SES-TAŞ Madencilik Nakliyat Pazarlama Sanayii Ve Ticaret Ltd. Şti.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SES-TAŞ Madencilik Nakliyat Pazarlama Sanayii Ve Ticaret Ltd. Şti."

Transkript

1 SES-TAŞ Madencilik Nakliyat Pazarlama Sanayii Ve Ticaret Ltd. Şti RUHSAT NO LU II. GRUP MERMER OCAĞI ÇED RAPORU BURSA İLİ, NİLÜFER İLÇESİ, KADRİYE KÖYÜ ÇED Raporu Nihai ÇED Raporu KONYA 2013

2 PROJENİN SAHİBİNİN ADI ADRESİ TELEFON VE FAKS NUMARALARI PROJENİN ADI PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN ADI, MEVKİİ PROJE BEDELİ SES-TAŞ Madencilik Nakliyat Pazarlama Sanayii Ve Ticaret Ltd. Şti. Odunluk Mah. Akademi Cad. Zeno Center No:34 Nilüfer BURSA TEL. : FAKS : RUHSAT NO LU II. GRUP MERMER OCAĞI BURSA İLİ, NİLÜFER İLÇESİ, KADRİYE KÖYÜ Yatırım Tutarı TL Ruhsat Alanı Koordinatları Koordinat Sırası Sağa Yukarı Enlem - Boylam Datum Ed-50 WGS-84 Türü UTM Coğrafik DOM ZON Ölçek 6 Derecelik --- Nokta Y(sağa): X(yukarı) Enlem, boylam 1. Nokta : : Nokta : : Nokta : : Nokta : : Nokta : : Nokta : : Alan hk. Proje Alanı Koordinatları PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KOORDİNATLARI, ZONE Koordinat Sırası Sağa Yukarı Enlem - Boylam Datum Ed-50 WGS-84 Türü UTM Coğrafik DOM ZON Ölçek 6 Derecelik --- Nokta Y(sağa): X(yukarı) Enlem, boylam 1. Nokta : , :28, Nokta : , :28, Nokta : , :28, Nokta : , :28, Nokta : , :28, Nokta : , :28, Nokta : , :28, Nokta : , :28, Nokta : , :28, Nokta : , :28, Alan hk.

3 Stok Alanı Koordinatları Koordinat Sırası Sağa Yukarı Enlem - Boylam Datum Ed-50 WGS-84 Türü UTM Coğrafik DOM ZON Ölçek 6 Derecelik --- Nokta Y(sağa): X(yukarı) Enlem, boylam 1. Nokta : : Nokta : : Nokta : : Nokta : : Nokta : : Nokta : : Nokta : : Nokta : : Alan 0.99 hk. Pasa Alanı Koordinatları Koordinat Sırası Sağa Yukarı Enlem - Boylam Datum Ed-50 WGS-84 Türü UTM Coğrafik DOM ZON Ölçek 6 Derecelik --- Nokta Y(sağa): X(yukarı) Enlem, boylam 1. Nokta : , :28, Nokta : , :28, Nokta : , :28, Nokta : , :28, Alan 4,20 hk. Bitkisel Toprak Depolama Alanı Koordinatları Koordinat Sırası Sağa Yukarı Enlem - Boylam Datum Ed-50 WGS-84 Türü UTM Coğrafik DOM ZON Ölçek 6 Derecelik --- Nokta Y(sağa): X(yukarı) Enlem, boylam 1. Nokta : , :28, Nokta : , :28, Nokta : , :28, Nokta : , :28, Alan 1,40 hk.

4 Şantiye Alanı Koordinatları Koordinat Sırası Sağa Yukarı Enlem - Boylam Datum Ed-50 WGS-84 Türü UTM Coğrafik DOM ZON Ölçek 6 Derecelik --- Nokta Y(sağa): X(yukarı) Enlem, boylam 1. Nokta : , :28, Nokta : , :28, Nokta : , :28, Nokta : , :28, Alan 0.62 hk. Zon: 35 RUHSAT NUMARASI PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ YERİ VE SEKTÖRÜ Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan ÇED Yönetmeliği EK 1 Madde 29 Madencilik Projeleri, a bendi 25 hektar ve üzeri çalışma alanında (kazı ve döküm alanı toplamı olarak) açık işletmeler, RAPORU HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN /KURULUŞUN ADI RAPORU HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN /KURULUŞUN ADRESİ, TELEFON VE FAKS NUMARALARI GÖKŞEN MÜHENDİSLİK MÜŞ. İNŞ. TAAH. TİC. SAN. LTD. ŞTİ. Ferhuniye Mah. Hastane Cad. Durmaz Apt. No: 37/7 Selçuklu/KONYA TEL : FAKS : RAPORUN HAZIRLANIŞ TARİHİ

5 İÇİNDEKİLER LİSTESİ Sayfa No İÇİNDEKİLER LİSTESİ...İ TABLOLAR DİZİNİ... V ŞEKİLLER DİZİNİ... Vİİİ BÖLÜM 1: PROJENİN TANIMI VE AMACI Tanımı, Hizmet Amaçları, Önem ve Gerekliliği, Projenin Zamanlama Tablosu... 1 Projenin Tanımı... 1 Hizmet Amaçları, Önem ve Gerekliliği... 7 Projenin Zamanlama Tablosu Proje Bedeli BÖLÜM 2: PROJE ALANI VE ETKİ ALANINA AİT MEVCUT DURUMUN BELİRLENMESİ VE ÖZELLİKLERİ (PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT DURUMU VE PLANLANAN DURUMU İLE İLGİLİ OLARAK ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN BELİRTİLMESİ) Proje İçin Seçilen Yerin Konumu Proje Yer Seçimi (İlgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan yerin, Onanlı Çevre Düzeni Planı veya İmar Planı sınırları içinde ise bu alan üzerinde, değil ise mevcut arazi kullanım haritası üzerinde koordinatları ile birlikte gösterimi, projenin kapladığı alan ve koordinatları) Proje Kapsamındaki Ünitelerin Konumu Ocak Stok Alanı Bitkisel Toprak Depo Alanı Şantiye /İdari Bina Nakliye Güzergahı Diğer Proje Etki Alanının Belirlenmesi ve Etki Alanındaki Mevcut Durum Projenin Özellikleri Proje kıapsamında kullanılacak üretim yöntemleri, üretim miktarları, iş akım şeması, çalışacak personel sayısı, Proje Kapsamında Kullanılacak Üretim Yöntemleri, Üretim Miktarları Proje İş Akım Şeması Çalışacak Personel Sayısı Üretimde kullanılacak makinelerin, araçların ve aletlerin miktar ve özellikleri, Üretim Sırasında Tehlikeli, Toksik, Parlayıcı ve Patlayıcı Maddelerin Kullanım Durumları, Taşınmaları ve Depolanmaları Proje Kapsamındaki Ulaştırma Altyapısı Planı (ulaştırma güzergahı, güzergah yollarının mevcut durumu ve kapasitesi, hangi amaçlar için kullanıldığı, mevcut trafik yoğunluğu, yerleşim yerlerine göre konumu, yapılması düşünülen tamir, bakım ve iyileştirme çalışmaları vb.) BÖLÜM 3: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI Proje ve Etki Alanının Mevcut ve Planlanan Sosyo-Ekonomik Özellikleri Ekonomik Özellikler (Yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörler) Nüfus (Yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfusun yaş sınıflarına göre dağılımı, hane halkı yapısı) Sağlık (Bölgede mevcut endemik hastalıklar) İnsan Sağlığı ve Çevre Açısından Riskli ve Tehlikeli Faaliyetler Gerçekleşmesi Beklenen Gelir Artışları; Yaratılacak İstihdam İmkanları, Nüfus Hareketleri Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, sağlık, kültür hizmetleri) Çalışacak Personelin ve Bu Personele Bağlı Nüfusun Konut ve Diğer Teknik / Sosyal Altyapı İhtiyaçları Projenin Fayda-Maaliyet Analizi Projeden Etkilenen Yerleşim Yerleri Projenin Ekonomik Ömrü i

6 Zamanlama Tablosu Diğer Hususlar BÖLÜM 4: MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLER VE DOĞAL KAYNAKLARIN KULLANIMI.. 64 (BÖLGESEL VE ÇALIŞMA ALANI BAZ ALINARAK MEVCUT VE PLANLANAN DURUM VERİLMELİDİR) Arazi Kullanım ve Mülkiyet Durumu a) Tarım ve Hayvancılık a.1. Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü a.2. Ürün Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları a.3. Hayvancılık Türleri, Adetleri ve Beslenme Alanları b) Orman Alanları b.1. Ağaç Türleri ve Miktarları veya Kapladığı Alan Büyüklükleri b.2. Ocak Yerinin İşlendiği Mescere Haritası ve Yorumu b.3. Sahanın Yangın Görüp Görmediği c) Proje Yerinde Elden Çıkarılacak Alanın Değerlendirilmesi c.1 Proje Sırasında Kesilecek Ağaçların Tür ve Sayıları, Orman Yangınları ve Alınacak Önlemler, c.2 Elden Çıkarılacak Tarım Alanlarının Büyüklüğü, Arazi Kullanım Kabiliyeti, c.3 Etkilenecek Tabii Bitki Türleri ve Ne Kadar Alanda Bu İşlerin Yapılacağı c.4. Proje Alanında Kültür ve Tabiat Varlıkları Durumu, c.5. Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Toprak Özellikleri a) Toprak Yapısı ve Arazi Kullanım Kabiliyeti Sınıflaması b) Yamaç Stabilitesi c) Erozyon d) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Toprağa Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Jeolojik Özellikler a) Bölge Jeolojisi b) Proje Alanı Jeolojisi c) Cevherleşme d) Depremsellik e) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Jeolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Hidrojeolojik Özellikler a) Bölge ve Proje Alanı Hidrojeolojik Özellikler b) Yüzeysel Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri c) Yeraltı ve Termal Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri (Su Seviyeleri, Miktarları, Emniyetli Çekim Değerleri, Kaynakların Debileri, Mevcut ve Planlanan Kullanımı), d) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Hidrojeolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Hidrolojik Özellikler a) Bölge ve Proje Alanı Hidrolojik Özellikleri b) Projenin Göl, Baraj, Gölet, Akarsu ve Diğer Sulak Alanlara Göre Konumu c) Yüzeysel Su Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı (İçme, Kullanma, Sulama Suyu, Su Ürünleri İstihsali, Ulaşım, Turizm, Elektrik Üretimi ve Diğer Kullanımlar), d) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Hidrolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) e) İçme Suyu Kaynağından Alınan Numunelerin Analiz Sonuçları ve İlgili Yönetmeliğe Göre Değerlendirilmesi Meteorolojik ve İklimsel Özellikler a) Bölgesel Ve Proje Alanı Meteorolojik ve İklimsel Özellikler b) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Sırasında Yerel ve Bölgesel İklimde Oluşabilecek Meteorolojik ve İklimsel Etkiler ile Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Flora-Fauna a) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Flora-Fauna ii

7 b) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Flora-Fauna Üzerine Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Koruma Alanları (EK-V deki Duyarlı Yöreler Listesi Kapsamında) a) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Koruma Alanları b) Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Koruma Alanlarına Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme Ve İşletme Sonrası) Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler (Askeri yasak bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş alanlar, 7/16349 sayılı bakanlar kurulu kararı ile "sınırlandırılmış alanlar" v.b.) a) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı b) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) BÖLÜM 5: PROJE KAPSAMINDAKİ FAALİYETLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ (İLGİLİ YÖNETMELİKLER KAPSAMINDA VE KÜMÜLATİF OLARAK GEREKLİ DEĞERLENDİRME YAPILACAKTIR.) Emisyon Hesaplamaları (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Arazi Hazırlık İşlemleri Sırasında Oluşacak Emisyonlara İlişkin Hesaplamalar İşletme Aşamasında Oluşacak Emisyonlara İlişkin Hesaplamalar İşletme Sonrası Su Kullanımı ve Bertarafı (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olmak üzere temin edileceği kaynaklar, su miktarları, içme ve kullanma suyu ve diğer kullanım amaçlarına göre miktarları, kullanımı sonrası oluşacak atık suların miktarı ve bertarafı) Ocakların Etrafında Yapılacak Kuşaklama Kanalları Hakkında Bilgi Atıklar (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olmak üzere atık türleri, miktarları, bertarafı) Evsel Nitelikli Katı Atıklar Pasa Malzeme Ambalaj Atıkları Atık Yağlar Bitkisel Atık Yağlar Tehlikeli Atıklar Tıbbi Atıklar Gürültü Kaynakları ve Seviyeleri, Sağlık Koruma Bandı Mesafesi Doğaya Yeniden Kazandırma Çalışmaları ve Rehabilitasyon Planı Risk Analizi a) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Analizi b) Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Risk Durumlarında Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme Ve İşletme Sonrası) Sağlık Koruma Bandı Mesafesi Diğer Hususlar BÖLÜM 6: PROJENİN ALTERNATİFLERİ (BU BÖLÜMDE TEKNOLOJİ, ALINACAK ÖNLEMLERİN ALTERNATİFLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPILACAK VE TERCİH SIRALAMASI BELİRTİLECEKTİR.) BÖLÜM 7: İZLEME PROGRAMI Projenin İnşaatı İçin Önerilen İzleme Programı, Projenin İşletmesi Ve İşletme Sonrası İçin Önerilen İzleme Programı Ve Acil Müdahale Planı ÇED Olumlu Belgesinin Verilmesi Durumunda Yeterlik Tebliği nde Yeterlik Belgesi Alan Kurum/Kuruluşların Yükümlülükleri Başlığının 4. Maddesinde Yer Alan Hususların Gerçekleştirilmesi İle İlgili Program BÖLÜM 8: HALKIN KATILIMI (PROJEDEN ETKİLENMESİ MUHTEMEL YÖRE HALKININ NASIL VE HANGİ YÖNTEMLERLE BİLGİLENDİRİLDİĞİ, PROJE İLE İLGİLİ HALKIN GÖRÜŞLERİNİN VE KONU İLE İLGİLİ AÇIKLAMALARIN ÇED RAPORUNA YANSITILMASI.) BÖLÜM 9: SONUÇLAR iii

8 (YAPILAN TÜM AÇIKLAMALARIN ÖZETİ, PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİNİN SIRALANDIĞI VE PROJENİN GERÇEKLEŞMESİ HALİNDE OLUMSUZ ÇEVRESEL ETKİLERİN ÖNLENMESİNDE NE ÖLÇÜDE BAŞARI SAĞLANABİLECEĞİNİN BELİRTİLDİĞİ GENEL BİR DEĞERLENDİRME) iv

9 TABLOLAR DİZİNİ Sayfa No Tablo 1. Ülkemizde yılları arasında yapılan doğaltaş ihracatı...9 Tablo yılı dünya doğaltaş üretimi (statimmcarrara stone report 2010)...9 Tablo 3. Doğaltaş Sektörü İçin Türkiye genelinde yapılan (TÜMMER) GZFT (SWOT) analizine göre saptanan Güçlü ve Zayıf yönler Tablo 4. Doğaltaş Sektörü İçin Türkiye genelinde yapılan (TÜMMER) GZFT (SWOT) analizine göre saptanan Fırsatlar ve Sorunlar Tablo 5. Projenin Zamanlama Tablosu Tablo 6. Proje Bedeli Hesaplama Tablosu Tablo 7. Projeye Konu Ruhsat Alanı Çevresinde Yer Alan Ruhsatlar Tablo Ruhsat No lu Saha Sınır Koordinatları Tablo 9. Proje Alanı Sınır Koordinatları Tablo 10. Stok Alanı Sınır Koordinatları Tablo 11. Pasa Alanı Sınır Koordinatları Tablo 12. Bitkisel Toprak Depolama Alanı Sınır Koordinatları Tablo 13. Şantiye Alanı Sınır Koordinatları Tablo 14. Proje kapsamında kullanılacak alanlar Tablo 15. Pasa Malzeme Üretim Miktarları Tablo 16. Üretim Miktarları ve Çalışma Süreleri Tablo 17. Çalışacak Personel Listesi Tablo 18. Proje Kapsamında Ocak Üretiminde Kullanılacak Makine Ekipman Listesi Tablo 19. Üretim Sırasında Kullanılacak Karayollarının Trafik Yükleri (2012) Tablo 20. Türkiye, Bursa ve Nilüfer e Ait Kentsel ve Kırsal Nüfus Verileri Tablo 21. Bursa İlinin Yaş Grubu ve Cinsiyete Göre Nüfus Verileri Tablo 22. Nilüfer İlçesinin Yaş Grubu ve Cinsiyete Göre Nüfus Verileri Tablo 23. Kadriye Köyü Nüfus Verileri Tablo 24. Yatırım Analiz Tablosu Tablo 25. Yıllık İşletme Giderleri Tablosu Tablo 26. Proforma Gelir Tablosu Tablo 27. Proje alanına ve ünitelere en yakın yerleşimler ve mesafeler Tablo 28. Projenin Zamanlama Tablosu Tablo 29. Arazi Kullanım Durumu Tablo 30. Bursa İli Genel Arazi Kullanım Durumu Tablo 31. Nilüfer İlçesi Genel Arazi Kullanım Durumu Tablo 32. Bursa İlinde Meyve (İçecek ve Baharatlı Bitkiler dahil) Üretimi Tablo 33. Bursa İlinde Sebze Üretimi Tablo 34. Bursa İlinde Tarla Bitkileri Üretimi Tablo 35. Bursa İlinde Büyükbaş Hayvan Varlığı Tablo 36. Küçükbaşbaş Hayvan Varlığı Tablo 37. Bursa İlinde Kanatlı Hayvan Varlığı Tablo 38. Proje Alanının Orman Alanı Büyüklükleri Tablo 39. Kesilecek Ağaç Adetleri Tablo 40. Bursa İli Topraklarının Verimlilik Kriterlerinin % Olarak Dağılımı Tablo 41. Bursa İli Büyük Toprak Grupları itibariyle Ortalama Analiz Değerleri Tablo 42. Arazi Kullanım Kabiliyet Sınıfları (AKK) (ha) Tablo 43. Bursa İl sınırları içerisinde en çok karşılaşılan toprak erozyonu türü ve dereceleri Tablo 44. Dilim Yöntemine göre hesaplanan rezervler v

10 Tablo 45. Bursa İlinde Meydana Gelen Depremler Tablo 46. Geçirgenlik Derecesi Permeabilite Katsayısı Tablo 47. Geçirgenlik Derecesi Permeabilite Katsayısı Tablo 48. Bursa İli Yeraltısuyu Potansiyeli Tablo 49. Bursa İli Yeraltı Suyu Potansiyeli Tablo 50. Bursa İli Başlıca Akarsuları Tablo 51. Su Yüzeylerinin Proje Alanına Mesafeleri Tablo 52. İçme Suyu Kaynakları ve Kapasiteleri Tablo 53. Bursa İli İçme ve Kullanma Suyu Projeleri Tablo 54. Bursa İli Enerji Projeleri Tablo 55. Bursa İlinde İşletmedeki Sulama Tesisleri Tablo 56. Suyungözü Kaynağı Analiz Sonuçlarına Göre Uygunsuz Çıkan Parametre Değerleri Tablo 57. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Basınç Dağılımı (hpa) Tablo 58. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Sıcaklık Dağılımı ( C) Tablo 59. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Yağış Dağılımı Tablo 60. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Nispi Nem Dağılımı Tablo 61. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Aylık Sayılı Günler Dağılımı Tablo 62. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Aylık Maksimum Kar Kalınlığı Tablo 63. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Buharlaşma Dağılımı Tablo 64. Yönlere Göre Rüzgârın Aylık, Mevsimlik ve Yıllık Esme Sayılarının Dağılımları Tablo 65. Yönlere Göre Rüzgârların Aylık, Mevsimlik ve Yıllık Esme Hızları Dağılımları (m/sec) Tablo 66. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Ortalama Rüzgar Hızı (m/sec) Tablo 67. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Ortalama Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgarlı Günler Tablosu Tablo 68. Flora Listesi Tablo 69. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen İki Yaşamlı Türleri Tablo 70. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Sürüngen Türleri Tablo 71. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Kuş Türleri Tablo 72. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Memeli Türleri Tablo 73. Proje Sahası ve Çevresindeki Invertebrata (Omurgasızlar ve böcekler) Türleri Tablo 74. Bursa ili'nde Bulunan Kültür ve Tabiat Varlıkları ve Sit Alanları Tablo 75. Dekapaj miktarları Tablo 76. Toz Emisyon Faktörleri-Dekapaj Tablo 77. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak SKHKKY Emisyon Faktörleri Tablo 78. Üretim Miktarları Tablo 79. Etkileşimli Blok Mermer Ruhsatları Tablo 80. Etkileşimli Blok Mermer Ruhsatlarına ait Kütlesel Debi Miktarları Tablo No lu Mermer Ocağı Modelleme Sonuçlarının Sınır Değerler ile Karşılaştırılması Tablo No lu, No lu ve No lu Mermer Ocaklarının Modelleme Sonuçlarının Sınır Değerler ile Karşılaştırılması Tablo 83. Proje Alanı İşletme Aşamasında Su Temini ve Kullanımlarına Göre İhtiyaç Duyulan Su Miktarları Tablo 84. Kullanılacak Makine Ekipman Listesi Tablo 85. Alıcılarda Hesaplanan Gürültü Düzeyleri vi

11 Tablo 86. Kümülatif Gürültü Etkisi Hesaplama Tablosu Tablo 87. Doğaya Yeniden Kazandırma Planı Uygulama Takvimi Tablo 88. Risk Analizinde Kullanılan Değerlendirme Verileri Tablo 89. Risk Matrisinin Kabul Edilebilirlik Değerleri Tablo 90. Proje Alanı Olası Tehlikelerin Değerlendirilmesi Tablo 91. Proje Etki Alanı Olası Tehlikelerin Değerlendirilmesi vii

12 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil 1. Proje Ünitelerini Gösterir Kroki...2 Şekil 2. Ocak İçi Bağlantı Yollarının Gösterildiği Harita...3 Şekil 3. Yerleşim Birimlerine Mesafeleri Gösterir Harita...4 Şekil 4. Bitişik Ruhsatları Gösterir Kroki...6 Şekil Yılı Dünya Doğaltaş Üretimi Dağılımı Şekil Yılı doğaltaş ihracatının ürün gruplarına göre dağılımı (IMIB, 2012) Şekil Yılı doğaltaş ihracatında ilk 5 ülke (IMIB, 2012) Şekil 8. Proje alanı yer bulduru haritası Şekil 9. Ruhsat Sahası İçerisinde Stok Alanını Gösterir Harita Şekil 10. Ruhsat Sahası İçerisinde Pasa Döküm Alanlarını Gösterir Harita Şekil 11. Ruhsat Sahası İçerisinde Bitkisel Toprak Depo Alanını Gösterir Harita Şekil 12. Ruhsat Sahası İçerisinde Şantiye Alanını Gösterir Harita Şekil 13. Nakliye Güzergahını Gösterir Kroki Şekil 14. Proje Etki Alanını Gösterir Kroki Şekil 15. Proje Genel İş Akım Şeması Şekil 16. Karot Çalışmasının Gösterimi Şekil 17. Tel Kesme Yönteminin Gösterimi Şekil 18.Ebatlama işlemini gösterir fotoğraf Şekil 19. Ulaşım Güzergahını Gösterir Kroki Şekil Yılı Trafik Hacmi Haritası Şekil 21. Ulaşım Güzergahı Üerinde 2012 Yılı Trafik Hacmi Haritasındaki Yolların Gösterimi Şekil 22. Yerleşim Birimlerine Mesafeleri Gösterir Kroki Şekil 23. Arazi Varlığı Haritası Şekil 24. Bursa İli Arazi Kullanım Durumu Şekil 25. Nilüfer İlçesi Arazi Kullanım Durumu Şekil 26. Mescere Haritası Şekil 27. Orman Kadastrosu Gösterimi Şekil 28. Proje alanı ve yakın çevresine ait genelleştirilmiş stratigrafik kolon kesit (ölçeksiz) Şekil 29. Marmara Bölgesi Tektonik Haritası Şekil 30. Türkiye Diri Fay Haritası (Kaynak: ) Şekil 31. Proje Alanın Su Yüzeylerlerine Mesafesini Gösterir Kroki Şekil 32. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Aylık Basınç (hpa) Değerleri Grafiği Şekil 33. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Aylık Sıcaklık ( C) Dağılımı Şekil 34. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Ortalama Toplam Yağış ve Maksimum Yağış Dağılımı Grafiği Şekil 35. Bursa İli Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Bağıl Nemin Aylara Göre Değişimi Şekil 36. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Sayılı Günler Grafiği Şekil 37. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Maksimum Kar Kalınlığı Grafiği Şekil 38. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Aylık Buharlaşma Dağılımı Şekil 39. Esme Sayıları Toplamına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı Şekil 40. Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramı Şekil 41. Esme Sayılarına Göre Aylık (Ocak-Haziran Dönemi) Rüzgar Diyagramları Şekil 42. Esme Sayılarına Göre Aylık (Temmuz-Aralık Dönemi) Rüzgar Diyagramları. 125 Şekil 43. Rüzgar Esme Sayılarına Göre İlkbahar Mevsimi Rüzgar Diyagramı Şekil 44. Rüzgar Esme Sayılarına Göre Yaz Mevsimi Rüzgar Diyagramı viii

13 Şekil 45. Rüzgar Esme Sayılarına Göre Sonbahar Mevsimi Rüzgar Diyagramı Şekil 46. Rüzgar Esme Sayılarına Göre Kış Mevsimi Rüzgar Diyagramı Şekil 47. Esme Hızı Ortalamasına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı Şekil 48. Esme Hızılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramı Şekil 49. Esme Hızlarına Göre Aylık (Ocak-Haziran Dönemi) Rüzgar Diyagramları Şekil 50. Esme Hızlarına Göre Aylık (Temmuz-Aralık Dönemi) Rüzgar Diyagramları Şekil 51. Rüzgar Esme Hızlarına Göre İlkbahar Mevsimi Rüzgar Diyagramı Şekil 52. Rüzgar Esme Hızlarına Göre Yaz Mevsimi Rüzgar Diyagramı Şekil 53. Rüzgar Esme Hızlarına Göre Sonbahar Mevsimi Rüzgar Diyagramı Şekil 54. Rüzgar Esme Sayılarına Göre Kış Mevsimi Rüzgar Diyagramı Şekil 55. Ortalama ve Maksimum Rüzgar Hızı Dağılımı Grafiği Şekil 56. Aylara Göre Ortalama Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgarlı Gün Sayısı Grafiği Şekil 57. Bursa İli Ava Açık ve Kapalı Alanlar Haritası (http://www.milliparklar.gov.tr) Şekil 58. Proje Alanı İle Koruma Alanlarının Konumunu Gösterir Kroki Şekil 59. Proje Alanı İle Özgüntaş ve Yüce Ocaklarının Konumlarını Gösterir Harita Şekil 60. Proje Alanı İle Koruma Alanlarının Konumunu Gösterir Kroki Şekil 61. Risk SKOR Derecelendirme Matrisi ix

14 EKLER LİSTESİ : EK 1 EK 2 EK 3 EK 4 EK 5 EK 6 EK 7 EK 8 EK 9 EK 10 EK 11 EK 12 EK 13 EK 14 EK 15 EK 16 EK 17 EK No lu Sahaya Ait İşletme Ruhsatı No lu Ruhsat Sahasını ve Civarını Gösterir Yer Bulduru Haritası No lu Ruhsat Sahasını ve Civarını Gösterir 1/ Ölçekli Topografik Harita ve Ruhsat Sahasına En Yakın Yerleşim Birimlerinin Gösterildiği 1/ Ölçekli Topografik Harita No lu Ruhsat Sahasını ve Civarını Gösterir 1/ Ölçekli Vaziyet Planı No lu Ruhsat Sahasını ve Civarını Gösterir 1/ Ölçekli Arazi Varlığı Haritası No lu Ruhsat Sahasını ve Civarını Gösterir 1/ Ölçekli Meşçere Haritası No lu Ruhsat Sahasını ve Civarını Gösterir 1/ Ölçekli Orman Kadastro Haritası Gösterimi No lu Ruhsat Sahasını ve Civarını Gösterir 1/ Ölçekli Jeoloji Haritası ve Kesitleri No lu Ruhsat Sahasını ve İçme Suyu Koruma Alanlarının Gösterir 1/ Ölçekli Hidroloji Haritası ve Planı No lu Ruhsat Sahasını ve Civarını Gösterir Ava Açık ve Kapalı Alanlar Haritası No lu Ruhsat Sahasını ve Civarını Gösterir Bursa İli Deprem Haritası No lu Ruhsat Sahasını ve Civarını Gösterir Uydu Görüntüleri Bitişik Ruhsatları Gösterir Topografik Harita Etkileşimli Ruhsatları Gösterir Topografik Harita Proje Etki Alanını Gösterir Topografik Harita No lu Ruhsat Sahasını ve Civarını Gösterir Ulaşım Güzergahı Haritası Fosseptik Planı Proje Alanını Gösterir Fotoğraflar x

15 EK 19 EK 20 EK 21 EK 22 EK 23 EK 24 EK 25 EK 26 EK 27 EK 28 EK 29 EK 30 EK 31 EK 32 EK 33 EK 34 EK 35 EK 36 EK 37 Bursa Meteoroloji İstasyonu Uzun Yıllar Meteorolojik Verileri ( ) İstanbul-Göztepe Meteoroloji İstasyonu 2011 Yılı Günlük Sabah ve Öğle Karışım Yüksekliği Verileri Bursa Meteoroloji İstasyonu 2011 Yılı Saatlik Rüzgar Hızı ve Yönü Verileri Bursa Meteoroloji İstasyonu 2011 Yılı Saatlik Genel Bulutluluk Kapalılığı Verileri Bursa Meteoroloji İstasyonu 2011 Yılı Saatlik Sıcaklık Verileri Bursa Meteoroloji İstasyonu 2011 Yılı Saatlik Toplam Global Güneş Radyasyonu Verileri Bursa Meteoroloji İstasyonu ( ) Standart Zamanlarda Gözlenen En Büyük Yağış Değerleri ve Tekerrür Eğrileri Grafiği Bursa İstasyonunda Uzun Yıllar Fevk Hadiseleri Tablosu Meşçere Tanıtım Tabloları Koçu Köyü Muhtarlık Yazısı Hidro-San Mak. İml. Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ye Ait Taahhütname ve Vidanjör Çalışma İzin belgesi Reis Tur. Taş. Tem. İnş. Müh. Mimar. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ye Ait Evsel Katı Atık Toplama ve Taşıma Sözleşmesi Denge Petrol Sanayi Ve Tic. İth. İhr. Paz. Ltd. Şti. Ye Ait Geri Kazanım Sözleşmesi Deha Bitkisel Atık Yağ Toplama Geri Kazanım Biodizel Üretim San.Ve Tic. A.Ş. Ye Ait Bitkisel Atık Yağ Toplama Sözleşmesi Bursa Büyükşehir Belediyesi, Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı ve İmar, Şehircilik Dairesi Başkanlığı Görüşü Bursa Büyükşehir Belediyesi, Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Görüşü Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 1. Bölge Müdürlüğü Görüşü Bursa Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü Sayılı Yazısı ve Ekleri Bursa Valiliği İl Halk Sağlığı Müdürlüğü Halk Sağlığı Laboratuvarı Analiz Raporu xi

16 EK 38 EK 39 EK 40 EK 41 EK 42 EK 43 EK 44 Cevher Analizi Raporları Acil Durum Planı Doğaya Yeniden Kazandırma Planı Hava Kalitesi Modelleme Raporu Akustik Rapor İTÜ Maden Fakültesi Vakfı Tarafından Hazırlanan ʺBursa Başköy-Erenler- Dağakça Bölgesindeki Kireçtaşlarının Bloktaş Potansiyeli (Jeolojik Ve Ekonomik Analiz) Raporuʺ İTÜ Tarafından Hazırlanan ʺBursa Orhaneli Ortaköy No Lu Ruhsat Alanı İle Bursa Merkez Kadriye Köyü , Ve No Lu Ruhsat Alanları Civarının Jeolojik, Hidrojeolojik Ve Mikrobiyolojik İnceleme Raporuʺ xii

17 BÖLÜM 1: PROJENİN TANIMI VE AMACI 1.1. Tanımı, Hizmet Amaçları, Önem ve Gerekliliği, Projenin Zamanlama Tablosu Projenin Tanımı Proje konusu faaliyet Bursa İli, Nilüfer İlçesi, Kadriye Köyü civarında 1/25,000 ölçekli H21 c4 paftasında yer alan Ruhsat No lu 59,85 hektarlık sahada belirlenen 58,58 hektarlık proje alanında yatırımı planlanan mermer ocağında gerçekleştirilmesi planlanan ocak işletmeciliğidir No lu 59,85 hektarlık II. Grup arama ruhsatı tarihinde Ses- Taş Mad. Nak. Paz. San. Ve Tic. Ltd. Şti. adına Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen işletme ruhsatı ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. EK 1). İşletme ruhsatı 10 yıllık süre ile düzenlenmiş olup 10 yılın bitiminde temdit (süre uzatımı) işlemleri yapılacaktır. Bölgede çalışan ve daha önce alınmış ÇED Gerekli Değildir kararları olan ocaklara mahkeme tarafından yürütmeyi durdurma kararı ardından da söz konusu kararların iptal kararı verilmiştir. Çevresel etkilerin detaylı incelenmesi ve halkın görüşünün alınması için Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Ek-1 kapsamında ÇED sürecinin başlatılması karara bağlanmıştır. Söz konusu projede diğer firmaların yaşadığı mahkeme sürecini ve varılan kararı baz alarak ÇED sürecine başvurulmuştur. Mevcut durumda Bursa İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü bölgede yer alan bütün mermer ocağı başvurularına ÇED Gereklidir kararı vermektedir. Bölgede yer alan blok mermer ocaklarının Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Ek-2 kapsamında yapacağı her başvurudan ÇED Gereklidir kararı çıkacaktır. Bu nedenle söz konusu proje için Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Ek-1 kapsamında başvuru yapılmıştır. 59,85 hektarlık planlanan faaliyet kapsamında 58,58 hk alan proje alanı, 4,20 hk pasa döküm alanı, 0,99 hk stok alanı, 1,40 hk bitkisel toprak depolama alanı ve 0,62 hk şantiye alanı belirlenmiştir. Proje alanının geriye kalan 51,37 Hektarlık kısmı ise Ocak alanı olarak belirlenmiştir. Sıralanan alanlarının yerleşimini gösterir 1/ ölçekli Vaziyet Planı ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. EK. 4.) ruhsat no lu saha içerisinde üretime yönelik herhangi bir çalışma gerçekleştirilmemiştir. Saha bakir durumdadır. Proje sahasından mermer üretimi açık işletme tel kesme yöntemi ile yapılacaktır. Üretilen blok mermer cevheri istenilen ebatlara getirilecektir. İstenilen ebatlara getirilen malzeme Stok Alanı nda stoklanacaktır. Stoklanan malzeme piyasaya satışa sunulacaktır. Üretim işlemleri esnasında oluşan pasa malzeme pasa alanında depolanacaktır. İşletmede yılda m 3 /yıl blok mermer üretilmesi planlanmaktadır. Üretim faaliyetleri esnasında kesinlikle patlayıcı madde kullanılmayacaktır. Proje alanında yılda 12 ay (300 gün), ayda 25 gün, günde 16 saat 2 vardiya olarak üretim faaliyetleri gerçekleştirilecektir. 1

18 Ruhsat Alanı Proje Alanı Şantiye Alanı Stok Alanı Bitkisel Toprak Depolama Alanı Pasa Alanı Şekil 1. Proje Ünitelerini Gösterir Kroki Ruhsat Sahasının büyük bir kısmında mermer cevherleşmesi mevcuttur. Sahada mevcut cevherin yoğunluğu ortalama yaklaşık 2,75 gr/cm 3 tür. Cevhere ait analiz raporları rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-38). Ocak üretim faaliyetleri sırasında toplam 74 personel çalıştırılması planlanmaktadır. Çalışacak 74 personel 1 kişi mühendis, 45 operatör, 2 aşçı, 12 şoför ve 14 işçiden oluşacaktır. Sahaya Bursa-Orhaneli Karayolu ile ulaşmak mümkündür. Söz konusu karayolunun yaklaşık 24. kilometresinden Erenler Köy Yoluna dönülmelidir. Erenler Köyünden sonra yaklaşık 4 km daha ilerlendiğinde Koçu Köyüne ulaşılır. Koçu Köyü ne kadar yollar asfalttır. Koçu Köyü nden itibaren yaklaşık 4,2 km stabilize yol takip edilerek ruhsat alanına ulaşılmaktadır. Nakliye güzergahı Koçu Köyü nün içerisinden geçmemektedir. Söz konusu yollar genelde yılın tamamında ulaşıma olanak vermektedir. Gerektiğinde bağlantı yolunun bakım ve onarımı firma tarafından karşılanacaktır. Köy yollarına zarar verilmeyecek olup zarar verilir ise verilen zarar proje sahibince karşılanacaktır. 2

19 Proje alanı içerisinde yaklaşık olarak toplam 745 m uzunluğunda ocak içi bağlantı yolu olacaktır. Ocak içi bağlantı yollarının gösterildiği harita aşağıda sunulmuştur. Şekil 2. Ocak İçi Bağlantı Yollarının Gösterildiği Harita Proje alanına en yakın yerleşim birimi sahanın harita üzerinden yaklaşık olarak m kuzey-kuzeydoğusunda yer alan Kadriye Köyü ve yaklaşık olarak m güneygüneybatısında yer alan Başköy dür. Mesafelerin gösterildiği harita aşağıda sunulmuştur. 3

20 Şekil 3. Yerleşim Birimlerine Mesafeleri Gösterir Harita Proje alanında üretim faaliyetleri ruhsat sahibi firma tarafından yapılacak olup personel gideri de ruhsat sahibi firma tarafından karşılanacaktır. Ancak ilerleyen faaliyet dönemlerinde gerekli görülmesi durumunda sahadaki faaliyetler sözleşme yapılarak taşeron firmalara devredilebilecektir. Ruhsat sahası ve proje alanı sınırları 1/ ölçekli topoğrafik harita üzerine işlenmiştir (Bkz. EK 3). Proje alanını gösterir fotoğraflar ve uydu görüntüleri rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-18,12). 4

21 Diğer Tesisler İle Etkileşim Ruhsat alanı çevresinde yine mermer üretimi yapan başka ruhsatlar mevcuttur. Projeye konu ruhsat bitişiğinde yer alan ruhsatların gösterildiği kroki aşağıda ve harita rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-13). Krokiden de görüldüğü gibi Sestaş firmasında ait ruhsat çevresinde diğer firmalara ait ruhsatlar yer almaktadır. Söz konusu ruhsat alanlarının tamamında blok mermer üretimi yapılmaktadır. 5

22 Şekil 4. Bitişik Ruhsatları Gösterir Kroki EPDK tarafında verilmiş proje alanı ve yakın çevresinde Hidroelektrik Santral ve Rüzgar Enerji Santrali lisansı bulunmamaktadır. (Kaynak: ) 6

23 Hizmet Amaçları, Önem ve Gerekliliği Projeye konu sahada blok mermer üretimi yapılacaktır. Üretilen blok mermer cevheri istenilen ebatlara getirilecektir. İstenilen ebatlara getirilen malzeme Stok Alanı nda stoklanacaktır. Stoklanan malzeme piyasaya satışa sunulacaktır. Böylelikle cevherin hem inşaat sektörüne hem de ülke ekonomisine katkısı sağlanacaktır. Yukarıda tanımlanan yatırımın, çevre üzerine etkilerini ayrıntılı araştırmak ve olumsuz etkileri minimize etmenin teknik koşullarını sağlamak amacıyla bu proje hazırlanmıştır. Üretim, ülke ekonomisine ve inşaat sektörüne bir katkı sağlarken, üretim çalışmaları sırasında yöreden temin edilecek personel için de istihdam yaratılacaktır. İTÜ Maden Fakültesi Vakfı tarafından ʺBursa Başköy-Erenler-Dağakça Bölgesindeki Kireçtaşlarının Bloktaş Potansiyeli (Jeolojik ve Ekonomik Analiz) Raporuʺ hazırlanmıştır (Bkz. Ek-43). Söz konusu raporun III. Bölümünde ʺTürkiye Genelinde Madencilik ve Doğaltaş Sektörünün Genel Değerlendirilmesine İlişkin Düşüncelerʺ başlığı altında bloktaş mermer üretiminin ülke ekonomisi yönünden öneminden bahsedilmiştir. Söz konusu rapordan alınan bilgiler aşağıda özetlenmiştir. ʺTürkiye, jeolojik yapısının doğal bir sonucu olarak çok çeşitli yer altı zenginliklerine sahiptir. Ülkemizde çıkarılmakta olan madenlerle bir yandan endüstri kuruluşlarımızın gereksinimleri karşılanırken, diğer yandan da ham ya da yarı işlenmiş olarak dış satımları yapılmaktadır. Maden zenginliklerimiz; Metalik Madenler (Krom, Bakır, Altın v.b..) Enerji Hammaddeleri (Kömür, Petrol, Doğalgaz v.b..) Endüstriyel Hammaddeler (Bor, Kaolen, Bloktaş-Mermer v.b..) olarak gruplandırılmaktadır. Türkiye özellikle, bor, krom gibi yukarıda örneklenen madenlerin yanı sıra çeşitli renk, desen ve özellikte köken, tür ve miktarları ile dikkat çeken doğaltaş rezervlerini barındırmaktadır. Son 25 yıl içinde, yasal yönden yapılan ve üreticiye güvence veren değişiklikler ile dünyadaki teknolojik gelişmelerin izlenmesi ve özenle uygulanması sonucunda sadece ülkemizde değil, dünyada da takdirle izlenen bir Türkiye Doğaltaş Sektörü doğmuştur. Ülkemiz jeolojik yapısının beklenen bir sonucu olarak, çeşitli renk ve kalitede bilimsel ve ticari anlamda zengin mermer, son yıllarda kullanılan ve tüm taş türlerini de içine alan daha doğru tanımlaması ile doğaltaş yataklarına sahiptir. 7

24 Milyarlarca m³ olarak ifade edilebilecek olan bu yatakların bir kısmı, Anadolu da yerleşik uygarlıklar döneminde, binlerce yıldan bu yana işletilmiştir. Özellikle, birbirini izleyen Eski Yunan, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı uygarlıkları boyunca, Anadolu Ocakları ndan çıkarılan bu taşlar sadece Anadolu da değil bu uygarlıkların yayıldığı diğer Akdeniz ülkelerine de taşınmış ve oralardaki sanat eserlerinde kullanılmıştır. Marmara Adası (Prokonnesos), Afyon-İncehisar (Dokimeion) ve Afrodisias tarihsel dönemlerin en ünlü bloktaş üretim ve işleme merkezleri olmuştur. Ülkemizde doğaltaş konusunda bilgilenme süreci 1980 li yıllardan itibaren başlatılmış ve son 10 yılda ivme kazanmıştır. Günümüzde bu sektörde, babadan oğula geçen Taşçılık mesleği yerine, projelendirilmiş yatırım programları yapan, çağdaş teknolojiyi izleyerek bunun gerektirdiği üretim araçlarını kullanan, geçerli tanıtım ve pazarlama yöntemlerini uygulamaya çalışan, kısaca teknik ve ekonomik fizibilite kavramını benimseyerek, yönünü bulmaya gayret eden kuşakların yer aldığı, genç girişimciler ve bunların birlikteliğinden doğan şirketler görülmektedir. Sayılarla Türkiye Doğaltaş Sektörü Ülkemizde doğal taş endüstrisi ile uğraşanları tarafından kurulan ve ilgili tüm sivil toplum örgütlerini bir çatı altında toplayan TÜMMER (Türkiye Mermer ve Mermer Makinaları Üreticileri Birliği) ve IMIB (İstanbul Maden İhracatçıları Birliği) den elde edilen 2012 verilerine göre sektörün bugünkü yapısı ve dünyadaki yeri aşağıdaki gibi özetlenebilir. Başta Marmara ve Ege bölgeleri olmak üzere ülkemizin her bölgesine yayılmış olan doğaltaş rezervleri ve buralarda bloktaş çıkaran ocak işletmeleri bulunmaktadır. Diğer maden zenginliklerinde olduğu gibi, doğaltaş işletmelerinin de, rezervlerin bulunduğu yerlerde olması kaçınılmazdır. Kuşkusuz bu gerçek araştırmaya konu olan Bursa doğaltaş işletmeleri için de geçerlidir. Ülkemizde 20 civarında doğaltaş (mermer) blok üretiminin yapıldığı havza bulunmaktadır. Bu havzalarda blok üretiminin gerçekleştirildiği 1500 kadar doğaltaş ocağı, arasında elemanın çalıştığı değişik büyüklüklerde 1800 fabrika ile ülke coğrafyasına dağılmış durumda yaklaşık olarak 7500 adet atölye büyüklüğünde işletme mevcuttur. Günümüzde, İzmir ve İstanbul illerinde yapılan uluslararası fuarlarda, ülkemizde çıkarılan değişik cins ve desende yaklaşık 500 kadar doğaltaş türü sergilenmektedir yılında dolar olan ihracatımızın 1996 da 94 milyon dolar, 2011 yılında ise 1,675 milyar dolara yükselmesi dikkat çekicidir. Doğaltaş üretimimizin yaklaşık olarak %40 kadarı kısmı ihraç edilmekte, %60 ı ise iç piyasada tüketilmektedir. Bu değerlendirmelere göre sektörün 2012 yılı içerisinde toplam üretim değerinin 4,5 milyar dolar olması beklenmektedir (TUMMER, 2012).ʺ 8

25 Tablo 1. Ülkemizde yılları arasında yapılan doğaltaş ihracatı Yıl Miktar Değer Miktar Değer Ortalama satış fiyatı (Bin Ton) (Milyon $) Değişim (%) Değişim (%) ($) ,03 24, ,64 10, ,68 17, ,00 25, ,62 18, ,68 35, ,39 42, ,53 45, ,15 28, ,5 27, ,03 20, ,21 12, ,50-11, ,90 26, ,71 6, ʺ2009 yılı verilerine göre dünyada ilk 10 ülke toplam üretim ve değerin % 94 ünü paylaşmaktadır. Bu ülkeler sıralamasında Çin ve Hindistan dan sonra Türkiye; İtalya, İspanya, Brezilya ve İran 3. olma yarışındadır.ʺ Tablo yılı dünya doğaltaş üretimi (statimmcarrara stone report 2010) Ülke Ton Yüzde Çin ,53% Hindistan ,66% Türkiye ,77% İran ,30% İtalya ,52% Brezilya ,02% İspanya ,74% Mısır ,37% Portekiz ,90% ABD ,69% Diğer ülkeler % Toplam

