MALZEME MUAYENESİ. [ Giriş

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MALZEME MUAYENESİ. [ Giriş"

Transkript

1 ıribatlı malzeme muayenesi yöntemleriyle elde edilen veriler kullanılır. ıcak mekanik deneylerde kullanılan numuneler ya tahribata uğrar ya da namen kırılır. Malzemelerde bulunan hatalar, bunlardan imal edilen rçaların mukavemetinin büyük ölçüde azalmasına neden olur. Bu nedenle ak, nükleer reaktör ve türbin yapımı gibi uygulama alanlarında kullanılan lzeme ve parçaların tahribatsız yöntemlerle dikkatli bir biçimde muayene ilmeleri gerekir. Tahribatsız malzeme muayenesi bir malzeme veya parçanın revini yapmasını engellemeden veya herhangi bir zarar vermeden yapılan celeme anlamına gelmektedir. Tahribatsız malzeme muayenesi malzemelerin tpısal ve mekanik özelliklerinin incelenmesi için değil, maizemede bulunan Ltaların cinsinin ve yerlerinin belirlenmesi için yapılır. Tahribatsız malzeme uayenesi yöntemleri İkinci Dünya Savaşından itibaren hızlı bir tempoda liştirilmiş ve günümüzde üretim ve kalite kontrolü aşamalarında, bakım ıarım çalışmalarında ve araştırma-geliştirme faaliyetlerinde yaygın olarak ıllanılmaktadır. Tasarıma yönelik mühendislik hesaplarında ve malzeme seçiminde rulma deneyleri ile belirlenir. Malzemelerin yüksek sıcaklık ve sabit yük ındaki davranışları ise sürünme deneyleri ile incelenir. Yapılan deneylerden [e edilen sonuçlar mühendislik uygulamaları için malzeme seçiminden başka ya çarpma deneyleriyle incelenir ve bu deneyler değişik sıcaklıklarda ılzemelerin tekrarlı gerilme altındaki davranışları ve kullanım ömürleri altındaki davranışı ve statik yüke dayanımı çekme ya da basma ıeyleriyle belirlenir. Malzemelerin darbeli yük altındaki davranışları darbe ılzemelerin kesilmeye, delinmeye ve aşınmaya kısacası plastik brmasyona karşı direnci sertlik deneyleri ile ölçülür. Malzemelerin statik ılarak malzemelerin sünek-gevrek geçiş sıcaklıkları belirlenir. nmesi gerekir. Malzemelerin yapı ve özellikleri bir takım tahribatlı malzeme tlzemelerin yapılarını oluşturan fazların türü, dağılımı ve oranları ile tane kanik özelliklere bakılır. Söz konusu mekanik özellikler de malzemelerin Vüklüğü gibi yapısal özellikler metalografi deneyleri ile belirlenir. apılarına bağlıdır. Bu nedenle, malzemelerin yapı ve özelliklerinin iyi ayenesi yöntemleriyle incelenerek elde edilen sonuçlar değerlendirilir. Malzeme seçiminde daha çok sertlik, mukavemet ve süneklik gibi temel bölümde, her iki gruba giren yöntem ve teknikler ayrı ayrı ele alınarak Malzemelerin yapı ve özelliklerinin incelenmesi anlamına gelen malzeme ayenesi tahcibatlı ve tahribatsız muayene olmak üzere iki ana gruba ayrılır. ute kontrolü ve malzeme geliştirme amaçları için de kullanılabilir. MALZEME MUAYENESİ lenmektedir. [ Giriş

2 tcak, malzemelerin içyapıları daha çok mikroskobik yöntemlerle incelenir. ılzemelerin özellikleri içyapılarına bağlı olduğundan yapısal ayrıntıların iyi inmesi gerekir. Metalografi yöntemiyle malzemelerin faz ve tane ılarından başka çatlak, gözenek ve segregasyon gibi yapısal kusurları da elenebilir. Yapısal incelemelerde kullanılacak araç ve gereçlerin iyi ilmesi gerekir. Metalografik incelemelerde kullanılan mikroskoplar ışık kroskopları ve elektron mikroskopları olmak üzere iki ana gruba ayrılır. rmal yapısal incelemeler için ışık mikroskopları kullanılır. Yapısal ıntıların, yönlenme ilişkilerinin, kristal yapıların ve kristal kusurlarının denmesi için de ayırt etme gücü yüksek olan elektron mikroskopları lanılır. Ancak burada yalnız ışık mikroskobu ile yapılan optik metalografisi alınmaktadır. 88 Malzeme Bilgisi ve Muayenesi Bilindiği gibi hiçbir malzeme mükemmel değildir ve mükemmellikten erhangi bir sapma kusur veya hata olarak değerlendirilir. Ancak her kusur ıalzemenin işlevini yapmasına engel teşkil etmeyebilir. Tahribatsız muayene e malzemenin ideal durumdan ne kadar saptığı belirlenebilir. Eğer muayeneye Lbi tutulan malzeme için bir kabul edilebilirlik standardı belirlenmiş ise, tuayene sonuçlarına bakılarak o malzemenin kullanılıp kullanılamayacağı nusunda karar verilebilir. Böylece hatalı ham madde, malzeme ve yarı amuller işlenmeden, hazır parçalar ise yerine takılmadan önce ayrılabilirler. ahribatsız muayene yöntemlerine örnek olarak gözle muayene, girici enetran) sıvı ile muayene, manyetik tozla muayene, ultrasonik dalga ile uayene, eddy (girdap) akımı ile muayene ve radyografi ile muayene intemleri verilebilir. Tahribatlı ve tahribatsız malzeme muayenesi yöntemleri aşağıda bir sıra ıhilinde ele alınarak açıklanmaktadır. ).2 Tahribatlı Malzeme Muayellesi Tahribatlı malzeme muayenesi metalografi, sertlik, çekme, basma, darbe, >rulma, sürünme, eğme, çökertme ve burulma deneylerini içermektedir. Bu neyler sırasıyla aşağıda açıklanmaktadır..2.1 Metalografi Deneyi Malzemelerin içyapılarının incelenmesini konu alan bilim dalına talografi denir. Malzemelerin içyapıları makroskobik ve mikroskobik ntemlerle incelenir. Makroskobik incelemeler ya çıplak gözle ya da büyütme cü düşük olan araçlarla yapılır. Makroskobik inceleme yöntemi ile ılzemelerin geniş bölgelerinin yapıları hakkında bilgi edinilebilir. Örneğin ılzemelerdeki segregasyonlar, metal olmayan bazı kalıntılar, büyük boyutlu iksel hatalar ve mekanik etkiler makroskobik incelemelerle belirlenebilir.

3 lağlama işlemleri yapılır. Bu işlemler aşağıda kısaca açıklanmaktadır. a) Kalıplama: Çok küçük boyutlu ya da elle tutulması mümkün olmayan rıumunelerin kalıplanması gerekir. Numuneler sıcak preste ya da soğuk kalıpta kalıplanırlar. Alınan numunenin sıcakta ve basınç altında kalıplanması için bakalit, lusit, tenit ve transoptik gibi termoplastik malzemeler kullanılır. Kalıplamada kullanılan pres otomatik olup, işlem kg/cm2 lik basınç altında yaklaşık 5 dakikada gerçekleştirilir. Kalıplama sıcaklığı, kullanılan sentetik termoplastiğin ergime sıcaklığına göre ayarlanır ve bu sıcaklık 150 C yi geçmemelidir. Söz konusu sıcaklığın malzeme yapısında önemli bir değişime neden olması söz konusu ise, sıcak kalıplama yerine soğuk kalıplama yapılır. Soğuk kalıplama yönteminde polyester, epoksi ve akrilik malzemeler kullanılır. Katılaşma tamamlandıktan sonra polyester saydam, epoksi yarı saydam, akrilik ise opak görünüme sahip olur. Bu malzemeler reçine ve sertleştiriciden oluşurlar. Bu bileşenler belirli oranlarda karıştırıldıktan sonra, içerisinde numune bulunan kalıba dökülürler. Karışım oda sıcaklığında Numune hazırlama aşamasında sırasıyla kalıplama, taşlama, parlatma ve :arbür (SiC) ve elmas gibi aşındıncılar içerirler. Elle tutulamayacak kadar üçük olan numuneler kalıp veya bakalit içerisine alınarak, elle tutulabilecek )üyüklükteki numuneler ise kalıba alınmadan taşlama ve parlatma işlemlerine :esme işleminde daha çok su ve yağ ile soğutulan diskli kesme makinaları :ullanılır. Bu makinaların kesme diskleri alüminyum oksit (A1203), silisyum erekir. Malzemelerin içyapılarının etkilememesi için en az ısınmaya ve en az lastik şekil değişimine neden olan kesme yöntemleri tercih edilir. Numune tumunelerin kesilmesinde ise, yapıyı etkilemeyen yöntemlerin kullanılması esici taşlı makina, torna ve oksiasetilen alevi kullanılır. Ancak bu aletler ygun bir alet ve yöntemle kesilir. Bu işlem için testere, keski, diskli veya u yüzden bu tür aletler büyük boyutlu parçaların kesilmesinde kullanılır. Esas yrıntılı bilgi edinilebilir. Numune alma yeri belirlendikten sonra malzeme esme sırasında malzemenin ısınarak içyapısının değişmesine neden olabilir. Alınan numunenin malzemeyi temsil etmesi gerekir. Gerekirse ıalzemenin farklı bölgelerinden ayrı ayrı numune alınarak, malzeme hakkında tikroskobik inceleme ve değerlendirme olmak üzere başlıca üç aşama söz Metalografi deneylerinde numune alma, numune hazırlama ve Malzeme Muayenesi 289 nusudur. Bu aşamalar aşağıda kısaca açıklanmaktadır. ) Metalografik İncelemeler [ Numune Hazırlama Numune Alma abi tutulurlar.

