ISSN: (Online) (Print) A Tribute to Prof. Dr. Şerafettin Turan, Volume 6 Issue 3, p , April 2014

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ISSN: 1309 4173 (Online) 1309-4688 (Print) A Tribute to Prof. Dr. Şerafettin Turan, Volume 6 Issue 3, p. 71-87, April 2014"

Transkript

1 ISSN: (Online) (Print) A Tribute to Prof. Dr. Şerafettin Turan,, p , XVI. Yüzyıl İstanbul'unda Devlet ve Tarikatlar: Halvetî Tekkelerinin İnşasında Devlet İdarecilerinin Rolü State and Tariqas in the Sixteenth Century Istanbul: The Role of Ruling Elite in the Construction of Khalwatiyya Convents AyĢe BölükbaĢı Doktora Öğrencisi- İTÜ Öz: Bu çalışma XVI. yüzyıl İstanbul'unda Halveti tekke bâniliğini inceleyerek, bânilik üzerinden Halvetî tarikatının devletle ilişkilerini ortaya koymakta, Halvetilerin ehlisünnet dairesinde olmaları nedeniyle devlet idarecilerince desteklendiklerini ve böylelikle büyük tekkelere sahip olduklarını tespit etmektedir. Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Halvetilik, bânilik, tekke, tarikat, İstanbul Abstract: This article examines the patronage of the Khalwatiyya convents in sixteenth century Istanbul and sheds lights on the relationships between the state and the Sufi order of Khalwatiyya. The article argues that because the Khalwatiyya order is a branch of mainstream Sunni Islam, many Khalwatiyya convents were constructed with the support of the ruling elite. Keywords: Ottoman Empire, Khalwatiyya, patronage, convent, Sufi orders, tariqa, Istanbul Giriş Osmanlı Devleti'nin kuruluģ sürecinde önemli rol oynayan tarikatlar, siyasî ve sosyal düzenin tesisinde de etkili olmuģtur. Tarikatların tesiri ve gücü imparatorluğun varlığını sürdürdüğü uzun asırlar boyunca devam etmiģtir. Onların bu etkisine mukabil, devletin takip ettiği siyaset de tarikatların yayılıģ ve geliģiminde belirleyici olmuģtur. Bu karģılıklı etkileģim kriz dönemlerinde daha da artmıģ ve genellikle devletin lehine güç kazanmıģtır. XVI. yüzyılın baģlarında Safevî tehlikesinin ortaya çıkıģı da bu türden bir kriz dönemini baģlatmıģtır. Osmanlı Devleti'nin dinî-tasavvufî siyasetinin büyük bir meydan okumaya maruz kaldığı bu dönemde, devlet kullandığı çeģitli enstrümanlarla tehlikeyi en aza indirmeye çalıģmıģtır. Söz konusu enstrümanlardan bir tanesi de sünnî akideye mensup tarikatların desteklenmesidir. Bu desteğin vücut bulduğu baģlıca alan ise tekke bâniliğidir. 1 XVI. yüzyılın baģlarında Osmanlı dünyasında yaģanan büyük buhranın hemen öncesinde bizzat devrin padiģahı II. Bayezid'in desteğiyle Ġstanbul'a giren Halvetilik kısa sürede payitahtta etkin hale gelmiģtir. 2 XVI. yüzyıl boyunca artarak süren bu etkinlik, bazıları önemli 1 Ahmet YaĢar Ocak, Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler ( Yüzyıllar), Tarih Vakfı, Ġstanbul 1998, s ; Bu dönemde devlet sadece sünnî eğilimli tarikatları desteklemekle kalmamıģ, daha geniģ bir çerçevede çok yönlü bir politika izlemiģtir. Dimetoka'dan getirilen Balım Sultan'ın BektaĢiliğin NevĢehir'deki merkezi âsitanesinde posta oturtulması ve devletin menfaatleri doğrultusunda BektaĢilik tarikatından da istifade edilmesi bu hususa iyi bir örnektir (Ahmet YaĢar Ocak "BektaĢilik" Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C.5, Ġstanbul 1992, s ). 2 ReĢat Öngören, Osmanlılarda Tasavvuf, Anadolu da Sufiler Devlet ve Ulema (16. Yüzyıl), Ġz Yayıncılık, Ġstanbul 2000, s

2 XVI. Yüzyıl İstanbul'unda Devlet ve Tarikatlar: Halvetî Tekkelerinin İnşasında Devlet İdarecilerinin Rolü külliyelerin bünyesinde yer alan çok sayıda tekkenin Halvetilere tahsis edilmesiyle mümkün olmuģtur. Söz konusu tekkelerin bânilerinin kimliklerinin incelenmesi devlet katında Halvetiliğin ne ölçüde desteklendiğini gözler önüne sermekte, ayrıca tarikatın bütün kollarının devlet tarafından aynı ölçüde desteklenip desteklenmediğini göstermektedir. Öte yandan bânilerin dönemin yönetici eliti içindeki yerlerinin belirlenmesi, padiģah ve hanedan mensuplarıyla iliģkilerinin incelenmesi ve idarede ne ölçüde etkili olduklarının tespit edilmesi de büyük önem taģımaktadır. Yönetici sınıfına mensup olmayan bânilerin kimlerden oluģtuğu ise ayrıca mühimdir. Ġran bölgesinde ortaya çıkan ve XV. yüzyılda Anadolu'da yayılmaya baģlayan Halvetilik II. Bayezid'in cülusuyla birlikte Ġstanbul'a girmiģtir. 3 ġehzadeliği döneminde Amasya'da ünlü Halvetî Ģeyhi Çelebi Halife'yle yakın iliģki kuran Bayezid, kardeģi Cem Sultan ile giriģtiği çetin taht mücadelesinde Halvetilerin desteğini sağlamıģtır. Bazı kaynaklarda menkıbevi bir surette anlatılan bu desteğin taht mücadelesinin sonucundaki etkisi azımsanamayacak ölçüdedir. 4 II. Bayezid'in tahta cülusuyla birlikte verdikleri desteğin adeta ödülünü alan Halvetiler Ġstanbul'a adım atmıģlardır. PadiĢahın bizzat daveti üzerine Çelebi Halife çok sayıda müridiyle birlikte Ġstanbul'a gelmiģ, Kızlar Kilisesi diye bilinen ve daha sonra Koca Mustafa PaĢa Külliyesi olarak anılacak olan tekke-camiye yerleģmiģtir. Böylelikle Halvetilik Ġstanbul'a girmiģ, Osmanlı tarihinin en etkili ve yaygın tarikatlarından biri olmasını sağlayacak imkanlara kavuģmuģtur. 5 Koca Mustafa PaĢa Tekkesi'nin Halvetilere tahsisinin ardından Ġstanbul'daki Halvetî tekkesi sayısı hızla artmıģ, XVI. yüzyılın sonuna kadar yirmi dokuz tanesi yönetici sınıf mensuplarınca yaptırılmıģ olan toplam kırk üç tekkeye ulaģmıģtır. 6 1-) Yönetici Sınıfa Mensup Bâniler Osmanlı toplumsal yapısında malî gücü elinde bulunduranlar genellikle yöneticilerdi. Bu durumun doğal bir sonucu olarak XVI. yüzyılda yaptırılan Halvetî tekkelerinin dörtte üçüne yakını yönetici sınıf mensuplarınca yaptırılmıģtı. Bu sayısal üstünlük bir yana, idarecilerin yaptırdığı tekkeler diğerlerine göre daha büyük ve ihtiģamlıydı. Halvetiler sarayda yaģayan hanedan mensuplarından baģlayarak, sadrazam, vezir, darüssaade ağası, babüssaade ağası, mimarbaģı gibi yönetici sınıfın her kesiminden kudretli kiģilerin desteğini almıģtı. Ancak devlet idarecileri Halvetiliğin bütün kollarını desteklemek yerine bazılarını ön plan açıkarmıģlardı. Özellikle Cemalî/Sünbülî kolu yöneticilerin desteğine daha çok mazhar olmuģtur. Yöneticiler tarafından yaptırılan yirmi dokuz tekkeden yalnızca yirmi beģinin hangi kola bağlı olduğu bilinmektedir. Bu yirmi beģ tekke içinde, ağırlık ilk ikisinde olmak üzere, yirmi bir tanesi Cemalî, Sünbülî, ġabanî, UĢĢakî, Ramazanî gibi ehlisünnet dairesindeki kollara bağlıydı. 7 a-) Hanedan Mensubu Bâniler Yöneticiler tarafından yaptırılan Halvetî tekkelerinin on tanesi yani üçte birinden fazlası hanedan mensuplarınca inģa ettirilmiģti. Bunların arasında padiģah, valide sultan, hanım sultan 72 3 Halvetiliğin doğuģu ve geliģimi için bakınız; Yusuf Sinaneddin b. Yakup, Menâkıb-ı Şerif-i ve Tarikat-name-yi Piran ve Meşayih-i Tarikat-ı Aliyye-i Halvetiyye, Ġstanbul 1290; Mahmud Cemaleddin Hulvi, Lemazat-ı Hulviyye ez Lemazat-ı Ulviyye, haz. M. Serhan TayĢi, Semerkand Yayınları, Ġstanbul Mecdî Mehmed Efendi, Hadaiku ş-şakaik, neģreden: A. Özcan, Çağrı Yayınları, Ġstanbul 1989, s ; Abdurrahman Câmî, Nefahatü'l-Üns, Evliya Menkıbeleri, Tercüme ve ġerh: Lâmî Çelebi, Hazırlayanlar: S. Uludağ, M. Kara, Marifet Yayınları, Ġstanbul 1998, s Tahsin Yazıcı, Fetihten Sonra Ġstanbul da Ġlk Halvetî ġeyhleri: Çelebi Muhammed Cemaleddin, Sünbül Sinan ve Merkez Efendi İstanbul Enstitü Dergisi, Ġstanbul 1956, II, s Bu konuda ekte yer alan bâniler tablosuna bakılabilir. 7 aynı yer.

3 Ayşe Bölükbaşı 73 ve damat vezirler vardı. 8 Tekke bâniliği konusunda saray bir odak noktası özelliği taģıyordu. Bânilik faaliyetleri padiģahların en yakınındaki kiģilerden baģlayarak çevreye yayılıyor, seçkinler bu konuda maiyetlerindeki kiģilere örnek oluyordu. Ancak Osmanlı padiģahları bizzat Halvetî tekkesi inģa ettirmeyi genellikle tercih etmemiģlerdir. Bânilik rolünü doğrudan üstlenmeyen padiģahlar, etraflarındaki yönetici seçkinlerin tekke inģa faaliyetlerini özendirmiģ ve himaye etmiģlerdir. Bu nedenle padiģahların tekke inģasındaki rolü, bânilikle hâmilik arasında bir noktaya tekabül eder. Öte yandan padiģahların saltanatları döneminde Halvetilerle iliģkileri, Ģehzadelikleri dönemine göre daha mesafeliydi. Özellikle kendileri için yaptırdıkları muazzam külliyelerde Halvetî tekkelerine yer vermemiģlerdi. Bu durum belli bir tarikata daha fazla yakınlık göstererek diğer tarikatlara mensup olan geniģ toplumsal kesimleri gücendirmek istememelerinden kaynaklanıyor olmalıdır. II. Bayezid Ģehzadeliği dönemindeki yakın iliģkisine ve tahta çıkıģındaki desteklerine rağmen yaptırdığı külliyelerin hiç birinde Halvetî tekkesine yer vermemiģtir. 9 Ancak Bayezid devri devlet ricalinden pek çok önemli isim Halvetiler için tekke yaptırmıģtır. Bu bânilerden biri olan Babüssaade Ağası Hüseyin Ağa'ya Küçük Ayasofya kilisesi camiye çevrilmek üzere padiģah tarafından tahsis edilmiģtir. O da kiliseyi Ġslamî bir külliye dönüģtürmüģ, içinde yer alan tekkeyi de Halvetilerin tasarrufuna vermiģtir. Hüseyin Ağa'nın bânilik faaliyetini himaye eden padiģah Ġstanbul ve çevresindeki birçok araziyi külliyenin masraflarının karģılanabilmesi için Hüseyin Ağa ya temlik etmiģtir. Bu mülklerin gelirleri sayesinde binaların giderleri karģılanabilmiģ, ayrıca padiģah bir miktar da nakit para vermiģtir. 10 Küçük Ayasofya Külliyesi'nde yer alan tekkenin Halvetilere tahsis biçimi, bâniliği doğrudan üstlenmekten kaçınan padiģahların hâmilik konusunda oldukça cömert davrandığını açıkça gösterir. Yavuz Sultan Selim'in Ģehzadeliği ve saltanatı sırasında Halvetilerle çok yakın iliģkiler kurduğunu söylemek mümkün değilse de, Halvetî meģayihiyle hiç iliģkisi olmadığını da söyleyemeyiz. 11 Halefi Kanuni Sultan Süleyman ise Halvetilerle daha sıcak iliģkiler kurmuģtur. ġehzadeliği döneminde Manisa'da ünlü Halvetî Ģeyhi Merkez Efendi'yle çok yakındı. PadiĢahlığı sırasında da bu iliģki sürmüģ, hatta Korfu Seferi'ne çıkarken Merkez Efendi'yi askerin maneviyatını yükseltmesi için yanında götürmüģtür. 12 Kendi yaptırdığı külliyelerde yer almasa da, devrinde çok sayıda Halvetî tekkesi yapılmıģtı. Bunları yaptıran bâniler arasında kız kardeģi ġah Sultan, Saray Tercümanı Yunus Bey, Hassa Mimar BaĢı Mimar Acem Ali ve Sadrazam Semiz Ali PaĢa nın kethüdası Ferruh Kethüda gibi isimler vardı. Sultan II. Selim de babası gibi Ģehzadeliği döneminde Halvetilerle yakın iliģkiler kurmuģ, Manisa sancağında valiyken Aydın Tire de faaliyet gösteren Merkez Efendi nin halifelerinden ġemseddin Ahmet Efendi için Ġzmir de bir zaviye inģa ettirmiģtir. 13 II.Selim in, Halvetî Ģeyhleriyle yakınlığı sadece bunlarla sınırlı değildir. Sadrazamı Sokullu Mehmet PaĢa nın, Zigetvar da babası Sultan Süleyman ın türbesi yanında inģa ettirdiği camiye ve Halvetî tekkesine yakın ilgi göstermiģtir. Nitekim Zigetvar valisine gönderdiği bir fermanla, çalıģanların maaģlarının arttırılmasını emretmiģ, Bosna valisine gönderdiği bir diğer fermanda 8 aynı yer. 9 Semavi Eyice "Beyazıt II Camii ve Külliyesi" Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 6, Ġstanbul 1992, s ; "Beyazıt II Camii ve Külliyesi" Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 6, Ġstanbul 1992, s ; "Beyazıt II Camii ve Külliyesi" Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 6, Ġstanbul 1992, s Küçük Ayasofya Külliyesi'nin vakfiyesi için bakınız: TSMA, Defter no: 6900 ve Yusuf Sinaneddin b. Yakup, age, s Mahmud Cemaleddin Hulvi, age, s Nev izade Atâî, Hadaiku l- Hakaik fi Tekmileti l-şakaik, nģr. A. Özcan, Çağrı Yayınları, Ġstanbul 1989, s. 193.