26 2009 Yılı Dünya Doğaltaş Üretimi Portekiz 3% Mısır 3% İspanya 7% Brezilya 7% ABD 2% Diğer ülkeler 8% Çin 21% İtalya 9% Hindistan 19% İran 10% Türkiye 11% Şekil Yılı Dünya Doğaltaş Üretimi Dağılımı ʺ2011 yılında Türkiye den yurtdışına satılan doğaltaş türleri; Çin Halk Cumhuriyeti ne blok mermer ve traverten, diğerlerine işlenmiş ürün şeklindedir.ʺ Şekil Yılı doğaltaş ihracatının ürün gruplarına göre dağılımı (IMIB, 2012) 10

27 Şekil Yılı doğaltaş ihracatında ilk 5 ülke (IMIB, 2012) Türkiye Doğaltaş Sektörünün Analizi ʺAşağıda sektör için Türkiye genelinde yapılan (TÜMMER) GZFT (SWOT) analizine göre saptanan Güçlü ve Zayıf yönler ile çıkan Fırsatlar ve Sorunlar bir arada özetlenmektedir.ʺ Tablo 3. Doğaltaş Sektörü İçin Türkiye genelinde yapılan (TÜMMER) GZFT (SWOT) analizine göre saptanan Güçlü ve Zayıf yönler Güçlü Yönler Zayıf Yönler Yüksek rezerv miktarı Yüksek enerji maliyetleri Tür, renk ve desende çeşitlilik Sektörel teşvik eksikliği Dünyada Türk mermerine talepte artış Kalifiye eleman eksikliği Mermer üretim makineleri ve teknolojisinde gelişmeler Güçlü örgütlenme yapısı; İhracatçı Birlikleri ve sivil toplum kuruluşlarının etkin aktiviteleri Dünya sıralamasında önemli olan bir fuara ev sahipliği İşletme sermayesi noksanlığı Sektör içi fiyat rekabeti Yüksek işçilik sigorta prim vb giderler Rekabet edebilirlik Standardizasyon ve ölçüm eksikliği Pazarlama stratejilerinde gelişmeler Envanter eksikliği Tasarım ve mimari örgütlenmeler ile iletişim eksikliği Taşımacılık, liman yetersizliği ve pahalılığı Mermer ve doğaltaş ruhsatlarının finans kurumlarınca teminat sayılmayışı Doğaltaş sektöründen uzak olan, değişik sektörlerde firmaların bilinçsiz ve hazırlıksız olarak sektöre girme çabaları 11

28 Tablo 4. Doğaltaş Sektörü İçin Türkiye genelinde yapılan (TÜMMER) GZFT (SWOT) analizine göre saptanan Fırsatlar ve Sorunlar Fırsatlar Avrupa ülkelerinde doğaltaş rezervlerinde tükenmeye doğru gidiş ve üretimde düşüş. Yabancı şirketlerin ve kurumsallaşmış büyük firmaların doğaltaş madenciliğine olan ilgisi Ülkemizin jeolojik yapısı gereği verimli yeni rezerv alanlarının var olması ihtimali Dünyada doğaltaş ürünlerine talebin her geçen yıl artma trendinde olması Sektörde ikinci ve üçüncü nesil temsilcilerin firma yönetimlerinde yer almalarında artış Avrupa ülkelerinde doğaltaş rezervlerinde tükenmeye doğru gidiş ve üretimde düşüş. Tehditler- Sorunlar Haziran 2012 tarihinde yayınlanan Başbakanlık genelgesinden kaynaklanan sıkıntılar sektörü durma noktasına getirmiştir. TBMM de yalnızca Madencilik sektörünü temsilen bir Bakanlığın bulunmayışı, İşletmeye geçiş sürecinde pek çok kurum, kuruluş ve bakanlıklardan alınması gereken izinlerde karşılaşılan zorluklar. Kamu kurumlarınca ithal doğaltaş kullanımına eğilim Yargı sürecinde karşılaşılan yetersiz bilirkişilikler ve bu bilirkişiliklerin seçilme yöntemleri Her kademede karşılaşılan bilinçsiz çevre baskısı Ülkemizin oldukça geniş bir alanında terörün sebep olduğu olumsuzluklar nedeni ile yeni kaynak aramalarının yapılamıyor olması AB uyum sürecinde ülkemiz gerçekleri ile bağdaşmayan madencilik karşıtı düzenlemelerin oluşması eğilimi. Türkiye Doğaltaş Sektörünün Geleceğine İlişkin Düşünceler ʺBaşta gelişmiş ülkeler olmak üzere, dünyanın birçok ülkesinde kullanılagelen yapay malzemenin yerine, doğal olanların kullanılması yaygınlaşmaya başlamıştır. Yeryüzünde yaşanılan canlı çevrenin korunmasına ilişkin olarak hızlandırılan ve yaygınlaştırılan çalışmalarda, doğaya zararlı olarak geri dönen maddelerin yerine, zararsız, doğal malzeme türlerinin tercihi, bu yaklaşımda etkili olmaktadır. Dünyadaki eğilimin Türkiye gibi doğal kaynakları zengin olan ülkeler için olumlu fırsatlar yaratacağı kuşkusuzdur.ʺ 12

29 İTÜ Maden Fakültesi Vakfı tarafından ʺBursa Başköy-Erenler-Dağakça Bölgesindeki Kireçtaşlarının Bloktaş Potansiyeli (Jeolojik ve Ekonomik Analiz) Raporuʺ hazırlanmıştır (Bkz. Ek-44). Söz konusu raporun VII.2. İşletmelerde Blok Verimliliği başlığı altında Bursa Bejinin önemi hakkında bilgiler verilmiştir. Söz konusu rapordan alınan bilgiler aşağıda özetlenmiştir. ʺİncelenen doğaltaş (mermer) sahası, gerek renk, gerek desen ve gerekse günümüz piyasasındaki tercihler dikkate alındığında farklı ürün seçenekleri sunan, ülkemizin önde gelen sahalarından biri durumundadır. Son yıllarda bu bölgede üretilen doğaltaş (mermer), özellikle uzak doğuya (Çin Halk Cumhuriyeti ve Hindistan) yapılan ihracat içerisinde en büyük pay sahibidir lerde sınırlı sayıdaki ocakta, piyasada Bursa Beji olarak bilinen mermerin üretildiği bu bölgeden elde edilen ürün günümüzde çeşitlendirilmiş ve bugün bej, açık bej, koyu bej, emprador, açık emprador, koyu emprador v.b. ticari adlarla anılan doğaltaşlar (mermer) üretilir duruma gelmiştir. Bu türlerin tercih edildiği uygulamalar bölgeden elde edilen doğaltaşların (mermer) 2000 li yıllardan itibaren dünyada tanınmasını sağlamış ve özellikle Çin de moda taş haline gelmesine neden olmuştur. Son yıllarda mermer ihracatında Çin in başı çekmesinin nedeni de budur.ʺ İTÜ Maden Fakültesi Vakfı tarafından ʺBursa Başköy-Erenler-Dağakça Bölgesindeki Kireçtaşlarının Bloktaş Potansiyeli (Jeolojik ve Ekonomik Analiz) Raporuʺ hazırlanmıştır (Bkz. Ek-44). Söz konusu raporun VIII. Ekonomik Analiz başlığı altında proje hakkında bilgiler verilmiştir. Söz konusu rapordan alınan bilgiler aşağıda özetlenmiştir. ʺToplumların refah ve gelişmişlik düzeyleri ile madencilik faaliyetleri arasında çok yakın bir ilişki bulunmaktadır. İnsanlar ilk çağlardan itibaren madencilik faaliyetlerine ve madenlerden yararlanmaya başlamışlar, bu faaliyetlerin sonuncunda da medeniyetin doğuşunu sağlamışlardır. Türkiye deki maden potansiyeli değerlendirildiğinde, ülkenin üzerinde bulunduğu jeolojik yapının bir sonucu olarak dünyada kendi hammadde gereksiniminin önemli bir bölümünü karşılayabilen maden çeşitliliğine sahip nadir ülkelerden biri olduğu bilinmektedir. Bor madeni, endüstriyel hammaddeler, doğaltaş (mermer) gibi bazı madenlerde dünya ölçeğinde rezerve sahip olmamızın yanı sıra başta krom, manyezit, feldspat, kil, kömür, altın ve gümüş rezervleri olmak üzere, sanayi sektörü için gerekli hammaddeleri karşılayabilecek büyüklükte rezervlere sahip nadir ülkelerden biri konumundadır. Madencilik sektörünün alt sektörlerinden birisi doğaltaş (mermer) sektörüdür. Doğal ve çevreyle uyumlu malzemeye artan taleple birlikte, estetik, hijyenik, zamana dayanıklı, geri dönüşümlü, farklı mekanlarda kullanılabilen ve farklı zevklere hitap eden çeşitleri bulunan doğaltaşın üretimi ve ticareti dünyada hızlı bir artış eğilimi sergilemekte ve bu artışın önümüzdeki dönemde de devam edeceği öngörülmektedir (IMIB, TUMMER, EIB). 13

30 Madencilik Sektörü ve Mermerin Ekonomik Önemi ʺGenelde madencilik ve taşocağı sektörünün alt bölümlerinde, sektör özelliklerinin önemli ölçüde farklılaştığı bilinmesine rağmen sınırlı veri imkanları doğaltaş (mermer) sektörüne ilişkin yapılabilecek analizi kısıtlamaktadır. Bu nedenle bu bölümde verilerin imkan verdiği ölçüde doğaltaş (mermer) sektörüne bakılacak, aksi halde madencilik ve taşocağı sektörünün verileri kullanılacaktır. Doğaltaş (mermer) sektöründe, ham ürünün işlenmesi sırasında ortaya çıkan atık ve artıkların uygun bir biçimde geri kazanılmasıyla ticari olarak değerli olan yan ürünleri çimento, agrega, kağıt, boya, plastik ve kablo, inşaat, sıva, macun, derz dolgusu üretimi, yapıştırıcı üretimi, gıda, seramik, halı tabanı, yer muşambası, zararlı gazların filitrasyonu gibi birçok sektörde ve alanda girdi olarak kullanılmaktadır. Bu yan ürünlerle beraber sektör başta ulaştırmadan inşaata kadar birçok alanda Türkiye ekonomisi için yaşamsal önemde kabul edilen girdiler sağlamaktadır. Bu sektörün ürünlerinin olmaması durumunda karayolu, demiryolu, havaalanı bina inşaatı gibi birçok sektörün var olması mümkün olmayacak ya da çok büyük sorunlarla karşı karşıya kalacaklardır. Doğaltaş (mermer) iç ve dış dekorasyonda, yerler ve duvarlarda kaplama malzemesi olarak, şömine, mutfak tezgahı vb alanlarda kullanılmakta ve refahı, tarihi, kültürü ve doğayı hatırlatmaları nedeniyle bu kullanımlarıyla yaşam kalitesine olumlu katkı yapmaktadır. Ayrıca doğaltaşların (mermer) heykel sanatında, eski binaların restorasyonunda ve bazı yüksek teknolojili uygulama alanlarında kullanımı önemlidir. Sektör ayrıca ihracat açısından da önemlidir. Dünyada doğal malzeme kullanımının öneminin yaygınlaşmasıyla birlikte, sektörün tüm dünyada hızlı bir gelişme eğilimi içinde olduğu bilinmektedir. Dünyada sektör için Avrupa pazarının payı %35 civarında olup, Avrupa pazarında Asya ülkelerinin ve Brezilya nın pazar payının arttığı dikkati çekmektedir (European Technology Platform on Sustainable Mineral Resources, 2007). Avrupa da üretilen doğaltaşın (mermer) %40 ı AB içinde kullanılmakta, kalanı ise ihraç edilmektedir. Dünyada üretimden ihraç oranının en yüksek olduğu bölge, Avrupa dır. İhracat oranı Çin de %11, ABD de %7 ve Hindistan da %6 dır. Üretimin %36 sı yer döşemesi, %32 si özel alanlarda ve %12 si ise mezar taşlarında ve kalanı ise çeşitli kaplamalar olarak kullanılmaktadır. Avrupa piyasasında üretimin yaklaşık %80 i İtalya, Yunanistan, İspanya ve Portekiz gibi Türkiye nin rakip olduğu ülkelerde yapılmaktadır. Avrupalı üreticiler son yıllarda Çin, Hindistan, Brezilya gibi ucuz işgücüne dayalı üretimin egemen olduğu ülkelerin rekabet baskısı karşısında sektör için bir dizi temel girdiyi oluşturan ithalat bağımlılığının ve arz sıkıntısının ortaya çıkabileceğinden endişe etmektedir. Bu açıdan diğer sektörlere girdi sağlayan bu sektörün karşı karşıya kaldığı riskler ve tehditler bir dizi politika arayışını gündeme getirmiştir. İthalat bağımlılığını azaltmak üzere Thematic Network on Ornamental Stones (OSNET) ve I-Stone gibi insiyatifleri uygulamaya sokmuşlar ve bu sayede üretim süreçlerini iyileştirmiş, atık miktarını azaltmış ve rekabet güçlerini artırmışlardır. Ayrıca çeşitli Avrupa ülkelerinin verdikleri teşvikler ve vergi indirimleri sayesinde üretimin artmakta olduğu dikkati çekmektedir (COMMISSION STAFF WORKING DOCUMENT, 2007). 14

31 Bu sektörün çıktılarının ulaşım maliyetleri nedeniyle, doğaltaş üretiminin ulaşım arterlerine, büyük inşaat projelerine ve hızlı büyüme gösteren alanlara yakın noktalarda yapılması önem taşımaktadır. Bu açıdan söz konusu bölge, ulaştırma imkanlarıyla, Türkiye sürmekte olan ve aynı zamanda gelecekte de hızlı büyümesi beklenen altyapı ve bina inşaat faaliyetlerine yakınlığı ile öne çıkmaktadır. Doğaltaş (mermer) sektörünün refah yaratma ve sürdürülebilir ekonomik kalkınmaya katkıları; Doğrudan ve dolaylı olarak istihdam yaratması, Diğer mal ve hizmetler için talep yaratarak ekonominin diğer sektörlerinde talep oluşturması, İnşaat vb. diğer sektörlerde kullanılarak bu sektörlerde yaratılan değere katkıda bulunması, Yaratılan faaliyetten yapılan vergi vb ödemelerle ülkenin kamu gelirlerine katkıda bulunması, İthal girdi bağımlılığının düşük, buna karşılık ihracat kapasitesinin yüksek olması nedeniyle ülkenin dış ticaret açığının kapanmasına katkıda bulunulması olarak özetlenebilir. Bu konular aşağıda açıklanmaktadır.ʺ İstihdam ʺİşsizlik oranının % 9 civarında dolaştığı Türkiye de istihdam en öncelikli ekonomik politikalar arasında yer almaktadır. Madencilik ve taşocakçılığı sektörünün 125 bin kişi ile toplam yaratılan istihdam içinde % 0.5 lik payı vardır. İstihdama katkı açısından sektör gayrimenkul faaliyetleri ile kültür faaliyetleri arasında yer almaktadır. Diğer ülkelerle karşılaştırıldığında sektörün istihdam içindeki payı daha yüksektir. Madencilik ve taşocakçılığı sektörünün istihdamı 2004 yılında 93 bin kişi iken 2011 yılında 125 bin kişiye yükselmiştir (Çizelge VIII.1). Aynı dönemde Türkiye genelinde istihdam edilenlerin sayısında %23 artış olmuşken, bu sektördeki artış hızının %34 olması, sektörün istihdam yaratma açısından önemini göstermektedir. Bunun sonucunda sektörün toplam istihdam içindeki payı %0.47 den %0.52 ye yükselmiştir. Sektör doğrudan sağladığı istihdamın yanı sıra dolaylı ve uyarılmış yollardan da istihdamı desteklemektedir. Sektörde girdi olarak kullanılan mal ve hizmetlerin satın alınması nedeniyle, doğaltaş (mermer) üretimindeki artış kendisine girdi sağlayan sektörlerde de katma değer ve istihdam artışına yol açar. Bu etkinin büyüklüğü sektörün ihtiyaç duyduğu mal ve hizmetlerin niteliği ile ilişkilidir. Sektörün satın aldığı enerji, ulaştırma v.b. hizmetler yerel düzeyde sağlandığı için, sektörün bulunduğu bölgede yarattığı dolaylı istihdam etkisinin yüksek olduğu açıktır. Tersine girdilerini ithalat yoluyla karşılayan bir sektörde, dolaylı istihdam etkisi çok zayıf kalacaktır. Sektörün doğrudan ve dolaylı olarak yarattığı istihdamın ve gelirinin harcanması da, harcandığı sektörler için talep uyararak yeni istihdama yol açar (uyarılmış etki). Bu etkilerin hesaplanabileceği Girdi-Çıktı tabloları Türkiye için doğaltaş (mermer) sektörü detayında bir analize olanak vermemektedir. 15

32 Uyarılmış istihdam etkisi gelişmiş ülkelerde %100 e kadar düşerken, gelişmekte olan ülkelerde bu tür işlerde çalışan işçilere ödenen ücretin bölgedeki geçim standartlarına oranla çok yüksek olması nedeniyle çarpan daha yüksek olmaktadır (IME, 2007). Türkiye için yapılan çalışmalarda da yan sektörlerde yaratılan istihdamın doğrudan istihdamın %66 sı kadar olduğu görülmektedir (İMMİB, TÜMMER, EİB). Sektör için yapılan eylem planında, sektörün istihdamının 2023 yılında 500 bin kişiye, yan sanayisi ile birlikte 800 bin kişiye ulaşacağı düşünülmektedir (İMMİB, TÜMMER, EİB). ʺ GSYH ve Kişi başına GSYH ʺMadencilik ve taşocakçılığı sektörünün toplam GSYH içindeki payı 1980 lerde artarak %2 ye çıkmış ancak 2000 li yıllarda gerilemiş ve 2011 de %1,5 olmuştur yılında madencilik ve taşocakçılığı sektöründe yaratılan Gayrisafi Yurtiçi Hasıla cari fiyatlarla 20 milyar TL dir. Oysa sektörün payının diğer ülkelerde çok daha yüksek olabildiği görülmektedir. Maden ve madenciliğe dayalı sanayilerin ABD ekonomisi içindeki payı %16 dır. Madenciliğin ekonomideki rolüyle ilgili yapılan bir çalışmada, kişi başına tüketilen maden miktarının o ülkenin gelişmişliği ile doğru orantılı olduğu anlaşılmıştır. ABD de kişi başına 21 ton, Avrupa da 16 ton, Türkiye de yılda 6 ton maden tüketilmektedir. Ortalama 77 yıllık ömrü boyunca bir Amerikalı ton, bir AB ülkesi vatandaşı ton, bir Türk vatandaşı ise 462 ton mineral, metal ve yakıt tüketmektedir (IMIB). Maden tüketmek o ülkenin gelişmişliğiyle doğrudan orantılıdır. İstihdam ve GSYİH rakamları kullanılarak kişi başına GSYİH olarak hesaplanan verimlilik rakamları aşağıda verilmiştir. Kişi başına GSYİH olarak ölçülen verimlilik söz konusu dönemde sabit fiyatlarla Türkiye genelinde %12 artmışken sektörde %0.8 oranında gerilemiştir. Verimlilikteki bu gerileme madencilik ve taşocakçılığı sektörünün diğer sektörlere göre daha hızlı istihdam yaratmasından kaynaklanmıştır. Sektör doğrudan ve dolaylı olarak yarattığı ekonomik değerin yanı sıra yaratılan gelirin harcanmasıyla da gelir yaratmaktadır. Gelirden tüketime ayrılan payın %50 olması durumunda çarpan etkisi 2 olacak, yani yaratılan her 1 liralık gelir, en az 2 liralık bir ekonomik etki doğuracaktır. ʺ Vergi ʺSektör üretim faaliyetinden kaynaklanan vergi v.b. ödemelerle toplam kamu gelirlerine önemli ölçüde katkıda bulunmaktadır. Sektörün kamu gelirlerine yaptığı katkı aşağıdaki kalemlerden oluşmaktadır: Gelir vergisi, kurumlar vergisi, dolaylı vergiler, çevre vergisi Çalışanların maaş ve ücretleri üzerinden ödenen gelir vergisi, sosyal güvenlik primleri, Devlet hakkı, Orman vergisi, Maden harçları 16

33 Türkiye de vergi gelirlerinin GSYH ya oranının ortalama olarak %19 olduğu bilgisinden hareketle yapılan hesaplamalara göre sektörün kamu gelirlerine en az 3 milyon 657 bin TL katkısı olduğu bulunmuştur. ʺ İTÜ Maden Fakültesi Vakfı tarafından ʺBursa Başköy-Erenler-Dağakça Bölgesindeki Kireçtaşlarının Bloktaş Potansiyeli (Jeolojik ve Ekonomik Analiz) Raporuʺ hazırlanmıştır (Bkz. Ek-44). Söz konusu raporun IX. Genişletilmiş Yönetici Özeti başlığı altında proje hakkında bilgiler verilmiştir. Söz konusu rapordan alınan bilgiler aşağıda özetlenmiştir. ʺ yılına ilişkin istatistiksel verilere göre, doğaltaş ihracatında Çin ve Hindistan dan sonra 3.konuma yükselen Türkiye nin bu yıldaki ihracatı $ dır (IMIB, 2011). Bu miktar, aynı yıl içinde yapılan Türkiye nin toplam maden ihracatının %43,2 ni oluşturmaktadır. Verilen bilgiler, ülkemiz doğaltaş sektörünün, Türkiye madenciliği içinde lider konuma yükseldiğinin somut bir kanıtıdır. Bursa ili içinde üretilen Emprador, Bursa Beji gibi doğaltaş türleri başta Çin ve ABD olmak üzere birçok dünya ülkesine pazarlanarak, Türkiye nin tanıtımına önemli katkılar sağlamaktadır. 2- Bölgeden alınan bloktaş üretimine uygun malzeme örnekleri üzerinde yapılan laboratuar deneyi sonuçlarından elde edilen özellikler, doğaltaş (mermer) standartlarında aranan sınır değerlerle karşılaştırıldığında, bunların nitelikli malzeme özellikleri açısından uygun oldukları belirlenmiştir. 3- Bölgede işletilen kireçtaşlarının jeolojik rezervi m³ (13.560,15 milyon ton), İşletme derinliğinin 120 m alınması durumunda toplam kireçtaşı hacmi m³ (8.955,8 milyon ton), 120 m derinliğindeki kireçtaşlarının blok verimliliğinin %10 alınması halindeki ekonomik işletilebilir kireçtaşı hacmi m³ ( 895,58 milyon ton) dur. Başka bir deyişle, bölgedeki toplam doğaltaş (mermer) üretiminin ton/yıl olması halinde yaklaşık yıllık, ton/yıl olması halinde ise yaklaşık 900 yıllık ekonomik işletilebilir rezervin olduğu söylenebilir. 4- Doğaltaş (mermer) sektörünün refah yaratma ve sürdürülebilir ekonomik kalkınmaya katkıları; Doğrudan ve dolaylı olarak istihdam yaratması, Diğer mal ve hizmetler için talep yaratarak ekonominin diğer sektörlerinde talep oluşturması, İnşaat v.b. diğer sektörlerde kullanılarak bu sektörlerde yaratılan değere katkıda bulunması, Yaratılan faaliyetten yapılan vergi v.b. ödemelerle ülkenin kamu gelirlerine katkıda bulunması, İthal girdi bağımlılığının düşük, buna karşılık ihracat kapasitesinin yüksek olması nedeniyle ülkenin dış ticaret açığının kapanmasına katkıda bulunulması olarak özetlenebilir. 17

34 5- Bursa doğaltaş (mermer), çimento v.b. ihracatının Türkiye toplamı içindeki oranı 2007 yılına kadar azaldıktan sonra bu yıldan sonra tekrar artmaya başlamıştır. Bu durumun ortaya çıkmasında Başköy-Erenler-Dağakça bölgesinde yeni açılan ve üretimlerinin büyük bölümünü ihracata kanalize eden doğaltaş (mermer) ocaklarının da katkısının olması muhtemeldir. Doğaltaş (mermer) ve granitin Bursa nın toplam ihracatı içindeki payının da aynı dönemde hızlı bir artış gösterdiği düşünülmektedir. MADSİAD a göre Bursa dan yapılan maden ihracatının %50 sinden fazlasını doğaltaşlardan sağlanmaktadır. 6- Ülkemizin 2023 yılı toplam doğaltaş ihracat hedefi 10 milyar dolardır (İMMİB, TÜMMER, EİB). Bugünkü eğilimler veri alındığında Bursa dan yapılan doğaltaşlar, çimento v.b. ihracatının 2023 yılında 170 milyon dolara çıkacağı hesaplanmaktadır. Bu ise önümüzdeki 10 yıl içinde Bursa doğaltaş üretiminin ve ihracatının yaklaşık 4 kat artması anlamına gelmektedir. Bu hedefin gerçekleştirilmesi Başköy-Erenler-Dağakça bölgesinde olduğu gibi ancak yeni ocakların açılması ile mümkün olacaktır. 7- Başköy-Erenler-Dağakça bölgesi doğaltaş (mermercilik) faaliyetine son yıllarda açılmış ve hızlı bir gelişme sürecine girmiştir. Bölgede faaliyet gösteren ocak sayısı 2011 yılında 14 e, 2012 de 22 ye ulaşmıştır. Bu ocaklarda yılda yaklaşık bin m3 (240 bin ton/yıl) üretim yapılmaktadır. Doğaltaş (mermer) ocaklarında ilk yıllarda verimlilik ve karlılık oranı düşüktür. Çalışma süresinin artmasıyla verimliliğin daha da yükseleceği açıktır. 8- Sonuç olarak incelenen alan için yapılan ekonomik analiz, doğaltaş (mermer) rezervlerinin işletilmesinin Türkiye, Bursa ve Bölge ekonomisi açısından uzun yıllar boyunca önemli olacağını ortaya koymaktadır. Sektörün, özellikle düşük gelir gruplarına istihdam yaratan, bölgesel ekonomiye katkısı bulunan, krizler karşısında dayanıklı, kamu kaynaklarına pozitif katkı yapan, dış ticaret açığını daraltıcı yönde etkinlik gösteren nitelikte olduğu daima göz önünde bulundurulmalıdır.ʺ İTÜ Maden Fakültesi Vakfı tarafından ʺBursa Başköy-Erenler-Dağakça Bölgesindeki Kireçtaşlarının Bloktaş Potansiyeli (Jeolojik ve Ekonomik Analiz) Raporuʺndan alınan bilgiler ışığında görülmüştür ki proje hayata geçtiği zaman ülke ekonomisine yapacağı pozitif etki açıktır. 18

35 Projenin Zamanlama Tablosu AÇIKLAMA ÇED Başvuru Dosyasının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı na Sunulması Yerel ve Ulusal Gazete İlanlarının Verilmesi Halkın Katılım Toplantısı ve Kapsam Belirleme Toplantısının Yapılması ÇED Özel Formatının Alınması, ÇED Raporunun Hazırlanması ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı na Sunulması İDK Toplantısının Yapılması Proje kapsamındaki zamanlama tablosu aşağıda sunulmuştur. Tablo 5. Projenin Zamanlama Tablosu YIL Aylar Nihai ÇED İşlemleri ve Karar Süreci 2013 İzinlerin Tamamlanması ve Üretim Çalışmaları Proje Bedeli Proje kapsamında yılda m 3 blok mermer üretimi yapılacaktır. Satış fiyatları günün ekonomik koşullarına göre farklılık gösterebilmektedir. Proje bedeli hesaplama tablosu aşağıda sunulmuştur. Tablo 6. Proje Bedeli Hesaplama Tablosu YATIRIM TUTARI HARCAMA ÇEŞİDİ Ruhsat için müracaat, harç, teminat vs. Etüt, Plan, Faal.Rap., Proje ve Harita Hazırlanması Numune alma, analiz ve Teknolojik Etüt Gideri TOPLAM MADEN YATIRIM GİDERLERİ Orman İzinleri Tesis -Makine- Ekipman Bedeli Altyapı-Ulaştırma yatırımları TOPLAM Beklenmeyen Giderler TOPLAM YATIRIM TUTARI TUTAR TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL 19

36 BÖLÜM 2: PROJE ALANI VE ETKİ ALANINA AİT MEVCUT DURUMUN BELİRLENMESİ VE ÖZELLİKLERİ (PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT DURUMU VE PLANLANAN DURUMU İLE İLGİLİ OLARAK ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN BELİRTİLMESİ) 2.1. Proje İçin Seçilen Yerin Konumu Proje konusu faaliyet Bursa İli, Nilüfer İlçesi, Kadriye Köyü civarında 1/25,000 ölçekli H21 c4 paftasında yer alan Ruhsat No lu 59,85 hektarlık sahada belirlenen 58,58 hektarlık proje alanında yatırımı planlanan mermer ocağında gerçekleştirilmesi planlanan ocak işletmeciliğidir. ÇED sürecinin olumlu tamamlanması ile birlikte sahada üretim faaliyetlerine başlanacaktır. 59,85 hektarlık planlanan faaliyet kapsamında 58,58 hk alan proje alanı, 4,20 hk pasa döküm alanı, 0,99 hk stok alanı, 1,40 hk bitkisel toprak depolama alanıve 0,62 hk şantiye alanı belirlenmiştir. Proje alanının geriye kalan 51,37 Hektarlık kısmı ise Ocak alanı olarak belirlenmiştir. Sıralanan alanlarının yerleşimini gösterir 1/ ölçekli Vaziyet Planı ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. EK. 4.). Ruhsat Sahası (Proje alanı) sınırları 1/ ölçekli topoğrafik harita üzerine işlenmiş ve ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. EK 3). Ayrıca proje alanını gösterir Yerbulduru Haritası da ekler bölümünde ve aşağıda verilmiştir (Bkz. EK 2). 20

37 Şekil 8. Proje alanı yer bulduru haritası 21

38 Sahaya Bursa-Orhaneli Karayolu ile ulaşmak mümkündür. Söz konusu karayolunun yaklaşık 24. kilometresinden Erenler Köy Yoluna dönülmelidir. Erenler Köyünden sonra yaklaşık 4 km daha ilerlendiğinde Koçu Köyüne ulaşılır. Koçu Köyü ne kadar yollar asfalttır. Koçu Köyü nden itibaren yaklaşık 4,2 km stabilize yol takip edilerek ruhsat alanına ulaşılmaktadır. Nakliye güzergahı Koçu Köyü nün içerisinden geçmemektedir. Söz konusu yollar genelde yılın tamamında ulaşıma olanak vermektedir. Gerektiğinde bağlantı yolunun bakım ve onarımı firma tarafından karşılanacaktır. Köy yollarına zarar verilmeyecek olup zarar verilir ise verilen zarar proje sahibince karşılanacaktır. Proje alanına en yakın yerleşim birimleri sahanın harita üzerinden yaklaşık olarak m kuzey-kuzeydoğusunda yer alan Kadriye Köyü ve yaklaşık olarak m güneygüneybatısında yer alan Başköy dür. Ruhsat alanı çevresinde yine mermer üretimi yapan başka ruhsatlar mevcuttur. Projeye konu ruhsat bitişiğinde yer alan ruhsatların gösterildiği harita rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-13). Tablo 7. Projeye Konu Ruhsat Alanı Çevresinde Yer Alan Ruhsatlar Erişim No Sicil No Ruhsat No Ruhsat Sahibi Safha Grup YÜCE Nak. Emlak Mad. Ve İnş.San.Ve Tic. Ltd. Şti. ÖZGÜNTAŞ Mermer San. Ve Tic. Ltd. Şti. ALTINSOY Mad. Ve Tic. A.Ş. NİLMERSAN Nilüfer Mer.San.Ve Tic. A.Ş. AY-BUR Mer. İnş. Taah.San. Ve Tic. Ltd.Şti. Alan (Hk) Tarih Durum Konum İşletme II-B 97, Normal İşletme İşletme II-B II-B 225,00 218,50 İşletme II-B 173, İşletme II-B 166, Normal Normal Faaliyetleri Durduruldu Faaliyetleri Durduruldu Proje alanının batı sınırı Proje alanının güneybatı köşesi Proje alanının kuzeybatı istikametinde Proje alanının doğu ve güney sınırı Proje alanının doğu sınırı Proje Yer Seçimi (İlgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan yerin, Onanlı Çevre Düzeni Planı veya İmar Planı sınırları içinde ise bu alan üzerinde, değil ise mevcut arazi kullanım haritası üzerinde koordinatları ile birlikte gösterimi, projenin kapladığı alan ve koordinatları) Proje alanına ait meşcere haritası rapor ekinde verilmiştir (Bkz. Ek-6). Proje alanını gösterir arazi varlığı haritası rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-5). Proje alanına arazi kullanım durumu yönünden bakıldığında tamamı VII. sınıf arazilerden oluşmaktadır. Proje alanının tamamı orman alanıdır. Meşcere haritasına göre proje alanının tamamı orman alanlarıdır. Proje alanı içerisinde herhangi bir yapı ve yerleşim bulunmamaktadır. 22

39 Bursa Büyükşehir Belediyesi, Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı ve İmar, Şehircilik Dairesi Başkanlığı tarafından ruhsat alanının tamamının 1/ ölçekli Bursa İli Çevre Düzeni Planına orman alanında kaldığını belirtir yazı rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-33). Orman Kanunun ilgili maddeleri gereği işletmeye geçilmeden önce Orman İzni alınacaktır. Proje kapsamında kurulacak ünitelerin koordinatları aşağıda sunulmuştur. Tablo Ruhsat No lu Saha Sınır Koordinatları UTM Koordinatları Coğrafik Koordinatları Datum ED-50 Datum WGS-84 Projeksiyon 6 derecelik Türü Derece.kesir Elemanların Elemanların Sağa değer, yukarı değer Sırası Sırası Enlem,boylam Ayraç : Ayraç : Sağa Değer 6 basamak.kesir Sağa Değer Derece.kesir Yukarı değer 7 basamak.kesir Yukarı değer Derece.kesir DOM 27 ZON 35 Alan 59,85 hk m 2 Nokta No Y(sağa): X(yukarı) Nokta No Enlem, boylam : , :28, : , :28, : , :28, : , :28, : , :28, : , :28, Tablo 9. Proje Alanı Sınır Koordinatları UTM Koordinatları Coğrafik Koordinatları Datum ED-50 Datum WGS-84 Projeksiyon 6 derecelik Türü Derece.kesir Elemanların Elemanların Sağa değer, yukarı değer Sırası Sırası Enlem,boylam Ayraç : Ayraç : Sağa Değer 6 basamak.kesir Sağa Değer Derece.kesir Yukarı değer 7 basamak.kesir Yukarı değer Derece.kesir DOM 27 ZON 35 Alan 58,58 hk m 2 Nokta No Y(sağa): X(yukarı) Nokta No Enlem, boylam : , :28, : , :28, : , :28, : , :28, : , :28, : , :28, : , :28, : , :28, : , :28, : , :28,

40 Tablo 10. Stok Alanı Sınır Koordinatları UTM Koordinatları Coğrafik Koordinatları Datum ED-50 Datum WGS-84 Projeksiyon 6 derecelik Türü Derece.kesir Elemanların Elemanların Sağa değer, yukarı değer Sırası Sırası Enlem,boylam Ayraç : Ayraç : Sağa Değer 6 basamak.kesir Sağa Değer Derece.kesir Yukarı değer 7 basamak.kesir Yukarı değer Derece.kesir DOM 27 ZON 35 Alan 0,99 hk 9.909,08 m 2 Nokta No Y(sağa): X(yukarı) Nokta No Enlem, boylam ,259: , , :28, ,143: , , :28, ,471: , , :28, ,180: , , :28, ,896: , , :28, ,000: , , :28, ,218: , , :28, ,712: , , :28, Tablo 11. Pasa Alanı Sınır Koordinatları UTM Koordinatları Coğrafik Koordinatları Datum ED-50 Datum WGS-84 Projeksiyon 6 derecelik Türü Derece.kesir Elemanların Elemanların Sağa değer, yukarı değer Sırası Sırası Enlem,boylam Ayraç : Ayraç : Sağa Değer 6 basamak.kesir Sağa Değer Derece.kesir Yukarı değer 7 basamak.kesir Yukarı değer Derece.kesir DOM 27 ZON 35 Alan 4,20 hk m 2 Nokta No Y(sağa): X(yukarı) Nokta No Enlem, boylam : , :28, : , :28, : , :28, : , :28, Tablo 12. Bitkisel Toprak Depolama Alanı Sınır Koordinatları UTM Koordinatları Coğrafik Koordinatları Datum ED-50 Datum WGS-84 Projeksiyon 6 derecelik Türü Derece.kesir Elemanların Elemanların Sağa değer, yukarı değer Sırası Sırası Enlem,boylam Ayraç : Ayraç : Sağa Değer 6 basamak.kesir Sağa Değer Derece.kesir Yukarı değer 7 basamak.kesir Yukarı değer Derece.kesir DOM 27 ZON 35 Alan 1,40 hk m 2 Nokta No Y(sağa): X(yukarı) Nokta No Enlem, boylam : , :28, : , :28, : , :28, : , :28,

41 Tablo 13. Şantiye Alanı Sınır Koordinatları UTM Koordinatları Coğrafik Koordinatları Datum ED-50 Datum WGS-84 Projeksiyon 6 derecelik Türü Derece.kesir Elemanların Elemanların Sağa değer, yukarı değer Sırası Sırası Enlem,boylam Ayraç : Ayraç : Sağa Değer 6 basamak.kesir Sağa Değer Derece.kesir Yukarı değer 7 basamak.kesir Yukarı değer Derece.kesir DOM 27 ZON 35 Alan 0,62 hk 6.220,5 m 2 Nokta No Y(sağa): X(yukarı) Nokta No Enlem, boylam : , :28, : , :28, : , :28, : , :28, Proje alanında yer alacak stok alanı, pasa alanı, bitkisel toprak depolama alanı ve şantiye alanı gibi ünitelerin yerleşimi ekler bölümünde sunulan 1/ ölçekli Vaziyet Planında gösterilmiştir (Bkz. EK 4.) Proje Kapsamındaki Ünitelerin Konumu Ocak Proje kapsamında kurulacak ünitelerin alanları aşağıda sunulmuştur. Tablo 14. Proje kapsamında kullanılacak alanlar Alan (Hektar) Ruhsat Alanı 59,85 Proje Alanı 58,58 Pasa Alanı 4,20 Stok Alanı 0,99 Bitkisel Toprak Depolama Alanı 1,40 Şantiye Alanı 0,62 59,85 hektarlık planlanan faaliyet kapsamında 58,58 hk alan proje alanı, 4,20 hk pasa döküm alanı, 0,99 hk stok alanı, 1,40 hk bitkisel toprak depolama alanıve 0,62 hk şantiye alanı belirlenmiştir. Proje alanının geriye kalan 51,37 Hektarlık kısmı ise Ocak alanı olarak belirlenmiştir. 25

42 Stok Alanı Ruhsat No lu 59,85 hektarlık sahada planlanan faaliyet kapsamında 0,99 hk stok alanı olarak belirlenmiştir. Stok alanında yılda m 3 malzeme stoklanıp satışa sunulacaktır. Ocak alanında üretilen blok mermer yaklaşık olarak 450 m toprak yol ile stok alanına ulaştırılacaktır. Stok alanında depolanacak malzeme devamlı olarak birikmeyecektir. Bir yandan üretim devam ederken bir yandan da satış olacağı için stok alanının yeterli olduğu öngörülmektedir. Depolama esnasında blokların kaymasını, düşmesini engelleyecek şekilde depolama yapılacaktır. Depolama esnasında bloklar üst üste yığılacak ve basamaklar halinde depolanacaktır. Bu şekilde depolama yüksekliği iyice arttırılmış olacaktır. Şekil 9. Ruhsat Sahası İçerisinde Stok Alanını Gösterir Harita 26

43 Pasa Alanı: Ruhsat No lu 59,85 hektarlık sahada planlanan faaliyet kapsamında 4,20 hk pasa alanı belirlenmiştir. Yörede yer alan ve çalışmakta olan diğer ocaklardan edinilen tecrübelere göre mermer blok üretim verimi alt tabakalara inildikçe artmaktadır. İşletmeye başlanan ilk yıllarda bloktaş veriminin yaklaşık % 5-10 seviyelerinde olacağı, alt tabakalara inildikçe bu verimin % seviyelerine yükseleceği düşünülmektedir. Bu nedenle ruhsat no lu ocakta üretim verimi ortalama olarak % 15 alınmıştır. Proje kapsamında üretim kapasitesi m 3 /yıl dır. Ocak verimi % 15 olacağı için yıllık üretim kapasitesi ana kayadan sökülecek kütlenin % 15 idir. Ana kayadan sökülecek ve üretilecek pasa miktarlarının gösterildiği tablo aşağıda sunulmuştur. Tablo 15. Pasa Malzeme Üretim Miktarları Ana Kayadan Sökülecek Miktar Blok Mermer Üretim Miktarı Pasa Malzeme Üretim Miktarı ,3 m m ,3 m 3 Pasa alanında yılda ,3 m 3 pasa malzeme stoklanacaktır. Ocak alanında oluşan pasa malzeme yaklaşık olarak 135 m toprak yol ile pasa alanına ulaştırılacaktır. Pasa alanlarında blok mermer üretimi sırasında oluşan kırık, çatlaklı, ekonomik değeri olmayan malzeme depolanacaktır. Pasa malzeme büyük bloklar halinde olacaktır. Malzeme ebatlarının büyük olması depolama yüksekliğini arttırmaktadır. Depolama esnasında blokların kaymasını, düşmesini engelleyecek şekilde depolama yapılacaktır. Depolama esnasında bloklar üst üste yığılacak ve basamaklar halinde depolanacaktır. Bu şekilde depolama yüksekliği iyice arttırılmış olacaktır. Proje kapsamında 30 m yükseklikte depolama yapılacağı varsayılır ise pasa alanlarının depolama kapasitesi toplam m 3 olacaktır. Bu miktar yaklaşık olarak 11 yıllık üretime denk gelmektedir. 11 yıllık üretimin ardından işletme ruhsatının süresi uzatılır ve pasa alanı yetersiz gelmeye başlar ise üst üste basamaklar halinde depolama tekniği ile depolama yüksekliği arttırılabilecektir. Pasa alanlarının gösterildiği harita aşağıda sunulmuştur. 27

44 Şekil 10. Ruhsat Sahası İçerisinde Pasa Döküm Alanlarını Gösterir Harita Bitkisel Toprak Depo Alanı Proje alanı içerisinde blok mermer üretiminin gerçekleştirildiği ocak alanında üretim öncesi bitkisel toprak alınacaktır. Saha bakir durumda olup bitkisel toprak faaliyet gösterilen tüm alanlardan sıyrılacaktır. Alınan bitkisel toprak, bitkisel toprak depolama alanında depolanacak olup, bitkisel toprak depo alanı koordinatları Tablo 12' de verilmiştir. 59,85 hektarlık saha içerisinde planlanan faaliyet kapsamında sahanın yaklaşık 1,40 hektarlık kısmı bitkisel toprak depo alanı olarak kullanılacaktır. Bitkisel toprak depo alanının proje alanı içerisindeki yeri Şekil 11'de gösterilmiştir. Ocak alanından sıyrılan bitkisel toprak tabakası yaklaşık olarak 160 m toprak yol ile bitkisel toprak depolama alanına ulaştırılacaktır. 28

45 Sahada bitkisel toprak tabakası kalınlığı yaklaşık olarak 10 cm alınmıştır. Ana kayadan sökülecek cevher miktarı ,3 m 3 /yıl dır. Üretim esnasında basamak yüksekliği yaklaşık olarak 7 m olacaktır. Bu durumda her yıl yaklaşık olarak m 2 alanda bitkisel toprak sıyrılacaktır. Söz konusu alan tek basamak üzerinden çalışılması durum için hesaplanmıştır. İlk 10 yıllık dönemde toplam 11 basamak açılması planlanmaktadır. Bu durumda açılan basamaklarda alt kotlara inileceği için tekrar bitkisel toprak sıyrılması söz konusu olmayacaktır. En kötü hal senaryosunun görülebilmesi için her yıl bitkisel toprak sıyrılacağı varsayılmış olup her yıl m 2 alanda bitkisel toprak sıyrılacağı kabul edilmiştir. Bu miktar 10 yıllık dönemde m 2 olacaktır. Bu alandan 10 yılda toplam m 2 x 0,1 m : m 3 bitkisel toprak depolanacaktır. Bitkisel toprak yoğunluğu yaklaşık olarak 1,6 ton/m 3 alınırsa; m 3 x 1,6 ton/m ton bitkisel toprak 10 yılda depolanacaktır. Bu durumda yılda ton bitkisel toprak depolanacaktır. Bitkisel toprak 3 m yüksekliğinde yığılma ve kaymalara mahal vermeyecek şekilde depolanacaktır. Ayrıca, şantiye alanı kurulacak 0,62 hektarlık alanda bitkisel toprak tabakası yer almaktadır. Sahada bitkisel toprak tabakası kalınlığı yaklaşık olarak 10 cm alınmıştır ,5 m 2 alan şantiye alanı olarak açılacaktır. Bu alandan 10 yılda toplam 6.220,5 m 2 x 0,1 m : 622 m 3 bitkisel toprak depolanacaktır. Bitkisel toprak yoğunluğu yaklaşık olarak 1,6 ton/m 3 alınırsa; 622 m 3 x 1,6 ton/m ton bitkisel toprak depolanacaktır. Bu miktar arazi hazırlık aşamasında depolanacak olup bir kereye mahsustur. Ocak alanından 10 yıllık dönemde sıyrılacak ton bitkisel toprak ile birlikte toplam miktar aşağıda verilmiştir ton ton = ton Bitkisel Toprak Depolama Alanı 1,40 hektar büyüklüğünde olup ton bitkisel toprağı depolayabilecek kapasitede olacaktır. Bitkisel toprak depolama alanı kapasitesi aşağıda hesaplanmıştır. 1,40 hektar x m 2 /hektar : m m 2 x 3 m (Depolama Yüksekliği) : m m 3 x 1,6 ton/m 3 : ton Proje kapsamında 10 yılda toplam ton bitkisel toprak depolanacak olup Bitkisel Toprak Depolama Alanı ton bitkisel toprağı depolayacak kapasitededir. Bu nedenle bitkisel toprak depolama alanı büyüklüğü yeterlidir. 29

46 Şekil 11. Ruhsat Sahası İçerisinde Bitkisel Toprak Depo Alanını Gösterir Harita Şantiye /İdari Bina Proje alanı içerisinde personel ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kurulacak şantiye koordinatları Tablo 13 de verilmiştir. 59,85 hektarlık saha içerisinde planlanan faaliyet kapsamında sahanın yaklaşık 0,62 hektarlık kısmı şantiye alanı olarak kullanılacaktır. Proje alanı içerisindeki yeri Şekil 12'de gösterilmiştir. 30

