Duyusal- Diskriminatif: Ağrıya neden olan bir uyaranın şiddeti, lokalizasyonu ve süresi hakkında duyusal bilgi sağlar.başa Dön

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Duyusal- Diskriminatif: Ağrıya neden olan bir uyaranın şiddeti, lokalizasyonu ve süresi hakkında duyusal bilgi sağlar.başa Dön"

Transkript

1 AĞRI VE IZDIRAP Tanımlar Konfor, hayvanın kendi çevresine adapte olduğu fizyolojik bir durum ve davranış homeostazisidir. Normal beslenme, su içme ve çeki-düzen paterni, sosyal ilişkiler, uykuuyanıklık siklusları ve üreme aktivitesi gösterirler. Rahatsızlık, hayvanın çevresindeki değişikliklerin bir sonucu olarak veya biyolojik, fiziksel, sosyal veya fizyolojik değişiklikler nedeniyle homeostazis durumunda veya hayvanın adaptasyon düzeyinde minimal bir değişikliktir. Stres, eksternal olaylarla (ör:fiziksel ve çevresel) veya internal faktörlerle (ör:fizyolojik, psikolojik) oluşan etkidir. Bu faktörlere stresor denir ve hayvanın homeostatik veya adaptif durumunda değişiklik oluşturabilir. Istırap, arzu edilmeyen fiziksel ve mental strestir; ağrı, anksiyete veya korkudan kaynaklanır. Akut şekli trankilizanlarla rahatlatılır. Sürekli sıkıntı çevresel değişiklik ve davranış durumu yaratır. Ayrıca ilaç tedavisine yanıt vermezler. Ağrı, yaralanma, hastalık veya emosyonel huzursuzluktan kaynaklanan değişik şiddetteki akut veya kronik rahatsızlığın hissedilmesidir. Spesifik nöral yollarla (nosiseptif yollar) serebral kortekse ulaşan sinir impulslarından meydana gelen bir duyudur. Nosiseptif kelimesi Latince olup anlamı 'zararlı uyarı' dır. Noksiyus uyaranlar doku yıkan veya zarar veren veya böyle bir potansiyele sahip olan uyaranlardır. Noksiyus uyaranlar nosiseptörler adındaki reseptörlere etki ederek sinir impulsları başlatır. Nosiseptörler mekanik, termal veya kimyasal uyaranlara yanıt verirler. Ağrının Kategorileri Duyusal- Diskriminatif: Ağrıya neden olan bir uyaranın şiddeti, lokalizasyonu ve süresi hakkında duyusal bilgi sağlar.başa Dön Motivasyonel-Affektif: Ağrıya neden olan uyarının ciddiyeti ve kalitesi hakkında affektif (duyusal) bilgi sağlar. Ağrının Algılanması Aralığı: Ağrıyı hissetme eşiğinden ağrının tolere edilebileceği en üst sınır arasıdır. Noksiyus uyarı esnasında ağrının ilk algılandığı nokta ağrı eşiğidir. Minimal ağrı, stres veya ıstırapla ilişkili değildir. Hayvan ve insanlarda eşik aynıdır. Fakat ağrıya tolerans, kişiler ve türler arasında değişir. Aynı şiddetteki noksiyus bir uyarıya her insan farklı cevap verir. Serebral korteks ve subkortikal yapılar fonksiyon yaptığı sürece ağrı algılanır. Bu yapılar hipoksi, ilaçlar, elektrik şoku, sersemleme gibi nedenlerle fonksiyon dışıysa ağrı algılanmaz. Noksiyus uyarılar vücutta hareket oluşturmazsa bile ağrı algılanır. Örneğin süksinil kolin verildiği zaman görülen kas paralizisinde noksiyus uyarıyı hayvan ağrı olarak algılar. Süresi Akut ağrı: Yaralanmadan, cerrahi girişimlerden ve enfeksiyondan kaynaklanır. Koruyucu rol oynar; yaralanma hakkında vücudu uyarır. Göreceli olarak kısa sürelidir ve başlangıcı