4 XVI. Yüzyıl İstanbul'unda Devlet ve Tarikatlar: Halvetî Tekkelerinin İnşasında Devlet İdarecilerinin Rolü ise Halvetî Ģeyhi Nureddinzade nin öğrencilerinden Mevlana ġeyh Ali nin Zigetvar daki tekkeye Ģeyh olarak gönderilmesini emretmiģtir. 14 Sultan III. Murad ise Halvetiler için Ġstanbul'da tekke bina ettiren ilk padiģahtır. Halvetilerle iliģkisi Ģehzadeliği döneminde gördüğü bir rüya ile baģlamıģ, rüyasını tabir eden Halvetî Ģeyhi ġüca Efendi O'na padiģah olacağını müjdelemiģtir. Müjdenin bir süre sonra gerçekleģmesi üzerine padiģah ġüca Efendi'yi saraya davet etmiģ, kısa zamanda hünkâr şeyhi olarak ün kazanan ġeyh ġüca birçok kiģinin intisabıyla mürid halkasını geniģletmiģtir 15. Sultan III. Murad ın Ġstanbul da Halvetiler için yaptırdığı tekkeler ise Nalinci Memi Dede Tekkesi ve Hüsâmeddin UĢĢâki tekkeleridir. 16 XVI. yüzyılda padiģahlar doğrudan bânilik rolünü nadiren üstlenmiģse de hanedan mensupları arasında tekke yaptıran baģka kimseler vardı. Bunların baģında padiģah anneleri gelir. Ancak dönemin valide sultanları arasında Ġstanbul'da Halvetî tekkesi inģa ettiren tek kiģi Sultan III. Murad'ın annesi Nurbanu Sultan'dı. Üsküdar'da Mimar Sinan'a inģa ettirdiği muhteģem külliyesinde Halvetiler için bir tekkeye yer vermiģ, tekkenin meģihatını ünlü Halvetî/ġabanî Ģeyhi ViĢne Mehmet Efendi üstlenmiģti. 17 Kanuni Sultan Süleyman'ın annesi Hafsa Sultan ise Ġstanbul'da tekke yaptırmamıģ, fakat Manisa'da inģa ettirdiği külliyede Halvetiler için bir tekke bina ettirmiģti. Tekkenin meģihatı için Ġstanbul'daki ünlü Halvetî Ģeyhi Sünbül Efendi'den bir müridini görevlendirmesini istemiģ, bunun üzerine Merkez Efendi Ģeyhi tarafından Manisa'ya gönderilmiģti. Böylece Hafsa Sultan oğlu ġehzade Süleyman'ın Halvetilerle münasebet kurmasına ve bu iliģkiyi saltanatı döneminde de Ġstanbul'a taģımasına vesile olmuģtu. 18 XVI. yüzyılda yaģamıģ padiģah anneleri arasında en meģhuru olan Hürrem Sultan'da - her ne kadar oğlunun saltanatına yetiģemese de - Halvetiler için Ġstanbul'da herhangi bir inģa faaliyetine giriģmemiģtir. Ancak Merkez Efendi nin doğum yeri olan Denizli ye bağlı Sarı Mahmutlu köyünde yaptırdığı cami-tekkeye ve Merkez Efendi nin oğlu ġeyh Ahmet in UĢak ta yaptırdığı tekkeye vakıflar tahsis etmiģti. 19 Hanedan mensupları arasında Halvetiler için tekke yaptıran bir diğer grup ise padiģah kızları ve damat vezirlerdir. PadiĢahların damatlarını vezirler arasından seçmesi geleneğinin Kanuni Sultan Süleyman devrinde baģladığı literatürde genel olarak tekrar edilir. Ancak bunun doğru olmadığını, söz konusu geleneğin ilk tohumlarının II. Bayezid devrinde atıldığını biliyoruz. Bu devirden itibaren giderek artan bir oranda padiģahlar damatlarını paģalar arasından seçmeye baģlamıģtır. Sultan II. Bayezid in baģlattığı bu gelenek, Kanuni Sultan Süleyman devrinde iyice güç kazanmıģtır. Bu dönemde hanedan mensubu kadınların neredeyse tamamı kudretli paģalarla evlendirilmiģtir. Kanuni nin dokuz sadrazamından yalnızca üç tanesinin damat olmaması bu çarpıcı gerçeği açık bir Ģekilde ortaya koyar. 20 Kanuni Sultan Süleyman devrinde nüfuzlu vezirlerle evlenen padiģah kızları sahip oldukları iktidarı yansıtan binaları diledikleri gibi yaptırmıģlardır. Bu binalar sadece onların değil, aynı zamanda vezir Gülru Necipoğlu, The Age of Sinan- Architectural Culture in The Ottoman Empire, London 2005, s Hasan Beyzâde Ahmed PaĢa, Hasan Bey-zâde Târîhi ( / ), hz. ġevki Nezihi Aykut, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2004, C.II, s. 422; Peçevi Ġbrahim Efendi, Peçevi Tarihi, hz. Bekir Sıtkı Baykal, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, C. II, s Mehmet AkkuĢ, Hüsâmeddin UĢĢâki, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 18, Ġstanbul 1998, s Nurbanu Sultan vakfiyesi için bakınız: VGMA, Defter no: 2113, s Tekkenin meģihatını üstlenen ViĢne ġeyh Mehmet Efendi için bakınız: Nev izade Atâî, age, s Hafsa Sultan vakfiyesi için bakınız: VGMA, Defter no: 576, s. 31; Yusuf Sinaneddin b. Yakup, age, s Necipoğlu, age, s Leslie P. Peirce, Harem-i Hümayun, Osmanlı İmparatorluğu nda Hükümranlık ve Kadınlar, Tarih Vakfı, Ġstanbul 1996, s

5 Ayşe Bölükbaşı 75 olan eģlerinin gücünü de yansıtıyordu. 21 Bu tür evliliklerle padiģahlar kendilerine daha sıkı bağlı bir paģalar ağı oluģturmuģ oluyordu. Mesela ġehzade Selim in tahta geçeceği kesinleģtikten sonra, Kanuni Sultan Süleyman veliahdının kızları Ġsmihan, Gevherhan ve ġah Sultan'ı istikbali parlak vezir veya vezir adaylarıyla evlendirmiģtir. Bunlardan ikisinin eģi Halvetilerle yakın iliģki kurmuģtur. Ġsmihan Sultan sonradan sadrazamlığa kadar yükselecek ve Halvetilerle yakın temas kuracak olan Sokullu Mehmet PaĢa yla; Gevherhan Sultan ise kaptanı deryalığa kadar yükselecek olan ve Ġstanbul KasımpaĢa da yaptırdığı külliyesinde Halvetî tekkesi de yer alan Piyale PaĢa yla evlendirildi. 22 Vezirlerle hanım sultanlar arasındaki evliliklerin kime daha büyük faydalar sağladığı tartıģması bir yana, konumuz dâhilinde vurgulanması gereken asıl nokta, damat vezirlerin ve hanımlarının dikkate değer sayıda Halvetî tekkesi inģa ettirmiģ olmasıdır. Damat vezirlerle eģleri hanım sultanların ortak mimari giriģimlerine en iyi örnek II. Selim'in kızı Ġsmihan Sultan'la kocası Sokullu Mehmet PaĢa'nın Ġstanbul Kadırga semtinde yaptırdığı külliyedir. Ġsmihan Sultan külliyenin camisini, Sokullu Mehmet PaĢa ise tekke ve medresesini yaptırmıģtır. 23 II. Selim'in diğer bir damadı olan Piyale PaĢa ve hanımı Gevherhan Sultan'da benzeri bir mimari giriģimde bulunmuģtu. Ancak burada durum biraz karıģıktır. Piyale PaĢa Ġstanbul KasımpaĢa da bir külliye yaptırmıģtı. Fakat külliyeye ait iki vakfiyede de külliye içindeki tekkeden ve medreseden bahis yoktur. 24 Ancak külliyeyle ilgili çalıģmalar yapan mimarlık tarihçileri, örneğin Baha Tanman, külliyenin içinde tekke ve medresenin kesin olarak var olduğunu ifade ederler. Tanman iki vakfiyede de bahsedilmemiģ olmasını, bu birimlerin 1573 ten sonra paģanın vakfettiği gayrimenkullerin gelirleriyle inģa ettirilmesi ihtimaliyle açıklamaktadır. 25 Gülru Necipoğlu ise 1573 tarihli vakfiyede Mevlana DerviĢ bin Abdullah elimam ve ġeyh Mahmud el-hatib adlı iki kiģinin bulunmasını külliyenin içinde tekke olduğuna kanıt olarak göstermektedir. 26 Necipoğlu temas etmiyorsa da aslında 1565 tarihli ilk vakfiyede de DerviĢ bin Abdullah el-imam adındaki Ģahitten bahsedilmektedir. 27 Ayrıca Koruklu tekkesini anlatan baģka bir kaynakta Piyale PaĢa nın camisine imam ve hatip olarak Cerrah PaĢa ġeyhi diye tanınan Ġbrahim Efendi nin tayin edildiği belirtilmektedir. Piri Mehmet PaĢa nın inģa ettirdiği Koruklu Tekkesi, Halvetî tekkesi olduğundan, Piyale PaĢa Tekkesi nin de Halvetî tekkesi olduğunu düģünmek yerinde olacaktır. Bu değerlendirmeye Necipoğlu da katılmaktadır. PadiĢah kızlarının vezir kocalarıyla birlikte bina yaptırması hususu, Piyale PaĢa Külliyesi'ndeki Halvetî tekkesinin, Piyale PaĢa nın eģi Gevherhan Sultan tarafından yaptırılmıģ olma ihtimalini de akla getirmektedir. Nitekim Piyale PaĢa dan sonra Cerrah Mehmet PaĢa ile evlenen Gevherhan Sultan Cerrah PaĢa külliyesindeki medresenin yapımını üstlenmiģtir. Bu da üzerinde durduğumuz ihtimali daha da kuvvetlendirmektedir. Ayrıca Gevherhan Sultan ın ilk eģi Piyale PaĢa nın yaptırdığı caminin imamlığını ve hatipliğini üstlenen ġeyh Ġbrahim Efendi, 21 Bu konuda çeģitli değerlendirmeler için bakınız: AyĢe Çıkla (BölükbaĢı), Architectural Patronage of Women in Early Ottoman Era, Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, BasılmamıĢ Yüksek Lisans Tezi, Ġstanbul Peirce, age, s Ġsmihan Sultan vakfiyesi için bakınız: VGMA, Defter no: 572, s ; Sokullu Mehmet PaĢa vakfiyesi için bakınız: VGMA, Defter No: 572, s ; Külliyenin ortak bir mimari giriģim olduğu konusunda değerlendirmeler için bakınız: Ayvansarayi Hüseyin Efendi, Ali Sâtı Efendi, Süleyman Besin Efendi, Hadikat ül Cevami (İstanbul Camileri ve Diğer Dini Sivil Mimari Yapılar), haz. Ahmet Nezih Galitekin, ĠĢaret Yayınları, Ġstanbul 2001, s Piyale PaĢa'nın vakfiyeleri için bakınız: EV.VKF, 4/34; VGMA, Defter no: 573, s Baha Tanman, "Piyale PaĢa Külliyesi'nin YerleĢim Düzeni ve Mimarisi" Piyale Paşa Cami Restorasyonu, Ġstanbul 2001, s Necipoğlu, age, s VGMA, Defter no: 573, s

6 XVI. Yüzyıl İstanbul'unda Devlet ve Tarikatlar: Halvetî Tekkelerinin İnşasında Devlet İdarecilerinin Rolü Gevherhan Sultan'ın ikinci eģinin yaptırdığı caminin de hatipliğini üstlenmiģtir. Bu durum bahsi geçen Ģeyhin Gevherhan Sultan ile yakın iliģkisi bulunabileceğini düģündürmektedir. 28 Bu konuda bir diğer örnek de Ferhad PaĢa ile Kanuni Sultan Süleyman'ın erken yaģta vefat eden Ģehzadesi Mehmed'in kızı Hüma Hatun'un evliliği sonucu ortaya çıkmıģtır. Ferhad PaĢa Ġstanbul Kumkapı daki Musalla Tekkesi nin bânisidir. Rivayete göre ünlü Halvetî Ģeyhi Ramazan Efendi nin müridi Mehmet Efendi ye gidip istikbalini soran Ferhad Ağa'ya, Mehmet Efendi ilerde saraya damat ve vezir olacağını haber vermiģ, bu söyledikleri gerçekleģince Ferhad PaĢa da Musalla Mescit-Tekkesi ni inģa ettirmiģtir. 29 Ġsmihan Sultan ve Sokullu Mehmet PaĢa'nın kızı olan Safiye Sultan'la evlenen Cafer PaĢa da Eyüp te içinde Halvetî tekkesi barındıran mütevazı bir külliye yaptırmıģtır. Bu külliye kayınpederiyle yakınlığını gösterir Ģekilde, Sokullu Mehmet PaĢa nın külliyesinin hemen yanı baģındaydı.30 PadiĢah kızları arasında Halvetiler için en çok tekke yaptıran kiģi ise Yavuz Sultan Selim'in kızı ve Sadrazam Lütfi PaĢa'nın karısı ġah Sultan'dı. ġah Sultan Eyüp Bahariye'de yer alan külliyesinin içindeki tekkeyi; Yenikapı'daki Merkez Efendi tekkesini ve DavutpaĢa'da bir tekkeyi Halvetiler için yaptırmıģtı. 31 ġah Sultan'ın Halvetilere yakınlığı konusunda rivayetler o kadar ileri noktalara ulaģır ki, Sultan'ın Merkez Efendi'yle evlendiği bile söylenmektedir. Bu her ne kadar zayıf bir rivayet olsa da dikkat çekicidir. 32 Ayrıca ġah Sultan Merkez Efendi'den sonra Halvetilerin en önemli Ģeyhlerinden biri olan Yakub Germiyani'nin de müritleri arasına girmiģtir. EĢi Lütfi PaĢa'nın Yanya Valiliği esnasında baģlayan bu Ģeyh-mürit iliģkisi ġah Sultan'ın DavutpaĢa mahallesinde bir camii ve bir tekke bina ettirip, buranın meģihatını üstlenmesi için Yakub Efendi yi Yanya'dan Ġstanbul a davet etmesiyle iyice güçlenmiģtir. 33 b-) Yönetici Sınıfa Mensup Diğer Bâniler XVI. yüzyıl Ġstanbul'unda tekke yaptıran bâniler arasında hanedan mensubu olmayan, fakat yönetici sınıftan olan baģka kimseler de vardı. Bunlar içinde Ģüphesiz sadrazamların ayrı bir önemi vardır. PadiĢahın mutlak vekili ve devletin en mühim idarecisi olan sadrazamlar büyük bir kudret ve malî güce sahipti. Halvetî tekkesi yaptıran sadrazamlardan Sokullu Mehmed PaĢa damat olduğu için bir önceki bölümde anlatılmıģtı. Diğer sadrazam bâniler ise XVI. yüzyılın baģlarında görev yapan Koca Mustafa PaĢa, Atik Ali PaĢa, Piri Mehmet PaĢa'ydı. Her ne kadar tekkesini sadarete gelmeden önce yaptırdıysa da, sadrazam bâniler arasında Koca Mustafa PaĢa'nın çok özel bir yeri vardır. Amasya'da Ģehzade olduğu dönemden beri II. Bayezid'in yanında yer alan, Ģehzadenin Halvetî Ģeyhi Çelebi Halife ile münasebetlerinde önemli rol oynayan, Çelebi Halife Ġstanbul'a geldiğinde O'nu ve müritlerini Gül Cami civarındaki sarayında ağırlayan, onlar için Bizans dönemine ait Hagios Andreas en te Krisei Manastırı'nı yılları arasında cami-tekkeye dönüģtüren kiģi Mustafa PaĢadır. O'nun tesis ettiği külliye Halvetilerin Ġstanbul'daki merkezi asitanesi olarak her zaman önemini Menâkıb-ı Meşayih-i Zaviye-i Koruklu, Kastamonu Ġl Halk Kütüphanesi, ArĢiv no: 37 Hk 1012/21, vr. 340b- 342a; Necipoğlu, age, s. 425; Yusuf Halaçoğlu, "Cerrah Mehmed PaĢa" Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 7, Ġstanbul 1993, s Nev izade Atâî, age, s. 194; Ömer Lütfi Barkan- E. Hakkı Ayverdi, İstanbul Vakıfları Tahrir Defteri 953 (1546)Tarihli, Ġstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları, Ġstanbul 1970, s Ayvansarayi, age, s ġah Sultan'ın vakfiyesi için bakınız: BOA, EV.VKF, 9/ Yusuf Sinaneddin b. Yakup, age, s. 90; Emel Esin Merkez Efendi ile ġah Sultan Hakkında Bir HaĢiye, Türkiyat Mecmuası, 19,1980, s Yusuf Sinaneddin b. Yakup, age, s