4 riamak için otomatik parlatma cihazları kullanılır. Bazı durumlarda, ıune yüzeylerinin bozulmaması için mekanik parlatma yerine elektrolitik atma yapılır. Bunun için, kaba parlatma işlemine tabi tutulan numune önce.00 V arasında gerilim uygulayan bir doğru akım kaynağının pozitif ucuna anarak anot yapılır. Katot olarak da alüminyum veya paslanmaz çelik nılır. Elektrolitik parlatma işleminde çözeltinin bileşim ve sıcaklığının, fianan gerilimin, akım yoğunluğunun ve parlatma süresinin iyi seçilmeleri kir. d) Dağlama: Parlatılan numunelerin içyapılarının ortaya çıkarılması için ama yapılır. Dağlama işleminde, parlatılmış numune genelde bir asit itisi olan dağlama ayıracına daldırılır. Bazı durumlarda ise dağlama ayıracı uk yardımıyla numune üzerine sürülür. Bazı metal ve alaşımların anmasında kullanılan dağlama ayıraçları Tablo 10.1 de verilmiştir. o Malzeme Bilgisi ve Muayenesi limerizasyona uğrayarak belirli bir süre sonra katılaşır. Katılaşma süresi tianılan malzemeye bağlı olarak 30 ile 60 dakika arasında değişir. b) Taşlama: Kalıba alınan numuneler, genellikle SiC taneleri içeren aparalar ile taşlanır. Bu yüzden, bu işleme bazen zımparalama da denir. npara numarası aşındırıcınrn tane boyutuna bağlı olup, tane boyutu üldükçe zımpara numarası artar. Ancak, bazı zımparalar alümina (A1203) ve gnetit (Fe203) tozu içerebilir. Taşlama işlemi genelde döner disk üzerine leştirilen zımparalarla yapılır. Bu disklerin dönme hızları dev/dak sında değişir. Numunelerin aşırı ölçüde ısınmamaları için taşlama işleminin u ortamda yapılması gerekir. Taşlama işleminde kaba zımparalama ve ince zımparalama aşamaları söz ıusudur. Kaba zımparalama, genelde numunenin kalıplanmasından önce nlır. İnce zımparalama işleminde kademeli olarak numaraları gittikçe :selen zımparalar kullanılır. Kaba zımparalamada $0-150 numaralı [paralar, ince zımparalamada ise arasındaki numaralara sahip Lparalar kullanılır. Taşlamada numune elle tutulur ve zımpara kağıdına ifçe bastırılır. Bir zımparadan diğer bir zımparaya geçildiğinde numune 90 ece çevrilerek bir önceki zımparalama izlerine dik doğrultuda zımparalanır. ıparalama sırasında numune üzerinde oluşan çizikler ve deformasyona ayan tabaka bir sonraki zımparalama ile ortadan kalkar. Her zımparalama Enasından sonra numune gözle kontrol edilir. c) Parlatma: Parlatma işleminde aşındırıcı olarak ya alümina tozu ya da as pasta kullanılır. Bu aşındırıcılar dönen bir disk üzerindeki çuhaya ilerek uygulanır. Aşındırıcının disk üzerinde homojen bir şekilde ıhmının sağlanması için numune disk üzerinde ya diskin dönme yönüne ters de ya da diskin merkezi ile çevresi arasında ileri-geri hareket ettirilir. nune, her parlatma kademesinden sonra su ile yıkanır ve son parlatma emesinden sonra da su ve alkolle yıkanarak kurutulur. Parlatma sonucunda Ksiz ve ayna yüzeyini andıran bir yüzey elde edilir. Çok sayıda numune

5 Malzeme Muayenesi 291 ığianan numuneler önce saf su ve daha sonra da alkol ile yıkanarak kurutulur. ygulamada daha çok kimyasal dağlama yöntemi kullanılır. Kimyasal dağlama ntemi ile dağlanması zor olan veya mümkün olmayan malzemeler ktrolitik dağiama yöntemiyle, elektrolitik yöntemle dağlanması zor olan rçalar ise iyon demeti yöntemi ile dağlanır. Elektrolitik dağlamada uygun bir ktrolit içersine yerleştirilen numune anot yapılır ve katot olarak platin veya trbon kullanılır. Bu işlemde uygulanan gerilim parlatmada kullanılan rilimden çok daha düşük olup, bu değer genelde 2-6 V arasında değişir. ıblo 10.1 yıraçları Bazı Metal ve Alaşımların Dağlanması İçin Kullanılan Dağlama Malzeme Dağlama Ayıracı Kullanım Biçimi Dağlama ayıracı pamukla numune af Al 1 mi HF yüzeyine sürülür veya numune mi H20 saniye süreyle dağlama ayıracına daidırılır. Numune dağlama ayıracına daldırılıp, 1 mi HF saniye bekletildikten sonra 200 mi H20 yıkanarak kurutuiur. 2 mi HF Numune saniye süreyie dağiama 3 mi HCi ayıracına daldırıldığı gibi, dağlama J-Cu alaşımları 5 mi HNO3 ayıracı pamuk yardımıyla numune 190 mi H20 yüzeyine sürülür. d-sı aiaşımları d-mg aiaşımiarı 1 g NaOH Ya dağlama ayıracı 10 saniye süreyle 100 mi H20 numune yüzeyine sürülür ya da numune 15 dakika dağlama ayıracına daldırılır. 2mlHF 3 mi HC1 Numune saniyeiik bir süre 5 mi HNO3 dağlama ayıracına daldırılır. 190 mi H20 1 mi HF Dağlama ayıracı pamuk ile 15 saniye 200 mi H20 kadar numune yüzeyine sürülür 2m1HF 3 mi HC1 Numune saniyelik bir süre 5 mi HNO3 dağlama ayıracına daldırılır. 190 mi H20 1 mi HF Dağlama ayıracı pamuk ile 15 saniye 200 mi H20 süreyle numune yüzeyine sürülür d Zn aiaşımları 2 mi HNO3 Numune saniye kadar bir süre 98 mi metanoi dağlama ayıracına daldırılır.

6 2-4 damla HCİ dağiama ayıracına daidırılır. 100 mi H20 60 mi HC1 Numune çeker ocakta bir kaç saniye ile 40 mi HNO3 bir dakika arasında değişen bir süre dağiama ayıcacına daidırıiır. Au 1-5 g Cr03 Numune, ya bir dakikadan daha az bir 100 HCi süre dağiama ayıracına daidırıiır ya da ayıraç numune yüzeyine sürülüc. a) 40 g Cr03 3 g Na2SO4 Numune a çözeitisine bir kaç saniye Zn 200 mi H20 daldırıp, hafifçe hareket ettiriiir ve b) 40 g Cr03 sonra da b çözeitisine daidırıiır. 200 mi_h20 Malzeme Bilgisi ve Muayenesi 5 g FeCi3 10 mi HCI Dağiama ayıracı saniye arasında 50 mi Giiserin seçilen bir süre pamuk ile numune 30 mi yüzeyine sürülür. c Cu 50 mi NH4OH Numune bir dakika kadar dağlama mi H202 (%3) ayıcacına daldırıiır veya dağlama 0-50 mi ayıcacı numunenin yüzeyine sürüiür. -Al aiaşımları 5 g FeCi3 Numune bir kaç dakika dağlama 50 mi HC1 ayıracına daidırılır veya dağiama 100 mi H20 ayıracı numunenin yüzeyine sürüiür. 5 g FeCi3 Numune ya bir kaç dakika dağiama -Ni aiaşımiarı 50 mi HC1 ayıcacına daidırıiır ya da dağlama 100 mi H20 ayıracı numunenin yüzeyine sürülür. 2 g FeCi3 5 mi HC1 Dağiama ayıracı numune yüzeyine 30 mi H20 birkaç dakika sürüiür. Sn aiaşımiarı 60 mi etanoi veya metanoi 1 g sodyum di kromat 1 g NaCi Dağlama ayıracı numune yüzeyine bir 94 mi H2S04 kaç saniye sürüiür. 250 mi H20 Dağlama ayıracı ya 5-10 saniye 60 g Cr03 numune yüzeyine sürülür ya da Zn alaşımiarı 100 mi H20 numune dağiama ayıcacına daidırıiır. (Pirinç) 10 g Cr03 Numune 3-30 saniyelik bir süre

7 2m1 HNO3 100 mi alkol (Pikrai) 100 mi etil veya metil alkol 100 mi damıtık su 44 mi saf su 5 mi HCİ sülfat a ayıracı + 1,5 g Kİ dakika ve d ayıracı da 5 dakika kadar c ayıracı sürülerek içyapı açığa çıkarılır. b ayıracı +1,5 g HgCi2 d ayıracı e ayıracı + 1,5 mi H2S Mikroskobik İnceleme ve Yapısal Değerlendirme Dağlanan numunelec mikroskop aitında incelenecek yapıiarı hakkında yararlı bilgiler elde edilir. Metaiografik incelemelerde genelde ışık mikroskobu kullanılır. Bu amaçia kullanılan ışık mikroskobuna metal mikroskobu da denir. Bir metal mikroskobu objektif, oküier ve aydınlatma sistemi olmak üzere üç ana bölümden oluşur. Tipik bir metal mikroskobunun optik diyagramı Şekil 10.1 de verilmiştir. Yaygın olarak kullanılan bir metal mikcoskobunun fotoğrafı ise Şekil 10.2 de görülmektedir. 5 g FeCi3 Yapı görünene kadar numune dağiama 98 mi etil veya metil Numune, bir kaç saniye ile bir dakika Alaşımsız ve az alkol (Nital) arasında kalan bir süre dağlama Malzeme Muayenesi 293 alaşımlı çelikler Nital veya ayıracına daidırılır. 4 g pikrik asit 5 mi HC1 1 g pikrik asit Numune dağlama ayıracına daldırılır. 50 mi HC1 ayıracına daidırılır. 5 g CuCl2 100 mi etii alkol Numune çeker ocakta soğuk dağiama Alaşımlı çelikier 100 mi HCi 100 mi saf su ayıracına dikkatiice daldırılır. 5 mi HNO3 1 mihf 1 mi pikrik asit Numune dağiama ayıracına daidırıiır 100 mi etii veya dağiama ayıracı numune üzerine veya metii alkol sürülür. a ayıracı 2,5g amonyum per 100 mi H20 Numunenin yüzeyine a ayıcacıl5 Dökme demirier b ayıracı dakika, b ayıracı 10 dakika, c ayıracı 5

8 10.2 Bir metal mikroskobunun fotoğrafı. Malzeme Bilgisi ve Muayenesi İlk görüııtü clüzierni Konclenser açıldığı Işık kaynağı Ana Konclenseı ıııerceği Objektif merceği clüzlerni Numuııe 10.1 Metal mikroskobunun optik diyagramı.

9 Malzeme Muayenesi 295 Bir ışık mikroskobu büyütme yeteneği, nümerik açıklık (NA), ayırt etme ;ücü ve derinliğine ayırt etme gücü gibi dikkate alınması gereken başlıca dört inemli özelliğe sahiptir. Mikroskobun büyütme yeteneği, objektifin ön üyütmesı ile okülerin ön büyütmesinin çarpımına eşittir. Nümerik açıklık, bir nerceğin ışık toplama yeteneğini gösterir. Bir merceğin yapısal ayrıntıları ayırt etme yeteneği, bu merceğe giren ışık miktarı ile orantılı olduğundan nümerik ıçıklık büyüdükçe merceğin ayırt etme gücü de artar. Bir objektifin nümerik ıçıklığı gelen ışık konisinin yarım açısının (a) sinüsü ile objektif ile numune yüzeyi arasındaki ortamın kırılma indisinin çarpımına eşittir. Nümerik açıklık NA) = ı sina bağıntısı ile belirlenir. Burada ı ortamın kırılma indisidir. Kırılma indisi r = 1 olan hava ortamında kullanılan kuru objektifin nümerik ıçıklığı sina, kırılma indisi 1,5 olan yağ ortamında kullanılan yağlı objektifin rıümerik açıklığı (NA) ise 1,5 sina olur. Bir objektifin nümerik açıklığı Şekil 1O.3 de şematik olarak gösterilmiştir. Bir merceğin veya mercek sisteminin en önemli özelliklerinden biri ayırt etme gücüdür. Ayırt etme gücü, bir merceğin ya da mercek sisteminin birbirine yakın ayrıntıları ayırt edebilme yeteneğinin bir ölçüsüdür. Ayırt etme gücü, merceğin nümerik açıklığına ve kullanılan ışığın dalga boyuna bağlıdır ve aşağıdaki bağıntı ile belirlenir. 2NA 277 sina Aytrt etme gucu = = 2 2 Burada kullanılan ışığın dalga boyudur. Bir merceğin ayırt etme gücü yerine daha çok ayırt etme sınırı kullanılır. Ayırt etme sınırı ise bir merceğin veya mercek sisteminin ayırt edebildiği en yakın iki nokta arasındaki uzaklık olarak tanımlanır. Ayırt etme sınırı ayırt etme gücünün tersi olup, aşağıdaki bağıntı ile hesaplanır: Ayırt etme sınırt = = = ayırt etme gücü 2.NA 217 sina Bir mercek sisteminin ayırt etme sınırı ne kadar küçük olursa, o sistemin ayırt etme gücü o derece yüksek olur. Derinliğine ayırt etme gücü ise, bir merceğin pürüzlü yüzeylerden net görüntü oluşturma yeteneğidir. Alan derinliği anlamına gelen derinliğine ayırt etme gücü, objektifin nümerik açıklığı ile büyütme yeteneğine bağlıdır. Merceklerde nümerik açıklık ve büyütme gücü azaldıkça alan derinliği veya derinlemesine ayırt etme gücü artar. Ancak, ışık mikroskopları tarayıcı elektron mikroskoplarına göre çok daha düşük alan derinliğine sahiptir.

10 tyla Şekil 1 0.5a-d de verilmiştir Bir metal malzemenin içyapısının şematik resmi. Malzeme Bilgisi ve Muayenesi Objektif Numune Bir objektifin nümerik açıklığınm şematik olarak gösterimi. Değerlendirme aşamasında mikroskoplarla elde edilen yapısal görüntüler :ıplak gözle ya da görüntü analiz aygıtlarıyla incelenerek yorumlanır. sa! görüntülerin değerlendirilmesi ve yorumu deneyim gerektirir. dografik incelemeler sonucunda malzemelerin içerdiği fazların türü, ımı ve oranları ile tane büyüklüğü gibi yapısal özellikler belirlenir. Bir 1 malzemenin içyapısının şematik görüntüsü Şekil 10.4 de verilmiştir. Bu de, malzemenin x ve f3 fazlarından oluşan tane yapısı görülmektedir. tl mikroskobu ile görüntülenen metalografik yapılara örnek olarak da lmüş durumdaki Zn-22Al alaşımı, SAE 65 bronzu (CuSnl2) ve x pirinci 3OZn) ile soğuk deforme edildikten sonra tavlanmış a pirincinin içyapıları

11 Şekil 1O.5b SAE 65 bronzunun (CuSnl2) içyapısı. Malzeme Muayenesi 297 ekil 1O.5a Zn-22A1 alaşımının dökülmüş durumdaki içyapısı.

12 trn 1O.5d Soğuk deforme edildikten sonra tavlanmış x pirincinin (Cu-Zn ii) içyapısı. 8 Malzeme Bilgisi ve Muayenesi. e.i. t.,, cxfazı 3fazı S 1.. <d 5Oım il 1O.5c x pirincinin Cu-3OZn) alaşımının dökülmüş durumdaki içyapısı.

13 Brineli Sertlik Deneyi Bu deneyde sertleştirilmiş çelik veya tungsten karbürden yapılan bir bilya ya bilye belirli bir yük veya kuvvet ile malzemenin yüzeyine bastırılır ve ılzeme yüzeyinde meydana gelen izin çapı ölçülür. Brinell sertlik deneyinde ıllanılan batıcı uç ve elde edilen izin şematik gösterimi Şekil 1O.6 da rilmiştir. Uygulanan yük (F), malzeme yüzeyinde oluşan izin küresel yüzey ınına (A) bölünerek Brineil Sertlik Değeri (BSD) bulunur. Malzeme ırd(d_.jd2_d2) tzeyınde oluşan kuresel ızın yuzey alanı, A = 2 formulu (kgf/mm2) = 2F Brinell sertlik değeri ise, BSD = ığıntısı ile belirlenir. Bu bağıntıda yer alan F uygulanan yükü (kgfl, D bilye tpını (mm), d ise iz çapını (mm) gösterir. Bu bağıntı yardımıyla hesaplanan rinell sertlik değeri ise kısaca BSD olarak gösterilir ve bu sertliğin birimi de f/mm2 olarak verilir. Standart deney koşullarında çapı 10 mm olan bilye ckers ve Rockwell yöntemleri gelmektedir. Ancak bunlardan başka sertlik da batıcı ucun batma derinliğine göre belirlenir. Genelde sertlik, uygulanan me yöntemleri de vardır. Örneğin Knoop sertlik ölçme yöntemi Kuzey inümüzde en çok kullanılan sertlik ölçme tekniklerinin başında Brinell, gulanan yüke bağlı olarak ya numune yüzeyinde oluşan izin yüzey alanına kün numunede oluşan kalıcı izin yüzey alanına bölünmesiyle bulunur. ulanmamalı ve izler arasında en az iz çapının veya ortalama köşegen katı olmalıdır. c) Batıcı uç, numune kenarlarına yakın bölgelere alel olmaları gerekir. b) Sertlik numunesinin kalınlığı, iz derinliğinin en az ınluğunun üç katı kadar bir uzaklık bulunmalıdır. Bir malzemenin sertliği, :eyine dik doğrultuda ve yavaş yavaş bastıracak şekilde uygulanır. Sertlik ümünde dikkat edilmesi gereken hususlardan bazıları şunlardır: a) Sertlik nunesinin ölçüm yapılan yüzeyi ile oturma yüzeyinin düzgün ve birbirine iminde olup, genellikle sertleştirilmiş çelik, sinterlenmiş tungsten karbür Izemelerden yapılır. Standart deneylerin çoğunda yük, batıcı ucu malzeme a elmas gibi, sertliği deney malzemesinin sertliğinden çok daha yüksek olan tma karşı gösterdiği direnç ölçülür. Batıcı uçlar bilye, piramit veya koni Sertlik deneyinde bir malzemenin yüzeyine batırılan bir uca veya kesici terdiği dirence sertlik denir. Bilimsel anlamda ise, malzemelerin okasyon hareketine veya plastik deformasyona karşı gösterdikleri direnç Malzemelerin çizilmeye, kesilmeye, aşınmaya ve delinmeye karşı Malzeme Muayenesi 299 A rcd(d_jd2_d2) nerikada yaygın olarak kullanılmaktadır. lik olarak ifade edilir. L2 Sertlik Deneyi

14 p, 1 = 2 formulu ıle hesaplanır F E%piramjtuç İzşekli il 10.7 Vickers sertlik deneyinin prensip şeması. )O Malzeme Bilgisi ve Muayenesi ıllanılır. Ancak, bazı durumlarda çapları 10 mm den daha küçük olan rneğin 1,25, 2,5 ve 5,0 mm) bilye biçimindeki uçlar da kullanılabilir. Yük, aizemenin cinsine göre seçilir ve uygulama süresi saniye arasında ğişir. R İz (])ç kil 10.6 Brineil sertlik ölçme deneyinde kullanılan batıcı uç ve elde edilen n şematik gösterimi Vickers Sertiik Deneyi Bu yöntemde, piramit biçiminde ve tabanı kare olan bir batıcı uç Ilanılır. Elmastan yapılan piramidin tepe açısı 136 derecedir. Vickers sertlik ıeyi söz konusu batıcı ucun malzemenin yüzeyine, malzeme cinsine göre ilen bir yük altında belirli bir süre batıcılması ile oluşan izin köşegen ınluklarının ölçülmesinden ibarettir. Vickers sertlik deneyinde kullanılan batıcı uç ile elde edilen izin şematik mi Şekil 10.7 de verilmiştir. Vickers sertlik değeri (VSD), uygulanan vvetin (F) oluşan izin alanına (A = 1 bölünmesi anlamına gelen VSD 1,8544 ıle bulunur. Burada 1 ızın ortalama köşegen uzunluğu F bağıntısı 1,8544 -

15 )ilir. lzemenin Rockwell cinsinden ölçülen sertlik değeri 100 rakamını aşarsa :ıcı uç olarak bilye kullanılması tavsiye edilmez. Çünkü çok sert tlzemelerin sertliğinin ölçülmesinde batıcı uç olarak bilye kullanılması, hem yenin deforme olmasına hem de ölçüm hassasiyetinin azalmasına neden olur. ğer taraftan herhangi bir skalaya göre Rockwell Sertliği 20 sayısından daha şük olan malzemelerin sertliğinin ölçülmesinde koni biçimindeki elmas uç lianılması tavsiye edilmez. Rockwell sertlik deneyinde kullanılan batıcı ucun malzemeye her 0,002 n lik batışında Rockwell sertlik değeri 1 sayı düşer. Rockwell skalası ılzemenin cinsine, sertliğine ve içyapısına göre seçilir. Bazı malzemelerin rtliğinin ölçümünde birden fazla Rockwell skalası kullanılabilir. İlke olarak küçük bilye ile ölçüm yapılır. Çünkü bilye çapı büyüdükçe ölçüm ssasiyeti azalır. Ancak, yapısı homojen olmayan yumuşak malzemelerin rtliğinin ölçümünde büyük bilye kullanılırsa daha doğru ve gerçekçi sonuçlar le edilir. gösterilir. Konik uç kullanarak elde edilen sertlik değerleri 0 100, bilye uç tlanarak elde edilen sertlik değerleri ise sayıları arasında değişir. Bir lzemelerin Rockwell sertliğinin ölçümünde ise batıcı uç olarak çelik bilye lık yük altında ölçülür ve sonuçlar RSD-C simgesi ile belirtilir. Yumuşak lamhr ve 100 kg lık yük altında elde edilen ölçüm sonuçları RSD-B simgesi D-D, RSD-E, RSD-F ve RSD-G gibi simgelerle birlikte verilir. Çok sert izemelerin Rockwell sertliği koni biçimindeki elmas uç kullanarak 150 Sertlik ölçümünde kullanılan batıcı ucun tipi ile uygulanan yükün değeri sembolle gösterilir. Bu nedenle, farklı skalalara göre yani değişik deney ullarmda ölçülen farklı düzeydeki sertlik değerleri RSD-A, RSD-B, RSD-C,.lik skalaları, bunlara ilişkin deney koşulları ve sertliğin belirlenmesinde ilik skalası malzemenin yapı ve sertlik düzeyine göre seçilir. Rockwell kwell sertliği, standart skalalardan (gösterge çizelgesi veya ölçek) birine e ölçülür ve batma derinliğine karşı gelen birimsiz bir sayı ile gösterilir. deki batıcı uçların çapları yaklaşık 1,6 mm, 3,2 mm, 6,35 mm ve 12,7 mm Rockwell sertlik deneyinin prensip şeması Şekil 10.8 de verilmiştir. ar önceki değerine indirilir. Ucun batma derinliğinde meydana gelen artışa )larak ya elmas koni ya da çelik bilye kullanılır. Elmas koninin tepe açısı olup, tepe noktası yarıçapı 0,2 mm olan bir küre parçasından oluşur. Bilye Rockwell sertlik değeri belirlenir. Rockwell sertliğinin ölçümünde batıcı 1k bir yük ile malzeme yüzeyine bastırılır ve oluşan izin dip noktası Rockwell sertlik deneyinde, standart bir batıcı uç genelde 10 kg gibi angıç noktası olarak alınır. Daha sonra yük yüksek bir değere çıkartılıp, Malzeme Muayenesi 301 lanılan formüller Tablo 10.2 de verilmiştir..2.3 Rockwell Sertlik Deneyi

16 100 RSD-B = Çapı 1,6mm RSD-F = t olan çelik bilya 150 RSD-G = anı 3 > mnı 100 RSD-E = t t: Batıcı ucun çelik bılya derinliği [rnrn] - olan Knoop Sertlik Deneyi Daha çok mikrosertlik ölçümü için tercih edilen bu deney 10 g 1000 g ;ında yük uygulanarak yapılır. Knoop sertlik deneyinde tepe açısı 172 ce olan piramit biçiminde elmas uç kullanılır ve bu piramidin köşegen nluklarının oranı 7/1 dir. Söz konusu ucun batma derinliği, büyük köşegen W2 Malzeme Bilgisi ve Muayenesi! : iize Nmnuw -rn-w--- - Referaiıs ÇiZgiSi - kil 10.8 Rockwell sertlik deneyinin prensip şeması. ıblo 10.2 Rockwell Sertlik Skalaları, Bunlara ilişkin Deney Koşulları ve rtliğin Belirlenmesinde Kullanılan Formüller Uç Gösteri m Yük (kg) Formül ockwell kalası Elmas koni RSI)A t

17 4 (b) görünümü. lmiştir. L2.5 Malzemelerde Sertlik-Mukavemet İlişkisi Metalik malzemelerde sertlik arttıkça çekme dayanımı da artar. Çeliklerin ıell ve Rockwell serfiik değerleri (BSD ve RSD-C) ile çekme dayanımları arasındaki ilişkileri gösteren bağıntılar aşağıda verilmiştir. o (kg/mm2) O,35 BSD (kg/mm2) o (kg/mm2) 3,5 RSD-C bağıntılar yardımıyla çeliklerin çekme dayanımını yaklaşık olarak rlemek mümkündür. Ancak, Rockwell sertlik değerinin birimsiz bir üklük olduğunu unutmamak gerekir. Farklı yöntemlerle ölçülen sertlik değerleri yaklaşık olarak birbirine Uştürülebilir. Ölçülen sertlik değerlerinin birbirine dönüşümü Tablo 10.3 de il 10.9 (a) Knoop sertlik deneyinde kullanılan standart uç ve (b) elde edilen lenir ya da KSD = 14,2 formülü yardımıyla hesaplanır. Bu formülde F bölünerek Knoop sertlik değeri (KSD) bulunur. Bu sertlik değeri ya oskobunun mikrometresi yardımıyla ölçülür ve uygulanan yük iz alanına ik tablosunda ölçülen köşegen uzunluğuna karşı gelen değer olarak Knoop sertlik deneyinde elde edilen izin uzun köşegen uzunluğu, optik LlUgUflUfl 1/30 u kadardır. Knoop sertlik deneyinde kullanılan standart uç ile Malzeme Muayenesi 303 edilen izin şematik resmi Şekil 10.9a ve b de görülmektedir. fianan yükü, lise uzun köşegen uzunluğunu gösterir. b t=-/ O()

18 Malzeme Bilgisi ve Muayenesi Tablo 10.3 Sertlik Dönüşüm Tablosu Brineli Rockwell Sertlik Değeri Vickers Knoop Çekme Sertlik Değeri C B Sertlik Değeri Sertlik Değeri Dayanımı (3000 kg) (150 kg) (100 kg) (10kg) (500 g ve üzeri) (MPa)

19 : h ekil Daire kesitli ve silindirik başlı çekme iıumunesi. Bu şekilde d0 numunenin çapını, d1 baş kısmının çapını (1,2d0), 1v nceltilmiş kısmın uzunluğunu (l + d0) l ölçü uzunluğunu (5d0), h baş :ısmının uzunluğunu ve i numunenin toplam uzunluğunu göstermektedir. yrıca uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan çekme numunelerinde ;enelde, l = 5,65 bağıntısı geçerlidir. Burada ıi numunenin ilk kesit ılanını göstermektedir. Çapı 12 mm ve ölçü uzunluğu 60 mm olan çekme ıumunesi 12 x 60 TS 138A şeklinde gösterilebilir. Hazırlanan numune çekme makinasının çenelerine takılarak deney yapılır. şekil de tipik bir çekme makinasının resmi görülmektedir. Deney sırasında çekme numunesine sürekli olarak artan çekme kuvveti uygulanır ve rıumunede kırılma anma kadar meydana gelen uzama kaydedilir. ımuneler hazırlanır. Türk standartlarında TS 138 A, B, C, D, E ve F olmak ere altı numune tipi bulunur. Numune tipi büyük ölçüde malzemenin çimine göre seçilir. Şekil da TS 138 A normuna göre hazırlanmış daire ıce incelenmesi istenen malzemeden talaşlı işlemle standartlara uygun Çekme deneyi, ilgili standartlara göre hazırlanan deney numunelerinin tek :sende ve sabit bir hızla koparılıncaya kadar çekilmesi işlemidir. Bunun için, kanik davranışlarına göre sınıflandırılması amacıyla yapılır. Çekme deneyi nucunda elde edilen veriler mühendislik hesaplarında doğrudan kullanılır. Bu zden çekme deneyi en yaygın olarak kullanılan tahribatlı malzeme Çekme deneyi, malzemelerin mekanik özeliklerinin belirlenmsi ve Malzeme Muayenesi 305 sitli (yuvarlak) silindirik başlı bir çekme numunesi görülmektedir. Lıayenesi yöntemlerinden birini oluşturur Deneyin Yapilışı Deneyin Amacı.2.3 Çekme Deneyi -

20 Yüzde uzama (%e) = A1110x 100 ada F çekme kuvvetini, A0 deney numunesinin ilk kesit alanını, 1 ıunenin ilk ölçü uzunluğunu ve l numunede meydana gelen uzama tarını gösterir. Çekme deneyi sonucunda kuvvet (F)-uzama (LV) eğrisi elde edilir. Ancak ğri ile birlikte kullanılan numunenin boyutlarını da vermek gerekir. Bu nle, bu eğri yerine daha evrensel olan gerilme-birim uzama eğrisi anılır. Gerilme-birim uzama eğrisine çekme diyagramı adı verilir. Şekil 2 de normalize edilmiş durumdaki düşük karbonlu bir çeliğin gerilme n uzama eğrisi verilmiştir. Esasında, gerilme-birim uzama eğrisi çekme inasından elde edilen kuvvet-uzama eğrisine benzer bir şekle sahiptir. Çekme deneyi sonucunda malzemenin orantı sınırı, elastiklik sınırı, akma ı ve çekme dayanımı gibi mukavemet değerleri ile kopma uzaması, kopma )6 Malzeme Bilgisi ve Muayenesi :il Tipik bir çekme makinası Çekme Deneyinden Elde Edilen Veriler Çekme deneyi sırasında elde edilen gerilme ve uzama değerleri aşağıdaki ıntılar yardımıyla bulunur. Çekme gerilmesi (o.) = F/A0 Birim uzama (e veya e) = AllI0

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ MAK-LAB15 1. Giriş ve Deneyin Amacı Bilindiği gibi malzeme seçiminde mekanik özellikler esas alınır. Malzemelerin mekanik özellikleri de iç yapılarına bağlıdır. Malzemelerin

Detaylı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı 1. Basma Deneyinin Amacı Mühendislik malzemelerinin çoğu, uygulanan gerilmeler altında biçimlerini kalıcı olarak değiştirirler, yani plastik şekil değişimine uğrarlar. Bu malzemelerin hangi koşullar altında

Detaylı

MALZEME ANA BİLİM DALI Malzeme Laboratuvarı Deney Föyü. Deneyin Adı: Malzemelerde Sertlik Deneyi. Deneyin Tarihi:

MALZEME ANA BİLİM DALI Malzeme Laboratuvarı Deney Föyü. Deneyin Adı: Malzemelerde Sertlik Deneyi. Deneyin Tarihi: Deneyin Adı: Malzemelerde Sertlik Deneyi Deneyin Tarihi:13.03.2014 Deneyin Amacı: Malzemelerin sertliğinin ölçülmesi ve mukavemetleri hakkında bilgi edinilmesi. Teorik Bilgi Sertlik, malzemelerin plastik

Detaylı

ÇEKME DENEYĠ. ġekil 1. Düşük karbonlu yumuşak bir çeliğin çekme diyagramı.

ÇEKME DENEYĠ. ġekil 1. Düşük karbonlu yumuşak bir çeliğin çekme diyagramı. 1. DENEYĠN AMACI ÇEKME DENEYĠ Çekme deneyi, malzemelerin mekanik özeliklerinin belirlenmesi, mekanik davranışlarına göre sınıflandırılması ve malzeme seçimi amacıyla yapılır. Bu deneyde standard çekme

Detaylı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ÇEKME DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Mühendislik malzemeleri rijit olmadığından kuvvet altında deforme olup, şekil ve boyut değişiklikleri gösterirler. Malzeme özelliklerini anlamak üzere mekanik testler yapılır.

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN ÇEKME VE BASMA DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN ÇEKME VE BASMA DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN ÇEKME VE BASMA DENEY FÖYÜ Deney Adı: Metalik Malzemelerin Çekme ve Basma Deneyi 1- Metalik Malzemelerin

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net BÖLÜM IV METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ

Detaylı

Geometriden kaynaklanan etkileri en aza indirmek için yük ve uzama, sırasıyla mühendislik gerilmesi ve mühendislik birim şekil değişimi parametreleri elde etmek üzere normalize edilir. Mühendislik gerilmesi

Detaylı

SERTLİK DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Sertlik Deneylerinin Amacı

SERTLİK DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Sertlik Deneylerinin Amacı 1. Sertlik Deneylerinin Amacı Malzemeler üzerinde yapılan en genel deney, sertliğinin ölçülmesidir. Bunun başlıca sebebi, deneyin basit oluşu ve diğerlerine oranla numuneyi daha az tahrip etmesidir. Diğer

Detaylı

METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ

METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ ALIN KAYNAKLI LEVHASAL BAĞLANTILARIN ÇEKME TESTLERİ A- DENEYİN ÖNEMİ ve AMACI Malzemelerin mekanik davranışlarını incelemek ve yapılarıyla özellikleri arasındaki

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5.

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5. MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARı) Bölüm 5. Mekanik Özellikler ve Davranışlar Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR ÇEKME TESTİ: Gerilim-Gerinim/Deformasyon Diyagramı Çekme deneyi malzemelerin mukavemeti hakkında esas dizayn

Detaylı

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması.

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. 1 Deneyin Adı Çekme Deneyi Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. Teorik Bilgi Malzemelerin statik (darbesiz) yük altındaki mukavemet özelliklerini

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN ÇEKME DENEYİ

METALİK MALZEMELERİN ÇEKME DENEYİ METALİK MALZEMELERİN ÇEKME DENEYİ Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altında elastik ve plastik davranışını belirlemek amacıyla uygulanır. Çekme deneyi, asıl malzemeyi temsil etmesi için hazırlanan

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI I DERSİ SERTLİK DENEY FÖYÜ SERTLİK TESTLERİ Sertlik Nedir? Basite indirgendiğinde oldukça kolay tanımlanan

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

Bu deneyler, makine elemanlarının kalite kontrolü için çok önemlidir

Bu deneyler, makine elemanlarının kalite kontrolü için çok önemlidir Bu deneyler, makine elemanlarının kalite kontrolü için çok önemlidir Tahribatlı Deneyler ve Tahribatsız Deneyler olmak üzere ikiye ayrılır. Tahribatsız deneylerle malzemenin hasara uğramasına neden olabilecek

Detaylı

DENEYİN ADI: MİHENGİR CİHAZI İLE YAPILAN ÖLÇME İŞLEMİ

DENEYİN ADI: MİHENGİR CİHAZI İLE YAPILAN ÖLÇME İŞLEMİ DENEYİN ADI: MİHENGİR CİHAZI İLE YAPILAN ÖLÇME İŞLEMİ DENEYİN AMACI: Bir ölçüm cihazı olan Mihengir ile ne tür ölçümlerin gerçekleştirilebildiği, ne tür ölçümlerin gerçekleştirilemediği hakkında teorik

Detaylı

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir.

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir. ÇEKME DENEYİ Genel Bilgi Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altındaki mekanik özelliklerini belirlemek ve malzemelerin özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla uygulanan, mühendislik

Detaylı

ÇEKME DENEYİ (1) MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 1. DENEYİN AMACI:

ÇEKME DENEYİ (1) MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 1. DENEYİN AMACI: 1. DENEYİN AMACI: Malzemede belirli bir şekil değiştirme meydana getirmek için uygulanması gereken kuvvetin hesaplanması ya da cisme belirli bir kuvvet uygulandığında meydana gelecek şekil değişiminin

Detaylı

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler.

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler. MALZEMELER VE GERĐLMELER Malzeme Bilimi mühendisliğin temel ve en önemli konularından birisidir. Malzeme teknolojisindeki gelişim tüm mühendislik dallarını doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir.

Detaylı

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Grup 1 Pazartesi 9.00-12.50 Dersin Öğretim Üyesi: Y.Doç.Dr. Ergün Keleşoğlu Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Davutpaşa Kampüsü Kimya Metalurji Fakültesi

Detaylı

ÇEKME/EĞME DENEY FÖYÜ

ÇEKME/EĞME DENEY FÖYÜ T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÇEKME/EĞME DENEY FÖYÜ HAZIRLAYAN Yrd.Doç.Dr. Kemal YILDIZLI ŞUBAT 2011 SAMSUN 1. DENEYĠN AMACI ÇEKME DENEYĠ Çekme deneyi,

Detaylı

Kaynaklı Birleştirmelere Uygulanan Tahribatlı Deneyler

Kaynaklı Birleştirmelere Uygulanan Tahribatlı Deneyler Kaynaklı Birleştirmelere Uygulanan Tahribatlı Deneyler Prof.Dr. Vural CEYHUN Ege Üniversitesi Kaynak Teknolojisi Eğitim, Muayene, Uygulama ve Araştırma Merkezi Tahribatlı Deneyler Standartlarda belirtilmiş

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEY FÖYÜ. Arş. Gör.

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEY FÖYÜ. Arş. Gör. BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEY FÖYÜ Arş. Gör. Emre ALP 1.Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi Darbe deneyi gevrek kırılmaya

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ GİRİŞ Mekanik tasarım yaparken öncelikli olarak tasarımda kullanılması düşünülen malzemelerin

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

DARBE DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi

DARBE DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi 1. Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi Darbe deneyi gevrek kırılmaya neden olabilecek şartlar altında çalışan malzemelerin mekanik özelliklerinin saptanmasında kullanılır. Darbe deneyinin genel olarak amacı,

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 1 TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ (Çekme Deneyi) ÖĞRENCİ NO: ADI SOYADI: DENEY SORUMLUSU: ÖĞR. GÖR.

Detaylı

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -7-

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -7- Fatih ALİBEYOĞLU -7- Giriş Malzemeler birçok imal yöntemiyle şekillendirilebilir. Bundan dolayı malzemelerin mekanik davranışlarını bilmemiz büyük bir önem teşkil etmektedir. Bir mekanik problemi çözerken

Detaylı

LABORATUAR DENEY ESASLARI VE KURALLARI

LABORATUAR DENEY ESASLARI VE KURALLARI GİRİŞ 425*306 Makine Mühendisliği Laboratuarı dersinde temel Makine Mühendisliği derslerinde görülen teorik bilgilerin uygulamalarının yapılması amaçlanmaktadır. Deneysel çalışmalar, Ölçme Tekniği, Malzeme

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

BURULMA DENEYİ 2. TANIMLAMALAR:

BURULMA DENEYİ 2. TANIMLAMALAR: BURULMA DENEYİ 1. DENEYİN AMACI: Burulma deneyi, malzemelerin kayma modülü (G) ve kayma akma gerilmesi ( A ) gibi özelliklerinin belirlenmesi amacıyla uygulanır. 2. TANIMLAMALAR: Kayma modülü: Kayma gerilmesi-kayma

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ SERTLİK ÖLÇME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ DOÇ. DR. NURCAN ÇALIŞ

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ. 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ. 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri Malzemeler genel olarak 3 çeşit zorlanmaya maruzdurlar. Bunlar çekme, basma ve kesme

Detaylı

Prof. Dr. HÜSEYİN UZUN KAYNAK KABİLİYETİ

Prof. Dr. HÜSEYİN UZUN KAYNAK KABİLİYETİ KAYNAK KABİLİYETİ Günümüz kaynak teknolojisinin kaydettiği inanılmaz gelişmeler sayesinde pek çok malzemenin birleştirilmesi artık mümkün hale gelmiştir. *Demir esaslı metalik malzemeler *Demirdışı metalik

Detaylı

Deney Sorumlusu: Araş. Gör. Oğuzhan DEMİR İlgili Öğretim Üyesi: Doç. Dr. Harun MİNDİVAN METALOGRAFİ DENEYİ

Deney Sorumlusu: Araş. Gör. Oğuzhan DEMİR İlgili Öğretim Üyesi: Doç. Dr. Harun MİNDİVAN METALOGRAFİ DENEYİ Deney Sorumlusu: Araş. Gör. Oğuzhan DEMİR İlgili Öğretim Üyesi: Doç. Dr. Harun MİNDİVAN METALOGRAFİ DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Metalografik yöntem ile malzemelerin geçmişte gördüğü işlemler, sahip olduğu

Detaylı

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008 MAKİNA * ENDÜSTRİ Prof.Dr.İrfan AY Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU Öğr. Murat BOZKURT * Balıkesir - 2008 1 PLASTİK ŞEKİL VERME YÖNTEMLERİ METALE PLASTİK ŞEKİL VERME İki şekilde incelenir. * HACİMSEL DEFORMASYONLA

Detaylı

Malzeme yavaşça artan yükler altında denendiği zaman, belirli bir sınır gerilmede dayanımı sona erip kopmaktadır.

Malzeme yavaşça artan yükler altında denendiği zaman, belirli bir sınır gerilmede dayanımı sona erip kopmaktadır. YORULMA 1 Malzeme yavaşça artan yükler altında denendiği zaman, belirli bir sınır gerilmede dayanımı sona erip kopmaktadır. Bulunan bu gerilme değerine malzemenin statik dayanımı adı verilir. 2 Ancak aynı

Detaylı

BÖLÜM 7 MEKANİK TESTLER

BÖLÜM 7 MEKANİK TESTLER BÖLÜM 7 MEKANİK TESTLER METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ Metaller ve metal alaşımları mekanik tasarımda en çok tercih edilen malzeme grubundandır. Metaller özellikle kuvvet taşıyan elemanlarda yaygın olarak

Detaylı

Tablo 1 Deney esnasında kullanacağımız numunelere ait elastisite modülleri tablosu

Tablo 1 Deney esnasında kullanacağımız numunelere ait elastisite modülleri tablosu BASİT MESNETLİ KİRİŞTE SEHİM DENEYİ Deneyin Amacı Farklı malzeme ve kalınlığa sahip kirişlerin uygulanan yükün kirişin eğilme miktarına oranı olan rijitlik değerin değişik olduğunun gösterilmesi. Kiriş

Detaylı

BARTIN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ METALURJĠ VE MALZEME MÜHENDĠSLĠĞĠ

BARTIN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ METALURJĠ VE MALZEME MÜHENDĠSLĠĞĠ BARTIN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ METALURJĠ VE MALZEME MÜHENDĠSLĠĞĠ MALZEME LABORATUARI I DERSĠ BURULMA DENEY FÖYÜ BURULMA DENEYĠ Metalik malzemelerin burma deneyi, iki ucundan sıkıştırılırmış

Detaylı

Şekil 1. Sarkaçlı darbe deney düzeneği

Şekil 1. Sarkaçlı darbe deney düzeneği DARBE DENEYİ Giriş Ani darbelere karşı dayanımı yüksek olan malzeme seçimi için, malzemenin kopmaya karşı olan direnci darbe testi ile ölçülmelidir. Malzemenin ani darbelere karşı dayanımı tokluğu ile

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ 3 Malzemelerin esnekliği Gerilme Bir cisme uygulanan kuvvetin, kesit alanına bölümüdür. Kuvvetin yüzeye dik olması halindeki gerilme "normal gerilme" adını alır ve şeklinde

Detaylı

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok parçaya ayırmasına "kırılma" adı verilir. KIRILMA ÇEŞİTLERİ

Detaylı

İmal Usulleri 1. Fatih ALİBEYOĞLU -2-

İmal Usulleri 1. Fatih ALİBEYOĞLU -2- 1 Fatih ALİBEYOĞLU -2- Malzemeler iki tür gerilmeye maruz kalır. Bu gerilmeler tekil etkiyebileceği gibi bunların bir bileşkesi de malzemelere etkiyebilir. Normal Gerilme(Çeki- Bası- Eğilme) Kayma Gerilmesi(Kayma-Burulma)

Detaylı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Tahribatlı ve tahribatsız muayene Malzeme Muayenesi

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Tahribatlı ve tahribatsız muayene Malzeme Muayenesi Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Tahribatlı ve tahribatsız muayene Malzeme Muayenesi İçerik Giriş Tahribatsız muayene Tahribatlı muayene 2 Giriş Malzeme yapı ve özelliklerini incelemek amacıyla

Detaylı

Mekanik Davranışın Temel Kavramları. Cisimlerin uygulanan dış kuvvetlere karşı gösterdiği tepkiye mekanik davranış denir.

Mekanik Davranışın Temel Kavramları. Cisimlerin uygulanan dış kuvvetlere karşı gösterdiği tepkiye mekanik davranış denir. ŞEKİL DEĞİŞTİRME 1 Mekanik Davranışın Temel Kavramları Cisimlerin uygulanan dış kuvvetlere karşı gösterdiği tepkiye mekanik davranış denir. Sürekli artan kuvvet altında önce şekil değiştirme oluşur. Düşük

Detaylı

TMM niçin kullanılırız?

TMM niçin kullanılırız? Malzeme Muayenesi Malzeme Muayenesi Malzeme yapı ve özelliklerini incelemek amacıyla malzeme muayeneleri tahribatlı ve tahribatsız (TMM) olmaz üzere ikiye ayrılır. Malzeme Muayenesi Tahribatsız Muayene

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY- 1 SERTLİK ÖLÇME VE DARBE TESTİ KULLANARAK MALZEME TOKLUK DEĞERİNİN BELİRLENMESİ 1 SERTLİK DENEYİ GİRİŞ

Detaylı

METALOGRAFİK MUAYENE DENEYİ

METALOGRAFİK MUAYENE DENEYİ METALOGRAFİK MUAYENE DENEYİ 1. DENEYİN AMACI: Metalografik muayene ile malzemenin dokusu tespit edilir, malzemenin dokusuna bakılarak malzemenin özellikleri hakkında bilgi edinilir. 2. TANIMLAMALAR: Parlatma:

Detaylı

Malzemenin Mekanik Özellikleri

Malzemenin Mekanik Özellikleri Bölüm Amaçları: Gerilme ve şekil değiştirme kavramlarını gördükten sonra, şimdi bu iki büyüklüğün nasıl ilişkilendirildiğini inceleyeceğiz, Bir malzeme için gerilme-şekil değiştirme diyagramlarının deneysel

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA YORULMA Yorulma; bir malzemenin değişken yükler altında, statik dayanımının altındaki zorlamalarda ilerlemeli hasara uğramasıdır. Malzeme dereceli olarak arttırılan

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ GİRİŞ Yapılan herhangi bir mekanik tasarımda kullanılacak malzemelerin belirlenmesi

Detaylı

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ 11 1.1. SI Birim Sistemi 12 1.2. Boyut Analizi 16 1.3. Temel Bilgiler 17 1.4.Makine Elemanlarına Giriş 17 1.4.1 Makine

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI DENEY ADI: EĞİLME (BÜKÜLME) DAYANIMI TANIM: Eğilme dayanımı (bükülme dayanımı veya parçalanma modülü olarak da bilinir), bir malzemenin dış fiberinin çekme dayanımının ölçüsüdür. Bu özellik, silindirik

Detaylı

Metalografi Nedir? Ne Amaçla Kullanılır?

Metalografi Nedir? Ne Amaçla Kullanılır? METALOGRAFİ Metalografi Nedir? Ne Amaçla Kullanılır? Metalografi, en bilinen şekliyle, metallerin iç yapısını inceleyen bilim dalıdır. Metalografi, metallerin iç yapısını inceleyerek onların özelliklerini

Detaylı

DENEYİN ADI: Yorulma Deneyi. DENEYİN AMACI: Makina Parçalarının Yorulma Dayanımlarının Saptanması

DENEYİN ADI: Yorulma Deneyi. DENEYİN AMACI: Makina Parçalarının Yorulma Dayanımlarının Saptanması DENEYİN ADI: Yorulma Deneyi DENEYİN AMACI: Makina Parçalarının Yorulma Dayanımlarının Saptanması TEORİK BİLGİ: Makine parçaları ve yapı elemanları kullanılma sırasında tekrarlanan gerilme ile çalışır.

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8. M. Güven KUTAY

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8. M. Güven KUTAY 2009 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8 M. Güven KUTAY 9. Konu indeksi A Akma mukavemeti...2.5 Akma sınırı...2.6 Akmaya karşı emniyet katsayısı...3.8 Alevle sertleştirme...4.4 Alt sınır gerilmesi...2.13

Detaylı

Malzemelerin Deformasyonu

Malzemelerin Deformasyonu Malzemelerin Deformasyonu Malzemelerin deformasyonu Kristal, etkiyen kuvvete deformasyon ile cevap verir. Bir malzemeye yük uygulandığında malzeme üzerinde çeşitli yönlerde ve çeşitli şekillerde yükler

Detaylı

Metalik malzemelerdeki kaynakların tahribatlı muayeneleri-kaynaklı yapıların soğuk çatlama deneyleri-ark kaynağı işlemleri Bölüm 2: Kendinden ön gerilmeli deneyler ISO 17642-2:2005 CTS TESTİ Hazırlayan:

Detaylı

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması 1. Deney Adı: ÇEKME TESTİ 2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması Mühendislik tasarımlarının en önemli özelliklerinin başında öngörülebilir olmaları gelmektedir. Öngörülebilirliğin

Detaylı

MEKANİK I DENEYİ. Prof.Dr.S. Can KURNAZ, Yrd.Doç.Dr. Yıldız YARALI ÖZBEK, Yrd.Doç.Dr. Aysun AYDAY, Arş. Gör. Aydın KARABULUT

MEKANİK I DENEYİ. Prof.Dr.S. Can KURNAZ, Yrd.Doç.Dr. Yıldız YARALI ÖZBEK, Yrd.Doç.Dr. Aysun AYDAY, Arş. Gör. Aydın KARABULUT Deney No 3 MEKANİK I DENEYİ Prof.Dr.S. Can KURNAZ, Yrd.Doç.Dr. Yıldız YARALI ÖZBEK, Yrd.Doç.Dr. Aysun AYDAY, Arş. Gör. Aydın KARABULUT Deney Aşamaları 1-) Kısa Sınav (Ön Bilgi) 2-) Çekme, Darbe, Sertlik

Detaylı

MALZEMENİN MUAYENESİ

MALZEMENİN MUAYENESİ MALZEMENİN MUAYENESİ Metallerin gücünü ölçme prensibi hep aynıdır, yani standartlaştırılmıştır. Bir tipik deney parçası, yaklaşık 130 mm uzunluğunda bir yumuşak çelik çubuktan alınıp Şek. 23 'teki gibi,

Detaylı

SERTLĐK. Cisimlerin en önemli mekanik özellikleri basınç, çekme, kesme ve eğilme dayanımlarıdır.

SERTLĐK. Cisimlerin en önemli mekanik özellikleri basınç, çekme, kesme ve eğilme dayanımlarıdır. SERTLĐK Cisimlerin en önemli mekanik özellikleri basınç, çekme, kesme ve eğilme dayanımlarıdır. Đkinci derecede önem taşıyabilen bazı özellikler, çoğunlukla birinci derecedeki önemli özelliklere bağlıdır.

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 6 DR. FATİH AY.

MALZEME BİLGİSİ DERS 6 DR. FATİH AY. MALZEME BİLGİSİ DERS 6 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ GERÇEK GERİLME VE GERÇEK

Detaylı

MUKAVEMET(8. Hafta) MALZEMENİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME DENEYİ

MUKAVEMET(8. Hafta) MALZEMENİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME DENEYİ MALZEMENİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME DENEYİ MUKAVEMET(8. Hafta) Malzemenin mekanik özelliklerini ortaya çıkarmak için en yaygın kullanılan deney Çekme Deneyidir. Bu deneyden elde edilen sonuçlar mühendislik

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME

Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME SÜRÜNME Malzemelerin yüksek sıcaklıkta sabit bir yük altında (hatta kendi ağırlıkları ile bile) zamanla kalıcı plastik şekil değiştirmesine sürünme denir. Sürünme her ne kadar

Detaylı

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ Doç.Dr. Turgut GÜLMEZ İTÜ Makina Fakültesi Metal parçaların şeklinin değiştirilmesi için plastik deformasyonun kullanıldığı büyük imalat yöntemleri grubu Genellikle

Detaylı

Başlıca mekanik özellikler: Çekme/basma (tensile /compression) Sertlik (hardness) Darbe (impact) Kırılma (fracture) Yorulma (fatigue) Sürünme (creep)

Başlıca mekanik özellikler: Çekme/basma (tensile /compression) Sertlik (hardness) Darbe (impact) Kırılma (fracture) Yorulma (fatigue) Sürünme (creep) MEKANİK ÖZELLİKLER Tasarım ve imalat sırasında, malzemelerin mekanik davranışlarının bilinmesi çok önemlidir. Başlıca mekanik özellikler: Çekme/basma (tensile /compression) Sertlik (hardness) Darbe (impact)

Detaylı

DENEY: Malzeme Kullanılan Uç Uygulanan Kuvvet-F (N) İz ölçüsü-d (mm) Setlik Değeri

DENEY: Malzeme Kullanılan Uç Uygulanan Kuvvet-F (N) İz ölçüsü-d (mm) Setlik Değeri METAL MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ MEKANİK TESTLER SERTLİK Sertlik; bir malzemenin, yüzeyine batırılmak istenen sert bir cisme karşı gösterdiği dirençdir. Belirli koşullarda yüzeyde

Detaylı

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 1 Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 1 Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 1 Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2012-2013 Bahar Yarıyılı 1. Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş 1.1. Deformasyon

Detaylı

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN VİSKOZİTE ÖLÇÜMÜ Viskozite, bir sıvının iç sürtünmesi olarak tanımlanır. Viskoziteyi etkileyen en önemli faktör sıcaklıktır. Sıcaklık arttıkça sıvıların viskoziteleri azalır.

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ Amaç ve Genel Bilgiler: Kayaç ve beton yüzeylerinin aşındırıcı maddelerle

Detaylı

BURSA TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ DOĞA BĠLĠMLERĠ, MĠMARLIK VE MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ

BURSA TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ DOĞA BĠLĠMLERĠ, MĠMARLIK VE MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ BURSA TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ DOĞA BĠLĠMLERĠ, MĠMARLIK VE MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ KOMPOZĠT VE SERAMĠK MALZEMELER ĠÇĠN ÜÇ NOKTA EĞME DENEYĠ FÖYÜ BURSA - 2016 1. GĠRĠġ Eğilme deneyi

Detaylı

Makine Elemanları I. Yorulma Analizi. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Makine Elemanları I. Yorulma Analizi. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Yorulma hasarı Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu (Havai) Uçuşu Tarih: 28 Nisan 1988 Makine elemanlarının

Detaylı

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER Malzemelerin mekanik özelliği başlıca kimyasal bileşime ve içyapıya bağlıdır. Malzemelerin içyapısı da uygulanan mekanik ve ısıl işlemlere bağlı olduğundan malzemelerin

Detaylı

PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI EÜT 231 ÜRETİM YÖNTEMLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler. Plastik Şekil Verme

PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI EÜT 231 ÜRETİM YÖNTEMLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler. Plastik Şekil Verme PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI EÜT 231 ÜRETİM YÖNTEMLERİ Doç.Dr. Murat VURAL İTÜ Makina Fakültesi 1 1. Plastik Şekil Vermeye Genel Bakış 2. Plastik Şekil Vermede Malzeme Davranışı 3. Plastik Şekil Vermede

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. 2014-2015 Güz Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Ford Otosan Ġhsaniye Otomotiv MYO. Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu

MALZEME BİLİMİ. 2014-2015 Güz Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Ford Otosan Ġhsaniye Otomotiv MYO. Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu MALZEME BİLİMİ 2014-2015 Güz Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Ford Otosan Ġhsaniye Otomotiv MYO Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu Bilgisi DERSĠN ĠÇERĠĞĠ, KONULAR 1- Malzemelerin tanımı 2- Malzemelerinseçimi 3- Malzemelerin

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEYİ (CHARPY) 2016-2017 Güz Dönemi METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEYİ (CHARPY) 1. Giriş Darbe deneyinden,

Detaylı

MMT407 Plastik Şekillendirme Yöntemleri

MMT407 Plastik Şekillendirme Yöntemleri K O C A E L İ ÜNİVERSİTESİ Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü MMT407 Plastik Şekillendirme Yöntemleri 2 Malzemelerin Mekanik Davranışı Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı 2. Malzemelerin

Detaylı

Çentik Açma (Charpy Test Numunesi) 5 TL / Numune 1 gün DİNAMİK LABORATUVARI * TS EN ISO 148-1:2011 TS EN ISO 148-1:2011 TS EN ISO 9016:2012:2013

Çentik Açma (Charpy Test Numunesi) 5 TL / Numune 1 gün DİNAMİK LABORATUVARI * TS EN ISO 148-1:2011 TS EN ISO 148-1:2011 TS EN ISO 9016:2012:2013 Sayfa No Sayfa 1 / 5 STATİK LABORATUVARI Yöntem Birim Fiyat Deney Süresi Çekme deneyi (Oda sıcaklığında) TS EN ISO 6892-1:2011 80 TL / Numune Çekme deneyi (1000 C ye kadar) TS EN ISO 6892-2:2011 160 TL

Detaylı

STATİK-MUKAVEMET. Doç. Dr. NURHAYAT DEĞİRMENCİ

STATİK-MUKAVEMET. Doç. Dr. NURHAYAT DEĞİRMENCİ STATİK-MUKAVEMET Doç. Dr. NURHAYAT DEĞİRMENCİ Çekme deneyi test numunesi Çekme deney cihazı Elastik Kısımda gerilme: σ=eε Çekme deneyinin amacı; malzemelerin statik yük altındaki elastik ve plastik davranışlarını

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

EN 13674-1 madde 8.2 Fracture toughness (Klc) EN 13674-1 madde 8.4 Fatique Test

EN 13674-1 madde 8.2 Fracture toughness (Klc) EN 13674-1 madde 8.4 Fatique Test Sayfa No Sayfa 1 / 5 STATİK LABORATUVARI * Yöntem Birim Fiyat Deney Süresi Çekme deneyi (Oda sıcaklığında) TS EN ISO 6892-1 80 TL / Numune Çekme deneyi (1000 C ye kadar) TS EN ISO 6892-2 160 TL / Numune

Detaylı

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez.

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez. 1. DENEYİN AMACI: Farklı soğuma hızlarında (havada, suda ve yağda su verme ile) meydana gelebilecek mikroyapıların mekanik özelliklere etkisinin incelenmesi ve su ortamında soğutulan numunenin temperleme

Detaylı

MECHANICS OF MATERIALS

MECHANICS OF MATERIALS T E CHAPTER 2 Eksenel MECHANICS OF MATERIALS Ferdinand P. Beer E. Russell Johnston, Jr. John T. DeWolf Yükleme Fatih Alibeyoğlu Eksenel Yükleme Bir önceki bölümde, uygulanan yükler neticesinde ortaya çıkan

Detaylı

KAYNAKLI NUMUNELERİN TAHRİBATLI TESTLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ VE CİHAZ KALİBRASYONU

KAYNAKLI NUMUNELERİN TAHRİBATLI TESTLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ VE CİHAZ KALİBRASYONU KAYNAKLI NUMUNELERİN TAHRİBATLI TESTLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ VE CİHAZ KALİBRASYONU İlkay BİNER GSI SLV-TR - Kaynak Mühendisi E-posta: ilkay.biner@gsi.com.tr ÖZET Kaynaklı imalatta her ürünün aynı kalitede

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Malzeme Seçiminin Temelleri... 1 1.1 Giriş... 2 1.2 Malzeme seçiminin önemi... 2 1.3 Malzemelerin sınıflandırılması... 3 1.4 Malzeme seçimi adımları... 5 1.5 Malzeme seçiminde dikkate

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı

ÇEKME DENEYİ ve ÇEKME DAYANIMI. ÇELİĞİN σ-ε DAVRANIŞI Şekil Değiştirme sertleşmesi

ÇEKME DENEYİ ve ÇEKME DAYANIMI. ÇELİĞİN σ-ε DAVRANIŞI Şekil Değiştirme sertleşmesi ÇEKME DENEYİ ve ÇEKME DAYANIMI ÇELİĞİN σ-ε DAVRANIŞI Şekil Değiştirme sertleşmesi 1 Metale akma sınırının üzerinde gerilme uygulanması durumunda dislokasyon yoğunluğu artar, dayanım değerleri artar, sünekliliği

Detaylı

BETONARME KESİTLERİN EĞİLME MUKAVEMETLERİNİN BELİRLENMESİNDE TEMEL İLKE VE VARSAYIMLAR

BETONARME KESİTLERİN EĞİLME MUKAVEMETLERİNİN BELİRLENMESİNDE TEMEL İLKE VE VARSAYIMLAR BETONARME KESİTLERİN EĞİLME MUKAVEMETLERİNİN BELİRLENMESİNDE TEMEL İLKE VE VARSAYIMLAR BASİT EĞİLME Bir kesitte yalnız M eğilme momenti etkisi varsa basit eğilme söz konusudur. Betonarme yapılarda basit

Detaylı

Şekil 1. Elektrolitik parlatma işleminin şematik gösterimi

Şekil 1. Elektrolitik parlatma işleminin şematik gösterimi ELEKTROLİTİK PARLATMA VE DAĞLAMA DENEYİN ADI: Elektrolitik Parlatma ve Dağlama DENEYİN AMACI: Elektrolit banyosu içinde bir metalde anodik çözünme yolu ile düzgün ve parlatılmış bir yüzey oluşturmak ve

Detaylı

Uçaklarda bolca, alüminyum alaşım ve karbonla güçlendirilmiş kompozit kullanılmaktadır.

Uçaklarda bolca, alüminyum alaşım ve karbonla güçlendirilmiş kompozit kullanılmaktadır. MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME BİLİMİ Malzemelerin Mekanik Özellikleri Yrd. Doç. Dr. Abdullah DEMİR Uçaklarda bolca, alüminyum alaşım ve karbonla güçlendirilmiş

Detaylı

MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN VE TÜNEL KAZILARINDA MEKANİZASYON LABORATUVAR DENEY FÖYÜ

MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN VE TÜNEL KAZILARINDA MEKANİZASYON LABORATUVAR DENEY FÖYÜ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN VE TÜNEL KAZILARINDA MEKANİZASYON LABORATUVAR DENEY FÖYÜ Deney 1. Sievers Minyatür Delme Deneyi Deney 2. Kırılganlık(S20) Deneyi Deney 3. Cerchar Aşındırıcılık İndeksi (CAI)

Detaylı

Mukavemet 1. Fatih ALİBEYOĞLU. -Çalışma Soruları-

Mukavemet 1. Fatih ALİBEYOĞLU. -Çalışma Soruları- 1 Mukavemet 1 Fatih ALİBEYOĞLU -Çalışma Soruları- Soru 1 AB ve BC silindirik çubukları şekilde gösterildiği gibi, B de kaynak edilmiş ve yüklenmiştir. P kuvvetinin büyüklüğünü, AB çubuğundaki çekme gerilmesiyle

Detaylı

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -8-

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -8- Fatih ALİBEYOĞLU -8- Giriş Dövme, darbe veya basınç altında kontrollü bir plastik deformasyon sağlanarak, metale istenen şekli verme, tane boyutunu küçültme ve mekanik özelliklerini iyileştirme amacıyla

Detaylı

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS 009 he MGraw-Hill Companies, In. All rights reserved. - Burulma (orsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS ( τ ) df da Uygulanan

Detaylı

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi.

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. TEORİK BİLGİ: Kritik soğuma hızı, TTT diyagramlarında burun noktasını kesmeden sağlanan en

Detaylı