2 anidir. Genellikle analjeziklerle teskin edilir. Beraberindeki sıkıntı trankilizanlara yanıt verebilir. Kronik ağrı: Uzun süre devam eden fiziksel veya emosyonel sıkıntıdan kaynaklanır. Genellikle başlangıcı yavaştır, uzun süreli olup koruyucu rolü yoktur. Genellikle analjeziklerle tam rahatlama meydana gelmez. Sıklıkla manüplasyonlara ve davranış değişikliğiyle beraber trankilizanlara yanıt verebilir. Başa Dön Ağrı, Sıkıntı ve Istırabın Tanınması Birçok durumda hayvanın ağrı veya ıstırabını bilmek kolay değildir; bazı özel bir uygulamanın ciddiyetini belirlemede büyük zorluklara neden olur. Kullanılan yöntemlerin çoğunluğu oldukça sübjektiftir ve birçok kişi aynı hayvanı değerlendirdiği zaman sıklıkla tahminde farklılıklar olur. Bazı durumlarda objektif ölçümler (ör, yem ve su tüketimi, vücut ağırlığı, tümör büyüklüğü) bazı durumlarda da sübjektif ölçümler (ör, hayvanın dış görünüşü, davranışı gibi) gereklidir. Aşağıdaki iki nokta özel bir öneme sahiptir: 1. Su ve yem tüketimi gibi değişkenlerin normal baseline (deney öncesi) değerlerini saptamak önemlidir. Kriter olarak ağırlık kaybı kullanılırsa deney süresinde hayvanın normal büyümesi değerlendirilmelidir. 2. Sübjektif kriter kullanıldığı zaman normal hayvanı bilmek gereklidir. Bazı durumlarda davranışta ufak değişikliklerin belirlenmesi ancak hayvan düzenli ve sık gözlenmesiyle anlaşılır. Genellikle sağlıklı laboratuvar kemirgenleri, yanına yaklaşıldığı zaman uyanık, aktif ve meraklıdır. Sıçan, fare ve hamster gibi gündüz saatlerinde sıklıkla uyuyan noktürnal türler için toleranslı davranmalıdır. Herhangi bir bozukluk yanıt oluşturur. Uykunun uzaması veya kesintiye uğraması sıklıkla ağrılı veya ıstıraplı durumları gösterir. Hayvanlar, kas tonus muayenesinde teması sıcak hissetmelidir. Postu temiz ve iyi bakımlı olmalıdır. Tavşanların tüyleri parlak ve dökülmemiş olup dazlak yerleri yoktur. Küçük laboratuvar hayvanlarında hastalığın klasik bir bulgusu piloereksiyondur (tüylerin dikleşmesi). Postunu yalayarak temizleme fonksiyonunun azalması, fazla kaşınma veya postunun özellikle ano-genital bölgesinin kirlenmesi kondisyon kaybının kriterleridir. Vücut yüzeyi iyi örtünmeli ve kaslı olmalı; deri gevşek, şişmiş veya iltihabi reaksiyonlu olmamalı; oküler ve nazal akıntı bulunmamalıdır. Belirli bir yerin tekrar tekrar yalanması, ısırılması veya tırmalanması, hayvanda ağrı ve irritasyonunun güvenilir bulgusudur. Sıçan ve fareler parazitlerle enfeste olduğu zaman ve adjuvanla artirit oluştuğu zaman kronik ağrı oluşur ve hayvan anormal kaşınır. Harekette isteksizlik vardır. Normal hayvanlar yerler, içerler ve düzenli olarak ürinasyon ve defekasyon yaparlar. Yirmi dört saat yemeyen, içmeyen, gaitasını ve idrarını yapmayan hayvan sağlıklı değildir. Sıçanlar ve fareler kolaylıkla dehidrate olabilirler ve hayvanın arka tarafı yavaşça sıkıştırılırsa derinin gevşediği görülür. Normal hayvanlarda deri sıkıştırılınca hemen düzelirken dehidrate hayvanlarda deri eski pozisyonunu hemen almaz. Hayvanlar yerken ve içerken gözlenir, yutma ve çiğnemede zorluk olup olmadığına bakılır. Kemirgenler ve tavşan sürekli olarak kesici dişi çıkarırlar. Dişler zarar görmüş veya uygunsuz sıralanmışsa yemede zorluğa neden olur ve böylece ağırlık kaybedilir. Büyüme hızı ağırlık kaybı için dikkatlice izlenmelidir. Solunum türe bağlı hızda, düzenli ve başlıca abdominal olmalıdır. Solunumla beraber olağan olmayan sesler olmamalıdır. Endişelenme, tutulma veya aşırı sıcaklık gibi birçok durumda solunum hızı değişebilir: Hayvanları ürkütmeksizin, tutmaksızın solunum hızındaki değişmeler izlenmelidir.başa Dön Ağrı veya ıstıraba neden olan potansiyel nedenler:

3 1. Cerrahi, 2. Freund'ün komplet adjuvanın intradermal enjeksiyonu, tekrarlanmış kullanımı ve büyük volümde verilmesi, 3. Asit yapan hibridomaların intraperitoneal yerleştirilmesi, 4. Fiziksel aktivite sınırlandırılmasının bir saatten daha fazla uzaması, 5. Maliğn neoplazmalar, 6. Su ve yiyecek yoksunluğun uzaması, 7. Üç haftalıktan büyük hayvanlara yapılan kuyruk biyopsisi, 8. Bilinçli hayvanlarda immobilizasyon veya paralizi, 9. İltihabi hastalıklar, 10. Klinik bulgu veren organ yetmezliği, 11. İyileşmeyen deri lezyonları, 12. Yüksek dozda tüm vücudun şualanması, 13. Hayvanın kan volümünün %10'undan fazlasının alınması, 14. Hayvanın kaçamadığı elektrik şoku veya diğer uyaranlar, 15. Çalışmanın sonucu olarak ölen veya ölmek üzere duruma gelen hayvanları kapsayan araştırmalardır. Bu ve benzer koşullara maruz kalan hayvanlar sürekli izlenmeli ve gerekliyse ağrı ve ıstırabı önlemek için destek bakımı, analjezi veya anestezi uygulanmalıdır.başa Dön Ağrının Bulguları Hayvan türüne göre aşağıdaki bulgulardan biri veya daha fazlası görülebilir: 1. Ağrı yerine doğru büzülme, 2. Postunun parlak ve temiz olmayışı, 3. İskelet kas tonusunda artma veya azalma, anormal postür, sırtın kamburlaşması, 4. Elektroansefalografik yanıtın değişmesi, 5. Kan basıncı ve kalp atım sayısında artma, 6. Pupillada dilatasyon, 7. Solunum örüntüsünde değişme, 8. Aktivitede azalma, 9. Yiyecek ve su tüketiminin azalması, 10. Dışkı ve idrar atılımında azalma, 11. Dehidratasyon, 12. Vücut sıcaklığında artma veya azalma, 13. Dokunmaya fiziksel yanıt (geri çekilme, topallama, anormal agresyon, ses çıkarma, solunum veya dolaşımın hızlanması), 14. Tavşanlarda görülen diş gıcırdatma, 15. İltihap, 16. Foto fobi, 17. Kusma veya ishal.başa Dön Akut Ağrının Bulguları 1. Ağrılı kısmın sakınılması, 2. Ses çıkarma (özellikle ağrılı kısmın palpasyonuyla veya hayvanın hareket etmesiyle), 3. Yalama, 4. Isırma, 5. Hasta yerin kaşınması veya sallanması, 6. Huzursuzluk, 7. Adımlama, 8. Terleme, 9. Solunum hızında artma.