7 Ayşe Bölükbaşı 77 korumuģtur. Dolayısıyla Halvetiliğin Ġstanbul'a giriģi O'nun bâniliği olmuģtur. 34 sayesinde mümkün II. Bayezid döneminde yaģamıģ bir diğer sadrazam olan Atik veya Hadım olarak tanınan Ali PaĢa ise ÇemberlitaĢ'ta yer alan külliyesi içinde Halvetiler için bir tekke yaptırmıģtır. 35 Atik Ali PaĢa Tekkesi, yukarıda bahsettiğimiz kiliseden dönme olanları hariç tutarsak, büyük külliye içerisinde tümüyle yeni inģa edilen Halvetî tekkelerinden ilkidir. Devrin Ģartları ve beliren Safevi tehlikesi düģünüldüğünde Atik Ali PaĢa ve bahsedilen diğer devlet adamlarının ehlisünnet kaidelerine riayet eden Halvetiliği desteklemesi gayet doğaldır. Kaderin garip bir cilvesi olsa gerek Halvetilerin ve sünnî tarikatların en büyük hamilerinden biri olan Ali PaĢa, ġahkulu Ġsyanı'nı bastırmaya çalıģırken Ģehit olmuģtur. 36 XVI. yüzyıldaki bâniler arasında en çok dikkat çeken kiģilerden biri de Sadrazam Piri Mehmet PaĢa'dır. Karaman asıllı olan ve daha sonra Amasya'ya yerleģen ailesi burada Ģehzade Bayezid ile irtibat kurmuģtur. Önce Amasya'daki II. Bayezid külliyesinde vaiz ve kürsü Ģeyhi olan babası, daha sonra II. Bayezid'in Ġstanbul'daki külliyesinin vaizliğini üstlenmiģtir. Piri Mehmed'in Ġstanbul'a geliģi de bu vesileyle olmuģtur. 37 Devlet hizmetine girdikten sonra en üst makamlara kadar çıkan Piri Mehmed PaĢa Soğukkuyu ve Koruk tekkelerini yaptırmıģtır. Ancak bunları devrin genel eğiliminin aksine Halvetiliğin Cemalî/Sünbülî koluna değil, kendisinin de amcası olan Cemaleddin Ġshak Karamani'nin temsil ettiği Karamani koluna tahsis etmiģtir. 38 Sadrazamları takiben bânilik faaliyetinde öne çıkan bir diğer zümre de vezirlerdi. Tekke yaptıran vezirlerden biri Tiryaki Hasan PaĢa'ydı. Gazi Tiryaki Hasan PaĢa zamanla harap olan ve aslında darülhadis olan Eyüp teki Balçık Tekkesi ni Hicri 1000 (Miladi ) tarihinde mescit olarak ihya etmiģ, imamlığına Halvetî-Sünbülî tarikatından ġeyh Mahmud Efendi'yi (ö. 1609) getirmiģ, böylece bina bir mescit-tekke niteliğine kavuģmuģtur. Ünlü Halvetî Ģeyhi Yakub Efendi'nin halefi olan ġeyh Mahmud Efendi burada Halvetî tarikatına bağlı olarak irģat faaliyetlerini sürdürmüģtür. 39 Dönemin önemli devlet adamlarından biri olan ġemsi Ahmed PaĢa'nın yaptırdığı tekke de enteresan bir bânilik örneğidir. Bir tarafı Ġsfendiyaroğulları Beyliği soyuna, diğer tarafı Osmanlı hanedanına dayanan ġemsi Ahmed PaĢa, çeģitli eyaletlerde valilik yaptıktan sonra Sultan II. Selim devrinde Üsküdar da yaptırdığı sarayında yaģamaya baģlamıģtı. Bu dönemde II. Selim ve III. Murad ın musahibi olmuģ, nüfuzu payitaht ve sarayda zirveye çıkmıģtı. 40 Sahip olduğu serveti kullanarak sarayının yanında bir külliye inģa ettirmiģti. Literatürde Üsküdar daki külliyesinde tekke olduğundan bahsedilmesine rağmen, külliyeye ait vakfiyede bundan söz edilmemekte, on iki hücreli bir darülhadisin varlığı zikredilmektedir. Ayrıca literatürde ġemsi PaĢa Tekkesi nin Ģeyhi ile darülhadis muhaddisinin aynı kiģi olduğu 34 Feridun Emecen, Koca Mustafa PaĢa, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 26, Ankara, 2002, s ; John J. Curry, The Intersection of Past and Present in the Genesis of an Ottoman Sufi Order: The Life of Cemâl El-Halvetî (D. 900/1494 Or 905/1499) and The Origins of The Halvetî Tarîqa, Journal of Turkish Studies, vol 32/I, 2008, yay. C. Kafadar, G. A. Tekin, in memoriam of ġinasi Tekin III, s ; Yazıcı, agm, s Atik Ali PaĢa Vakfiyesi için bakınız: Süleymaniye, Esad Efendi, nr. 3673, vr. 18b 23a. 36 Mehmet ĠpĢirli, Lütfi PaĢa, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 27, Ankara 2003, s Ġ. Hakkı Konyalı, Abideleri ve Kitabeleri ile Niğde Aksaray Tarihi, Ġstanbul 1975, ; Gelibolulu Mustafa Ali Efendi, Kitabü t Tarrih-i Künh ül Ahbâr, I. cilt, II. kısım, hz. Ahmet Uğur, Mustafa Çuhadar, Ġbrahım Hakkı Çuhadar, Ahmet Gül, Erciyes Üniversitesi Yayınları, Kayseri 1997, s Piri Mehmed PaĢa'nın vakfiyeleri için bakınız: VGMA, Defter no: 747, s ; Ayvansarayi Hüseyin Efendi, age, s. 362; Nev izade Atâî, age, s Necipoğlu, age, s. 492.

8 XVI. Yüzyıl İstanbul'unda Devlet ve Tarikatlar: Halvetî Tekkelerinin İnşasında Devlet İdarecilerinin Rolü kaydedilmektedir. Bu durum darülhadisin aynı zamanda tekke fonksiyonu taģıyor olabileceğini düģündürmektedir. 41 ġemsi PaĢa'nın akrabası olan Doğancı Ahmed PaĢa da Üsküdar da ġemsi PaĢa külliyesiyle yan yana olan sarayının yakınında bir tekke yaptırmıģ, bu tekkeyi Halvetî derviģlerin kullanımına vermiģtir. Gülru Necipoğlu literatürde ġemsi Ahmed PaĢa Tekkesi diye anılan yapının Doğancı Ahmed PaĢa Tekkesi olduğunu ileri sürmektedir. Ancak ġemsi PaĢa Tekkesi nin dönemin diğer Halvetî tekkeleriyle birlikte düģünüldüğünde darülhadis-tekke türünde bir yapı olduğunu, Doğancı Ahmed PaĢa nın tekkesinin ise PaĢa nın konağının bahçesi içerisinde, daha küçük bir tekke olması gerektiğini söyleyebiliriz. Doğancı Ahmed PaĢa'nın konağı ile tekkesi o kadar bütünleģmiģtir ki, vakfiyesinde türbedar odasının bahsi tekkenin birimlerinin anlatıldığı kısımda değil de, PaĢa nın konağının anlatıldığı kısımda geçmektedir. 42 Tekke bâniliği konusunda saray efradı ve üst düzey paģalar bir odak noktası özelliği taģıyordu. Hanedan mensuplarından baģlayan bânilik faaliyetleri, sarayın en yakınından daha uzağa doğru çevreye yayılıyordu. Devlet ricali kapı halkı tarafından taklit ediliyordu. Bu etkileģim zinciri içerisinde bulunan gruplardan biri de sadrazam kethüdalarıydı. Semiz Ali PaĢa nın kethüdası Ferruh Kethüda ile Sokullu Mehmet PaĢa nın kethüdası Yahya Kethüda, Halvetî tekkesi inģa ettiren en ünlü sadrazam kethüdalarıdır. Ferruh Kethüda söz konusu tekkeyi Semiz Ali PaĢa nın sadrazam olduğu dönemde yaptırmıģtı. Bugün tekkenin tevhidhâne olarak kullanılan cami dıģındaki diğer birimleri yaģamamaktadır. Ferruh Kethüda nın vakfiyesinde bahsedildiği üzere, caminin karģısında bir de saray bulunmaktaydı. 43 Halvetî tekkesi inģa ettiren diğer bir sadrazam bir kethüdası olan Sokullu Mehmet PaĢa nın kethüdası Yahya Kethüda ise KasımpaĢa Camii yakınında bir mescit ile bir tekke ve altmıģ hücreli bir han inģa ettirmiģtir. Ayvansarayi cami ve tekkeye ek olarak bir mektep ve Ģadırvanın da bulunduğunu belirtmektedir. 44 Saraydan baģlayan bânilik zincirinin bir diğer halkası da Darüssaade ve Babüssaade ağalarıydı. Halvetî tekkesi inģa ettiren iki ünlü Babüssaade ağası, XIV. yüzyılın baģlarında yaģamıģ Hüseyin Ağa ve Mustafa Ağa'ydı tarihli vakfiyesinde adı Hüseyin Ağa bin Abdülhay olarak geçen Hüseyin Ağa, Sultan Ahmet yakınlarındaki Küçük Ayasofya olarak bilinen Sergios ve Bakhos Kilisesi'ni camiye dönüģtürmüģtür. Vakfiyesinde kilise olan binayı tamir ettirerek camiye dönüģtürdüğü, bitiģiğine de sofuhane Ģeklinde tabir edilen bir tekke yaptırdığı belirtilmektedir. Ayrıca caminin yakınında yaptırdığı bir hamam ve iki handan da bahsedilmektedir. 45 Mustafa Ağa ise Tophane semtinde, daha sonra Kılıç Ali PaĢa Camisi nin yapılacağı yerin karģısında bir Halvetî mescit-tekkesi yaptırmıģtır. 46 Halvetî tekkesi bina ettiren darüssaade ağası ise III. Murad döneminde görev baģına gelmiģ olan HabeĢi Mehmed Ağa'dır. ÇarĢamba da inģa ettirdiği külliyesi YayabaĢızade Hızır Ġlyas Efendi adlı Halvetî ġemsi PaĢa'nın vakfiyesi için bakınız: VGMA, Defter no: 1489, s ; Zaten burada muhaddis olan YayabaĢızade Hızır Ġlyas Efendi, aynı zamanda meģhur bir Halvetî Ģeyhiydi (Cahit Baltacı, XV ve XVI. Asırlarda Osmanlı Medreseleri, Ġstanbul 1976, s.591). 42 Doğancı Ahmed PaĢa vakfiyesi için bakınız: VGMA, Defter no: 503, s Ferruh Kethüda vakfiyesi için bakınız: VGMA, Defter no: 570, s Yahya Kethüda vakfiyesi için bakınız: VGMA, Defter no: 633, s ; Ayvansarayi Hüseyin Efendi, age, s Hüseyin Ağa vakfiyesi için bakınız: TSMA, Defter No: 6900, Baha Tanman, İstanbul Tekkelerinin Mimari ve Süsleme Özellikleri, Tipoloji Denemeleri, Ġstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, BasılmamıĢ Doktora Tezi, dan. Semavi Eyice, Ġstanbul 1990, s. 263.

9 Ayşe Bölükbaşı 79 Ģeyhi için yaptırılmıģ bir Halvetî tekkesi de barındırmaktaydı. Söz konusu külliye tekkenin dıģında cami, darülhadis ve medrese de ihtiva etmekteydi. 47 Halvetiler için tekke bina ettiren baģka saray görevlileri de vardır. Bunlardan biri II. Bayezid in mirahuru Ġlyas Bey'dir. Yedikule deki Studios Manastırı nın bir parçası olan Ayios İoannes Prodromos (Vaftizci Yahya) Kilisesi ni 1486 yılı civarında cami ve tekkeye dönüģtürmüģtür. 48 Saray tercümanı Yunus Bey'de Halvetî tekkesi yaptıran bir diğer bânidir. Rum asıllı bir mühtedi olan Yunus Bey, Kanuni devrinde Osmanlı-Venedik iliģkilerinde üstlendiği görevlerle öne çıkmıģ, ünlü bir Osmanlı diplomatıdır. Tercüman Yunus Bey Fatih ÇarĢamba da Hicri 948 (Miladi ) tarihinde cami-tekke ve mektepten oluģan bir külliye yaptırmıģtır. 49 Saraya mensup bânilerden bir diğeri ise haremde yetiģtikten sonra çerağ olunarak Arap Ahmet PaĢa (ö.1586) ile evlendirilen Perizad Hatun'dur. Perîzad Hatun un miras bıraktığı paradan Halvetiler için yaptırılan mescit-tekke Arap Ahmet PaĢa nın Fındıklı daki sarayının yanına inģa ettirilmiģtir. 50 Tekke yaptıran bir diğer kadın ise Kanuni Sultan Süleyman devrinin mühim Ģahsiyetlerinden olan Maktul Ġbrahim PaĢa'nın karısı olan Muhsine Hatun'dur. Hasan Zaifi için inģa ettirdiği tekkenin yanındaki camiyi ise Ġbrahim PaĢa yaptırmıģtır. 51 Halvetî tekkesi yaptıran bâniler arasında birde mimarbaģı vardır. Mimar Sinan'ın selefi olan ve vakfiyesinde ismi Alaüddin Ali Bey bin Abdülkerim olarak geçen Mimar Acem Ali, Melevihane-i Yenikapı yakınında, cami, mektep ve tekkeden oluģan bir külliye yaptırmıģtı. Ayrıca tekke civarında Ģeyhin, cami yanında ise imamın ikameti için birer ev vardı. 52 Yönetici sınıf mensubu bânilerden bir diğeri ise sarayda çizmecibaģı olduğu rivayet olunan Bedreddin Ağa'dır. Ancak hakkında KabataĢ civarında Çizmeciler tekkesi adıyla Halvetiler için bir tekke inģa ettirdiği dıģında bilgi yoktur. Bu tekkeden bahseden Evliya Çelebi ise burada büyük bir mutfak olduğunu ve bin kiģiye yemek verildiğini zikreder. 53 Katip Mehmed Efendi adlı bâni ise Pazar Tekkesi adıyla bilinen tekkeyi Ümmi Sinan'ın damadı ve halifesi olan Hariri ġeyh Mehmed Efendi için yaptırmıģtır. Onun da hakkında elle tutulur bir bilgi bulunmamaktadır ) Yönetici Sınıfa Mensup Olmayan Bâniler Osmanlı toplumsal yapısında malî gücü elinde bulunduranlar genellikle idari sınıf mensuplarıydı. Bu durumun doğrudan bir sonucu olarak Halvetî tekkesi yaptıranların büyük bir kısmı da yöneticiydi. Ancak bâniler arasında nispeten düģük sayıda olmakla birlikte yönetici sınıf dıģından kimselerde mevcuttu. Bunlardan on tanesi Ģeyh, iki tanesi esnaf, biri de 47 Mehmed Ağa Külliyesi ndeki Halvetî tekkesi bugün ayakta değildir. Ancak Mehmet Ağa nın vakfiyesinde, tekke hakkında bilgi verilmektedir. HabeĢi Mehmet Ağa vakfiyesi için bakınız: TSMK, Emanet Hazinesi, no: Ġmarahor Ġlyas Bey vakfiyesi için bakınız. VGMA, Defter no: 747, s Bilgin Aydın, Divan-ı Hümayun Tercümanları, Osmanlı Kültür ve Diplomasisindeki Yerleri, Osmanlı Araştırmaları, XXIX, Ġstanbul, 2007, s ; Necipoğlu, age, s Perizad Hatun vakfiyesi için bakınız: VGMA, Defter no: 570, s ; Ayvansarayi Hüseyin Efendi, age, s Ayvansarayi Hüseyin Efendi, age, s ; Mahmud Cemaleddin Hulvi, age, Külliyenin bugün elimizde olmayan vakfiyeleri hakkında Kunter'in bir incelemesi mevcuttur. Buna göre 1524 ve 1536 tarihli iki ayrı vakfiyesi bulunan Acem Ali'nin ilk vakfiyesinde zaviyeden bahsedilmemekte, ikinci vakfiyede ise caminin karģısında yer alan zaviyeden söz edilmektedir. AnlaĢılan Acem Ali camisini yaptırdıktan on iki yıl sonra tekkesini inģa ettirmiģtir (Halim Baki Kunter, Mimar Ali Bey in Bilinmeyen Ġki Vakfiyesi, V. Türk Tarih Kongresi, III. Seksiyon, Bildiriler, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1960, s ). 53 Ayvansarayi Hüseyin Efendi, age, s. 486; Evliya Çelebi bin DerviĢ Muhammed Zilli, Evliya Çelebi Seyahatnamesi, haz. Orhan ġaik Gökyay ve Hey et, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, Ġstanbul 1996, c. I, s Baha Tanman, "Osmanlı Mimarisinde Tarikat Yapıları: Tekkeler" Osmanlı Uygarlığı I, haz. H. Ġnalcık, G. Renda, Ġstanbul 2003, s. 303.