47 Şekil 12. Ruhsat Sahası İçerisinde Şantiye Alanını Gösterir Harita Nakliye Güzergahı Sahaya Bursa-Orhaneli Karayolu ile ulaşmak mümkündür. Söz konusu karayolunun yaklaşık 24. kilometresinden Erenler Köy Yoluna dönülmelidir. Erenler Köyünden sonra yaklaşık 4 km daha ilerlendiğinde Koçu Köyüne ulaşılır. Koçu Köyü ne kadar yollar asfalttır. Koçu Köyü nden itibaren yaklaşık 4,2 km stabilize yol takip edilerek ruhsat alanına ulaşılmaktadır. Nakliye güzergahı Koçu Köyü nün içerisinden geçmemektedir. Söz konusu yollar genelde yılın tamamında ulaşıma olanak vermektedir. Gerektiğinde bağlantı yolunun bakım ve onarımı firma tarafından karşılanacaktır. Köy yollarına zarar verilmeyecek olup zarar verilir ise verilen zarar proje sahibince karşılanacaktır. Nakliye güzergahının gösterildiği kroki aşağıda sunulmuştur. 31

48 Şekil 13. Nakliye Güzergahını Gösterir Kroki Nakliye güzergahı Koçu Köyü ne girmeden geçmektedir. Ancak, Erenler Köyü nden geçmektedir. Bursa İl Özel İdaresi nin hizmet alanında bulunan söz konusu köy yollarının zarar görmesi durumunda yatırımcı firma sorumlu olacaktır ve zarar yatırımcı firma tarafından karşılanacaktır Diğer Bu başlık altında eklenmesi gereken başka bir husus bulunmamaktadır. 32

49 2.2. Proje Etki Alanının Belirlenmesi ve Etki Alanındaki Mevcut Durum Proje etki alanı, sahada gerçekleştirilecek üretim faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel etkilerin ilgili yönetmelikler çerçevesinde değerlendirilip, söz konusu yönetmeliklerdeki sınır değerlerin altına indiği mesafeler göz önüne alınarak belirlenir. Bu tür faaliyetlerde etki alanı belirlemesindeki en önemli faktörlerden toz emisyonları ve gürültü dağılımları dikkate alınarak civardaki yerleşim yerleri ve hassas alanlara göre aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır. Proje etki alanı, sahada gerçekleştirilecek üretim faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel etkilerin ilgili yönetmelikler çerçevesinde değerlendirilip, söz konusu yönetmeliklerdeki sınır değerlerin altına indiği mesafeler göz önüne alınarak belirlenir. Faaliyetin Toz Emisyonları Açısından Değerlendirilmesi : Proje alanında yapılacak üretim faaliyetlerinden kaynaklanan toz kütlesel debileri için modelleme çalışması yapılmış olup, Hava Kalitesi Modelleme Raporu ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. EK 42). Modelleme çalışması sonucu hesaplanan UVD Uzun Vadeli Değer) ve KVD (Kısa Vadeli Değer) ler, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği UVS ve KVS sınır değerlerinin altında kalmaktadır. Sahada üretim faaliyetleri sırasında gerekli tüm önlemler alınacaktır. Üretim faaliyetleri sırasında ocak ayna önü ve ocak içi ve bağlantı yolları mevsim şartlarına uygun olarak sulanarak nemlendirilecektir. Ayrıca üretim sırasında malzemenin kamyonlara savurma yapmadan yüklenmesine, nakliye sırasında kamyonlarda malzeme üstünün branda ile örtülmesine ve araçların hız sınırlamalarına uymasına özen gösterilecektir. Proje kapsamındaki faaliyetler için yapılan toz modellemesi incelendiğinde toz konsantrasyonlarının proje alanı içerisinde sınır değerlerin altına indiği görülmektedir. Faaliyetin Gürültü Kirliliği Açısından Değerlendirilmesi : Sahada yapılacak üretim faaliyetleri sırasında çalışacak makine ekipmandan kaynaklı olarak gürültü oluşması söz konusudur. Sahada oluşması muhtemel gürültünün çevreye olabilecek etkilerinin incelenebilmesi amacıyla tarih ve sayılı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği esaslarına uygun olarak ekler bölümünde sunulan Akustik Raporda gürültü düzeyi hesaplamaları yapılmıştır (Bkz. Ek-43). Faaliyetten kaynaklı gürültü dağılımı incelendiğinde, oluşması muhtemel gürültü düzeyinin yaklaşık olarak 240 metre mesafede yönetmelik sınır değerlerinin altına indiği görülmüştür. Çalışma alanında gerçekleştirilecek faaliyetlerden kaynaklanan çevresel etkilerin emisyon ve gürültü dağılımları incelendiğinde yaklaşık olarak 240 metre mesafede yönetmeliklerdeki sınır değerlerinin altına inildiği görülmekte olduğundan, proje alanı sınırından itibaren etki mesafesi 240 m olarak belirlenmiştir. Etki alanının gösterildiği harita aşağıda ve rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-15). 33

50 Şekil 14. Proje Etki Alanını Gösterir Kroki Proje alanı sınırından itibaren etki mesafesi olan 240 metre yarıçaplı alanda herhangi bir yerleşim birimi yoktur. Ayrıca bu alan içerisinde tarım ve mera vasıflı arazi bulunmaktadır. Etki alanı orman alanında kalmaktadır. Faaliyetlerden kaynaklı toz ve gürültü hesaplamaları yapılırken etki mesafesi olan metre yarıçaplı alan dikkate alınmış ve modelleme çalışmaları toz için 5500 m x 5500 m olmak üzere yaklaşık 3025 hektarlık alanda yapılmıştır. 34

51 2.3. Projenin Özellikleri Proje kıapsamında kullanılacak üretim yöntemleri, üretim miktarları, iş akım şeması, çalışacak personel sayısı, Proje Kapsamında Kullanılacak Üretim Yöntemleri, Üretim Miktarları Proje alanı ruhsat no lu sahada 59,85 hektarlık alanı kapsamaktadır. Proje alanında yıllık m 3 /yıl blok mermer üretimi yapılması planlanmaktadır. Ocakta üretimi gerçekleştirilecek blok mermere yine ocak alanı içerisinde ebatlama işlemi uygulanacaktır. Ebatlama işlemi sonrasında stok alanında stoklanacaktır. Stoklanan malzeme, piyasadan gelecek talep doğrultusunda stok alanından mermer sektöründe kullanılmak üzere piyasaya satışa sunulacaktır. Sahada mevcut cevherin yoğunluğu ortalama 2,75 gr/cm 3 tür. Sahada yılda 12 ay, ayda 25 gün, günde 16 saat 2 vardiya olarak çalışma yapılacaktır. Üretim miktarlarına yönelik ayrıntılar aşağıdaki tabloda sunulmuştur. Tablo 16. Üretim Miktarları ve Çalışma Süreleri Çalışma Süreleri Yılda Çalışılacak Ay Sayısı Ayda Çalışılacak Gün Sayısı Yılda Çalışılacak Gün Sayısı Vardiya sayısı Blok Mermer Üretim Miktarları Yıllık Blok Mermer Üretimi Aylık Üretim (ortalama) Günlük Üretim (ortalama) Saatlik Üretim (ortalama) Pasa Malzeme Üretim Miktarları Yıllık Pasa Malzeme Üretimi Aylık Üretim (ortalama) Günlük Üretim (ortalama) Saatlik Üretim (ortalama) 12 ay 25 gün 300 gün 16 Saat / 2 Vardiya m 3 /yıl= ton/yıl ton/ay 183 ton/gün 11,45 ton/saat 11,5 ton/saat ,3 m 3 /yıl= ,6 ton/yıl ton/ay ton/gün 64,93 ton/saat 65 ton/saat Proje alanından yılda m 3 /yıl (= ton/yıl) blok mermer üretimi yapılması planlanmaktadır. Yatırımcı firma tarafından işletme ruhsatı alma işlemleri devam etmektedir. İşletme ruhsat süresi 10 yıl olduğundan, projelendirme 10 yıl üzerinden değerlendirilmiştir. Bununla birlikte günün ekonomik koşulları ve rezerv durumu göz önüne alınarak ruhsat süresi sonunda temdit (süre uzatımı) taleplerinde bulunulacaktır. Böylece temdit ruhsat dönemlerinde de sahada faaliyetlere devam edilecektir. Günün ekonomik koşulları ve piyasa arz-talep durumu kapasite belirlenmesinde etken faktörlerdir. Ayrıca rezervin miktarına bağlı olarak da proje süresi değişebilecektir. 35

52 Proje alanında blok mermer üretimi gerçekleştirilecek olup, ocak alanında istihsal edilecek mermer yine ocak alanında ebatlama işleminden geçirildikten sonra stok alanında stoklanacaktır. Üretim yöntemine ilişkin ayrıntılı açıklama aşağıdaki bölümlerde yapılmıştır. Mermer Ocağı İşletmeciliği ʺMermerlerin ana kayadan koparılarak, piyasada istenen büyüklükteki bloklara indirilmesine mermer ocak işletmeciliği, bu sonuca ulaşmak için kullanılan makine, ekipman ve çalışma biçimine ise üretim yöntemi adı verilmektedir. Mermer ocak işletmeciliği, uygarlık dönemlerinin ilk tarihlerinde başlamış, temel prensipleri değişmemekle beraber, yüksek üretim kapasitelerini sağlayan mekanizasyonun bu alana gelmesiyle günümüzdeki şeklini almıştır. Antik çağlarda yaşayan insanlar, mermer üretiminde üretim aracı olarak el baltası, kazıyıcı, delici gibi el yapması aletlerini kullanmışlar ve bunları çeşitli şekillerde işleyerek ilk kez "Taş Çıkarma", "Taş işleme Tekniğini" ve "Taş Endüstrisi"ni başlatmışlardır. Antik çağlarda mermer üretimi genel olarak açık işletmeler şeklinde yapılmıştır. Bunun yanında açık işletme olarak başlanıp, daha sonraları mermer yatağının derinlere inmesi sebebiyle, yeraltı işletmesi olarak devam edilmiş ocaklar günümüzde görülebilmektedir. Mermer ocaklarının işletilmesi belirli bir uzmanlık gerektirmektedir. Dünya yeni yöntemler ve yeni makinalar kullanmak sureti ile mermer cinsine göre blok mermer istihracını ihtiyaca göre düzenlemektedir. Buna paralel olarak, insan gücünün yerini makinalar almakta ve pahalı olan ağır işçilik yerine mekanize sistemler getirilmektedir. Mermerin ocaktan çıkarılmasından işleme fabrikalarına getirilmesine kadar olan çalışma aşamaları aşağıda belirtilmiştir: Mermer üretimini güçleştiren örtü kütlesinin kaldırılması (dekapaj) ve çalışma süresince meydana gelen artık malzemenin (pasa) çalışma ortamından uzaklaştırılması, Ham blokların kazanılması (mermer üretim yöntemleri), Ham blokların aynadan alınması ve taşınması, Ham blokların düzeltilmesi ve ticari boyutlara kesilmesi. Mermer yatakları, dağ, tepe ve ova gibi çeşitli morfolojik yapılarda, yüzeyde ve çeşitli derinliklerde, farklı dayanım ve jeolojik özelliklere sahip olarak görülürler. Mermer yatağına ait bu gibi özelliklere bağlı olarak ocak işletmeleri; - Yerüstü Ocakları - Açık Ocak İşletmesi - Yeraltı Ocakları olmak üzere iki gruba ayrılır. Mermer işletmeciliğinde üretim metotları; - Açık Ocak Mermer İşletme Metodu (Open Cut Quarrying). - Yeraltı Mermer İşletme Metodudur (Underground Quarrying). 36

53 Mermer işletme metodunun seçiminde yatağın şekli ve örtü kütlesinin konumu etkin rol oynamaktadır. Açık ocak işletme metodu uygulanan basamak şekline göre; - Açık çukur kazısı (open pit excavation), - Tek basamaklı kazı ( single bench excavation) - Çok basamaklı kazı (multi bench excavation) olarak isimlendirilir. Yeraltı mermer işletme metodu, dik ve dike yakın tabakalı yatakların bulunduğu ocaklarda, örtü miktarının ekonomik sınırı zorladığı durumlarda uygulanmaktadır.ʺ (Kaynak: Süleyman Demirel Üniversitesi, Maden Mühendisliği Bölümü, Ders Notları) Sahada mermer üretiminin gerçekleştirildiği açılmış bir ocak alanı bulunmamaktadır. Sahada henüz üretime yönelik herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Söz konusu projede, sahada açık ocak mermer işletme metodu uygulanması planlanmaktadır. Proje işletmeye geçtiğinde çok basamaklı kazı yapılacaktır. Proje alanınında yapılacak ocak üretim faaliyetlerinin Üretim Planı ve üretim sonucu sahanın nihai durumunu gösterir Son Durum Planı sırasıyla ekler bölümünde yer alan Doğaya Yeniden Kazandırma Planında sunulmuştur (Bkz. EK 40). Proje İş Akım Şeması Sahada gerçekleştirilecek üretim faaliyetlerinin önemli adımları, aşağıda Şekil 15 te verilen iş akım şemasında gösterilmektedir. Üretim faaliyetleri esnasında kesinlikle patlayıcı madde kullanılmayacaktır. Arazi Hazırlık Blok mermer üretiminin gerçekleştirildiği ocak alanında üretim öncesi bitkisel toprak alınacaktır. Alınan bitkisel toprak, bitkisel toprak depolama alanında depolanacaktır. Depolanan bitkisel toprak ilerleyen faaliyet dönemlerinde üretimi tamamlanan alanlarda basamak eğimlerinin düşürülmesi ve ocak rehabilitasyonunda kullanılacaktır. Böylelikle hem işletme ekonomisine katkı sağlanacak hem de önceki üretim alanlarının düzenlenmesi sağlanacaktır. Ocak alanından sıyrılan bitkisel toprak tabakası yaklaşık olarak 160 m toprak yol ile bitkisel toprak depo alanına ulaştırılacaktır. Sahada bitkisel toprak tabakası kalınlığı yaklaşık olarak 10 cm alınmıştır. Ana kayadan sökülecek cevher miktarı ,3 m 3 /yıl dır. Üretim esnasında basamak yüksekliği yaklaşık olarak 7 m olacaktır. Bu durumda her yıl yaklaşık olarak m 2 alanda bitkisel toprak sıyrılacaktır. Söz konusu alan tek basamak üzerinden çalışılması durum için hesaplanmıştır. İlk 10 yıllık dönemde toplam 11 basamak açılması planlanmaktadır. Bu durumda açılan basamaklarda alt kotlara inileceği için tekrar bitkisel toprak sıyrılması söz konusu olmayacaktır. En kötü hal senaryosunun görülebilmesi için her yıl bitkisel toprak sıyrılacağı varsayılmış olup her yıl m 2 alanda bitkisel toprak sıyrılacağı kabul edilmiştir. Bu miktar 10 yıllık dönemde m 2 olacaktır. 37

54 Bu alandan 10 yılda toplam m 2 x 0,1 m : m 3 bitkisel toprak depolanacaktır. Bitkisel toprak yoğunluğu yaklaşık olarak 1,6 ton/m 3 alınırsa; m 3 x 1,6 ton/m ton bitkisel toprak 10 yılda depolanacaktır. Bu durumda yılda ton bitkisel toprak depolanacaktır. Bitkisel toprak 3 m yüksekliğinde yığılma ve kaymalara mahal vermeyecek şekilde depolanacaktır. Ayrıca, şantiye alanı kurulacak 0,62 hektarlık alanda bitkisel toprak tabakası yer almaktadır. Sahada bitkisel toprak tabakası kalınlığı yaklaşık olarak 10 cm alınmıştır ,5 m 2 alan şantiye alanı olarak açılacaktır. Bu alandan 10 yılda toplam 6.220,5 m 2 x 0,1 m : 622 m 3 bitkisel toprak depolanacaktır. Bitkisel toprak yoğunluğu yaklaşık olarak 1,6 ton/m 3 alınırsa; 622 m 3 x 1,6 ton/m ton bitkisel toprak depolanacaktır. Bu miktar arazi hazırlık aşamasında depolanacak olup bir kereye mahsustur. Ocak alanından 10 yıllık dönemde sıyrılacak ton bitkisel toprak ile birlikte toplam miktar aşağıda verilmiştir ton ton = ton ( m 3 ) 10 yılda toplam m 3 bitkisel toprak depolanacak olup bitkisel toprak 3 m yüksekliğinde depolacaktır m 3 /3 m m 2 Bu nedenle m 2 kullanılacaktır. lik bitkisel toprak depolama alanının m 2 si Bitkisel Toprak Depolama Alanı 1,40 hektar büyüklüğünde olup ton bitkisel toprağı depolayabilecek kapasitede olacaktır. Bitkisel toprak depolama alanı kapasitesi aşağıda hesaplanmıştır. 1,40 hektar x m 2 /hektar : m m 2 x 3 m (Depolama Yüksekliği) : m m 3 x 1,6 ton/m 3 : ton Proje kapsamında 10 yılda toplam ton bitkisel toprak depolanacak olup Bitkisel Toprak Depolama Alanı ton bitkisel toprağı depolayacak kapasitededir. Bu nedenle bitkisel toprak depolama alanı büyüklüğü yeterlidir. Ocak üretim faaliyetleri sırasında oluşacak dekapaj atıklarının bertarafı ile ilgili olarak tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. 38

55 ARAZİ HAZIRLIK (Bitkisel Toprak Tabakasının Sıyrılması) (Toz ve Gürültü) KAROT ÇALIŞMASI (Tel Kesme İçin Deliklerin Delinmesi) (Toz ve Gürültü) TEL KESME (Bloklar ana kayadan ayrılır.) (Toz ve Gürültü) EBATLAMA (Toz ve Gürültü) NAKİL (Bloklar Stok Alanına Taşınır.) Stok Alanı (Toz ve Gürültü) Piyasaya Satış (Toz ve Gürültü) Şekil 15. Proje Genel İş Akım Şeması Mermer Cevheri Üretimi : Bitkisel toprak tabakasının alınmasından sonra üretim faaliyetlerine geçilecektir. Mermer üretimi açık işletme yöntemi ile tel kesme yapılarak gerçekleştirilecektir. Mermer çıkarımı sırasında patlayıcı madde kullanılmayacaktır. Sahada mermer üretiminin gerçekleştirildiği açılmış bir ocak alanı bulunmamaktadır. Sahada henüz üretime yönelik herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Üretim faaliyetleri esnasında kesinlikle patlayıcı madde kullanılmayacaktır. Projenin; malzeme seçimi, işletmeye alınması ve çalıştırılması ulusal ve uluslararası standartlara ve ilgili mevzuata uygun olacaktır. 39

56 Karot Çalışması Elmas tel ile kesim yapılabilmesi için öncelikle kesici telin, kesilecek taşın çevresi boyunca dolanması ve içinden geçip tel kesme makinesinin volanı tarafından çevrilmesi gerekir. Bunun gerçekleştirilebilmesi için de kesilecek kütle üzerinde delme (sondaj) makinası ile delikler açılır. Genellikle açılan bu deliklerin çapı 9 cm. dir. Bir mermer ocağında elmas tel kesme yöntemiyle blok üretimine başlayabilmek için, öncelikle kesilecek kütle üzerinde kesici telin içlerinden geçebileceği deliklerin açılması gerekir. Daha önceden saptanan noktalardan, önce dikey delik, daha sonra da dikey delik ile birleşecek yatay delik delinir. Kesme yöntemi ile kesime başlanabilmesi ve telin kesilecek kütleyi çepeçevre dolanabilmesi için yatay ve dikey deliklerin birbirleriyle çakışması gerekir. Dikey ve yatay deliklerin birleştirilmesi sonucu, kütlenin kesilmesi için elmas tellerin geçirildikten sonra tel kesme makinesi ile kesime başlanır. Şekil 16. Karot Çalışmasının Gösterimi Tel Kesme Yöntemi ʺSahada mermer üretim yöntemlerinden elmas tel kesme yöntemi kullanılacaktır. Elmaslı tel kesme yöntemi, her tür mermer ocağı için uygun değildir. Özellikle çatlak ve eklemlerinden açılarak çıkartılan mermer kütlelerinin bloklara bölünmesi, elmaslı tel kesme yönteminin kullanılmasından daha ekonomiktir. Çatlak ve eklem sistemi çok gelişmiş mermer ocaklarında elmaslı tel kesme yönteminin kullanılması, verim artırılmasına bir katkıda bulunmayacağı gibi, aksine üretim veriminin düşmesine de neden olabilmektedir. Elmaslı tel kesme yöntemi, özellikle çatlak ve eklemleri az, masif yapıdaki mermerler için uygun bir yöntemdir. Yöntemin en büyük avantajı, kesme hızının 3 m 2 /saat gibi yüksek bir değerde olmasıdır. 40

57 Elmas tel kesme sistemi, yüksek kesme kapasitesi, düşük maliyet, her çeşit mermerde uygulanabilme özelliği, kullanım kolaylığı gibi özellikleri ile diğer yöntemlerden daha avantajlı olabilen bir sistemdir. Elmaslı tel kesme ile kesilen blokların değeri %10-20 oranında artmaktadır. Blok yüzeyleri daha düzgün olacağında kenar düzeltmelerinden kaynaklanan blok ve zaman kayıpları da önlenmiş olmaktadır. Ayrıca teknolojik esneklik getirmesinin yanı sıra, işletme gürültüsünü de belirli oranda azaltmaktadır. Ancak ilk yatırım maliyetleri diğer yöntemlere oranla daha fazladır ve kalifiye elemana gereksinim vardır. Bu yöntem, ana kütlede açılan deliklerden geçirilen kesici bir telin, gerilerek döndürülmesi ile kayacın kesilmesi esasına dayanır. Tel kesme yönteminin aşamaları şekillerle aşağıda gösterilmiştir. 41

58 Şekil 17. Tel Kesme Yönteminin Gösterimi 42

59 Tel kesme makinesi, tel kesme ile üretim yapılan ocakların en önemli makinesidir. Yaklaşık 6-9 m. uzunlukta iki ray üzerinde hareket edebilen ve bu hareketi esnasında önündeki, üzerinden kesici elmas tel geçmiş olan volanı çeviren bir makinedir. Tel kesme ve ebatlama makinaların ana elamanları elmas tellerdir. değişik uzunluklarda hazırlanan elmas tel çelik tel, elmas boncuk yay sıkmacık pul ve bağlantı elamanı gibi bir dizi parçadan oluşur. Yaylar tele dizilen boncuklar arasına girmemesi ve kesim sırasında telde oluşan gerilmeleri önlemek amacıyla pullar takılır. Basınca dayanıklı malzemeden imal edilen hava yastıkları kullanılır. Blok kesildikten sonra aradaki boşluğa oldukça ince olan yastık yerleştirilir ve şişirilmeye başlar. Şiştikçe basınç yapan yastık kütleyi ana kayadan iterek uzaklaştırır. Kütleye birçok noktadan basınç yaptığı için daha düzgün bir ayrılma sağlar.ʺ (Kaynak: Süleyman Demirel Üniversitesi, Maden Mühendisliği Bölümü, Ders Notları) Üretimin gerçekleşeceği ocak alanında bulunan mermer cevherinin kalınlığı yer yer değişmekle birlikte ortalama 120 m civarındadır. Topografik yapı ve cevher kalınlığının değişimi dikkate alınarak nihai olarak sahada basamak oluşturulması planlanmaktadır. Mermer çıkarımı sırasında patlayıcı madde kullanılmayacaktır. Tel kesme işlemi esnasında sudan başka bir madde kullanılmayacaktır. Sahada 10 yıl içerisinde toplam 11 basamak açılacak olup basamak genişlikleri 5 m, basamak yükseklikleri 7 m, şev açısı 90 0 ve genel şev açısı ise 55 0 olacaktır. Yörede yer alan ve çalışmakta olan diğer ocaklardan edinilen tecrübelere göre mermer blok üretim verimi alt tabakalara inildikçe artmaktadır. İşletmeye başlanan ilk yıllarda bloktaş veriminin yaklaşık % 5-10 seviyelerinde olacağı, alt tabakalara inildikçe bu verimin % seviyelerine yükseleceği düşünülmektedir. Bu nedenle ruhsat no lu ocakta üretim verimi ortalama olarak % 15 alınmıştır. Proje alanınında yapılacak ocak üretim faaliyetlerinin Üretim Planı ve üretim sonucu sahanın nihai durumunu gösterir Son Durum Planı sırasıyla ekler bölümünde yer alan Doğaya Yeniden Kazandırma Planında sunulmuştur (Bkz. EK 40). Ebatlama İşlemi ʺTel kesme yöntemiyle çalışan ocaklarda kesilen büyük kütlelerin nakliyesi mümkün olmadığından ebatlama işlemlerinin normal olarak ocakta yapılması gerekir. Tel kesme yöntemi ile ana kayadan ayrılan blok hidrolik iticiler ile devrilecektir. Devrilen blokta ebatlama işlemi yapılacaktır. Ebatlanan bloklar yükleme işlemine hazır hale gelecektir.ʺ (Kaynak: Süleyman Demirel Üniversitesi, Maden Mühendisliği Bölümü, Ders Notları) 43

60 Şekil 18.Ebatlama işlemini gösterir fotoğraf Nakil Ocak alanında ebatlanan bloklar yaklaşık 450 m toprak yol kullanılarak stok alanına nakil edilecektir. Ayrıca, üretim sırasında çıkacak pasa malzeme de yaklaşık 135 m toprak yol kullanılarak pasa alanına taşınacaktır. Stoklama Stok alanına taşınan malzeme stoklanacak ve satış için bekletilecektir. Satış Stok alanında depolanan malzeme piyasadan gelecek talep doğrultusunda satışa sunulacaktır. Nakliye sırasında yollarda tonaj sınırlamasına dikkat edilecektir. Çalışacak Personel Sayısı Sahada üretim faaliyetleri maden mühendisi nezaretinde yapılacaktır. ünvanlarına göre çalışacak personel sayısı aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. 44

61 Tablo 17. Çalışacak Personel Listesi Ünvan Personel Sayısı Mühendis 1 Operatör 45 Aşçı 2 Şoför 12 İşçi 14 TOPLAM 74 Üretim faaliyetleri sırasında toplam 74 kişi çalışacaktır. Proje alanında üretim faaliyetleri ruhsat sahibi firma tarafından yapılacak olup personel gideri de ruhsat sahibi firma tarafından karşılanacaktır. Ancak ilerleyen faaliyet dönemlerinde gerekli görülmesi durumunda sahadaki faaliyetler sözleşme yapılarak taşeron firmalara devredilebilecektir. Sahada çalışacak olan personelin sosyal ihtiyaçları kurulacak şantiye binasından karşılanacaktır Üretimde kullanılacak makinelerin, araçların ve aletlerin miktar ve özellikleri, Blok mermer cevheri sırasında ocakta kullanılacak makine ekipman ile tesislerin makine ekipman listeleri aşağıda verilmiştir. Tablo 18. Proje Kapsamında Ocak Üretiminde Kullanılacak Makine Ekipman Listesi Makine-Ekipman Adedi Ekskavatör 3 Yükleyici 3 Kesim Makinesi 10 Ebatlama Makinesi 20 Rock 2 Sondaj Makinesi 2 Kompresör 3 Arazöz 1 Kamyon Üretim Sırasında Tehlikeli, Toksik, Parlayıcı ve Patlayıcı Maddelerin Kullanım Durumları, Taşınmaları ve Depolanmaları ruhsat no lu sahada blok mermer üretimi sırasında patlayıcı madde kullanılmayacaktır. 45

62 Proje Kapsamındaki Ulaştırma Altyapısı Planı (ulaştırma güzergahı, güzergah yollarının mevcut durumu ve kapasitesi, hangi amaçlar için kullanıldığı, mevcut trafik yoğunluğu, yerleşim yerlerine göre konumu, yapılması düşünülen tamir, bakım ve iyileştirme çalışmaları vb.) Proje alanı Bursa İli, Nilüfer İlçesi, Kadriye Köyü civarında yer almaktadır. Proje alanına en yakın yerleşim birimi sahanın harita üzerinden yaklaşık olarak m kuzey-kuzeydoğusunda yer alan Kadriye Köyü dür. Ayrıca yaklaşık olarak m güney-güneybatısında yer alan Başköy Köyü bulunmaktadır. Sahaya Bursa-Orhaneli Karayolu ile ulaşmak mümkündür. Söz konusu karayolunun yaklaşık 24. kilometresinden Erenler Köy Yoluna dönülmelidir. Erenler Köyünden sonra yaklaşık 4 km daha ilerlendiğinde Koçu Köyüne ulaşılır. Koçu Köyü ne kadar yollar asfalttır. Koçu Köyü nden itibaren yaklaşık 4,2 km stabilize yol takip edilerek ruhsat alanına ulaşılmaktadır. Nakliye güzergahı Koçu Köyü nün içerisinden geçmemektedir. Söz konusu yollar genelde yılın tamamında ulaşıma olanak vermektedir. Gerektiğinde bağlantı yolunun bakım ve onarımı firma tarafından karşılanacaktır. Köy yollarına zarar verilmeyecek olup zarar verilir ise verilen zarar proje sahibince karşılanacaktır. Ulaşım güzergahının gösterildiği kroki aşağıda harita rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-16). 46

63 Ulaşım Güzergahı Bursa Orhaneli Yolu Şekil 19. Ulaşım Güzergahını Gösterir Kroki T.C Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen 2012 Trafik Hacim Haritası çalışması kapsamında proje alanı civarındaki karayolları haritası aşağıda verilmiştir. 47

64 2 1 Şekil Yılı Trafik Hacmi Haritası Haritada işaretlenen ve 1 numara ile gösterilen yol Bursa-Orhaneli Karayolunun Doğancı Barajına kadar olan bölümüdür. 2 numara ile gösterilen yol ise Bursa-Orhaneli Karayolunun Doğancı Barajından Orhaneli İlçesine kadar olan bölümüdür. 48

65 1 2 Şekil 21. Ulaşım Güzergahı Üerinde 2012 Yılı Trafik Hacmi Haritasındaki Yolların Gösterimi Ocakta günlük blok mermer üretim miktarı 183 tondur. Saatlik üretim kapasitesi ise 11,5 ton/saat tir. 25 ton luk kamyonlar ile saatte toplam 1 kamyon hareketi söz konusu olacaktır. Günlük 16 saat üretim yapılacağı düşünülürse günde toplam 16 kamyon hareketi olacaktır. Günde 2 adet otomobil hareketi olacağı öngörülmektedir. Tablo 19. Üretim Sırasında Kullanılacak Karayollarının Trafik Yükleri (2012) Karayolu Araç Çeşidi Trafik Ek Yük Etki Otomobil 3936 Yükü 2 % 0,05 Orta yüklü ticari taşıt Otobüs 17 Kamyon % 2,81 Kamyon +Römork, Çekici+Yarı Römork 225 Toplam % 0,35 Otomobil % 0,11 Orta yüklü ticari taşıt Otobüs 12 Kamyon % 4,34 Kamyon +Römork, Çekici+Yarı Römork 212 Toplam % 0,71 Kaynak: TCK Proje alanından nakliye sırasında çoğunlukla Bursa Orhaneli karayolu kullanılacaktır. İşaretlenen her iki yolda da üretilen malzemenin nakli ile yük artışı gerçekleşecektir. Faaliyetten kaynaklı olarak hesaplanan yük artışları, ilgili güzergahların trafik yükü dikkate alındığında en yüksek etki 2 numara ile işaretlenmiş yolda kamyon yoğunluğunda % 4,34 ek yük olacaktır. 49

66 Üretim dönemlerinde sahada kullanılacak iş makinelerinin nakliyesi sırasında ağır ve geniş araçlar için geçerli özel trafik kurallarına uyulacaktır. Sahada yapılacak faaliyetler sırasında 2918 sayılı Trafik Kanunu ve Karayolları ile ilgili tüm kanun ve yönetmeliklere riayet edilecektir tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanan Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanan Trafikte Seyreden Motorlu Kara Taşıtlarından Kaynaklanan Egzoz Gazı Emisyonlarının Kontrolüne Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Nakliye esnasında gerekli bütün emniyet tedbirleri alınacaktır. Bu doğrultuda kamyon şoförlerine gerekli eğitimler verilecektir. Nakliye esnasında kamyonların hız sınırlarına uymasına dikkat edilecektir. Kamyonlara aks yükü doğrultusunda yükleme yapılacak olup, aşırı yükleme söz konusu olmayacaktır. 50

67 BÖLÜM 3: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI 3.1. Proje ve Etki Alanının Mevcut ve Planlanan Sosyo-Ekonomik Özellikleri Ekonomik Özellikler (Yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörler) ʺİki bin yılı aşan zengin bir geçmişi bulunan ve daha o tarihlerde sahip olduğu değerlerle, Türkiye nin bugünkü ekonomik etkinliğine ağırlığını koymaya namzet bulunan Bursa, özellikle Cumhuriyet döneminden itibaren yaratmış olduğu ekonomik potansiyel ile Türkiye ekonomisinin en önemli itici güçlerinden birini teşkil etmiştir. Bursa nın bugünkü ekonomik yapısı içerisinde, ülke ekonomisini temsil eder mahiyetteki temel sektörlerin başında tekstil gelmektedir. Tekstil sektörü geçmişten günümüze, Bursa nın geleneksel endüstri dokusunda, odak sayılabilecek bir görünüm sergilemektedir.türkiye de kurulan 11 adet sentetik iplik fabrikasının 8 i, Bursa da bulunmaktadır. Ayrıca dünyada bu kadar iplik fabrikasının bir arada bulunduğu tek bölge Bursa dır. Tekstil sektörü yapısal bakımdan Bursa da ihracatın omurgasını oluşturmaktadır. Bursa da diğer önemli sanayi dalları, otomobil ve muhtelif yedek parça üretimini içine alan otomotiv endüstrisidir. Bugün Bursa da iki adedi binek tipi otomobil,bir adet minibüs, az sayıda kamyonet ve de otobüs üretiminin gerçekleştirildiği 4 adet otomobil üretim fabrikası mevcuttur. Bursa da motorlu kara taşıtları için çok sayıda parça ve aksesuar imalatı yapılmaktadır. Bursa da imalat sanayi içerisinde, gerek üretim çeşitleri, gerekse üretim miktarları açısından en geniş faaliyet alanına sahip sektör budur. Bursa da sanayiye yön veren bir başka önemli sektör de, makine imalat sanayiidir. Makine sanayisinde faaliyette bulunan kuruluşların çoğu, döküm ameliyesinden, nihai kullanım safhasına kadar geniş bir işlem sürecine sahip bulunmaktadır. Yine Bursa sanayisi açısından özel önem taşıyan bir başka sektör, gıda endüstrisi dir. Bursa da gıda endüstrisine ilişkin olarak hemen her dalda faaliyet gösteren firmalar mevcuttur. Özellikle meyve suyu, alkolsüz içki, konserve,konsantre salça üretiminde Bursa da mevcut kapasiteler, Türkiye genelinde önemli paya sahiptir. Bursa nın imalat sanayisi içerisinde, ülke ekonomisi açısından önem teşkil eden daha pek çok sektör, belirli ağırlıklara sahip bulunmaktadır. Bunlar içerisinde, kimya, deri konfeksiyon,demir çelik, metal ana sanayi, çimento,madeni eşya, mobilya, inşaat taahhüt sektörlerien önemlilerindendir.bursa, sanayi tesislerinin sayısı, kurulu güç kapasitesi miktarı itibariyle, Türkiye nin sanayi üssü durumundadır. Bursa nın ticaret,sanayi, tarım, turizm ve hizmet sektörlerinde meydana gelen hızlı gelişmeler, istihdamda da önemli artışlar meydana getirmiştir. Özellikle çok çeşitli kumaş, konfeksiyon, suni ve sentetik iplik, havlu bornoz, pamuk ipliği, makine, otomobil ve yedek parça, çeşitli gıda maddeleri, yaş meyve ve sebze, deri konfeksiyon, tütün,zeytin gibi maddeler ihracatın en önemli kalemlerini oluşturmaktadır. Bursa dan gerçekleşen ihracatta, tekstil dokuma,konfeksiyon, otomotiv, makine ve madeni eşya, gıda, deri konfeksiyon sektörlerine ait olanlar, ilk sıraları oluşturmaktadır. Bursa ekonomisinin bu etkin güce kavuşmasında, Bursa daki Organize Sanayi Bölgeleri nin çok büyük rolü bulunmaktadır. 51

68 İl sınırları içinde Organize Sanayi Bölgeleri kanunu çerçevesinde tüzel kişilik sıfatını kazanmış 13 adet Organize Sanayi Bölgesi bulunmaktadır. Bu sanayi bölgeleri içerisinde 3 adedinin altyapı ve kamulaştırma çalışmaları devam etmekte olup, diğer 10 adedi Şilen faaliyet göstermektedir.ayrıca 5 yeni Organize Sanayi Bölgesi nin de kuruluş çalışmaları devam etmektedir.tüzel kişilik kazanmış olan 13 adet sanayi bölgesinin; toplam büyüklüğü hektardır. Faaliyet gösteren toplam tesis sayısı 959 adettir. Toplam çalışan sayısı ise kişidir. Bursa, batı ya ve limanlara yakınlığı nedeniyle sanayileşme ve ihracatta artıları çok fazla olan bir şehirdir.bursalı firmalar, geçtiğimiz 5 yıllık periyotta önemli ihracat rakamlarına imza atmışlardır.türkiye nin 4. büyük ili olan Bursa, Türkiye ekonomisinin gelişmesinde aktif bir role sahiptir. İhracat yönüyle döviz girdisi sağlanması ve sanayi alt yapısının güçlenmesine yönelik katkılarla Bursa, ekonomik açıdan sürekli bir dinamizm içindedir. Bursa nın ihracat potansiyeli her geçen gün artan bir seyir izlemektedir. Bursa, Türkiye ihracatının yaklaşık % 6 sını tek başına gerçekleştirmektedir. Bursa nın araç ihracatı, Türkiye nin toplam araç ihracatının % 69 unu karşılamıştır. BTSO öncülüğünde 2001 yılında kurulan Bursa Serbest Bölgesi, 2004 yılı sonu itibariyle 2 milyar 225 milyon dolarlık dış ticaret hacmine ulaşarak Türkiye genelinde serbest bölgeler itibariyle 5. sıraya yerleşmiştir yılı itibarıyla 6,8 milyar dolar olan Bursa dan yapılan ihracat, 2005 yılında 14 milyar 500 bin dolar, 2006 da ise 16 milyar dolara yaklaşmıştır.2007 yılında gerçekleşen 16 milyar dolarlık ihracatın 10 milyar dolarlık kısmı Bursa sanayicileri tarafından gerçekleştirilmiştir.dünyanın En Hızlı Gelişen 66. Şehri Avrupa Şehri Ödülü almasının yanında, Dünya Sağlık Örgütü Sağlıklı Şehirler Projesi kapsamında Avrupa Sağlıklı Şehirler Ağı nın da üyesi olan Bursa; AB sürecinde, tüm kurum ve kuruluşlarıyla el ele vererek Avrupa ya hazırlanmaktadır. Birçok uluslararası kuruluş tarafından Bursa, daha şimdiden Avrupa şehri kabul edilmiştir.dünyanın en hızlı gelişen şehirlerde ilk 100 kent arasına sadece Bursa girmiştir. %2.68 hız ile Bursa, dünyanın en hızlı gelişen 66. şehridir.ʺ (Kaynak: ) no lu sahaya en yakın yerleşim birimi olan Kadriye Köyü nün geçim kaynakları ormancılık ve hayvancılıktır. Köyde hem küçükbaş hem büyükbaş hayvancılık yapılmaktadır. Ayrıca, çok yaygın olmamakla birlikte civardaki ocaklara nakliye hizmeti verilmesi de geçim kaynakları arasındadır. (Kaynak: Kadriye Köyü Muhtarı Sami Seymen) Nüfus (Yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfusun yaş sınıflarına göre dağılımı, hane halkı yapısı) Bursa İli 40 13' kuzey enlem ile 29 0' ve 34 06' batı boylam daireleri arasında yer almaktadır. Marmara Bölgesi nin Güney Marmara bölümünde yer almaktadır. (Kaynak: ) Proje alanının içerisinde yer aldığı Bursa İli ve Nilüfer İlçesi ne ait ADNKS (Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi) verilerine göre 2012 yılı nüfus verileri ile Türkiye nin nüfus verileri aşağıdaki tabloda karşılaştırmalı olarak verilmiştir. 52

69 Tablo 20. Türkiye, Bursa ve Nilüfer e Ait Kentsel ve Kırsal Nüfus Verileri İl/İlçe Merkezi Nüfusu Belde/Köy Nüfusu Toplam Kadın Erkek Toplam Kadın Erkek Toplam Kadın Erkek Toplam Türkiye Bursa Nilüfer *Kaynak: TUİK ADNKS, Nilüfer ilçesinin nüfusu devamlı artış göstermektedir yılı genel nüfus sayımında kişi olan nüfus, 2012 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemine (ADNKS) göre kişi olmuştur. Şehir Merkezi Köyler (22 Köy) Toplam Nüfus : kişi : kişi : kişidir. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) tarihli 2012 Nüfus Sayımı sonuçlarına göre Bursa ilinin Yaş Grubu ve Cinsiyete Göre Nüfus verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur. Tablo 21. Bursa İlinin Yaş Grubu ve Cinsiyete Göre Nüfus Verileri YAŞ GRUBU TOPLAM ERKEK KADIN TOPLAM Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi(ADNKS) tarihli 2012 Nüfus Sayımı Sonuçları 53

70 Tablo 22. Nilüfer İlçesinin Yaş Grubu ve Cinsiyete Göre Nüfus Verileri YAŞ GRUBU TOPLAM ERKEK KADIN TOPLAM Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi(ADNKS) tarihli 2012 Nüfus Sayımı Sonuçları Proje alanına en yakın yerleşim birimi olan Kadriye Köyü nün 2012 yılı nüfus verileri aşağıda verilmiştir. Tablo 23. Kadriye Köyü Nüfus Verileri Köy Nüfusu Kadın Erkek Toplam Kadriye Köyü Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi(ADNKS) tarihli 2012 Nüfus Sayımı Sonuçları Sağlık (Bölgede mevcut endemik hastalıklar) "Bursa ilinde 24 adet Sağlık Bakanlığı, 1 adet üniversite ve 15 adet özel olmak üzere toplam 40 adet hastane bulunmaktadır. Proje alanının bulunduğu Nilüfer ilçesinde toplam 21 adet sağlık kurumu bulunmaktadır. Bulaşıcı Hastalıklar 2011 Yılı içerisinde aşıyla korunulabilir hastalıklardan Neonatal Tetanos, Polio ve Difteri vakaları görülmemiştir. Kızamık olası vaka 53 kişide, Boğmaca olası vakası 10 kişide,hepatit B vakası ise 42 kişide görülmüştür. GBP Sürveyansı çerçevesinde aktif Akut Flask Paralizi (AFP) sürveyansı yapılmaktadır Yılında bulunması hedeflenen AFP vaka sayısı ise 6 olup, bulunan AFP vaka sayısı 3 tür Yılı içerisinde tespit edilen Tüberküloz yeni vaka sayısı 668 kadar, Yılsonu mevcut devreden ise 563 kadardır. 54

71 2011 Yılı içerisinde diğer bulaşıcı hastalıklardan; Tifo 0 kişide, Hepatit A 29 kişide, Hepatit C 2 kişide, Kabakulak (olası: 243, kesin 5 kişide), Bruselloz (olası : 171 kesin 42 kişide) kişide ve Akut kanlı İshal 992 kişide görülmüştür Yılı içerisinde 48 kişi, sifilisli hasta olarak kayıt altına alınmıştır yılı itibari ile 4 adet pasif lepralı hasta mevcuttur. Bu hastaların kontrolleri belirli periyotlarla gerçekleştirilmektedir. Şikâyeti olan hastalar İstanbul Lepra Hastanesine gönderilmektedir." (Kaynak: Bursa Çevre Durum Raporu, 2011) Kadriye Köyü nde sağlık kuruluşu bulunmamaktadır. Köy ile ilgili olarak belirlenen bir bulaşıcı hastalık verisine ulaşılamamıştır İnsan Sağlığı ve Çevre Açısından Riskli ve Tehlikeli Faaliyetler Proje alanında blok mermer cevheri üretimi açık işletme yöntemi ile gerçekleştirilecektir. Sahadan yıllık maksimum m 3 blok mermer üretimi yapılması planlanmaktadır. Ocak alanında üretim faaliyetleri açık işletme yöntemi ile basamaklarda tel kesme yapılarak gerçekleştirilecektir. Üretim faaliyetleri esnasında kesinlikle patlayıcı madde kullanılmayacaktır. Ocaktan üretilen blok mermer cevherinin tamamı ocak alanında boyutlandırılacaktır. Boyutlandırılan malzeme stok alanında depolanacak ve buradan piyasaya satışa sunulacaktır. Proje alanında üretim, yükleme ve nakliyeden dolayı tozuma söz konusudur. İşletme faaliyetleri sırasında oluşması muhtemel tozdan dolayı yakın çevrenin olumsuz yönde etkilenmelerin en aza indirilmesi için; Sayılı İş Kanunu ve İş Kanunu uyarınca çıkartılan yönetmelik, tüzük, genelge ve yönergelere vb. uyulacaktır. Ayrıca 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ilgili hükümlerine uyulacaktır tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen ilgili hususlara uyulacaktır. - İşçilerin toz ve gürültüden etkilenmemeleri için gerektiğinde toz maskesi ve kulaklık kullanmaları sağlanacaktır. Ayrıca personel çalışma saatleri 16 saat ile sınırlıdır. Makine ve ekipman sürekli bakımda tutulacak ve gerekli önlemler alınacaktır. Çalışanların sağlık ve güvenliklerini sağlayabilmek için 4857 sayılı yasaya ve bu yasaya bağlı olarak hazırlanıp yayınlanmış olan ve yürürlükte bulunan mevzuata uyulacaktır. 55