4 Kronik Ağrının Bulguları 1. Etkilenen alanın yalanması, 2. Ağrılı kısma ulaşılamıyorsa diğer alanların yalanması, 3. Topallama, 4. Hareket etmede isteksizlik, 5. İştah kaybı, 6. Kişilikte değişiklik (depresyon, agresyon gibi), 7. Göz parlaklığında değişiklik.başa Dön Davranış Ağrının türe göre özgün davranış oluşur. Grup halinde barınan hayvanlar normal olarak toplu yaşamayı severler ve izole yaşayan herhangi bir birey, anormal olarak düşünülmelidir. Ekseri laboratuvar kemirgenleri insanlara agresyon göstermezken, ellenmemek ve yakalanmamak için kaçmaya teşebbüs edeceklerdir. Yakalanma esnasında beklenmeyen agresyon yanıtı ağrılı durumu işaret edebilir. Tutulma esnasında tam lakaytlık can çekişme döneminde görülür. Hayvanlar zapt edildiği zaman çabalama, agresyon, ses çıkarma, ürinasyon ve defekasyon gibi akut ağrı bulguları sergileyebilirler. Bu durumlarda böyle bulgular ağrıdan ziyade hayvanın yakalanması ve zapt edilmesine doğal yanıtı ve korkuyu gösterebilir. Sıklıkla hayvanları izlemek gereklidir zira ağrı veya huzursuzluk sabit değildir. a. Kemirgenler Ağrı, kemirgenlerde aktivitede azalma, piloereksiyon ve bakımsız görünüşe neden olur; aşırı yalama ve hasta yerin tırmalandığı görülür. Ataksili anormal bir duruşu benimserler fakat sıçan ve fareler ellendikleri zaman aşırı derecede agresif olabilirler. Sıçanlar karınlarına başlarını çekerek çömelmiş otururlar. Uyku peryodları bozulacak, ağrı mevcutsa artacaktır. Akut ağrı, ses çıkarmaya neden olabilir, iştahsızlık veya beslenme aktivitesinde bir değişme olabilir. Başkalarıyla aynı kafese konursa, normal grup davranışında değişme belirgin olabilir. Sıçanlarda yüzeysel, hızlı solunum; ekspirasyon hırıltılı; gözler dışarı fırlamış; göz ve burun etrafında kırmızılık; siyanoz, müköz membranlarda veya pigmente olmayan ve kılsız bölgelerde konjesyon ve sarılık görülür. Sağlıklı kobay, tutulmak ve yakalanmak istendiğinde uyanık ve endişelidir. Geçici ve az bir ağrıda gürültülü ses çıkarırlar. Ağrısı varsa sıklıkla uykuludur. Nadiren kötü, genellikle sakin, dehşete düşmüş, ajitedir. Arka bacaklarını çeker. Kobaylarda aynen sıçanda işaret edilen yerlerde konjesyon, sarılık ve siyanoz görülür. Solunum bulguları sıçandaki gibidir. b. Domuzlar Ağrıda postür ve yürüyüşünde değişiklik gösterebilir. Normalde ellendiği zaman cıyaklayarak kaçmaya çalışırken, ağrıda bu reaksiyonlar belirginleşir. Domuzlar hareket etmeye genellikle isteksizdirler ve mümkünse barınağında saklanırlar. c. Tavşanlar Tavşanın ağrısını ve ıstırabını anlamada önemli zorluklar vardır. Ağrıda endişeli, donuk, inaktif ve 'kamburu çıkmış' görünümündedir. Bazen agresif davranış gösterebilirler ve aktivite, aşırı yalama ve kaşınmayla artırılabilir; bazen uykulu da olabilirler Tutulmaya reaksiyonları abartılı olur. Sağlıklı tavşanlar sıklıkla hareket etmezler. Ağrı, genellikle yiyecek ve su alımında azalma yanında tavşanın bariz olarak ışığa duyarlı ve sınırlı hareketiyle tanımlanır. Akut ağrıda etkileyici bir tarzda bağırırlar. Bunun yanında yemini ve suyunu dökmezler fakat yeni doğan yavruları yerler. Tavşanda solunum bulguları sıçandaki gibidir. Solunum hızı artmış olabilir. Gözlerde ve burunda beyaz akıntı olur. Sıçanlarda işaret edilen yerlerde konjesyon, sarılık ve siyanoz görülür.

5 d. Köpekler Sessizdirler ve sert vücut hareketleriyle daha az uyanıktır, hareket etmeye isteksizdirler. Şiddetli ağrıda köpek sessiz yatabilir ve çömelme tutumunu benimseyebilir. Daha az şiddetli ağrıda huzursuz olabilir. İştahsız, titreme ve soluma tarzında artmış solunum olabilir. Spontan havlama olanaksızdır, köpek özellikle ihmal edilmişse daha muhtemel olarak inler veya ulur ve belirgin bir provokasyon olmaksızın havlar. Soğuk yüzle bakar, kuyruğu bacaklarının arasındadır. Agresif yada sakin veya aşırı derecede uysaldır ya da kaçar. Köpek ağrılı bölgeleri ısırabilir veya kaşıyabilir ve ellendiği zaman daha huysuzdur. Penisin dışarı çıkması, sık sık idrar yapma görülebilir. Köpeklerde sıçanda görülen solunumsal bulgulara ilaveten salivasyon ve soluma; vücut sıcaklığında artma; idrar volümünde azalma; pupillada dilatasyon; gözlerde cam gibi parlak ve patilerinde terleme vardır. e. Koyun ve Keçiler Postür ve hareketindeki değişiklikler barizdir ve yüz ifadesindeki bir değişme ağrının göstergesi olabilir. Keçiler ağrıya yanıt olarak ses çıkarırlar. Diş bilemesi ve homurtu da işitilebilir.başa Dön Ağrının Tayini Anksiyete ve korkuyu gösteren anormal davranış ve fizyolojik yanıtların gözlemlenmesine dayanmalıdır (ör: ıstırap sesi, kaçmaya teşebbüs, agresyon veya donup kalma, kas tremorları, pupilla dilatasyonu, salya, refleks ürinasyon ve defekasyon, soluma, terleme, taşikardi). Bilinçli hayvanda ağrı yanıtı oluşturan uyarılar bilinçsiz hayvanda sadece refleks bir yanıt oluşturur. Bundan böyle maksatsız hareketler, ağrı algılandığına dair güvenilir göstergeler değildir. StresStres 1. Adaptif bir proses olarak stres a- Stres, iyilikte daima zararlı veya anormal değildir. Zararlı olmayan çevresel değişikliklerden olabilir ve faydalı etkilere yol açan yanıtları başlatabilir. Stres oluşturanlar doğal ortamda yaygındır; bazı streslere deneyimi olmayan tutsak bir hayvanın strese yanıtı, türünün diğer örneklerinden davranış ve fizyolojik olarak tamamen farklıdır. b- Kısa süreli strese yanıtta hayvanlar davranış biçimiyle ve/veya fizyolojik olarak adapte olmaya teşebbüs ederler. Genellikle uzun süreli etkileri yoktur. Laboratuvar hayvanının çevresine yeni uyarıların olmasına (ör: yeni teknisyenin ellemesine maruz kalması) nadir görülen değişikliklere göre daha kolay alışabilir. c- Akut strese yanıt, genellikle maladaptif stres (ıstırap) yanıtlarına göre daha kısa sürelidir. Şartlar altında (ör: adapte olmayan bir maymunun sandalyede oturtulması) atipik fakat maladaptif olmayan davranışa neden olur 2. Maladaptif bir proses olarak stres 1. Hayvan strese adapte olmadığı zaman stres zararlı olur. Maladaptif davranış ve ıstıraba neden olan stres nedenleri: 2. Rahatlatılamayan ağrı (ör: yaralanma, cerrahi. deneysel), 3. Anksiyete ve korku, 4. Sosyal yoksunluk, 5. Sıkıntı,

6 6. Uygunsuz barınma ve çiftleşme deneyimleri ve 7. Deneysel planlamadır.başa Dön Istırap Uzamış strese yanıt iki gruba ayrılır: 1. Maladaptif davranışlar: Anormal yeme ve yemek sonrası bakım şekli, arkadaşları ve bakıcılarına uygunsuz davranış (ör: agresyon, pasiflik, geri çekilme gibi), yetersiz üreme, stereotipik davranış. Hayvanın davranış repertuvarının sürekli kısmı olabilir. Istırap fazla artarken veya daha aşırı olurken daha maladaptif olabilir. 2. Patolojik koşullar (ör: mide ve barsak lezyonları, hipertansiyon, immunosüpresyon). Etik Zorunluluklar Gerekmedikçe ağrı ve ıstıraba neden olmamalı; olabildiğince sevecen olmalıdır. Araştırma planlanırken üstesinden gelinebilecek işlemlere dayandırılmalıdır. Yasal Zorunluluklar Bilimsel işlemler, ıstırap ve ağrıyı en aza indirmeli veya kaçınılmalıdır. Sorumlu araştırmacı, bir anlık hafif ağrıdan veya ıstıraptan daha fazlasına neden olan işlemlere alternatif düşünülmelidir. Uygun sedasyon, analjezi veya anestezi hayvanlarda ağrı ve ıstıraba neden olan işlemler için kullanılmalıdır. Potansiyel ağrılı veya ıstıraplı işlemler, bir veterinere danışılarak planlanmalıdır. Nöromüsküler blokan ilaçlar (paralitik), ağrılı ve ıstıraplı uygulama yapıldığı zaman anestezisiz kullanılmamalıdır. Ötanazi, deneyin bitiminde yapılmalıdır; şayet hayvanın tedavi edilemeyen şiddetli veya kronik ağrısı veya ıstırabı varsa deney esnasında da ötanazi uygulanmalıdır. Uygun Veteriner Bakımı Veteriner ekibi, hayvanın ıstırap veya ağrısı olduğunu bilmeli ve araştırma grubuna tavsiyede bulunabilmelidir. Ağrı ve ıstıraptan kurtarma için uygun olan girişimler benzer olmalı ve araştırma grubuna önerilmelidir: 1. Farmakolojik girişimler (ağrı ve ağrıyla oluşan ıstırapta uygulanır) Kimyasal girişimler türler arasında, dozla ve verilme yoluyla oldukça değişir. Analjezikler bilinci kaybettirmeksizin ağrının farkedilmesini ortadan kaldırır. Hayvanlarda etki mekanizması henüz kesin olarak tanımlanmamıştır. Trankilizanlar ve sedatifler ıstırabı azaltmak veya önlemek için kullanılabilir. Anestezikler, ağrı algılanmasını yok ederler. Nörocerrahi lezyonlar, ağrı algılanmasını bloke ederler. 2. Farmakolojik olmayan girişimler (ağrıyla oluşmayan ıstırapta uygulanır) Sosyal gruplarda yeniden düzenlenmeye gidilmesi stresli koşulları hafifletebilir. Yatağın materyal eklenmesi, fiziksel konforu sağlayabilir. Sevecen muamele ıstırabı azaltabilir. Çalışmaya başlamadan önce deneysel koşullara adaptasyon, stresi azaltabilir.başa Dön

7 Özet a. Sağlıklı bir hayvan genel olarak: Aktif ve uyanık olmalıdır. Barındırılan hayvanlar grubunda, normal topluluğunu seven bir üye olmalıdır. Yaklaşıldığı zaman meraklı olmalıdır. İyi eğitilmedikçe yakalanmamak için mücadele etmelidir. İyi kaslanmış vücuda sahip olmalı, anormal şişlik olmamalıdır. Dokununca sıcak olmalıdır. Temiz, iyi bakımlı, parlak tüye sahip olmalıdır. b. Hastalığın veya ağrının göstergeleri: Grupta diğer üyelerden izolasyon. Yememe ve/veya içmeme. Diyare/feçesin olmaması. Korunma tüylerinin dikleşmesi nedeniyle piloereksiyon. Bakım azalması, kirli post. Burundan, gözlerden ve diğer orifislerden akıntı(bazı sekresyonlar anormal değildir) Fazla kilo kaybı. Hareket etmede isteksizlik, bir veya daha fazla ekstremiteyi kullanmama, sendeleme, etrafında dönme. Ellendiğinde beklenmeyen agresyon veya ses çıkarma.

ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU BAŞVURU FORMU

ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU BAŞVURU FORMU ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU BAŞVURU FORMU Toplantı tarihi: Başvuru tarihi: Başvuru sayısı: Karar tarihi: Karar numarası: KARAR: Uygun Düzeltilmesi Gerekir Koşullu Olarak Uygun

Detaylı

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak.

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Ağrı Ağrının tanımı Uluslararası Ağrı Araştırmaları Teşkilâtı tarafından 1979 yılında şu şekilde yapılmıştır: "Ağrı, vücudun herhangi bir yerinden kaynaklanan,

Detaylı

Soru 5) Aşağıdakilerden hangisi laboratuvar hayvanı barınaklarında düşük nem seviyesinden kaynaklanan bir durum değildir?

Soru 5) Aşağıdakilerden hangisi laboratuvar hayvanı barınaklarında düşük nem seviyesinden kaynaklanan bir durum değildir? Soru 1) Aşağıdaki İfadelerden hangisi laboratuvar hayvanı barınakları için doğru değildir? a) Hayvanları dış etkenlerden korur b) Hayvanların doğal davranışlarını sergileyebilmelerine izin verir c) Hayvanlar

Detaylı

GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU BAŞVURU FORMU

GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU BAŞVURU FORMU GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU BAŞVURU FORMU (Kurul tarafından doldurulacak) Protokol No: Onay Tarihi: 1. PROJE PERSONELİ Proje Yürütücüsü Ünvan: Ad-Soyad: Fakülte/Akademik

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

AĞRI İLE NASIL BAŞA ÇIKARIZ

AĞRI İLE NASIL BAŞA ÇIKARIZ AĞRI İLE NASIL BAŞA ÇIKARIZ Öğr. Gör. Müjgan ONARICI Çankırı Karatekin Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Çankırı 2013 Ağrı / Organizmayı koruyan bir duyu Duyu doku hasarının olduğu bölgede yanıt Ağrı Tarih

Detaylı

BEL AĞRISI. Dahili Servisler

BEL AĞRISI. Dahili Servisler BEL AĞRISI Dahili Servisler İnsan omurgası vücut ağırlığını taşımak, hareketine izin vermek ve spinal kolonu korumak için dizayn edilmiştir. Omurga kolonu, birbiri üzerine dizilmiş olan 24 ayrı omur adı

Detaylı

BORNOVA VET. KONT.VE ARS.ENS.

BORNOVA VET. KONT.VE ARS.ENS. Dr.Ahmet ARSLAN Bornova VKAE Veteriner Biyolojik Ürünler Kontrol Bölümü Bakteriyel Aşılar Kontrol Lab. Genellikle kuyruklarından yakalanır ve kaldırılır. Baş ve işaret parmakları arasında kuyruğun 2/3

Detaylı

ULUSAL KAZA YARALANMA VERİTABANI (UKAY)

ULUSAL KAZA YARALANMA VERİTABANI (UKAY) TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMU Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı ULUSAL KAZA YARALANMA VERİTABANI (UKAY) EĞİTİM MODÜLÜ I Kodlama İlkeleri 1 21-23 Haziran 2012 ANKARA UKAY KAPSAMI Ulusal Kaza Yaralanma

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

Yaşam Bilimleri ve Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi. Deneysel Hayvan Üretim ve Bakım Birimi Hizmet Fiyatları

Yaşam Bilimleri ve Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi. Deneysel Hayvan Üretim ve Bakım Birimi Hizmet Fiyatları Boğaz si Yaşam Bilimleri ve Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi Deneysel Hayvan Üretim ve Bakım Birimi Hizmet Fiyatları Deney Hayvanı BV100 Fare( konvansiyonel) 10,00-15,00-20,00- BV101 Sıçan(

Detaylı

Uygulama yirmi dakika sürüyor ve hemen normal yaşamınıza dönebiliyorsunuz. "Kaşlarımın arasındaki çizgi beni aslında olmasamda, kızgın gösteriyor.

Uygulama yirmi dakika sürüyor ve hemen normal yaşamınıza dönebiliyorsunuz. Kaşlarımın arasındaki çizgi beni aslında olmasamda, kızgın gösteriyor. Yüzümüzde aşırı çalışan mimik kasları dinamik yüz çizgilerine yol açıyor ve bizi olduğumuzdan daha yaşlı gösteriyor. Bu çizgilerin cerrahi ile giderilmesi çok zahmetli olabiliyor. Botoks maddesini yüzdeki

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir film tablette 5 mg Levosetirizin dihidroklorür

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir film tablette 5 mg Levosetirizin dihidroklorür KULLANMA TALİMATI XYZAL 5 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir film tablette 5 mg Levosetirizin dihidroklorür Yardımcı maddeler: Mikrokristalin selülöz, laktoz monohidrat, kolloidal anhidrus

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

GLASKOW KOMA SKALASI HAZIRLAYAN: NURTEN ŞİŞMAN

GLASKOW KOMA SKALASI HAZIRLAYAN: NURTEN ŞİŞMAN GLASKOW KOMA SKALASI HAZIRLAYAN: NURTEN ŞİŞMAN TANIM Glaskow koma skalası genel olarak kişinin nörolojik değerlendirmesini yapmak için geliştirilmiş bir kriterdir. Hastanın şuur seviyesinin derecesi belirlenir

Detaylı

UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ. Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D.

UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ. Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. Uyku tanımı Uyku Fizyolojisi (uyku evreleri) Sirkadiyen ritim Uyku yoksunluğu İdeal uyku Uyku ile ilgili bazı hastalıklar

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. SIRDALUD 2 mg tablet Ağız yoluyla alınır.

KULLANMA TALİMATI. SIRDALUD 2 mg tablet Ağız yoluyla alınır. KULLANMA TALİMATI SIRDALUD 2 mg tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: 2 mg tizanidine eşdeğer miktarda 2.288 mg tizanidin hidroklorür içermektedir. Yardımcı maddeler: Kolloidal silikon dioksit (aerosil

Detaylı

ARAŞTIRMACILARIN SORUMLULUKLARI

ARAŞTIRMACILARIN SORUMLULUKLARI ARAŞTIRMACILARIN SORUMLULUKLARI Araştırma, test etme ve eğitim amacıyla kullanılan hayvanların uygun bakımı, kullanımı ve insani olarak tedavisi için, hem hayvanın bilinmesi gerekli hem de bu amaçla hayvana

Detaylı

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde EPİLEPSİ Basitleştirilmiş şekliyle epilepsi nöbeti kısa süreli beyin fonksiyon bozukluğuna bağlıdır, ve beyin hücrelerinde geçici anormal deşarjlar sonucu ortaya çıkar. Epilepsi nöbetlerinin çok değişik

Detaylı

BASİLLİ DİZANTERİ (SHİGELLOZİS) (KANLI İSHAL)

BASİLLİ DİZANTERİ (SHİGELLOZİS) (KANLI İSHAL) BASİLLİ DİZANTERİ (SHİGELLOZİS) (KANLI İSHAL) TANIMI Shigella türü bakterilerde meydana gelen;karekteristik belirti ve bulguları olan,ilium ve kolonun akut enfeksiyonudur.basilli ve amipli dizanteri olmak

Detaylı

PIHTIÖNLER(KAN SULANDIRICI) İLAÇ KULLANIM KILAVUZLARI DABİGATRAN(PRADAXA)

PIHTIÖNLER(KAN SULANDIRICI) İLAÇ KULLANIM KILAVUZLARI DABİGATRAN(PRADAXA) DABİGATRAN (PRADAXA) NE İÇİN KULLANILIR? Dabigatran (PRADAXA) pıhtıönler ilaç grubundadır. Halk arasında kan sulandırıcı ilaç olarak bahsedilen ilaçlardan bir tanesidir. Kan damarları içerisinde pıhtı

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 DSÖ tahminlerine

Detaylı

07.11.2014. Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler. 10.Sınıf Enfeksiyondan Korunma. Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler

07.11.2014. Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler. 10.Sınıf Enfeksiyondan Korunma. Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler 10.Sınıf Enfeksiyondan Korunma 4.Hafta ( 08 10 / 10 / 2014 ) 1.) HASTALIKLARIN OLUŞMASINDA ROL OYNAYAN FAKTÖRLER 2.) ENFEKSİYON HASTALIKLARININ GENEL BELİRTİLERİ 3.) ENFEKSİYON HASTALIKLARINDA GÖRÜLEN

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. MUSCOFLEX 4 mg/2 ml I.M. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Kas içine uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. MUSCOFLEX 4 mg/2 ml I.M. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Kas içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI MUSCOFLEX 4 mg/2 ml I.M. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Kas içine uygulanır. Etkin madde: Her bir ampulde 4 mg Tiyokolşikosid Yardımcı maddeler: Sodyum klorür, enjeksiyonluk su

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI LEVOSOL 30 mg/5 ml Şurup Ağızdan alınır. Etkin madde: 1 ml de 6 mg levodropropizin içerir. Yardımcı maddeler: Sakkaroz, metil parahidroksi benzoat, propil parahidroksi benzoat, sodyum

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KANAMALARDA İLKYARDIM BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Kanama

Detaylı

İşyerinde oluşan hastalığa neden olan, sağlık ve

İşyerinde oluşan hastalığa neden olan, sağlık ve MESLEKİ RİSKLER VE İŞ HİJYENİ İş Hijyeni; İşyerinde oluşan hastalığa neden olan, sağlık ve iyilik ilik halini i bozan, işçiler il ve toplumdaki bireyler arasında önemli ölçüde huzursuzluk ve verimsizlik

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir ml sinde (=20 damla) 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.375 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir ml sinde (=20 damla) 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.375 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. KULLANMA TALİMATI ZADİTEN oral damla Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir ml sinde (=20 damla) 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.375 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. Yardımcı maddeler: Propil paraben

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI FLUORESCITE %10 Enjektabl Solüsyon Damar içine uygulanır. Etkin madde: 100 mg/ml fluoresein (113,2 mg fluoresein sodyum) içerir (yaklaşık 11.25 mmol sodyum). Yardımcı maddeler: sodyum

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI FUSİNAT 500 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Bir film kaplı tablet 500 mg sodyum fusidat içerir. Yardımcı maddeler: Mikrokristal selüloz PH 200, krospovidon, laktoz anhidrat,

Detaylı

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ Doç. Dr. Okan Çalıyurt Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, Edirne Temel Kavramlar Madde kötüye kullanımı Madde bağımlılığı Yoksunluk Tolerans

Detaylı

MULTİPL SKLEROZ(MS) Multipl Skleroz (MS) genç erişkinleri etkileyerek özürlülüğe en sık yolaçan nörolojik hastalık

MULTİPL SKLEROZ(MS) Multipl Skleroz (MS) genç erişkinleri etkileyerek özürlülüğe en sık yolaçan nörolojik hastalık MULTİPL SKLEROZ(MS) Multipl Skleroz (MS) genç erişkinleri etkileyerek özürlülüğe en sık yolaçan nörolojik hastalık MS Hasta Okulu 28.05.2013 Multipl skleroz (MS) hastalığını basitçe, merkezi sinir sistemine

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR?

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? Tuvalet eğitimi döneminde, nörolojik olarak normal bazı çocuklarda yanlış edinilmiş işeme alışkanlıkları neticesinde ortaya çıkan işeme fazındaki

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALĐMATI LEVOPRONT öksürük şurubu Ağızdan alınır. Etkin madde: 1 ml de 6 mg Levodropropizin içerir. Yardımcı maddeler: Metil paraben, propil paraben, sakkaroz, kiraz aroması, monohidrat sitrik

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 2. TEŞHİS VE TEDAVİ 2.1 Nasıl teşhis edilir? Klinik belirtiler ve araştırmalar

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı Olan Hasta Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı??? Yan ağrısı? Sırt ağrısı? Mide ağrısı? Karın ağrısı? Boğaz ağrısı? Omuz ağrısı? Meme ağrısı? Akut Göğüs Ağrısı Aniden başlar-tipik

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. ENEAS 10 mg / 20 mg Tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. ENEAS 10 mg / 20 mg Tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI ENEAS 10 mg / 20 mg Tablet Ağızdan alınır. - Etkin madde: Her bir tablet 10 mg enalapril maleat ve 20 mg nitrendipin içerir. - Yardımcı maddeler: Sodyum hidrojen karbonat, Mikrokristalin

Detaylı

Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. ALORES 2.5mg/5ml Şurup Ağızdan alınır. Etkin madde: Her 5 ml (1 ölçek) şurup 2.5 mg desloratadin içerir. Yardımcı maddeler: Propilen glikol, sorbitol %70, sitrik asit monohidrat, sodyum sitrat, sodyum

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE):

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE): Pulmoner Emboli Profilaksisi Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD m Pulmoneremboli(PE): Bir pulmonerartere kan pıhtısının yerleşmesi Distaldeki akciğer parankimine kan sağlanaması Giriş Tipik

Detaylı

3.KURUM / ANABİLİM DALI / MERKEZ / BÖLÜM

3.KURUM / ANABİLİM DALI / MERKEZ / BÖLÜM Protokol no: Onay tarihi: T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU ARAŞTIRMA AMACIYLA HAYVAN KULLANMA PROTOKOLÜ VE ARAŞTIRMA PROJE FORMU 1. ARAŞTIRMANIN BAŞLIĞI: 2. ARAŞTIRMA

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Çevre Koşullarının İnsan Üzerindeki Etkileri Çevre: Bir elemanın dışında çeşitli olayların geçtiği

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir. KULLANMA TALİMATI BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir. Yardımcı Maddeler: Diğer yardımcı maddeler için 6.1 e

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI LEODEX % 1.25 jel Haricen uygulanır. Etkin madde: 1 g jel, 12.50 mg deksketoprofene eşdeğer 18.45 mg deksketoprofen trometamol Yardımcı maddeler: Karbomer 980 NF (Carbomer Homopolymer),

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. ADELEKS IM 4 mg/2 mi Ampul Kas içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Her bir ampulde 4 mg Tiyokolşikosid Yardımcı maddeler: Sodyum klorür, enjeksiyonluk su. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce

Detaylı

İS SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

İS SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ İS SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İŞ HİJYENİ PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İş Hijyeni İş Hijyenisti tanımı Psikososyal riskler Yüklenme Yorgunluk Stres Monotoni

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. CASODEX film tablet 28 tablet içeren ambalajda sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. CASODEX film tablet 28 tablet içeren ambalajda sunulmaktadır. KULLANMA TALİMATI CASODEX 50 mg film tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde : 50 mg bikalutamid Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, magnezyum stearat, polividon, sodyum nişasta glikolat, metil hidroksi

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü

İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü GÜRÜLTÜ, GENEL OLARAK İSTENMEYEN VE RAHATSIZ EDEN SES OLARAK TANIMLANIR. Ses; Hava basıncındaki dalgalanmaların kulaktaki etkisinden ileri gelen fiziksel bir

Detaylı

a Fizyolojik-klinik b. Süresine göre c. Kaynaklandığı bölgeye göre d. Mekanizmalarına göre sınıflamak mümkündür.

a Fizyolojik-klinik b. Süresine göre c. Kaynaklandığı bölgeye göre d. Mekanizmalarına göre sınıflamak mümkündür. .,' ğrıyı değişik biçimlerde sınıflamak mümv J: kiindür. Ağrının sınıflanması ağrıya yaklaşımda önemli noktalardan birisidir, Ağrının daha ayrıntılı olarak ele alınması, değerlendirilmesi bu sınıflamalarla

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: 5 ml lik her bir ampul, 25 mg urapidil e eşdeğer 27,35 mg urapidil hidroklorür içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: 5 ml lik her bir ampul, 25 mg urapidil e eşdeğer 27,35 mg urapidil hidroklorür içerir. KULLANMA TALİMATI EBRANTİL 25 mg IV Enjeksiyonluk Çözelti İçeren Ampul Damar içine enjekte edilir. Etkin madde: 5 ml lik her bir ampul, 25 mg urapidil e eşdeğer 27,35 mg urapidil hidroklorür içerir. Yardımcı

Detaylı

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi MANİSA HABER Soğuklarla birlikte sinüzit vakalarında artış yaşanıyor Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Ercan Pınar, havaların

Detaylı

Genellikle 1-3 günlük tedavi yeterlidir. Romatizma tedavilerinde en az bir hafta uygulanır.

Genellikle 1-3 günlük tedavi yeterlidir. Romatizma tedavilerinde en az bir hafta uygulanır. Prospektüs FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Metamizol steroid olmayan yangı giderici bir pyrazolone'dur. Analjezik, antiinflamatuar ve antipiretik etkilere sahiptir. Narkotik olmayan analjezikler grubuna girer.

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her VENDİOS tablet 600 mg diosmin içermektedir. Yardımcı maddeler: Her VENDİOS tablet povidon, mikrokristalin selüloz, mısır nişastası

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. TĐORELAX 4 mg/2 ml IM ampul Steril-apirojen Kas içine uygulanır. KULLANMA TALĐMATI Etkin madde: Bir ampulde, 4 mg tiyokolşikosid bulunur. Yardımcı maddeler: Sodyum klorür, distile su. Bu ilacı kullanmaya

Detaylı

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Sendromu Veno- Oklüzif Hastalık Engraftman Sendromu Hemşirelik İzlemi Vakamızda: KİT (+14)-

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

Doç. Dr. Fatih Öncü. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Doç. Dr. Fatih Öncü. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Doç. Dr. Fatih Öncü Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikolojik taciz Bedensel Ruhsal Bedensel ve ruhsal Çalışma hayatında mobbing veya psikolojik

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Tiroid dışı hastalıklarda düşük T3, yüksek rt3, normal T4 ve normal TSH izlenir.

Tiroid dışı hastalıklarda düşük T3, yüksek rt3, normal T4 ve normal TSH izlenir. TİROİD HORMON SENTEZİ Dishormonogenezis Hasta ötroid? Şiddetli açlıkta, kronik hastalıkta, akut hastalıkta, cerrahi esnasında ve sonrasında T4--- T3 azalır Propiltiourasil, kortikosteroid, amiodaron propnalol

Detaylı

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti Prospektüs ; berrak sarı renkli çözelti olup her ml'si 500.000 IU Vitamin A, 75.000 IU Vitamin D 3 ve 50 mg Vitamin E içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ uygun farmasötik şekli, içerdiği A, D 3 ve E vitamin

Detaylı

ALLERJİNİN NEDENİ NEDİR?

ALLERJİNİN NEDENİ NEDİR? Saman nezlesi tanımı yanlış isimlendirilmektedir. Çünkü saman bu olaya neden olmaz. Hastalık; akan / kaşınan burun ve göz, hapşırma, boğaz kaşıntısı ve burun, boğazda çok miktarda akıntıdan oluşmaktadır.

Detaylı

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KRONİK KARIN AĞRISI

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KRONİK KARIN AĞRISI ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KRONİK KARIN AĞRISI Prof. Dr. Aydan Kansu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı 7 y, ~ 1 yıldır karın ağrısı Göbek çevresinde Haftada

Detaylı

Kilo Kontrolünde Fiziksel Ak1vitenin Önemi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü

Kilo Kontrolünde Fiziksel Ak1vitenin Önemi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü Kilo Kontrolünde Fiziksel Ak1vitenin Önemi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü Hareketsiz yaşamın en önemli sebebi Teknoloji ve motorlu taşıt kullanımının

Detaylı

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Bölüm 25 Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Dr. Fevzi DEMİREL Nefesle Alınan Kortizonlu İlaçların Yan Etkileri Astım tedavisinde kullanılan

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol.

KULLANMA TALİMATI. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol. KULLANMA TALİMATI STİDERM jel Cilde uygulanır. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol. Yardımcı Maddeler: Benzalkonyum klorür, mentol kristali, karbomer 980, disodyum EDTA, sodyum

Detaylı

Demans ve Alzheimer Nedir?

Demans ve Alzheimer Nedir? DEMANS Halk arasında 'bunama' dedigimiz durumdur. Kişinin yaşından beklenen beyin performansını gösterememesidir. Özellikle etkilenen bölgeler; hafıza, dikkat, dil ve problem çözme alanlarıdır. Durumun

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir kapsül, 180 mg kırmızı üzüm yaprağı kuru ekstresi (4-6:1) içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir kapsül, 180 mg kırmızı üzüm yaprağı kuru ekstresi (4-6:1) içerir. KULLANMA TALİMATI ANTISTAX 180 mg Sert Jelatin Kapsül Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Her bir kapsül, 180 mg kırmızı üzüm yaprağı kuru ekstresi (4-6:1) içerir. Yardımcı maddeler: Susuz kolloidal silisyum

Detaylı

OBEZİTE Doç. Dr. Erdal Vardar 46. UPK

OBEZİTE Doç. Dr. Erdal Vardar 46. UPK YAŞAM KALİTESİ VE OBEZİTE Doç. Dr. Erdal Vardar 46. UPK Sağlıkla ilgili yaşam kalitesi Kişinin kendi sağlığını değerlendirmesi için geliştirilmiş bir ölçme metodudur. Sağlıkla ilgili yaşam kalitesi ölçümü

Detaylı

Hasta bilgileri. Lantus

Hasta bilgileri. Lantus Hasta bilgileri Lantus Bu kitapçığı diyabet hastaları ve doktor tarafından Lantus teşhisi koyulan kişiler için hazırladık. Tüm diyabet tedavilerinin ilk amacı kan glikoz seviyesini olabildiğince normal

Detaylı

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir.

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİM Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİMİN ÖZELLİĞİNİ 1 Frekansı ve 2 Şiddeti belirler. Titreşimin Frekansı: Birim zamandaki titreşim sayısına titreşimin

Detaylı

Santral (merkezi) sinir sistemi

Santral (merkezi) sinir sistemi Santral (merkezi) sinir sistemi 1 2 Beyin birçok dokunun kontrollerini üstlenmiştir. Çalışması hakkında hala yeterli veri edinemediğimiz beyin, hafıza ve karar verme organı olarak kabul edilir. Sadece

Detaylı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes Mellitus Akut Komplikasyonları Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes mellitus akut komplikasyonlar Hipoglisemi Hiperglisemi ilişkili ketonemi

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. EXELON 3 mg kapsül Ağız yolu ile alınır.

KULLANMA TALİMATI. EXELON 3 mg kapsül Ağız yolu ile alınır. EXELON 3 mg kapsül Ağız yolu ile alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Her bir kapsül 3 mg rivastigmin içerir (rivastigmin hidrojen tartarat şeklinde). Yardımcı maddeler: Kolloidal silika anhidr, metilhidroksipropilselüloz

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İŞ HİJYENİ-3 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İş Hijyeni-3 Tozlar Toz ölçümü Gürültü 1 Tozlar Tozlar ve duman sisle birlikte aerosolleri

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK Hayatın erken döneminde ebeveyn kaybı veya ihmali gibi

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS NEDİR? Omurga, omur adı

Detaylı