10 XVI. Yüzyıl İstanbul'unda Devlet ve Tarikatlar: Halvetî Tekkelerinin İnşasında Devlet İdarecilerinin Rolü ilmiye mensubuydu. XVI. yüzyıl içinde yapılan kırk üç tekkenin yirmi dokuzunu yöneticiler yaptırırken, yönetici olmayanlar on üç tekke yaptırabilmiģti. Bu sayısal farktan daha önemli olan husus, yönetici olmayanların yaptırdığı binaların diğerlerine göre oldukça mütevazı büyüklükte olmalarıydı. a-) Şeyh Bâniler Yüksek gelirli has ve zeametler ile büyük tahsisatlara malik devlet adamlarına göre Ģeyhler oldukça mütevazı imkanlara sahipti. Arkalarında devletin ve devlet adamlarının parasal desteği olmadan bir Ģeyhin kendi imkânlarıyla tekke yaptırması oldukça zordu. 55 Bir Ģeyhin tekkesinin masraflarına yetecek miktarda akarlar tahsis edebilmesi ise neredeyse imkansızdı. ġeyhlerin yaptırdıkları tekkelerin vakıfları, 1546 ve 1600 tarihli Ġstanbul vakıf tahrir defterleri esas alınarak incelendiğinde bu durum açıkça görülebilir. Bu nedenle tekkeler iģleyiģlerini sürdürebilmek için baģkaları tarafından tahsis edilen ilave gelir kaynaklarına ihtiyaç duymuģlardır. 56 Devlet idarecilerinin en çok desteklediği kol olmasına rağmen Halvetiliğin Cemalî/Sünbülî kolu, Ģeyhlerin bina ettirdikleri tekkelere de sahipti. Halvetiliğin Cemalî/Sünbülî koluna bağlı Ģeyhlerin bâniliğini üstlendikleri toplam beģ tekke vardır. Bunların üç tanesi II. Bayezid, biri Kanuni Sultan Süleyman, diğeri ise muhtemelen II. Selim devrinde inģa ettirilmiģtir. II. Bayezid devrinde ġeyh Süleyman Ekmeleddin, ġeyh Kefevi Alâeddin ve ġeyh Sevindük ġücaeddin Efendi tekke inģa ettirmiģtir. 57 Kanuni devrinde ise ġeyh Sinan Erdebili tekke yaptırmıģtır. Sinan Erdebili Ġstanbul da Çelebi Halife'ye intisap etmiģ ve onun halifesi Sünbül Sinan Efendi'den hilafet alarak kendi tekkesini kurmuģtur. 58 Halvetiliğin Cemalî koluna bağlı tekke yaptıran bir diğer Ģeyh ise II. Selim devri meģayihinden SarhoĢ Bali Efendi'dir. 59 Temsil ettikleri tasavvufî düģünce devlet idarecilerinin nazarında yeterince muteber olmadığı için olsa gerek Sinanî ve GülĢeniler Ģeyhlerin yaptığı tekkelerle yetinmek zorunda kalmıģlardı Yöneticilerin yaptırdığı tek Sinanî tekkesi varken, Ģeyhlerin yaptırdığı Sinanî tekkesi sayısı üçtü. XVI. yüzyılda Ġstanbul da Sinanî tekkesi yaptıran Ģeyhler Pir Ġbrahim Ümmi Sinan (ġehremini ndeki Ümmi Sinan Tekkesini), Ümmi Sinan ın halifelerinden Nasuh Dede (Nasuh Dede Tekkesi'ni), Ümmi Sinan ın bir diğer halifesi Seyyid Nizamoğlu mahlasını kullanan ġeyh Seyyid Seyfullah Kasım Efendi'ydi(Emirler Tekkesi). 60 Tekke bânisi olan GülĢenî Ģeyhi ise tarikatının piri ġeyh ibrahim GülĢenî nin halifelerinden ġeyh Hasan Zarifi Efendi'ydi. Bebek te DurmuĢ Dede Tekkesi adıyla bilinen tekkeyi 1528 yılında yaptırmıģtı. 61 Ayrıca bir de Yavuz devrinde tekke inģa ettiren NakkaĢ Bu husus araģtırmacılar için çok enterasan olmakla birlikte, Ģeyhler tarafından yaptırılan tekkelerin çoğunun vakfiyesi arģivlerde mevcut değildir. Sadece Sinan Erdebili ve Alaeedin Kefevi tekkelerinin vakfiye ve bazı vakıf belgeleri elimizde vardır. 56 Süleyman Halife Tekkesi nde Süleyman Halife nin kurduğu vakıf dıģında, baģkalarının kurduğu 7 tane vakıf; Alaüddin Halife Tekkesinde ise Alaüddin Halife'nin kendi vakfı dıģında 11 tane vakıf vardır. AnlaĢılan bu Ģeyhlerin kurduğu vakıflar küçük boyutludur ve baģka vakıflarca desteklenmeye muhtaçtır (Barkan, Ayverdi, age, ; Mehmet Canatar, İstanbul Vakıfları Tahrir Defteri 1009(1600) Tarihli, Ġstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları, Ġstanbul 2004, s ). 57 AE.SBZT.I, I/48; Barkan, Ayverdi, age, s. 312; Nev izade Atâî, age, s Sinan Erdebili vakfiyesi için bakınız: VGMA, Defter no: 571, s. 1; Ayvansarayi Hüseyin Efendi, age, s Nev izade Atâî, age, s ; Öngören, age, M. Baha Tanman Sinanilik, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C.7, Ġstanbul 1994, S. 6-7; M. Baha Tanman Ümmi Sinan Tekkesi, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C.7, Ġstanbul 1994, s M. Baha Tanman DurmuĢ Dede Tekkesi, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C.3, Ġstanbul 1994, s. 106.

11 Ayşe Bölükbaşı 81 Baba adlı bir Ģeyh vardır. Yavuz Tebriz seferinden dönerken yanında getirdiği bu Ģeyhin inģa ettirdiği tekke Karamanî tekkesiydi. 62 b-) İlmiye Sınıfına Mensup Bâniler Cemali/Sünbüli koluna mensup Ģeyhlerin ulemayla iyi iliģkilerine rağmen her konuda mutabık olduklarını söyleyemeyiz. Özellikle zikir esnasındaki sema ve devran gibi uygulamaları ulema tarafından eleģtirilmiģtir. Bu mesele büyük tartıģmalara konu olmuģ, hatta pek çok risale yazılmıģtır. 63 Bu tür anlaģmazlıkların da etkisiyle olsa gerek ulemadan XVI. yüzyılda Halveti tekkesi bina ettiren kiģi sayısı yok denecek kadar azdır. Tespit edebildiğimiz kadarıyla II. Bayezid devri ulemasından olan, müderrislik ve kadılık yaptığı rivayet olunan Saçlı Emir Tebrizli Muhyiddin Efendi, Halvetî tarikatı için Aydınoğlu tekkesini yaptırmıģtır. Tekkeyi yaptıran müderris hakkında baģka hiç bir bilgi mevcut değildir. 64 c-) Esnaf Bâniler XVI. yüzyılda Halvetî tekkesi yaptıran bâniler arasında esnaf olan yalnızca iki kiģi vardır. Bunlardan ilki kasap ustası Hacı Evhad, diğeri ise Bezzazistan-ı Atik Kethüadası Hacı Hüsrev dir. Hacı Evhad cami-tekkesi yapıldığı zamandan bugüne bânisinin ismiyle anılmaktadır. Ancak Bezzazistân-ı Atik Kethüdası Hacı Hüsrev in yaptırdığı tekke hiçbir zaman bânisinin adıyla anılmamıģtır. Tekke yapıldığı zamandan bugüne ilk Ģeyhi Ramazan Efendi nin adıyla anılmaktadır. ġeyh efendinin Ģöhreti, bâninin adının önüne geçmiģtir. Hacı Evhad cami-tekkesi 1575 yılında inģa ettirilmiģtir. Yedikule de civarında bânisinin yürüttüğü meslekle iliģkili bir yerde, mezbahaneler civarında yapılmıģtır. 65 Bezzazistan-ı Atik kethüdası Hüsrev, Koca Mustafa PaĢa'da, Arabacı Beyazıt Mahallesi'nde bugün Ramazan Efendi Sokağı/Bezirgan Odaları Sokağı olarak anılan sokak tarafından kuģatılan arsa üzerinde bir cami ve bir tekke inģa etmiģtir. Hacı Hüsrev in tanzim ettirdiği vakfiyede tekkenin Ramazan Efendi için yaptırıldığı açıkça kaydedilmektedir. Hacı Hüsrev, Ramazan Efendi nin müritlerinden olmalıdır. 66 d-) Diğer Bâniler Mahmud Ağa veya Sütlüce tekkesi olarak bilinen tekkenin banisi ile ilgili bilgiler ise oldukça karmaģıktır ve birbirini tutmaz. Neredeyse muteber tek bilgi Cemaleddin Ġshak Karamani'nin bir dönem burada Ģeyhlik yaptığı yönündeki rivayettir. 67 Sonuç Osmanlı siyasi ve toplumsal hayatının neredeyse her alanında karģımıza çıkan tarikatların devletle münasebetleri incelendiğinde, oldukça öğretici sonuçlara ulaģılır. Bu çalıģmada söz konusu iliģki, XVI. yüzyıl Ġstanbul'unda Halvetî tekkelerinin inģası incelenerek ele alınmıģtır. Devlet idarecilerinin Halvetî tekkelerinin inģasında önemli rol oynadığı, bunu bilinçli bir siyaset dahilinde gerçekleģtirdikleri, ehlisünnet akidesine uygun buldukları Halvetiliği destekleyerek o devirde ortaya çıkan birtakım dini-siyasi tehlikelerle mücadele etmeye 62 Öngören, age, s Öngören, age, s Ayvansarayi Hüseyin Efendi, age, s Necipoğlu, age, s. 502; Ayvansarayi Hüseyin Efendi, age, s Hüsrev Kethüda vakfiyesi, VGMA.D, nr. 1592; Mahmud Cemaleddin Hulvi, age, s Kissling, Hans Joachim, "Halvetiye Tarikatı I" Bilim ve Sanat Vakfı Bülteni, çev. M.S. TayĢi, ; 5/32, s

12 XVI. Yüzyıl İstanbul'unda Devlet ve Tarikatlar: Halvetî Tekkelerinin İnşasında Devlet İdarecilerinin Rolü çalıģtıkları vurgulanmıģtır. Bütün bânilerin yalnızca bu amaç etrafında birleģtiği iddia edilemezse de, Osmanlı Devleti'nin üzerinde yükseldiği temel değerlere yönelik tehditle mücadelenin önemli bir faktör olduğu da inkar edilemez. Üstelik bu politika iktidarın merkezinde yer alan aktörlerden çevreye doğru yayılarak, merkezin çevreyi özendirip yönlendirdiği bir strateji çerçevesinde yürütülüyordu. Öte yandan Halvetliğin bütün kolları yöneticiler tarafından aynı ölçüde desteklenmemiģ, yöneticiler tekke yaptırırken seçici davranmıģlardır. Bu nedenle devlet idarecilerince desteklenmeyen kollar, Ģeyhlerin yaptırdığı tekkelerle yetinmek zorunda kalmıģtır. Ekteki tablo incelendiğinde bu durum daha açık olarak anlaģılacaktır. Kaynakça 1-) Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) a-) Ali Emiri, Sultan Beyazıt I (AE.SBZT.I): 1/48. b-) Evkaf-Vakfiyeler (EV.VKF): 4/34; 9/20. 2-) Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi (VGMA) a-) Defterler: 503, 570, 571, 572, 573, 576, 633, 747, 1489, 1592, ) Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi (TSMA) a-) Defterler: 6900, ) Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi (TSMK) a-) Emanet Hazinesi: ) Süleymaniye Kütüphanesi a-) Esad Efendi: 3673, vr. 18b 23a. 6-) Kastamonu İlk Halk Kütüphanesi a-) Menâkıb-ı Meşayih-i Zaviye-i Koruklu, ArĢiv no: 37 Hk 1012/21, vr. 340b-342a; Kitap ve Makaleler Abdurrahman Câmî, Nefahatü'l-Üns, Evliya Menkıbeleri, Tercüme ve ġerh: Lâmî Çelebi, Hazırlayanlar: S. Uludağ, M. Kara, Marifet Yayınları, Ġstanbul AKKUġ, Mehmet Hüsâmeddin UĢĢâki, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 18, Ġstanbul 1998, S AYDIN, Bilgin Divan-ı Hümayun Tercümanları, Osmanlı Kültür ve Diplomasisindeki Yerleri, Osmanlı AraĢtırmaları, XXIX, Ġstanbul, 2007, s Ayvansarayi Hüseyin Efendi, Ali Sâtı Efendi, Süleyman Besin Efendi, Hadikat ül Cevami (İstanbul Camileri ve Diğer Dini Sivil Mimari Yapılar), haz. Ahmet Nezih Galitekin, ĠĢaret Yayınları, Ġstanbul BALTACI, Cahit, XV ve XVI. Asırlarda Osmanlı Medreseleri, Ġrfan Matbaası, Ġstanbul CANATAR, Mehmet, İstanbul Vakıfları Tahrir Defteri 1009(1600) Tarihli, Ġstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları, Ġstanbul BARKAN, Ömer Lütfi, E. Hakkı Ayverdi, İstanbul Vakıfları Tahrir Defteri 953 (1546)Tarihli, Ġstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları, Ġstanbul

13 Ayşe Bölükbaşı 83 CURRY, John J., "The Intersection of Past And Present in The Genesis of an Ottoman Sufi Order: The Life of Cemâl El-Halvetî (D. 900/1494 Or 905/1499) and The Origins of The Halvetî Tarîqa, Journal of Turkish Studies, vol 32/I, 2008, yay. C. Kafadar, G. A. Tekin, in memoriam of ġinasi Tekin III, s ÇIKLA, AyĢe (BölükbaĢı), Architectural Patronage of Women in Early Ottoman Era, Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, BasılmamıĢ Yüksek Lisans Tezi, Ġstanbul EMECEN, Feridun, Koca Mustafa PaĢa, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 26, Ankara, 2002, S ESĠN, Emel, Merkez Efendi ile ġah Sultan Hakkında Bir HaĢiye, Türkiyat Mecmuası, 19,1980, s Evliya Çelebi bin DerviĢ Muhammed Zilli, Evliya Çelebi Seyahatnamesi, haz. Orhan ġaik Gökyay ve Hey et, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, Ġstanbul 1996, c. I, s EYĠCE, Semavi, "Beyazıt II Camii ve Külliyesi" Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 6, Ġstanbul 1992, S EYĠCE, Semavi, Beyazıt II Camii ve Külliyesi" Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 6, Ġstanbul 1992, S EYĠCE, Semavi, "Beyazıt II Camii ve Külliyesi" Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 6, Ġstanbul 1992, S Gelibolulu Mustafa Ali Efendi, Kitabü t Tarrih-i Künh ül Ahbâr, I. cilt, II. kısım, hz. Ahmet Uğur, Mustafa Çuhadar, Ġbrahım Hakkı Çuhadar, Ahmet Gül, Erciyes Üniversitesi Yayınları, Kayseri Hasan Beyzâde Ahmed PaĢa, Hasan Bey-zâde Târîhi ( / ), hz. ġevki Nezihi Aykut, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2004, II c. HALAÇOĞLU, Yusuf, "Cerrah Mehmed PaĢa" Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 7, Ġstanbul 1993, S ĠPġĠRLĠ, Mehmet, Lütfi PaĢa, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 27, Ankara 2003, S KISSLING, Hans Joachim, "Halvetiye Tarikatı I" Bilim ve Sanat Vakfı Bülteni, çev. M.S. TayĢi, ; 5/32, s KONYALI, Ġ. Hakkı, Abideleri ve Kitabeleri ile Niğde Aksaray Tarihi, Ġstanbul KUNTER, Halim Baki, Mimar Ali Bey in Bilinmeyen Ġki Vakfiyesi, V. Türk Tarih Kongresi, III. Seksiyon, Bildiriler, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1960, s Mahmud Cemaleddin Hulvi, Lemazat-ı Hulviyye ez Lemazat-ı Ulviyye, haz. M. Serhan TayĢi, Semerkand Yayınları, Ġstanbul Mecdî Mehmed Efendi, Hadaiku ş-şakaik, neģreden: A. Özcan, Çağrı Yayınları, Ġstanbul NECĠPOĞLU, Gülru, The Age of Sinan - Architectural Culture in The Ottoman Empire, London 2005.

14 XVI. Yüzyıl İstanbul'unda Devlet ve Tarikatlar: Halvetî Tekkelerinin İnşasında Devlet İdarecilerinin Rolü Nev izade Atâî, Hadaiku l- Hakaik fi Tekmileti l-şakaik, nģr. A. Özcan, Çağrı Yayınları, Ġstanbul OCAK, Ahmet YaĢar, Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler ( Yüzyıllar), Tarih Vakfı, Ġstanbul 1998, s OCAK, Ahmet YaĢar,"BektaĢilik" Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C.5, Ġstanbul 1992, s ÖNGÖREN, ReĢat, Osmanlılarda Tasavvuf, Anadolu da Sufiler Devlet ve Ulema (16. Yüzyıl), Ġz Yayıncılık, Ġstanbul Peçevi Ġbrahim Efendi, Peçevi Tarihi, hz. Bekir Sıtkı Baykal, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, C. II. PEIRCE, Leslie P., Harem-i Hümayun, Osmanlı İmparatorluğu nda Hükümranlık ve Kadınlar, Tarih Vakfı, Ġstanbul TANMAN, M. Baha, İstanbul Tekkelerinin Mimari ve Süsleme Özellikleri, Tipoloji Denemeleri, Ġstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, BasılmamıĢ Doktora Tezi, Ġstanbul 1990, s TANMAN, M. Baha, Sinanilik, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C.7, Ġstanbul 1994,s TANMAN, M. Baha, Ümmi Sinan Tekkesi, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C.7, Ġstanbul 1994, s TANMAN, M. Baha, DurmuĢ Dede Tekkesi, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C.3, Ġstanbul 1994, s TANMAN, M. Baha, "Osmanlı Mimarisinde Tarikat Yapıları: Tekkeler" Osmanlı Uygarlığı I, haz. H. Ġnalcık, G. Renda, Ġstanbul 2003, s TANMAN, M. Baha, "Piyale PaĢa Külliyesi'nin YerleĢim Düzeni ve Mimarisi" Piyale Paşa Cami Restorasyonu, Ġstanbul 2001, s YAZICI, Tahsin Fetihten Sonra Ġstanbul da Ġlk Halvetî ġeyhleri: Çelebi Muhammed Cemaleddin, Sünbül Sinan ve Merkez Efendi İstanbul Enstitü Dergisi, Ġstanbul 1956, II, s Yusuf Sinaneddin b. Yakup, Menâkıb-ı Şerif-i ve Tarikat-name-yi Piran ve Meşayih-i Tarikat-ı Aliyye-i Halvetiyye, Ġstanbul Zâkir ġükrî Efendi, Mecmu a-ı Tekaya, Hazırlayan: Mehmet Serhan TayĢi- Klaus Kreiser, Berlin

15 Ayşe Bölükbaşı 85 Tekkenin Adı Ek-I: Bâniler Tablosu 68 Bâni Adı Bâninin Mensup Olduğu Sınıf Tekkenin Mensup Olduğu Kol 1 Küçük Hüseyin Ağa Yönetici Cemalî Ayasofya 2 Ġmrahor Ġlyas Ġmrahor Ġlyas Bey Yönetici Cemalî Bey 3 Atik Ali PaĢa Atik Ali PaĢa Yönetici Cemalî 4 KarabaĢ KarabaĢ Mustafa Yönetici Cemalî Tekkesi Ağa 5 Piyale PaĢa Piyale PaĢa Yönetici Cemalî 6 Yahya Yahya Kethüda Yönetici Cemalî Kethüda 7 Koca Koca Mustafa PaĢa Yönetici Sünbülî Mustafa PaĢa 8 Acem Ali Acem Ali Yönetici Sünbülî 9 ġah Sultan ġah Sultan Yönetici Sünbülî 10 Eyüp ġah ġah Sultan Yönetici Sünbülî Sultan 11 Merkez ġah Sultan Yönetici Sünbülî Efendi 12 Tercüman Tercüman Yunus Yönetici Sünbülî Yunus Bey 13 Balat Tekkesi Ferruh Kethüda Yönetici Sünbülî 14 Sokullu Mehmed PaĢa Sokullu Mehmed PaĢa Yönetici Sünbülî 15 Balçık Gazi Tiryaki Hasan Yönetici Sünbülî Tekkesi PaĢa 16 KeĢfi Cafer Perizad Hatun Yönetici Sünbülî Efendi 17 Atik Valide Nurbanu Sultan Yönetici ġabanî 18 ġemsi PaĢa ġemsi Ahmed PaĢa Yönetici ġabanî 19 Mehmed Ağa Mehmed Ağa Yönetici ġabanî 20 Musalla Ferhad PaĢa Yönetici Ramazanî 21 Hüsameddin III. Murad Yönetici UĢĢakî UĢĢakî 22 Muhsine Muhsine Hatun Yönetici GülĢenî Hatun 23 Soğukkuyu Pirî Mehmed PaĢa Yönetici Karamanî 24 Koruk Pirî Mehmed PaĢa Yönetici Karamanî 25 Pazar Katip Mehmed Efendi Yönetici Sinanî 68 Tabloda yer alan tekke ve bânilerle ilgili kaynaklar makale içinde verilmiģtir. Tekkelerin mensup olduğu kollar için bakınız: Zâkir ġükrî Efendi, Mecmu a-ı Tekaya, 1980 ve Nev izade Atâî, age.

16 XVI. Yüzyıl İstanbul'unda Devlet ve Tarikatlar: Halvetî Tekkelerinin İnşasında Devlet İdarecilerinin Rolü 26 Nalinci Dede III. Murad Yönetici? 27 Cafer PaĢa Cafer PaĢa Yönetici? 28 Doğancı Doğancı Ahmed Yönetici? Ahmed PaĢa PaĢa 29 Çizmeciler Bedreddin Ağa Yönetici? Tekkesi 30 Alaaddin Alaaddin Efendi ġeyh Sünbülî Efendi Tekkesi 31 Süleyman Süleyman ġeyh Sünbülî Ekmeleddin Ekmeleddin 32 Koğacı Dede ġeyh Sevündük ġeyh Sünbülî Tekkesi ġücaaddin Efendi 33 Sinan Sinan Erdebilî ġeyh Sünbülî Erdebilî 34 Altuncuzade SarhoĢ Bali Efendi ġeyh Cemalî Tekkesi 35 DurmuĢ ġeyh Hasan Zarifi ġeyh GülĢenî Dede 36 NakkaĢ Baba NakkaĢ Baba ġeyh Karamanî 37 Ümmi Sinan Ümmi Sinan ġeyh Sinanî 38 Nasuh Dede Nasuh Dede ġeyh Sinanî 39 Emirler ġeyh Seyyid ġeyh Sinanî Nizamoğlu 40 Hacı Evhad Hacı Evhad Esnaf Sünbülî 41 Ramazan Hüsrev Kethüda Esnaf Ramazanî Efendi 42 Aydınoğlu Saçlı Emir Tebrizli Ġlmiye Mensubu? Muhyiddin Efendi 43 Mahmud Ağa veya Sütlüce Tekkesi?? Karamanî 86

17 Ayşe Bölükbaşı Ek-II: Kırk üç Adet Tekke Bânisinin Sınıflarına Göre Dağılımı 2% 2% 23% 5% 68% Yönetici Şeyh Esnaf İlmiye Mensubu Bilinmeyen 87

OSMANLI YAPILARINDA. Kaynak: Sitare Turan Bakır, İznik

OSMANLI YAPILARINDA. Kaynak: Sitare Turan Bakır, İznik OSMANLI YAPILARINDA İZNİK ÇİNİLERİ Kaynak: Sitare Turan Bakır, İznik Çinileri, KültK ltür r Bakanlığı Osmanlı Eserleri, Ankara 1999 Adana Ramazanoğlu Camii Caminin kitabelerinden yapımına 16. yy da Ramazanoğlu

Detaylı

Ermenek Mevlevihanesi/ Karamanoğlu Halil Bey Tekkesi

Ermenek Mevlevihanesi/ Karamanoğlu Halil Bey Tekkesi Ermenek Mevlevihanesi/ Karamanoğlu Halil Bey Tekkesi PROF. DR. NEJAT GÖYÜNÇ ARMAĞANI 305 Mevlüt ESER Prof. Dr. Yusuf KÜÇÜKDAĞ NEÜ A. Keleşoğlu Eğitim Fakültesi, Sosyal Bilgiler Eğitimi Mevlevilik, Mevlâna

Detaylı

RESTORASYON ÇALIŞMALARI

RESTORASYON ÇALIŞMALARI VAKIFLAR İSTANBUL I. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 2010 YILI RESTORASYON ÇALIŞMALARI (01.01.2011 Tarihi İtibari ile) restorasy n 175 restorasy n 175 RESTORASYONU TAMAMLANAN ESERLER (2004-2010) S.NO İLİ İLÇESİ TAŞINMAZ

Detaylı

İstanbul-Aksaray daki meydanı süsleyen, eklektik üslubun PERTEVNİYAL VALİDE SULTAN CAMİİ İBADETE AÇILDI. restorasy n

İstanbul-Aksaray daki meydanı süsleyen, eklektik üslubun PERTEVNİYAL VALİDE SULTAN CAMİİ İBADETE AÇILDI. restorasy n A Ç I L I Ş L A R A Ç I L I Ş L A R A PERTEVNİYAL VALİDE SULTAN CAMİİ İBADETE AÇILDI İstanbul-Aksaray daki meydanı süsleyen, eklektik üslubun en güzel örneklerinden birini oluşturan Pertevniyal Valide

Detaylı

Edirne Hanları - Kervansarayları. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Hanları - Kervansarayları. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Hanları - Kervansarayları Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Edirne Hanları ve Kervansarayları............... 4 0.1.1 Rüstempaşa Kervansarayı................

Detaylı

Edirne Camileri - Eski Cami. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Camileri - Eski Cami. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Camileri - Eski Cami Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Eski Cami (Cami-i Atik - Ulu Cami).............. 4 0.1.1 Eski Cami ve Hacı Bayram Veli Söylencesi.......

Detaylı

: 1490/ 905.1 1514/ 920.2. [ 998] 1590

: 1490/ 905.1 1514/ 920.2. [ 998] 1590 ....... 1501. -... : 1490/ 905.1.. 1514/ 920.2.. 984 ] 1577 1555/ 961.3. 24 [.4. [ 998] 1590 : : -..... : 30 - 174-1391.(Genç.Karaca:1992:82). 71..(1002 25).. :..1..2..3..4..5..6.( ).7..8..9.10..11.. -.

Detaylı

Mimar Sinan'ın Eserleri

Mimar Sinan'ın Eserleri Mimar Sinan'ın Eserleri Osmanlı padişahları I. Süleyman, II. Selim ve III. Murat dönemlerinde baş mimar olarak görev yapan Mimar Sinan, yapıtlarıyla geçmişte ve günümüzde dünyaca tanınmıştır. İşte Mimar

Detaylı

Sonuç. Beylikler dönemi, Anadolu'da Türk kültür ve medeniyetinin gelişmesi

Sonuç. Beylikler dönemi, Anadolu'da Türk kültür ve medeniyetinin gelişmesi 78 ağaçları bulunan yer, Ermenek'e bağlı Görme! Köyü'nde 32 Paşaçukuru olarak bilinen yer, Ermenek'te Emir Ahmed mülkü civarındaki yer, Ermenek'e bağlı Gargara Köyü'nde 33 yer, Mut Medresesi yakınındaki

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ BÖLÜM 1 OSMANLI SARAYLARI. 1. Dersin Amacı ve Önemi... 1 2. Kaynaklar-Tetkikler... 2

İÇİNDEKİLER GİRİŞ BÖLÜM 1 OSMANLI SARAYLARI. 1. Dersin Amacı ve Önemi... 1 2. Kaynaklar-Tetkikler... 2 İÇİNDEKİLER GİRİŞ 1. Dersin Amacı ve Önemi... 1 2. Kaynaklar-Tetkikler... 2 BÖLÜM 1 OSMANLI SARAYLARI 1. OSMANLI SARAYLARININ TARİHİ GELİŞİMİ... 7 2. İSTANBUL DAKİ SARAYLAR... 8 2.1. Eski Saray... 8 2.2.

Detaylı

Kayseri nin Ağırnas köyünde doğdu. Yavuz Sultan Selim zamanında devşirme olarak İstanbul a getirildi. Zeki, genç ve dinamik olduğu için seçilenler

Kayseri nin Ağırnas köyünde doğdu. Yavuz Sultan Selim zamanında devşirme olarak İstanbul a getirildi. Zeki, genç ve dinamik olduğu için seçilenler EMİNE KAYHAN Kayseri nin Ağırnas köyünde doğdu. Yavuz Sultan Selim zamanında devşirme olarak İstanbul a getirildi. Zeki, genç ve dinamik olduğu için seçilenler arasındaydı. Sinan, At Meydanı ndaki saraya

Detaylı

ĐSTANBUL KÜLLĐYELERĐ (FATĐH / SULTAN SELĐM / ŞEHZADE MEHMET) TEKNĐK GEZĐSĐ RAPORU

ĐSTANBUL KÜLLĐYELERĐ (FATĐH / SULTAN SELĐM / ŞEHZADE MEHMET) TEKNĐK GEZĐSĐ RAPORU ĐSTANBUL KÜLLĐYELERĐ (FATĐH / SULTAN SELĐM / ŞEHZADE MEHMET) TEKNĐK GEZĐSĐ RAPORU Fakültemiz lisans programında açılan MĐM 376 Anadolu Uygarlıkları Teknik Seçmeli Dersi kapsamında yapılması planlanan Đstanbul

Detaylı

MİMAR SİNAN. Hazırlayan : Doç. Dr. Yavuz Unat. Mimar Sinan

MİMAR SİNAN. Hazırlayan : Doç. Dr. Yavuz Unat. Mimar Sinan MİMAR SİNAN Hazırlayan : Doç. Dr. Yavuz Unat Mimarlık tarihinin en büyük mimarlarından birisidir. Koca Sinan olarak tanınan Mimar Sinan 1489 da Kayseri nin Gesi bucağının Ağırnas köyünde doğdu. Çocukluğu

Detaylı

Beylikler ve Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Eserleri. Konya Sahip Ata Cami Erzurum Ulu cami Saltuklar

Beylikler ve Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Eserleri. Konya Sahip Ata Cami Erzurum Ulu cami Saltuklar Beylikler ve Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Eserleri Dini Mimari: Bu gruptaki eserler arasında camiler, mescitler, medreseler,türbe ve kümbetler,külliyeler,tekke ve zaviyeler yer almaktadır. Camiler:Anadolu

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Doğan YAVAŞ 2. Doğum Tarihi: 26.08.1959 3. Unvanı: Görevi:Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Elemanı 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite

Detaylı

İstanbul un 100 Hamamı

İstanbul un 100 Hamamı Osmanlı nın Berrak Bakiyeleri İstanbul un 100 Hamamı Yayında! Osmanlı da Kuşluk Hamamı neye denirdi? Dinlere göre hamam farkı var mıydı? Erkekler kahvehaneye, kadınlar hamama mı giderdi? Hamamlarda sosyal

Detaylı

Osmanlı nın ilk hastanesi:

Osmanlı nın ilk hastanesi: mekan Osmanlı nın ilk hastanesi: Yıldırım Darüşşifası YAPIMI 1394 TE TAMAMLANAN VE OSMANLI DEVLETİ NİN İLK HASTANESİ OLARAK KABUL EDİLEN BURSA DAKİ YILDIRIM DARÜŞŞİFASI, OSMANLI NIN YAPI ALANINDA DEVLET

Detaylı

Ankara da SELÇUKLU MİRASI. Arslanhane Camii. (Ahi Şerafeddin) 58 YEDİKITA

Ankara da SELÇUKLU MİRASI. Arslanhane Camii. (Ahi Şerafeddin) 58 YEDİKITA Ankara da SELÇUKLU MİRASI Arslanhane Camii (Ahi Şerafeddin) 58 YEDİKITA Çizim: Yük. Mim. Mehmet Emin Yılmaz 11. yüzyıldan başlayarak Anadolu ya yerleşmeye başlayan Türkler, doğuda Ermeni ve Gürcü yapıları,

Detaylı

ARTUKLU DÖNEMİ ESERLERİ Anadolu da ilk köprüleri yaptılar.

ARTUKLU DÖNEMİ ESERLERİ Anadolu da ilk köprüleri yaptılar. ARTUKLU DÖNEMİ ESERLERİ Anadolu da ilk köprüleri yaptılar. ( 1102 1409 ) Diyarbakır, Harput, Mardin Diyarbakır Artuklu Sarayı İlk Artuklu Medresesi İlgazi tarafundan Halep te yaptırıldı. Silvan (Meyyafarkin)

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Arşivcilik İstanbul Üniversitesi 1996. Ortadoğu Enstitüsü. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Arşivcilik İstanbul Üniversitesi 1996. Ortadoğu Enstitüsü. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Nurdan Şafak 2. Doğum Tarihi ve Yeri:. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Arşivcilik İstanbul Üniversitesi 1996 Yüksek Siyasi Tarih ve Marmara

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Muharrem KESİK İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 Mail : muharremkesik@gmail.com 2. Doğum -

Detaylı

2011 2012 KUBBEALTI SOHBETLERİ

2011 2012 KUBBEALTI SOHBETLERİ 2011 2012 KUBBEALTI SOHBETLERİ 1.Sohbet Fuzûlî ve Bestelenmiş Şiirleri (Sohbet ve Mûsıkî Programı) Konuşmacı: Özcan Ergiydiren Konu: Fuzûlî ve Bestelenmiş Şiirleri (Sohbet ve Mûsıkî Programı) Tarih: 1

Detaylı

Bâlî Paþa Camii. Âbideler Þehri Ýstanbul

Bâlî Paþa Camii. Âbideler Þehri Ýstanbul 191 Camii minaresi Camii, Ýstanbul un Fatih ilçesinde, Hýrka-i Þerif civarýnda, Hüsrev Paþa Türbesi yakýnýnda, caddesi, Hoca Efendi sokaðýnda bulunmaktadýr. Bu camiin bânîsi, Sultan Ýkinci Bayezid in veziri

Detaylı

Osmanlı Devleti Kaynakçası

Osmanlı Devleti Kaynakçası Osmanlı Devleti Kaynakçası Tekkanat, H. (1996). Kuruluşundan Fatih Dönemi Sonuna Kadar Osmanlı Tarih Yazıcılığı. İnalcık, H. (1979-1980). "Osmanl Pamuk Pazarı, Hindistan ve ingiltere Pazar Rekabetinde

Detaylı

MİMARİ RESTORASYON ÖĞRENCİLERİ EĞİTİM GEZİSİ

MİMARİ RESTORASYON ÖĞRENCİLERİ EĞİTİM GEZİSİ MİMARİ RESTORASYON ÖĞRENCİLERİ EĞİTİM GEZİSİ Maltepe Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Mimari Restorasyon Programı olarak 01 Kasım 2013 Cuma günü Koruma Kuramı ve Geleneksel Yapı Bilgisi I dersleri kapsamında

Detaylı

ANADOLU DA AKKOYUNLU KÜLTÜR MİRASI: TARİHİ ESERLER

ANADOLU DA AKKOYUNLU KÜLTÜR MİRASI: TARİHİ ESERLER ANADOLU DA AKKOYUNLU KÜLTÜR MİRASI: TARİHİ ESERLER Hamza KELEŞ * ÖZET Akkoyunlular, 14. ve 16. yüzyıllar arasında Anadolu nun doğusunda yaģamıģ bir Türkmen devletidir. Bu devlet, hâkim olduğu bölgelerde

Detaylı

ve Manisa Muradiye Kütüphanesi nde iki nüshası Bursalı Mehmet Tahir Efendi

ve Manisa Muradiye Kütüphanesi nde iki nüshası Bursalı Mehmet Tahir Efendi EROĞLU NÛRİ (d.?-ö.1012/1603) tekke şairi Açıklama [eç1]: Madde başlarında şairlerin mahlaslarının olmasına özen gösterilmeli. Ancak şairin tanıtıcı özellikleri virgülden sonra yazılmalı. Açıklama [eç2]:

Detaylı

Kalem İşleri 60. Ağaç İşleri 61. Hünkar Kasrı 65. Medrese (Darülhadis Medresesi) 66. Sıbyan Mektebi 67. Sultan I. Ahmet Türbesi 69.

Kalem İşleri 60. Ağaç İşleri 61. Hünkar Kasrı 65. Medrese (Darülhadis Medresesi) 66. Sıbyan Mektebi 67. Sultan I. Ahmet Türbesi 69. İÇİNDEKİLER TARİHÇE 5 SULTANAHMET CAMİ YAPI TOPLULUĞU 8 SULTAN I. AHMET 12 SULTAN I. AHMET İN CAMİYİ YAPTIRMAYA KARAR VERMESİ 15 SEDEFKAR MEHMET AĞA 20 SULTANAHMET CAMİİ NİN YAPILMAYA BAŞLANMASI 24 SULTANAHMET

Detaylı

Hürrem sultan kimdir? - Genç Gelişim Kişisel Gelişim

Hürrem sultan kimdir? - Genç Gelişim Kişisel Gelişim Hürrem Haseki Sultan (d.1500-1506 arası Rutenya, Lehistan - ö. 15 Nisan 1558, İstanbul) doğum adı: Alexandra Lisowska, Osmanlıca adı:????????, Avrupa'da tanındığı ad: Roxelana), Osmanlı padişahı I. Süleyman'ın

Detaylı

Tarihi Yarımada yı İnci Gibi Süsleyen Camiler

Tarihi Yarımada yı İnci Gibi Süsleyen Camiler Tarihi Yarımada yı İnci Gibi Süsleyen Camiler 95 Sur içi Camisi Tek Kitapta! İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş., İstanbul un tarihsel ve mimari açıdan en zengin bölgesi Sur içini inci gibi süsleyen

Detaylı

SELÇUK ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü/Tarih Anabilim Dalı/Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı

SELÇUK ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü/Tarih Anabilim Dalı/Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı AYŞE DEĞERLİ YARDIMCI DOÇENT E-Posta Adresi : aysedegerli@artvin.edu.tr Telefon (İş) : 4662151043-2342 Adres : AÇÜ Şehir Yerleşkesi, Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Eğitimi ABD, Oda no: 108, Merkez/ARTVİN

Detaylı

SULTAN II. SELİM İN BANİLİK FAALİYETLERİ * ÖZET

SULTAN II. SELİM İN BANİLİK FAALİYETLERİ * ÖZET - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, p. 749-773, ANKARA-TURKEY SULTAN II. SELİM İN BANİLİK FAALİYETLERİ * Fatih MÜDERRİSOĞLU ** ÖZET Osmanlı tarihinde

Detaylı

ÖRNEKLER. Nazife KURTMAN

ÖRNEKLER. Nazife KURTMAN ÇANAKKALE ESERLERİNDEN ÖRNEKLER Nazife KURTMAN Ki anakkale İlinde tesbit ettiğimiz yapıların tarihçeleri ve plân özellikleri hakkında ben bu ^ I konuşmamda ayrıntıya girmeyeceğim. Çünkü tesbit edilen bu

Detaylı

Doğuda Kahramanmaraş ve Gaziantep, Batıda Mersin, Kuzeyde Niğde, Kayseri, Güneyde Akdeniz ile çevrilidir.

Doğuda Kahramanmaraş ve Gaziantep, Batıda Mersin, Kuzeyde Niğde, Kayseri, Güneyde Akdeniz ile çevrilidir. ADANADA DİN HİZMETLERİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ Ülkemizin güneyinde Akdeniz Bölgesi sınırları içinde yer alan Adana mız, Akdeniz kıyılarından başlayarak Orta Torosların yüksek kesimlerine kadar genişleyen, 17.253

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet Ali BEYHAN Tel: [0 212] 455 57 00-15875 e-mail: mehmetalibeyhan@yahoo.com Oda no: 315

Prof. Dr. Mehmet Ali BEYHAN Tel: [0 212] 455 57 00-15875 e-mail: mehmetalibeyhan@yahoo.com Oda no: 315 Prof. Dr. Mehmet Ali BEYHAN Tel: [0 212] 455 57 00-15875 e-mail: mehmetalibeyhan@yahoo.com Oda no: 315 Doğum Tarihi ve Yeri: 1953 / Malatya EĞİTİM İlkokul: (1961 1966) Yazıca İlkokulu (Malatya) Lise: (1969

Detaylı

İstanbul da Kurulan Cumhuriyetin İlk Milli Hemşirelik Okulu Kızılay Hemşirelik Lisesi

İstanbul da Kurulan Cumhuriyetin İlk Milli Hemşirelik Okulu Kızılay Hemşirelik Lisesi İstanbul da Kurulan Cumhuriyetin İlk Milli Hemşirelik Okulu Kızılay Hemşirelik Lisesi Hale TOSUN* Balkan SavaĢları sırasında profesyonel anlamda yetiģmiģ hemģirelere olan ihtiyaç kaçınılmaz olarak kendini

Detaylı

RAMAZAN ETKİNLİKLERİ - YENİKAPI SAHNE ETKİNLİKLERİ (28 HAZİRAN - 27 TEMMUZ 2014)

RAMAZAN ETKİNLİKLERİ - YENİKAPI SAHNE ETKİNLİKLERİ (28 HAZİRAN - 27 TEMMUZ 2014) RAMAZAN ETKİNLİKLERİ - YENİKAPI SAHNE ETKİNLİKLERİ (28 HAZİRAN - 27 TEMMUZ 2014) Tarih: 27 Haziran 2014 Cuma Teravih Saati 22.40 22.40 Nizamettin Sevil Nuri Osmaniye Camii İmamı Tarih: 28 Haziran 2014

Detaylı

SEMPOZYUM DAVETİYESİ ve PROGRAMI

SEMPOZYUM DAVETİYESİ ve PROGRAMI SEMPOZYUM DAVETİYESİ ve PROGRAMI Sayfa 2 Kuşadası Kurşunlu Han-Kervansaray Kuşadası Güvencin ada Kalesi Sayfa 3 01-03 Nisan 2016 tarihlerinde gerçekleştirilecek olan Kuşadası ve Civarında Tasavvufî Hayat

Detaylı

2008 YILINDA ÜNĠVERSĠTELERĠMĠZĠN MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMLERĠNE KAYIT YAPTIRAN ÖĞRENCĠLERĠN ÖSS PROFĠLĠ ve ÇEġĠTLĠ BĠLGĠLER

2008 YILINDA ÜNĠVERSĠTELERĠMĠZĠN MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMLERĠNE KAYIT YAPTIRAN ÖĞRENCĠLERĠN ÖSS PROFĠLĠ ve ÇEġĠTLĠ BĠLGĠLER 2008 YILINDA ÜNĠVERSĠTELERĠMĠZĠN MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMLERĠNE KAYIT YAPTIRAN ÖĞRENCĠLERĠN ÖSS PROFĠLĠ ve ÇEġĠTLĠ BĠLGĠLER Yüksek öğretime girmek zor. Liseyi bitiren her beģ gençten dördünün daha ileri

Detaylı

Edirne Çarşıları. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Çarşıları. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Çarşıları Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Edirne Çarşıları ve İş Merkezleri................ 4 0.1.1 Alipaşa Çarşısı(Kapalı Çarşı).............. 4 0.1.2

Detaylı

BĠLECĠK ÜNĠVERSĠTESĠ AKADEMĠK ÖZGEÇMĠġ FORMU

BĠLECĠK ÜNĠVERSĠTESĠ AKADEMĠK ÖZGEÇMĠġ FORMU BĠLECĠK ÜNĠVERSĠTESĠ AKADEMĠK ÖZGEÇMĠġ FORMU Adı Soyadı İlhami YURDAKUL Ünvanı Doç. Dr. Alanı Tarih Doğum Yeri İspir-Erzurm Doğum 01/08/67 E-Posta ilhami.yurdakul KĠġĠSEL BĠLGĠLER EĞĠTĠM DURUMU Derece

Detaylı

SELANİK AYASOFYA CAMİSİ

SELANİK AYASOFYA CAMİSİ SELANİK AYASOFYA CAMİSİ BAKİ SARI SAKAL SELANİK AYASOFYA CAMİSİ Aya Sofya (Azize Sofya) tapınağı Selanik in merkezinde, Ayasofya ve Ermou sokaklarının kesiştiği noktadadır. Kutsal İsa ya, Tanrının gerçek

Detaylı

SANAT TARİHİ RAPORU II. TARİHÇE İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ETÜD VE PROJELER DAİRE BAŞKANLIĞI TARİHİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ ZEYREK 2419 ADA

SANAT TARİHİ RAPORU II. TARİHÇE İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ETÜD VE PROJELER DAİRE BAŞKANLIĞI TARİHİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ ZEYREK 2419 ADA II. TARİHÇE Osmanlı Devleti nin uzun tarihi boyunca farklı geleneklerin, coğrafi ve tarihi şartların oluşturduğu güçlü bir sivil mimari geleneği vardır. Bu mimari gelenek özellikle 19.yüzyılın ortalarına

Detaylı

MEHMET ÖZ- YAYINLAR. Makaleler ve Yayınlanmış Bildiriler

MEHMET ÖZ- YAYINLAR. Makaleler ve Yayınlanmış Bildiriler Makaleler ve Yayınlanmış Bildiriler MEHMET ÖZ- YAYINLAR 1. "Tahrir Defterlerinin Osmanlı Tarihi Araştırmalarında Kullanılması Hakkında Bazı Düşünceler" Vakıflar Dergisi, sayı XXII, Ankara, 1991, 429-439.

Detaylı

1891 MANASTIR SALNAMESİNDE MANASTIR VİLAYETİ

1891 MANASTIR SALNAMESİNDE MANASTIR VİLAYETİ 1891 MANASTIR SALNAMESİNDE MANASTIR VİLAYETİ BAKİ SARISAKAL 1891 MANASTIR SALNAMESİNDE MANASTIR VİLAYETİ BİNALAR VE ARAZİ LİSTESİ Manastır Vilayetinde Nüfus Cemaati İslam Ulah ve Rum Ermeni Bulgar Yahudi

Detaylı

ERZURUM ÇİFTE GÖBEK (İKİ GÖBEK) HAMAMI NIN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ

ERZURUM ÇİFTE GÖBEK (İKİ GÖBEK) HAMAMI NIN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ ERZURUM ÇİFTE GÖBEK (İKİ GÖBEK) HAMAMI NIN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ Öz ArĢ. Gör. Sahure ÇINAR Su mimarisinin önemli yapılarından biri hamamlardır. Türklerin temizliğe verdiği önem hamam mimarisinin ortaya çıkmasına

Detaylı

SELANİK HAMAMLARI BAKİ SARISAKAL

SELANİK HAMAMLARI BAKİ SARISAKAL SELANİK HAMAMLARI BAKİ SARISAKAL SELANİK BEY HAMAMI Selanik Bey Hamamı Selanik Türk hâkimiyeti altındayken, şehirde birçok hamam yaptırılmıştır. Evliya Çelebi bunlardan on bir tanesinin çok güzel olduğundan

Detaylı

İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ YATIRIMLARI. Eminönü. 247 Milyon YTL. (İkiyüz Kırk Yedi Milyon YTL) İLÇELERİMİZE HİZMETE 4 YILDIR HIZ KESMEDEN DEVAM

İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ YATIRIMLARI. Eminönü. 247 Milyon YTL. (İkiyüz Kırk Yedi Milyon YTL) İLÇELERİMİZE HİZMETE 4 YILDIR HIZ KESMEDEN DEVAM İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ YATIRIMLARI Eminönü Toplam Yatırım 247 Milyon YTL (İkiyüz Kırk Yedi Milyon YTL) İLÇELERİMİZE HİZMETE 4 YILDIR HIZ KESMEDEN DEVAM 04 05 06 07 08 Mahalle mahalle sokak sokak

Detaylı

OSMANLI ARAŞTIRMALARI

OSMANLI ARAŞTIRMALARI SAYI 38 2011 OSMANLI ARAŞTIRMALARI THE JOURNAL OF OTTOMAN STUDIES Kitâbiyat saraya mensûbiyet dönemini veya saraya sunduğu eserleri dolayısıyla sarayla olan bağlantısının ne oranda sürdüğünü/sürekli olduğunu

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ DERECE BÖLÜM/PROGRAM ÜNİVERSİTE YIL LİSANS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ 1991

ÖZGEÇMİŞ DERECE BÖLÜM/PROGRAM ÜNİVERSİTE YIL LİSANS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ 1991 ÖZGEÇMİŞ ADI SOYADI: HALİM GÜL DOĞUM TARİHİ: 09/05/1964 ÖĞRENİM DURUMU: DOKTORA DERECE BÖLÜM/PROGRAM ÜNİVERSİTE YIL LİSANS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ 1991 Y. LİSANS SOSYAL BİLİMLER ANKARA ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

MÜHRÜ SÜLEYMAN. Osmanlı Paralarının üzerinde Hazreti Süleyman ın mührü bulunurdu..

MÜHRÜ SÜLEYMAN. Osmanlı Paralarının üzerinde Hazreti Süleyman ın mührü bulunurdu.. MÜHRÜ SÜLEYMAN Osmanlı Paralarının üzerinde Hazreti Süleyman ın mührü bulunurdu.. Zamanımızda bazı kendini bilge zanneden sahte alim geçinenler, yeni çıktı turfandalar bu motifi inkar edip hatta şeklini

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ KİMLİK BİLGİLERİ

ÖZGEÇMİŞ KİMLİK BİLGİLERİ ÖZGEÇMİŞ KİMLİK BİLGİLERİ Adı ve Soyadı: Arif KOLAY Doğum Yeri: Kütahya Doğum Tarihi: 17.03.1973 Medeni Hali: Evli Yabancı Dil: İngilizce Yabancı Dil Puanları: ÜDS: 60 KPDS: 61 Bölümü/Anabilim Dalı: Tarih

Detaylı

Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU

Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU İran ın Nükleer Programı ve Türkiye nin Güvenliğine Etkileri Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU www.mustafakibaroglu.com Bilkent Üniversitesi Uluslararası ĠliĢkiler Bölümü 15 Ekim 2009 Atılım Üniversitesi Ankara

Detaylı

XV. YÜZYILDA KARAMAN TOPRAKLARINDA AHİLER VE AHİ VAKIFLARI*

XV. YÜZYILDA KARAMAN TOPRAKLARINDA AHİLER VE AHİ VAKIFLARI* XV. YÜZYILDA KARAMAN TOPRAKLARINDA AHİLER VE AHİ VAKIFLARI* Doğan YÖRÜK** ÖZET Ahiler, Anadolu da XIII. yüzyıldan, XV. yüzyılın sonlarına kadar Türk zanaat ve ticaret hayatına yön vermenin yanında, askerî,

Detaylı

TUR 1 - ĠSTANBUL KLASĠKLERĠ

TUR 1 - ĠSTANBUL KLASĠKLERĠ TUR 1 - ĠSTANBUL KLASĠKLERĠ Yarım Gün Yemeksiz Sabah Turu Bizans ve Osmanlı İmparatorlukları nın yönetildiği, Tarihi Yarımada nın kalbi olan Sultanahmet Meydanı. İmparator Justinian tarafından 6. yüzyılda

Detaylı

1+1 SOSYAL KONUTLARIN İŞ AKIŞI

1+1 SOSYAL KONUTLARIN İŞ AKIŞI 1+1 SOSYAL KONUTLARIN İŞ AKIŞI Sosyal Konut Projesi başvuruları, 9 Şubat 18 Şubat 2011 tarihleri arasında Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından aşağıda yer alan başvuru şartları ile kabul

Detaylı

AKÇAABAD VAKFIKEBĠR NÜFUS KÜTÜĞÜ - (1835-1845)

AKÇAABAD VAKFIKEBĠR NÜFUS KÜTÜĞÜ - (1835-1845) AKÇAABAD VAKFIKEBĠR NÜFUS KÜTÜĞÜ - (1835-1845) C. Yunus Özkurt Osmanlı döneminde ilk genel nüfus sayımı, II. Mahmud döneminde 1831 (Hicri: 1246) yılında alınan bir karar ile uygulanmaya başlamıştır (bundan

Detaylı

AnkaraVilayetiYabanabadKazası ŞeyhlerKaryesi(1.Ş.1256-28EYLÜL 1840)NüfusSayımı

AnkaraVilayetiYabanabadKazası ŞeyhlerKaryesi(1.Ş.1256-28EYLÜL 1840)NüfusSayımı 1 AnkaraVilayetiYabanabadKazası ŞeyhlerKaryesi(1.Ş.1256-28EYLÜL 1840)NüfusSayımı Karye-i Şeyhler ( 175) 1 1 1 Eş-şeyh Mehmed Arif ibn-i El-Hac Şeyh İbrahim Uzun boylu, Kır sakallı 60 2 Oğlu Şeyh İsmail

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Lisans Hukuk Marmara Üniversitesi 1994. Y. Lisans Hukuk Marmara Üniversitesi 1998

ÖZGEÇMİŞ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Lisans Hukuk Marmara Üniversitesi 1994. Y. Lisans Hukuk Marmara Üniversitesi 1998 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Abdullah Demir 2. Doğum Tarihi: 01 Ocak 1970 3. Unvanı: Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Hukuk Marmara Üniversitesi 1994 Y. Lisans Hukuk Marmara

Detaylı

No İlçesi Eserin adı Adresi Pafta Ada Parsel 1 Merkez Nevşehir Kalesi 27 300 1 2 Merkez Damat İbrahimpaşa Külliyesi 252 1-16 3 Merkez Tahtalı Cami 28

No İlçesi Eserin adı Adresi Pafta Ada Parsel 1 Merkez Nevşehir Kalesi 27 300 1 2 Merkez Damat İbrahimpaşa Külliyesi 252 1-16 3 Merkez Tahtalı Cami 28 No İlçesi Eserin adı Adresi Pafta Ada Parsel 1 Merkez Nevşehir Kalesi 27 300 1 2 Merkez Damat İbrahimpaşa Külliyesi 252 1-16 3 Merkez Tahtalı Cami 28 209 11 4 Merkez Hacı Şeyh Cami 5 Merkez Kaya Cami 27

Detaylı

Uğurböceği Yayınları, Zafer Yayın Grubu nun bir kuruluşudur. Mahmutbey mh. Deve Kald r mı cd. Gelincik sk. no:6 Ba c lar / stanbul, Türkiye

Uğurböceği Yayınları, Zafer Yayın Grubu nun bir kuruluşudur. Mahmutbey mh. Deve Kald r mı cd. Gelincik sk. no:6 Ba c lar / stanbul, Türkiye Zehra Aydüz, 1971 Balıkesir de doğdu. 1992 yılında İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü nü bitirdi. Özel kurumlarda Tarih öğretmenliği yaptı. Evli ve üç çocuk annesi olan yazarın çeşitli dergilerde yazıları

Detaylı

Günümüzde 1. tepede Topkapı Sarayı, 2. tepede Nuruosmaniye Camisi, 3. tepede Süleymaniye Camisi, 4. tepede Fatih Camisi, 5. tepede Yavuz Sultan Selim

Günümüzde 1. tepede Topkapı Sarayı, 2. tepede Nuruosmaniye Camisi, 3. tepede Süleymaniye Camisi, 4. tepede Fatih Camisi, 5. tepede Yavuz Sultan Selim İSTANBUL YEDİ TEPE Günümüzde 1. tepede Topkapı Sarayı, 2. tepede Nuruosmaniye Camisi, 3. tepede Süleymaniye Camisi, 4. tepede Fatih Camisi, 5. tepede Yavuz Sultan Selim Camisi, 6. tepede Mihrimah Sultan

Detaylı

İN'ÂMÂT DEFTERİ ÇERÇEVESİNDE II. BAYEZİD DÖNEMİ İSTANBUL MEDRESELERİNE BAKIŞ

İN'ÂMÂT DEFTERİ ÇERÇEVESİNDE II. BAYEZİD DÖNEMİ İSTANBUL MEDRESELERİNE BAKIŞ Araştırma Makalesi Research Article İlhan GÖK Dr. Dr. Başbakanlık Osmanlı Arşivi, İstanbul-Türkiye Office of the Prime Minister Ottoman Archives, İstanbul-Turkey ilhangok52@gmail.com İN'ÂMÂT DEFTERİ ÇERÇEVESİNDE

Detaylı

Mimar Sinan ve İstanbul un Silueti Prof. Dr. Suphi SAATÇİ

Mimar Sinan ve İstanbul un Silueti Prof. Dr. Suphi SAATÇİ Mimar Sinan ve İstanbul un Silueti Prof. Dr. Suphi SAATÇİ Mimar Sinan ın Hayatı Türk mimarlık ve sanat tarihinin en büyük simalarından biri olan Mimar Sinan ın 16. yüzyılın başlarında doğduğu tahmin ediliyor.

Detaylı

Hz. Muhammed. (s.a.s.) in Doğumunun 1437 inci senesi vesîlesiyle.. 18 Mart 2008 Lütfi Kırdar Kongre Merkezi

Hz. Muhammed. (s.a.s.) in Doğumunun 1437 inci senesi vesîlesiyle.. 18 Mart 2008 Lütfi Kırdar Kongre Merkezi Hz. Muhammed (s.a.s.) in Doğumunun 1437 inci senesi vesîlesiyle.. 18 Mart 2008 Lütfi Kırdar Kongre Merkezi I.BÖLÜM Dua Şehitler için Salâ Okunması Ehl-i Beyt Muhabbeti Sinevizyon Gösterimi Açılış Konuşmaları:

Detaylı

SURUÇ İLÇEMİZ. Suruç Meydanı

SURUÇ İLÇEMİZ. Suruç Meydanı SURUÇ İLÇEMİZ Suruç Meydanı Şanlıurfa merkez ilçesine 43 km uzaklıkta olan ilçenin 2011 nüfus sayımına göre toplam nüfusu 100.912 kişidir. İlçe batısında Birecik, doğusunda Akçakale, kuzeyinde Bozova İlçesi,

Detaylı

Vakfiyelere Göre XV. Yüzyılda Bursa da İmar Faaliyetleri

Vakfiyelere Göre XV. Yüzyılda Bursa da İmar Faaliyetleri G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 1 (2001) 177-188 Vakfiyelere Göre XV. Yüzyılda Bursa da İmar Faaliyetleri The Activities of Public İmprovements in Bursa in The XV. th. Century in Accodance

Detaylı

SAMANDIRA YAZLIK SARAYI (DAMATRİS SARAYI)

SAMANDIRA YAZLIK SARAYI (DAMATRİS SARAYI) SAMANDIRA YAZLIK SARAYI (DAMATRİS SARAYI) Bizans İmparatorları II. Maurikios and Tiberius (578-602) tarafından Samandıra da inşa edilen Damatris Sarayı, boyutları ve nitelikleri göz önüne alındığında Bizans

Detaylı

Ramazanoğlu Medresesi: 1540 yılında yapılmış klasik Osmanlı medresesidir.

Ramazanoğlu Medresesi: 1540 yılında yapılmış klasik Osmanlı medresesidir. Atatürk Müzesi Müze binası, eski Adana nın merkezi olan tarihi Tepebağ da, 19. yüzyılda yapılmış geleneksel Adana evlerindendir. İki katlı, cumbalı, kırma çatılı, kâgir bir yapıdır. Bu özellikleri nedeniyle

Detaylı

DEVRİM MUHAFIZLARI VE İRAN ELÇİLİKLERİ

DEVRİM MUHAFIZLARI VE İRAN ELÇİLİKLERİ DEVRİM MUHAFIZLARI VE İRAN ELÇİLİKLERİ Birkaç yıl öncesinde Ġran Ġslam Devrim Muhafızları (ĠĠDM) aktif bir Ģekilde güvenlik alanında, geniģ bir Ģekilde de siyasi ve ekonomi benzeri alanlarda geniģ Ģekilde

Detaylı

Kuzguncuk. Madam Agavni Muratyan Yalısı, 1993 Madam Agavni Muratyan Yalısı, 2007. Madam Agavni Muratyan Yalısı, 1974. Çiğdem PAKER, Mimarlık Fakültesi

Kuzguncuk. Madam Agavni Muratyan Yalısı, 1993 Madam Agavni Muratyan Yalısı, 2007. Madam Agavni Muratyan Yalısı, 1974. Çiğdem PAKER, Mimarlık Fakültesi Kuzguncuk Madam Agavni Muratyan Yalısı, 1993 Madam Agavni Muratyan Yalısı, 2007 Madam Agavni Muratyan Yalısı, 1974 1 Kuzguncuk Madam Agavni Muratyan Yalısı, Plan ve kesit Madam Agavni Muratyan Yalısı,

Detaylı

İRAN GEZİ PROGRAMI 10 GECE 11 GÜNLÜK BİR TARİH VE KÜLTÜR GEZİSİ

İRAN GEZİ PROGRAMI 10 GECE 11 GÜNLÜK BİR TARİH VE KÜLTÜR GEZİSİ GEZİ PROGRAMI 10 GECE 11 GÜNLÜK BİR TARİH VE KÜLTÜR GEZİSİ 1.GÜN 24 Mayıs 2015 Pazar Ankara Tahran 2. GÜN 25 Mayıs 2015 Pazartesi Tahran Tebriz Saat 18.00 de Ankara Esenboğa Havalimanı Dış hatlar servisinde

Detaylı

TÜRKİYE DE MÜZECİLİK VE MÜZECİLİK TARİHİ

TÜRKİYE DE MÜZECİLİK VE MÜZECİLİK TARİHİ TÜRKİYE DE MÜZECİLİK VE MÜZECİLİK TARİHİ Müze Nedir? Sanat ve bilim eserlerinin veya sanat ve bilime yarayan nesnelerin saklandığı, halka gösterilmek için sergilendiği yer veya yapılara müze denir. Müzeler,

Detaylı

Nakkaș Adem Turan. Sanat var olanı taklit ve tekrar değil, geçmișten ilham alarak, basit bir noktayı bile farklı yorumlamaktır.

Nakkaș Adem Turan. Sanat var olanı taklit ve tekrar değil, geçmișten ilham alarak, basit bir noktayı bile farklı yorumlamaktır. Nakkaș Adem Turan Sanat var olanı taklit ve tekrar değil, geçmișten ilham alarak, basit bir noktayı bile farklı yorumlamaktır. 2016 Tezyinat Sanat Hizmetleri olarak yapmış olduğumuz tezyinat çalışmalarında,

Detaylı

02 Nisan 2012. MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA,

02 Nisan 2012. MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA, 02 Nisan 2012 MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA, Amasra Teknik Gezisi 12-13 Mart 2012 tarihleri arasında, ARCH 222 - Arhitectural Design 4 dersi için Bir Sanatçı İçin Konut, ARCH 221 - Arhitectural Design 3

Detaylı

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA)

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) Osmanlı devletinde ülke sorunlarının görüşülüp karara bağlandığı bugünkü bakanlar kuruluna benzeyen kurumu: divan-ı hümayun Bugünkü şehir olarak

Detaylı

II. Beyazid Camii - Külliyesi ve Sağlık Müzesi. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

II. Beyazid Camii - Külliyesi ve Sağlık Müzesi. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı II. Beyazid Camii - Külliyesi ve Sağlık Müzesi Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 II.Beyazid Camisi ve Külliyesi (II.Beyazid Kompleksi).... 4 0.1.1 Darüşşifa

Detaylı

YAŞAM ÖYKÜSÜ. Doğum yeri: Doğum Tarihi: 1. Aile Bilgileri Baba: Adı: YaĢı:

YAŞAM ÖYKÜSÜ. Doğum yeri: Doğum Tarihi: 1. Aile Bilgileri Baba: Adı: YaĢı: YAŞAM ÖYKÜSÜ ADI: TARĠH: Doğum yeri: Doğum Tarihi: 1. Aile Bilgileri Baba: Adı: YaĢı: Mesleği: Sağlığı: Eğer vefat etmiģse ölüm yaģı: O zaman siz kaç yaģındaydınız: Ölüm Nedeni: Anne: Adı: YaĢı: Mesleği:

Detaylı

UNESCO Türkiye Millî Komisyonu XXVI. Dönem Genel Kurulu

UNESCO Türkiye Millî Komisyonu XXVI. Dönem Genel Kurulu UNESCO Türkiye Millî Komisyonu XXVI. Dönem Genel Kurulu 17 Mayıs 2014 Tarihinde Ankara da Gerçekleştirildi UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Yönetmeliğinin 14. Maddesine göre toplanan XXVI. Genel Kurul, 2014-2018

Detaylı

Eğitim. Resul KESENCELİ EĞİTİMDE

Eğitim. Resul KESENCELİ EĞİTİMDE Eğitim Resul KESENCELİ EĞİTİMDE MEDRESE VE VAKIFLARIN ROLÜ Osmanlılar, medrese eğitimi ve dolayısıyla ilim ve bu sahanın adamlarına değer verdiklerinden, bunların tahsil ve eğitim konusunda karşılaşabilecekleri

Detaylı

İZMİR BALÇOVA ANADOLU LİSESİ İSTANBUL ÜNİVERSİTE TANITIM VE KÜLTÜR GEZİSİ

İZMİR BALÇOVA ANADOLU LİSESİ İSTANBUL ÜNİVERSİTE TANITIM VE KÜLTÜR GEZİSİ İZMİR BALÇOVA ANADOLU LİSESİ İSTANBUL ÜNİVERSİTE TANITIM VE KÜLTÜR GEZİSİ 3 GÜN 2 GECE 23-27 NİSAN 2014 İSTANBUL "Orada, Tanrı ve insan, doğa ve sanat hep birlikte, yeryüzünde öylesine mükemmel bir yer

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yrd. Doç. Dr. Hacı YILMAZ

ÖZGEÇMİŞ. Yrd. Doç. Dr. Hacı YILMAZ ÖZGEÇMİŞ Yrd. Doç. Dr. Hacı YILMAZ Adı Soyadı: Hacı YILMAZ Doğum Yeri ve Yılı: Yozgat/Yerköy - 1968 Akademik Unvanı: Yard. Doç. Dr. Görevi: Öğretim Üyesi Çalıştığı Birim: Yıldırım Beyazıt Üniversitesi,

Detaylı

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ERZURUM KÜTÜPHANELERİ. Dündar ALİKILIÇ *

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ERZURUM KÜTÜPHANELERİ. Dündar ALİKILIÇ * GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ERZURUM KÜTÜPHANELERİ Dündar ALİKILIÇ * ÖZET Kütüphaneler her türlü yazılı ve basılı belge ve yayının korunup, gerektiğinde yararlanılması için yapılmış yapılardır. Erzurum da bu yapıları

Detaylı

TÜRK DÖNEMİ MANİSA KENTİ VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ * ÖZET

TÜRK DÖNEMİ MANİSA KENTİ VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ * ÖZET - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, p. 639-656, ANKARA-TURKEY TÜRK DÖNEMİ MANİSA KENTİ VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ * Sema GÜNDÜZ KÜSKÜ ** ÖZET Osmanlı sürecinin

Detaylı

BURSA'DA DÜNDEN BUGÜNE TASAVVUF KÜLTÜRÜ. Vakfı. İslAm Ara~tırrnalan Merkezi KiHüphanesi. 81)_5J;f. Dem. No: Tas. No: ' ' "-==~~="" -~~..,_.

BURSA'DA DÜNDEN BUGÜNE TASAVVUF KÜLTÜRÜ. Vakfı. İslAm Ara~tırrnalan Merkezi KiHüphanesi. 81)_5J;f. Dem. No: Tas. No: ' ' -==~~= -~~..,_. BURSA'DA DÜNDEN BUGÜNE TASAVVUF KÜLTÜRÜ Vakfı İslAm Ara~tırrnalan Merkezi KiHüphanesi Dem. No: Tas. No: 81)_5J;f ' ' "-==~~="" -~~..,_.J 3 BURSA KÜLTÜR SANAT VE TURİZM V AKFI YA YINLARI BURSA KİTAPLIGI:

Detaylı

Betül İpşirli Argıt, Rabia Gülnûş Emetullah Sultan: 1640-1715, İstanbul: Kitap Yayınevi, 2014, 9786051051321, 286 s. Said Nohut *

Betül İpşirli Argıt, Rabia Gülnûş Emetullah Sultan: 1640-1715, İstanbul: Kitap Yayınevi, 2014, 9786051051321, 286 s. Said Nohut * FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi FSM Scholarly Studies Journal of Humanities and Social Sciences Sayı/Number 4 Yıl/Year 2014 Güz/Autumn 2014 Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi

Detaylı

OSMANLI ARAŞTIRMALARI X

OSMANLI ARAŞTIRMALARI X OSMANLI ARAŞTIRMALARI X Neşl.r Heyeti - EdU.orlal Board HALİL İNALCIK-NEJAT GÖYÜNÇ HEATH W. LOWRY- İSMAiL ERtlNSAL THE JOURNAL OF OTTOMAN STUDIES, X İstanbul-199 0 226 Nitekim Şehzade Mustafa'nın öldürülmesinin

Detaylı

Surre Alayı. Surre-i Hümâyun. Altınoluk. Surre Alayının Güzergâhları. Surre Alayının Güvenliği. Surre Alayının Yola Çıkması

Surre Alayı. Surre-i Hümâyun. Altınoluk. Surre Alayının Güzergâhları. Surre Alayının Güvenliği. Surre Alayının Yola Çıkması Surre-i Hümâyun Altınoluk Surre Alayının Güzergâhları Surre Alayının Güvenliği Surre Alayının Yola Çıkması Surrenin Vapur ve Trenle Yollanması Surre Alayının Dönüşü Kaynakça Surre Alayı Surre-i Hümâyun

Detaylı

ELBİSTAN ALAUDDEVLE BEY CAMİİ (CAMİİ KEBİR, ULU CAMİ)

ELBİSTAN ALAUDDEVLE BEY CAMİİ (CAMİİ KEBİR, ULU CAMİ) KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 811 ELBİSTAN ALAUDDEVLE BEY CAMİİ (CAMİİ KEBİR, ULU CAMİ) Yaşar Baş Cami, halen Elbistan'ın Güneşli Mahallesi'nin ortasında bulunmaktadır. Bir sokak aracılığı ile şehrin merkezini

Detaylı

Araştırma Makalesi / Research Article MİMAR SİNAN CAMİLERİNDE MODÜLER SİSTEM

Araştırma Makalesi / Research Article MİMAR SİNAN CAMİLERİNDE MODÜLER SİSTEM Papers Produced from PhD Theses Presented at Institute of Science and Technology, Yıldız Technical University Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezlerinden Üretilmiş Yayınlar

Detaylı

PİRİ MEHMET PAŞA CAMİİ'NİN SÜSLEME PROGRAMININ KLASİK OSMANLI MİMARİSİNDEKİ YERİ 1

PİRİ MEHMET PAŞA CAMİİ'NİN SÜSLEME PROGRAMININ KLASİK OSMANLI MİMARİSİNDEKİ YERİ 1 Sosyal Bilimler Dergisi / Journal of Social Sciences (5), 2011,10-24 BEYKENT ÜNİVERSİTESİ/ BEYKENT UNIVERSITY PİRİ MEHMET PAŞA CAMİİ'NİN SÜSLEME PROGRAMININ KLASİK OSMANLI MİMARİSİNDEKİ YERİ 1 Yrd. Doç.

Detaylı

nzeyrek@uludag.edu.tr Tel: (224) 294 02 47-294 02 48 Tel iç hat: 402 47 Faks: (224) 294 09 29 Faks iç hat: 409 29 temel terim, kavramlar.

nzeyrek@uludag.edu.tr Tel: (224) 294 02 47-294 02 48 Tel iç hat: 402 47 Faks: (224) 294 09 29 Faks iç hat: 409 29 temel terim, kavramlar. ARKEOLOJİ 1 Ders Adi: ARKEOLOJİ 2 Ders Kodu: MRES215 3 Ders Türü: Seçmeli 4 Ders Seviyesi Önlisans 5 Dersin Verildiği Yıl: 2 6 Dersin Verildiği Yarıyıl 3 7 Dersin AKTS Kredisi: 3.00 8 Teorik Ders Saati

Detaylı

SİVEREK'TE TARİHİ ESERLER VE CAMİLER

SİVEREK'TE TARİHİ ESERLER VE CAMİLER SİVEREK'TE TARİHİ ESERLER VE CAMİLER» Genel Bilgi» Ulu Camii» Gülabibey Camii» Sulu Camii» Haliliye Camii» Eski Hükümet Konağı ve Gazipaşa İlkokulu» Yeraltı Hamamı» Abdalağa Hamamı» Hanlar» Serap Çeşmesi...»

Detaylı

1- Tevrat ve İncil'e Göre Hz. Muhammed (Abdulahad Davud'dan tercüme), İzmir, 1988.

1- Tevrat ve İncil'e Göre Hz. Muhammed (Abdulahad Davud'dan tercüme), İzmir, 1988. 1) PROF. DR. NUSRET ÇAM Yayınlanmış kitaplar şunlardır: 1- Tevrat ve İncil'e Göre Hz. Muhammed (Abdulahad Davud'dan tercüme), İzmir, 1988. 2- Adana Ulu Câmii Külliyesi, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara,

Detaylı

Roma ve Bizans Dönemi Tarihi Eserleri. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Roma ve Bizans Dönemi Tarihi Eserleri. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Roma ve Bizans Dönemi Tarihi Eserleri Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Antik Yerleşimler......................... 4 0.2 Roma - Bizans Dönemi Kalıntıları...............

Detaylı

5 ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ http://www.adiyaman.edu.tr/ 6 ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ http://www.adu.edu.tr

5 ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ http://www.adiyaman.edu.tr/ 6 ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ http://www.adu.edu.tr LIST OF UNIVERSITIES IN TURKEY No University name Web addresses 1 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ http://www.ibu.edu.tr 2 ABDULLAH GÜL ÜNİVERSİTESİ http://www.agu.edu.tr 3 ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ http://www.acibadem.edu.tr

Detaylı

1-MERKEZ TEŞKİLATI. A- Hükümdar B- Saray

1-MERKEZ TEŞKİLATI. A- Hükümdar B- Saray 1-MERKEZ TEŞKİLATI A- Hükümdar B- Saray MERKEZ TEŞKİLATI Önceki Türk ve Türk-İslam devletlerinden farklı olarak Osmanlı Devleti nde daha merkezi bir yönetim oluşturulmuştu.hükümet, ordu ve eyaletler doğrudan

Detaylı

KARAMAN-MERKEZ MEHMET ÇAVAŞ İLKOKULU BRİFİNG DOSYASI

KARAMAN-MERKEZ MEHMET ÇAVAŞ İLKOKULU BRİFİNG DOSYASI KARAMAN-MERKEZ MEHMET ÇAVAŞ İLKOKULU BRİFİNG DOSYASI 1. BÖLÜM: OKULUN ADI : Mehmet Çavaş İlkokulu (750497) ADRESİ : Osmangazi mahallesi 1080. sokak No:6 KARAMAN WEB ADRESİ : http://mehmetcavasilkokulu.meb.k12.tr

Detaylı

DÜNYA ŞEHRİ İSTANBUL DA GENÇ BİR ÜNİVERSİTE

DÜNYA ŞEHRİ İSTANBUL DA GENÇ BİR ÜNİVERSİTE DÜNYA ŞEHRİ İSTANBUL DA GENÇ BİR ÜNİVERSİTE FATİH SULTAN MEHMET VAKIF ÜNİVERSİTESİ TOPLANTI GÜNDEMİ 2 TARİHİN DERİNLİKLERİNDEN, BİLİMİN VE SANATIN UFUKLARINA KURULUŞ TOPLANTI GÜNDEMİ 3 Fatih Sultan Mehmet

Detaylı

II. BÖLÜM LK MÜSLÜMAN TÜRK DEVLETLER

II. BÖLÜM LK MÜSLÜMAN TÜRK DEVLETLER İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... V GİRİŞ...1 1. Eğitime Neden İhtiyaç Vardır?...1 2. Niçin Eğitim Tarihi Okuyoruz?...2 I. BÖLÜM İSLAMİYET TEN ÖNCEKİ TÜRK EĞİTİMİ 1. Eski Türklerde Eğitim Var mıdır?...5 2. Hunlarda

Detaylı