72 Kullanılan teknoloji ve malzemelerden kaynaklanabilecek kaza riskine karşı tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Maden ve taşocakları işletmelerinde ve tünel yapımında alınacak işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerine ilişkin tüzüğe uyulacaktır. Bu tüzüğe göre sahanın teknik nezaretçisi, işçi sağlığı ve iş güvenliği gereklerinin yerine getirilmesinden ve işletmenin teknik esaslar çerçevesinde çalıştırılmasından sorumlu olacaktır Gerçekleşmesi Beklenen Gelir Artışları; Yaratılacak İstihdam İmkanları, Nüfus Hareketleri Sahada üretim faaliyetleri maden mühendisi nezaretinde yapılacaktır no lu sahada yapılacak üretim faaliyetleri esnasında toplam 74 personel görev alacaktır. Personelin görev dağılımları (ünvanları) Tablo 17 de verilmiştir. Söz konusu faaliyet nüfus hareketine neden olacak kadar büyük bir istihdam yaratmayacaktır. Bununla birlikte ihtiyaç duyulan personelin öncelikle bulunduğu yakın yöreden temini yoluna gidilecektir. Bu da personel ailelerinin geçimine katkı sağlayacaktır. Projeye konu faaliyetlerin gerçekleştirilmesi çerçevesinde mal ve hizmet sektöründe (lojistik, yedek parça, konaklama, araç bakım ve onarım atölyesi, restaurant, kafeterya, market, kantin, dinlenme tesis, akaryakıt istasyonu, v.b.) yörede ilave bir hareketlilik olacaktır Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, sağlık, kültür hizmetleri) Proje alanına en yakın yerleşim birimi sahanın harita üzerinden yaklaşık olarak m kuzey-kuzeydoğusunda yer alan Kadriye Köyü ve yaklaşık olarak m güneygüneybatısında yer alan Başköy dür. Proje alanına en yakın yerleşim birimi olan Kadriye Köyü nde ilköğretim okulu bulunmamaktadır, ancak köyde taşımalı sistem ile eğitim hizmeti alınmaktadır. Köyün içme suyu şebekesi ve kanalizasyon şebekesi bulunmamaktadır. Ancak su kontrolü yapılmaktadır. Köyde sağlık evi ya da sağlık ocağı bulunmamaktadır. Haftalık periyotlarla köye doktor gelmektedir. Köy halkı sağlık hizmetini bu şekilde almaktadır. Ekonomisi tarım, hayvancılık ve odunculuğa dayanmaktadır yılı nüfus sayımına göre köy nüfusu 115 kişi dir. Ulaşımı sağlayan yol asfalttır. Elektrik ve sabit telefon vardır Çalışacak Personelin ve Bu Personele Bağlı Nüfusun Konut ve Diğer Teknik / Sosyal Altyapı İhtiyaçları Proje kapsamında çalıştırılması planlanan personelin öncelikle yöreden karşılanması planlanmaktadır. Ancak, şantiye alanında yatakhane oluşturulacaktır. Üretim faaliyetleri sırasında proje alanında toplam 74 personel görev alacaktır Proje alanı içerisinde üretim faaliyetleri sırasında çalışacak personelin sosyal ihtiyaçlarının (WC, Lavabo, Duş, Mutfak vs.) karşılanacağı bir şantiye binası yapılacaktır. Elektrik ihtiyacı gerekli izinler alınarak elektrik hattı çekilmesi suretiyle karşılanacaktır. 56

73 Sahaya Bursa-Orhaneli Karayolu ile ulaşmak mümkündür. Söz konusu karayolunun yaklaşık 24. kilometresinden Erenler Köy Yoluna dönülmelidir. Erenler Köyünden sonra yaklaşık 4 km daha ilerlendiğinde Koçu Köyüne ulaşılır. Koçu Köyü ne kadar yollar asfalttır. Koçu Köyü nden itibaren yaklaşık 4,2 km stabilize yol takip edilerek ruhsat alanına ulaşılmaktadır. Nakliye güzergahı Koçu Köyü nün içerisinden geçmemektedir. Söz konusu yollar genelde yılın tamamında ulaşıma olanak vermektedir. Gerektiğinde bağlantı yolunun bakım ve onarımı firma tarafından karşılanacaktır. Köy yollarına zarar verilmeyecek olup zarar verilir ise verilen zarar proje sahibince karşılanacaktır Projenin Fayda-Maaliyet Analizi Proje kapsamında yılda m 3 blok mermer üretimi yapılacaktır. Satış fiyatları günün ekonomik koşullarına göre farklılık gösterebilmektedir. Mali yönden söz konusu proje kapsamında yapılacak yatırım tutarı ve giderlere ait tahmini hesaplamalar aşağıya çıkarılmış olup, milli gelire katkısı ifade edilmiştir. Tablo 24. Yatırım Analiz Tablosu YATIRIM TUTARI HARCAMA ÇEŞİDİ Ruhsat için müracaat, harç, teminat vs. Etüt, Plan, Faal.Rap., Proje ve Harita Hazırlanması Numune alma, analiz ve Teknolojik Etüt Gideri TOPLAM MADEN YATIRIM GİDERLERİ Orman İzinleri Tesis -Makine- Ekipman Bedeli Altyapı-Ulaştırma yatırımları TOPLAM Beklenmeyen Giderler TOPLAM YATIRIM TUTARI TUTAR TL TL TL TL TL TL TL TL TL TL Yıllık giderler belirlenirken işletme giderleri ve yıllık yapılacak resmi harcamalar (harç, çevre teminatı, vs.) ile beklenmeyen giderler dikkate alınmıştır. Tablo 25. Yıllık İşletme Giderleri Tablosu Gider Cinsi Akaryakıt Gideri Elektrik Gideri İşçilik-Personel Gideri Bakım-Onarım Gideri Genel Giderler Amostisman Gideri Yedek Parça-Malzeme Alımı TOPLAM Tutarı (TL) TL TL TL TL TL TL TL TL 57

74 Yıllık İşletme Gelirleri Proje kapsamında yılda m 3 blok mermer üretilmesi durumunda, m 3 *2,75 ton/m3= ton Blok Mermer Satış Geliri = ton x 160 TL/ ton = TL Yıllık İşletme Karı Yıllık İşletme Karı = Yıllık İşletme Geliri Yıllık İşletme Gideri Yıllık İşletme Karı = TL TL = TL Tablo 26. Proforma Gelir Tablosu Proje Gelirleri AÇIKLAMALAR Proje Giderleri Toplamı Proje Karı TUTAR TL TL TL Uzun Vadeli Borç ---- Gayri Safi Kar Brüt Kar Kurumlar Vergisi (% 20) Net Kar Yatırımın Kendini Geri Ödeme Süresi: TL TL TL TL Toplam yatırımın, projenin sağlayacağı net karın amortisman tutarı ile toplamından elde edilen nakit gelirine oranı suretiyle yatırımın geri dönüş süresi bulunmuştur. ToplamYatırıı TL Tesis Geri Ödeme Süresi 4, 09YIL Net Kar Amortismanlar TL Milli Gelire Katkı: Milli Gelire Katkı = Brüt Kar + İşçilik-Personel Gideri = TL TL = TL Yukarıdaki yapılan hesaplamaların sonuçlarından projenin rantabl olduğu anlaşılmaktadır. 58

75 Çevresel Fayda-Maliyet Analizi: Madenler ancak bulundukları yerde üretilebilmektedir. Bu nedenle başka bir alanda üretme imkanı yoktur. Bu yer altı servetlerinin işletilerek ekonomiye kazandırılmasının yanı sıra çevreye karşı gerekli duyarlılığın gösterilmesi önemlidir. Bu nedenle söz konusu proje kapsamında bir tarafta ilgili kanun ve yönetmeliklere uygun olarak üretim faaliyetlerinde bulunarak ekonomiye katkı sağlanırken diğer taraftan söz konusu çevrenin yeniden düzenlenerek; çevresel etkilerin minimuma indirilmesi için gerekli tedbirler alınacaktır. Zaten tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Kanununda Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun un ilgili maddesi gereği her bir ruhsat için yıllık ruhsat harcı kadar Çevre Uyum Teminatı yatırılması zorunlu hale getirilmiştir. Bu doğrultuda her yıl söz konusu proje alanı (ruhsat sahası) için yıllık Çevre Uyum Teminatı yatırılacaktır. Ayrıca tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Madencilik Faaliyetleri İle Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği nin kapsamı dışında kalan mera sayılan alanların rehabilitasyon çalışmaları için sunulan Rehabilitasyon Planı doğrultusunda gerçekleştirilecektir. Sonuç olarak bu alanlarda yapılacak blok mermer işletmeciliğinin bölge ekonomisine katkısı daha fazla olacaktır. Yürürlükteki ilgili kanun ve yönetmelikler çerçevesinde projeye konu faaliyet için ilgili kurumların öngördüğü bedeller süresinde ödenecektir. Bu projenin gerçekleştirilmesi ile inşaat sektörünün hammadde ihtiyacının karşılanması sağlanacak, ayrıca yöre halkına sağladığı istihdam imkanları ve bölgesel olarak yaratacağı ek katma değerler ile ülke ekonomisine önemli katkısı olacaktır. Proje alanında, ocak üretim faaliyetleri sırasında toplam olarak 74 personel çalıştırılması planlanmaktadır. Çalışacak personel mümkün olduğunca yöre halkından temin edilecektir. Personelin sosyal ihtiyaçlarının yöreden karşılanması, yöre ekonomisine katkı sağlayacaktır. Her bir personelin ortalama 5 kişilik bir aileye katkı sağlayacağı düşünüldüğünde toplam 370 kişi geçimini bu işletmeden sağlamış olacaktır. 59

76 Projeden Etkilenen Yerleşim Yerleri Proje alanına en yakın yerleşim birimi sahanın harita üzerinden yaklaşık olarak m kuzey-kuzeydoğusunda yer alan Kadriye Köyü ve yaklaşık olarak m güneygüneybatısında yer alan Başköy dür. Mesafelerin gösterildiği tablo ve harita aşağıda sunulmuştur. Tablo 27. Proje alanına ve ünitelere en yakın yerleşimler ve mesafeler Mesafesi Tesisler Yerleşim Tesise Göre Yönü (m) Kadriye Köyü Kuzeydoğu 1030 Proje Alanı Başköy Köyü Güney-Güneybatı 2070 Şantiye alanı Stok Alanı Bitkisel Toprak Depolama Alanı Pasa Alanı Kadriye Köyü Kuzey-kuzeydoğu 1480 Başköy Köyü Güneybatı 2560 Kadriye Köyü Kuzey-kuzeydoğu 1730 Başköy Köyü Güneybatı 2120 Kadriye Köyü Kuzey-kuzeydoğu 1275 Başköy Köyü Güneybatı 2725 Kadriye Köyü Kuzey-kuzeydoğu 1580 Başköy Köyü Güneybatı

77 Şekil 22. Yerleşim Birimlerine Mesafeleri Gösterir Kroki 61

78 Projenin Ekonomik Ömrü Proje kapsamında ocak alanından yılda yaklaşık m 3 blok mermer üretimi yapılması planlanmaktadır. Proje alanı ruhsat no lu sahada 59,85 hektarlık alanı kapsamaktadır. Alanın tamamında blok mermer cevheri olduğu düşünülmektedir. Bu durumda sahadaki rezerv miktarı; 59,85 hektar x m 2 /hektar : m m 2 x 120 m (Cevher Kalınlığı) : m m 3 x 2,75 ton/m 3 : ton Ruhsat alanında m 3 ( ton) blok mermer cevheri olduğu düşünülmektedir. Sahada yaklaşık olarak % 15 verim ile çalışılacağı öngörülmektedir. Bu durumda sahada m 3 ( ton) ekonomik değeri olan blok mermer bulunmaktadır. Bu durumda sahanın bu projede beyan edilen maksimum üretim miktarına göre ömrü yaklaşık olarak 540 yıldır. Günün ekonomik koşulları ve rezerv durumu göz önüne alınarak ruhsat süresi sonunda temdit (süre uzatımı) taleplerinde bulunulacaktır. Böylece temdit ruhsat dönemlerinde de sahada faaliyetlere devam edilecektir. Ayrıca rezerv ve üretim miktarına bağlı olarak da proje süresi değişebilecektir. Ruhsat alanında m 3 blok mermer cevheri olduğu düşünülmektedir. Ruhsat alanında bulunan cevherin ekonomik değeri; m 3 x 160 TL = TL Projenin ekonomiye katkı değeri Bölüm de açıklanmıştır. 62

79 Zamanlama Tablosu AÇIKLAMA ÇED Başvuru Dosyasının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı na Sunulması Yerel ve Ulusal Gazete İlanlarının Verilmesi Halkın Katılım Toplantısı ve Kapsam Belirleme Toplantısının Yapılması ÇED Özel Formatının Alınması, ÇED Raporunun Hazırlanması ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı na Sunulması İDK Toplantısının Yapılması Proje kapsamındaki zamanlama tablosu aşağıda sunulmuştur. Tablo 28. Projenin Zamanlama Tablosu YIL Aylar Nihai ÇED İşlemleri ve Karar Süreci 2013 İzinlerin Tamamlanması ve Üretim Çalışmaları Diğer Hususlar Bu bölümde belirtilecek başka bir husus bulunmamaktadır. 63

80 BÖLÜM 4: MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLER VE DOĞAL KAYNAKLARIN KULLANIMI (BÖLGESEL VE ÇALIŞMA ALANI BAZ ALINARAK MEVCUT VE PLANLANAN DURUM VERİLMELİDİR) 4.1. Arazi Kullanım ve Mülkiyet Durumu Proje alanına ait arazi varlığı haritası Şekil-23 ve rapor ekinde verilmiştir (Bkz. Ek- 5). Proje alanı tamamen VII. sınıf arazi kullanım kabiliyetine sahip araziler üzerinde kalmaktadır. Şekil 23. Arazi Varlığı Haritası 64

81 Kırmızı Kahverengi Akdeniz Toprakları (E) "Bu topraklar Kırmızı Akdeniz Toprakları ile Kahverengi Akdeniz Toprakları arasında geçiştir. ABC profiline sahip topraklardır. A horizonu iyi gelişmiş orta derecede organik maddeye sahip ve organik madde ile mineral madde iyice karışmıştır. Zayıf bir A2 horizonu görülebilir. A horizonu, kırmızı veya kahverengi, köşeli blok ve prizmatik yapıya sahip bünyesel B horizonu içine tedricen geçer. Bursa İli Metropoliten alan içinde yer alan Kırmızı Kahverengi Akdeniz toprakları 386,1ha (%1,3) lık alan kaplamaktadır." (Kaynak: Bursa İli 2011 Çevre Durum Raporu) VII. Sınıf Araziler Bu sınıfa giren topraklar, (1) çok dik eğim, (2) erozyon, (3) toprak sığlığı, (4) taşlılık, (5) yaşlık, (6) tuzluluk veya sodiklik gibi kültür bitkilerinin yetiştirilmesini engelleyen çok şiddetli sınırlandırmalara sahiptir. Fiziksel özellikleri tohumlama ve kireçleme yapmak, kontur karıkları, drenaj hendekleri, saptırma yapıları ve su dağıtıcıları tesis etmek gibi iyileştirme, koruma ve kontrol uygulamalarına elverişli olmadığından, çayır ve mer'a ıslahı için kullanılma olanakları da oldukça sınırlıdır. Bulunan bitkisel toprak tabakası sıyrılacak ve kapanış aşamasında rehabilitasyon amaçlı kullanılmak üzere depolanacaktır. Proje alanına ait meşcere haritası rapor ekinde verilmiştir (Bkz. Ek-6). Ayrıca Bursa Büyükşehir Belediyesi, Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı ve İmar, Şehircilik Dairesi Başkanlığı tarafından ruhsat alanının tamamının 1/ ölçekli Bursa İli Çevre Düzeni Planına orman alanında kaldığını belirtir yazı rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-33). Proje alanına arazi kullanım durumu yönünden bakıldığında tamamı VII. sınıf arazilerden oluşmaktadır. Proje alanının tamamı orman alanıdır. Meşcere haritasına göre proje alanının tamamı orman alanlarıdır. Proje alanı içerisinde herhangi bir yapı ve yerleşim bulunmamaktadır. Proje kapsamında kullanılacak alanların arazi kullanım durumları Tablo-29 da verilmiştir. 65

82 Tablo 29. Arazi Kullanım Durumu Tesisler Meşçere Haritası na göre Çevre Düzeni Planı na göre Arazi Varlığı Haritası na göre Proje alanı Orman Orman Orman Pasa Alanı Orman Orman Orman Stok Alanı Orman Orman Orman Şantiye Alanı Orman Orman Orman Bitkisel toprak depo alanı Orman Orman Orman Bursa Büyükşehir Belediyesi, Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı ve İmar, Şehircilik Dairesi Başkanlığı tarafından ruhsat alanının tamamının 1/ ölçekli Bursa İli Çevre Düzeni Planına orman alanında kaldığını belirtir yazı rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-33). Orman Kanunun ilgili maddeleri gereği işletmeye geçilmeden önce Orman İzni alınacaktır. a) Tarım ve Hayvancılık a.1. Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü Bursa toplam hektar alana sahip olup, bunun ,2 hektarını tarım yapılan kültür arazisi teşkil etmektedir. Kültür arazisinde iklim şartlarına bağlı olarak hemen her türlü tarım ürünü yetiştirilmektedir. Kültür arazisinde iklim şartlarına bağlı olarak hemen her türlü tarım ürünü yetiştirilmektedir. Bursa İli nde sahil ve göller çevresinde sofralık zeytin ve üzüm ile iç kesimlerde verimli ova topraklarında çeşitli sebze ve meyve daha yüksek dağ ve yaylalardaki arazilerde patates ve çilek tarımı geniş yer tutmaktadır. ˮ(Kaynak: Bursa İli 2011 İl Çevre durum Raporu) Tablo 30. Bursa İli Genel Arazi Kullanım Durumu Arazinin Kullanım Durumu Alanı (Ha) Toplam Araziye Oranı (%) Tarım Arazisi ,2 33,53 Orman ve Fundalık ,1 44,47 Çayır Mera ,2 2,25 Su Yüzeyleri ,4 Doğal Su Yüzeyleri Gölet Yüzeyleri Baraj Rezervuar Yüzeyleri Akarsu Yüzeyleri , , ,05 Diğer ,1 14,70 T O P L A M ,0 100 (Kaynak: 66

83 Tablo 31. Nilüfer İlçesi Genel Arazi Kullanım Durumu Arazinin Kullanım Durumu Alanı (Dekar) Toplam Araziye Oranı (%) Tarım Arazisi ,45 Orman ve Fundalık ,12 Çayır Mera ,69 Yerleşim ,96 Diğer ,78 T O P L A M ,00 (Kaynak: Şekil 24. Bursa İli Arazi Kullanım Durumu 67

84 Şekil 25. Nilüfer İlçesi Arazi Kullanım Durumu 59,85 hektarlık planlanan faaliyet kapsamında 58,58 hk alan proje alanı, 4,20 hk pasa döküm alanı, 0,99 hk stok alanı, 1,40 hk bitkisel toprak depolama alanıve 0,62 hk şantiye alanı belirlenmiştir. Proje alanının geriye kalan 51,37 Hektarlık kısmı ise Ocak alanı olarak belirlenmiştir. Sıralanan alanlarının yerleşimini gösterir 1/ ölçekli Vaziyet Planı ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. EK. 4). ˮToprakların kullanma kabiliyet sınıfları 8 adet olup, toprak verimlilik durumu ve sınıflandırmaları I. sınıftan VIII. sınıfa doğru giderek azalmaktadır. İlk dört sınıf arazi, iyi bir toprak idaresi altında bölgeye adapte olmuş kültür bitkileri ile orman, çayır-mera bitkilerini iyi bir şekilde yetiştirtme yeteneğine sahiptir. V. VI. ve VII. sınıflar adapte olmuş yerli bitkilerin yetişmesine elverişlidir. Bunlardan V. ve VI. sınıflarda, toprak ve su koruma önlemleri alındığı taktirde bazı özel bitkiler de yetiştirilebilir. VII. sınıf arazilerde çok etkin ve pahalı ıslah çalışmaları ile ürün alınabilirse de, mevcut piyasa şartlarında elde edilecek ürün yatırım harcamalarını karşılayamaz. Arazi kabiliyet sınıflarına göre dağılımda I - IV. sınıf topraklar tarımsal üretimde kullanılan işlemeli tarıma uygun arazileri, V - VIII. sınıf işlemeli tarıma uygun olmayan arazileri göstermektedir.ˮ (Kaynak: Bursa İli 2011 İl Çevre durum Raporu) Proje kapsamında 59,85 hektarlık alanı tamamı orman vasıflı arazi niteliğinde olup arazi kullanma kabiliyet sınıfı olarak VII. sınıf arazidir.vii. sınıf araziler çok dik eğim, Erozyon, Toprak sığlığı, Taşlılık, Yaşlık, Tuzluluk ve sodiklik gibi, kültür bitkilerinin yetiştirilmesini engelleyen çok şiddetli sınırlandırmalar vb. özelliklere sahiptir. 1/ ölçekli Arazi Varlığı Haritası ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. EK. 5.). a.2. Ürün Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları Bursa da yetiştirilen ürünlere ait bilgiler aşağıdaki tablolarda verilmiştir. 68

85 Tablo 32. Bursa İlinde Meyve (İçecek ve Baharatlı Bitkiler dahil) Üretimi Ürün adı Alanı(da) Üretim (ton) Ortalama verim (kg/ağaç) Meyve veren yaşta ağaç sayısı Zeytin (Sofralık) Armut Şeftali (Diğer) Üzüm (Sofralık Çekirdekli) Kiraz Çilek Ceviz İncir Elma (Starking) Erik Şeftali (Nektarin) Ayva Elma (Diğer) Elma (Golden) Ahududu Kestane Elma (Grannysmith) Vişne Böğürtlen Badem Kırmızı Biber (Baharatlık) Fındık Elma (Amasya) Anason Kivi Dut Üzüm (Sofralık Çekirdeksiz) Nar Kızılcık Trabzon Hurması Çörekotu Muşmula Antep Fıstığı Kayısı Zerdali Yenidünya İğde TOPLAM Kaynak: Bursa İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, 2012 Bursa Faaliyet Raporu 69

86 Tablo 33. Bursa İlinde Sebze Üretimi Ürün adı Alanı(da) Üretim (ton) Domates (Salçalık) Domates (Sofralık) Fasulye (Taze) Soğan (Kuru) Biber (Sivri) Karpuz Biber (Dolmalık) Biber (Salçalık) Patlıcan Bezelye (Taze) Enginar Ispanak Pırasa Kavun Lahana (Beyaz) Karnıbahar Hıyar (Sofralık) Kabak (Sakız) Lahana (Kırmızı) Barbunya Fasulye (Taze) Marul (Kıvırcık) Brokoli Bamya Roka Balkabağı Maydonoz Marul (Göbekli) Soğan (Taze) Kereviz (Kök) Tere Semizotu Havuç Sarımsak (Taze) Bakla (Taze) Dereotu Sarımsak (Kuru) Lahana (Brüksel) Hıyar (Turşuluk) Marul (Aysberg) Turp (Bayır) Lahana (Karayaprak) Turp (Kırmızı) Nane Kırmızı Pancar Börülce (Taze) 30 6 Mantar (Kültür) 0 2 TOPLAM Kaynak: Bursa İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, 2012 Bursa Faaliyet Raporu 70

87 Tablo 34. Bursa İlinde Tarla Bitkileri Üretimi Ürün adı Alanı(da) Üretim (ton) Ortalama verim (kg/da) Mısır (Silajlık) Buğday (Diğer) Yonca (Yeşil Ot) Mısır (Dane) Fiğ (Yeşil Ot) Patates (Diğer) Ayçiçeği (Yağlık) Ayçiçeği (Çerezlik) Çeltik Şekerpancarı Arpa (Diğer) Fasulye (Kuru) Nohut Yulaf (Yeşil Ot) Yem Şalgamı Sorgum (Yeşil Ot) Yulaf (Dane) Hayvan Pancarı Mısır (Hasıl) Bakla (Yemeklik) Çavdar Tritikale (Dane) Fiğ (Dane) Bakla (Hayvan Yemi) Bezelye Tritikale (Yeşil Ot) Korunga (Yeşil Ot) Tütün Buğday (Durum) Burçak (Yesil Ot) Mercimek (Yeşil) Kolza (Kanola) Susam Mercimek (Kırmızı) Pamuk (Kütlü) Pamuk (Lif) Pamuk Tohumu (Çiğit) Mürdümük (Yeşil Ot) TOPLAM Kaynak: Bursa İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, 2012 Bursa Faaliyet Raporu "Nilüfer İlçesi merkez ilçe olup, kentsel gelişimini tamamlamıştır. Nilüfer İlçesinin farklı bir yüzü olan köylerinde ise verimli tarım arazileri ve uygun iklim şartları, farklı ürün desenlerinin gelişmesine olanak sağlamaktadır. İlçede dekar olan yüzölçümü içindeki tarım arazisi varlığı dekardır. Tarım arazileri içindeki nadas ve tarıma elverişli olup da kullanılmayan arazi varlığı olan dekar arazi dışında kalan dekar alanda aktif olarak tarla, sebze, meyve ve zeytincilik faaliyetleri yürütülmektedir. 71

88 İlçede tarla bitkileri ekiliş alanları toplam da olup bunun önemli bir kısmını buğday ve ayçiçeği üretimi oluşturmaktadır. Bunu ilçemizde hayvancılığın yaygın olması nedeniyle yulaf ve silajlık mısır üretimi takip etmektedir. İlçemizde meyve yetiştiriciliğinde dikiliş alanları toplamı dekardır. Zeytin alanları dekarla meyve yetiştiriciliğinin büyük bir kısmını kapsamaktadır. Sebze yetiştiriciliğinde ise toplam ekiliş alanları da olup bu alan içinde en büyük yeri kavun, karpuz ve enginar üretimi almıştır. Nilüfer İlçesinde Tarla Bitkilerinin Genel Durumu İlçede bitkisel üretim açısından en önemli yeri tarla bitkileri üretimi almaktadır. Kültür arazilerinin genel dağılımı içinde tarla bitkileri ekilişi % 49,89'luk bir alan kaplamaktadır. Yetiştiriciliği yapılan tarla bitkileri incelendiğinde; % 50,6 Buğday, % 12,4 Ayçiçeği, % 9.8 Yulaf ve % 9.7' lik bir payla Silajlık Mısırın ilk sıralarda yer aldığı görülmektedir. Nilüfer İlçesinde Meyveciliğin Genel Durumu Nilüfer İlçesinde zeytin alanları dahil toplam dekar olan meyve alanları içinde ilk sırayı dekar ve %72,5 payla zeytin yetiştiriciliği almaktadır. Zeytin alanlarını % 6,6 ile incir ve % 6,5 ile şeftali üretimi takip etmektedir. İncir alanları dekar, şeftali alanları ise dekar yer kaplamaktadır. Zeytin üretiminde Konaklı, B.Balıklı, Görükle, Fadıllı, Akçalar, Doğanköy köyleri ön plana çıkmakta olup, Tahtalı, Akçalar, Fadıllı, Yolçatı, Güngören, B.Balıklı köyleri meyve üretiminde ilk sırayı almaktadır. Nilüfer İlçesinde Sebzeciliğin Genel Durumu Toplam dekar olan sebze ekiliş alanları incelendiğinde; en fazla ekiliş alanını dekar ile kavun, dekar alan ile karpuz oluşturmaktadır. Bu sırayı dekar ile enginar, dekar ile domates üretimi takip etmektedir. Kavun ve karpuz ekilişinde Konaklı, enginarda Hasanağa üretimin yoğun olarak gerçekleştirildiği yerlerdir. " (Kaynak: ) a.3. Hayvancılık Türleri, Adetleri ve Beslenme Alanları Bursa ili hayvan varlığı dağılımı aşağıda verilmiştir. Büyük Baş Hayvancılık İlde 17 İlçede yaygın olarak sığır yetiştiriciliği yapılmaktadır. Manda yetiştiriciliği sadece Karacabey, Mustafakemalpaşa ve Nilüfer ilçelerinde az miktarda yapılmaktadır. İlde toplam adet büyükbaş hayvan bulunmaktadır. Bunun adedi yerli, adedi melez ve adedi kültür ırkı sığırlardan oluşmaktadır. Yerli ırk sığırlar içinde bölgeye özgü yerli ırk ve yerli kara ırkı sığırlar bulunmaktadır. Kültür ırkı sığırlar içinde Holstein ırkı sığırlar sütçü, Montofon ve Simental ırkı sığırlar etçi-sütçü kombine karakter göstermektedirler. Yerli ırk sığır yetiştiriciliği fazla yem maliyeti olmadan sığırın etinden faydalanmak ve kurban bayramına yönelik olarak yapılmaktadır. 72

89 Tablo 35. Bursa İlinde Büyükbaş Hayvan Varlığı Sığır Yerli Melez Kültür Manda Toplam Besi Süt Toplam (Kaynak: Bursa İli 2011 İl Çevre durum Raporu) Küçük Baş Hayvancılık İlde bulunan yerli koyun ırkları arasında Kıvırcık ve Pırlak (Dağlıç-Kıvırcık Melezi) ırkları önemli yer tutmaktadır. Kültür ırkı olarak Karacabey Merinosu yetiştiriciliği yapılmaktadır. Merinosların yerli ırklar ile olan melezleri de bulunmaktadır. İlde keçi ırkı olarak kıl keçileri mevcuttur. Tablo 36. Küçükbaşbaş Hayvan Varlığı Koyun Keçi Nilüfer Bursa (Kaynak: Bursa İli 2011 İl Çevre durum Raporu) Kümes Hayvancılığı ( Kanatlı Üretimi ) Bursa ilinde köy tavukçuluğu, Türkiye de kuş gribi hastalığının görülmesinden sonra hızla düşüşe geçmiş ve üretim açısından bir önemi kalmamıştır. İlde ticari olarak kanatlı üretimi tavukçuluk alanında olup, İnegöl ilçesinde bir işletmede hindi yetiştiriciliği yapılmaktadır. Diğer kanatlı türlerinin ticari üretimi bulunmamaktadır. Kanatlı yetiştiriciliğinin yanı sıra damızlık yumurta ve civciv üretimi de yapılmaktadır. İlde Keles, Harmancık, Büyükorhan, Gürsu ve Yıldırım ilçeleri hariç diğer tüm ilçelerde ağırlıklı olarak ticari tavuk yetiştiriciliği yapılmaktadır. Etlik tavuk yetiştiriciliği, Balıkesir İli Bandırma İlçesinde bulunan tavukçuluk firmaları adına fason olarak yapılmaktadır. Tavuklar kesim yaşına geldikleri zaman ilgili sahibi firmalar nakliyesini yaparak tavukları Bandırma da bulunan kesimhanelerinde kesmektedirler. Yumurtacı işletmeler Türkiye nin her tarafına yumurtayı satabilmektedir. Kuluçkahanelerden çıkan civcivler de Türkiye nin her tarafına satılabilmekte olup pazar sorunu bulunmamaktadır. Tablo 37. Bursa İlinde Kanatlı Hayvan Varlığı Broiler Tavuk Yumurtacı Tavuk Broiler Hindi Kümes Kümes Kümes Kapasite Kapasite Sayısı Sayısı Sayısı Kapasite Ticari Damızlık Toplam (Kaynak: Bursa İli 2011 İl Çevre durum Raporu) 73

90 Arıcılık Bursa ilinde arıcılık yetiştiriciliği yapan 1239 işletme bulunmaktadır no lu sahaya en yakın yerleşim birimi olan Kadriye Köyü nün geçim kaynaklarından biri hayvancılıktır. Köyde hem küçükbaş hem büyükbaş hayvancılık yapılmaktadır. (Kaynak: Kadriye Köyü Muhtarı Sami Seymen) b) Orman Alanları Proje alanı 58,58 hk olup Bursa Orman Bölge Müdürlüğü ne bağlı Orhaneli Orman İşletme Müdürlüğü nün, Karıncalı Orman İşletme Şefliği sınırları içindedir. Karıncalı Orman İşletme Şefliği Orman Amenajman Planının meşcere haritasına proje alanları işlenmiştir (Bkz. Ek-6). Haritaya göre proje alanının tamamı orman alanıdır. Orman alanları için kamulaştırma söz konusu değildir Sayılı Orman Kanununun 16. Maddesi gereğince bu alanlar için orman izni alınacaktır. Şekil 26. Mescere Haritası 74

91 b.1. Ağaç Türleri ve Miktarları veya Kapladığı Alan Büyüklükleri Bursa Orman Bölge Müdürlüğü ne bağlı Orhaneli Orman İşletme Müdürlüğü nün, Karıncalı Orman İşletme Şefliği amenajman planı mescere haritasına göre alan büyüklükleri aşağıdaki tabloda sunulmuştur. Mevcut yollar kullanılacağı için yollar hesaba katılmamıştır. Tablo 38. Proje Alanının Orman Alanı Büyüklükleri Bölme Meşçere Kapalılık Alanı Açıklamaları No Tipi Oranı (%) m 2 Proje Alanı 32 Ma3-T Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan Baltalıktan gelen Meşe Meşçeresi ,01 33 Ma3-T Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan Baltalıktan gelen Meşe Meşçeresi ,5 33 Mb3-T Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan ince direklik çağında Baltalıktan gelen Meşe Meşçeresi, Kızılçam yer yer karışıma girmektedir. 182,67 34 Ma3-T Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan Baltalıktan gelen Meşe Meşçeresi ,5 35 Ma3-T Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan Baltalıktan gelen Meşe Meşçeresi ,82 36 Ma3-T Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan Baltalıktan gelen Meşe Meşçeresi ,78 Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan ince direklik çağında Baltalıktan 36 Mb3-T gelen Meşe Meşçeresi, Kızılçam yer yer karışıma girmektedir ,11 Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan ince direklik çağında Baltalıktan 37 Mb3-T gelen Meşe Meşçeresi, Kızılçam yer yer karışıma girmektedir ,27 Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan ince direklik çağında Baltalıktan 42 Mb3-T gelen Meşe Meşçeresi, Kızılçam yer yer karışıma girmektedir ,41 Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan ince direklik çağında Baltalıktan 43 Mb3-T gelen Meşe Meşçeresi, Kızılçam yer yer karışıma girmektedir ,98 43 BM Meşe Meşçeresi ,93 Toplam Pasa Alanı 36 Ma3-T Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan Baltalıktan gelen Meşe Meşçeresi Bitkisel Toprak Depolama Alanı 34 Ma3-T Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan Baltalıktan gelen Meşe Meşçeresi ,73 35 Ma3-T Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan Baltalıktan gelen Meşe Meşçeresi ,18 36 Ma3-T Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan Baltalıktan gelen Meşe Meşçeresi ,09 Toplam Şantiye Alanı 37 Mb3-T Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan ince direklik çağında Baltalıktan gelen Meşe Meşçeresi, Kızılçam yer yer karışıma girmektedir Stok Alanı 37 Mb3-T Taşlık ve Kayalık Zeminlerde bulunan ince direklik çağında Baltalıktan gelen Meşe Meşçeresi, Kızılçam yer yer karışıma girmektedir ,08 Proje alanı içinde ve çevresinde tohum meşçeresi, tohum bahçesi ve Gen koruma ormanı yoktur. Proje alanının tamamı meşe meşçeresidir. b.2. Ocak Yerinin İşlendiği Mescere Haritası ve Yorumu Karıncalı Orman İşletme Şefliği Orman Amenajman Planının meşcere haritasına proje alanları işlenmiştir (Bkz. Ek-6). Haritaya göre proje alanının tamamı orman alanıdır. Orman alanlarının tamamı meşe meşçeresidir. 75

92 b.3. Sahanın Yangın Görüp Görmediği Saha daha önce yangın görmemiştir. c) Proje Yerinde Elden Çıkarılacak Alanın Değerlendirilmesi Proje kapsamında ruhsat no lu 59,85 hektarlık sahanın 58,58 hektarlık kısmı projeye konu faaliyetler kapsamında kullanılacaktır. Alanın gösterildiği Orman Kadastro gösterimi rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-7). Şekil 27. Orman Kadastrosu Gösterimi Orman kadastrosu incelendiğinde proje alanının içerisinde herhangi bir tapulu alan yer almamaktadır. Civarda yer alan devlet ormanlarının gösterimi yukarıda sunulmuştur. Proje alanının tamamı orman alanı olup orman izni alınacaktır. 76

93 c.1 Proje Sırasında Kesilecek Ağaçların Tür ve Sayıları, Orman Yangınları ve Alınacak Önlemler, Bursa Orman Bölge Müdürlüğü ne bağlı Orhaneli Orman İşletme Müdürlüğü nün, Karıncalı Orman İşletme Şefliği amenajman planı mescere haritasına göre hesaplanan ağaç miktarları aşağıdaki tabloda sunulmuştur. Tablonun hazırlanmasında Bursa Orman Bölge Müdürlüğü ne bağlı Orhaneli Orman İşletme Müdürlüğü nün, Karıncalı Orman İşletme Şefliği amenajman planı ekinde yer alan meşçere tanıtım tablolarından istifade edilmiştir. Meşçere Tanıtım Tabloları rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-27). Meşçere Tanıtım Tabloları incelendiğinde Ma3-T Meşçere Tipi için tabloların boş olduğu görülmüştür. Bu nedenle Ma3-T meşçere tipi için ağaç adetleri hesaplanamamıştır. BM Meştere tipi için ise sadece hektardaki hacim verilmiş olup hesaplamalarda kesilecek ağaç adedi hesaplanamamıştır. Tablo 39. Kesilecek Ağaç Adetleri Bölme No Meşçere Tipi Ağaç Tipi Ağaç Adı Hektardaki Adet Hektardaki Hacim Alanı m 2 Alanı Hk Alandaki Adet Alandaki Hacim-m 3 Proje Alanı 32 Ma3-T ,01 8, Ma3-T ,5 4, Mb3-T Çk Karaçam ,67 0,02 0, Mb3-T M Meşe ,67 0,02 22,22 478,52 34 Ma3-T ,5 18, Ma3-T ,82 0, Ma3-T ,78 7, Mb3-T Çk Karaçam ,11 5,88 105, Mb3-T M Meşe ,11 5, , ,9 37 Mb3-T Çk Karaçam ,27 7,22 129, Mb3-T M Meşe ,27 7, , ,7 42 Mb3-T Çk Karaçam ,41 1,79 32, ,5 42 Mb3-T M Meşe ,41 1, , ,54 43 Mb3-T Çk Karaçam ,98 3,29 59, ,5 43 Mb3-T M Meşe ,98 3, , ,54 43 BM M Meşe ,93 0, Toplam 20547, ,2 PasaAlanı 36 Ma3-T ,00 4,2 - - Toplam - - Bitkisel Toprak Depolama Alanı 34 Ma3-T ,73 0, Ma3-T ,18 0, Ma3-T ,09 1, Toplam - - Şantiye Alanı 37 Mb3-T Çk Karaçam ,62 11, Mb3-T M Meşe ,62 688, ,12 Toplam 699, ,12 Stok Alanı 37 Mb3-T Çk Karaçam ,08 0,99 17, ,5 37 Mb3-T M Meşe ,08 0, , ,74 Toplam 1117, ,24 Proje kapsamında toplam ,2 m 3 orman serveti elde edileceği hesaplanmıştır. 77

94 İşletme aşamasında orman alanlarına olumsuz bir etki söz konusu olmayacaktır. Olası orman yangınları için gerekli teçhizat bulundurulacaktır. Çıkarılması gereken ağaçlar dalları budandıktan sonra kesilecektir (Dalları kesilmeyecek ağaçlara zarar vermemek için). İşletme sırasında yapılacak üretim işlemlerinden kaynaklanacak toz emisyonu minimuma indirmek için tedbirler alınacaktır. Kullanılacak yollar özellikle sıcak ve rüzgarlı havalarda sürekli arazöz ile sulanarak nemlendirilecektir. Böylece nakliye sırasında oluşacak toz emisyonu minimuma indirilecektir. c.2 Elden Çıkarılacak Tarım Alanlarının Büyüklüğü, Arazi Kullanım Kabiliyeti, 58,58 hektarlık proje alanının tamamı orman alanı olup proje alanı içerisinde tarım alanı yer almamaktadır. c.3 Etkilenecek Tabii Bitki Türleri ve Ne Kadar Alanda Bu İşlerin Yapılacağı Çalışma yapılacak sahanın bulunduğu bölgeye ait flora listesi ve etkilenecek türlere ait bilgi Bölüm 4.7 de verilmiştir. c.4. Proje Alanında Kültür ve Tabiat Varlıkları Durumu, Proje alanı içerisinde ve yakın civarında herhangi bir kültür ve tabiat varlığı bulunmamaktadır. Proje alanı ve yakın civarının Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği nin EK-V Duyarlı Yöreler Listesi dikkate alınarak yapılan değerlendirmesi Bölüm 4.8 de detaylı olarak açıklanmıştır. c.5. Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Sahada hazırlık, inşaat ve üretim çalışmaları sırasında sahaya yabancı kişilerin girmesi önlenecektir. Sahada bekçi bulundurulacaktır. Ocak alanı ve etrafına gerekli uyarı levhaları konacaktır. Ocak alanına halkın ve yetiştirdiği hayvanların girmemesi ve zarar görmemesi açısından gerekli önlemler alınarak faaliyette bulunulacaktır. Ayrıca sahadan üretilecek malzemenin nakli sırasında yerleşim yeri, tarım alanları ve hayvanların otlatıldığı bölgelerden geçilirken hız sınırlamalarına riayet edilecektir. Projeye ait Doğaya Yeniden Kazandırma Planı rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek- 40). Üretim faaliyetleri için orman alanları ile ilgili izin alınırken verilecek orman rehabilitasyon projesine ve Doğaya Yeniden Kazandırma Planına uygun olarak rehabilitasyon çalışmalarında bulunulacaktır. Ocak üretiminin yapıldığı veya tamamlandığı alanlarda çevre ve insan güvenliliğini tehlikeye sokabilecek yüksek şevlerin veya çukur alanların oluşmaması sağlanacaktır. Oluşması halinde bu alanların çevresi tel çitle çevrilerek, uyarı levhaları konacak ve gerekli güvenlik tedbirleri alınacaktır. 78

95 Sahada ocak alanı, stok alanı, pasa alanı ve şantiye alanı mevcut olduğu için bu alanlardan bitkisel toprak sıyrılması söz konusu olmayacaktır. Bu nedenle bitkisel toprak oluşumu söz konusu değildir. Yine de az miktarda bitkisel toprak tabakası söz konusu olur ise bitkisel toprağın biriktirilmesi için bitkisel toprak depolama alanı belirlenmiştir. Depolanan bitkisel toprak üretim faaliyetlerinin sona ermesinden sonra alana serilerek rehabilitasyon çalışmasında kullanılacaktır Toprak Özellikleri a) Toprak Yapısı ve Arazi Kullanım Kabiliyeti Sınıflaması Toprak bünyesi, toprak verimlilik düzeyini belirleyen önemli fiziksel özelliklerdendir. Gübreleme yönünden büyük önem taşır. Su tutma kapasitesi, ph, % kireç içeriği, organik madde kapsamı, bitki besin maddeleri içeriklerinin miktarı ve % tuzluluk durumları da toprakların verimliliğinde baz alınan kriterler olup gübreleme yönünden bilinmesi gereken kriterlerdir. Bursa İli toprakları analiz sonuçlarına göre yapılan değerlendirmeler neticesinde aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır. Toprak Bünyesi : Saturasvon (İşba) yüzdesine göre yapılan sınıflandırmada tarım topraklarının % 41'i tırılı, % 53,5'i killi-tınlı, % 5'i killi ve % 0,5'i kumlu bünyeye sahiptir. Bu dağılım ilde tarım için uygun toprak bünyesi varlığını göstermektedir. Toprak Reaksiyonu (ph): Tarım topraklarının % 5,5'i asit (ph 6,5'ten düşük), % 42,1'i nötr (ph 6,6-7,5), % 52,4'ü ise alkali (ph 7,5'den büyük) reaksiyona sahiptir. Toprak Tuzluluğu (% Total Tuz): İşlemeli tarım uygulanan toprakların % 99,3'ü tuzsuz ve % 0,7'si ise hafif tuzludur. Üde orta ve çok tuzlu topraklara rastlanmamıştır. Toprakta Kireç (CaCO3): İl topraklarının % 41,6'sı az kireçli, % 22,4'ü orta kireçli, % 24,2'si kireçli, % 6,9'u fazla kireçli ve % 4,9'u çok fazla kireçlidir. Organik Madde: Tarım topraklarının büyük bir kısmı organik madde yönünden fakir durumdadır. Analiz sonuçlan ortalamasına göre; toprakların % 7,7'sinde organik madde çok az, % 46,1'inde az, % 32,6'sında orta, % 10,7'sinde iyi ve % 2,9'unda ise yeter düzeydedir. İl topraklarının azotlu gübrelerle gübrelenmesi gereklidir. Azot noksanlığına yağışlar ve erozyon neden olmaktadır. Organik madde miktarını arttırıcı önlemlere başvurulması verimde devamlılık ve artış için gereklidir. Fosfor:Bitkiler tarafından alınabilir fosfor tayinlerinde, (Olsen ve Bray I metotlarına göre) tarım topraklarının % 39,9 unda az, % 20 sinde orta, % 12,2 sinde yüksek ve % 27,9 unda ise çok yüksek fosfor varlığı tespit edilmiştir. Bu değerlendirmeye göre, fosfor eksikliği gösteren toprakların fosforlu gübrelerle takviye edilmesi gereklidir. 79

96 Potasyum: Ülkemizin jeolojik yapısı ve iklim durumu, topraklarda fazla miktarda potasyum birikmesine neden olmaktadır. İl topraklarının % 7,5 inde az, % 6,2 sinde orta, % 7,7 sinde yeter ve % 78,6 sında ise fazla miktarda potasyum tespit edilmiştir. Bu itibarla, il topraklarının potasyum seviyesi yeterli olmakla beraber, az miktarda potasyumlu gübreye de ihtiyaç duyulmaktadır. (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum Raporu,2011) Tablo 40. Bursa İli Topraklarının Verimlilik Kriterlerinin % Olarak Dağılımı BÜNYE Organik Madde Kireç ph Toplam Tuz K 2 O P 2 O 5 Kaynak: Kategori Kumlu Tınlı Killi Tınlı Killi Ağır Killi % Dağılım 0, , Kategori Çok Az Az Orta İyi Yeter % Dağılım 7,7 46,1 32,6 10,7 2,9 Kategori Az Kireçli Kireçli Orta Kireçli Fazla Kireçli Çok Fazla Kireçli % Dağılım 41,6 24,2 22,4 6,9 4,9 Kategori Asit Nötr Alkali % Dağılım 5,5 42,1 52,4 Kategori Tuzsuz Hafif Tuzlu Orta Tuzlu Çok Tuzlu % Dağılım 99,3 0, Kategori Az Orta Yeter Yüksek % Dağılım 7,5 6,2 7,7 78,6 Kategori Çok Az Az Orta Çok Yüksek % Dağılım 39, ,3 27, Yılı Bursa İl Çevre Durum Raporu Tablo 41. Bursa İli Büyük Toprak Grupları itibariyle Ortalama Analiz Değerleri Toprak grubu %Saturasyon ph %Total Tuz % Kireç % Organik P 2 O 5 K 2 O Mad. kg/ dekar kg/dekar Alüvyal 51 7,54 0,058 4,44 2,09 10,52 77,3 Kırmızı Kahverengi 54 7,26 0,073 4,33 2,48 11,97 71,0 Akdeniz Hidromorfik 62 7,60 0,070 4,42 2,55 6,31 70,3 Rendzına 55 7,56 0,079 13,20 2,05 8,48 92,4 Kireçsiz 52 7,23 0,066 4,03 2,14 10,33 88,15 Kahverengi Vertısol 60 7,45 0,085 4,37 2,28 7,71 100,7 Koluvyol 50 7,52 0,060 4,93 1,98 10,61 81,6 Kahverengi Orman Kaynak: 53 7,47 0,063 8,90 2,15 8,60 79, Yılı Bursa İl Çevre Durum Raporu Bursa ili Orman ve Su İşleri Arazi Sistemi verilerine dayanarak, proje alanı arazi kullanım kabiliyet sınıflamasında VII. sınıf arazi vasfında olup, kırmızı kahverengi akdeniz toprak grubundadır. Kırmızı kahverengi akdeniz toprak, "Bu topraklar Kırmızı Akdeniz Toprakları ile Kahverengi Akdeniz Toprakları arasında geçiştir. ABC profiline sahip topraklardır. A horizonu iyi gelişmiş orta derecede organik maddeye sahip ve organik madde ile mineral madde iyice karışmıştır. Zayıf bir A2 horizonu görülebilir. A horizonu, kırmızı veya kahverengi, köşeli blok ve prizmatik yapıya sahip bünyesel B horizonu içine tedricen geçer. Bursa İli Metropoliten alan içinde yer alan Kırmızı Kahverengi Akdeniz toprakları 386,1ha (%1,3) lık alan kaplamaktadır." (Kaynak: Bursa İli 2011 Çevre Durum Raporu) Proje alanına ait arazi varlığı haritası rapor ekinde verilmiştir (Bkz. Ek-5). Proje alanı tamamen VII. sınıf arazi kullanım kabiliyetine sahip araziler üzerinde kalmaktadır. 80

97 VII. Sınıf Araziler Bu sınıfa giren topraklar, (1) çok dik eğim, (2) erozyon, (3) toprak sığlığı, (4) taşlılık, (5) yaşlık, (6) tuzluluk veya sodiklik gibi kültür bitkilerinin yetiştirilmesini engelleyen çok şiddetli sınırlandırmalara sahiptir. Fiziksel özellikleri tohumlama ve kireçleme yapmak, kontur karıkları, drenaj hendekleri, saptırma yapıları ve su dağıtıcıları tesis etmek gibi iyileştirme, koruma ve kontrol uygulamalarına elverişli olmadığından, çayır ve mer'a ıslahı için kullanılma olanakları da oldukça sınırlıdır. Bulunan bitkisel toprak tabakası sıyrılacak ve kapanış aşamasında rehabilitasyon amaçlı kullanılmak üzere depolanacaktır. Bursa iline ait arazi kullanım kabiliyeti sınıfları aşağıda sunulmuştur. Tablo 42. Arazi Kullanım Kabiliyet Sınıfları (AKK) (ha) Arazi Kullanım Kabiliyet Sınıfları il I II III IV V VI VII VIII BURSA Kaynak: 2011 Yılı Bursa İl Çevre Durum Raporu b) Yamaç Stabilitesi Blok mermer üretim faaliyetleri topografik yapı dikkate alınarak basamaklar şeklinde üst kotlardan alta doğru olacaktır. Basamaklarda şev açısı 90 0 olacaktır. Mermer sert ve stabilitesi yüksek olduğu için herhangi bir kayma riski bulunmamaktadır. c) Erozyon Bursa ili toprakların; % 15,2'si hiç erozyona uğramamış % 13,1 'i orta derecede erozyona uğramış % 59'u şiddetli erozyona uğramış % 12,7'si çok şiddetli erozyona uğramış alanlar oluşturmaktadır. Bursa ili topraklarının % 59'u şiddetli erozyona maruz kalmıştır. Şiddetli erozyon hafif eğimlerden başlayarak orta, dik ve meyilli sahalarda kendini göstermektedir. Dik ve çok dik eğimlerde doğal bitki örtüsünün nispeten iyi korunduğu kısımlarda eğimin de artması ile erozyon şiddetlenmektedir. Orta derecede erozyona uğramış toprakların % 44'ü kuru tarım, % 4'ü sulu tarım, % 7'si bağ-bahçe, % 5'i özel ürün, % 3'ü çayır-mera, % 33'ü orman ve kalan % 4'lük kısmı diğer kullanım alanı olarak değerlendirilmektedir. 81

98 Tablo 43. Bursa İl sınırları içerisinde en çok karşılaşılan toprak erozyonu türü ve dereceleri Su Erozyonu Erozyonun Türü Yüzey Erozyonu Erozyonun Derecesi Genişlik (Ha) Hafif 91708,5 Orta 81848,5 Şiddetli 23211,5 Arazinin Eğimi (%) Çok şiddetli 43015,5 60< Oyuntu Erozyonu Kıyı Erozyonu Rüzgâr Erozyonu Kitle Erozyonu Çığ Erozyonu (Kaynak: ) Proje alanının tamamı ormanlık alan olup bilindiği üzere erozyonla mücadelede bitki örtüsü, ağaç ve ormanlık alanın payı büyüktür. Bu nedenle proje alanında erozyon riski görülmemektedir. Proje alanı içerisinde akışı olan herhangi bir dere bulunmamaktadır. Ancak içerisinde çevresinde yağışlara bağlı olarak geçici akış gösteren kuru dere yatakları bulunmaktadır. Faaliyet alanının yağış olduğu zamanlarda yüzeysel su erozyonuna maruz kalabileceği düşüncesi ile aşağıda su erozyonu tanımlanmış ve alınacak önlemler açıklanmıştır. Su Erozyonu Su erozyonu diğer erozyon çeşitleri içerisinde en yaygın ve etkilisidir. Eğimli arazilerde vejetasyon zayıflığı veya vejetasyonun tamamı yok olduğu zaman yere düşen yağmur damlaları darbe etkisi ile toprak parçalarını yerinden koparır, parçalar ve yüzeysel akışa geçen yağmur suları bu toprak parçalarını sürükleyerek aşağılara taşırlar. Su erozyonunu meydana getiren ana faktörler, hareket halinde bulunan suyun hidrolik, mekanik ve çözücü (eritici) etkileridir. Su erozyonuna etki eden faktörler ise iklim, topografya, vejetasyon, toprak ve insandır. Yüzey Erozyonu Yüzey erozyonu, eğimli bir arazi üzerinde toprak parçacıklarının yağmur sularının etkisi ile yerlerinden oynatılıp, eğim yönünde aşağıya doğru taşınması olayıdır. Arazi eğiminin muntazam ve yüzeyin düz olduğu yerlerde, yüzeysel akışın çizgi halinde veya derecikler şeklindeki belli kanallarda yoğunlaşmadığı durumlarda, yağmur damlacıklarının etkisi ile yerinden kopan toprak parçacıklarının, yüzeysel akışa geçen suların taşınması ile meydana gelen erozyondur. 82

99 Değişik kullanımlar altındaki yamaç arazilerde, erozyon olayının durdurulmasında genellikle iki ilkeden hareket edilmektedir: - Yağmur damlasının toprak yüzeyi üzerindeki tahripkar etkisini ortadan kaldırmak, - Yüzeysel akışın tehlikesiz bir şekilde akmasını ve toprak içine infiltrasyonunu sağlamak. d) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Toprağa Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Projeye konu sahada ÇED sürecinin olumlu tamamlanması durumunda ilgili diğer kurumlardan gerekli izinler alınarak yatırım çalışmalarına başlanacaktır. Sahada blok mermer üretimi açık işletme yöntemi ile basamaklarda tel kesme yapılarak gerçekleştirilecektir. Üretim faaliyetleri esnasında kesinlikle patlayıcı madde kullanılmayacaktır. Proje alanında blok mermer üretimi yapılacak alanda cevherleşme üzerinde ortalama kalınlığı 10 cm civarında olan bitkisel toprak tabakası bulunmaktadır. Üretim faaliyetleri öncesinde alanda bitkisel toprak tabakası dekapajı yapılacaktır. Ocak alanından alınacak bitkisel toprak tabakası proje alanı içerisinde belirlenen bitkisel toprak depolama alanında ayrı ve erozyona karşı gerekli önlemler alınarak depolanacaktır. Depolanan bitkisel toprak ve pasa malzeme daha sonra ocak rehabilitasyonunda kullanılacaktır. Üretim sırasında çıkabilecek pasa malzemenin depolanacağı alan belirlenirken, erozyona, heyelana sebep olmayacak meyilde arazi seçilecektir. Saha çevresindeki dere, baraj göl, gölet gibi su yüzeylerini kirletmeyecek şekilde gerekli önlemler alınacak, izne konu olmayan yerlere pasa malzeme dökülmeyecektir. Diğer taraftan proje alanı içerisinde yapılması planlanan şantiye binası ve yatakhane kurulması aşamasında yapılacak hafriyat işlemleri sırasında çıkan bitkisel toprak bitkisel toprak depolama alanında depolanacaktır Ruhsat No lu 59,85 hektarlık sahada planlanan faaliyet kapsamında 4,20 hk pasa alanı belirlenmiştir. Yörede yer alan ve çalışmakta olan diğer ocaklardan edinilen tecrübelere göre mermer blok üretim verimi alt tabakalara inildikçe artmaktadır. İşletmeye başlanan ilk yıllarda bloktaş veriminin yaklaşık % 5-10 seviyelerinde olacağı, alt tabakalara inildikçe bu verimin % seviyelerine yükseleceği düşünülmektedir. Bu nedenle ruhsat no lu ocakta üretim verimi ortalama olarak % 15 alınmıştır. Pasa alanında yılda ,3 m 3 malzeme stoklanacaktır. Ocak alanında oluşan pasa malzeme yaklaşık olarak 135 m toprak yol ile pasa alanına ulaştırılacaktır. 83

100 Pasa alanlarında blok mermer üretimi sırasında oluşan kırık, çatlaklı, ekonomik değeri olmayan malzeme depolanacaktır. Pasa malzeme büyük bloklar halinde olacaktır. Malzeme ebatlarının büyük olması depolama yüksekliğini arttırmaktadır. Depolama esnasında blokların kaymasını, düşmesini engelleyecek şekilde depolama yapılacaktır. Depolama esnasında bloklar üst üste yığılacak ve basamaklar halinde depolanacaktır. Bu şekilde depolama yüksekliği iyice arttırılmış olacaktır. Proje kapsamında 30 m yükseklikte depolama yapılacağı varsayılır ise pasa alanlarının depolama kapasitesi toplam m 3 olacaktır. Bu miktar yaklaşık olarak 11 yıllık üretime denk gelmektedir. 11 yıllık üretimin ardından işletme ruhsatının süresi uzatılır ve pasa alanı yetersiz gelmeye başlar ise üst üste basamaklar halinde depolama tekniği ile depolama yüksekliği arttırılabilecektir. Projeye konu 58,58 hektarlık proje alanı ise tamamen orman alanı içerisinde kalmaktadır. Üretim faaliyetlerine başlamadan önce Orman Kanununun ilgili maddesi gereğince orman izni işlemleri yapılacaktır. Proje alanında yapılacak çalışmalar fiziksel nitelikte olduğu için içinde yeraldığı toprağın yapısını bozacak nitelikte değildir Jeolojik Özellikler Proje alanını gösterir 1/ ölçekli jeoloji haritası ve kesitleri rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-8). Yukarıda sözü geçen raporda bölge jeolojisi hakkında bilgiler sunulmuştur. Ayrıca, jeoloji haritasında da proje alanı jeolojisi gösterilmiştir. a) Bölge Jeolojisi Bursa İli genelinde, Paleozoyik-Kuvaterner zaman aralığını temsil eden, farklı litolojik özellikler sunan metamorfik, ofiyolitik, volkanik, plütonik ve çökel kaya türleri yer almaktadır. Bursa İli, farklı jeolojik dönemlerde oluşmuş, farklı tektonik özelliklere sahip, ofiyolitik kenet kuşaklarıyla birbirinden ayrılan, üç önemli tektonik birliğin bir araya geldiği bölgede yer almaktadır. Bu kıtasal bloklar ile kenet kuşaklarına ait kaya türleri farklı yaş, farklı litoloji ve farklı yapısal özelliklere sahiptirler. Birbirleriyle tektonik ilişkili olan bu birlikler; İlin kuzeyinde İstanbul Zonu, ortada Sakarya Zonu ve güneyinde Tavşanlı Zonu ndan oluşmaktadır. İstanbul Zonu; Paleozoyik yaşlı pasif kıta kenarı çökelleri ve bunları uyumsuzlukla örten Triyas yaşlı sedimanter kayalardan oluşmaktadır. Sakarya Zonu; altta Uludağ grubunda yüzeyleyen Paleozoyik yaşlı bir temel ve temeli tektonik olarak örten Permiyen-Triyas yaşlı dalma-batma zonu kayalarından meydana gelir. Tavşanlı Zonu ise; mavi şistler ve mermerlerden oluşmaktadır. Bu tektonik birliklerden İstanbul Zonu ve Sakarya Zonu Pontid içi Kenedi ile Sakarya Zonu ve Tavşanlı Zonu da İzmir-Ankara Kenedi ile ayrılmaktadır. 84

101 Pontid İçi Kenedi, Mesozoyik te İstanbul Zonu ve Sakarya Zonu arasında yer alan okyanusun Erken Eosen-Oligosen dönemlerinde kapanması sonucu oluşmuş, ofiyolit ve mavi şist dilimlerinden oluşan bir fay zonu ile temsil edilmektedir. Sakarya ve Tavşanlı Zonları arasında sınırı oluşturan İzmir-Ankara Kenedi (ofiyolitik kayaçlar ve fliş), Neo- Tetis Okyanusunun kuzeye dalarak yok olmasıyla oluşmuştur. Eski kıta parçalarını temsil eden bu tektonik birlikler ile bu tektonik birlikleri ayıran kenet kuşakları, oldukça farklı stratigrafik, magmatik, metamorfik ve yapısal özelliklere sahiptir. Tüm bu temel birimler üzerinde, uyumsuz olarak, çoğunlukla kumtaşı, konglomera, kireçtaşı ve şeylerden oluşan Neojen istifleri yer almaktadır. Stratigrafi İnceleme alanı ve yakın çevresinde Triyas yaşlı Karakaya Grubu, Jura yaşlı Bayırköy Formasyonu ile Bilecik kireçtaşı, Üst Kretase yaşlı Kocasu (Yayla) Melanjı ile Kuaterner yaşlı genç oluşuklar yer almaktadır. İncelemeye esas mermer ocaklarında ise Bilecik Kireçtaşları yer almaktadır. Proje alanı ve yakın çevresinde yer alan birimlerin stratigrafik istifi yaşlıdan gence doğru aşağıdaki gibi olup, genelleştirilmiş bir stratigrafik kolon kesit verilmiştir. 85

102 Şekil 28. Proje alanı ve yakın çevresine ait genelleştirilmiş stratigrafik kolon kesit (ölçeksiz). Yapısal Jeoloji Çalışma alanı ve yakın çevresi genel anlamda Kuzey Anadolu Fayının etkisinde kalmıştır. Batıya doğru olan sıkışmalar sonucu K G doğrultulu bindirmeler ve D B doğrultulu normal faylarla K-G yönünde açılmaya başlamıştır. Kuzey Anadolu Fayı nın güney segmentini oluşturan ve Gemlik in altından geçen faya paralel olarak geçen ve Ulubat Fayı adını alan sistem çalışma alanının 10 km. kuzeybatısından geçer ve Bursa istikametinde ilerler. Sahadaki yer alan birimlerde yapılan gözlemlerde katman doğrultularının genellikle KD-GB, eğimlerinin ise KB ya doğru olduğu görülmüştür. Kırık sistemleri yer yer belirgindir. 86

103 b) Proje Alanı Jeolojisi Proje alanını gösterir 1/ ölçekli jeoloji haritası ve kesitleri rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-8). Jeoloji haritasından da görüldüğü gibi proje alanının tamamı ve çevresi Bilecik Kireçtaşı biriminde yer almaktadır. Bilecik Kireçtaşı (Jkrt): Sakarya zonu içerisinde yaygın olarak yüzeylenen Geç Jura Erken Kretase yaşlı kireçtaşları ilk kez Bilecik yöresinde Altınlı (1973) tarafından Bilecik Kireçtaşı olarak adlandırılmıştır. İnceleme alanının hemen hemen tamamını kaplayan bu birim Karakaya Grubu üzerinde diskordans olarak bulunmaktadır. Kalın ve orta tabakalı, gri, bej, beyaz renkli kireçtaşlarından oluşan birim Bayırköy Formasyonu üzerine keskin bir dokanakla gelir. Platform tipi karbonatları temsil eden birimin tabakaları yanal yönde değişimler göstererek, kalın tabakalardan orta tabakalara geçişler gösterir. Formasyon; orta, yer yer kalın ve belirgin tabakalanmalı, bol kıvrımlı ve kırıklı olup, eklem yapıları iyi gelişmiştir. Yer yer erime boşlukludur. Birimin kalınlığı yaklaşık 200 m dolayında olup, birim bol mikrofosillidir. Bilecik Kireçtaşı nın fosillerden yaşı Jura olarak belirlenmiştir. c) Cevherleşme İTÜ Maden Fakültesi Vakfı tarafından ʺBursa Başköy-Erenler-Dağakça Bölgesindeki Kireçtaşlarının Bloktaş Potansiyeli (Jeolojik ve Ekonomik Analiz) Raporuʺ hazırlanmış olup söz konusu raporda Dilim Yöntemine göre hazırlanan 58 jeolojik kesite dayalı olarak yapılan rezerv hesaplamaları yapılmıştır (Bkz. Ek-43). Hesplamalarda bu sahalardaki nihai ekonomik işletme derinliği yüzeyden itibaren 120 m olarak alınmıştır. Yüzey jeolojisi verilerinden ve sondajlara dayalı olarak oluşturulan jeolojik kesitlerden hareketle, doğaltaş (mermer) olarak değerlendirilebilecek kireçtaşlarının potansiyeli (Jeolojik Rezervi) belirlenmiştir. İşletilebilir kireçtaşı rezervinin belirlenmesinde blok verimliliği tüm sahalar için ortalama % 10 olarak değerlendirilmiştir. Uygulamada mevcutta çalışmakta olan ocaklarda verim daha yüksektir. Ancak, söz konusu raporda tüm çalışan ocaklar için ortalama bir değer alındığı için verim % 10 alınmıştır. Sahada bulunan cevherin yoğunluğu civar ocaklarda yapılan analizlere bakılarak 2,70-2,75 ton/m 3 olarak belirlenmiştir. Bu ÇED Raporunda yoğunluk 2,75 ton/m 3 alınmışken, ʺBursa Başköy-Erenler-Dağakça Bölgesindeki Kireçtaşlarının Bloktaş Potansiyeli (Jeolojik ve Ekonomik Analiz) Raporuʺ nda yoğunluk 2,75 ton/m 3 alınmıştır. Söz konusu raporda incelenen alan yalnızca Ruhsat No lu alanı değil yöredeki tüm ocakları kapsamaktadır. Rapordan alınan bilgiler aşağıda sunulmuştur. ʺRezerv hesapları, inceleme alanı eşit aralıkta (250 şer metre) dilimler (jeolojik kesit) kullanılarak yapılmıştır. İki komşu kesit arasında kalan dilimler için işletme derinliği dikkate alınarak kesit alanları belirlenmiş ve kesitler arası mesafe de kullanılarak hacim hesabı yapılmıştır. 87

104 Hazırlanan kesitlerin her birinin kesit alanı m 2 cinsinden bilgisayar yardımıyla ölçülmüştür. Bu alanlar kullanılarak aşağıdaki formül yardımıyla birbirini izleyen komşu kesitler arasındaki dilimler için hacim hesapları m 3 cinsinden belirlenmiştir. Bu hacimler önce kayacın yoğunluğu ile çarpılarak ağırlığa dönüştürülmüş, daha sonra blok verimliliği (0,1) ile çarpılarak işletilebilir malzeme rezervine dönüştürülmüştür. Her bir dilim için kireçtaşı hacmi aşağıdaki eşitlik yardımıyla ayrı ayrı hesaplanmıştır. Burada; Vi = İki kesit arasındaki dilimin hacmi (m³) A1 = Komşu kesitlerden birincisi için ölçülen yüzey alanı (m 2 ), A2 = Komşu kesitlerden ikincisi için ölçülen yüzey alanı (m 2 ), H = Kesit arasındaki mesafe (m), Bu hesaplamalar, araziyi uzun ekseni boyunca kesen (kuzeybatı-güneydoğu) ve bunları dik olarak kesen kuzeydoğu-güneybatı yönünde hazırlanan 58 adet kesit için tekrarlanmıştır. Hesaplamalardan elde edilen sonuçlar Tablo-44 de topluca sunulmuştur. Bu çizelgede simgelerle gösterilen büyüklükler aşağıda sıralanmıştır. A T : Kireçtaşına karşılık gelen toplam alan (m 2 ) A 120 : İşletme derinliği olarak alınan 120 m için ölçülen alan (m 2 ) V T : Toplam Kireçtaşı hacmi (m 3 ) V 120 : İşletme derinliği olarak alınan 120 m için hesaplanan kireçtaşı hacmi (m 3 ) : Birim hacim ağırlığı (ton/m 3 ) R JT : Kireçtaşının jeolojik rezervi (milyon ton) R 120 : İşletme derinliği olarak alınan 120 m için hesaplanan kireçtaşı rezervi(milyon ton) BV : Blok verimliliği İR 120 : İşletme derinliği 120 m olması durumu için hesaplanan işletilebilir rezerv (milyon ton) Aşağıdaki hesaplamalarda, birim hacim ağırlığı 2,75 ton/m 3, blok verimliliği ise % 10 olarak alınmıştır. 88

105 Tablo 44. Dilim Yöntemine göre hesaplanan rezervler Kesit A T A 120 V 120 V JT R 120 R JT BV İR 120 No m² m² m 3 m 3 (ton/m 3 ) Milyon Ton Milyon Ton Milyon ton ,7 8,99 8,99 0,1 0, ,7 21,13 21,13 2, ,7 35,26 35,26 3, ,7 61,64 64,28 6, ,7 75,85 83,39 7, ,7 87,24 106,23 8, ,7 94,40 138,86 9, ,7 98,14 147,60 9, ,7 136,57 228,85 13, ,7 186,67 350,89 18, ,7 215,36 412,18 21, ,7 220,50 435,99 22, ,7 212,86 412,77 21, ,7 204,95 409,36 20, ,7 202,08 421,66 20, ,7 200,63 409,08 20, ,7 233,74 453,68 23, ,7 267,37 498,66 26, ,7 264,73 444,23 26, ,7 264,65 397,38 26, ,7 266,15 398,18 26, ,7 266,13 362,36 26, ,7 259,68 356,32 25, ,7 247,95 341,71 24, ,7 240,57 269,56 24, ,7 257,15 311,49 25, ,7 277,46 390,51 27, ,7 257,36 349,77 0,1 25, ,7 229,46 285,77 22, ,7 201,05 242,78 20, ,7 186,97 264,14 18, ,7 197,43 312,26 19, ,7 200,95 305,75 20, ,7 171,41 254,02 17, ,7 128,74 189,22 12, ,7 122,11 169,94 12, ,7 110,85 141,07 11, ,7 79,78 95,03 7, ,7 77,77 112,79 7, ,7 98,11 159,17 9, ,7 97,30 149,04 9, ,7 68,95 87,66 6, ,7 72,07 72,07 7, ,7 120,76 159,26 12, ,7 148,03 239,31 14, ,7 159,85 258,75 15, ,7 175,66 257,93 17, ,7 179,64 266,51 17, ,7 179,02 266,51 17, ,7 158,76 235,70 15, ,7 135,69 199,61 13, ,7 128,12 170,46 12, ,7 113,33 138,26 11, ,7 100,95 110,32 10, ,7 88,08 93,34 8, ,7 59,73 63,15 5,97 Toplamlar , ,15 895,

106 Çizelgeden de görüldüğü gibi; Bölgede işletilen kireçtaşlarının jeolojik rezervi m³ (13.560,15 milyon ton), İşletme derinliğinin 120 m alınması durumunda toplam kireçtaşı hacmi m³ ( 8.955,8 milyon ton), 120 m derinliğindeki kireçtaşlarının blok verimliliğinin % 10 alınması halindeki ekonomik işletilebilir kireçtaşı hacmi m³ ( 895,58 milyon ton) dur. Başka bir deyişle, bölgedeki toplam doğaltaş (mermer) üretiminin ton/yıl olması halinde yaklaşık yıllık, ton/yıl olması halinde ise yaklaşık 900 yıllık ekonomik işletilebilir rezervin olduğu söylenebilir.ʺ Proje alanı ruhsat no lu sahada 59,85 hektarlık alanı kapsamaktadır. Alanın tamamında blok mermer cevheri olduğu düşünülmektedir. Bu durumda sahadaki rezerv miktarı; 59,85 hektar x m 2 /hektar : m m 2 x 120 m (Cevher Kalınlığı) : m m 3 x 2,75 ton/m 3 : ton Ruhsat alanında m 3 ( ton) blok mermer cevheri olduğu düşünülmektedir. Sahada yaklaşık olarak % 15 verim ile çalışılacağı öngörülmektedir. Bu durumda sahada m 3 ( ton) ekonomik değeri olan blok mermer bulunmaktadır. Ruhsat alanında bulunan cevherin ekonomik değeri; m 3 x 160 TL = TL d) Depremsellik İTÜ Maden Fakültesi Vakfı tarafından ʺBursa Başköy-Erenler-Dağakça Bölgesindeki Kireçtaşlarının Bloktaş Potansiyeli (Jeolojik ve Ekonomik Analiz) Raporuʺ hazırlanmıştır (Bkz. Ek-43). ʺBursa Başköy-Erenler-Dağakça Bölgesindeki Kireçtaşlarının Bloktaş Potansiyeli (Jeolojik ve Ekonomik Analiz) Raporuʺ nda verilen bilgiler aşağıda sunulmuştur. ʺİnceleme alanının morfolojisini sahayı yaklaşık kuzeydoğu-güneybatı doğrultulu kesen ana faylar ile kuzeyde kuzeybatı-güneydoğu doğrultulu tali faylar şekillendirmektedir. Bu faylar hem kireçtaşının sınırını oluşturmakta hem de kireçtaşını kendi içinde dilimlere ayırmaktadır. Fayların hemen hemen tamamına yakını düşey karakterlidir. 90

107 Sahanın kuzey sınırında Kadriye Köyü nün güneyinde yer alan ve yaklaşık K80B konumlu faylar düşey fay niteliğindedir ve kireçtaşlarını sınırını da oluşturur. Ancak biraz batıya doğru gelindiğinde, kireçtaşlarının batı ucuna yaklaşıldığında Bayırköy Formasyonu üzerinde sürüklenim görünümü kazanır. Bu alanda Bilecik kireçtaşının kuzey sınırlarında (özellikle kuzeybatı sınırı) haritalanamayacak ölçekte ters faylar bulunmaktadır. Bu faylanmalar Bilecik kireçtaşının daha rijit olmasına rağmen tektonizma etkisi ile tabandaki birimler üzerinde sürüklenirken kendinin de kolay deforme olduğunu göstermektedir. İnceleme alanında yapısal unsurlardan tabaka ve eklemlerin arazi bilgi formlarında yer alan konum, aralık, açıklık, devamlılık, sıklık, pürüzlülük, dolgu ve ayrışma durumu gibi özellikleri istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Kireçtaşlarında tabakalanma yaklaşık doğu-batı doğrultulu ve kuzeye eğimli, tabaka kalınlıkları maksimum 1-2 m, minimum m arasındadır. Kireçtaşlarında tabaka konumlarının aynı yöne doğru olması düzgün bir stratigrafik dizilim olduğu kanısını uyandırabilir. Ancak birimin kendi içindeki faylı yapısı bu sonucu ortaya çıkarmaktadır. Tabaka kalınlıklarının işletilen ocaklarda maksimum 1-2 m değerlerine ulaşması blok veriminin tabaka kalınlığı açısından yüksek olabileceğinin bir ölçüsü olarak karşımıza çıkmaktadır.ʺ Bakanlar Kurulu nun tarih ve 96/8109 sayılı kararıyla yürürlüğe giren ve halen yürürlükte olan Türkiye Deprem Bölgeleri Haritasına göre Bursa İli 1. Ve 2.derece deprem bölgesinde bulunmaktadır. Proje alanı da 1. Derece deprem bölgesinde yer almaktadır. Proje alanının gösterildiği Bursa İli Deprem Haritası ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. EK 11). ʺBursa bölgesi, Paleo-Tetis ve Neo-Tetis okyanuslarının kapanması sırasında gelişmiş olan tektonik olaylardan yoğun bir şekilde etkilenmiş, kıvrımlı ve kırıklı bir yapı kazanmıştır. Karakaya kompleksi birimlerinde daha önce yapılan çalışmalarda, iki evrede gelişmiş deformasyon izleri belirlenmiştir. Birinci evrede Karakaya kompleksi birimleri üst üste gelmiş ve derine gömülen birimler metamorfizmaya uğramış ve kıvrımlanmıştır. İkinci evrede ise istif muhtemelen doğrultu atımlı faylanmaya bağlı olarak dik eğimli çatallanan makaslama zonları ile kesilmiş ve parçalanmıştır. Bursa ovası da genel olarak yukarıda belirtildiği gibi Kuzey Anadolu Fayı nın etkisindedir. Batıya doğru bir sıkışma sonucu kuzey-güney doğrultulu bindirmeler ve doğubatı doğrultulu normal faylarla, kuzey-güney yönünde açılmaya başlamıştır. Diğer bir ifadeyle doğu-batı yönlü sıkışma kuzey-güney yönlü gerilme ile karşılanmaya başlanmıştır. Bölgede, yerel küçük fayların yanında, Kuzey Anadolu Fayı ile ilişkili gelişen büyük ölçekli faylar, genç birimlerin depolanmasını denetlemiştir. Bu nedenle Bursa ovası, Neojen birimleri ve Alüvyonla örtülmüş bir tektonik çöküntü alanıdır. Dolayısı ile Bursa ovası içinde, Neojen ve Alüvyon birimlerin altında yer alan kayaçlarda fay oluşumları beklenmelidir. 91

108 Bölgede genel olarak İnönü-Eskişehir Fay Zonu ve onun güney-güneybatısında kalan birkaç fay dışındaki faylar, Kuzey Anadolu Fay Sisteminin batı uzantısını oluşturur ve bunlar Marmara bölgesinin depremselliğine kaynaklık eder. Bu fay ve fay zonlarından önemli olanları doğudan batıya doğru Abant-Dokurcun Alt Fay Zonu, Karapürçek Alt Fay Zonu, Sapanca Alt Fay Zonu, Yalova Fayı, Güney Marmara Fayı, Karadere-Kaynaşlı-Mengen Alt Fay Zonu, Arifiye Fayı, Acısu Fayı, Orta Marmara Fayı, Hendek-Yığılca Alt Fay Zonu, Kuzey Marmara Fayı, Saros-Ganos Alt Fay Zonu, Geyve-İznik Alt Fay Zonu, Bardakçılar- Saraycık-Edincik Alt Fay Zonu, Ezine-Bayramiç-Biga Alt Fay Zonu, Bursa Fayı, Ulubat Fay Takımı, Mustafakemalpaşa Alt Fay Zonu, Yenice-Gönen Alt Fay Zonu, Altınoluk Fay Zonu, Kütahya Fay Zonu, Mihalıççık Fayı ve İnönü-Eskişehir Fay Zonu dur. Depremsellik açısından bakıldığında Bursa ve çevresini birinci derecede etkileyecek bir depreme kaynak olabilecek en önemli fay Bursa Fayı dır. Bu fay hem Bursa bölgesinin merkezinde hem de doğrultu atımlı bir fay olması nedeniyle Bursa ve yakın çevresi için önem kazanmaktadır.ʺ (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum raporu,2011) Şekil 29. Marmara Bölgesi Tektonik Haritası 92

109 ʺBursa Fayı Doğuda Derekızık Burhaniye köyleri ile batıda Uluabat gölü arasında uzanan, D-B gidişli, yaklaşık 45 km. uzunluğunda, sağ yanal ve doğrultu atımlı bir faydır. Bursa Fayı, Uluabat ve Mustafakemalpaşa Alt Fay Zonları ile birlikte, Kuzey Anadolu Fay Sisteminin Marmara bölgesindeki en güney segmentlerini oluşturur. Bursa Fayı, Uludağ Yükseliminin (2245 m.) kuzey eteğinden geçer, yer yer Triyas-Permiyen yaşlı metamorfitleri, Jura yaşlı karbonatları ve Miyosen yaşlı akarsu-göl tortullarını keser ve bunları Kuvaterner yaşlı alüvyonlarla tektonik dokanağa getirir. Genelde fayın kuzey bloğu, güney bloğuna oranla 2 km. kadar düşmüş olup, bu durum, Bursa fayının, önemli miktarda normal bileşeni olduğunu gösterir. Fay sarplığını kuzeye doğru akarak kat eden ve yataklarını derine kazmış olan dereler (Nilüfer çayı gibi), bu derelerin ağzında birikmiş ve gelişimini sürdüren, faya koşut dizilimli kalın ( m.) alüvyon yelpazeleri, sıcaksu kaynakları, traverten oluşumları ve ötelenmiş dereler Bursa fayının varlığını ve jeolojik olarak aktif olduğunu belirler.ʺ (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum raporu,2011) ʺBursa I. Derece deprem kuşağı içerisinde kalmaktadır. Türkiye nin belli başlı fay zonlarından biri olan sağ yönlü doğrultulu atımlı Kuzey Anadolu Fayı nın Batı Anadolu ya doğru uzandığı kollarından birisinin üzerindedir. Ayrıca bu bölge Batı Anadolu Genişleme Tektoniği olarak adlandırılan tektonik rejimin etkisiyle kuzey-güney yönlü açılma ve grabenleşme tektoniğinin de etkisindedir. Önemli hasar yapan Bursa depremi, bugünkü ölçülere göre 7,0 7,5 büyüklüğünde olup, çok sayıda ön ve artıcı sarsıntısı olmuştur. 16 Şubat 1855 deki deprem camiler, çarşılar, hanlar gibi çok sayıda binaların harap olmasına neden olmuştur. Yıkıntılardan çıkan yangınların, ahşap binaları ve 3000 kadar evi yaktığı, zarar ziyanın kese altın olduğu tahmin edilmektedir. Harabeler altında, 2000 den fazla insan hayatlarını kaybetmiştir. Bursa ve yöresinin depremleri kaydı yaklaşık 2500 yıl önceye kadar gitmektedir. Bizans döneminde 6 Kasım Mayıs 1327 tarihindeki depremler Bursa ve yöresinde önemli yıkımlara neden olmuştur. Osmanlı Döneminde 1418, 1463, 1555, 1674, 1705 yıllarında deprem olmuş ancak tüm kenti ve çevresini etkileyen boyutta olmamıştır. Ancak 1855 depremi Bursa ve yöresinde çok büyük yıkıma neden olmuştur. 1905, 1939,1949,1964 yıllarında Bursa yı ve çevresini etkileyen şiddetli depremler olmuştur Marmara depreminde de İlimiz etkilenmiştir Yılında hasar bırakan bir deprem olmamıştır.ʺ (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum raporu,2011) 93

110 Tablo 45. Bursa İlinde Meydana Gelen Depremler Yer Yıl Ölü Yıkılan Konut Hasar Gören Konut Bursa Merkez Bursa Merkez Yenişehir Merkez M.Kemalpaşa Merkez M.Kemalpaşa Kavaklı M.Kemalpaşa Kayabaşı M.Kemalpaşa Güllüce M.Kemalpaşa Çöydük M.Kemalpaşa Kömürcükadı M.Kemalpaşa Sünlük M.Kemalpaşa Orhaniye M.Kemalpaşa Yalıntaş M.Kemalpaşa Yumucaklı M.Kemalpaşa Taşköprü M.Kemalpaşa Ocaklı M.Kemalpaşa Kosova M.Kemalpaşa Durumtay M.Kemalpaşa Koşuboğazı M.Kemalpaşa Derecik M.Kemalpaşa Boğazköy M.Kemalpaşa Adaköy M.Kemalpaşa Çeltikçi Karacabey Uluabat Karacabey Yolağzı Karacabey Cebnü Karacabey Karaağaç Karacabey Sarıbey Karacabey O. Sarıbey Karacabey E. Sarıbey Karacabey Sazlıca Karacabey Akhisar Karacabey İsmetpaşa Karacabey Hamidiye Karacabey Beylik Karacabey Ovaesemen Karacabey Dağkası Mudanya M.oba (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum raporu,2011) 94

111 Proje alanının gösterildiği diri fay haritası aşağıda sunulmuştur. BURSA Proje Alanı Orhaneli Şekil 30. Türkiye Diri Fay Haritası (Kaynak: ) Bölgedeki diri fayların proje alanına mesafesi oldukça uzaktır. Olası depremlerin proje alanında etkisinin yıkıcı olmayacağı düşünülmektedir. Zaten proje kapsamında tek katlı şantiye binaları inşa edilecektir. Proje kapsamında yapılacak binalarda depreme karşı gerekli önlemler alınacaktır. 95

112 e) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Jeolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Alanda açık işletme yöntemi ile basamaklar şeklinde blok mermer üretimi gerçekleştirilecektir. Blok mermer 90 0 şev açısı ile üretildiği ve malzemenin stabilitesi yüksek olduğu için basamaklarda herhangi bir kayma beklenmemektedir. Arazinin üretim sonrası durumunu gösterir Son Durum Planı ekler bölümünde yer alan Doğaya Yeniden Kazandırma Planının ekinde sunulmuştur (Bkz. EK 40). Nihai durumda söz konusu proje alanında 11 basamak oluşturulması planlanmaktadır. Basamak uzunlukları topografik yapıya uygun olarak düzenlenecektir. Basamak genişliklerinin 5 m ve yüksekliklerinin de 7 metre olması öngörülmektedir. Ayrıca nihai durumda sahada genel şev açısının 55 derece civarında olmasına dikkat edilecektir. Ayrıca proje kapsamında kurulacak tesisler için bu tür tesislerin kurulmasında öngörülen yapılaşmaya uygun olarak inşa edilecektir. Üretim sona erdiğinde bu tesislerin sahadan sökülerek uzaklaştırılması sağlanacaktır Hidrojeolojik Özellikler Faaliyet kapsamında yüzey ve yeraltı sularına olumsuz etkide bulunabilecek tüm kirletici unsurlar ile ilgili gerekli tüm önlemler faaliyet sahibince alınacaktır. Faaliyet sahibi tarafından daha önce hazırlatılmış olan Yeraltı Suyu Kirliliğini Önleme Projesinin uygulatılması, denetiminin yapılması ve konuyla ilgili tüm iş ve işlemlerin yazışmaların yapılması DSİ Bölge Müdürlüğü nün sorumluluğundadır. a) Bölge ve Proje Alanı Hidrojeolojik Özellikler Çalışma alanının güneyinde Kretase yaşlı ofiyolitler, Bayırköy formasyonu ve Bilecik Kireçtaşına bindirmiş olarak bulunmaktadır. Bu birimlerin üzerine Başköy ve civarında Miyosen yaşlı kumtaşları ve konglomeralar, Erenler Köyü civarında Miyosen kırıntılarıyla yanal geçişli volkanitler uyumsuz olarak bulunurlar. Sahadaki en genç birim Başköy ve Ortaköy de bulunan travertenlerdir. Kalınlıkları m civarında olan travertenler Miyosen birimlerin üzerinde uyumsuz olarak bulunurlar. Erikli Yayla yapısını oluşturan Bilecik Kireçtaşı ile Bayırköy Formasyonu dokanağında çok sayıda su kaynağı bulunmaktadır. Erikli Yayla kenarlarında yapılan gözlemlerde ve açılan taş ocaklarında yüzeyden başlayan ve derine doğru azalan çatlaklar üzerinde gelişmiş mağara oluşumları görülmektedir. Tepelerin arasındaki alanlarda çok sayıda karstik polyelere ve karstik çukurlara rastlanmaktadır. Bunun ilk sebebi Erikli Yayla tepelerini oluşturan kireçtaşları Bayırköy Formasyonu üzerinde çanak gibi bir yapı oluşturmasıdır. Erikli Yaylanın çanak yapısı yanında karst gelişmesinin en önemli nedenlerinden diğeri tabakaların yer yer dike yakın eğimli olmaları ve bu tabakaları kesen KB GD ve K G kırık çatlak sistemlerinin varlığıdır. Sahada kireçtaşları ile kumtaşları dokanağı arasında çok sayıda su kaynağı bulunmaktadır. Bu dokanak, kuzeyde kuzeye eğimli kireçtaşlarının Bayırköy formasyonu üzerinde oynadığı plastik deformasyon geçirmiş bir dokanak ve onun önündeki bir fay ile sınırlı alanda açığa çıkar. Bu dokanakta su kaynakları Bilecik Kireçtaşı içindeki küçük mağaracıklardan çıkmaktadır. 96

113 Proje alanının 440 m kuzeyinde ve 1675 m batısında yüzeyleyen Triyas yaşlı Karakaya Grubu Permo Karbonifer yaştaki kireçtaşı bloklarının içerisinde bulunduğu düşük dereceli metamorfizma geçirmiş Geç Triyas yaştaki çakıltaşı, kumtaşı, kuvarsit, silttaşı, sleyt, çamurtaşı, radyolarit, spilitik bazalt, diyabaz, metaspilit gibi kayalardan oluşmaktadır. Çalışma alanının 1430 m batısında yüzeyleyen Liyas yaşlı Bayırköy Formasyonu; koyu sarı, yeşilimsi gri renklidir. Erken Triyas yaşlı taban çakıltaşı ile başlar. Üste doğru kumlu marn ve iri taneli kumtaşları ile devam eder ve kumlu kireçtaşı ile geçiş gösterir. Altında bulunan ve Karakaya Grubu malzemesinden oluşmuş taban çakıltaşları okside olması nedeniyle yer yer kırmızımsıdır. Genel olarak koyu sarı ve yeşilimsi gri renklerin hâkim olduğu detritiklerin içerisindeki ince katmanlı marnlar gevşek tutturulmuş, çabuk ayrılabilecek konumdadır ve bol lamelli branch fosili içerir. Proje alanının 2140 m güneybatısında ve 1735 m kuzeydoğusundaki alanlarda yüzeyleyen Üst Kretase Yaşlı Kocasu (Yayla) Formasyonu Birbirleri ile ilksel ilişkide olmayan çökel, metamorfik ve ofiyolit topluluğuna ait bazik ve ultrabazik kayalardan meydana gelmiş karmaşık bir topluluktur. İlksek ilişkide bulunmayan radyolarit, çamurtaşı, spilit, tüf, serpantinit, diyabaz, gabro, dunit, harzburgit, mermer, metakumtaşı ve blok görünümünde klorit-lavsonit-glokofan şist epidot-lavsonit-glokofan şist ile bunların içinde değişik boyutta, değişik yaşta kireçtaşı bloklarından oluşan formasyon geçirimsiz olarak nitelendirilmektedir. Çalışma sahasının 900 m kuzeyinde Başköy ve civarı ile Erenler Köyü civarında yüzeyleyen Miyosen yaşlı çökeller Kumtaşı, çakıltaşları, çamurtaşı ve volkanitler ile temsil edilen birimler az geçirimli olarak nitelendirilmektedir. Çalışma alanının hemen hemen tamamını kaplayan Jura yaşlı Bilecik Kireçtaşı; kalın ve orta tabakalı, gri, bej, beyaz renkli kireçtaşlarından oluşan birim orta derecede geçirimli olarak nitelendirilmektedir. Birim kırık çatlak oluşumlarından dolayı ikincil gözenekliliğe sahiptir. İşletilen mermer sahası ve civarı sığ bir karstik sisteme sahiptir. Karstaşmış Karbonat Kayaçların Yapısal Özellikleri : Yapısal ve tektonik tarihçe, karbonat akiferlerinin davranışlarının belirlenmesinde oldukça büyük öneme sahip bilgiler verir. Tektonik hareketler sonucu kazanılan yapı ve konum, karbonat kayacının beslenme/ boşalım ilişkilerini belirleyen ana etkenlerdir. Kırılma/kıvrılma gibi hareketler, kayacın porozitesini ve permeabilitesini belirlemekle kalmaz, aynı zamanda, yeraltısuyunun hareket yönünü de kontrol eder. Tektonik hareketlerle konumlanan karbonat kayacının permeabilitesi, yağış sularının yeraltısuyuna doğru süzülürken kayacı çözmesi sonucu zamanla artar. 97

114 Karbonat kayaçlarının birincil poroziteleri sedimantasyon sırasında kazandıkları ilksel porozite olup çok küçük bir değere sahiptir. Bu tür kayaçlarda, etkili olan porozite, ikincil porozite olarak adlandırılan ve sedimantasyondan sonra tektonizmanın etkisiyle kazanılan (eklem, kırık, çatlak) yapısal unsurlar ve bunların çözünerek gelişmesiyle oluşan erime kanallarının bir toplamı olan porozitedir. Geçirgenlik derecesine denk gelen permeabilite katsayıları (m/s) bilgileri Tablo 46 da; açılan kuyularda yapılan çalışmalar sonucunda belirlenmiş olan permeabilite değerleri (m/s) ise Tablo 47 de verilmektedir. Tablo 46. Geçirgenlik Derecesi Permeabilite Katsayısı Tablo 47. Geçirgenlik Derecesi Permeabilite Katsayısı KUYU NO DERİNLİK (m) GEÇİRİMLİLİK (m/s) SK ,62x10-7 SK ,32x10-8 SK ,16 x10-8 Proje alanı civarına açılan sondaj kuyularında yer altı suyuna rastlanmamıştır. b) Yüzeysel Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri Proje alanı içerisinde herhangi bir akarsu, baraj, göl veya gölet bulunmamaktadır. Proje alanı içerisinde sadece kuru dere yatakları bulunmaktadır. DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve YAS Dairesi Başkanlığı tarafından Tarih ve Sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren BURSA İLİ, ORHANELİ İLÇESİ, BAŞKÖY KÖYÜ SUYUNGÖZÜ KAYNAĞI KORUMA ALANI İLANI ve BURSA İLİ, ORHANELİ İLÇESİ, ORTAKÖY KÖYÜ ISPATAN ÇEŞME VE CUMAÖNÜ KAYNAĞI KORUMA ALANI İLANI bulunmaktadır. Her iki koruma alanının 2. Derece koruma alanı ruhsat alanı sınırlarından geçmektedir. Bu nedenle proje konusu faaliyet koruma alanlarında kalmamaktadır. Ruhsat alanının koruma alanlarının dışında kaldığına dair DSİ 1. Bölge Müdürlüğü görüşü rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-35). Ruhsat alanının koruma alanları ile konumunu gösterir kroki rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-9). 98

115 Proje alanına en yakın kuru dere yatağı proje alanı içerinden geçmektedir. DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve YAS Dairesi Başkanlığı tarafından koruma alanı ilan edilen Ispatan Çeşmesi proje alanının güney istikametinde yaklaşık 990 m uzaklıkta bulunmaktadır. Ayrıca proje alanına en yakın çeşme proje alanının kuzeydoğu istikametinde yaklaşık 630 m uzaklıkta bulunmaktadır. Proje alanına en yakın pınar ise kuzeydoğu istikametinde 1140 m uzaklıkta bulunmaktadır. Ayrıca, proje alanının Doğancı Barajına mesafesi yaklaşık olarak 8 km dir. c) Yeraltı ve Termal Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri (Su Seviyeleri, Miktarları, Emniyetli Çekim Değerleri, Kaynakların Debileri, Mevcut ve Planlanan Kullanımı), Yeraltısuları Bursa Ovası genelde serbest yeraltısuyu ve artezyen akiferler içerdiği için ovada yeraltı suyu temini sığ kuyulardan sağlanmaktadır. Kimyasal olarak sular içilebilir durumda olup, endüstriyel kullanıma da uygundur. Bursa Ovası ndan sonra yeraltı suyu rezervi sırasıyla Mustafakemalpaşa ve Karacabey havzalarından sağlanır. Bursa İli yeraltısuyu potansiyeli Tablo 48 de verilmektedir. Bursa İli ndeki su kaynakları, akarsular, yeraltı suları, barajlar, göller ve göletler olarak incelenebilir. Tablo 48. Bursa İli Yeraltısuyu Potansiyeli No Ova Adı İli 1. Bursa Ovası İşletme Rezervi(hm3/yıl) Bursa 115,0 Fiilen Kullanılan(hm3/yıl) 112,0 2. Çayırköy Ovası 6,5 6,5 3. Aşağı Susurluk Ovası 65,5 65, İznik Ovası Orhangazi Ovası Gemlik Ovası İnegöl Ovası Yenişehir Ovası Mudanya Sahil Ovası 14,0 19,5 6,0 4,2 14,1 6, ,0 29, ,0 36,5 9. 3,5 2,8 BURSA İLİ TOPLAMI 317,0 275,1 Bursa İli sınırları içerisinde kullanılabilecek yıllık ortalama yeraltı suyu miktarı 317,0 hm 3 tür. Yıllık çekilen miktar 275,1 hm 3 civarındadır. 99

116 Jeotermal Kaynaklar İlimiz, jeotermal kaynaklar açısından önemli bir potansiyele sahiptir. Ancak bu kaynaklar jeotermal enerji üretiminde kullanılmamaktadır. Şehir içerisindeki jeotermal su kaynakları, deniz seviyesinden 2543 m yükseklikte bulunan Uludağ ın kuzey eteklerinde geniş bir traverten kompleksi üzerinde yer almaktadır. Termal sular 46-82oC sıcaklıklarda ve Bursa şehir merkezinin batı ucunda Çekirge ve Kükürtlü bölgelerinde boşalmaktadırlar. Ülkemizde birçok termal kaynakta olduğu gibi Bursa termal suları da bir kırık zonu ile yakın ilişki içindedir. Bursa daki termal kaynaklar, kısa süreli derin sirkülasyon sistemi ile karakterizeolurlar. Yağış sularının yeraltına maksimum 1000 m derinliklere kadar hızlı infiltrasyonu ve kırık zonlarının sebep olduğu yüksek permeabiliteli zondan hızlı bir şekilde yükselmesi ile termal kaynaklar ortaya çıkar. Kuzey-güney yönlü uzanan post Miyosen tektonik kontak Uludağ ı ayıran normal bir fayın oluşturduğu zon ile kesişir ve derinlerde sirküle eden sıcak sular yüzeye bu kesişme zonundan ulaşır. Yapılan trityum izotop ölçümlerinden suların yaşı 50 yıldan fazla olarak belirlenmiştir. Yeraltısuyu transportu, ısı transferi ve trityum izotoplarının transport modellerinin birlikte değerlendirilmesi ile termal suların sirkülasyon yollarının çatlak permeabilitesine ve kaynaklar civarında tektonik zonlara bağlı olduğu ortaya çıkmıştır. d) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Hidrojeolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Proje alanı civarına açılan sondaj kuyularında yer altı suyuna rastlanmamıştır. DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve YAS Dairesi Başkanlığı tarafından Tarih ve Sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren BURSA İLİ, ORHANELİ İLÇESİ, BAŞKÖY KÖYÜ SUYUNGÖZÜ KAYNAĞI KORUMA ALANI İLANI ve BURSA İLİ, ORHANELİ İLÇESİ, ORTAKÖY KÖYÜ ISPATAN ÇEŞME VE CUMAÖNÜ KAYNAĞI KORUMA ALANI İLANI bulunmaktadır. Her iki koruma alanının 2. Derece koruma alanı ruhsat alanı sınırlarından geçmektedir. Bu nedenle proje konusu faaliyet koruma alanlarında kalmamaktadır. Ruhsat alanının koruma alanlarının dışında kaldığına dair DSİ 1. Bölge Müdürlüğü görüşü rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-36). Ruhsat alanının koruma alanları ile konumunu gösterir kroki rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-9). Proje alanının koruma alanları dışında kalmasından ve civarda açılan sondaj kuyularında yeraltı suyu seviyesi bulunmamasından ötürü faaliyetten kaynaklı herhangi bir hidrojeolojik etki beklenmemektedir. 100

117 4.5. Hidrolojik Özellikler a) Bölge ve Proje Alanı Hidrolojik Özellikleri Bursa İli ndeki su kaynakları, akarsular, yeraltı suları, barajlar, göller ve göletler olarak incelenebilir. Yeraltı Suları; Bursa Ovası genelde serbest yeraltı suyu ve artezyen akiferler içerdiği için ovada yeraltı suyu temini sığ kuyulardan sağlanmaktadır. Kimyasal olarak sular içilebilir durumda olup, endüstriyel kullanıma da uygundur. Bursa Ovası ndan sonra yeraltı suyu rezervi sırasıyla Mustafakemalpaşa ve Karacabey havzalarından sağlanır. Bursa İli yeraltı suyu potansiyeli aşağıdaki tabloda verilmektedir. (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum Raporu,2011) Tablo 49. Bursa İli Yeraltı Suyu Potansiyeli No Ova Adı İli İşletme Fiilen Rezervi(hm3/yıl) Kullanılan(hm3/yıl) 1 Bursa Ovası Bursa 115,0 112,0 2 Çayır köy Ovası Bursa 6,5 6,5 3 Aşağı Susurluk Ovası Bursa 65,5 65,0 4 İznik Ovası Bursa 14,0 4,2 5 Orhangazi Ovası Bursa 19,5 14,1 6 Gemlik Ovası Bursa 6,0 6,0 7 İnegöl Ovası Bursa 41,0 29,5 8 Yenişehir Ovası Bursa 46,0 36,5 9 Mudanya Sahil Ovası Bursa 3,5 2,8 BURSA İLİ TOPLAMI 317,0 275,1 (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum Raporu,2011) Akarsular; Nilüfer Çayı: Bursa İli nin en önemli akarsuyu ve Bursa kentinin karakteristiklerinden biridir. Su toplama havzası büyüklüğü 680 km2 dir. Uludağ ın güney yamaçlarında, Keles civarında doğan Nilüfer Çayı, kuzeybatı yönünde akarken topladığı yan dereler ile taşıdığı su potansiyelini arttırarak geldiği Doğancı Köyü mevkiinde soldan katılan Sultaniye kolunu da alarak faydalanılabilir bir potansiyele ulaşmaktadır. Akarsuyun Doğancı Köyü mevkiinde sahip olduğu 450 km2 su toplama havza büyüklüğü kendisine yıllık m3 lük bir su verimi kazandırmaktadır. Bu noktada DSİ nin Bursa Kenti ne içme kullanma suyu temini için 1983 yılında hizmete açtığı Doğancı Barajı ile Nilüfer Çayı ndan yıllık m3 su alınabilmektedir yılında yapımı tamamlanan ve aynı Çay üzerinde kurulu bulunan Nilüfer Barajından ise yılda m3 içme suyu elde edilmektedir. Nilüfer Çayı, Uluabat gölünü drene eden derenin de katıldığı Susurluk Çayı ile birleşerek Karacabey Boğazı civarında Marmara Denizi ne dökülür. 101

118 Deliçay: Uludağ ın kuzey yamaçlarından doğar ve eğimin çok dik olması nedeniyle bahar aylarında karların erimesi sonucu çok rusubat getirir. Ancak, taşınan rusubat, Dokuzgözler Tersip Bendi nin rezervuarında çökelmekte ve bu noktadan sonra su kirliliği düzeyi düşmektedir. Aksu Deresi: Uludağ ın kuzey yamaçlarından inen bir deredir. Gölbaşı göletine dökülmektedir. Kaplıkaya Deresi: Uludağ ın kuzey yamaçlarından doğar, Bursa Ovası na girdikten sonra Deliçay ile birleşerek Nilüfer Çayı na katılır. Ayvalı Deresi: Çayırköy Ovası ndan geçerek Nilüfer Çayı na katılır. Hasanağa Deresi: Ayvalı deresinden yaklaşık 7 km batıda Nilüfer Çayı ile birleşmektedir. Orhaneli Çayı: İlin en büyük akarsuyu. Mustafakemalpaşa Çayı nın doğudan gelen kolu olan Orhaneli Çayı, Kütahya İli nin Gediz ilçesinde doğar ve 276 km lik akıştan sonra Mustafakemalpaşa ilçesine 20 km kala Çamandar Köyü nde Mustafakemalpaşa Çayı nın batıdan gelen kolu olan Emet Çayı ile birleşerek Mustafakemalpaşa Çayı adını alır ve Uluabat Gölü ne dökülür. Orhaneli Çayı üzerinde yapımı 2008 yılında tamamlanan ve su tutulan Enerji+Sulama+Taşkın Koruma amaçlı Çınarcık Barajı 72 bulunmaktadır. Söz konusu barajdan yılda m 3 içme suyu elde edilmesi planlanmaktadır. Emet Çayı: Gediz yöresinde Şaphane dağında 1100 metrelerde doğar, kuzeye 180 km akıp Orhaneli Çayı ile birleşerek Mustafakemalpaşa Çayı nı oluşturur. Mustafakemalpaşa Çayı: Orhaneli ve Emet çaylarının Çamandar Köyü nde birleşmeleri ile meydana gelen Mustafakemalpaşa Çayı, buradan 40 km sonra Uluabat Gölü ne dökülmektedir. Susurluk Çayı: Simav yakınlarındaki Şaphane Dağından doğan Simav Çayı birçok küçük kolla birleşerek Susurluk İlçesi ne gelir. Buradaki ismi Susurluk Çayı (Kocadere) olur. Susurluk Çayı, Mustafakemalpaşa Çayı ve Karadere ile ayrıca Manyas yöresinden gelen Hanife Dere ve Nilüfer Çayı ile birleşerek Karacabey Boğazı ndan Marmara Denizi ne dökülür. (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum Raporu,2011) 102

119 Akarsuyun Adı Tablo 50. Bursa İli Başlıca Akarsuları Toplam Uzunluğu (Km) İl Sınırları İçindeki Uzunluğu (Km) Toplam Uzunluğa Oranı (%) Yıllık Ortalama Debisi (M3 / Sn) Kocadere-Sölöz 17,3 17, ,850 Karadere- Çakırca Küçükkumla- Deresi Büyükkumla- Deresi Yamandere- Kapaklı Hamamlıdere- Armutlu Gölyağıdere- Karsak Boğazı 38,5 38, ,172 9,15 9, ,288 13,0 13, ,271 10,0 10, ,232 16,5 16, , ,941 Göksu Çayı ,894 Mezitler- Yenişehir Hayriye Sakarya Nehri Balık Avcılığı Babasultan- Akhisar Göksu Çayı -- Fevziye- Göksu Çayı -- Hamzabey Uludağ Kuzeyi- Cerrah -- Cerrah Aksutekke- Göksu Çayı -- Hasanpaşa Boğazova-İnegöl Akçasu -- Karadere- Akıncılar Cerrahdere Hocaköydere Mezitdere M.Kemalpaşa Çayı Orhaneli Çayı , , , , , , , , ,95 İl Sınırları İçindeki Başlangıç Ve Bitiş Noktaları Fethiye-İznik Gölü Çandarlı-İznik Gölü Küçükkumla kaynağı-gemlik Körfezi Naldöken Dağı- Gemlik Körfezi Dumanlı Dağ- Gemlik Körfezi Tazdağı-Gemlik Körfezi Örnekköy-Gemlik Körfezi Kolu Olduğu Akarsu Marmara Müteferrik Suları Marmara Müteferrik Suları Marmara Müteferrik Suları Marmara Müteferrik Suları Marmara Müteferrik Suları Marmara Müteferrik Suları Marmara Müteferrik Suları Özellikleri -- Balık Avcılığı Hayriye-Şikrali Mezitdere -- Susurluk Susurluk M.Kemalpaşa Çayı Bedresu- İsaören Akcasu- Ortaköy Susurluk Çayı Adaköy- Karacabey- Marmara Denizi Marmaracacık- Uluabat Gölü Harmancık- Demirci- Camandar Emet-Camandar Emet Çayı M.Kemalpaşa ,60 Çayı Nilüfer Çayı Keles- Susurluk Çayı ,77 Akçasusurluk Sultaniye Gökçetepe- Nilüfer Çayı ,600 Doğancı Barajı Kurtkaya Dere ,145 Kurtkaya-Bademli Nilüfer Çayı -- Değirmendere ,261 Kayapa-Göbelye Nilüfer Çayı -- Yaylacıkdere Kadriye-Nilüfer Nilüfer Çayı ,189 Çayı Deliçay ,336 Alaçam-Panayır Nilüfer Çayı -- (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum Raporu,2011) Balık Avcılığı Balık Avcılığı

120 Göller, Göletler ve Rezervuarlar: Uluabat Gölü: Marmara Denizi nin güneyinde yer alan sığ (maksimum 6m derinlik), bulanık, ötrofik bir tatlısu gölüdür. Doğu-batı doğrultusunda uzanan tektonik kökenli Yenişehir-Bursa- Gönen çöküntü alanında oluşmuştur. Aynı çöküntü alanındaki Kuş Gölü nden alçak bir eşikle ayrılmaktadır. Kabaca üçgen biçimli olan gölün doğu-batı yönünde uzunluğu km, genişliği ise 12km kadardır. Göl alanı yıllara ve mevsimlere göre değişiklik göstermektedir. Göl alanı için bugüne kadar verilmiş en yüksek değer hektar, en düşük değer hektardır. Gölün güney-batı kıyıları 1993 yılında yapılan seddelerle çevrelenmiş ve gölün bu kesimi tarıma açılarak geçmişte olduğu gibi geniş alanlara yayılması engellenmiştir. Gölün ortalama derinliği 2,5 m dir. Büyük bir bölümü oldukça sığ olup bu kesimlerdeki derinlik 1 2 m arasında değişmektedir. En derin yeri Halilbey Adası ndaki 10 metreyi bulan çukurluktur. Gölün kuzey kıyıları diğer kesimlere göre nispeten girintili çıkıntılıdır. Kuzeyde kalker yapılı iki yarımada (Eskikaraağaç ve Gölyazı) bulunmaktadır. Yine göl içerisinde yapılarında kalkerlerin egemen olduğu 7 adet ada bulunmaktadır. Adalardan en büyüğü Halilbey Adası dır. Göl suyu kolloidal kil ihtiva ettiği için devamlı bulanıktır. Göldeki fitoplanktonların baskın durumuna göre göl suyuna bazen yeşilimsi-sarı bazen de grimsi-sarı renkler hakim olmaktadır. Göl suyunun bulanık olmasından dolayı ışık geçirgenliği çok azdır. İlkbaharda göle giren süspanse maddelerin artışına bağlı olarak ışık geçirgenliği 22 cm ye kadar düşebilmektedir. Gölü besleyen en önemli su kaynağı Mustafakemalpaşa Çayı dır. Göl dibindeki ve çevresindeki karst kaynakları ile yağışlı dönemlerde göle ulaşan küçük dereler gölün beslenmesine katkı sağlamaktadır. Ayrıca gölün güneybatısındaki tarım alanlarının drenaj suları da göle verilmektedir. Göle giren su miktarı mevsimlere ve yıllara göre büyük değişiklikler göstermektedir. Gölün fazla suları, gölün batısındaki Uluabat Deresi ile Susurluk Çayına ve bu çay vasıtasıyla da Marmara Denizi ne boşalmaktadır. Ancak göl su seviyesi Uluabat Deresinin altına düştüğünde, dere göle doğru akışa geçerek gölü beslemektedir. Gölden pompalarla su çekilmekte ve göl çevresindeki hektar arazi sulanmaktadır. Uluabat Gölü, küçük karabatak (300 çift), alaca balıkçıl (30 çift) ve kaşıkçı (75 çift) için önemli bir üreme alanıdır. Kışın gölde aralarında küçük karabatak (max. 1078), tepeli pelikan (max. 136), elmabaş patka (max ) gözlenebilir. Bu nedenle, Uluabat Gölü tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak, Ramsar (Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar) sözleşmesi kapsamında, uluslararası düzeyde kaynak değerine sahip bir sulak alan olarak ilan edilmiştir. Mülga Çevre Bakanlığı tarafından hazırlanan ULUABAT GÖLÜ YÖNETİM PLANI, 27 Aralık 2002 tarihinde Ulusal Sulak Alan Komisyonunca imzalanarak yürürlüğe girmiştir. 104

121 İznik Gölü: Marmara Bölgesi nin en büyük, Türkiye nin ise beşinci büyük doğal gölü olan İznik Gölü, derinliği en fazla 80m olan tektonik bir tatlısu gölüdür. Güney ve kuzeyde alçak olan sıraları ile sınırlanmıştır. En büyükleri kuzeydoğusundaki Karasu ve güneybatıdaki Sölöz olmak üzere derelerin göle girdiği noktalarda küçük deltalar ve sazlıklar oluşmuştur. Karsak Çayı gölü drene eden çaydır. Gölün batısından çıkar ve Marmara Denizi ne akar. Gölün bu tarafında taşkınları önlemek için bir sedde inşa edilmiştir. Göl bütünüyle tarım alanları ve zeytinliklerle çevrilidir. Batıdaki seddenin ardındaki eski göl alanında kavaklıklar vardır. Gölden gerek Gemlik teki fabrikalar, gerekse çevredeki tarım alanları için su alınmaktadır. Alan, sık sazlıkların arasında karışık koloniler kuran küçük karabatak (30 çift) ve gece balıkçılı (250 çift) ile özel Çevre Koruma Alanı ölçütlerine uyar. İznik Gölü 1990 yılında Sit Alanı ilan edilmiştir. (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum Raporu,2011) Proje alanı içerisinde herhangi bir akarsu, baraj, göl veya başka bir sulak alan bulunmamaktadır. Proje alanı içerisinde sadece kuru dere yatakları bulunmaktadır. İTÜ Döner Sermaye İşletmeleri tarafından Bursa Orhaneli Ortaköy No lu Ruhsat Alanı İle Bursa Merze Kadriye Köyü Ve No lu Ruhsat Alanları Civarının Jeolojik, Hidrojeolojij Ve Mikrobiyolojik İnceleme Raporu hazırlanmıştır. (Bkz. Ek-44). Bölgede yüzeyde görülen karstik yapı kuru dere yataklarında bulunmakta ve kolaylıkla kar erimelerinde ve sağanak yağmurlarında dolmaktadır. Ocaklar açılmadan önce de ani yağışlarda sularda geçici bulanma görüldüğü köylüler tarafından belirtilmektedir.yolların yüzeyinin düzgün ve kaplamalı olmaması arazide toz oluşumuna neden olabilir, bu da çok sayıda küçük derecik ve karstik çukurda ani yağışlarda su sisteminde bulanmaya katkısı olabilecektir. Ocak işletmelerinde derine indikçe karstik sistemle ilişkisi olmamaktadır. Bu durumda ocak açılması, yolların yapımı, ocak kesmede kullanılan suyun kullanımı esnasında kurallara uyulması halinde kaynaklara etkisi olması beklenmez. (Kaynak: İTÜ Döner Sermaye İşletmeleri tarafından Bursa Orhaneli Ortaköy No lu Ruhsat Alanı İle Bursa Merze Kadriye Köyü Ve No lu Ruhsat Alanları Civarının Jeolojik, Hidrojeolojij Ve Mikrobiyolojik İnceleme Raporu hazırlanmıştır. (Bkz. Ek-44).) 105

122 b) Projenin Göl, Baraj, Gölet, Akarsu ve Diğer Sulak Alanlara Göre Konumu Proje alanı içerisinde herhangi bir akarsu, baraj, göl veya gölet bulunmamaktadır. Proje alanı içerisinde sadece kuru dere yatakları bulunmaktadır. DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve YAS Dairesi Başkanlığı tarafından Tarih ve Sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren BURSA İLİ, ORHANELİ İLÇESİ, BAŞKÖY KÖYÜ SUYUNGÖZÜ KAYNAĞI KORUMA ALANI İLANI ve BURSA İLİ, ORHANELİ İLÇESİ, ORTAKÖY KÖYÜ ISPATAN ÇEŞME VE CUMAÖNÜ KAYNAĞI KORUMA ALANI İLANI bulunmaktadır. Her iki koruma alanının 2. Derece koruma alanı ruhsat alanı sınırlarından geçmektedir. Bu nedenle proje konusu faaliyet koruma alanlarında kalmamaktadır. Ruhsat alanının koruma alanlarının dışında kaldığına dair DSİ 1. Bölge Müdürlüğü görüşü rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-36). Ruhsat alanının koruma alanları ile konumunu gösterir kroki aşağıda ve rapor ekinde sunulmuştur (Bkz. Ek-9). Proje alanına en yakın kuru dere yatağı proje alanı içerinden geçmektedir. DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve YAS Dairesi Başkanlığı tarafından koruma alanı ilan edilen Ispatan Çeşmesi proje alanının güney istikametinde yaklaşık 990 m uzaklıkta bulunmaktadır. Ayrıca proje alanına en yakın çeşme proje alanının kuzeydoğu istikametinde yaklaşık 630 m uzaklıkta bulunmaktadır. Proje alanına en yakın pınar ise kuzeydoğu istikametinde 1140 m uzaklıkta bulunmaktadır. Ayrıca, proje alanının Doğancı Barajına mesafesi yaklaşık olarak 8 km dir. Tablo 51. Su Yüzeylerinin Proje Alanına Mesafeleri No lu Ruhsat Alanı Su Yüzeyi Tesise Göre Yönü Mesafesi (m) Kurudere Yatağı Proje Alanı İçerisinden Geçmektedir. Ispatan Çeşmesi Güney 990 Proje Alanı En Yakın Çeşme Kuzeydoğu 630 En Yakın Pınar Kuzeydoğu 1140 Doğancı Barajı Kuzeydoğu

123 Şekil 31. Proje Alanın Su Yüzeylerlerine Mesafesini Gösterir Kroki Bursa Büyükşehir Belediyesi, Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından verilen yazıda ruhsat alanının BUSKİ İçmesuyu Koruma Alanlarında kalmadığı belirtilmiştir (Bkz. Ek-34). Anlaşılmaktadır ki ruhsat alanı hiçbir içmesuyu havzası ile etkileşim içerisinde değildir. 107

124 c) Yüzeysel Su Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı (İçme, Kullanma, Sulama Suyu, Su Ürünleri İstihsali, Ulaşım, Turizm, Elektrik Üretimi ve Diğer Kullanımlar), Bursa İlinin su ihtiyacı, Doğancı Barajı ile Nilüfer Barajından karşılanmaktadır. Nilüfer Barajı ile Doğancı Barajları müşterek işletildiğinde yılda yaklaşık 175 hm 3 içme suyu sağlanmaktadır. Doğancı Barajı ndan çekilebilecek su miktarı 115 hm 3 olup, Nilüfer Barajı nın payı da yılda 60 hm 3 tür. Bununla birlikte, bir diğer proje enerji amaçlı olarak düşünülen Çınarcık Barajı dır. Orhaneli Çayı üzerinde Bursa ya 55 km mesafede olan barajın ihalesi 1995 yılında yapılmıştır. Çınarcık Barajı, aynı zamanda M.Kemalpaşa Ovasının taşkın sorununu çözecektir. Bursa İli ndeki içme suyu kaynakları ve kapasiteleri ve projeleri aşağıda tabloda verilmiştir. (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum Raporu,2011) Tablo 52. İçme Suyu Kaynakları ve Kapasiteleri KAYNAKLAR KAPASİTE KULLANILAN min. L/sn Milyon (m 3 /yıl) ALANLAR Pınarlar ,57 G4-G3 alt bölgeleri Doğancı Barajı ,3 G2-C2 alt bölgeleri Doğancı+Nilüfer G2-C2 alt bölgeleri Barajı Yeraltı suyu C3-C4 alt bölgeleri Gölbaşı Barajı yılından sonra Çınarcık Barajı yılından sonra (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum Raporu,2011) Tablo 53. Bursa İli İçme ve Kullanma Suyu Projeleri PROJE DURUMU İçme ve Kullanma Suyu (hm 3 /yıl) Ön İnceleme Aşamasında Olan Projeler Bursa Su Temini Projesi Gölbaşı Barajı 57 Karacabey Projesi Gölecik Barajı 8,5 Planlama Aşamasında Olan Projeler Emet-Orhaneli Projesi Çınarcık Barajı 145 Gemlik İçmesuyu Projesi Büyükkumla Barajı 19 İşletmede Olan Projeler Bursa Acil İçme Suyu Projesi (YAS) 33 Bursa İçmesuyu Projesi Doğancı Barajı 115 Bursa İçmesuyu Projesi Nilüfer Barajı 60 (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum Raporu,2011) Bursa nın içme suyunu büyük ölçüde karşılayan Doğancı Barajı nın yüksekliği 65 m, rezerv hacmi 37,8 hm3 olup yılda 115 hm3 su çekilmektedir. Barajdaki içme suyu arıtma tesisinin kapasitesi m 3 /gündür. Bunun dışında işletmede olan sulama amaçlı 8 baraj bulunmaktadır. Bunlar Demirtaş projesi kapsamındaki Demirtaş Barajı, Orhaneli nde bulunan Akalın Göleti, Gölbaşı projesi kapsamındaki Gölbaşı Barajı ve Burcun Göleti, Uluabat ve Bursa arasında Hasanağa Barajı, İnegöl projesi kapsamındaki Eymir Göleti ile Dönmez Göleti ve Büyükorhan Barajları dır. 108

125 Bursa da planlama veya kesin proje programında yer alan enerji projeleri aşağıda tabloda verilmiştir. (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum Raporu,2011) Tablo 54. Bursa İli Enerji Projeleri PROJE DURUMU Kurulu Güç (MW) ENERJİ İnşaatı Devam Eden Projeler Boğazköy HES Çınarcık Uluabat HES (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum Raporu,2011) Üretim (Gwh/yıl) Bursa da DSİ tarafından yürütülen sulama projeleri ve sulama alanları aşağıda tabloda verilmiştir. Tablo 55. Bursa İlinde İşletmedeki Sulama Tesisleri Tesisin Adı İşletmeye Girdiği Yıl Toplam Sulama Alanı ( ha ) Brüt Net Demirtaş Sulaması Bursa Sulaması Hasanağa Sulaması Yazıcıoğlu Sulaması Burcun Sulaması Gölcük Sulaması Eymir Sulaması Akalan Sulaması Kozluören Sulaması Yenice Sulaması M. Kemalpaşa Sul Orhaneli Sulaması Aksu-Uşakpınar S Halhalca Sulaması Akçabük Sulaması İznik Sulaması Boyalıca Sulaması Karacabey Sulaması Bursa YAS Sul Dudaklı Sulaması Üçbeyli Sulaması Keramet Sulaması Orhangazi Sulaması Uluabat Sulaması Çayören Sulaması (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum Raporu,2011) Bursa da su kirliliğinin önlenmesinde önemli katkıları olan büyük atıksu arıtma tesisleri; 109

126 I. Kent merkezinin doğu bölgesindeki kentsel atıksular, Demirtaş ta kurulmuş olan ve BUSKİ ye (Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi) ait ortalama m 3 /gün kapasiteli Doğu Atıksu Arıtma Tesisinde arıtılmaktadır. II. Kent merkezinin batı bölgesindeki kentsel atıksular, Özlüce de kurulmuş olan ve BUSKİ ye ait ortalama m3/gün kapasiteli Batı Atıksu Arıtma Tesisinde arıtılmaktadır. (Ayrıca Nilüfer Organize Sanayi Bölgesi nin evsel nitelikli atıksuları ile 500 m³ / gün kapasiteli Hamitler Düzenli Deponi Alanının Ön Arıtmasından çıkan atıksular da Batı Atıksu Arıtma Tesisine ulaşmaktadır.) III. Nilüfer ilçesinde kurulmuş olan Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Organize Sanayi Bölgesi bünyesinde toplam 190 işletmenin evsel ve endüstriyel nitelikli atıksularının arıtıldığı 2 adet m³ / gün Kapasiteli Atıksu Arıtma Tesisi mevcuttur. IV. Gürsu, Kestel, Barakfakih Belediyeleri nin evsel nitelikli atıksuları, Gürsu, Kestel Organize Sanayi Bölgesinin evsel ve endüstriyel nitelikli atıksuları ile Kestel ve Barakfakih Sanayi Bölgesi nde faaliyet gösteren işletmelerin evsel ve endüstriyel nitelikli atıksularının arıtılması amacıyla Vali Yardımcısı başkanlığında, ilgili belediyeler ve bölgede faaliyet gösteren sanayiciler tarafından kurulan SS Yeşil Çevre Arıtma Tesisi İşletme Kooperatifi ne ait m³/gün maksimum kapasiteli atıksu arıtma tesisi mevcuttur. V. Osmangazi ilçesinde kurulmuş olan Demirtaş Organize Sanayi Bölgesinde bulunan 318 işletmenin evsel ve endüstriyel nitelikli atıksularının arıtıldığı maksimum m3/gün kapasiteli Atıksu Arıtma Tesisi mevcuttur. VI. Nilüfer ilçesinde kurulmuş olan Nilüfer Organize Sanayi Bölgesinde bulunan 195 işletmenin endüstriyel nitelikli atıksularının arıtıldığı 720 m3/gün kapasiteli Endüstriyel Atıksu Arıtma Tesisi mevcuttur. Bölgenin evsel nitelikli atıksuları, BUSKİ Batı Atıksu Arıtma Tesisine ulaşmaktadır. VII. İkizce-Badırga Köyleri arasında kurulu bulunan ve altyapı inşaatının büyük bölümü tamamlanan Deri Organize Sanayi Bölgesine, Osmangazi İlçesi, Soğanlı Mahallesinde 30 yıldır faaliyet gösteren 110 adet tabakhane ile Mustafakemalpaşa da halen çalışan tabakhanelerin taşınması planlanmaktadır. Evsel ve endüstriyel nitelikli atıksuların arıtılması amacıyla yapımı tamamlanan atıksu arıtma tesisini işletmeye alma çalışmaları devam etmektedir. VIII. Bursa İl Özel İdaresi Köye Yönelik Hizmetler Müdürlüğü tarafından, köylerde oluşan atıksuların arıtılması amacıyla yapılmakta olan doğal arıtma sistemleri (yapay sulak alan) arttırılarak devam ettirilmektedir. Bursa da bugüne kadar 43 adet doğal arıtma sistemi ile 19 adet biyolojik paket arıtma tesisinin işletmeye alındığı söz konusu idare tarafından belirtilmektedir. IX. Hasanağa Beldesinde bulunan Hasanağa Organize Sanayi Bölgesi, 70 işletmenin evsel ve endüstriyel nitelikli atıksularının arıtıldığı maksimum m3/gün kapasiteli Atıksu Arıtma Tesisi mevcuttur. 110

127 Bursa Büyükşehir Belediyesi mücavir alanının genişlemesinden sonra Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından genişleyen sınırlar için Master Plan Çalışması yapılmış ve Bakanlığımızın Atıksu Altyapı Tesisleri İş Termin Planı konulu 2006/15 Sayılı Genelgesi doğrultusunda İş Termin Planları sunulmuştur. (Kaynak: Bursa İl Çevre Durum Raporu,2011) Proje alanının içerisinde herhangi bir kuyu, kaynak, sondaj kuyusuna ve keson kuyuya rastlanmamıştır. Proje alanı içerisinden kuru dere yatağı geçmektedir. Ayrıca proje alanının çevresinde başka kuru dereler de bulunmaktadır. DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve YAS Dairesi Başkanlığı tarafından koruma alanı ilan edilen Ispatan Çeşmesi proje alanının güney istikametinde yaklaşık 990 m uzaklıkta bulunmaktadır. Ayrıca proje alanına en yakın çeşme proje alanının kuzeydoğu istikametinde yaklaşık 630 m uzaklıkta bulunmaktadır. Proje alanına en yakın pınar ise kuzeydoğu istikametinde 1140 m uzaklıkta bulunmaktadır. Ayrıca, proje alanının Doğancı Barajına mesafesi yaklaşık olarak 8 km dir. Proje alanı ve yakın civarını içerir İTÜ Döner Sermaye İşletmeleri tarafından Bursa Orhaneli Ortaköy No lu Ruhsat Alanı İle Bursa Merze Kadriye Köyü Ve No lu Ruhsat Alanları Civarının Jeolojik, Hidrojeolojij Ve Mikrobiyolojik İnceleme Raporu hazırlanmış olup, ekler kısmında sunulmuştur (Bkz. EK 44). d) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Hidrolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Proje alanı çevresinde tespit edilen yüzey sularına müdahale edilmeyecek, çalışmalardan etkilenmemesi için gerekli tedbirler alınacaktır. Yapılacak çalışmalar sırasında ve sonrasında proje alanının içerisinde mevsimlik yağışlarla beslenen kuru dere yatağı ile çevresinde bulunan kuru dere yataklarına müdahale edilmeyecek, herhangi bir atık bırakılmayacak ve atık su deşarjı olmayacaktır. Kuru dere yataklarına pasa, bitkisel toprak ve mermer bırakılmayacaktır. İşletme faaliyete kapandıktan sonra ve işletme esnasında herhangi bir yan ürün oluşmadığından civarda yer alan kuru dere yataklarına herhangi bir etki, katkı veya madde karışımı söz konusu olmayacaktır. Bursa Meteoroloji İstasyonu uzun yıllar rasat verilerine göre yağış-şiddet-tekerrür eğrileri grafiğinde 100 yıllık 24 saat yağış değerleri dikkate alındığında toplam yağış miktarı 107,5 mm olarak tespit edilmiştir. Proje alanının topoğrafik yapısı gereği taşkın riski söz konusu değildir. 111

128 e) İçme Suyu Kaynağından Alınan Numunelerin Analiz Sonuçları ve İlgili Yönetmeliğe Göre Değerlendirilmesi Proje alanı içerisinde herhangi bir akarsu, kuru dere yatağı, baraj, göl veya gölet bulunmamaktadır. Faaliyet alanı ve çevresindeki akarsuların ve mevsimsel akış gösteren kuru dere yataklarının faaliyet sırasında zarar görmeyecektir. Dere yataklarına ve dere yataklarına ulaşması söz konusu olabilecek yerlere pasa malzeme, hafriyat atıkları, katı ve sıvı atıklar atılmayacaktır. Dere yatakları değiştirilmeyecektir. Oluşabilecek çevre kirliliği engellenecektir. Dere yataklarına kesinlikle müdahale edilmeyecektir. Dere yataklarının kesitleri daraltılmayacaktır. Akış engelleyici şekilde herhangi bir müdahalede bulunulmayacaktır. Kazı çalışmaları sonucunda çıkabilecek olan hafriyat malzemesi herhangi bir şekilde dere yataklarına ya da yağışlarla dere yataklarına ulaşabilecek alanlara bırakılmayacaktır. DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve YAS Dairesi Başkanlığı tarafından Tarih ve Sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren BURSA İLİ, ORHANELİ İLÇESİ, BAŞKÖY KÖYÜ SUYUNGÖZÜ KAYNAĞI KORUMA ALANI İLANI ve BURSA İLİ, ORHANELİ İLÇESİ, ORTAKÖY KÖYÜ ISPATAN ÇEŞME VE CUMAÖNÜ KAYNAĞI KORUMA ALANI İLANI bulunmaktadır. Her iki koruma alanının 2. Derece koruma alanı ruhsat alanı sınırlarından geçmektedir. Bu nedenle proje konusu faaliyet koruma alanlarında kalmamaktadır. Proje alanı içerisinden kuru dere yatağı geçmektedir. Ayrıca proje alanının çevresinde başka kuru dereler de bulunmaktadır. DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve YAS Dairesi Başkanlığı tarafından koruma alanı ilan edilen Ispatan Çeşmesi proje alanının güney istikametinde yaklaşık 990 m uzaklıkta bulunmaktadır. Ayrıca proje alanına en yakın çeşme proje alanının kuzeydoğu istikametinde yaklaşık 630 m uzaklıkta bulunmaktadır. Proje alanına en yakın pınar ise kuzeydoğu istikametinde 1140 m uzaklıkta bulunmaktadır. Ayrıca, proje alanının Doğancı Barajına mesafesi yaklaşık olarak 8 km dir. Faaliyet alanı ve çevresindeki akarsuların ve mevsimsel akış gösteren kuru dere yataklarının faaliyet sırasında zarar görmeyecektir. Dere yataklarına ve dere yataklarına ulaşması söz konusu olabilecek yerlere pasa malzeme, hafriyat atıkları, katı ve sıvı atıklar atılmayacaktır. Dere yatakları değiştirilmeyecektir. Oluşabilecek çevre kirliliği engellenecektir. Dere yataklarına kesinlikle müdahale edilmeyecektir. Dere yataklarının kesitleri daraltılmayacaktır. Akış engelleyici şekilde herhangi bir müdahalede bulunulmayacaktır. Kazı çalışmaları sonucunda çıkabilecek olan hafriyat malzemesi herhangi bir şekilde dere yataklarına ya da yağışlarla dere yataklarına ulaşabilecek alanlara bırakılmayacaktır tarihinde Bursa Valiliği İl Halk Sağlığı Müdürlüğü görevlileri ve Bursa İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü görevlileri tarafından oluşturulan bir ekip tarafından Suyungözü Kaynağından numuneler alınmıştır. Alınan numuneler Halk Sağlığı Laboratuarı tarafından analiz edilmiş ve tarihinde raporlanmıştır. Alınan numunelere ait analiz raporu ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-37). 112

129 Bursa Halk Sağlığı Laboratuarı, analiz sonuçlarını tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürülüğe giren İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre değerlendirmiştir. Yapılan analizlerin çoğun yönetmelik hükümlerine uygun çıkar iken 3 parametre uygunsuz çıkmıştır. Uygunsuz çıkan parametreler aşağıda sunulmuştur. Tablo 56. Suyungözü Kaynağı Analiz Sonuçlarına Göre Uygunsuz Çıkan Parametre Değerleri Analiz Adı Birim Yönetmelik Sınır Değeri Sonuç Koliform Bakteri CFU/100 ml 0 18 E.Coli CFU/100 ml C Koloni Sayısı CFU/ml Anormal Değer Olmamalı 400 (Kaynak: Bursa Halk Sağlığı Laboratuarı 7707 istek numaralı Analiz Raporu) Koliform bakteriler gıda ve suların sıhhi durumunu gösteren göstergeç bakterilerdir. Tanım olarak çubuksu, Gram-negatif olup C'de laktoz fermante ederek asit ve gaz üretirler. Koliformlar sıcak kanlı hayvanların dışkılarında bolca bulunurlar, ama sulak ortamlarda, toprakta ve bitkilerde de bulunurlar. Çoğu zaman kloliformalar kendileri hastalığa neden olmazlar ama kolay kültürlenirler ve varlıkları dışkı kaynaklı zararlı patojenlerin de mevcut olabileceğine işaret eder. Escherichia coli (E. coli) bakterisinin diğer koliformlardan ayırdedici özelliği 44 C'da laktoz fermantasyonu yapabilmesi, bazı özel kültür ortamlarında büyüyebilmesi ve bu ortamlarda oluşturduğu renktir. Genel koliform grubundan farklı olarak E. coli hemen tamamen dışkı kaynaklıdır ve onun varlığı dışkı kirlenmesinin açık bir belirtisidir. Birçok mikroorganizma türünü barındıran mikroorganizmaların sayılarının tahmini, su kalitesinin tayininde ve denetiminde yararlı bilgi sağlar. Sayımlar, genellikle 36 C ve 22 C'da agar besiyerinde gelişebilen mikroorganizmalarla yapılır. Koloni sayımları yeraltısuyu kaynaklarının durumunu ve su dağıtım sistemlerinin durum ve temizliğinin de göstergesidirler. Yukarıdaki ölçüm sonuçlarından anlaşılmaktadır ki Suyungözü Kaynağı na dışkı karışımı olduğu kesindir. Ayrıca, su dağıtım sistemlerininde incelenmesi gerektiği görülmüştür. henüz faaliyette olmadığından söz konusu olan mikrobiyolojik kirliliğin ndan kaynaklanması mümkün görülmemektedir. Bursa Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün sayılı yazısı ve yazı ekinde yer alan İnceleme ve Deperlendirme Raporu ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-36). İnceleme ve Değerlendirme Raporunda yer alan tespitlere göre anlaşılmaktadır ki Başköy Köyü ne ait su deposunun temizlenmediği ve kirlenmelere karşı korumalı durumda olmadığı anlaşılmıştır. İnceleme ve Değerlendirme Raporunun ekinde yer alan Sığırönü Mevkiinde yer alan su kaynağından alınan numuneler için tarihli analiz raporuna göre alüminyum, koliform bakteri, enterekok ve 22 0 C Koloni Sayısı değerleri yüksek çıkmıştır. 113

130 4.6. Meteorolojik ve İklimsel Özellikler a) Bölgesel Ve Proje Alanı Meteorolojik ve İklimsel Özellikler Projeye konu sahanın bulunduğu bölgenin iklimsel özellikleri incelenirken, bölgenin iklimsel özeliklerini en iyi yansıtan Meteoroloji Genel Müdürlüğü Bursa Meteoroloji İstasyonu uzun süreli rasat verilerine dayalı yılı Meteorolojik Bülten verileri kullanılmıştır. MGM den (Meteoroloji Genel Müdürlüğü) alınan veriler ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. EK 19). Bursa Meteoroloji İstasyonu yılı arası uzun yıllar meteorolojik kayıtları incelenmiş ve proje alanının bulunduğu bölgenin genel iklim durumu ortaya çıkarılmıştır. Bursa İli Marmara Bölgesi nde yer alır. Bursa, genelde ılıman bir iklime sahiptir. Buna rağmen bölgelere göre iklim farklılıkları gösterir. Güneyde Uludağ'ın sert iklimi ve bol yağışlarına karşılık, kuzeyde Marmara'nın yumuşak iklimi hüküm sürmektedir. İlde kışlar genel olarak çok yağışlı, yazlar ise kuraklığa sebep olmayacak derecede yağışlı geçer. İlin en sıcak ayları temmuz eylül, en soğuk ayları ise şubat ve marttır. (Kaynak: ) Bursa İli Akdeniz iklimi ile Karadeniz iklimi arasında bir geçiş iklimi tipine sahiptir. Kışların çok sert geçmediği ilde yaz dönemlerinde de kuraklık görülmektedir. Marmara denizinin etkisi ile ılımanlık kazanan ilin sayısal sıcaklık değerleri de, deniz etkilerinin il iklimine kazandırdığı bu niteliği açıkça ortaya koymaktadır. (Kaynak: 2011 Yılı İl Çevre Durum Raporu, Syf 54.) Bölgenin Basınç Dağılımı Bursa Meteoroloji İstasyonu yılları arası 53 yıllık rasat verilerine göre ortalama basıncın yıllık ortalama değeri hpa dır. Yıllık maksimum basınç Aralık ayında tespit edilmiş olup, hpa dır. Yıllık minimum basınç hpa olarak belirlenmiş olup, Ocak ayında gözlemlenmiştir. Uzun süreli rasat verilerine basınç ölçüm (ortalama basınç, maksimum basınç, minimum basınç) değerleri Tablo 57 ve Şekil 32 de verilmiştir. Parametre Ortalama Basınç (hpa) Maksimum Basınç (hpa) Minimum Basınç (hpa) Rasat S, (yıl) Tablo 57. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Basınç Dağılımı (hpa) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Kaynak: MGM (Bursa Meteoroloji İstasyonu Yılı Rasat Değerleri) 114

131 Şekil 32. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Aylık Basınç (hpa) Değerleri Grafiği. Bölgenin Sıcaklık Dağılımı Bursa Meteoroloji İstasyonu 53 yıllık rasat verilerine göre bölgede yıllık ortalama sıcaklık 14,53 C dir. Rasat sonuçlarına göre ( yılları arası) ölçülen en yüksek sıcaklık 43,8 C olup, Temmuz ayında tespit edilmiştir. En düşük sıcaklık ise 19,2 C ile Ocak ayında kaydedilmiştir. Uzun yıllar rasat verilerine göre Bursa İli ne ait aylık sıcaklık değerleri Tablo 58 de özetlenmiş ve Şekil 33 te verilen grafik üzerinde gösterilmiştir. Tablo 58. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Sıcaklık Dağılımı ( C) Parametre Ortalama sıcaklık( C) Maksimum sıcaklık ( C) Minimum sıcaklık( C) Rasat S, (yıl) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Kaynak: MGM (Bursa Meteoroloji İstasyonu, Yılı Rasat Değerleri) 115

132 Şekil 33. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Aylık Sıcaklık ( C) Dağılımı. Bölgenin Yağış Dağılımı Bursa Meteoroloji İstasyonu uzun yıllar rasat verilerinde tespit edilen ortalama yıllık toplam yağış mm olarak ölçülmüştür. Günlük maksimum yağış miktarı mm ile Haziran ayında kaydedilmiştir. Bursa Meteoroloji İstasyonuna ait yılları arasındaki karakteristik yağış değerleri, aşağıdaki tablo ve grafikte verilmiştir. Parametre Toplam Yağış Ortalaması (mm) Maksimum Yağış (mm) Rasat S, (yıl) Tablo 59. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Yağış Dağılımı Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Kaynak: MGM (Bursa Meteoroloji İstasyonu Yılı Rasat Değerleri) 116

133 Şekil 34. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Ortalama Toplam Yağış ve Maksimum Yağış Dağılımı Grafiği Standart Zamanlarda Gözlenen En Büyük Yağış Değerleri Bursa Meteoroloji İstasyonu uzun yıllar rasat verilerine göre yağış-şiddet-tekerrür eğrileri grafiğinde 100 yıllık 24 saat yağış değerleri dikkate alındığında toplam yağış miktarı 107,5 mm olarak tespit edilmiştir. Proje alanında üretim faaliyetleri sırasında yukarıdaki yağış değerleri dikkate alınarak uygun çalışma yapılacaktır. Standart zamanlarda gözlenen en büyük yağış değerleri ve yağış-şiddet-süre tekerrür eğrileri ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. EK 25). Bölgenin Ortalama Nispi Nem Dağılımı Bursa Meteoroloji İstasyonu uzun yıllar rasat verilerine göre tespit edilen yıllık ortalama nispi nem % 68,27 dir. Bölgede minimum nispi nem ise % 4 ile Haziran ayında tespit edilmiştir. Uzun yıllar rasat verilerine göre nem dağılımı Tablo 60 da verilmiş ve Şekil 35 de verilen grafik üzerinde gösterilmiştir. Tablo 60. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Nispi Nem Dağılımı Parametre Ortalama Nem (%) Rasat S, (yıl) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Kaynak: MGM (Bursa Meteoroloji İstasyonu Yılı Rasat Değerleri) 117

134 Parametre Şekil 35. Bursa İli Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Bağıl Nemin Aylara Göre Değişimi Bölgenin Sayılı Günler Dağılımı Sayılı günlerin aylara göre dağılımı Tablo 61 da ve sayılı günlerin grafiksel gösterimi ise Şekil 36 da sunulmuştur. Bursa Meteoroloji İstasyonu yılları arasındaki verilere göre ilde ortalama kar yağışlı gün sayısı toplam 14,8 gün, ortalama kar örtülü günler sayısı toplam 9,3 gün, ortalama sisli günler sayısı toplam 23,1 gün, ortalama dolulu günler sayısı 1,3 gün, ortalama kırağılı günler sayısı toplamı 26,4 gün ve ortalama orajlı günler sayısı 19 gündür. Tablo 61. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Aylık Sayılı Günler Dağılımı Rasat Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık S, (yıl) Ortalama kar yağışlı günler sayısı Ortalama kar örtülü günler sayısı Ortalama sisli günler sayısı Ortalama dolulu günler sayısı Ortalama kırağılı günler sayısı Ortalama orajlı günler sayısı Kaynak: MGM (Bursa Meteoroloji İstasyonu Yılı Rasat Değerleri) 118

135 Şekil 36. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Sayılı Günler Grafiği. Maksimum Kar Kalınlığı Bursa Meteoroloji İstasyonu verilerine göre yıllık toplam kar kalınlığı 66 cm olup, maksimum kar kalınlığı ise Şubat ayında 66 cm olarak gözlemlenmiştir. Söz konusu veriler aşağıdaki tablo ve grafiklerle de açıklanmıştır. Tablo 62. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Aylık Maksimum Kar Kalınlığı Parametre Maksimum Kar Kalınlığı ( cm ) Rasat S, (yıl) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Kaynak: MGM (Bursa Meteoroloji İstasyonu Yılı Rasat Değerleri) 119

136 Şekil 37. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Maksimum Kar Kalınlığı Grafiği. Bölgenin Buharlaşma Durumu Bursa Meteoroloji İstasyonu yılları arası verilerine göre bölgede tespit edilen yıllık ortalama açık yüzey buharlaşması 107,87 mm olup, günlük maksimum açık yüzey buharlaşması 32,5 mm ile Ekim ayında gözlenmiştir. Söz konusu veriler aşağıdaki tablo ve grafiklerle de açıklanmıştır. Tablo 63. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Buharlaşma Dağılımı Parametre Ortalama Açık Yüzey Buharlaşması (mm) Maksimum Açık Yüzey Buharlaşması (mm) Rasat S, (yıl) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Kaynak:MGM (Bursa Meteoroloji İstasyonu Yılı Rasat Değerleri) 120

137 Şekil 38. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Aylık Buharlaşma Dağılımı Rüzgar Bursa Meteoroloji İstasyonu uzun yıllar verilerine göre kaydedilen aylık ve yıllık rüzgâr esme sayı ve hız dağılımları aşağıdaki tablolarda verilmektedir. Buna göre, ildeki hâkim rüzgâr yönü Doğu-Kuzeydoğu (ENE) yönünde esmektedir. Diğer hâkim rüzgâr yönleri incelendiğinde 2.derece hâkim rüzgâr yönü Kuzeydoğu (NE), 3.derece hâkim rüzgâr yönünün Kuzey-Kuzeydoğu (NNE) olduğu MGM verilerinden tespit edilmiştir. Bölgenin rüzgar dağılımına ait tablo ve grafikler aşağıda verilmiştir. 121

138 Tablo 64. Yönlere Göre Rüzgârın Aylık, Mevsimlik ve Yıllık Esme Sayılarının Dağılımları ESME SAYILARI TOPLAMI Rüzgar Yönü Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık YILLIK İlkbahar Yaz Sonbahar Kış N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Kaynak: MGM.TÜMAS (Bursa Meteoroloji İstasyonu Yılı Rasat Değerleri) 122

139 Şekil 39. Esme Sayıları Toplamına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı Şekil 40. Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramı 123

140 Şekil 41. Esme Sayılarına Göre Aylık (Ocak-Haziran Dönemi) Rüzgar Diyagramları 124

141 Şekil 42. Esme Sayılarına Göre Aylık (Temmuz-Aralık Dönemi) Rüzgar Diyagramları 125

142 Şekil 43. Rüzgar Esme Sayılarına Göre İlkbahar Mevsimi Rüzgar Diyagramı Şekil 44. Rüzgar Esme Sayılarına Göre Yaz Mevsimi Rüzgar Diyagramı 126

143 Şekil 45. Rüzgar Esme Sayılarına Göre Sonbahar Mevsimi Rüzgar Diyagramı Şekil 46. Rüzgar Esme Sayılarına Göre Kış Mevsimi Rüzgar Diyagramı 127

144 Tablo 65. Yönlere Göre Rüzgârların Aylık, Mevsimlik ve Yıllık Esme Hızları Dağılımları (m/sec) YÖNLERE GÖRE RÜZGAR HIZLARI Rüzgar Yönü Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık YILLIK İlkbahar Yaz Sonbahar Kış N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Kaynak: MGM.TÜMAS (Bursa Meteoroloji İstasyonu Yılı Rasat Değerleri) 128

145 Şekil 47. Esme Hızı Ortalamasına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı Şekil 48. Esme Hızılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramı 129

146 Şekil 49. Esme Hızlarına Göre Aylık (Ocak-Haziran Dönemi) Rüzgar Diyagramları 130

147 Şekil 50. Esme Hızlarına Göre Aylık (Temmuz-Aralık Dönemi) Rüzgar Diyagramları 131

148 Şekil 51. Rüzgar Esme Hızlarına Göre İlkbahar Mevsimi Rüzgar Diyagramı Şekil 52. Rüzgar Esme Hızlarına Göre Yaz Mevsimi Rüzgar Diyagramı 132

149 Şekil 53. Rüzgar Esme Hızlarına Göre Sonbahar Mevsimi Rüzgar Diyagramı Şekil 54. Rüzgar Esme Sayılarına Göre Kış Mevsimi Rüzgar Diyagramı 133

150 Ortalama ve Maksimum Rüzgar Hızlarının Dağılımı yılları arasında Bursa Meteoroloji İstasyonu kayıtlarından elde edilen veriler doğrultusunda, rasat süresi boyunca en hızlı esen rüzgârın güney-güneybatı yönünde olduğu ve hızının 36,3 m/sec a Şubat ayın ulaştığı kaydedilmiştir. Yıllık ortalama rüzgar hızı ise 2,2 m/sec tır. Söz konusu veriler aşağıdaki tablo ve grafiklerle de açıklanmıştır. Tablo 66. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Ortalama Rüzgar Hızı (m/sec) Parametre Rasat S, (yıl) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Ortalama Rüzgar Hızı (m/sec) ,2 Maksimum Rüzgar Hızı ( m/sec ) ,3 Maksimum Rüzgar Yönü 53 S SSE S SSW SW W N NE W SSE SSW SSW SEE Kaynak: MGM (Bursa Meteoroloji İstasyonu Yılı Rasat Değerleri) Şekil 55. Ortalama ve Maksimum Rüzgar Hızı Dağılımı Grafiği 134

151 Kuvvetli Rüzgarlı ve Fırtınalı Günler Dağılımı yılları arasında Bursa Meteoroloji İstasyonu kayıtlarından elde edilen veriler doğrultusunda, rasat süresince yıl içerisinde toplam 9,7 günün fırtınalı, 55,9 günün kuvvetli rüzgârlı geçtiği saptanmıştır. Söz konusu veriler aşağıdaki tablo ve grafiklerle de açıklanmıştır. Tablo 67. Uzun Yıllar Rasat Verilerine Göre Ortalama Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgarlı Günler Tablosu Parametre Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Ortalaması Rasat S, (yıl) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Kaynak: MGM (Bursa Meteoroloji İstasyonu Yılı Rasat Değerleri) Şekil 56. Aylara Göre Ortalama Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgarlı Gün Sayısı Grafiği 135

152 Fevk Rasatları Bursa İli için Olağanüstü Meteorolojik Olaylar (FEVK) bilgileri alınmış olup, ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. EK 26). b) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Sırasında Yerel ve Bölgesel İklimde Oluşabilecek Meteorolojik ve İklimsel Etkiler ile Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Proje kapsamında gerçekleştirilecek faaliyetler sırasında ve sonrasında meteorolojik elemanlara herhangi bir etki beklenmemektedir. 136

153 4.7. Flora-Fauna a) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Flora-Fauna Flora : Faaliyet alanı Bursa İli ne bağlı Nilüfer İlçesinde yer alan 59,85 ha lık alanda bulunmaktadır. Kurulması planlanan II. GRUP MERMER OCAĞI nın açılacağı bölge de bitki örtüsü açısından Akdeniz İklimi ile Karadeniz İklimi arasında bir geçiş oluşturduğu söylenebilir. Bu durumun doğal sonucu olarak bölgede, bitki örtüsü açısından bu iki farklı iklim özellikleri bir arada bulunur. Faaliyet alanı ormanlık alan olduğundan mevsimsel bitki türlerinin yanında 1: Orman, 2: Maki, 3: Frigana (Çoğu dikenli, alçak boylu ve yastık oluşturan bitkiler) 4: Kültür alanları gibi flora topluluklarına rastlanılmıştır. Çalışma alanı dahilindeki bitki türlerinin belirlenmesi amacı ile literatür çalışması yapılmıştır. Prof. Dr. Turhan BAYTOP un Türkçe Bitki Adları Sözlüğü den yararlanılmıştır. TÜBİTAK, Türkiye Bitkileri Veri Tabanı ve Yayınları ve on ciltlik Flora Of Turkey kayıtları, DONNER,J. in Verbreeitungskarten Zu P.H.DAVİS Flora Of Turkey 1-10, Prof. Dr. ATALAY, I. in Türkiye Vejetasyon Coğrafyası adlı eserlerden yararlanılmıştır. Yapılan gözlemler ve çalışmalar sonucu hazırlanan flora listesi alfabetik olarak düzenlenmiş olup, formata uygun olarak her türün karşısına Türkçe adı habitatı, endemikliği, IUCN Red Data Book (Kırmızı liste), Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (Bern Sözleşmesi) fitocoğrafik bölge (element) ye göre belirtilmiştir. Proje alanında 72 familyadan 247 bitki taksonu tespit edilmiştir. İnceleme alanında endemik tür tespit edilmemiştir. 137

154 Tablo 68. Flora Listesi FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM FİTOCOĞR AFİK BÖLGE HABİTAT NİSBİ BOLLUK TEH LİK E SINIF I ACERACEA E Acer campstre L. subsp. Campestre Akçaağaç Avrupa- Sibirya X X X - ADIANTAC EAE AMARANT HACEAE AMARYLLI DACEAE Adiantum capillusveneris L. Amaranthus retroflexus L. Galanthus elwesii Hook.f. Baldırıkara - X X X X - Ohraşan - X X X - Kardelen Doğu Akdeniz X X - ANACARDI ACEAE Pistacia terebithus L. subsp. palestina (Boiss.) Engler Menengiç kahvesi - X X X - APIACEAE Anthriscus A. nemorosa (M.Bieb.) Spreng. Peçek Geniş yayılışlı X X - APIACEAE APIACEAE APIACEAE APIACEAE APIACEAE APIACEAE APOCYNAC EAE AQUIFOLIA CEAE ARACEAE Anthriscus A. caucalis M.Bieb. Chaerophyllu m byzantinum Boiss. Scandix pectenveneris L. Tordylium maximum L. Laser trilobum (L.) Borkh. Torilis arvensis (Huds.) Link subsp. Arvensis Vinca major L. subsp. hirsuta (Boiss.) Stearn Ilex colchica Poj. Arum italicum Miller Peçek - X X - Frenk Maydanoz u Zühretarağ ı Öksin X X - Geniş yayılışlı X X X X X X - Dağ Kimyonu - X X X X X - Cezayir menekşesi Öksin X X - Işılgan Öksin X X - Yılan yastığı - X X - ARALIACE AE Hedera helix L. Duvar sarmaşığı - X X - 138

155 FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM FİTOCOĞR AFİK BÖLGE HABİTAT NİSBİ BOLLUK TEH LİK E SINIF I ARISTOLO CHIACEAE Asarum europaeum L. Avşar otu Avrupa- Sibirya X X - ARISTOLO CHIACEAE Aristolochia clematitis L. Lohusa otu Avrupa- Sibirya X X - ASCLEPIAD ACEAE Periploca graeca L.var. graeca İpek Dikeni Doğu Akdeniz X X - ASCLEPIAD ACEAE Cynanchum acutum L. subsp. Acutum - Geniş yayılışlı X X X - ASPIDIACE AE ASPIDIACE AE Polystichum setiferum (Forsk.) Woynar Dryopteris filix-mas (L.) Schott Eğrelti - X X - Eğrelti - X X - ASPLENIAC EAE Asplenium trichomanes L. Baldırıkara, eğrelti - X X - ASPLENIAC EAE ASTERACE AE ASTERACE AE Asplenium cuneifolium Viv. Filago vulgaris Lam. Doronicum orientale Hoffm. - - X X X X X X X X - ASTERACE AE Anthemis cotula L. Papatya Geniş yayılışlı X X X X - ASTERACE AE Cirsium italicum (Savi) DC. - - X X X - ASTERACE AE Carduus nutans L. sensu lato Deve dikeni Geniş yayılışlı X X X X - ASTERACE AE Jurinea consanguinea DC. - - X X X - ASTERACE AE Centaurea solstitialis L. subsp. solstitialis Peygamber dikeni Doğu Akdeniz X X X X X - ASTERACE AE Centaurea virgata Lam. Peygamber dikeni Geniş yayılışlı X X X X - ASTERACE AE Xeranthemum annuum L. Dağ karanfili Geniş yayılışlı X X X - ASTERACE Tragopogon longirostris Teke - X X X X - 139

156 FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM FİTOCOĞR AFİK BÖLGE HABİTAT NİSBİ BOLLUK TEH LİK E SINIF I AE ASTERACE AE ASTERACE AE ATHYRIAC EAE BLECHNAC EAE BORAGINA CEAE Bisch. ex Schult.Bip var. longirostris Chondrilla juncea L. var. Juncea Crepis foedita L. subsp. commutata (Spreng.) Babcock Cystopteris fragilis (L.) Bernh. Blechnum spicant (L.) Roth Trachystemon orientale (L.) G. Don sakalı Çıtlık Tüylü kanak Geniş yayılışlı Geniş yayılışlı X X X - X X X X X X X X - Kaldırık Öksin X X - BORAGINA CEAE Myosotis arvensis (L.) Hill subsp. arvesis Unutmabe ni Avrupa- Sibirya X X X - BORAGINA CEAE Lithospermu m purpurocaerul eum L. - Avrupa- Sibirya X X X - BORAGINA CEAE BORAGINA CEAE BORAGINA CEAE BORAGINA CEAE BRASSICA CEAE BRASSICA CEAE BRASSICA CEAE BRASSICA CEAE BRASSICA CEAE Echium italicum L. Symphytum orientale L Anchusa azurea Miller var. azurea Borago officinalis L. Sinapis arvensis L. Cardaria draba (L.) Desv. subsp. draba Thlaspi perfoliatum L. Capsella bursa-pastoris (L.) Medik. Neslia apiculata Fisch. - - X X X X - Eşek Kulağı - X X - Güriz - X X X X - Hodan - X X - Hardal - X X X X X X - Kedi otu - X X X X X X X X - Kuşkuş otu - X X X X X X X X X - 140

157 FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM FİTOCOĞR AFİK BÖLGE HABİTAT NİSBİ BOLLUK TEH LİK E SINIF I BRASSICA CEAE BRASSICA CEAE BRASSICA CEAE CAMPANU LACEAE CANNABA CEAE CAPRIFOLI ACEAE CAPRIFOLI ACEAE CARYOPHY LLACEAE CARYOPHY LLACEAE CARYOPHY LLACEAE CARYOPHY LLACEAE CARYOPHY LLACEAE CARYOPHY LLACEAE CARYOPHY LLACEAE Alyssum minutum Schlecht. ex DC. Rorippa sylvestre (L.) Bess. Cardamine bulbifera (L.) Crantz Legousia speculumveneris (L.) Chaix Humulus lupulus L. Sambucus ebulus L. Lonicera etrusca Santi var. etrusca Stellaria media (L.) Vill. subsp. media Moenchia mantica (L.) Bartl. subsp. Mantica Dianthus calocephalus Boiss. Silene italica (L.) Pers. Silene vulgaris (Moench) Garcke var. vulgaris Silene compacta Fischer Agrostemma githago L. - - X X X X X X X X - - Akdeniz X X X - Şerbetçiot u Şahmelek Avrupa- Sibirya Avrupa- Sibirya X X - X X - Hanımeli - X X X - Kuşotu - X X X X X X - Karanfil - X X X X - Nakıl - X X X - Cıvrıncık - X X X X X - Karamuk X X X - CELASTRA CEAE Euonymus latifolius (L.) Miller subsp. latifolius Taflan Avrupa- Sibirya X X - CISTACEAE Cistus creticus L. Girit ladeni Akdeniz X X X - 141

158 FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM FİTOCOĞR AFİK BÖLGE HABİTAT NİSBİ BOLLUK TEH LİK E SINIF I CISTACEAE Cistus salvifolius L. Adaçayı yapraklı laden - X X X - CISTACEAE Fumana thymifolia (L.) Verlot var. viridis (Ten.) Boiss. - Akdeniz X X X - CONVOLV ULACEAE Convolvulus arvensis L. Tarla sarmaşığı - X X X X X - CORNACEA E CORYLACE AE CORYLACE AE CUPRESSA CEAE Cornus mas L. Carpinus betulus L. Corylus avellana L. Juniperus oxycedrus L. subsp. oxycedrus Kızılcık - X X - Gürgen Fındık Katran ardıcı Avrupa- Sibirya Avrupa- Sibirya Geniş yayılışlı X X - X X - X X X - CYPERACE AE Scirpoides holoschoenus (L.) Sojak - Geniş yayılışlı X X X X - DIOSCORE ACEAE Tamus communis L. subsp. communis Dövülmüş avratotu - X X X - EPHEDRAC EAE EQUISETA CEAE EQUISETA CEAE ERICACEA E Ephedra major Host Deniz üzümü - X X - E. arvense L. Atkuyruğu - X X - E. telmateia Ehrh. Rhododendro n ponticum L. subsp. ponticum Atkuyruğu - X X - Komar Öksin X X - ERICACEA E ERICACEA E EUPHORBI ACEAE Erica arborea L. Arbutus unedo L. Euphorbia helioscopia L. Funda - X X X - Kocayemiş, Kara yaprak - X X - Sütleğen - X X X X X - EUPHORBI ACEAE Euphorbia amygdaloides L. var. amygdaloides Sütleğen Avrupa- Sibirya X X - FABACEAE Chamaecytisu s hirsutus (L.) Link - - X X X - 142

159 FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM FİTOCOĞR AFİK BÖLGE HABİTAT NİSBİ BOLLUK TEH LİK E SINIF I FABACEAE FABACEAE FABACEAE FABACEAE FABACEAE FABACEAE FABACEAE FABACEAE FABACEAE FABACEAE FABACEAE FAGACEAE FAGACEAE FAGACEAE FAGACEAE Genista lydia Boiss. var. lydia Psoralea bituminosa L. Vicia cracca L. subsp. cracca Vicia villosa Roth. subsp. eriocarpa (Hausskn.) P. W. Ball. Lathyrus digitatus (Bieb.) Fiori Lathyrus laxiflorus (Desf.) O. Kuntze subsp. Laxiflorus Trifolium repens L. var. repens Trifolium hybridum L. var. hybridum Trifolium campestre Schreb. Dorycnium graecum (L.) Ser. Lotus corniculatus L. subsp. corniculatus Fagus orientalis Lipsky Castanea sativa Miller Quercus robur L. Quercus frainetto Ten. - Akdeniz X X X X - Katran yoncası - Akdeniz X X X - Avrupa- Sibirya X X X X X X X X Doğu Akdeniz Doğu Akdeniz X X - X X X X X X X X X X X X X X X X X X X - - Akdeniz X X - Sepik Doğu kayını Geniş yayılışlı X X X X - - X X - Kestane - X X - Saplı meşe - X X X X - FAGACEAE Quercus petraea (Mattuschka) Liebl. subsp. iberica (Steven ex Bieb.) Krassiln. Sapsız meşe - X X - FAGACEAE Quercus coccifera L. Kermes meşesi - X X - GENTIANA CEAE Centaurium erythraea Rafn subsp. Kantaron Avrupa- Sibirya X X X - 143

160 FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM FİTOCOĞR AFİK BÖLGE HABİTAT NİSBİ BOLLUK TEH LİK E SINIF I erythraea GENTIANA CEAE GERANIAC EAE GERANIAC EAE GERANIAC EAE GLOBULAR IACEAE HYPERICA CEAE HYPERICA CEAE HYPERICA CEAE HYPOLEPI DACEAE Gentiana asclepiadea L. Geranium lucidum L. Geranium robertianum L. Erodium cicutarium (L.) L'Herit. subsp. cicutarium Globularia orientalis L. Hypericum calycinum L. Hypericum perfoliatum Bosse Hypericum perforatum L. Pteridium aquilinum (L.) Kuhn - Turna gagası Avrupa- Sibirya X X - - X X X X X X - Dön baba - X X X X X - - İran-Turan X X X - Koyunkıra n - X X - Kantaron - X X X - Kantaron - X X X X - Eğrelti - X X - IRIDACEAE Iris sintenisii Janka Süsen, Navruz Avrupa- Sibirya X X X X - IRIDACEAE Iris suaveolens Boiss. & Reuter Süsen, Navruz Doğru Akdeniz X X X X - IRIDACEAE IRIDACEAE JUGLANDA CEAE Crocus speciosus M.Bieb. subsp. speciosus Gladiolus italicus Miller Juglans regia L. Safran - X X X X X - Ceviz - X X X - JUNCACEA E Juncus heldreichianu s Marsson ex Parl. subsp. Heldreichianu s - Doğu Akdeniz X X X - JUNCACEA E LAMIACEA E Juncus buffonius L. Ajuga - Geniş yayılışlı X X X X X X X - 144

161 FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM FİTOCOĞR AFİK BÖLGE HABİTAT NİSBİ BOLLUK TEH LİK E SINIF I orientalis L. LAMIACEA E Teucrium chamaedris L. subsp. chamaedris - Avrupa- Sibirya X X X X - LAMIACEA E LAMIACEA E Teucrium polium L. Scutellaria albida L. subsp. albida Acı yavşan Geniş yayılışlı X X X X X X X - LAMIACEA E Lamium amplexicaule L. Ballıbaba Geniş yayılışlı, Avrupa- Sibirya X X X X X - LAMIACEA E Lamium purpureum L. var. purpureum Ballıbaba Avrupa- Sibirya X X X X - LAMIACEA E Nepeta italica L. Eşek çayı Geniş yayılışlı X X - LAMIACEA E Prunella vulgaris L. - Geniş yayılışlı, Avrupa- Sibirya X X X - LAMIACEA E Prunella lacinata (L.) L. - - X X - LAMIACEA E Origanum vulgare L. subsp. hirtum (Link) Ietswaart Anzer çayı Doğu Akdeniz X X X X - LAMIACEA E Calamintha nepeta (L.) Savi subsp. glandulosa (Reg.) P.W.Ball - - X X X - LAMIACEA E Clinopodium vulgare L. subsp. arundanum (Boiss.) Nyman - Geniş yayılışlı X X - LAMIACEA E Acinos rotundifolius Pers. - Geniş yayılışlı X X - LAMIACEA E Thymus longicaulis C. Presl subsp. longicaulis var. longicaulis Kekik - X X X - 145

162 FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM FİTOCOĞR AFİK BÖLGE HABİTAT NİSBİ BOLLUK TEH LİK E SINIF I LAMIACEA E LAMIACEA E LAMIACEA E LAMIACEA E LAMIACEA E LAURACEA E LILIACEAE Mentha longifolia (L.) Hudson subsp. tyhphoides (Briq.) Harley var. tyhphoides Salvia tomentosa Mill. Salvia viridis L. Salvia sclarea L. Salvia forskahlei L. Laurus nobilis L. Smilax excelsa L. Nane - X X X X - Adaçayı Akdeniz X X - Adaçayı Akdeniz X X X X X - Ayıkulağı - X X X X - Şalba Öksin X X - Defne Akdeniz X X - Gıcır Öksin X X - LILIACEAE Ruscus hypoglossum L. Tavşan kirazı Avrupa- Sibirya X X - LILIACEAE Asparagus acutifolius L. Kuşkonma z, filiz Akdeniz X X X - LILIACEAE Polygonatum orientale Desf. Mührüsüle yman - X X - LILIACEAE Scilla bifolia L. - - X X X X X - LILIACEAE Ornithogalum narbonense L. Tükrükotu Geniş yayılışlı, Akdeniz X X X - LILIACEAE Ornithogalum nutans L. Tükrükotu Doğu Akdeniz X X X X - LILIACEAE Muscari neglectum Guss. Arap sümbülü Geniş yayılışlı X X X X X - MALVACE AE MALVACE AE OLEACEAE OLEACEAE Alcea pallida Waldst. Althaea cannabina L. Jasminum fruticans L. Fraxinus excelsior L. subsp. excelsior Hatmi - X X X X - Eşek gömeci - X X X - Yasemin Akdeniz X X X - Dişbudak - X X - OLEACEAE Ligustrum vulgare L. Kurtbağrı Avrupa- Sibirya X X - 146

163 FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM FİTOCOĞR AFİK BÖLGE HABİTAT NİSBİ BOLLUK TEH LİK E SINIF I OLEACEAE ONAGRAC EAE Phillyrea latifolia L. Epilobium angustifolium L. Kesme Akdeniz X X X X - Yakı otu - X X X X - ORCHIDAC EAE Cephalanther a rubra (L.) L.C.M.Richar d - Geniş yayılışlı X X - ORCHIDAC EAE Epipactis helleborine (L.) Crantz - Geniş yayılışlı X X - ORCHIDAC EAE Limodorum abortivum (L.) Schwartz - Geniş yayılışlı X X - ORCHIDAC EAE Serapias vomeracea (Burm.f.) Briq. subsp. laxiflora (Soo) Golz & Reinhard Katırtırnağ ı Doğu Akdeniz X X X - ORCHIDAC EAE Orchis purpurea Huds. Salep Avrupa- Sibirya X X X X - PAPAVERA CEAE PINACEAE PINACEAE PINACEAE Papaver rhoeas L. Pinus nigra Arn. subsp. pallasiana (Lamb.) Holmboe Pinus brutia Ten. Pinus slyvestris L. Gelincik - X X X X X - Karaçam - X X - Kızılçam - X X - Sarıçam - X X - PLANTAGI NACEAE Plantago lanceolata L. Damar otu - X X X X X X - PLATANAC EAE Platanus orientalis L. Çınar Geniş yayılışlı X X X - POACEAE Brachypodiu m sylvaticum L. - Geniş yayılışlı, Avrupa- Sibirya X X - POACEAE Aegilops umbellulata L. - İran-Turan X X X X - POACEAE Aegilops triuncialis L. - Geniş yayılışlı X X X X - POACEAE Hordeum - Geniş X X X X - 147

164 FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM FİTOCOĞR AFİK BÖLGE HABİTAT NİSBİ BOLLUK TEH LİK E SINIF I bulbosum L. yayılışlı POACEAE Bromus hordeaceus L. subsp. hordeaceus - - X X X X - POACEAE Bromus tectorum L. - Geniş yayılışlı X X X X X - POACEAE Agrostis stolonifera L. - Geniş yayılışlı, Avrupa- Sibirya X X X - POACEAE Polypogon monspeliensis (L.) Desf. - Geniş yayılışlı X X X X X - POACEAE Phleum pratense L. - Geniş yayılışlı, Avrupa- Sibirya X X X X - POACEAE POACEAE POACEAE Lolium perenne L. Poa bulbosa L. Stipa bromoides (L.) Dorfler - - X X X X X X X X X X - - Akdeniz X X X - POACEAE Chrysopogon gryllus (L.) Trin. subsp. gryllus - Geniş yayılışlı X X X - POLYGALA CEAE Polygala vulgaris L. - Avrupa- Sibirya X X - POLYGONA CEAE Rumex acetosella L. Teke sakalı - X X X X - POLYGONA CEAE Rumex tuberosus L. subsp. tuberosus Kuzukulağ ı - X X X X - PRIMULAC EAE Primula vulgaris Huds. subsp. vulgaris Çuha çiçeği Avrupa- Sibirya X X - PRIMULAC EAE Primula vulgaris Huds. subsp. sibthorpii (Hoffmanss.) W.W.Sm. & Forrest Çuha çiçeği Öksin X X - PRIMULAC EAE Cyclamen coum Miller var. coum Domuz turbu - X X - 148

165 FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM FİTOCOĞR AFİK BÖLGE HABİTAT NİSBİ BOLLUK TEH LİK E SINIF I PRIMULAC EAE Lysimachia vulgaris L. - Geniş yayılışlı X X X - PRIMULAC EAE Lysimachia atropupurea L. - Doğu Akdeniz X X - PRIMULAC EAE RAFFLESIA CEAE RANUNCU LACEAE RANUNCU LACEAE RANUNCU LACEAE Anagallis arvensis L. var. arvensis Cytinus hypocistis L. var. kermesinus (Guss.) Wettst. Helleborus orientalis Lam. Clematis vitalba L. Clematis viticella L. Fare kulağı - X X X X X X - Yer gülü - X X X X - Çöpleme - X X - Akasma - X X X X - Akasma - X X X - RANUNCU LACEAE Ranunculus neopolitanus Ten. Düğün çiçeği - X X X X - RANUNCU LACEAE Ranunculus constantinopo litanus (DC.) d Urv. Düğün çiçeği - X X - RHAMNAC EAE Paliurus spina-cristi Miller Karaçalı - X X X X - RHAMNAC EAE Frangula alnus Miller subsp. alnus Barut ağacı - X X - ROSACEAE Laurocerasus officinalis Roemer Karayemiş - X X - ROSACEAE Prunus spinosa L. Çakal eriği Avrupa- Sibirya X X X X X - ROSACEAE Rubus caesius L. Yabani böğürtlen Geniş yayılışlı X X X X - ROSACEAE ROSACEAE Rubus canescens DC. var. canescens Potentilla recta L. Yabani böğürtlen Beşparmak otu - X X - - X X X - ROSACEAE Potentilla micrantha Ramond ex DC. Yalancı çilek - X X - 149

166 FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM FİTOCOĞR AFİK BÖLGE HABİTAT NİSBİ BOLLUK TEH LİK E SINIF I ROSACEAE ROSACEAE ROSACEAE ROSACEAE ROSACEAE ROSACEAE ROSACEAE ROSACEAE RUBIACEA E Fragaria vesca L. Geum urbanum L. Sanguisorba minor Scop. subsp. muricata (Spach.) Briq Rosa pulverulenta M.Bieb. Rosa canina L. Crataegus microphylla C. Koch Sorbus torminalis (L.) Crantz var. torminalis Pyrus communis L. subsp. communis Galium odoratum (L.) Scop. Yabani çilek Su karanfili Amel otu Yaban gülü - X X - - X X - Geniş yayılışlı X X X - - X X - Kuşburnu - X X X X - Alıç - X X X - Üvez Geniş yayılışlı X X - Ahlat İran-Turan X X X - Yoğurtotu - X X - RUBIACEA E Galium verum L. subsp. verum - Avrupa- Sibirya X X X - SALICACE AE Salix triandra L. subsp. bornmuelleri (Hausskn.) A.Skv. Keçi söğüdü Avrupa- Sibirya X X - SALICACE AE Salix alba L. Ak söğüt Geniş yayılışlı, Avrupa- Sibirya X X X X - SALICACE AE Populus tremula L. Titrek kavak Geniş yayılışlı, Avrupa- Sibirya X X - SAXIFRAG ACEAE Saxifraga rotundifolia L. Taşkıran Avrupa- Sibirya X X X - SCROPHUL ARIACEAE Verbascum orientale (L.) All. Sığır kuyruğu Geniş yayılışlı X X X - SCROPHUL ARIACEAE Verbascum sinuatum L. var. sinuatum Sığır kuyruğu Akdeniz X X X X X - SCROPHUL ARIACEAE Scrophularia canina L. subsp. bicolor - - X X - 150

167 FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM FİTOCOĞR AFİK BÖLGE HABİTAT NİSBİ BOLLUK TEH LİK E SINIF I (Sm.) Greuter SCROPHUL ARIACEAE Linaria simplex (Willd.) DC. - Geniş yayılışlı X X - SCROPHUL ARIACEAE Digitalis ferruginea L. subsp. ferruginea Yüksükotu Avrupa- Sibirya X X - SCROPHUL ARIACEAE Veronica arvensis L. - Avrupa- Sibirya X X X X X X - SCROPHUL ARIACEAE SCROPHUL ARIACEAE SCROPHUL ARIACEAE Veronica polita Fries Veronica persica Poir. Veronica chamaedrys L. - - X X X X X X X X X X X X - SCROPHUL ARIACEAE Veronica officinalis L. - Avrupa- Sibirya X X - SCROPHUL ARIACEAE Melampyrum arvense L. var. arvense - Avrupa- Sibirya X X X - SCROPHUL ARIACEAE SCROPHUL ARIACEAE SCROPHUL ARIACEAE Parentucellia latifolia (L.) Caruel subsp. latifolia Bellardia latifolia (L.) Caruel subsp. latifolia Pedicularis comosa L. var. sibthorpii (Boiss.) Boiss. - - X X X X X X X X X X X - SCROPHUL ARIACEAE Lathraea squamaria L. - Avrupa- Sibirya X X - SOLANACE AE Solanum nigrum L. subsp. schultesii (Opiz) Wessely İt üzümü - X X X X X - SOLANACE AE Solanum dulcamara L. Yaban yasemini Geniş yayılışlı, Avrupa- Sibirya X X - SOLANACE AE Atropa belladona L. Güzel avratotu Avrupa- Sibirya X X - SOLANACE Datura stramonium Tatula Geniş X X X X X - 151

168 FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM FİTOCOĞR AFİK BÖLGE HABİTAT NİSBİ BOLLUK TEH LİK E SINIF I AE L. yayılışlı SOLANACE AE Hyascyamus niger L. Banotu Geniş yayılışlı X X X - THYMELAE ACEAE THYMELAE ACEAE TILIACEAE TILIACEAE ULMACEA E VALERIAN ACEAE VALERIAN ACEAE Daphne pontica L. Thymelaea passerina (L.) Cosson & Germ. Tilia rubra DC. Tilia argentea Desf. ex DC. Ulmus laevis Palas Valeriana officinalis L. Valeriana dioscoridis Lam. Kurtbağı Öksin X X - - Geniş yayılışlı X X X X X - Ihlamur - X X - Ihlamur - X X - Karaağaç - X X - Kedi otu - X X X - Kedi otu Avrupa- Sibirya X X X - VIOLACEA E Viola odorata L. Kokulu menekşe - X X - VIOLACEA E Viola alba Besser subsp. dehnhardtii (Ten.) Becker Küçük menekşe - X X X X X - VITACEAE Vites sylvestiris Gmelin Koruk üzümü - X X - ZYGOPHYL ACEAE Tribulus terrestris L. Çoban göçerten - X X X X - Habitat Sınıfları: Nisbi Bolluk Sınıfları: 1: Orman, 2: Maki, 3: Frigana (Çoğu dikenli, alçak boylu ve yastık oluşturan bitkiler) 4: Kültür alanları 5: Kum, çayır, 6: Nemli çayır, bataklık ve sulak alan 7: Yol kenarı, 8: Kayalık 1: Çok Nadir 2: Nadir 3: Orta Dereceli Bol 4: Bol 5: Çok Bol 152

169 Fauna : Faaliyet alanın faunası, yapılan literatür araştırması sonucunda belirlenmiştir. Buna göre faaliyet alanında mevcut türler faaliyet alanının yaklaşık bir kilometre çevresi irdelenerek tespit edilmeye çalışılmıştır. Faaliyet alanı ve yakın çevresindeki Fauna Türleri Amhibia (İki yaşamlılar), Reptilia (Sürüngenler), Aves (Kuşlar), Mammalia (Memeliler) ve Invertebrata (Omurgasızlar ve böcekler) olmak üzere listeler halinde sunulmuştur. Alanın faunası belirtilirken Prof. Dr. Ali DEMİRSOY UN Memeliler Amfibiler ve Sürüngenler (1997) ile Genel Zoocoğrafya ve Türkiye Zoocoğrafyası Hayvan Coğrafyası 2002, Prof. Dr. Mustafa Kuru nun Omurgalı Hayvanlar (1994) DPT ve TÜBİTAK tarafından desteklenen Türkiye faunası, veri tabanı projesi nin bir ürünü olan Türkiye Omurgalılar Tür Listesi (1996) C.S.Roselaar ın Taksonomy, morphology, and distiribition of the songbirds of Turkey: an atlas of biodiversty of Turkish passerine birds (1995) Adlı eserlerden yararlanılmıştır. Fauna listesinde bulunan türler için Av Dönemi Merkez Av Komisyonu kararında belirtilen hususlara dikkat edilecektir. Alanda yapılan işletmede, fauna elementleri üzerinde gürültü ve hareketlilikten dolayı olumsuz bir etki meydana gelecek ve bu da türlerin çevredeki daha sakin alternatif habitatlara çekilmesine yol açacaktır. Tablo 69. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen İki Yaşamlı Türleri TAKIM FAMİLYA TÜR Bufonidae Bufonidae Bufo bufo Linnaeus TÜRKÇE İSMİ Siğilli Kurbağası BERN E.R. L. END. Habitatları II LR/lc Karalarda nemli bölgelerde yaşarlar Ranidae Ranidae Rana ridibunda ridibundapallas, Ova Kurbağası II LR/lc Tam sucul, göllerde ve bitkisi çok olan akarsularda yaşar. Urodela Salamandrid ae Triturus vulgaris Küçük Semender III LR/lc Sulak alanlar 153

170 Tablo 70. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Sürüngen Türleri TAKIM FAMİLYA LATİNCE ADI TÜRKÇE İSMİ ERL BERN END. HABİTATLARI SQUAMAT A TESTUDINE S Colubridae Typhlopidea Anguidae Lacertidae Testudinidae Coluber caspius Gmelin, 1789 Natrix natrix (Linnaeus, 1758) Typhlope vermicularis Merren, 1820 Anguis fragilis Linnaeus, 1758 Ophisaurus apodus (Pallas, 1775) Lacerta trilineta Bedriaga, 1866 Lacerta viridis (Laurenti, 1768) Lacerta saxicola Eversmann, 1834 Ablepharus kitaibelii Bibron et Bory, 1833 Podarcis muralis (Laurenti, 1768) Testudo greaca Linnaeus, 1758 Hazer Yılanı Küpeli yılan Kör Yılan Yılanımsı Kertenkele Oluklu Kertenkele Büyük Yeşil Kertenkele Küçük Yeşil Kertenkele Kaya Kertenkele İnce Kertenkele Duvar Kertenkele LR/lc LR/lc LR/lc LR/lc LR/lc LR/lc LR/lc LR/lc LR/lc LR/lc III II II II II Tosbağa nt II Ovaları, tepelerin yamaçlarını, dere kıyılarını, bağ ve bahçe aralarını, taşların altını veya kayaların yarıklarını tercih eder Nehir, akarsu, dere ve göl kenarlarında, bu yerlere yakın çayırlıklarda yaşarlar. Ayrıca suya da çok fazla girerler. Yumuşak toprakların içinde, taş altlarında bulunurlar. Nemli yerleri daha çok tercih ederler. Ormanlarda, makilerde, çalılıklarda, taşların altında ve bitki köklerinin arasında yaşar Yoğun vejetasyonlu kayalık yamaçlarda ve makilerde yaşar Nemli arazilerde, orman kenarlarında ve orman içi çalılık açıklıklarda, tarla ve bağlar arasında bitkice zengin yerlerde görülür Daha çok ormanlık ve çalılık yerlerdeki kurak ve güneşlik açık arazilerde çoğunluk suya yakın olarak yaşarlar Orman içlerinde çıplak ve açık arazilerde, taşlık kayalık yerlerde bulunurlar Bitki örtüsün seyrek olduğu orman ve makiliklerde, taşlar ve yapraklar arasında yaşarlar Bol güneşli, kayalık yerlerde, duvarlarda ve yıkıntılarda ve keza seyrek ormanlarda da bulunurlar Genellikle taşlık, kayalık ve kurak alanlarda, bazı zamanlar da bağ- bahçe aralarında yaşar 154

171 LATİNCE ADI Tablo 71. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Kuş Türleri TÜRKÇE ADI İNGİLİZCE ADI Fİ FD RDB EVRDB IUCN BERN STATÜ Accipitriformes Accipitridae Pernis apivorus Arıcıl European Honey- LR/lc YG Buzzard Falconiformes Falconidae Fulica atra Sakarmeki Sakarmeki Bol LR/lc II Y Columbiformes Columbidae Columba livia Streptopelia decaocta Cuculidae Cuculus canorus Strigiformes Strigidae Asio otus Passeriformes Alaudidae Melanocorypha calandra Melanocorypha leucoptera Galerida cristata Lullula arborea Alauda arvensis Hirundinidae Hirundo rustica Riparia riparia Motacillidae Anthus campestris Anthus trivialis Motacilla flava Prunellidae Prunella modularis Turdidae Cercotrichas galactotes Erithacus rubecula Luscinia luscinia Kaya Güvercini Kumru Guguk Kuşu Kulaklı Orman Baykuşu Boğmaklı Tarla Kuşu Akkanat Tarla Kuşu Tepeli Toygar Orman Toygarı Tarla Kuşu İs Kırlangıcı Kum Kırlangıcı Kır İncir Kuşu Ağaç İncir Kuşu Sarı Kuyruksall ayan Bozboğaz Kızıl Çalı Bülbülü Nar Bülbülü Alacağöğüs Rock Pıgeon LR/lc III KG Eurasıan Collared-Dove Common Cuckoo Long-Eared Owl Bol LR/lc III YG III Y LR/lc II Y Calandra Lark LR/lc II Y Whıte-Wınged Lark LR/lc II YG Crested Lark LR/lc III Y Wood Lark LR/lc III Y Eurasıan Skylark Nadir Bol LR/lc II Y Barn Swallow LR/lc II YG Sand Martın LR/lc II YG Tawny Pıpıt LR/lc II YG Tree Pıpıt LR/lc II KG Yellow Wagtaıl Hedge Accentor Black Scrub- Robın European Robın Nıghtıngale Reed-Warbler LR/lc II YG LR/lc II Y LR/lc II Y LR/lc II KG LR/lc II KG 155

172 LATİNCE ADI Luscinia megarhynchos Phoenicurus ochruros Phoenicurus phoenicurus Saxicola rubetra TÜRKÇE ADI Bülbül Ev Kızılkuyru ğu Bahçe Kızılkuyru ğu Çayır Taş Kuşu İNGİLİZCE ADI Common Nıghtıngale Fİ FD RDB EVRDB IUCN BERN STATÜ LR/lc II YG Black Redstart LR/lc II YG Common Redstart LR/lc II Y Whinchat LR/lc II Y Saxicola torquata Taş Kuşu Stonechat LR/lc II Y Oenanthe Kuyrukkak Wheather LR/lc II Y oenanthe an Kaya Black-Eared Oenanthe finshii Kuyrukkak II YG Wheather anı Oenanthe isabellina Toprak Renkli Kuyrukkak an İsabelline Wheather LR/lc II YG Turdus merula Karatavuk Blackbird Bol LR/lc II Y Turdus pilaris Tarla Ardıç Kuşu Field Fare LR/lc II KG Turdus iliacus Kızıl Ardıç Kuşu Redwing LR/lc II KG Turdus philomelos Öter Ardıç Kuşu Song Thrush LR/lc II Y Turdus viscivorus Ökseotu Ardıcı Mistle Thrush LR/lc II Y Sylviidae Cettia cetti Setti Bülbülü Cettı's Warbler LR/lc II Y Locustella Irmak Eurasıan Rıver fluviatilis Ardıç Kuşu Warbler LR/lc II YG Locustella Bataklık luscinoides Kamışcını Savı's Warbler II YG Bataklık Acrocephalus Saz Ardıç palustris Kuşu Marsh Warbler LR/lc II YG Acrocephalus Saz scirpaceus Ardıçkuşu Reed Warbler LR/lc II YG Acrocephalus Büyük Saz Great Reedarundinaceus Ardıçkuşu Warbler LR/lc II YG Hippolais Zeytinlik Olıve-Tree olivetorum Mukallidi Warbler LR/lc II KG Hippolais icterina Sarı Icterıne Mukallit Warbler LR/lc II KG Hippolais pallida Gri Olıvaceous Mukallit Warbler LR/lc II KG Sylvia hortensis Orfe Orphean Ötleğeni Warbler LR/lc II Y Sylvia borin Bahçe Garden Ötleğeni Warbler Nadir Bol LR/lc II Y Sylvia curruca Akgerdan Lesser Ötleğen Whıtethroat LR/lc II YG Sylvia communis Çalı Common Ötleğeni Whıtethroat LR/lc II YG Sylvia Maskeli Sardınıan melanocephala Ötleğen Warbler LR/lc II Y Sylvia atricapilla Karabaş Ötleğen Blackcap LR/lc II YG Phylloscopus Dağ Söğüt Bonellı's Nadir Bol LR/lc II KG 156

173 LATİNCE ADI TÜRKÇE ADI İNGİLİZCE ADI bonelli Bülbülü Warbler Phylloscopus sibilatrix Orman Söğüt Bülbülü Phylloscopus collybita Cif caf Phylloscopus Söğüt trochilus Bülbülü Muscicapidae Muscicapa striata Gri Sinekkapan Ficedula parva Cüce Sinekkapan Ficedula hypleuca Kara Sinekkapan Ficedula Bantlı albicollis Sinekkapan Paridae Bataklık Parus palustris Baştankara sı Parus ater Parus caeruleus Parus major Sittidae Sitta europaea Sitta krüperi Remizidae Remiz pendulunis Oriolidae Oriolus oriolus Laniidae Lanius collurio Corvidae Garrulus glandarius Pica pica Corvus corone cornix Corvus monedula Corvus frugilegus Corvus corax Sturnidae Sturnus vulgaris Sturnus roseus Çam Baştankara sı Mavi Baştankara Büyük Baştankara Sıvacı Anadolu Sıvacısı Çulha Kuşu Sarı Asma Çekirge Kuşu Kestane Kargası Saksağan Leş Kargası Küçük Karga Ekin Kargası Kara Karga Sığırcık Pembe Sığırcık Fİ FD RDB EVRDB IUCN BERN STATÜ Wood Warbler LR/lc II KG Common Chıffchaff Greenısh Warbler Spotted Flycatcher Red-Breasted Flycatcher European Pıed Flycatcher Collared Flycatcher LR/lc II Y LR/lc II KG LR/lc II YG LR/lc II KG LR/lc II T LR/lc II YG Marsh Tıt LR/lc II Y Coal Tıt Bol LR/lc II Y Blue Tıt Bol LR/lc II Y Great Tıt Nadir Bol LR/lc II Y Wood Nuthatch Krueper's Nuthatch Eurasıan Pendulıne-Tıt Eurasıan Golden-Orıole Red-Backed Shrıke LR/lc II Y LR/lc II Y LR/lc II Y LR/lc II YG Nadir LR/lc YG Eurasıan Jay Nadir Bol LR/lc Y Pıed Water- Tyrant LR/lc Carrıon Crow Nadir Bol LR/lc III Y Eurasıan Jackdaw LR/lc Rook LR/lc KG Common Raven Common Starlıng Orta Derece Bol Bol LR/lc III Y LR/lc Rosy Starlıng LR/lc II YG Y Y Y 157

174 LATİNCE ADI TÜRKÇE ADI İNGİLİZCE ADI Fİ FD RDB EVRDB IUCN BERN STATÜ Passeridae Passer domesticus Ev Serçesi House Sparrow Nadir Bol LR/lc Y Passer montanus Dağ Eurasıan Tree Serçesi Sparrow Nadir Bol LR/lc III Y Passer Bataklık Spanısh hispaniolensis Serçesi Sparrow Bol LR/lc III Y Fringillidae Fringilla coelebs İspinoz Chaffınch Nadir LR/lc III Y Fringilla Dağ montifringilla İspinozu Bramblıng LR/lc III KG Serinus serinus Kanarya European Serın LR/lc II Y Loxia curvirostra Çaprazgaga Red Crossbıll LR/lc II Y Coccothraustes coccothraustes Kocabaş Hawfınch LR/lc II Y Emberizidae Emberiza citrinella Emberiza cia Sarı Kiraz Kuşu Kaya Kiraz Kuşu Yellowhamme r LR/lc II KG Rock Buntıng Nadir Bol LR/lc II Y 158

175 Tablo 72. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Memeli Türleri TAKIM FAMİLYA LATİNCE İSMİ TÜRKÇE İSMİ ERL BERN MAK Habitatları INSECTIVORA LAGOMORPHA Erinaceidae Leporidae Erinaceus concolor Martin, 1838 Lepus europaeus Pallas, 1778 Kirpi Yabani Tavşan LR/nt LR/lc III EK LİSTE: II EK LİSTE: I Bağ, bahçe, kültür arazisi, orman ve fundalıklar. Her türlü habitat Sciuridae Sciurus vulgaris Linnaeus, 1758 Sincap LR/nt III EK LİSTE: II Orman, koru, park, bahçe Cricetidae Arvicola terrestris (Linnaeus, 1758) Su Sıçanı LR/lc Akarsuların durgun ve bitkice zengin kesimleri, göller ve çok nemli ve bataklık ormanlar CARNIVORA Canidae Canis aureus Linnaeus, 1758 Çakal LR/lc Sık orman, maki, fundalık. Canidae Vulpes vulpes (Linnaeus, 1758) Tilki LR/lc EK LİSTE: I Her türlü habitat. Mustelidae Mustela nivalis Linnaeus, 1766 Gelincik LR/lc III EK LİSTE: II Değişik habitatlar, orman, bağ, bahçe, harabe, meskun yerler. ARTIODACTYL A RODENTIA Suidae Soricidae Sus scrofa Linnaeus, 1758 Clethrionomys glareolus (Schreber, 1780) Sorex minutus Linneaus, 1766 Castor fiber Linnaeus, 1758 Yaban Domuzu Orman oyucu faresi Sivri burunlu cüce fare Kunduz LR/lc Lr/nt LR/lc LR/lc III II Yapraklı ve karışık ormanlar, sık bitki örtülü göl ve bataklık Karışık ve geniş yapraklı ormanların sık çalılık ve böğürtlenlik kısımlarında bulunurlar Çayırlarda, Kırlarda, dağların orman kısımlarına yakın olan yüksekliklerinde çoğunluk ot ve çalılıklar arasında yaşarlar Yavaş akan, sakin suların kıyısında, gece yiyecek aramaya çıkarlar ve ağaç kabukları, bitki ve kökleri ile beslenirler. Muridae Apodemus flavicollis (Melchior, 1834) Orman Faresi LR/lc III Nemli orman, yaprak döken orman lanaları MICROCHİROP TERA Vespertiolin idae Pipistrellus pipistrellus (Keyser and Blasius, 1839) Cüce Yarasa LR/lc III EK LİSTE: II Orman kanarında yerleşim alanlarına yakın yerlerde 159

176 Tablo 73. Proje Sahası ve Çevresindeki Invertebrata (Omurgasızlar ve böcekler) Türleri TAKIM FAMİLYA TÜR TÜRKÇE ADI ERL BERN OLIGOCHAETA Lumbricidae Lumbricus terrestris Toprak solucanı PULMONATA Helicidae Helix pomatia Bahçe salyangozu Planorbidae Gyraulus laevis Tekerlek Salyangoz ISIPODA Oniscidae Armodilla officinalis Tesbih Böceği DIPLOPODA Scolopendri dae Scolopendra moritans Çiyan ODONATA Su Bakireleri Libellulidae Libellula fulva (female) Sympetrum meridionale (Sélys, 1841) Orthetrum brunneum (Fonscolombe, 1837) Orthetrum cancellatum, Männchen Crocothemis erythraea (Brullé, 1832) Coenagriida e Coenagrion scitulum (Rambur, 1842) Ischnura elegans (Vander Linden, 1820) Aeshnidae Aeshna mixta Latreille, 1805 Anax imperator Leach, 1815 Lestidae Sympecma fusca (Vd Lind, 1820) LEPIDOPTERA Kelebekler Arctiidae Arctia villica (Linnaeus, 1758) Geometrida e Peribatodes secundaria ([Denis & Schiffermüller], 1775) Lycaenidae Plebejus (Plebeius) argus (Linnaeus, 1758) Lymantriida Lymantria dispar (Linnaeus, e Nymphalida e Papilionidae Pieridae 1758) LR/nt Vanessa cardui (Linnaeus, 1758) Argynnis (Argynnis) paphia (Linnaeus, 1758) Limenitis reducta (Staudinger, 1901) Papilio alexanor (Esper, [1799]) Iphiclides podalirius (Linnaeus, 1758) Allancastria cerisyi (Godart, 1824) Pontia daplidice (Linnaeus, 1758) Pieris rapae (Linnaeus, 1758) Pieris brassicae (Linnaeus, 1758) Pieris mannii (Mayer, 1851) Gonepteryx rhamni (Linnaeus, 1758) 160

177 HYMENOPTERA ORTHOPTERA HETEROPTERA MANTODEA DERMAPTERA NEUROPTERA COLEOPTERA Sphingidae Colias crocea (Geoffroy, 1785) Anthocharis cardamines (Linnaeus, 1758) Aporia crataegi (Linnaeus, 1758) Macroglossum stellatarum (Linnaeus, 1758) Cordulegaster picta Sélys, 1854 Bombus lucorum (Linnaeus Apidae 1761) Ichneumoni dae Ophion luteus (Linnaeus 1758) Tettigoniida e Gryllidae Pentatomida e Mantidae Forficulidae Poecilimon brunneri (Frivaldski, 1867) Tylopsis lilifolia (Fabricius, 1793) Conocephalus (Xiphidion) fuscus (Fabricius, 1793) Poecilimon heinrichi Ramme, 1951 Gryllus campestris Linnaeus, 1758 Eurygaster integriceps Puton Eurygaster austriaca (Schrank, 1778) Eurygaster maura (Linnaeus, 1758) Mantis religiosa Linnaeus, 1758 Anechura bipunctata (Fabricius 1781) Coniopteryg Semidalis aleyrodiformis idae (Stephens, 1836) Chrysoperla carnea (Stephens, Chrysopidae 1836) s.l. Myrmeleont idae Creoleon plumbeus (Olivier, 1811) Megistopus flavicornis (Rossi, 1790) Hemerobiid ae Sympherobius (Sympherobius) elegans Stephens, 1836) Sympherobius (Sympherobius) pygmaeus (Rambur, 1842) Carabidae Carabus nemoralis Müller, 1764 Arılar Çekirgeler Peygamber Devesi Kulağa kaçan Sinir Kanatlılar Kınkanatlılar 161

178 DIPTERA Cetonidae Coccinellida e Buprestidae Tenebrionid ae Muscidae Asilidae Bombyliida e Calosoma inquisitor Linnaeus, 1758 Cetonia aurata (Linnaeus, 1761 ) Adalia decempunctata (Linnaeus, 1758). Chalcophora detrita (Klug, 1829) Capnodis tenebricosa (Olivier, 1790) Capnodis tenebrionis (Linnaeus, 1758) Anthaxia fulgurans (Schrank, 1789) Anthaxia bicolor Falderman, 1835 Coroebus rubi (Linnaeus, 1767) Buprestis dalmatina Mannerheim, 1837 Blaps mucronata Latreille, 1804 Tenebrio molitor (Linnaeus, 1758) Graphomya maculata (Scopoli, 1763) Leptogaster cylindrica (De Geer, 1776) Bombylius vulpinus Wiedemann in Meigen, Av Dönemi Merkez Av Komisyonu na göre belli edilen zamanlarda avlanılmasına izin verilen türler; Ek Liste 2 Koruma altına alınmış memeli ve kuşlar Ek Liste 3 Her avlanabilen türler Ek Liste 4 Koruma altına alınan kaplumbağalar, yılanlar ve kertenkeleler BERN Sözleşmesine göre koruma altına alınan fauna türleri iki kategoriye ayrılmıştır. II = Kesin olarak koruma altına alınan türler, III = Korunan türler. Kesin Koruma Altına Alınan Türler Her türlü kasıtlı yakalama ve alıkoyma, kasıtlı öldürme şekilleri, Üreme veya dinlenme yerlerine kasıtlı olarak zarar vermek veya buraları tahrip etmek, Yabani faunayı bu sözleşmenin amacına ters düşecek şekilde özellikle üreme, geliştirme ve kış uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek Yabani çevreden yumurta toplamak veya kasten tahrip etmek veya boş dahi olsa bu yumurtaları alıkoymak, 162

179 Fauna türlerinin canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti yasaktır. Korunan Fauna Türleri Yabani faunayı yeterli popülasyon düzeylerine ulaştırmak amacıyla uygun durumlarda geçici veya bölgesel yasaklama. Kapalı av mevsimleri diğer ulusal esaslar (Merkez Av Komisyonu Kararları). Yukarıdaki fauna listelerinde belirtilen ve BERN Sözleşmesi ile koruma altına alınan türler ve diğer yaban hayatı türleri üzerine bu faaliyet ile, bu türlerin avlanması kasıtlı olarak öldürülmesi veya alıkonulması kasıtlı olarak yumurtalara zarar verilmesi gibi etkiler kesinlikle söz konusu değildir. Söz konusu faaliyette Merkez Av Komisyonu Kararlarına ve BERN Sözleşmesi hükümlerine uyulacaktır. Faaliyet alanı içerisindeki fauna türleri geniş yayılımlı türler olup, faaliyetin başlamasıyla beraber çevredeki arazilere yöneleceklerdir. Türkiye nin Kuşları (KİZİROĞLU, 1989) adlı esere dayanarak ulusal ve uluslar arası mevzuatla koruma altına alınan ve proje çerçevesinde tanımlanan bazı kuş türleri Red Data Book (ERZ, 1977; HEINWALD et all., 1981; BAYERISCHE STAATSMINISTEIUM 1982 a and b; GEEP 1984) kategorilerine göre şu şekilde sınıflandırılmıştır. KISALTMALAR DİZİNİ Kategori Listesi: İlhami Kiziroğlu,1989. Türkiye Kuşları, Orman Bakanlığı OGM, Eğitim Dairesi. A.1. Nesli tükenmek üzere A.2: Oldukça tehlike altında A.3. Tehlike altında A.4. Tehlike altına girebilir B.2 and B.3: Tehlike altında göçmen, kış ziyaretçisi, üreyen türler 163

ÖZGÜNTAŞ MERMER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.

ÖZGÜNTAŞ MERMER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. ÖZGÜNTAŞ MERMER SAN. VE 48556 RUHSAT NO LU II. GRUP MERMER OCAĞI ÇED RAPORU BURSA İLİ, ORHANELİ İLÇESİ, ORTAKÖY KÖYÜ ÇED Raporu Nihai ÇED Raporu KONYA 2013 PROJENİN SAHİBİNİN ADI ADRESİ TELEFON VE FAKS

Detaylı

HAMTAŞ MAD. TİC. VE SAN. A.Ş.

HAMTAŞ MAD. TİC. VE SAN. A.Ş. 20068693 Ruhsat No lu II. Grup Kalker Ocağı Ve Kırma Eleme Tesisi Kapasite Artışı ÇED RAPORU SAKARYA İLİ, FERİZLİ İLÇESİ, AKÇUKUR KÖYÜ AKÇEV MÜH. DAN. MAD. ÇEV. İNŞ. SAN. ve TİC. LTD. ŞTİ. ÇED Raporu Nihai

Detaylı

20058733 RUHSAT NOLU KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ KAPASİTE ARTIŞI ÇED RAPORU GAZİANTEP İLİ ŞEHİTKAMİL İLÇESİ TAŞLICA MAHALLESİ

20058733 RUHSAT NOLU KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ KAPASİTE ARTIŞI ÇED RAPORU GAZİANTEP İLİ ŞEHİTKAMİL İLÇESİ TAŞLICA MAHALLESİ SAN. VE TİC. A.Ş. 20058733 RUHSAT NOLU KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ KAPASİTE ARTIŞI ÇED RAPORU GAZİANTEP İLİ ŞEHİTKAMİL İLÇESİ TAŞLICA MAHALLESİ Bahçelievler Mah. 52. Sok. (Eski 6. Sok) No: 15/4

Detaylı

Ek Form-2 İŞLETME PROJESİ BÖLÜM I RUHSAT BİLGİLERİ

Ek Form-2 İŞLETME PROJESİ BÖLÜM I RUHSAT BİLGİLERİ Ek Form-2 İŞLETME PROJESİ 1.1. Ruhsat Sahasının İli : İlçesi : Beldesi : Köyü : Ruhsat Numarası : Ruhsat Grubu : I (a) Maden Cinsi : BÖLÜM I RUHSAT BİLGİLERİ 1.2. Ruhsat Sahibinin Adı Soyadı : Adres :

Detaylı

HAKTAŞ TAŞKIRMA VE MERMER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. 6612 RUHSAT NUMARALI SAHA KALKER OCAKLARI VE KIRMA-ELEME TESİSLERİ KAPASİTE ARTIŞI ÇED RAPORU

HAKTAŞ TAŞKIRMA VE MERMER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. 6612 RUHSAT NUMARALI SAHA KALKER OCAKLARI VE KIRMA-ELEME TESİSLERİ KAPASİTE ARTIŞI ÇED RAPORU 6612 RUHSAT NUMARALI SAHA KALKER OCAKLARI VE KIRMA-ELEME TESİSLERİ KAPASİTE ARTIŞI ÇED RAPORU ANKARA İLİ ELMADAĞ İLÇESİ HASANOĞLAN BELDESİ Bahçelievler Mah. 52. Sk. (Eski 6. Sk.) No: 15/4 Çankaya/ANKARA

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü MADEN ARAMA PROJELERİNE YÖNELİK UYGULAMA TALİMATI

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü MADEN ARAMA PROJELERİNE YÖNELİK UYGULAMA TALİMATI Sayfa1 MADEN ARAMA PROJELERİNE YÖNELİK UYGULAMA TALİMATI 03.10.2013 tarihli ve 28784 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği nin 5. Maddesi gereği, 26. Maddesi kapsamında yer

Detaylı

20062066 RUHSAT NO LU KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ KAPASİTE ARTIŞI ÇED RAPORU ANKARA İLİ, POLATLI İLÇESİ, KARAKUYU KÖYÜ

20062066 RUHSAT NO LU KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ KAPASİTE ARTIŞI ÇED RAPORU ANKARA İLİ, POLATLI İLÇESİ, KARAKUYU KÖYÜ TAMTAŞ YAPI MALZEMELERİ 20062066 RUHSAT NO LU KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ KAPASİTE ARTIŞI ÇED RAPORU ANKARA İLİ, POLATLI İLÇESİ, KARAKUYU KÖYÜ Bahçelievler Mah. 52. Sok. (Eski 6. Sok) No: 15/4 ÇANKAYA

Detaylı

DANIŞMANLIK HİZMETLERİ LTD. ŞTİ.

DANIŞMANLIK HİZMETLERİ LTD. ŞTİ. BERKA MÜHENDİSLİK ÇEVRE MADENCİLİK VE DANIŞMANLIK HİZMETLERİ LTD. ŞTİ. SELİM SÜLEYMAN ÖZDEN 20059275 NOLU IV. GRUP KUVARSİT OCAĞI VE CEVHER HAZIRLAMA TESİSİ İLE KUVARS KUMU OCAĞI VE CEVHER HAZIRLAMA TESİSİ

Detaylı

TC ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI ÇED ve PLANLAMA GENEL MÜDÜRLM MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARINDA VE PROJE TANITIM DOSYLARI

TC ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI ÇED ve PLANLAMA GENEL MÜDÜRLM MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARINDA VE PROJE TANITIM DOSYLARI MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARINDA VE PROJE TANITIM DOSYLARI MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARI VE PROJE TANITIM DOSYASINDA YER ALAN KONULAR 3 ANA GRUPTA TOPLANMAKTADIR 1- PROJE ALANI VE

Detaylı

DSİ 5. BÖLGE (ANKARA) MÜDÜRLÜĞÜ. ANKARA GÖLETLERİ (TEKKE) ve SULAMALARI PROJESİ KAPSAMINDA MALZEME OCAKLARI ve KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ PROJESİ

DSİ 5. BÖLGE (ANKARA) MÜDÜRLÜĞÜ. ANKARA GÖLETLERİ (TEKKE) ve SULAMALARI PROJESİ KAPSAMINDA MALZEME OCAKLARI ve KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ PROJESİ DSİ 5. BÖLGE (ANKARA) MÜDÜRLÜĞÜ ANKARA GÖLETLERİ (TEKKE) ve SULAMALARI PROJESİ KAPSAMINDA MALZEME OCAKLARI ve KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ PROJESİ ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRME RAPORU ANKARA İLİ, AYAŞ İLÇESİ,

Detaylı

ATIKLARIN DÜZENLİ DEPOLANMASINA DAİR YÖNETMELİK

ATIKLARIN DÜZENLİ DEPOLANMASINA DAİR YÖNETMELİK ATIKLARIN DÜZENLİ DEPOLANMASINA DAİR YÖNETMELİK Lisans başvurusu Düzenli depolama tesisleri için tesisin bulunduğu belediyeden usulüne göre alınmış izin veya ruhsat üzerine Bakanlıktan lisans alınması

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ MERSİN GENEL BİLGİLER Nüfus Mersin: 1.705.774 Türkiye: 76.667.864 Okur Yazarlık Oranı (6+Yaş) Mersin: %95 Türkiye: %93 İlçe

Detaylı

GÖKÇESU (MENGEN-BOLU) BELDESİ, KADILAR KÖYÜ SİCİL 112 RUHSAT NOLU KÖMÜR MADENİ SAHASI YER ALTI PATLAYICI MADDE DEPOSU NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU

GÖKÇESU (MENGEN-BOLU) BELDESİ, KADILAR KÖYÜ SİCİL 112 RUHSAT NOLU KÖMÜR MADENİ SAHASI YER ALTI PATLAYICI MADDE DEPOSU NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU GÖKÇESU (MENGEN-BOLU) BELDESİ, KADILAR KÖYÜ SİCİL 112 RUHSAT NOLU KÖMÜR MADENİ SAHASI YER ALTI PATLAYICI MADDE DEPOSU NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU Planlama Alanı : Bolu ili, Mengen ilçesi, Kadılar

Detaylı

ISPARTA İL ÖZEL İDARESİ HİZMET STANDARTLARI TABLOSU BAŞVURUDA İSTENİLEN BELGELER

ISPARTA İL ÖZEL İDARESİ HİZMET STANDARTLARI TABLOSU BAŞVURUDA İSTENİLEN BELGELER SIRA NO VATANDAŞA SUNULAN HİZMETİN ADI 1 Tarımsal Sulama Suyu İzinleri 2 3 Sulama Suyu, Toprak Analizi ve İçmesuyu Analizleri Gölet, Liman, Baraj gibi Projelerin inşasında kullanılacak yapı ve inşaat 4

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ DIYARBAKıR ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 DIYARBAKıR GENEL BİLGİLER Nüfus Diyarbakır: 1.607.437 Türkiye:76.667.864 KOBİ

Detaylı

MADEN KANUNU ve BU KAPSAMDA VERİLEN RAPORLAMA SİSTEMLERİ

MADEN KANUNU ve BU KAPSAMDA VERİLEN RAPORLAMA SİSTEMLERİ T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI MADEN KANUNU ve BU KAPSAMDA VERİLEN RAPORLAMA SİSTEMLERİ Erdal Kaçmaz 29 Eylül 2011 1 İÇERİK Maden Kanununun Kapsamı Maden Grupları, Alanları ve Süreleri Kimler

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ ANTALYA NıN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 ANTALYA GENEL BİLGİLER Nüfus Antalya: 2.158.265 Türkiye: 76.667.864 KOBİ Sayısı

Detaylı

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI EK-2 FAALİYET BAŞVURU FORMU

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI EK-2 FAALİYET BAŞVURU FORMU 1. Başvuru sahibine ilişkin bilgiler: 1.1 Adı Soyadı 1.2 Adresi 1.3 T.C. Kimlik No 1.4 Telefon (GSM) 1.5 E-Posta 2. Firmaya ilişkin bilgiler: 2.1 Firma Adı 2.2 Adresi 2.3 Telefon No 2.4 Faks No 2.5 Sicil

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

WGS 84, COĞRAFİK Koor. Sırası: Enlem,Boylam Datum : ED-50. Datum : WGS-84 Türü : UTM. Türü : COĞRAFİK D.O.M. : 33. D.O.M.

WGS 84, COĞRAFİK Koor. Sırası: Enlem,Boylam Datum : ED-50. Datum : WGS-84 Türü : UTM. Türü : COĞRAFİK D.O.M. : 33. D.O.M. SAYIN PREFABRİK İNŞ.SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ PROJE SAHİBİNİN ADI ADRESİ Sayın Prefabrik İnşaat Ticaret ve Sanayi Ltd.Şti. Organize Sanayi Bölgesi 1.Cadde 1.Sokak No:45 Afyonkarahisar TELEFON VE FAKS NUMARALARI

Detaylı

KAYSERİ MİMARSİNAN ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİNDE İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATI BAŞVURUSUNDA İSTENİLEN BELGELER

KAYSERİ MİMARSİNAN ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİNDE İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATI BAŞVURUSUNDA İSTENİLEN BELGELER KAYSERİ MİMARSİNAN ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİNDE İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATI BAŞVURUSUNDA İSTENİLEN BELGELER 1. Dilekçe, 2. Başvuru formu, 3. Tahsis Belgesi, 4. Yapı Kullanma İzin Belgesi 5. İmza Sirküleri,

Detaylı

KIRKLARELİ İL ÖZEL İDARESİ HİZMET STANDARTLARI

KIRKLARELİ İL ÖZEL İDARESİ HİZMET STANDARTLARI KIRKLARELİ İL ÖZEL İDARESİ HİZMET STANDARTLARI SIRA NO 1 2 VATANDAŞA SUNULAN HİZMETİN ADI İl Özel İdaresine ait araçların kiralanması Köy Gelişim Alanı İmar Planı 3 Mevzi İmar Planı 4 Parselasyon Planları

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ... 2 İTHALAT

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE TEMMUZ 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

VATANDAŞA SUNULAN HİZMETLERDE İSTENİLEN BELGELER ve İŞ BİTİRME SÜRELERİ KASTAMONU ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

VATANDAŞA SUNULAN HİZMETLERDE İSTENİLEN BELGELER ve İŞ BİTİRME SÜRELERİ KASTAMONU ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ VATANDAŞA SUNULAN HİZMETLERDE İSTENİLEN BELGELER ve İŞ BİTİRME SÜRELERİ KASTAMONU ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ SIRA NO HİZMETİN ADI BAŞVURUDA İSTENİLEN BELGELER HİZMETİN TAMAMLANMA SÜRESİ GEÇ) (EN 1.Talep Dilekçesi

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

BÖLÜM 11 KÜMÜLATİF ETKİLERİN DEĞERLENDIRILMESI

BÖLÜM 11 KÜMÜLATİF ETKİLERİN DEĞERLENDIRILMESI BÖLÜM 11 KÜMÜLATİF ETKİLERİN DEĞERLENDIRILMESI Sayfa i İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... İİ TABLOLAR DİZİNİ... İİ ŞEKİLLER DİZİNİ... İİ 11. KÜMÜLATİF ETKİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ... 1 11.1. GİRİŞ... 1 11.2. TÜRKİYE-YUNANİSTAN

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ NEVŞEHIR GENEL BİLGİLER Nüfus Nevşehir: 285.460 Türkiye: 76.667.864 Okur Yazarlık Oranı (6+Yaş) Nevşehir: %95 Türkiye: %93

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Bulgaristan a ihracat yapan 585 firma bulunmaktadır. 31.12.2013

Detaylı

VATANDAŞA SUNULAN HİZMETLERDE İSTENİLEN BELGELER ve İŞ BİTİRME SÜRELERİ

VATANDAŞA SUNULAN HİZMETLERDE İSTENİLEN BELGELER ve İŞ BİTİRME SÜRELERİ VATANDAŞA SUNULAN HİZMETLERDE İSTENİLEN BELGELER ve İŞ BİTİRME SÜRELERİ KONYA ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ SIRA NO HİZMETİN ADI 1. A, B, C ve D tipi Mesire yerlerinin kuruluşu BAŞVURUDA İSTENİLEN BELGELER 1.

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR MÜDÜRLÜĞÜ Ağustos 2008 ANKARA TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE

Detaylı

ÇEVRE İZİNLERİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET STANDARTLARI TABLOSU

ÇEVRE İZİNLERİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET STANDARTLARI TABLOSU ÇEVRE İZİNLERİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET STANDARTLARI TABLOSU SIRA NO HİZMETİN ADI BAŞVURUDA İSTENEN BELGELER HİZMETİN TAMAMLAMA SÜRECİ (EN GEÇ) 1 İl Müdürlüğü Uygunluk Yazısı 1-Başvuru Dilekçesi 30 GÜN 2-

Detaylı

OSMANİYE İL ÖZEL İDARESİ HİZMET STANDARTLARI

OSMANİYE İL ÖZEL İDARESİ HİZMET STANDARTLARI OSMANİYE İL ÖZEL İDARESİ HİZMET STANDARTLARI SIRA NO HİZMETİN ADI BAŞVURUDA İSTENEN BELGELER HİZMETİN TAMAMLANMA SÜRESİ (EN GEÇ) 1 Çalışma Ruhsatı Yer Seçimi ve Tesisi Kurma İzni (GSM 1-2-3) 1- Başvuru

Detaylı

BALIKESİR-ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI 3. FAALİYET RAPORU

BALIKESİR-ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI 3. FAALİYET RAPORU BALIKESİR-ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI 3. FAALİYET RAPORU TEMMUZ 2012 YÜKLENİCİ: DOĞUKAN & BHA İŞ ORTAKLIĞI 1 "Balıkesir-Çanakkale Planlama Bölgesi 1/100 000 Ölçekli

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE 16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK Çevre ve Şehircilik Bakanlığından: ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK

16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK 16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan: ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

Detaylı

BALIK AĞI ÜRETİMİ FAALİYETİ PROJE OZET DOSYASI

BALIK AĞI ÜRETİMİ FAALİYETİ PROJE OZET DOSYASI TİCARET ANONİM ŞİRKETİ BALIK AĞI ÜRETİMİ FAALİYETİ İSTİKLAL MAHALLESİ, YILDIRIM BEYAZID CADDESİ, NO: 14 ESENYURT / İSTANBUL F21D18C3C3D PAFTA, 159 ADA, 3 PARSEL URBAN ÇEVRE DANIŞMANLIK VE MÜHENDİSLİK TİC.

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR AĞUSTOS 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE

Detaylı

HİZMETİN ADI BAŞVURUDA İSTENİLEN BELGELER HİZMETİN TAMAMLANMA SÜRESİ

HİZMETİN ADI BAŞVURUDA İSTENİLEN BELGELER HİZMETİN TAMAMLANMA SÜRESİ SIR A NO 1 HİZMETİN ADI BAŞVURUDA İSTENİLEN BELGELER HİZMETİN TAMAMLANMA SÜRESİ ÇED Yönetmeliği Kapsamında Başvuru Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği 03/10/2013 tarihli 28784 sayılı Resmi Gazete

Detaylı

İSTANBUL SABİHA GÖKÇEN ULUSLARARASI 2.PİST VE MÜTEMMİMLERİ İNŞAATI

İSTANBUL SABİHA GÖKÇEN ULUSLARARASI 2.PİST VE MÜTEMMİMLERİ İNŞAATI DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İSTANBUL SABİHA GÖKÇEN ULUSLARARASI HAVALİMANI 2.PİST VE MÜTEMMİMLERİ İNŞAATI İSTANBUL İLİ, PENDİK İLÇESİ, KURTKÖY X ÇED RAPORU NİHAİ ÇEDRAPORU ADRES: ŞEREFLİ

Detaylı

DSİ 5. BÖLGE (ANKARA) MÜDÜRLÜĞÜ

DSİ 5. BÖLGE (ANKARA) MÜDÜRLÜĞÜ DSİ 5. BÖLGE (ANKARA) MÜDÜRLÜĞÜ ANKARA GÖLETLERİ (BAŞAYAŞ ve GÖKLER) ve SULAMALARI PROJESİ KAPSAMINDA MALZEME OCAKLARI ve KIRMA-ELEME TESİSİ PROJESİ ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRME RAPORU ANKARA İLİ, AYAŞ

Detaylı

2) ÇED Yönetmeliği kapsamında yapılan başvuruları değerlendirmek, ÇED Yönetmeliği kapsamında yapılan başvuru sayısı : 153

2) ÇED Yönetmeliği kapsamında yapılan başvuruları değerlendirmek, ÇED Yönetmeliği kapsamında yapılan başvuru sayısı : 153 1) Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği gereğince anons, askıda ilan, internet gibi yöntemlerle ÇED süreci ve teklif faaliyetle ilgili olarak vatandaşlara duyuru yapmak, ÇED Yönetmeliği gereğince

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE NİSAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

UĞURAL İNŞAAT TURİZM PETROL SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 10580 ve 18410 RUHSAT NOLU KALKER OCAĞI VE ENTEGRE TESİSLERİ KAPASİTE ARTIŞI PROJESİ

UĞURAL İNŞAAT TURİZM PETROL SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 10580 ve 18410 RUHSAT NOLU KALKER OCAĞI VE ENTEGRE TESİSLERİ KAPASİTE ARTIŞI PROJESİ PETROL SANAYİ VE TİCARET A.Ş. KALKER OCAĞI VE ENTEGRE TESİSLERİ KAPASİTE ARTIŞI PROJESİ ANKARA İLİ, MAMAK İLÇESİ, KIBRIS MAHALLESİ ARÜV ÇEVRE MÜH. MÜŞ. HİZ. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. ÇED RAPORU ANKARA-2013

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014 EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 214 SOSYAL YAPI EĞİTİM İŞGÜCÜ EKONOMİK DIŞ TİCARET BANKACILIK TURİZM SOSYAL YAPI GÖSTERGELERİ YILLAR VAN TÜRKİYE 199 637.433 56.473.35 2 877.524 67.83.524 21 1.35.418 73.722.988

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ ESKİŞEHİR İN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 ESKİŞEHİR GENEL BİLGİLER Nüfus; Eskişehir:799.724 Türkiye:76.667.864 Sosyo Ekonomik

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 16 ve Harita

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ VAN GENEL BİLGİLER VAN TÜRKİYE VAN IN PAYI Nüfus (TÜİK 2012) 1.051.975 75.627.384 1,39% İlçe Merkezleri Nüfusu (TÜİK 2012)

Detaylı

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik Emisyon Envanteri ve Modelleme İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik İçerik Emisyon Envanteri Emisyon Kaynaklarına Göre Bilgiler Emisyon Faktörleri ve Hesaplamalar Modelleme Emisyon Envanteri

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ HATAY ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 HATAY GENEL BİLGİLER Nüfus Hatay: 1.503.066 Türkiye:76.667.864 KOBİ Sayısı Hatay

Detaylı

İZİN BAŞVURUSU İÇERİĞİ PETROL RAFİNERİLERİ

İZİN BAŞVURUSU İÇERİĞİ PETROL RAFİNERİLERİ İZİN BAŞVURUSU İÇERİĞİ PETROL RAFİNERİLERİ 1 AŞAĞIDA ADI GEÇEN TESİSİN BİRİMLERİ İÇİN ENTEGRE ÇEVRE İZNİ GEREKLİLİĞİ İÇİN TEMEL PROJE : YERLEŞKE ADRESİ: VERİLİŞ TARİHİ: HAZIRLAYAN KİŞİ 1 : Adı - Soyadı

Detaylı

Kentsel Dönüşümde Coğrafi-Kent Bilgi Sistemleri

Kentsel Dönüşümde Coğrafi-Kent Bilgi Sistemleri Kentsel Dönüşümde Coğrafi-Kent Bilgi Sistemleri Prof. Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU İTÜ İnşaat Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü ITU Faculty of Civil Engineering Department of Geomatics Engineering http://web.itu.edu.tr/tahsin

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

SİVAS TA ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER. Yrd. Doç. Dr. Tahsin KARABULUT

SİVAS TA ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER. Yrd. Doç. Dr. Tahsin KARABULUT SİVAS TA ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER SİVAS İMALAT SANAYİİNDE ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER Ülkemizin en önemli sorunlarından birisi sanayimizin niteliğine ve niceliğine ilişkin sağlıklı bir envanterin bulunmamasıdır. Bu

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

Değerli Öğrenciler, Yrd. Doç. Dr. Gökhan AYDIN

Değerli Öğrenciler, Yrd. Doç. Dr. Gökhan AYDIN Değerli Öğrenciler, Proje raporlarının hazırlanmasında, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü nün tez yazım kılavuzu referans alınacaktır. İlgili kılavuz sizlerle paylaşılacaktır. Raporlarınızın

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması, Sanayileşmenin

Detaylı

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI NİSAN, 2011 BÖLÜM 1: DOĞU MARMARA TR42 BÖLGESİ NE GENEL BAKIŞ BÖLÜM 2: ULUSAL GÖSTERGELER

Detaylı

Doğan TOK Daire Başkanı

Doğan TOK Daire Başkanı Doğan TOK Daire Başkanı 1 Yer kabuğunda ve su kaynaklarında tabii olarak bulunan, Ekonomik ve ticari değeri olan, Petrol, doğalgaz, jeotermal ve su kaynakları dışında kalan her türlü madde bu Kanuna göre

Detaylı

KONYA İLİ NEDEN YATIRIMLARI İÇİN SANAYİ SEKTÖRÜ

KONYA İLİ NEDEN YATIRIMLARI İÇİN SANAYİ SEKTÖRÜ KONYA İLİ SANAYİ SEKTÖRÜ YATIRIMLARI İÇİN 10 NEDEN KONYA BİR YATIRIM CENNETİ HALİNE GELMEKTEDİR KONYA İLİ SANAYİ SEKTÖRÜ YATIRIMLARI İÇİN10 NEDEN 1. Genç ve Nitelikli İnsan Kaynağı 2. Stratejik Konum 3.

Detaylı

DOĞU MARMARA BÖLGESİ NDE 2006-2010 DÖNEMİNDE YATIRIM TEŞVİKLERİNDEN YARARLANMA DURUMU DEĞERLENDİRMESİ

DOĞU MARMARA BÖLGESİ NDE 2006-2010 DÖNEMİNDE YATIRIM TEŞVİKLERİNDEN YARARLANMA DURUMU DEĞERLENDİRMESİ DOĞU MARMARA BÖLGESİ NDE 2006-2010 DÖNEMİNDE YATIRIM TEŞVİKLERİNDEN YARARLANMA DURUMU DEĞERLENDİRMESİ Yayın Tarihi: Mayıs, 2011 MARKA Yayınları Serisi DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI DOĞU MARMARA BÖLGESİ

Detaylı

HASAN SÜMER İNŞ. TİC. LTD. ŞTİ. (RUHSAT NUMARASI : 52523) (ERİŞİM NUMARASI : 2401809) (PAFTA :İ29-D1)

HASAN SÜMER İNŞ. TİC. LTD. ŞTİ. (RUHSAT NUMARASI : 52523) (ERİŞİM NUMARASI : 2401809) (PAFTA :İ29-D1) (RUHSAT NUMARASI : 52523) (ERİŞİM NUMARASI : 2401809) (PAFTA :İ29-D1) KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ KAPASİTE ARTIŞI ÇED RAPORU NİHAİ ÇED RAPORU ANKARA İLİ, SİNCAN İLÇESİ, HİSARLIKAYA MAHALLESİ ŞAHİN

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ MALATYA NIN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 MALATYA GENEL BİLGİLER Nüfus; Malatya: 762.538 Türkiye:76.667.864 Sosyo Ekonomik

Detaylı

İLİN ADI ADANA GENEL BİLGİLER ULAŞIM BİLGİLERİ ADANA İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER

İLİN ADI ADANA GENEL BİLGİLER ULAŞIM BİLGİLERİ ADANA İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER ADANA İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER İLİN ADI TELEFON KODU KALKINMADA ÖNCELİK DURUMU 3 KALKINMADA ÖNCELİKLİ İL KAPSAMINDA MI? 4 İLİN TOPLAM YÜZÖLÇÜMÜ 5 İLİN TOPLAM NÜFUSU Erkek Kadın 6 İLİN NÜFUS YOĞUNLUĞU

Detaylı

PROJE AŞAMALARI. Kaynak Envanterinin Oluşturulması. Emisyon Yükü Hesaplamaları

PROJE AŞAMALARI. Kaynak Envanterinin Oluşturulması. Emisyon Yükü Hesaplamaları PROJENİN AMACI Bölgesel Temiz Hava Merkezlerinden olan Ankara merkez olmak üzere; Bartın, Bolu, Çankırı, Düzce, Eskişehir, Karabük, Kastamonu, Kırıkkale, Kırşehir, Kütahya, Yozgat ve Zonguldak illerinde

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 15 Kasım 2012 İSTANBUL Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü 1. HAZIRLIK SÜRECİ YENİ TEŞVİK SİSTEMİNİN HEDEFLERİ Ø

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

BARTIN İL ÖZEL İDARESİ HİZMET STANDARTLARI TABLOSU

BARTIN İL ÖZEL İDARESİ HİZMET STANDARTLARI TABLOSU SIRA NO VATANDAŞA SUNULAN HİZMETİN ADI 1 Tarımsal Sulama Suyu İzinleri 2 Yem Bitkileri Tohumu Desteği 3 Meyvecilik desteği (Çilek, Kiraz,Elma) 4 Zirai Kredi Proje Tasdikleri 5 6 Orman Köylüsünü Destekleme

Detaylı

ÇANKIRI İL ÖZEL İDARESİ HİZMET STANDARTLARI TABLOSU

ÇANKIRI İL ÖZEL İDARESİ HİZMET STANDARTLARI TABLOSU ÇANKIRI İL ÖZEL İDARESİ HİZMET STANDARTLARI TABLOSU SIRA NO VATANDAŞA SUNULAN HİZMETİN ADI BAŞVURUDA İSTENİLEN BELGELER 1 Tarımsal Sulama Suyu İzinleri 2 Zirai Kredi Proje Tasdikleri 3 İl Özel İdaresine

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 2012

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 2012 YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 2012 Önceki Teşvik Sisteminin Değerlendirilmesi Yeni Teşvik Sisteminin Değerlendirilmesi TR32 Düzey 2 Bölgesi Değerlendirmesi Hazırlayan: Emrah ÇELİK Aydın Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

Detaylı

AFYONKARAHİSAR İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

AFYONKARAHİSAR İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI AFYONKARAHİSAR İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Afyon ili sahip olduğu jeolojik yapı gereği çeşitli maden yatakları oluşumu için uygun bir ortam sunmaktadır. Bu nedenle hem maden rezervleri, hem de maden

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR TEMMUZ 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ KAPASİTE ARTIRIMI ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ (ÇED) RAPORU

KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ KAPASİTE ARTIRIMI ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ (ÇED) RAPORU SAĞLAMLAR İNŞAAT TAAHHÜT TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ KAPASİTE ARTIRIMI ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ (ÇED) RAPORU AFYONKARAHİSAR İLİ, İSCEHİSAR İLÇESİ, ÇALIŞLAR KÖYÜ

Detaylı

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org. AYDIN T CARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

Yeşilırmak Havzası Taşkın Yönetim Planının Hazırlanması Projesi

Yeşilırmak Havzası Taşkın Yönetim Planının Hazırlanması Projesi T. C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Yeşilırmak Havzası Taşkın Yönetim Planının Hazırlanması Projesi Taşkın ve Kuraklık Yönetimi Daire Başkanlığı 03 Aralık 2013 / Afyonkarahisar

Detaylı

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MMP Ön Raporu EK 2E PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MEVCUT DURUM: Dünyada olduğu gibi Türkiye de de plastiğin, geleneksel malzemeler olan demir, cam, kağıt, tahta gibi malzemeye alternatif olarak ortaya

Detaylı

Ek Form 9 DETAY ARAMA FAALİYET RAPORU. RAPORUN BAŞLIĞI: Başlık raporun konusunu ve içeriğini kısaca, açık ve yeterli bir biçimde ifade edecektir.

Ek Form 9 DETAY ARAMA FAALİYET RAPORU. RAPORUN BAŞLIĞI: Başlık raporun konusunu ve içeriğini kısaca, açık ve yeterli bir biçimde ifade edecektir. Ek Form 9 DETAY ARAMA FAALİYET RAPORU RAPORUN BAŞLIĞI: Başlık raporun konusunu ve içeriğini kısaca, açık ve yeterli bir biçimde ifade edecektir. HAZIRLAYAN MÜHENDİS/MÜHENDİSLERİN: Adı ve Soyadı : Unvanı

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Fas Krallığı

Detaylı

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret Sinop Ekonomi Verileri-Temmuz, 5 Dış Ticaret Genel Görünüm (Ocak-Temmuz, 5) Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret verileri değerlendirildiğinde,

Detaylı

ULAŞIM. MANİSA www.zafer.org.tr

ULAŞIM. MANİSA www.zafer.org.tr ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 15 ve Harita

Detaylı

MADİNSAN MADENCİLİK SAN. VE TİC. A.Ş.

MADİNSAN MADENCİLİK SAN. VE TİC. A.Ş. MADİNSAN MADENCİLİK SAN. VE TİC. A.Ş. İR: 6735 RUHSAT NUMARALI ALÇITAŞI OCAĞI KAPASİTE ARTIRIMI ÇED ALANI( ÇED POLİGON-1 VE ÇED POLİGON-2) 1.639,72 HEKTAR ANKARA İLİ, BALA İLÇESİ, AŞIKOĞLU ÜÇEM KÖYÜ, X

Detaylı

DOSTLAR MERMER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.

DOSTLAR MERMER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. DOSTLAR MERMER SAN. VE TİC. NİHAİ ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ RAPORU BURSA İLİ, ORHANELİ İLÇESİ, KOÇU KÖYÜ İR: 55180 JMK ÇED DANIŞMANLIK VE MÜHENDİSLİK HİZMETLERİ İNŞAAT VE MADENCİLİK SAN. VE TİC.LTD.ŞTİ

Detaylı

KALKER OCAĞI VE KIRMA ELEME TESİSİ KAPASİTE ARTIŞI

KALKER OCAĞI VE KIRMA ELEME TESİSİ KAPASİTE ARTIŞI İNŞ. NAK. GIDA SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. TESİSİ KAPASİTE ARTIŞI ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ RAPORU MERSİN İLİ, AKDENİZ İLÇESİ, CAMİLİ KÖYÜ, 20057549 SİCİL NOLU SAHA ESA Çevre Teknolojileri Mühendislik Dan.

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI YAYIN NO: 1998-1 MERMER ARAŞTIRMASI. 116. yıl

İSTANBUL TİCARET ODASI YAYIN NO: 1998-1 MERMER ARAŞTIRMASI. 116. yıl İSTANBUL TİCARET ODASI YAYIN NO: 1998-1 MERMER ARAŞTIRMASI 116. yıl IÇINDEKILER ÖNSÖZ "^^-^ttlo Sayfa No: BIRINCI BOLUM 1 GENEL BİLGİLER 3 1.1. MERMERİN TANIMI VE SINIFUNDIRMA 5 1.2. MERMERİN ÖZELLİKLERİ

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE AĞUSTOS 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı