Tespiti Ya Tayini (Gerber Metodu) Sütün S cakl kla Muamele Edilip Edilmedi inin Tespiti Azot Tayini (Kjeldahl) Refraktometre ndisi Süte Yap lan Hilelerin Teflhisi YO URT ANAL ZLER Örnek Alma ve Duyusal Analizler Kurumadde Tayini Ya Tayini Asitlik Tayini (SH) Niflasta Aranmas Jelatin Aranmas TEREYA ANAL ZLER Örnek Alma ve Duyusal Analizler Tereya nda Su Tayini Tereya nda Ya Tayini Tereya ndan Tuz Tayini Tereya nda Asitlik Tayini Tereya nda Fosfataz Testi Reichert-Meissl Say s n n Belirlenmesi Polenske Say s n n Belirlenmesi yot Say s n n Belirlenmesi (Hanus Metodu) Tereya lar nda Margarin Aranmas Tereya lar n n Bozulma Derecesinin Belirlenmesi Tereya lar nda Peroksit Say s PEYN R ANAL ZLER Örnek Alma ve Duyusal Muayeneler Renk ve Görünüfl Kitle ve Yap Tat ve Koku Maya Kuvvetinin Belirlenmesi Kurumadde Tayini

9 çindekiler ix Ya Tayini (Gerber Metodu) Tuz Oran n n Belirlenmesi Asitlik Tayini (% Süt Asidi) Azotlu Maddelerin Belirlenmesi Suda Eriyen Azot (Peynirin Olgunluk Durumu) Amonyak Halindeki Azot (Protein Olmayan Azot) Toplam Uçucu Ya Asitleri Belirlenmesi SÜT TOZU ANAL ZLER Örnek Alma ve Duyusal Testler Ya Tayini (Gerber Metodu) Su Tayini Asitlik Tayini Protein Tayini Çözünürlük Tayini DONDURMA ANAL ZLER Örnek Alma ve Duyusal Testler Kurumadde Tayini Ya Tayini Protein Tayini Asitlik Tayini Dondurmada Jelatin Aranmas Koruyucu Madde Aranmas Hacim Genifllemesi (Overrun) Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Süt ve Ürünlerinde Mikrobiyolojik Analizler SÜT VE ÜRÜNLER N N M KROB YOLOJ K NCELENMES Çi Süt Numunenin Al nmas çme Sütü Sterilizasyon Kontrolü Enterobacteriaceae Say m Koyulaflt r lm fl Süt Fermente Süt Ürünleri Peynir Tereya, Kaymak ve Benzeri Ürünler Süt Tozu, Peyniralt Tozu, Kazeinat Dondurma D REK M KROSKOB K SAYIM YÖNTEMLER Direk Mikroskobik Say m (Breed Metotu) Preparat Haz rlama Mikroskop Faktörünün (MF) Hesaplanmas Sonuçlar n De erlendirilmesi Direkt Epifloresan Filtre Tekni i (DEFT) ile Say m SÜTTE BOYA ND RGEME TESTLER Metilen Mavisi ndirgeme Testi ÜN TE

10 x çindekiler Boya Çözeltisinin Haz rlanmas fllem De erlendirme Resazurin Testi Boya Çözeltisinin Haz rlanmas fllem PASTÖR ZASYON KONTROLÜ Fosfataz Aktivitesi Tayini (Modifiye Sanders ve Sager fllemi) Çözeltiler Örne in Haz rlanmas Standart E rinin Haz rlanmas Fosfataz Aktivitesi Tayini (Aschaffenburg ve Mullen fllemi) Çözeltiler Örne in Haz rlanmas fllem Peroksidaz Tayini fllem NH B TÖR MADDELER N ARANMASI Sütte Antibiyotik Aranmas fllem SOMAT K HÜCRE SAYIMI Boya Çözeltisi fllem Mikroskopta Say m fierit Say m Görüfl Sahas Say m Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE Süt ve Ürünlerinde Yasal Düzenlemeler SÜT VE SÜT ÜRÜNLER LE LG L MEVZUATLAR Ç SÜT VE ISIL filem GÖRMÜfi ÇME SÜTLER KREMA VE KAYMAK YEN LEB L R KAZE N VE KAZE NAT KOYULAfiTIRILMIfi SÜT VE SÜT TOZU FERMENTE SÜT ÜRÜNLER PEYN R TEREYA I, D ER SÜT YA I ESASLI SÜRÜLEB L R ÜRÜNLER VE SADE YA DONDURMA Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Sözlük

11 Önsöz xi Önsöz Yeterli ve dengeli beslenmede süt ve süt ürünlerinin önemli bir yeri vard r. Süt ve süt ürünlerinin kimyasal ve mikrobiyolojik kalite kriterlerine uygun olarak üretilmeleri sa l m z aç s ndan son derece önemlidir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitapta, süt ile ilgili genel bilgiler; süt üretimi ve süte uygulanan ön ifllemler; içme sütü ve fermente süt ürünlerinin üretilmesi; süt ve ürünlerinin duyusal, fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik analizleri; süt ve ürünlerinde yararl mikroorganizmalar; süt ve ürünlerinde bozulmalara neden olan ve patojen mikroorganizmalar; süt ve süt ürünleri ile ilgili mevzuatlar yer almaktad r. Kitapta her ünitenin içinde yer alan S ra Sizde sorular ile ö rencilerin verilen bilgiler do rultusunda yorum yapma yeteneklerinin gelifltirilmesi amaçlanm flt r. Baz ünitelerin sonunda yer alan Okuma Parças bölümleriyle konu ile ilgili daha fazla bilgi sunulmufltur. Kendimizi S nayal m sorular n cevaplamak ö rencilere, bilgilerini pekifltirme ve ayn zamanda s navlara haz rl k aç s ndan yarar sa layacakt r. Bu kitab n haz rlanmas nda baflta yazarlar olmak üzere eme i geçen herkese çok teflekkür eder, kitab n tüm ö rencilere yararl olmas dile iyle baflar lar dilerim. Editör Yard.Doç.Dr. Nalan YILMAZ SARIÖZLÜ

12 1SÜT VE SÜT ÜRÜNLER N N KAL TE KONTROLÜ Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Sütün oluflumunu, sütü meydana getiren maddelerin biyosentezini aç klayabilecek, Sütü oluflturan tüm bileflenleri s ralayabilecek, Sütün duyusal ve fiziksel özelliklerini ve bu özelliklerin farkl süt çeflitlerinde nas l de iflti ini aç klayabileceksiniz. Anahtar Kavramlar Sütün oluflumu Sütü oluflturan maddeler Sütün fiziksel özellikleri Sütün duyusal özellikleri Farkl süt çeflitleri çerik Haritas Süt ve Süt Ürünlerinin Kalite Kontrolü Sütle lgili Genel Bilgiler SÜTÜN OLUfiUMU SÜTÜN ÖZELL KLER SÜTÜN B LEfiENLER SÜTÜN M KTAR VE B LEfi M N ETK LEYEN FAKTÖRLER

13 Sütle lgili Genel Bilgiler SÜTÜN OLUfiUMU Memenin Anatomisi Süt derideki ter bezlerinin flekil de ifltirmesinden oluflan memenin bir salg s d r. Memeli hayvanlar n karakteristik bir organ olan meme, genellikle hayvan n kar n veya gö üs bölgelerinde yer al r. Canl n n türüne göre de iflik flekiller gösteren meme organ d fltan, uçlar nda meme bafllar bulunan bir torbay and r r. Sütün emilmesine veya sa lmas na yarayan meme bafllar n n delikleri bulunmaktad r. Memenin bir kesiti al n r incelenirse; fonksiyon yönünden ayr ve müstakil olan her meme haznesine, çap ve say lar tür ve rka göre de iflen çok say da kanallar n geldi i görülür (fiekil 1.1). Meme atardamar Meme kanal Meme atardamar Deri alt abdominal kanal fiekil 1.1 nek Memesi Kesiti. Salg bezi dokusu Arka çeyrek Ön çeyrek Salg bezi kesesi Meme kesesi Fürstenberg roseti Süt ç k fl kanal

14 4 Süt ve Süt Ürünlerinin Kalite Kontrolü Memedeki kan damarlar n n sütü oluflturan hücrelere ve dokulara yeterli miktarda kan temin etmeleri gerekir. Çünkü 1 litre sütün oluflumu için ortalama litre kan gerekmektedir. Süt salg lama hücreleri olan alveoller süt oluflturan dokular n yap elemanlar - d r. Alveollerin çaplar mikrondur ve içine sütün boflald ve geçti i bir oday çevrelemifllerdir. Alveollerin sütünün d flar ya pompalanmas kandaki oksitosin hormonu ile sa lanmaktad r. Bunun için her bir alveol kapiler damarlar ile çevrelenmifltir ve bu damarlar hücrelere sütün yap tafllar n transfer ederler. fiekil 1.1 de üzüm salk m n and ran alveollerin ve bir alveolün kesiti görülmektedir. Gebelikle birlikte meme organ nda büyük bir faaliyet bafllar. Gebeli in ilk yar s nda follikel hormonu etkisiyle sütü alveollerden süt haznesine tafl yacak olan kanalc k ve kanallarda bir geliflme görülür. kinci yar da ise progesteron hormonunun deste- i ile alveoller iyice belirginleflmeye bafllar. Memede büyüme fark edilir ve organ süt vermeye haz r duruma gelir. Do umla birlikte salg lanan prolaktin hormonu alveolün yüzeyini çepeçevre saran süt hücrelerini faaliyete geçirerek süt salg lanmas na neden olur. Prolaktin hormonu ayr ca süt bezelerinde hücre yenilenmesini sa lar. lk üretim merkezlerinde, yani alveollerin içinde toplanan süt, çevredeki büzülme yetene indeki kaslar n bas nc yla k lcal borusundan süt kanalc na ak t l r. Milyonlarca alveolden süt, gittikçe büyüyen kanal ve kanalc klarla süt haznesine gelir. Buradan da meme ucu arac l ile ya emilerek ya da sa mla d flar al n r. Her bir meme ucunun di er bölümlerle ba lant s yoktur. Her bölüm müstakil çal fl r. Çevresindeki kasç klar sayesinde süt kendili inden d flar ç kmaz. Sütün sa m veya emme sonucu d flar ç kmas nda memeye masaj yap lmas, optik, akustik veya buza n n emmesinin sa lanmas fleklindeki uyar larla oksitosin hormonu salg lan r ve böylece sütün alveollerden ç k fl gerçeklefltirilmifl olur. Buna karfl olumsuz uyar lar (gürültü, korku, vurma) böbrek üstü bezlerini uyararak adrenalin hormonunun salg lanmas na neden olurlar. Bu durum oksitosin hormonunun etkisini kald rarak sütün d flar verilmesini önler. Oksitosin hormonu etkisi 10 dakika devam etmektedir. Bu nedenle sa m n aral ks z hemen yap lmas gerekmektedir. Sütü Meydana Getiren Unsurlar n Biyosentezi Süt alveol hücrelerinde sentezlenir. Sütün baz bileflenleri direkt olarak kandan geçerken, büyük k sm da kandaki temel tafllar yla yeniden sentezlenmektedir. Süt Proteinlerinin Oluflumu Süt proteinlerinin % 90 ndan fazlas süte özgüdür, yani sadece memede sentezlenir. Proteinlerin sentezi için esansiyel ve esansiyel olmayan amino asitler do rudan kandan al n r. Protein sentezinde, amino asitler adenozin-trifosfat taraf ndan aktive edilir ve bir molekül ribonükleik aside transfer olur. Transfer-RNA aktive amino asitleri ribozomlara tafl r. Aminoasitlerin ba lanmas ndan oluflan polipeptit zincirlerinin sentezlenmesinden sonra proteinler ribozomlardan çözülür ve hücre plazmas na geçip golgi vakuollerinde toplan rlar. Muhtemelen kazeinin fosfat gruplar gibi prostetik gruplar da burada toplanmaktad r. Süt Ya n n Oluflumu Süt ya kimyasal olarak trigliseritlerden oluflmaktad r. Yap s nda k sa zincirli ya asitlerinin fazla miktarda bulunmas yla karakterize edilmektedir. Süt ya n n süt bezlerinde sentezlenmesinde, kan serumundaki ya fraksiyonuna ait ya asitlerinin rolü bulunmaktad r. Ya, ya asitleri ile birlikte oluflturan gliserinin sentezi

15 1. Ünite - Sütle lgili Genel Bilgiler 5 için özellikle kan glikozuna gereksinim bulunmaktad r. Gliserin direkt kandan da al nabilir. Sentezlenen trigliseridler küçük damlalar halinde bir araya gelerek stabilize edilmifl membran taraf ndan sar l rlar. Membranlar k smen golgi vakuollerinden oluflur, luminal k s mlar ise dahili hücre membran ndan oluflan bir baflka tabakayla çevrilmifllerdir. Süt fiekerinin Oluflumu Süt flekeri (laktoz) galaktoz ve glukozdan oluflan bir disakkarittir ve süt bezlerine özgün bir sentez ürünüdür. Kandaki glukoz laktoz üretimi için önemli bir hammaddedir. Önce glukoz, UDP-galaktoz (uracyldifosfat-galaktoz) a sentezlenir. Bu da tekrar glukoz-1-fosfat ile laktoza dönüflür. Süt flekeri (laktoz), galaktoz ve glukozdan oluflan bir disakkarittir ve süt bezlerine özgün bir sentez ürünüdür. Mineral Maddeler ve Vitaminlerin Oluflumu Laktozla birlikte sütün ozmotik bas nc n oluflturan mineral maddeler do rudan kandan al n r ve süte verilir. Sütte kalsiyum, fosfor ve potasyum yüksek de erler halinde bulunmas na karfl n, sodyum ve klor iyonlar n n konsantrasyonu düflüktür. Vitaminler, herhangi bir de iflime u ramaks z n kan yoluyla süte geçerler. Vitaminler nas l di er organlarda lokalize olurlarsa, meme bezinde de birikmifl durumda bulunurlar. Bugüne kadar meme bezinde spesifik bir vitamin sentezinin oluflumu ispatlanm fl de ildir. Ancak Vitamin A bir istisna teflkil etmektedir. Bir ön vitamin olarak kabul edilen -karoten, süt hücrelerinde Vitamin A ya dönüflmektedir. Süt proteinlerinin oluflumu hakk nda bilgi veriniz. 1 Süt Çeflitleri ve Bileflimleri Süt her durum ve flart alt nda ayn nitelikte salg lanan bir madde de ildir. Çeflitli etkenler ürünün miktar, bileflim ve kalitesini genifl ölçüde de ifltirmektedir. SORU Yap lan araflt rmalar sütün miktar, bileflimi ve kalitesine en çok süt hayvan n n tür, rk ve flahsiyeti, laktasyon, yafl, mevsim, sa m, hareket, bak m, yem ve hastal klarla, sa- mdan sonraki ifllemler, ayr ca çeflitli hileler, sütle temas eden ekipmanlar, süzme ve nihayet so utman n etki yapt n göstermifltir. Çeflitli tür sütlerin ortalama bileflimleri Tablo 1.1 de gösterilmifltir. SORU Kurumadde Süt ya Protein Laktoz Mineral Tablo 1.1 Süt çeflidi AMAÇLARIMIZ (%) (%) (%) (%) madde Çeflitli tür AMAÇLARIMIZ sütlerin ortalama bileflimleri nsan (Oysun, 1987; Metin, nek K T A P 2005). 0.7 K T A P Koyun Keçi TELEV ZYON 0.8 Manda K srak Eflek NTERNET 0.5 Deve Ren geyi i Balina TELEV ZYON NTERNET

16 6 Süt ve Süt Ürünlerinin Kalite Kontrolü nek Sütü Süt deyince flüphesiz ilk akla gelen inek sütüdür. Veriminin fazlal ve laktasyon döneminin uzunlu u nedeniyle bugün birçok ülkede süt hayvan olarak yaln z inekler kullan lmaktad r. çme sütü ve birçok süt ürününün ifllenmesine uygun olan inek sütünün bileflimine ait ortalama de erler Tablo 1.2 de verilmifltir. nek sütünün bileflimi baflta rk olmak üzere çeflitli faktörlerin etkisi alt nda de ifliklik gösterir. Tablo 1.2 nek sütünün ortalama bileflimi (Metin 2005). Laktoz (%4.7) Ya (%3.5) Azotlu maddeler (%3.6) Mineral maddeler (%0.75) Di er maddeler nek Sütü Kuru Madde (%12.5) Su (%87.5) Trigliseritler Fosfolipitler Steroller Serbest ya asitleri Mumlar Squalenler Ya da eriyen vitaminler Kazein Laktalbumin Laktoglobulin Proteaz peptin Protein olmayan maddeler Ca, Na, K, Mg, Mg, P, C1 Fe, Cu Gazlar Suda çözünen vitaminler Enzimler Koruyucu maddeler Organik asitler Koyun Sütü Koyun sütü protein, ya, mineral maddeler ve dolay s yla kurumaddece zengin bir süt çeflididir. çme sütü olarak uygun de ildir. Bileflimce zengin oldu u için peynir, yo urt ve tereya gibi süt ürünlerinin ifllenmesinde inek sütlerinden üstün tutulur. Yap s ndaki proteinli maddelerin büyük k sm (4/5 i) kazein oldu u için kazeinli sütler grubuna girer. Keçi Sütü Koyun sütü gibi, keçi sütü de birçok ülkede, bu arada ülkemizde de ekonomik de- eri olan bir süt çeflididir. Bileflimi inek sütüne benzerlik gösterir. Kazein fazlal nedeniyle keçi sütü de kazeinli sütler grubuna girmektedir. Peynir mayas ile inek ve koyun sütüne göre daha çabuk ve kolay p ht lafl r. Ya globülleri küçük oldu- u için daha zor kaymak ba lar. Keçi sütünden Fransa, spanya ve talya gibi ülkelerde yap lan keçi peynirleri di er peynirlere tercih edilmektedir. Bizim ülkemizde inek ve koyun sütlerine kar flt r larak peynir ve yo urt üretiminde kullan l r. Sindirimi kolay olan bir süttür.

17 1. Ünite - Sütle lgili Genel Bilgiler 7 Bu bak mdan sindirim güçlü ü çeken hastalar ve bebeklerin beslenmesinde keçi sütü tercih edilir. Bilefliminde mangan, demir ve B12 vitamini çok düflüktür. Bundan dolay bu sütlerle uzun süre beslenmelerde kans zl k (anemi) görülebilir. Manda Sütü Kurumaddece özellikle ya yönünden çok zengin bir süt çeflididir (Tablo 1.2). Bu nedenle tereya ve kaymak üretiminde aranan bir süttür. Mandalar karoteni A vitaminine çevirme gücünde olduklar için süt ve ya lar n n rengi beyazd r. Ya lar nda doymam fl ya asitleri nispeten düflük olup, buna paralel iyot say lar da daha düflüktür. Protein, laktoz ve mineral madde oranlar inek sütlerine yak nd r. Proteinin % 77 si kazeindir. Bundan dolay manda sütleri de kazeinli sütlerdendir. Manda sütü üretimi fazla olan Asya ülkelerinde, manda sütlerinden pastörize ve sterilize süt üretiminde yararlan lmaktad r. Süt ya fazla oldu u için fizyolojik aç - dan de erli bir süt olarak kabul edilir. nek, koyun, keçi ve manda sütlerini içerdikleri süt ya miktar na göre SIRA s ralay n z. S ZDE Kad n Sütü Kad n sütü kurumaddece inek sütlerine yak n bir de er gösterirse de, kurumaddeyi oluflturan bileflenlerin miktarlar yönünden oldukça farkl bir yap dad r. En baflta kad n sütleri % 7 ye yak n laktoz oran ile dikkat çekmektedir. SORU Buna karfl l k protein ve özellikle mineral madde miktar oldukça düflüktür. Ya miktar ise inek sütlerindeki düzeydedir. Kad n sütünde kazein inek sütüne göre daha düflük, serum proteinleri yüksektir. Bundan dolay albuminli sütler grubuna girer, sindirimi kolayd r. Asitli i düflük, inek sütünün yaklafl k yar s asit de eri gösterdi i için kad n sütünün asit ve peynir mayas yla p ht laflmas daha güçtür. Kad n sütlerinin inek sütlerine göre C ve A vitaminince daha zengin, B1, B2 ve B12 vitaminlerince de fakir oldu u belirlenmifltir. SÜTÜN ÖZELL KLER Süt, süt serumu ve bunun içerisinde süspansiyon durumunda K ya T Aglobülleri P ve kolloidal olarak da lm fl kazein parçac klar ndan meydana gelmifl bir emülsiyondur. Kazein ve ya sütün fleffaf olmayan ve flartlara ba l olarak mavimt rak görünümünden sorumludurlar. Mera yemlenmesinde süt sar mt rak TELEV ZYON bir çizgiye gelir. Sar mt rak renk tonu ya a ve onun renk maddesinin miktar na ba lan r. SORU AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ 2 K T A P TELEV ZYON Sütün Duyusal Özellikleri NTERNET Sütün Rengi Normal bir süt porselen beyaz renktedir. Bu renk, sütteki kalsiyum kazeinat gibi koloidal parçac klarla süt ya globüllerinin fl geçirmemesinden dolay d r. neklerin yeflil yemlerle beslendi i dönemlerde sütlerinin renginin sar ms olmas, yemlerle al nan ve süt ya ile iliflkili olan A vitamininin provitamini olan -karoten (sar pigment maddesi) den ileri gelmektedir. Sütün rengine süt hayvan n n türü, rk, flahsiyeti, yedi i yemlerin ve hastal klar n da etkisi bulunmaktad r. Genellikle inekler yemdeki karoteni süte daha çok geçirebilme özelli ine sahip olduklar ndan, inek sütü di er tür sütlere göre daha sar ms d r. Karoten, inek vücudunda A vitaminine dönüfltü ünde renksizleflmektedir. Ya al nm fl ve kuru maddesi az olan sütlerin rengi mavimsidir. Süte hile amac y- NTERNET neklerin yeflil yemlerle beslendi i dönemlerde sütlerinin renginin sar ms olmas, yemlerle al nan ve süt ya ile iliflkili olan A vitamininin provitamini olan -karoten (sar pigment maddesi) den ileri gelmektedir.

18 8 Süt ve Süt Ürünlerinin Kalite Kontrolü Sütün SORU yo unlu u süte yap lan hilelerin belirlenmesinde önemli bir kriterdir. 3 la su kat lmas da sütün mavimsi renginin artmas na neden olur. Sütün p ht laflt r lmas ndan arta kalan peyniralt suyunun yeflilimsi-sar rengi ise riboflavin (B2 vitamini) den kaynaklanmaktad r. Sütün renginin bazen hafif k rm z olmas na de iflik yemler veya meme rahats zl klar nda süte kan s zmas neden olabilmektedir. Sütün Kokusu Taze ve normal sütün kendisine has kokusu bulunmaktad r. Süt çevrenin koku maddelerini çok kolay alabilen ve tutabilen bir özelli e sahiptir. Koku ve lezzet maddelerini bünyesinde toplayan unsur sütün ya k sm d r. Hayvan n hormon durumundaki bozulmalar ve memesindeki rahats zl klar da sütün kokusunu etkileyebilmektedir. Sütün Tad Sütün normal tad hafif tatl ms d r. Meme hastal klar nda ve laktasyon sonunda artan klor miktar sonucu süt biraz tuzlumsu bir tat al r. Teknolojik ifllemlere ( s tmak gibi) ba l olarak veya mikroorganizmalar n üremesi sonucunda normalden sapan lezzet oluflur. Sütün tad esas nda süt fosfatitlerine ba l olarak flekillenirse de, tat oluflumunda süt flekeri ve ya n n da belirli bir etkisi vard r. Pancar yapraklar, bozuk silaj ve fi gibi yemlerin çok miktarda verilmesi sonucu süt hofla gitmeyen ac bir tat al r. Sütteki oksidasyon tad na, doymam fl ya asitlerinin oksidasyonu neden olmaktad r. Oksidasyon özellikle ya globül membranlar nda görülmektedir. Çünkü burada doymam fl ya asitleri ve katalitik iz elementlerle birlikte fosfolipitler bulunmaktad r. Sütün pastörizasyonunda veya UHT iflleminde hafif bir piflmifl tat ortaya ç kar. Bu tat kondanse ve klasik sterilizasyon metoduyla sterilize edilen sütlerde daha fazla hissedilir. Piflmifl tada, kükürtlü aminoasitlerden s cakl n etkisiyle sülfidril gruplar n n aç a ç kmas neden olur. Is l ifllem etkisiyle ortaya ç kan Maillard reaksiyonu da sütte karamel tada neden olmaktad r. Sütün kokusu SIRA hakk nda S ZDE bilgi veriniz. Sütün Fiziksel Özellikleri Yo unluk Yo unluk veya SORU özgül a rl k denildi inde, her birim hacmin kütlesi veya a rl anlafl lmaktad r. Sütün yo unlu u onun emülsiyon, kolloidal ve hakiki çözelti yapan maddelerinin cinsine ve miktar na ba l olarak de iflir. Sütteki yüksek ya oran (emülsiyon faz) sütün yo unlu unu azalt r. Buna karfl l k proteinler (kolloidal faz), laktoz ve mineral maddelerdeki (hakiki çözelti) art fl yo unlu u artt r r. nek sütünün yo unlu u 15 C de ortalama dolay nda de iflim gösterir. S - cakl k art fl da yo unlu un düflmesine neden olur. Sütün yo unlu u süte yap lan hilelerin belirlenmesinde önemli bir kriterdir. De iflik tür sütlerin yo unluk de erleri Tablo 1.3 te verilmifltir. AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ K T A P K T A P TELEV ZYON TELEV ZYON NTERNET NTERNET

19 1. Ünite - Sütle lgili Genel Bilgiler 9 Süt Çeflidi Yo unluk (g/ml) nek sütü Koyun sütü Keçi sütü Manda sütü Tablo 1.3 De iflik tür sütlerin yo unluk de erleri (g/ml) (Yetiflmeyen, 1995). Ya s z sütün özgül a rl ya n çekilme derecesine ba l d r. Ya ve özgül a rl k de erlerine göre kuru madde oran Fleischman formülü ile yaklafl k olarak afla daki gibi hesaplanabilir: KM(%) = F + KM: Kuru madde g: Yo unluk F: Ya miktar 2.665(100g -100) g Sa mdan hemen sonra sütün yo unlu u birkaç saat sonrakine göre daha azd r. Bu fark 15 C de kadard r. Bu fark muhtemelen sütün so utulmas nda süt ya n n yani ya globüllerinin donmas veya gazlarla ilgilidir. Süt serumunun özgül a rl sütten daha azd r. Çünkü peyniralt suyu hemen hemen tamamen moleküler ve iyonize bileflenlerden süt flekeri, mineral madde ve düflük miktarlarda protein maddelerinden oluflmufltur. Sütün yo unlu unun daha yüksek oldu u nokta, sudaki gibi +4 C de il, aksine 0 C nin alt nda bulunur. Ya ve özgül a rl k de erlerine göre kuru madde miktar hangi formülle SIRA belirlenmektedir? S ZDE Yüzey Gerilimi Yüzey gerilimi bir s v n n yüzeyini 1 cm2 büyütmek amac yla yap lan ifli belirten bir de erdir. Bu de er erg/cm2 veya dyn/cm olarak ifade edilir. Sütün ortalama yüzey gerilimi 52 dyn/cm dolay ndad r. Süt ya, süt proteinleri SORU ve serbest ya asitleri sütün yüzey aktivitesini oluflturan unsurlard r. Kazein oran n n yükselmesiyle yüzey gerilimi azal r. Sütün çalkalanmas ve s t lmas yüzey gerilimini etkiler. Ayr ca meme fonksiyonlar, gebelik, laktasyon periyodu ve yemlemenin yüzey gerilimi üzerine etkisi vard r. Kolostrum (a z sütü) döneminde proteinlerin yüksek oranda olmas nedeniyle yüzey gerilimi en düflük noktadad r. Sütün yüzey gerilimi ve viskozitesi ile köpük oluflturma yetene i aras nda yak n bir iliflki bulunmaktad r. Sütün ifllenmesinde kal c köpük oluflumu istenmeyen bir durumdur. Özellikle ya s z süt kuvvetli köpürme özelli indedir. Bunun yan nda dövme krema yap m nda ise köpüklenme gerekli olmaktad r. K T A P Viskozite Bir ak flkan n viskozitesi veya ak flkanl iç sürtünmenin bir ölçüsüdür. Yani bir s - v bir kaptan di er bir kaba aktar l rken belli bir direnç gösterir, TELEV ZYON iflte bu özellik viskozite olarak adland r l r. Suyun viskozitesi 20 C de 1.0 cp (centipoise) d r. Sütün viskozitesi ise 20 C de ortalama suyun iki kat, yani 2.0 cp kadard r ve bileflimine ba l olarak de iflir. Viskoziteye daha çok süt proteinleri etki etmektedir. Özellikle kazein miktar ve kazein misellerinin büyüklü ü etkili olmaktad r. Ayr ca ya NTERNET miktar ve ya globüllerinin büyüklü ü ve süte yap lan ifllemlerden homojenizas- SORU AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ 4 K T A P Sütün viskozitesi ise 20 C de ortalama suyun iki kat, yani 2.0 TELEV ZYON cp kadard r ve bileflimine ba l olarak de iflir. NTERNET

20 10 Süt ve Süt Ürünlerinin Kalite Kontrolü yon viskozite üzerine önemli etkiye sahip bulunmaktad r. S cakl n artmas sütün emülsiyon ve kolloidal fazlar n etkileyerek viskoziteyi azalt r. S cakl k derecesi ile viskozite aras ndaki bu ters iliflki Tablo 1.4 te gösterilmifltir. Tablo 1.4 Sütün çeflitli s cakl k derecelerindeki viskozitesi (cp) ( nal, 1990; Demirci ve Gündüz, 1991). S cakl k ( C) Viskozite (cp) Ya l süt Ya s z süt Sütün Asitli i Sütün asitli i zay f organik asitlerden oluflmaktad r. Zay f asitlerde titrasyon ile tespit edilen asitlik konsantrasyonu, sütte bulunan serbest H+ iyonlar konsantrasyonundan daha büyüktür. Bu nedenle titrasyonla belirlenen potansiyel asitlik ile ph de eri ile ölçülen aktüel asitlik aras nda bir farkl l k vard r. Yeni sa lan taze ve normal bir sütün hidrojen iyonu konsantrasyonu 6.6 ph dolay ndad r. Yani süt hafif asit bir reaksiyon gösterir. E er yeni sa lan 10 ml süt fenolftaleyn indikatörü kullan larak N/10 normal NaOH ile titre edilirse 1.6 ml alkaliye ihtiyaç gösterir. Yani süt asidi cinsinden de erlendirilirse taze sütün asitlik derecesi % 0.16 kadard r. Do al asitlik olarak adland r lan bu asitlik birinci derecede kazein, fosfat ve sitratlardan ikinci derecede de albumin, globulin ve karbondioksitten ileri gelmektedir. Sütün bileflimi de ifliklik gösterdi i için asitlik derecesi de farkl olabilmektedir. Sütün do al asitli i sabit kalmaz. Çeflitli mikroorganizmalar, özellikle laktozu parçalayan süt asidi bakterilerinin faaliyeti sonucunda meydana gelen laktik asit sütün asitli ini gelifltirir. Bu durumda; Toplam asitlik = Do al asitlik + Geliflen asitlik fleklinde ifade edilir. Sütte asitli in geliflmesi arzulanmayan bir olayd r. Asitli in geliflmesi sütün tad - n de ifltirdi i gibi, sütlerin çeflitli flekillerde ifllenmesini; özellikle yüksek derecelerde s t lmas n da zorlaflt rmaktad r. Asitlik daha da geliflirse oda s cakl nda bile sütün yap s de iflir, yani p ht lafl r. Sütün asitli i mastitis, flap, çiçek ve meme veremi gibi hastal klarda düflmektedir. Ayr ca süte kat lan su, soda vb. nötralize edici maddeler de asitli in azalmas - na neden olurlar. Süt teknolojisinde asitlik ço u kez Soxhlet-Henkel derecesi olarak veya k saca SH olarak ifade edilir. Yeni sa lm fl bir inek sütünün titrasyon asitli i SH veya % süt asidi cinsinden % aras ndad r. Yeni sa lan sütün ph de eri 6.8 in üzerinde ise meme hastal ndan veya nötralize edici madde kat ld ndan flüphelenmek gerekir. E er ph de eri 6.5 den düflükse a z sütü oldu undan flüphe edilir veya afl r derecede asitlik art fl olmufltur ve ifllemede sorun oluflturacakt r. Asitlik derecesi için alkol testi de bir ölçü olarak kullan labilmektedir. Örne in 2 ml süt 2 ml alkolle (% 68 lik) kar flt r l r. Normal taze süt hiçbir p ht göstermezken, sütün asitli i 9.0 SH da iken p ht c klar görülmeye bafllar. Çi süt al mlar nda

SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ

SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ Süt Nedir? SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ Gıda Mühendisi Tülay DURAN Türk standartları çiğ süt standardına göre: Süt; inek, koyun, keçi ve mandaların meme bezlerinden salgılanan, kendine özgü tat ve kıvamda

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her VİTAMİN BİYOKİMYASI D VİTAMİNİ BU BÖLÜMDE ANLATILACAK KONULAR: Tarihsel Bakış D vitamininin kimyasal ve biyolojik fonksiyonları Besin kaynakları Hazırlayan: V. Murat BOSTANCI Toksisite 1 2 TARİHSEL BAKI

Detaylı

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER 31 BU ÜN TEN N AMAÇLARI Bu üniteyi çal flt n zda; Karbon hidratlar n genel yap lar n, adland

Detaylı

Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi. Sayı:2013/Rm-37 Sayfa:205-210

Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi. Sayı:2013/Rm-37 Sayfa:205-210 Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi Sayı:2013/Rm-37 Sayfa:205-210 KONU İLGİ Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi Besleme TERCÜME VE DERLEME Ürün Müdürü Esra ÇINAR

Detaylı

ISIL İŞLEMİN SÜT BİLEŞENLERİNE ETKİSİ

ISIL İŞLEMİN SÜT BİLEŞENLERİNE ETKİSİ ISIL İŞLEMİN SÜT BİLEŞENLERİNE ETKİSİ Yaşar Karaca 1 ve Z. Guzel-Seydim 2 1 Tarım Kredi Kooperatifi, Beyşehir 2 Gıda Mühendisliği Bölümü, Suleyman Demirel Universitesi, Isparta 2 Süt Bütün memeli hayvanların

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

Fen ve Teknoloji VÜCUDUMUZDAK S STEMLER Ünite 1

Fen ve Teknoloji VÜCUDUMUZDAK S STEMLER Ünite 1 BOfiALTIM S STEM Besinlerin hücrelerimizde kullan lmas sonucu karbondioksit, amonyak, üre, ürik asit, madensel tuz gibi vücut için zararl maddeler oluflur. Bu zararl maddelerin vücuttan uzaklaflt r lmas

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB)

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) B- BOŞALTIM SĐSTEMĐ (6 SAAT) BOŞALTIM SĐSTEMĐMĐZ VÜCUDUMUZDAN ATIKLARI UZAKLAŞTIRIR 1- Boşaltım Sistemi 2- Boşaltım Sistemi Organları

Detaylı

NORMAL EKMEK ANKARA HALK EKMEK

NORMAL EKMEK ANKARA HALK EKMEK NORMAL EKMEK ANKARA HALK EKMEK NORMALEKMEK ekmek k vam nda sofralar n gözdesi Normal ekmek; un, su, tuz, maya ve gerekli durumlarda katk maddesi ilave edilerek üretilmektedir. nsan beslenmesi aç s ndan

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI 2015-2016 5. SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 2015-2016 5. SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 FEN BİLİMLERİ Adı ve Soyadı :... Sınıfı :... Öğrenci Numarası :... SORU SAYISI : 20 SINAV

Detaylı

DOZAJ UN TELER VE POMPALARI Ç N ÜRÜNLER. S hhi Su Sistemleri için Kireç Tafl ve Korozyon. Önleyici Ürünler 4DOZAJLAMA ÜN TELER

DOZAJ UN TELER VE POMPALARI Ç N ÜRÜNLER. S hhi Su Sistemleri için Kireç Tafl ve Korozyon. Önleyici Ürünler 4DOZAJLAMA ÜN TELER 4DOZAJLAMA ÜN TELER DOZAJ UN TELER VE POMPALARI Ç N ÜRÜNLER S hhi Su Sistemleri için Kireç Tafl ve Korozyon Önleyici ler Kireç tafl ve korozyon önleyici ürünler, teknik kullan mda kristal formda polifosfat

Detaylı

Öğr. Gör. Süleyman GÖKMEN

Öğr. Gör. Süleyman GÖKMEN Öğr. Gör. Süleyman GÖKMEN GİRİŞ Fonksiyonel Gıda Tanımı Et Ürünlerine Tedbirli Yaklaşım Et ürünlerine Konjuge Linoleik asit ilavesi Et ürünlerine Diyet Lifi İlavesi Et ürünlerine Probiyotik İlavesi Et

Detaylı

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler Proteinler Canlılarda miktar olarak en çok bulunan biyomoleküllerdir. Amino asit birimlerinden oluşurlar Yapısal ve işlevsel olabilirler Genlerle aktarılan kalıtsal bilginin ortaya çıktığı moleküllerdir.

Detaylı

Sütün İnsan Beslenmesindeki Yeri

Sütün İnsan Beslenmesindeki Yeri Sütün İnsan Beslenmesindeki Yeri Sağlığın yaşam boyu korunması için yeterli ve dengeli beslenmede süt ve süt ürünleri tüketimi büyük öneme sahiptir. Besin öğesi içeriği açısından dengeli olan süt ve süt

Detaylı

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir CANLILIK HÜCREYLE BAŞLAR 1- Canlıların Ortak Özellikleri : Çevremizdeki varlıklar canlı ve cansız varlıklar olarak iki grupta toplanırlar. Cansız varlıklar katı, sıvı ve gaz halindeki maddelerden oluşur.

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HAYVAN BESLEME VE YEM BİLGİSİ TEKNOLOJİSİ

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HAYVAN BESLEME VE YEM BİLGİSİ TEKNOLOJİSİ DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HAYVAN BESLEME VE YEM BİLGİSİ TEKNOLOJİSİ LVS22 IV 2 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Ön Lisans Seçmeli

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

Seramik nedir? alfabesi 6

Seramik nedir? alfabesi 6 Seramik in alfabesi 6 Seramik nedir? Seramik, en basit tarifiyle, çok yüksek s cakl kta piflirilmifl toprak demektir. Serami in tarihi, uygarl k tarihi kadar eskidir. lk serami in Milattan Önce 6000 y

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN I Prof. Dr. Neslihan OKAKIN Marmara Üniversitesi..B.F. Çal flma Ekonomisi ve Endüstri liflkileri Bölümü Yönetim ve Çal flma Psikolojisi Anabilim Dal Ç a l fl m a Y a fl a m n d a nsan Kaynaklar Yönetimi

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

ÜN TE III ORGAN K K MYA HAKKINDA GENEL B LG LER

ÜN TE III ORGAN K K MYA HAKKINDA GENEL B LG LER ÜN TE III ORGAN K K MYA HAKKINDA GENEL B LG LER 3.1. ORGAN K K MYANIN TAR HÇES VE KONUSU 3.2. ORGAN K MADDELERDE C, H, O ve N ARANMASI a. Organik Maddelerde C ve H Aranmas b. Organik Maddelerde N Aranmas

Detaylı

1 SUDA SERTLİK ve CO2 TAYİNİ 1.SUDA SERTLİK TAYİNİ Suyun sertliği kavramı ile kalsiyum (Ca +2 ) ve magnezyum (Mg +2 ) iyonlarının toplamı anlaşılır ve 1 litre suyun içerdiği Ca ve Mg iyonlarının kalsiyum

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

S. 1) Aşağıdakilerden hangisi biyolojik mücadele ye örnektir? A) Üreaz enziminin üretimi. B) Sadece böcekleri hasta eden virüs üretimi.

S. 1) Aşağıdakilerden hangisi biyolojik mücadele ye örnektir? A) Üreaz enziminin üretimi. B) Sadece böcekleri hasta eden virüs üretimi. S. 1) Aşağıdakilerden hangisi biyolojik mücadele ye örnektir? A) Üreaz enziminin üretimi. B) Sadece böcekleri hasta eden virüs üretimi. C) Tek hücre proteini üretimi. D) Melez bitkilerle bitki türünün

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

CALF MILK GOLD BUZAĞI MAMASI ÇİFTLİĞİNİZE, HAYVAN IRKINIZA ÇEVRE ŞARTLARINIZA, BESLENME ALIŞKANLIĞINIZA ÖZEL MAMALAR ÜRETİYORUZ!

CALF MILK GOLD BUZAĞI MAMASI ÇİFTLİĞİNİZE, HAYVAN IRKINIZA ÇEVRE ŞARTLARINIZA, BESLENME ALIŞKANLIĞINIZA ÖZEL MAMALAR ÜRETİYORUZ! CALF MILK GOLD BUZAĞI MAMASI %24 PROTEİN, %21 YAĞ PROBİYOTİK KATKILIDIR. YUMURTA IGG KATKILIDIR OREGANO (ANTİKRİPTO) ÖZEL AMİNOASİT DESTEĞİ YÜKSEK KALİTELİ SÜT PROTEİNİ ÖZEL YAĞ PROFİLİ ÇİFTLİĞİNİZE, HAYVAN

Detaylı

SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ

SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ Doğada yeterli ve dengeli beslenmenin gerektirdiği ögelerin tümünü amaca uygun biçimde içeren ve her yaştaki insanın beslenme kaynağı olarak kullanılabilecek

Detaylı

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. çindekiler

Detaylı

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır.

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır. SOLUNUM SİSTEMİ Canlılar yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. İhtiyaç duyulan bu enerji besinlerden karşılanır. Hücre içerisinde besinlerden enerjinin üretilebilmesi için,

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

Tuz-Klor Jeneratörleri. [ Tuzun Tarihi ]

Tuz-Klor Jeneratörleri. [ Tuzun Tarihi ] Tuz-Klor Jeneratörleri [ Tuzun Tarihi ] TUZUN TAR H Tuz, hava ve su ile birlikte insan vücudunun düzgün çal flmas için gerekli üç temel unsurdan biridir. Dünyada, yeralt ndaki tuzlu kaynak sular içinde,

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 142

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

BESLENME VE SAĞLIK AÇISINDAN KEÇİ SÜTÜNÜN NİTELİKLERİ

BESLENME VE SAĞLIK AÇISINDAN KEÇİ SÜTÜNÜN NİTELİKLERİ BESLENME VE SAĞLIK AÇISINDAN KEÇİ SÜTÜNÜN NİTELİKLERİ Keçi, kuru ve sıcak yerlerde ve özellikle tarımsal açıdan geri kalmış bölgelerde yaşayan insanlar için çok önemli bir besin ve gelir kaynağıdır. Gerek

Detaylı

ÜRÜN GÜVENLĐK BĐLGĐ FORMU

ÜRÜN GÜVENLĐK BĐLGĐ FORMU Sayfa 1/7 Düzenlenme tarihi: 26.09.2007 1 Ürün ve firma tanıtımı Ürün adı: DONA KLOR 60 Ürünün uygulama alanı: Havuz Kimyasalı Üretici/Tedarikçi:UKM Uğur Kimya Makina Bilgi merkezi: UKM Uğur Kimya Makina

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

BEBEK FORMÜLLERİ TEBLİĞİ

BEBEK FORMÜLLERİ TEBLİĞİ Amaç BEBEK FORMÜLLERİ TEBLİĞİ Yetki Kanunu: Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği Yayımlandığı R.Gazete :04.09.2008-26987 Tebliğ No: 2008/52 Bebek Formülleri Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Yayımlandığı

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

Besinsel Yağlar. Besinde Lipitler. Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinsel lipitlerin fonksiyonu nedir? 09.03.2016

Besinsel Yağlar. Besinde Lipitler. Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinsel lipitlerin fonksiyonu nedir? 09.03.2016 Besinsel Yağlar 1. Trigliseritler (%90) 2. Kolesterol (serbest ya da yağ asitlerine bağlı halde) 3. Serbest Yağ Asitleri 4. Fosfolipitler 5. Yağda Çözünen Vitaminler (A,D,E,K) Besinde Lipitler Suda çözünmezler

Detaylı

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER CO RAFYA TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER ÖRNEK 1 : 1990 nüfus say m na göre nüfus yo unluklar Türkiye ortalamas n n alt nda olan afla daki illerin hangisinde, nüfus yo unlu unun azl yüzey flekillerinin

Detaylı

DEZENFEKSİYON TEKNİK TEBLİĞİ

DEZENFEKSİYON TEKNİK TEBLİĞİ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: DEZENFEKSİYON TEKNİK TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Maksat, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Maksat MADDE 1 (1) Bu Tebliğin maksadı, küçük yerleşim yerlerinde son kullanıcıya ulaşan

Detaylı

BÖLÜM II MADDELER N AYRILMASI

BÖLÜM II MADDELER N AYRILMASI BÖLÜM II MADDELER N AYRILMASI 2.1. G R fi 2.2. KARIfiIMLARIN AYRILMASI a. Elektriklenme ile Ayr lma b. M knat s ile Ay rma c. Öz Kütle Fark ile Ay rma d. Süzme ile Ay rma e. Çözünürlük Fark ile Ay rma

Detaylı

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM)

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) Buğday rüşeymi buğday başağının alt kısmında bulunan embriyodur. Buğdayın 1 tonundan sadece 1 kilogram rüşeym elde edilebilmektedir. Rüşeym özel yöntemlerle elde edilmediği

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

UYGULAMALI MİKROBİYOLOJİ LABORATUARI

UYGULAMALI MİKROBİYOLOJİ LABORATUARI 27.02.2012 UYGULAMALI MİKROBİYOLOJİ LABORATUARI DANIŞMANLAR: Araş.Gör.Dr. Ali KOÇYİĞİT Caner VURAL Hazırlayanlar: Sinem BÜYÜKKALP Ezgi OSMANOĞULLARI Sevcan ŞATIR Simge KAHYA 1 http://www.geyigiz.biz/2012/02/16/inek-isi-iskence/

Detaylı

Kimya Bilim Danış ışmanlığı Çalıştayı Farklı Kaynaklardan Elde Edilen Sütlerin S Mayalanma Sürelerinin S ve ph Değişimlerinin imlerinin Karşı şılaştırmalı Olarak İncelenmesi PROJE EKİBİ: : Nurdan Yavuz

Detaylı

TEBLİĞ TÜRK GIDA KODEKSİ SİYAH ÇAY TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2008/42)

TEBLİĞ TÜRK GIDA KODEKSİ SİYAH ÇAY TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2008/42) 12 Ağustos 2008 SALI Resmî Gazete Sayı : 26965 Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: TEBLİĞ TÜRK GIDA KODEKSİ SİYAH ÇAY TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2008/42) Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı; siyah çayın tekniğine

Detaylı

Manda Ürünlerini Ekonomik Değeri Nasıl Artırılabilir Yrd. Doç. Dr. Zeki GÜRLER

Manda Ürünlerini Ekonomik Değeri Nasıl Artırılabilir Yrd. Doç. Dr. Zeki GÜRLER Manda Ürünlerini Ekonomik Değeri Nasıl Artırılabilir Yrd. Doç. Dr. Zeki GÜRLER Manda Ürünleri Süt ve Süt Ürünleri Manda sütü Afyon kaymağı Lüle kaymağı Manda yoğurdu Dondurma Manda tereyağı Manda peyniri

Detaylı

NIR Analizleri için Hayvansal Yem ve G da Numunelerinin Haz rlanmas

NIR Analizleri için Hayvansal Yem ve G da Numunelerinin Haz rlanmas NIR Analizleri için Hayvansal Yem ve G da Numunelerinin Haz rlanmas Çiftlik hayvanlar yeti tiricili inde yem kalitesinin belirleyici etkisi vard r. Ancak, yüksek kaliteli yem besicilik maliyetlerini önemli

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

Trans yağ nedir? Trans Yağ ğ bir yağ ğ asidi türüdür. Birçok gıda maddesinde doğal olarak. Trans yağ asitleri, trans

Trans yağ nedir? Trans Yağ ğ bir yağ ğ asidi türüdür. Birçok gıda maddesinde doğal olarak. Trans yağ asitleri, trans Trans yağ nedir? Trans Yağ ğ bir yağ ğ asidi türüdür. Birçok gıda maddesinde doğal olarak trans yağ bulunur. Trans yağ asitleri, trans konfigürasyonunda en az bir çift bağ ğ bulunduran doymamış yağ asitleridir

Detaylı

SÜTÇÜ İNEKLERDE SAĞIM HİJYENİ

SÜTÇÜ İNEKLERDE SAĞIM HİJYENİ SÜTÇÜ İNEKLERDE SAĞIM HİJYENİ Sütçü inek işletmelerinde Yasal düzenlemeler ve standartlara uygun üretim Hayvan sağlığı ve refahı Çalışanların bilgi-becerisi ve memnuniyeti MASTİTİSLERDE AZALMA - SÜT KALİTESİNDE

Detaylı

Alasim Elementlerinin Celigin Yapisina Etkisi

Alasim Elementlerinin Celigin Yapisina Etkisi Alasim Elementlerinin Celigin Yapisina Etkisi Karbonlu çeliklerden normal olarak sağlanamayan kendine has özellikleri sağlayabilmek amacıyla, bir veya birden fazla alaşım elementi ilave etmek suretiyle

Detaylı

KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ 1. BEŞERĐ TIBBĐ ÜRÜNÜN ADI. LACDIGEST 2250 u/tab Çiğneme Tableti 2. KALĐTATĐF VE KANTĐTATĐF BĐLEŞĐM

KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ 1. BEŞERĐ TIBBĐ ÜRÜNÜN ADI. LACDIGEST 2250 u/tab Çiğneme Tableti 2. KALĐTATĐF VE KANTĐTATĐF BĐLEŞĐM 1. BEŞERĐ TIBBĐ ÜRÜNÜN ADI KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ LACDIGEST 2250 u/tab Çiğneme Tableti 2. KALĐTATĐF VE KANTĐTATĐF BĐLEŞĐM Etkin madde: Her bir çiğneme tableti 2250 ünite tilaktaz içerir. Yardımcı maddeler:

Detaylı

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Bu bölümde; Fizik ve Fizi in Yöntemleri, Fiziksel Nicelikler, Standartlar ve Birimler, Uluslararas Birim Sistemi (SI), Uzunluk, Kütle ve

Detaylı

Soru ise şu: Mandıra sütünü mü, günlük pastörize sütü mü yoksa UHT teknolojisi ile üretilen dayanıklı sütü mü tercih edelim?

Soru ise şu: Mandıra sütünü mü, günlük pastörize sütü mü yoksa UHT teknolojisi ile üretilen dayanıklı sütü mü tercih edelim? Son günlerin en popüler sağlık konusu süt. Soru ise şu: Mandıra sütünü mü, günlük pastörize sütü mü yoksa UHT teknolojisi ile üretilen dayanıklı sütü mü tercih edelim? Medyamızda her gün lezzetli bir sakız

Detaylı

TEBLİĞ. a) 29/12/2011 tarihli ve 28157 3 üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine,

TEBLİĞ. a) 29/12/2011 tarihli ve 28157 3 üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine, 8 Şubat 2015 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 29261 Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TEBLİĞ TÜRK GIDA KODEKSĠ PEYNĠR TEBLĠĞĠ (TEBLĠĞ NO: 2015/6) Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı, doğrudan tüketime

Detaylı

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler ÜN TE II L M T Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler MATEMAT K 5 BU BÖLÜM NELER AMAÇLIYOR? Bu bölümü çal flt n zda (bitirdi inizde), *Bir

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

ÜN TE VII AROMAT K B LEfi KLER

ÜN TE VII AROMAT K B LEfi KLER ÜN TE VII AROMAT K B LEfi KLER 7. 1. N TRO VE AM NO B LEfi KLER a. Nitrobenzen ve Nitrotolüen b. Anilin 7.2. AROMAT K OKS JENL B LEfi KLER a. Benzil Alkol b. Benzaldehit c. Tereftalik Asit ve Polyester

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yay n No : 2973 Teknik Dizisi : 162 5. Bas - Ekim 2013 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-998 - 8 Copyright Bu

Detaylı

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015 BİTKİSEL VE HAYVANSAL YAĞ ANALİZLERİ GT 1 KIRILMA İNDİSİ TS 4960 EN ISO 6320 50 GT 2 ÖZGÜL AĞIRLIK (YOĞUNLUK) TS 4959 40 GT 3 İYOT SAYISI (Katı ve Sıvı Yağlarda) EN ISO 3961 60 GT 4 İYOT SAYISI (Ekstre

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

Döküm. Prof. Dr. Akgün ALSARAN

Döküm. Prof. Dr. Akgün ALSARAN Döküm Prof. Dr. Akgün ALSARAN Döküm Döküm, sıvı haldeki akıcı olan malzemelerin, üretilmek istenen parçanın biçiminde bir boşluğa sahip olan kalıplara dökülerek katılaştırıldığı bir üretim yöntemidir.

Detaylı

GIDALARDA ASKORBİK ASİT TAYİNİ

GIDALARDA ASKORBİK ASİT TAYİNİ 1 GIDALARDA ASKORBİK ASİT TAYİNİ Genel Bilgi Vitaminler bilinen besin değerlerinden ayrı yapıda, normal büyüme ve yaşamın sürdürülebilmesi için önemli organik maddelerdir. Vitaminlerden herhangi biri vücuda

Detaylı

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması)

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) Gerek hayvansal yağlar gerekse bitkisel (nebati) yağlar, yağ asitlerinin gliserin (gliserol) ile oluşturdukları oldukça kompleks esterlerdir. Bu

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

İstanbul İlinde İçme Sütü Tüketim Alışkanlıkları ve Bu Alışkanlıkları Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma 1

İstanbul İlinde İçme Sütü Tüketim Alışkanlıkları ve Bu Alışkanlıkları Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma 1 İstanbul İlinde İçme Sütü Tüketim Alışkanlıkları ve Bu Alışkanlıkları Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma 1 O. ŞİMŞEK C. ÇETİN B. BİLGİN Trakya Üniversitesi Tekirdağ Ziraat Fakültesi

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U Cengiz SAZAK* 1.G R fi Bilindi i üzere Katma De er Vergisi harcamalar üzerinden al n r ve nihai yüklenicisi, (di er bir

Detaylı

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR?

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? Prof. Dr. METİN ATAMER Dr. EBRU ŞENEL ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ SÜT TEKNOLOJİSİ BÖLÜMÜ Kaliteli süt üretimi için sağlanması gereken koşullar; Sağlıklı inek Özenli

Detaylı

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Sağlıklı, güçlü kuvvetli bir erkeksiniz ama çocuğunuz olmuyorsa bu önemli sorunun sebebi yediklerinizle ilgili olabilir. Erkekler üzerinde yapılan bilimsel

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

ELEKTRON K DEVRE ELEMANLARI

ELEKTRON K DEVRE ELEMANLARI LKTRO K DVR LMALARI MODL SORU 1 DK SORULARI ÇÖZÜMLR MODL SORU 2 DK SORULARI ÇÖZÜMLR 1. Diyot kare dalgan n negatif parças n geçirmeyece inden ç k fl gerilimi; 1. fiekildeki K transistörü ; L transistörü

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7 İÇİNDEKİLER 1 Projenin Amacı... 1 2 Giriş... 1 3 Yöntem... 1 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6 5 Kaynakça... 7 FARKLI ORTAMLARDA HANGİ RENK IŞIĞIN DAHA FAZLA SOĞURULDUĞUNUN ARAŞTIRILMASI Projenin Amacı : Atmosfer

Detaylı

PROJE ADI DOĞAL ÇEVRECĠ SEBZE-MEYVE KURUTMA SĠSTEMĠ. PROJE EKĠBĠ Süleyman SÖNMEZ Ercan AKÇAY Serkan DOĞAN. PROJE DANIġMANLARI

PROJE ADI DOĞAL ÇEVRECĠ SEBZE-MEYVE KURUTMA SĠSTEMĠ. PROJE EKĠBĠ Süleyman SÖNMEZ Ercan AKÇAY Serkan DOĞAN. PROJE DANIġMANLARI TÜBĠTAK-BĠDEB LĠSE ÖĞRETMENLERĠ (FĠZĠK, KĠMYA, BĠYOLOJĠ VE MATEMATĠK) PROJE DANIġMANLIĞI EĞĠTĠMĠ ÇALIġTAYLARI LĠSE-1 (ÇALIġTAY 2011) FĠZĠK GRUP SES-2011 PROJE ADI DOĞAL ÇEVRECĠ SEBZE-MEYVE KURUTMA SĠSTEMĠ

Detaylı

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR SEÇ LM fi TÜRK YE F NANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR Prof. Dr. Cemal B fi (Marmara Üniversitesi) Doç. Dr. Yakup SELV ( stanbul Üniversitesi) Doç. Dr. Fatih YILMAZ ( stanbul Üniversitesi)

Detaylı

GÜVENLİK BİLGİ FORMU (DAP DİAMONYUM FOSFAT)

GÜVENLİK BİLGİ FORMU (DAP DİAMONYUM FOSFAT) 1. MADDE / MÜHTAHZARIN TANIMI Diamonyum Fosfat (DAP), : 67/548/EEC Direktiflerine göre zararlı sınıfında değildir. 2.İNSAN SAĞLIĞI Deriyle Temasta Gözle temasta Yutulduğunda Uzun Süreli Etkileri : Gübreler

Detaylı

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr www.boren.com.tr / info@boren.com.tr YAŞAM da BOR BOR/B; Yeryüzünde bileşikler halinde, toprak, kaya ve suda az miktarlarda fakat yaygın olarak bulunan bir elementtir. Yer kabuğunda 10-20 ppm, deniz ve

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Öğretimde Planlama ve Değerlendirme

Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Erkan TURGUT 20239777 Ders sorumlusu: prof. Dr. Đnci MORGĐL BEYTEPE 2007 Riboflavin (B-2 vitamini) i Atma Tadını Çıkar! Konu seçimi Metabolik olayların düzenli bir şekilde

Detaylı

BAŞLANGIÇ VE DEVAM SÜTLERİNİ YETERİNCE TANIYOR MUYUZ?

BAŞLANGIÇ VE DEVAM SÜTLERİNİ YETERİNCE TANIYOR MUYUZ? BAŞLANGIÇ VE DEVAM SÜTLERİNİ YETERİNCE TANIYOR MUYUZ? Prof. Dr. AZİZ EKŞİ Ankara Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü 57. MİLLİ PEDİATRİ KONGRESİ, 01 KASIM 2013, ANTALYA Beslenme ve Gıda yaşamak için

Detaylı

KİLİN YAPISI. Şekil 1) (a) Tetrahedral yapı, (b) silikat tabakası

KİLİN YAPISI. Şekil 1) (a) Tetrahedral yapı, (b) silikat tabakası KİLİN YAPISI Kil; kayaçların ve maden kütlelerinin yavaş aşınmasıyla oluşan, su ihtiva eden aliminyum silikatlardır. Kil mineralleri tetrahedron (düzgün dört yüzlü) ve oktahedron (düzgün sekiz yüzlü) olarak

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı