KEMOTERAPİ ALAN HASTALARA BAKIM VERENLERİN PSİKİYATRİK SEMPTOM DÜZEYLERİ VE BAKIM VERME YÜKLERİ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KEMOTERAPİ ALAN HASTALARA BAKIM VERENLERİN PSİKİYATRİK SEMPTOM DÜZEYLERİ VE BAKIM VERME YÜKLERİ"

Transkript

1 KEMOTERAPİ ALAN HASTALARA BAKIM VERENLERİN PSİKİYATRİK SEMPTOM DÜZEYLERİ VE BAKIM VERME YÜKLERİ PSYCHIATRIC SYMPTOM LEVELS AND BURDEN CARE OF CAREGIVERS OF PATIENTS RECEIVING CHEMOTHERAPY Emine ÖKSÜZ, Nuray BARIŞ, Filiz ARSLAN, Mehmet Alpay ATEŞ GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi, Psikiyatri Servisi, İstanbul. Özet Kemoterapi tedavisi; uzun sürmesi, yan etkilerinin olması, tüm sistemleri etkilemesi ve sonucunda nüks ihtimalinin bulunması nedeniyle insan yaşamını fiziksel ve psikolojik olarak etkileyen bir tedavi sürecidir. Bu süreçte hasta kadar bakım verenler de fiziksel, ruhsal ve ekonomik yönden güçlükler yaşamaktadırlar. Bu çalışmanın amacı kemoterapi alan hastalara bakım verenlerin psikiyatrik semptom düzeylerini ve bakım verme yüklerini belirlemektir. Araştırma bir eğitim ve araştırma hastanesinin onkoloji servisi kemoterapi ünitesinde ayaktan tedavi gören 160 hastanın bakım verenleri ile yapılmış tanımlayıcı bir çalışmadır. Verilerin toplanmasında Tanıtıcı Bilgi Formu, Bakım Verme Yükü Ölçeği ve Kısa Semptom Envanteri kullanılmıştır. Üç kür ve üstü kemoterapi alan hastalara bakım verenlerin somatizasyon, obsesif kompulsif bozukluk, depresyon, anksiyete bozukluğu, hostilite, rahatsızlık ciddiyet indeksi ve Bakım Verme Yükü Ölçeği puan ortalamalarının üç kürden az kemoterapi alan hastalara bakım verenlere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bakım verenlerin Bakım Verme Yükü Ölçeği puan ortalamaları arttıkça somatizasyon, obsesif kompulsif bozukluk, kişilerarası duyarlılık, depresyon, anksiyete bozukluğu, hostilite, fobik anksiyete, ek maddeler, rahatsızlık ciddiyet indeksi ve semptom rahatsızlık indeksi puan ortalamalarının da arttığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, üçüncü kürden sonra bakım verenlerin psikiyatrik semptomlarının ve bakım verme yüklerinin arttığı belirlenmiş olup, bakım verenlerin kemoterapinin yan etkileri ortaya çıkmadan bilgilendirilmelerinin uygun olacağı önerisinde bulunulmuştur. Anahtar sözcükler: Kanser, bakım verenler, bakım yükü, psikiyatrik semptomlar Abstract Chemotherapy treatment is a process that affects human life physically and psychologically because of its long duration, side effects, its affecting all the systems and the probability of recurrence at the end. In this process, caregivers as well as the patient have difficulty in physical, psychological and economic terms. The aim of this study is to determine, psychiatric symptom levels and burden care of the caregivers of cancer patients receiving chemotherapy. The research is a descriptive study made with caregivers of 160 outpatients in the chemotherapy service of an oncology unit of a training hospital. Introductory Information Form, Burden Interview and Brief Symptom Inventory have been used to collect the data. It has been found that somatization, obsessive-compulsive disorder, depression, anxiety disorder, hostility, and global severity index and Burden Interview average scores of people caregiving to patients receiving over three cycles of chemotherapy are higher than those of caregivers of patients receiving chemotherapy less than three cycles. It has been found that as Burden Interview score increases, somatization, obsessive-compulsive disorder, interpersonal sensitivity, depression, anxiety disorder, hostility, phobic anxiety, additional materials, the global severity index and symptom severity index score averages also increase. As a result, it has been determined that psychiatric symptoms and burden care of caregivers increase after third cycle of treatment and it has been proposed that caregivers be informed before the occurrence of side effects of chemotherapy. Key words: Cancer, caregivers, burden care, psychiatric symptoms Giriş Kanser mortalite ve morbidite oranı yüksekliğiyle hem hastayı hem de ailesini fiziksel ve duygusal olarak etkileyen zor bir hastalıktır. Tıp alanındaki gelişmelere rağmen kanser hala ağrı, acı çekme ve ölüm ile eş anlamlı olarak düşünülmektedir. Ölüme yol açması, her yaş grubunda ve her bölgede görülmesi, kişiyi bakıma muhtaç hale getirmesi, hasta ve ailesini olumsuz etkilemesi gibi nedenlerle temel sağlık sorunlarından birisini oluşturmaktadır [1,2]. Kanserin tedavi yöntemleri arasında yer alan ve sık kullanılan kemoterapi ile hastaların yaşam süresinin uzaması ve daha nitelikli yaşaması amaçlanmaktadır. Ancak kemoterapide kullanılan sitotoksik ilaçlar normal hücrelere de zarar vermekte ağrı, anoreksiya, Dr. Emine ÖKSÜZ GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi, Psikiyatri Servisi, İstanbul Makalenin gönderilme tarihi: Makalenin kabul edilme tarihi:

2 ÖKSÜZ ve ark. kaşeksi, tat almada değişiklik, alopesia, dehidratasyon, bulantı, kusma, yorgunluk, dispne, kemik iliği supresyonu, depresyon, anksiyete gibi istenmeyen yan etkilere neden olmaktadır [3,4]. Bu yan etkiler nedeni ile hasta kadar aile üyelerinin de günlük yaşam düzeninin bozulduğu ve kanserli hastanın ailesinin de stresinin arttığı bilinmektedir [5,6]. Kemoterapi tedavisi; tedavinin uzun sürmesi, yan etkilerinin olması, sistemik etki göstermesi ve sonucunda nüks ihtimalinin bulunması nedeniyle insan yaşamını gerek fiziksel gerek psikolojik olarak etkileyen bir tedavi sürecidir. Bakım vericiler bu süreçte karşılaştıkları fiziksel, ruhsal, sosyal ve ekonomik zorluklarla mücadele ederken bakım verme rolüne de sürdürmeye çalışırlar [3,7]. Kanser tanısının konması ile aile üyelerinin bakım verici rolünü üstlenmesi paralel gelişen bir süreçtir. Bakım verici, hastayı destekleyen ve genellikle en çok bakımı sağlayan anahtar kişidir. Ailede kanser hastasının olması günlük işleri ve rutinleri farklılaştırmakta, kişileri uyum sağlamak zorunda oldukları yeni durumlarla karşı karşıya getirmektedir. Aileyi etkileyen bu hastalığın uzun sürmesi, yaşamı tehdit eder özellikte olması, hastanın işine ve sosyal yaşamına dönememesi gibi nedenler hastanın bakımını üstlenen kişinin sorumluluklarını arttırmakta ve aile içindeki rollerini değiştirmektedir [2,6]. Aile içi bakım verenler kendi sağlıkları ve yaşamları açısından bakıldığında hastalık süresince fiziksel, ruhsal, sosyal ve ekonomik açıdan güçlükler yaşamaktadırlar [2]. Bakım verenlerin ruhsal durumları üzerine odaklanan çalışmalarda; depresyon, anksiyete, öfke ve ruhsal sıkıntı gibi psikolojik semptomlarda artışlar olduğu belirtilmektedir [4,8-10]. Literatür incelendiğinde daha çok kanserli hasta yakınlarının ruhsal durumlarının ve bakım verme yüklerinin belirlendiği [9-15], sadece kemoterapi sürecinde bakım verenleri ele alan çalışmaların ise sınırlı olduğu görülmektedir. Bu araştırma, kemoterapi alan hastalara bakım verenlerin psikiyatrik semptom düzeylerini ve bakım verme yüklerini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Gereç ve Yöntem Araştırmanın örneklemini, bir eğitim ve araştırma hastanesinin onkoloji servisi kemoterapi ünitesinde Nisan Mart 2012 tarihleri arasında ayaktan tedavi gören 160 hastanın bakım verenleri oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğü 0.05 yanılma düzeyi ve 0.97 güçlülük değeri temel alınarak hesaplanmıştır. Hesaplama sonucunda n=157 olarak bulunmuştur. Ancak hesaplamalarda ve yorumlamalarda kolaylık sağlaması açısından bu sayı 160 a çıkarılmıştır. Bakım verenler basit rastgele örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Araştırmaya alınma kriterleri şunlardır: (1) Kanser tanısı ile ayaktan kemoterapi uygulanan bir hastası olan, (2) hastanın bakımından sorumlu olan, (3) 18 yaş ve üzerinde olan, (4) en az ilkokul mezunu olan, (5) dil sorunu olmayan, (6) mental retardasyonu olmayan, (7) çalışmaya katılmayı kabul eden her hastanın bir bakım vereni araştırma kapsamına alınmıştır. Veri toplama araçları 1-i Tanıtıcı Bilgi Formu: Formda bakım verenlerin cinsiyeti, yaşı, eğitim düzeyi, medeni durumu, gelir getiren bir işi olup olmadığı, hastaya yakınlık derecesi ve bakım verme süreleri ile ilgili sorular yer almaktadır. 2-Bakım Verme Yükü Ölçeği (BVYÖ): Zarit, Reever ve Bach-Peterson tarafından 1980 yılında geliştirilen ölçeğin Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması İnci [16] tarafından yapılmıştır. Bakım gereksinimi olan bireye veya yaşlıya bakım verenlerin yaşadığı stresi değerlendirmek amacıyla kullanılan ölçek 22 ifadeden oluşmaktadır. Maddeleri 0 4 arasında puanlanan Likert tipi bir ölçektir. Ölçekten en az 0, en fazla 88 puan alınabilmektedir. Ölçek puanının yüksek olması, yaşanılan sıkıntının yüksek olduğunu göstermektedir [16]. Araştırmada ölçeğin iç tutarlılık katsayısı 0.88 (Cronbach s α=0.88) olarak bulunmuştur. 3-Kısa Semptom Envanteri (KSE): Ruhsal belirtileri taramak için kullanılan ölçeğin, Türkiye de geçerlilik ve güvenilirlik çalışması Şahin ve Durak [17] tarafından yapılmıştır. KSE, 53 maddeden oluşan, maddeleri 0 4 arasında puanlanan Likert tipi bir ölçektir. Ölçek dokuz alt ölçek, üç global indeks ve ek maddelerden oluşmaktadır. Alt ölçekler somatizasyon, obsesif kompulsif bozukluk (OKB), kişilerarası duyarlılık, depresyon, anksiyete, hostilite, fobik anksiyete, paranoid düşünceler ve psikotizmdir. Her alt ölçekten alınan puan, o ölçekteki soru sayısına bölündüğünde 1.00 in üzerindeki değerler o semptomun varlığını göstermektedir. Ek maddelerde, yeme içme bozuklukları, uyku bozukluğu, ölüm ve ölüm üzerine düşünceler ve suçluluk duygularıyla ilgili maddeler vardır. Global indeksler ise; rahatsızlık ciddiyet indeksi, belirti toplam indeksi ve semptom rahatsızlık indeksi şeklindedir [17]. 25

3 Anatol J Clin Investig 2013;7(1):26-32 ÖKSÜZ E. ve ark. Araştırmada ölçeğin iç tutarlılık katsayısı 0.96 (Cronbach s α=0.96) olarak bulunmuştur. Yöntem Araştırmanın yapılabilmesi için, etik kurul onayı, araştırmanın yapıldığı eğitim ve araştırma hastanesinden yazılı ve tıbbi onkoloji servisinden sözlü izin alınmıştır. Çalışmaya katılacak bakım verenlere araştırmanın amacı ve grup çalışmasının özellikleri konusunda bilgi verilerek, katılımın gönüllülük ilkesine dayandığı açıklanmıştır. Çalışmaya katılanların kimliklerinin ve verdikleri bilgilerin başkalarına açıklanmayacağı konusunda güvence verilmiştir. Araştırmaya katılmayı kabul eden bakım verenlere uygun bir zaman belirlenerek Bilgi Formu, BVYÖ ve KSE araştırmacılar tarafından yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Her görüşme yaklaşık dakika sürmüştür. Araştırma kemoterapinin etkileri ile ilgili olduğu için bakım verenler (N=160), üç kür ve daha fazla kemoterapi alan hastalara bakım verenler ve üç kürden az kemoterapi alan hastalara bakım verenler olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi Araştırmanın verileri SSPS 15.0 for Windows programı ile bilgisayar ortamında değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesine parametrik/nonparametrik oluşunu saptamak için normal dağılıma uygunluk analizleri yapılmış ve değişkenlerin parametrik olduğu saptanmıştır. Sosyodemografik özelliklerin değerlendirilmesinde Ki-kare ve Student t testi, BVYÖ ve KSE puan ortalamalarının değerlendirilmesinde ise; Independent Sample t testi ve Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Bulgular Kemoterapi alan hastalara bakım verenlerin sosyodemografik özellikleri Tablo 1 de gösterilmiştir. Üç kür ve üstü kemoterapi alan hastalara bakım verenlerin yaş ortalaması 47.81±14.80, eğitim yılı ortalamaları 12.43±2.81 dir. Üç kürden daha az kemoterapi alan hastalara bakım verenlerin yaş ortalaması ise 47.27±15.21, eğitim yılı ortalamaları 11.96±3.73 dir (Tablo 1). Araştırmaya katılan üç kür ve üstü ile üç kürden daha az kemoterapi alan hastalara bakım verenlerin benzer özellikte ve grupların homojen olduğu belirlenmiştir (Tablo 1). Araştırmada üç kür ve üstü ile üç kürden daha az kemoterapi alan hastalara bakım verenlerin somatizasyon, OKB, depresyon, anksiyete bozukluğu, hostilite, rahatsızlık ciddiyet indeksi ve BVYÖ puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark (p<0.05) saptanmıştır. Üç kür ve daha fazla kemoterapi alan hastalara bakım verenlerin puan ortalamaları daha yüksektir (Tablo 2). Üç kür ve üstü ile üç kürden daha az kemoterapi alan hastalara bakım verenlerin ek maddeler puan ortalamalarının 1.00 ın üzerinde olduğu, ancak aralarındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı (p>0.05) bulunmuştur (Tablo 2). Araştırmaya katılan bakım verenlerin yaş ortalamaları ile OKB (r:-0.25, p<0.05), kişilerarası duyarlılık (r:-0.19, p<0.05), depresyon (r:-0.25, p<0.05), hostilite (r:-0.16, p<0.05) ve ek maddeler (r:-0.23, p<0.05) puan ortalamaları arasında anlamlı negatif korelasyon bulunmuştur (Tablo 3). Buna göre; bakım verenlerin yaş ortalaması arttıkça OKB, kişilerarası duyarlılık, depresyon, hostilite ve ek maddeler puan ortalamaları azalmaktadır. Tablo 3 de bakım verenlerin eğitim yılı ortalamaları ile KSE alt ölçek puan ortalamaları arasındaki korelasyon verilmiştir. Bakım verenlerin eğitim yılı ortalamaları ile somatizasyon (r:0.17, p<0.05), OKB (r:0.16, p<0.05), kişilerarası duyarlılık (r:0.17, p<0.05), anksiyete bozukluğu (r:0.17, p<0.05), hostilite (r:0.17, p<0.05) ve psikotizm (r:0.18, p<0.05) puan ortalamaları arasında anlamlı pozitif korelasyon saptanmıştır (Tablo 3). Bakım verenlerin eğitim yılı ortalamaları arttıkça somatizasyon, OKB, kişilerarası duyarlılık, anksiyete bozukluğu, hostilite ve psikotizm puan ortalamaları da artmaktadır. Araştırmaya katılan bakım verenlerin BVYÖ puan ortalamaları ile somatizasyon(r:0.33, p<0.05), OKB (r:0.27, p<0.05), kişilerarası duyarlılık (r:0.34, p<0.05), depresyon (r:0.44, p<0.05), anksiyete bozukluğu (r:0.43, p<0.05), hostilite (r:0.42, p<0.05), fobik anksiyete (r:0.21, p<0.05), ek maddeler (r:0.24, p<0.05), rahatsızlık ciddiyet indeksi (r:0.37, p<0.05) ve semptom rahatsızlık indeksi (r:0.21, p<0.05) puan ortalamaları arasında anlamlı pozitif korelasyon belirlenmiştir (Tablo 3). Bakım verenlerin BVYÖ puan ortalamaları arttıkça somatizasyon, OKB, kişilerarası duyarlılık, depresyon, anksiyete bozukluğu, hostilite, fobik anksiyete, ek maddeler, rahatsızlık ciddiyet indeksi ve semptom rahatsızlık indeksi puan ortalamaları da artmaktadır. 26

4 ÖKSÜZ ve ark. Tablo 1. in Sosyodemografik Özellikleri Sosyodemografik Üç Kür ve üstü Hastalara Özellikler Üç Kür altı Hastalara Yaş (ort ± SS) yıl 47.81± ±15.21 t=-0.19* p=0.846 Cinsiyet - n (%) Kadın 50 (62.5) 47 (58.8) χ2=0.24** Erkek 30 (37.5) 33 (41.3) p=0.627 Medeni durum n (%) Evli 56 (70) 51 (63.8) χ 2 =0.71** Bekar 24 (30) 29 (36.3) p=0.401 Eğitim (ort ± SS) yıl 12.43± ±3.73 t=0.79 p=0.426 Gelir - n (%)*** Var 43 (53.8) 39 (48.8) χ 2 =0.40** Yok 37 (46.3) 41 (51.3) p=0.527 Yakınlık derecesi n (%) Anne-baba 3 (3.8) 4 (5.0) χ 2 =076** Kardeş 3 (3.8) 4 (5.0) p=0.860 Çocuk 36 (45.0) 39 (48.0) Eş 38 (47.5) 33 (41.0) Bakım verme süresi (ort ± SS) yıl 5.02± ±2.81 * t testi ** Ki-kare testi t=-0.33* p=0.745 Tablo 2. in Kısa Semptom Envanteri ve Bakım Verme Yükü Ölçeği Puan Ortalamalarının Karşılaştırılması Üç Kür ve üstü Hastalara Üç Kür altı Hastalara (ort SS) (ort SS) Kısa Semptom Envanteri Somatizasyon 0.92± ±0.58 t=4.08* OKB 1.36± ±0.69 t=3.40* Kişilerarası duyarlılık 0.83± ±0.62 t=1.84* p=0.068 Depresyon 1.09± ±0.51 t=2.83* p=0.004 Anksiyete bozukluğu 1.12± ±0.74 t=2.25* p=0.026 Hostilite 1.01± ±0.71 t=3.07* p=0.003 Fobik anksiyete 0.55± ±0.61 t=0.42* p=0.157 Paranoid düşünce 0.71± ±0.79 t=-0.77* p=0.443 Psikotizm 0.30± ±0.26 t=1.79* p=0.076 Ek maddeler 1.00± ±0.78 t=-0.62* p=0.539 Rahatsızlık ciddiyet indeksi 0.18± ±0.10 t=2.81* p=0.006 Belirti toplam indeksi 25.31± ±21.56 t=0.08* p=0.939 Semptom rahatsızlık indeksi 0.38± ±0.71 t=0.63* p=0.528 Bakım Verme Yükü Ölçeği 28.70± ±9.66 t=3.31* *Independen t test 27

5 Anatol J Clin Investig 2013;7(1):26-32 ÖKSÜZ E. ve ark. Tablo 3. in (N 180) Yaş, Eğitim Süresi, Bakım Süresi ve Bakım Verme Yükü Ölçeği ile Kısa Semptom Envanteri Puan Ortalamaları Arasındaki Korelasyon (Pearson korelasyon katsayıları) Somatizasyon OKB Kişilerarası duyarlılık Depresyon Anksiyete bozukluğu Hostilite Fobik anksiyete Paranoid düşünce Psikotizm Ek maddeler Rahatsızlık ciddiyet indeksi Belirti toplam indeksi Semptom rahatsızlık indeksi Yaş 0.07 p= p= p= p= p= p=0.682 p= p= p= p= p= p=0.276 Eğitim 0.17 p= p= p= p= p= p=0.036 p= p= p= p= p= p= p=0.745 Bakım süresi - p=0.908 p= p= p= p= p= p= p= p= p=0.611 p= p= p=0.767 Bakım Verme Yükü Ölçeği p= p= p= p= p= p= p=0.035 Tartışma Araştırmada üç kür ve daha fazla kemoterapi alan hastalara bakım verenlerin somatizasyon, OKB, depresyon, anksiyete bozukluğu, hostilite ve rahatsızlık ciddiyet indeksi semptomlarının ve BVYÖ puan ortalamalarının üç kürden az kemoterapi alan hastalara bakım verenlere göre daha fazla olduğu saptanmıştır. Literatürde kemoterapi tedavisine devam eden hastalarda, yan etkiler ve hastalığın algılanmasındaki farklılıklar nedeniyle üçüncü kürden sonra yaşam kalitelerinde azalma olduğu, bu durumun bakım vericileri de olumsuz etkilediği belirtilmektedir [18,19]. Araştırma bulgusu kemoterapiye bağlı yan etkilerin ortaya çıkması ile birlikte bakım verenlerin psikiyatrik semptomlarının arttığını düşündürmektedir. Yapılan araştırmalarda hastalık ve tedavi sürecinde aile üyelerinin en sık yaşadığı duygusal sorunlar arasında anksiyete, depresyon, öfke, suçluluk duygularının yer aldığı belirtilmektedir [9,10,12,20]. Beser ve Öz [19], Silveira ve ark. [3], Vrettos ve ark.nın [4] kemoterapi alan kanser hastalarının aile üyeleri ile yaptıkları çalışmalarda, aile üyelerinin anksiyete ve depresyon düzeylerinin yüksek bulunması çalışma bulgularını destekler niteliktedir. Akgün Şahin ve ark.nın [8] ayaktan kemoterapi alan 165 hastanın bakım verenleri ile yaptıkları çalışmada kemoterapi sırasında bakım verenlerin bakım yükünün arttığı saptanmıştır. Benzer şekilde; Palos ve ark.nın [15] kemoterapi alan hastaların bakım verenleri ile yaptıkları çalışmada ise, yirmi haftalık kemoterapi sürecinde tedavi süresi arttıkça bakım verenlerin stres, üzüntü ve bakım verme yüklerinin arttığı belirlenmiştir. Araştırmalar kanser tedavisinde sık aralıklarla hastaneye gidiş gelişler ve kemoterapiye bağlı bulantı, kusma, enfeksiyon ve oluşabilecek diğer komplikasyonlar nedeniyle hasta kadar ailenin de günlük yaşam düzeninin bozulduğunu göstermektedir [2,4,12]. Bu sonuçlar araştırma bulgularını destekler niteliktedir. Araştırma kapsamındaki bakım verenlerin yaş ortalaması arttıkça OKB, kişilerarası duyarlılık, depresyon, hostilite ve ek maddeler belirtilerinin şiddeti azalmaktadır. Kemoterapi uygulanan kanser hastaların bakım verenleri ile yapılan araştırmalarda yaş ile bakım verenlerin fiziksel, ruhsal durumları arasındaki ilişki konusunda değişik sonuçlar bulunmuştır. Vrettos ve ark.nın [4] yaptıkları araştırmada bakım verenlerin yaş ortalamaları ile anksiyete ve depresyon düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Kızılcı [5], Alptekin ve ark. [11] ise, kemoterapi alan hastaların yakınları ile yaptıkları çalışmalarda ise; ileri yaştaki hasta yakınlarının genç yaştaki hasta yakınlarına göre uyku ve iştahlarının daha fazla azaldığını, yaşam kalitelerinin daha fazla bozulduğunu saptamışlardır. Kemoterapi uygulanan hasta yakınları ile yapılan araştırmalardaki farklı sonuçların aksine, bu 28

6 ÖKSÜZ ve ark. araştırmada bakım verenlerin yaş ortalaması arttıkça ruhsal belirtilerin azaldığı bulunmuştur. Araştırmada bakım verenlerin eğitim yılı ortalamaları arttıkça somatizasyon, OKB, kişilerarası duyarlılık, anksiyete bozukluğu, hostilite ve psikotizm belirtilerinin şiddeti de artmaktadır. Bu durum araştırma kapsamındaki bakım verenlerin eğitim yılı ortalamalarının yüksek olması ile açıklanabilir. Türk toplumunda eğitim düzeyi arttıkça kentsel alana yerleşimin arttığı ve bunun doğal sonucu olarak da sosyal destek azaldığı düşünüldüğünde; kanser gibi kronik bir hastalıkta bakım verenlerin psikiyatrik yönden de desteğe ihtiyaçları olduğu söylenebilir. Bakım verenlerin BVYÖ puan ortalamaları arttıkça somatizasyon, OKB, kişilerarası duyarlılık, depresyon, anksiyete bozukluğu, hostilite, fobik anksiyete, ek maddeler, rahatsızlık ciddiyet indeksi ve semptom rahatsızlık indeksi puan ortalamaları da artmaktadır. Literatürde kemoterapi sürecinin hasta kadar bakım verenleri de ruhsal ve sosyal olarak etkilediği belirtilmektedir [10,15,14]. Araştırma bulgusu konunun tartışıldığı kaynaklarla [6,8] uyumlu olarak değerlendirilmektedir. Araştırmada üç kür ve üstü ile üç kürden daha az kemoterapi alan hastalara bakım verenlerin ek maddelere ait semptom düzeyinin 1.00 ın üzerinde olduğu, ancak kür sayısı ile semptom düzeyi arasında bir ilişki olmadığı bulunmuştur. Ek maddeler ile; yeme içme bozuklukları, uyku bozukluğu, ölüm ve ölüm üzerine düşünceler ve suçluluk duygularıyla ilgili semptomlar değerlendirilmektedir [17]. Araştırmadaki bulgu araştırma kapsamındaki Kaynaklar 1. Güleç G, Büyükkınacı A. Kanser ve psikiyatrik bozukluklar. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 2011; 3(2): Terakye G. Kanserli hasta yakınları ile etkileşim. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2011; 4(2): Silveira MJ, Given CW, Given B, Rosland AM, Piette JD. Patient-caregiver concordance in symptom assessment and improvement in outcomes for patients undergoing cancer chemotherapy. Chronic Illness 2010; 6(1): Vrettos I, Kamposioras K, Kontodimopoulos N ve ark. Comparing health-related quality of life of cancer patients under chemotherapy and of their caregivers. ScientificWorldJournal 2012; Epub 2012 Apr Kızılcı S. Kemoterapi alan kanserli hastalar ve yakınlarının yaşam kalitesini etkileyen faktörler. Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 1999; 3(2): bakım verenlerde ek maddelere ait semptomların görüldüğünü göstermektedir. Kızılcı nın [5] kemoterapi alan 100 hasta ve 100 hasta yakını ile yaptığı çalışmada hasta yakınlarının uyku ve iştah durumlarının olumsuz etkilendiği ve bu etkilenmenin hastalar ile aynı ölçüde olduğu belirlenmiştir. Kemoterapi alan farklı kanser hastaları ve hasta yakınları ile yapılan çok sayıda araştırmada da hasta yakınlarının uyku, beslenme, dinlenme gibi birçok alanda yaşam kalitelerinin bozulduğu belirlenmiştir [3,4,21,22]. Literatürde bakım verenlerin, bakım verme sürecinde; isyan etme, hastaya karşı çelişkili duygular, hastalığın ciddiyetini reddetme, hastalık haricinde bir şey düşünüp konuşamama, sosyal aktivitelerden uzaklaşma, tedavinin işe yaramayacağı ve ölüm düşüncesi gibi tepkiler gösterdikleri belirtilmektedir [8,13,20]. Bu sonuçlar araştırma bulguları ile benzerlik göstermektedir. Araştırmanın tek bir hastanede yapılmış olması ve örneklem sayısının az olması araştırmanın sınırlılıklarını oluşturmaktadır. Sonuç Sonuç olarak, kemoterapi sürecinden hasta kadar bakım verenler de etkilenmektedir. Araştırma sonuçlarının da ortaya koyduğu gibi; üçüncü kürden sonra bakım verenlerin psikiyatrik semptomları ve bakım verme yükleri artmaktadır. Bu sonuçlar doğrultusunda hastalar kadar onların bakımına katılan yakınlarının da bakım kapsamına alınması ve bakım verenlerin kemoterapinin yan etkileri ortaya çıkmadan bilgilendirilmeleri önerilebilir. 6. Tamayo GJ, Broxson A, Munsell M, Cohen MZ. Caring for the caregiver. Oncology Nursing Forum 2010; 37(1): E Xiaomei M, Herbert YU. Global burden of cancer. Yale Journal of Biology and Medicine 2006; 79(3-4): Akgün Şahin Z, Polat H, Ergüney S. Kemoterapi alan hastalara bakım verenlerin bakım verme yüklerinin belirlenmesi. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2009; 12:2, Bilge A, Ünal G. Kanserli hastanın yakınlarının öfke ve kaygı düzeylerinin belirlenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2005; 21(2): Fridriksdóttir N, Saevarsdóttir T, Halfdánardóttir SÍ ve ark. Family members of cancer patients: Needs, quality of life and symptoms of anxiety and depression. Acta Oncologica 2011; 50(2): Alptekin S. Charecteistics and quality of life analysisof caregivers of cancer patients. Medical Oncology 2010; 27(3): Çivi S, Kutlu R, Çelik HH. Kanserli hasta yakınlarında depresyon ve yaşam kalitesini 29

7 Anatol J Clin Investig 2013;7(1):26-32 ÖKSÜZ E. ve ark. etkileyen faktörler. Gülhane Tıp Dergisi 2011; 53: Given BA, Given CW, Kozachik S. Family support in advanced cancer. A Cancer Journal for Clinicians 2001; 51: Northouse L, Williams AL, Given B, McCorkle R. Psychosocial care for family caregivers of patients with cancer. Journal of Clinical Oncology 2012; Apr 10;30(11): Palos GR, Mendoza TR, Liako KP ve ark. Caregiver semptom burden: The risk of caring for an underserved patient with advanced cancer. Cancer 2010; Oct. 19: İnci FH, Erdem M. Bakım Verme Yükü Ölçeği nin Türkçeye uyarlanması geçerlilik ve güvenilirliği. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2008; 11: Şahin NH, Durak A. Kısa Semptom Envanteri: Türk gençleri için uyarlanması. Türk Psikoloji Dergisi 1994; 9(31): Arslan S, Akın B, Koçoğlu D. Kemoterapi alan hastalarda hastalık ve tedaviye bağlı yaşanan semptomların soysa-demografik özellikler ve algılanan sosyal destek ile ilişkisi. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi 2008; 1: Beser N, Öz F. Kemoterapi alan lenfomalı hastaların anksiyete-depresyon düzeyleri ve yaşam kalitesi. Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2003; 7(1): Atagün Mİ, Balaban ÖD, Atagün Z, Elagöz M, Yılmaz Özpolat A. Kronik hastalıklarda bakım veren yükü. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 2011; 3(3): Cho MH, Dodd MJ, Lee KA, Padilla G, Slaughter R. Self-reported sleep quality in family caregivers of gastric cancer patients who are receiving chemotherapy in Korea. Journal of Cancer Education 2006; 21(1 Suppl): Yesilbalkan OU, Ozkutuk N, Ardahan M. Comparison of quality of life of Turkish cancer patients and their family caregivers. Asian Pacific Journal Cancer Prevention 2010; 11(6):

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM 1. Açıklama 1.1.Proje Ortaklarının Adları: Uzman Klinik Psikolog Özge Yaren YAVUZ ERDAN, Uzman Klinik Psikolog Elvan DEMİRBAĞ, Uzman Klinik Psikolog Nilay KONDUZ 1.2.Nihai

Detaylı

KADINLARDA RUH SAĞLIĞINI VE AİLE İŞLEVLERİNİ ETKİLEYEN ETMENLER*

KADINLARDA RUH SAĞLIĞINI VE AİLE İŞLEVLERİNİ ETKİLEYEN ETMENLER* Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 013;16:3 ARAŞTIRMA KADINLARDA RUH SAĞLIĞINI VE AİLE İŞLEVLERİNİ ETKİLEYEN ETMENLER* Serpil TÜRKLEŞ** Mualla YILMAZ** Ayşe ÖZCAN*** Emine ÖNCÜ**** Belkıs

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

Diyabette Öz-Yönetim Algısı Skalası nın (DÖYAS) Türkçe Versiyonu: Geçerlik ve Güvenirlik Değerlendirme

Diyabette Öz-Yönetim Algısı Skalası nın (DÖYAS) Türkçe Versiyonu: Geçerlik ve Güvenirlik Değerlendirme Diyabette Öz-Yönetim Algısı Skalası nın (DÖYAS) Türkçe Versiyonu: Geçerlik ve Güvenirlik Değerlendirme Yrd. Doç. Dr. Ayfer Bayındır Çevik Doç. Dr. Şeyda Özcan Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu

Detaylı

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU Hazırlayan Sosyolog Kenan TURAN Veteriner Hekimi Volkan İSKENDER Ağustos-Eylül 2015 İÇİNDEKİLER Araştırma Konusu

Detaylı

HUZUREVİNDE YAŞAYAN YAŞLI BİREYLERDE YAŞAM KALİTESİ

HUZUREVİNDE YAŞAYAN YAŞLI BİREYLERDE YAŞAM KALİTESİ HUZUREVİNDE YAŞAYAN YAŞLI BİREYLERDE YAŞAM KALİTESİ FATMA ARPACI 1, ŞADAN TOKYÜREK 2, NAİLE BİLGİLİ 3 Gazi Üniversitesi Özet Araştırma, huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerde yaşam kalitesinin incelenmesi

Detaylı

Ara rma, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl na ba

Ara rma, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl na ba 1.1 Ara rman n Amac Ara rmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl na ba olarak hizmet vermekte olan; 1. Bütçe ve Performans Program ube Müdürlü ü 2. Stratejik Yönetim ve Planlama

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN ANNE BABALARIN PSİKOPATOLOJİK SEMPTOMLARININ BELİRLENMESİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA(AMASYA İLİ ÖRNEĞİ)

ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN ANNE BABALARIN PSİKOPATOLOJİK SEMPTOMLARININ BELİRLENMESİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA(AMASYA İLİ ÖRNEĞİ) ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN ANNE BABALARIN PSİKOPATOLOJİK SEMPTOMLARININ BELİRLENMESİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA(AMASYA İLİ ÖRNEĞİ) Şenay ŞEKER 1 Atıf/ : Şeker, Şenay, (2015). Engelli Çocuğu Olan Anne-Babaların Psikopatolojik

Detaylı

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ Savaş AYBERK, Bilge ALYÜZ*, Şenay ÇETİN Kocaeli Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü, Kocaeli *İletişim kurulacak yazar bilge.alyuz@kou.edu.tr, Tel: 262

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

Madde Bağımlısı Hastalarda Sosyal Destek ve Benlik Saygısı

Madde Bağımlısı Hastalarda Sosyal Destek ve Benlik Saygısı ARAŞTIRMA YAZISI / ORIGINAL ARTICLE Hemşirelik / Nursing Madde Bağımlısı Hastalarda Sosyal Destek ve Benlik Saygısı Gülçin Avşar 1, Filiz Koç 2, Gülay Aslan 2 1 Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi,

Detaylı

Doç. Dr. Mehmet Durdu KARSLI Sakarya Üniversitesi E itim fakültesi Doç. Dr. I k ifa ÜSTÜNER Akdeniz Üniversitesi E itim Fakültesi

Doç. Dr. Mehmet Durdu KARSLI Sakarya Üniversitesi E itim fakültesi Doç. Dr. I k ifa ÜSTÜNER Akdeniz Üniversitesi E itim Fakültesi ÜN VERS TEYE G R SINAV S STEM NDEK SON DE KL E L K N Ö RENC LER N ALGILARI Doç. Dr. Mehmet Durdu KARSLI Sakarya Üniversitesi E itim fakültesi Doç. Dr. I k ifa ÜSTÜNER Akdeniz Üniversitesi E itim Fakültesi

Detaylı

MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ BAZI SOSYODEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERE GÖRE BENLİK SAYGISI DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ BAZI SOSYODEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERE GÖRE BENLİK SAYGISI DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI DOI:10.7816/sed-01-02-05 MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ BAZI SOSYODEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERE GÖRE BENLİK SAYGISI DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Arş. Gör. Dr. H. Onur KÜÇÜKOSMANOĞLU 1 ÖZET Araştırmada müzik öğretmeni

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (Değişik:RG-14/2/2014-28913) (1) Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğrenim

Detaylı

Mardin Piyasasında Tüketime Sunulan Bulgurların Bazı Fiziksel Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluklarının İstatistikî Kontrolü

Mardin Piyasasında Tüketime Sunulan Bulgurların Bazı Fiziksel Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluklarının İstatistikî Kontrolü Mardin Piyasasında Tüketime Sunulan Bulgurların Bazı Fiziksel Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluklarının İstatistikî Kontrolü - doi: 10.17932/ IAU.IAUD.m.13091352.2015.7/26.15-21 Şerzan ASLAN 1

Detaylı

KADINLARDA MASTEKTOM N N PS KOSOSYAL ETK LER

KADINLARDA MASTEKTOM N N PS KOSOSYAL ETK LER Uluslararası nsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134 www.insanbilimleri.com 17.09.2004 KADINLARDA MASTEKTOM N N PS KOSOSYAL ETK LER Dr. Ay e Okanlı Özet: Kadının sa lı ını tehdit eden, a rılı vücut de i

Detaylı

İnmeli Hastalara Bakım Veren Hasta Yakınlarında Görülen Tükenmişlik Durumunda Algılanan Sosyal Desteğin Rolü

İnmeli Hastalara Bakım Veren Hasta Yakınlarında Görülen Tükenmişlik Durumunda Algılanan Sosyal Desteğin Rolü İnmeli Hastalara Bakım Veren Hasta Yakınlarında Görülen Tükenmişlik Durumunda Algılanan Sosyal Desteğin Rolü The Role of Perceived Social Support on Stroke Patients Caregivers who have the Burnout Syndrome

Detaylı

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur.

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. OTİZM NEDİR? Otizm, sosyal ve iletişim Otizm, sosyal ve iletişim becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. GÖRÜLME SIKLIĞI Son verilere göre 110 çocuktan birini etkilediği kabul edilmektedir

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

Bir Üniversite Hastanesinde Görevli Hemşirelerin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ve Sağlık Kaygısı Düzeyleri

Bir Üniversite Hastanesinde Görevli Hemşirelerin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ve Sağlık Kaygısı Düzeyleri ORİJİNAL MAKALE / ORIGINAL ARTICLE Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi / DÜ Sağlık Bil Enst Derg Journal of Duzce University Health Sciences Institute / J DU Health Sci Inst ISSN: 2146-443X

Detaylı

İngilizce Öğretmenlerinin Bilgisayar Beceri, Kullanım ve Pedagojik İçerik Bilgi Özdeğerlendirmeleri: e-inset NET. Betül Arap 1 Fidel Çakmak 2

İngilizce Öğretmenlerinin Bilgisayar Beceri, Kullanım ve Pedagojik İçerik Bilgi Özdeğerlendirmeleri: e-inset NET. Betül Arap 1 Fidel Çakmak 2 İngilizce Öğretmenlerinin Bilgisayar Beceri, Kullanım ve Pedagojik İçerik Bilgi Özdeğerlendirmeleri: e-inset NET DOI= 10.17556/jef.54455 Betül Arap 1 Fidel Çakmak 2 Genişletilmiş Özet Giriş Son yıllarda

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 İÇİNDEKİLER Bölüm 1 Giriş 1 Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 Normal Dışı Davramışları Belirlemede Öznellik 2 Gelişimsel Değişimlerin Bir Bireyin Davranışsal ve Duygusal Dengesi Üzerindeki

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i

Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i Devrim ÖZDEM R ALICI * Özet Bu ara t rmada 2002-2003

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

Üniversiteye Yeni Başlayan Öğrencilerin İnternete İlişkin Görüşleri (Akdeniz Üniversitesi Örneği)

Üniversiteye Yeni Başlayan Öğrencilerin İnternete İlişkin Görüşleri (Akdeniz Üniversitesi Örneği) 528 Üniversiteye Yeni Başlayan Öğrencilerin İnternete İlişkin Görüşleri (Akdeniz Üniversitesi Örneği) Turgut Fatih KASALAK, Akdeniz Üniversitesi Enformatik Bölümü, tfatih@akdeniz.edu.tr Evren SEZGİN, Akdeniz

Detaylı

ABSTRACT SERAP YALÇIN* YADİGAR ARPA* AYŞE CENGİZ* SUNA DOĞAN*

ABSTRACT SERAP YALÇIN* YADİGAR ARPA* AYŞE CENGİZ* SUNA DOĞAN* Hemşirelerin Hastaların Taburculuk Eğitim Gereksinimlerine Yönelik Görüşleri ile Hastaların Eğitim Gereksinimlerine Yönelik Görüşlerinin Karşılaştırılması A Comparison of Nurses and Patients Opinions About

Detaylı

Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları

Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları Prof. Dr. Günay Özmen İTÜ İnşaat Fakültesi (Emekli), İstanbul gunayozmen@hotmail.com 1. Giriş Çağdaş deprem yönetmeliklerinde, en çok göz önüne

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ KORELASON VE REGRESON ANALİZİ rd. Doç. Dr. S. Kenan KÖSE İki ya da daha çok değişken arasında ilişki olup olmadığını, ilişki varsa yönünü ve gücünü inceleyen korelasyon analizi ile değişkenlerden birisi

Detaylı

1.3. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.1. GİRİŞ... 2 1.2. NİTEL ARAŞTIRMALARDA GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK SORUNLARI... 2

1.3. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.1. GİRİŞ... 2 1.2. NİTEL ARAŞTIRMALARDA GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK SORUNLARI... 2 İÇİNDEKİLER 1. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.1. GİRİŞ... 2 1.2. NİTEL ARAŞTIRMALARDA GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK SORUNLARI... 2 1.3. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.3.1. ÖRNEK OLAY (DURUM ÇALIŞMASI) YÖNTEMİ...

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

HAYALi ihracatln BOYUTLARI

HAYALi ihracatln BOYUTLARI HAYALi ihracatln BOYUTLARI 103 Müslüme Bal U lkelerin ekonomi politikaları ile dış politikaları,. son yıllarda birbirinden ayrılmaz bir bütün haline gelmiştir. Tüm dünya ülkelerinin ekonomi politikalarında

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Gelir Amaçlı Uluslararası Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım

Detaylı

ERGENLERİN KİŞİLERARASI İLİŞKİLERİNİ ETKİLEYEN SOSYAL YAŞANTI DEĞİŞKENLERİ İLE SALDIRGANLIK DAVRANIŞLARI ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ

ERGENLERİN KİŞİLERARASI İLİŞKİLERİNİ ETKİLEYEN SOSYAL YAŞANTI DEĞİŞKENLERİ İLE SALDIRGANLIK DAVRANIŞLARI ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ ERGENLERİN KİŞİLERARASI İLİŞKİLERİNİ ETKİLEYEN SOSYAL YAŞANTI DEĞİŞKENLERİ İLE SALDIRGANLIK DAVRANIŞLARI ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ Özet Araştırmada ergenlerin kişilerarası ilişkilerini etkileyen

Detaylı

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı(UKAA), 17 Ekim 2013 tarihinde, hava kirliliğinin

Detaylı

PSİKOLOJİK DANIŞMANLARIN DANIŞMA BECERİSİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ *

PSİKOLOJİK DANIŞMANLARIN DANIŞMA BECERİSİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ * PSİKOLOJİK DANIŞMANLARIN DANIŞMA BECERİSİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ * Mustafa USLU ** Ramazan ARI *** ÖZET 1 Bu araştırmanın amacı, hâlihazırda görev yapan psikolojik danışmanların psikolojik danışma becerilerinden

Detaylı

ÇUKUROVA'DA OKALİPTÜS YETİŞTİRİCİLİĞİ VE İDARE SÜRELERİNİN HESAPLANMASI

ÇUKUROVA'DA OKALİPTÜS YETİŞTİRİCİLİĞİ VE İDARE SÜRELERİNİN HESAPLANMASI ÇUKUROVA'DA OKALİPTÜS YETİŞTİRİCİLİĞİ VE İDARE SÜRELERİNİN HESAPLANMASI Ali ÖZKURT Orman Yüksek Mühendis Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü PK.18 33401 TARSUS 1.GİRİŞ Türkiye'de orman varlığının

Detaylı

İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015

İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015 İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015 Sunum Planı Giriş I)Literatür Uluslararası Literatür Ulusal Literatür II)Karşılaştırmalı Analiz III)

Detaylı

1 OCAK - 31 ARALIK 2015 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU (Tüm tutarlar, aksi belirtilmedikçe Türk Lirası ( TL ) cinsinden ifade edilmiştir.

1 OCAK - 31 ARALIK 2015 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU (Tüm tutarlar, aksi belirtilmedikçe Türk Lirası ( TL ) cinsinden ifade edilmiştir. A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka arz tarihi: 16 Temmuz 2014 31 Aralık 2015 tarihi itibariyle Fonun Yatırım Amacı Portföy Yöneticileri Fon Toplam Değeri Portföyünde

Detaylı

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ URLA DENİZCİLİK MESLEK YÜKSEKOKULU STAJ YÖNERGESİ

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ URLA DENİZCİLİK MESLEK YÜKSEKOKULU STAJ YÖNERGESİ T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ URLA DENİZCİLİK MESLEK YÜKSEKOKULU STAJ YÖNERGESİ Amaç Madde 1: Bu yönergenin amacı; Ege Üniversitesi Urla Denizcilik Meslek Yüksekokulu nda öğrenim gören öğrencilerin eğitim-öğretim

Detaylı

K z Ergenlerin Ergenlik Fizyolojisine liflkin Bilgi Düzeyleri (Manisa Örne i)

K z Ergenlerin Ergenlik Fizyolojisine liflkin Bilgi Düzeyleri (Manisa Örne i) K z Ergenlerin Ergenlik Fizyolojisine liflkin Bilgi Düzeyleri (Manisa Örne i) Öğr.Gör. Saliha ALTIPARMAK* Yrd. Doç. Dr. Gülten KARADENİZ* Betül ADIGÜZEL** Gülden ÖZATEŞ** Esra GÖK** Özet Araştırmanın amacı;

Detaylı

GENEL BİYOLOJİ UYGULAMALARINDA AKADEMİK BAŞARI VE KALICILIĞA CİNSİYETİN ETKİSİ

GENEL BİYOLOJİ UYGULAMALARINDA AKADEMİK BAŞARI VE KALICILIĞA CİNSİYETİN ETKİSİ Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Yıl:2003 (2) Sayı:14 63 GENEL BİYOLOJİ UYGULAMALARINDA AKADEMİK BAŞARI VE KALICILIĞA CİNSİYETİN ETKİSİ Arş.Gör.Esra ÖZAY* Arş.Gör.Dr.İjlal OCAK* Gürbüz OCAK**

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

Bir Bankanın Hizmet Kalitesinin Ölçülmesi

Bir Bankanın Hizmet Kalitesinin Ölçülmesi BSAD Bankacılık ve Sigortacılık Araştırmaları Dergisi Cilt 2, Sayı 9, ss.8-27 Telif Hakkı Ankara Üniversitesi Beypazarı Meslek Yüksekokulu Bir Bankanın Hizmet Kalitesinin Ölçülmesi Pelin TOKTAŞ Başkent

Detaylı

BİLGİSAYAR PROGRAMLARI YARDIMIYLA ŞEV DURAYLILIK ANALİZLERİ * Software Aided Slope Stability Analysis*

BİLGİSAYAR PROGRAMLARI YARDIMIYLA ŞEV DURAYLILIK ANALİZLERİ * Software Aided Slope Stability Analysis* BİLGİSAYAR PROGRAMLARI YARDIMIYLA ŞEV DURAYLILIK ANALİZLERİ * Software Aided Slope Stability Analysis* Mustafa Özgür KESKİN Maden Mühendisliği Anabilim Dalı Ahmet M. KILIÇ Maden Mühendisliği Anabilim Dalı

Detaylı

Çalışan kişilerin beden ve ruh sağlığını sürdürebilmesi, Hastanede Çalışan Hemşirelerde Ruhsal Belirtilerin İncelenmesi. Araştırmalar / Researches

Çalışan kişilerin beden ve ruh sağlığını sürdürebilmesi, Hastanede Çalışan Hemşirelerde Ruhsal Belirtilerin İncelenmesi. Araştırmalar / Researches Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi 2011;24:296-305 DOI: 10.5350/DAJPN2011240405 Hastanede Çalışan Hemşirelerde Ruhsal Belirtilerin İncelenmesi Araştırmalar / Researches Gönül Özgür 1,

Detaylı

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir? Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir?

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir?    Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir? İş Sağlığı İş sağlığı denilince, üretimi ve işyerini içine alan bir kavram düşünülmelidir. İşyerinde sağlıklı bir çalışma ortamı yoksa işçilerin sağlığından söz edilemez. İş Sağlığı nedir? Bütün çalışanların

Detaylı

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI UZMANLIK

Detaylı

MOBİLYA SEKTÖRÜNDE ÇALIŞANLARIN İŞ GÜVENLİĞİ ALGILARI VE İŞ DOYUMU DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

MOBİLYA SEKTÖRÜNDE ÇALIŞANLARIN İŞ GÜVENLİĞİ ALGILARI VE İŞ DOYUMU DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ MOBİLYA SEKTÖRÜNDE ÇALIŞANLARIN İŞ GÜVENLİĞİ ALGILARI VE İŞ DOYUMU DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ İbrahim YILDIRIM a, Kadri Cemil AKYÜZ b, İlker AKYÜZ c, Cumhur ALEVLİ d Özet a, KTÜ, Orman Fakültesi, OEM Bölümü,

Detaylı

Güç Artık İnternette! Power is now on the Internet!

Güç Artık İnternette! Power is now on the Internet! ISSN 2148-7286 eissn 2149-1305 DOI 10.15805/addicta.2015.2.2.R036 Copyright 2015 Türkiye Yeşilay Cemiyeti addicta.com.tr Addicta: The Turkish Journal on Addictions Güz 2015 2(2) 149-153 Review Başvuru

Detaylı

Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulaması Yönetmeliğinin Getirdiği Yenilikler

Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulaması Yönetmeliğinin Getirdiği Yenilikler Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulaması Yönetmeliğinin Getirdiği Yenilikler Doç.Dr.Salih MOLLAHALİLOĞLU* Tamamlayıcı Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezi Yıldırım Beyazıt Üniversitesi * S.B. Geleneksel ve

Detaylı

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Genel Esaslar Amaç Madde 1- (1)Bu

Detaylı

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012 Hazırlayanlar Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi Laura D. Tyson, Kaliforniya Berkeley Üniversitesi Saadia Zahidi, Dünya Ekonomik Forumu Raporun

Detaylı

SOSYAL ŞİDDET. Süheyla Nur ERÇİN

SOSYAL ŞİDDET. Süheyla Nur ERÇİN SOSYAL ŞİDDET Süheyla Nur ERÇİN Özet: Şiddet kavramı, çeşitli düşüncelerden etkilenerek her geçen gün şekillenip gelişiyor. Eskiden şiddet, sadece fiziksel olarak algılanırken günümüzde sözlü şiddet, psikolojik

Detaylı

Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi

Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi özcan DEMİREL 1750 Üniversiteler Yasası nın 2. maddesinde üniversiteler, fakülte, bölüm, kürsü ve benzeri kuruluşlarla hizmet birimlerinden oluşan özerkliğe ve kamu

Detaylı

Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Genel Başkanı olarak şahsım ve kuruluşum adına hepinizi saygılarımla selamlıyorum.

Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Genel Başkanı olarak şahsım ve kuruluşum adına hepinizi saygılarımla selamlıyorum. Sayın Başkanlar, Sayın KĐK üyeleri, Sayın Katılımcılar, Sayın Basın Mensupları, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Genel Başkanı olarak şahsım ve kuruluşum adına hepinizi saygılarımla selamlıyorum.

Detaylı

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü İzleme ve Değerlendirme Daire Başkanlığı

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü İzleme ve Değerlendirme Daire Başkanlığı Sayı : B.13.2.SGK.0.11.06.04 / 42 5 /01/2009 Konu : Daire Başkanlıklarının Görev Dağılımı GENELGE (2009/.10.) Bilindiği üzere; Yönetim Kurulumuzun 23/05/2008 tarihli 2008/154 sayılı kararı ve Bakanlık

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29 Dünyanın Derdi Depresyon Dünyada 120 milyon kişi depresyonda. 185 ülkenin verilerine göre 2020 yılında kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada depresyon olacak. İSTANBUL - Türkiye psikiyatri Derneği'nin

Detaylı

GENEL MATEMATİK DERSİNDEKİ ÖĞRENCİ BAŞARISI İLE ÖSS BAŞARISI ARASINDAKİ İLİŞKİ

GENEL MATEMATİK DERSİNDEKİ ÖĞRENCİ BAŞARISI İLE ÖSS BAŞARISI ARASINDAKİ İLİŞKİ Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt: 7 Sayı:11 Bahar 006 s. 37-46 GENEL MATEMATİK DERSİNDEKİ ÖĞRENCİ BAŞARISI İLE ÖSS BAŞARISI ARASINDAKİ İLİŞKİ Nezahat ÇETİN Nevin MAHİR ÖZET Bu çalışmanın amacı, fen ve mühendislik

Detaylı

HALK EĞİTİMİ MERKEZLERİ ETKİNLİKLERİNİN YÖNETİMİ *

HALK EĞİTİMİ MERKEZLERİ ETKİNLİKLERİNİN YÖNETİMİ * HALK EĞİTİMİ MERKEZLERİ ETKİNLİKLERİNİN YÖNETİMİ * Doç. Dr. Meral TEKİN ** Son yıllarda halk eğitimi, toplumdaki öneminin giderek artmasına koşut olarak, önemli bir araştırma alanı olarak kabul görmeye

Detaylı

MESLEK YÜKSEKOKULUNDA ÖRGÜN ÖĞRETİM PROGRAMINDAKİ ÖĞRENCİLERİNİN UZAKTAN ÖĞRETİM DERSİNE KARŞI YAKLAŞIMI. Türkay TÜRKOĞLU 1

MESLEK YÜKSEKOKULUNDA ÖRGÜN ÖĞRETİM PROGRAMINDAKİ ÖĞRENCİLERİNİN UZAKTAN ÖĞRETİM DERSİNE KARŞI YAKLAŞIMI. Türkay TÜRKOĞLU 1 MESLEK YÜKSEKOKULUNDA ÖRGÜN ÖĞRETİM PROGRAMINDAKİ ÖĞRENCİLERİNİN UZAKTAN ÖĞRETİM DERSİNE KARŞI YAKLAŞIMI Türkay TÜRKOĞLU 1 ÖZET Bilişim ve iletişim teknolojilerindeki hızlı gelişme hayatın her alanında

Detaylı

AMAÇ: Hastalarımızın ve hasta yakınlarının tedavi öncesi, tedavi sırasında ve tedavi sonrasında bilgilendirilmesini ve eğitilmesini sağlamak.

AMAÇ: Hastalarımızın ve hasta yakınlarının tedavi öncesi, tedavi sırasında ve tedavi sonrasında bilgilendirilmesini ve eğitilmesini sağlamak. AMAÇ: Hastalarımızın ve hasta yakınlarının tedavi öncesi, tedavi sırasında ve tedavi sonrasında bilgilendirilmesini ve eğitilmesini sağlamak. KAPSAM: Tüm ayaktan ve yatarak tedavi gören hasta ve hasta

Detaylı

İŞLEVSEL DÜZENLEMELERİN, ENGELLİ HASTA MEMNUNİYETİNE OLAN YANSIMASI ERCİYES TIP ÖRNEĞİ

İŞLEVSEL DÜZENLEMELERİN, ENGELLİ HASTA MEMNUNİYETİNE OLAN YANSIMASI ERCİYES TIP ÖRNEĞİ İŞLEVSEL DÜZENLEMELERİN, ENGELLİ HASTA MEMNUNİYETİNE OLAN YANSIMASI ERCİYES TIP ÖRNEĞİ Uzm. İbrahim BARIN Prof. Dr. Kudret DOĞRU Prof. Dr. Murat BORLU Başmüdür Özcan ÖZYURT Müdür Yard. Uzm. Murat YENİSU

Detaylı

OTUZ BEŞ YAŞ VE ÜZERİ BİREYLERDE HİPERTANSİYONUN FİZİKSEL AKTİVİTE VE PSİKOSOSYAL DURUM ÜZERİNE ETKİLERİ

OTUZ BEŞ YAŞ VE ÜZERİ BİREYLERDE HİPERTANSİYONUN FİZİKSEL AKTİVİTE VE PSİKOSOSYAL DURUM ÜZERİNE ETKİLERİ TÜRKİYE CUMHURİYETİ AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ OTUZ BEŞ YAŞ VE ÜZERİ BİREYLERDE HİPERTANSİYONUN FİZİKSEL AKTİVİTE VE PSİKOSOSYAL DURUM ÜZERİNE ETKİLERİ Yasemin ŞAHİN YILDIZ

Detaylı

BASIN DUYURUSU 2001 YILI PARA VE KUR POLİTİKASI

BASIN DUYURUSU 2001 YILI PARA VE KUR POLİTİKASI Sayı: 42 BASIN DUYURUSU 2001 YILI PARA VE KUR POLİTİKASI Gazi Erçel Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 22 Aralık 2000 Ankara 2001 yılında uygulanacak para ve kur politikasının çerçevesi, uygulama prensipleri

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FİZİK DERSİNE KARŞI TUTUMLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FİZİK DERSİNE KARŞI TUTUMLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FİZİK DERSİNE KARŞI TUTUMLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ Sibel AÇIŞLI 1 Sema ALTUN YALÇIN 2 Zeynel Abidin Yılmaz 3 1 Artvin Çoruh Üniversitesi, Eğitim

Detaylı

TEBLİĞ Dış Ticaret Müsteşarlığından: İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (2008/34)

TEBLİĞ Dış Ticaret Müsteşarlığından: İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (2008/34) 18 Aralık 2008 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 27084 TEBLİĞ Dış Ticaret Müsteşarlığından: İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (2008/34) BİRİNCİ KISIM Genel Bilgi ve İşlemler Soruşturma MADDE

Detaylı

MEMNUNİYET ÖLÇÜMÜ. BursaRay istasyonlarındaki güvenlik görevlilerinin size karşı tutum ve davranışlarından

MEMNUNİYET ÖLÇÜMÜ. BursaRay istasyonlarındaki güvenlik görevlilerinin size karşı tutum ve davranışlarından AMAÇ VE YÖNTEM Burulaş ın şehir içi ulaşım hizmetlerinden beklenti ve memnuniyeti ölçmek, yolcunun bakış açısıyla eksiklikleri belirlemek ve bu doğrultuda daha kaliteli hizmet verebilmek, Burulaş ın güçlü

Detaylı

Söke İlçesinde Pnömatik Ekim Makinaları Talep Projeksiyonunun Belirlenmesi*

Söke İlçesinde Pnömatik Ekim Makinaları Talep Projeksiyonunun Belirlenmesi* 91 Söke İlçesinde Pnömatik Ekim Makinaları Talep Projeksiyonunun Belirlenmesi* Hakan Destici (1) Cengiz Özarslan (2) (1) Söke Ziraat Odası, Söke / Aydın (2) ADÜ Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları Bölümü,

Detaylı

MADDE 2 (1) Bu Yönerge, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve değişiklikleri ile İzmir Üniversitesi Ana Yönetmeliği esas alınarak düzenlenmiştir.

MADDE 2 (1) Bu Yönerge, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve değişiklikleri ile İzmir Üniversitesi Ana Yönetmeliği esas alınarak düzenlenmiştir. İZMİR ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve Kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönerge; İzmir Üniversitesi nin Fakülteleri, Meslek Yüksekokulu ve bölümlerinde ÖSYM ve Üniversite tarafından

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com Giriş Yönetim alanında yaşanan değişim, süreç yönetimi anlayışını ön plana çıkarmıştır. Süreç yönetimi; insan ve madde kaynaklarını

Detaylı

BAŞ BOYUN KANSERİ NEDENİ İLE CERRAHİ GİRİŞİM GEÇİREN HASTALARIN ÖZ BAKIM GÜCÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

BAŞ BOYUN KANSERİ NEDENİ İLE CERRAHİ GİRİŞİM GEÇİREN HASTALARIN ÖZ BAKIM GÜCÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ BAŞ BOYUN KANSERİ NEDENİ İLE CERRAHİ GİRİŞİM GEÇİREN HASTALARIN ÖZ BAKIM GÜCÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ Hülya ÜSTÜNDAĞ* Neriman ZENGİN** Kabul Tarihi: 25.11.2006 ÖZET Bu çalışma baş boyun kanseri nedeniyle

Detaylı

Tarifname ANKSİYETE TÜREVLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON. Buluş, anksiyete türevlerinin tedavisine yönelik bir formülasyon ile ilgilidir.

Tarifname ANKSİYETE TÜREVLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON. Buluş, anksiyete türevlerinin tedavisine yönelik bir formülasyon ile ilgilidir. 1 Tarifname ANKSİYETE TÜREVLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON Teknik Alan Buluş, anksiyete türevlerinin tedavisine yönelik bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu 1 Günümüzde anksiyete

Detaylı

EĞİTİM BİLİMİNE GİRİŞ 1. Ders- Eğitimin Temel Kavramları. Yrd. Doç. Dr. Melike YİĞİT KOYUNKAYA

EĞİTİM BİLİMİNE GİRİŞ 1. Ders- Eğitimin Temel Kavramları. Yrd. Doç. Dr. Melike YİĞİT KOYUNKAYA EĞİTİM BİLİMİNE GİRİŞ 1. Ders- Eğitimin Temel Kavramları Yrd. Doç. Dr. Melike YİĞİT KOYUNKAYA Dersin Amacı Bu dersin amacı, öğrencilerin; Öğretmenlik mesleği ile tanışmalarını, Öğretmenliğin özellikleri

Detaylı

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 10 Kasım 2015

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 10 Kasım 2015 ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 10 Kasım 2015 3 Kasım 2015 tarihli Alpha Altın raporumuzda paylaştığımız görüşümüz; RSI indikatörü genel olarak dip/tepe fiyatlamalarında başarılı sonuçlar vermektedir. Günlük bazda

Detaylı

HÂKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU

HÂKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU HÂKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU HUKUKİ MÜZAKERE TOPLANTILARI 23-26 MAYIS 2013 - İZMİR Grup Adı : Özel Hukuk 1. Grup Konu : İş ve sosyal güvenlik davaları Grup Başkanı : Mehmet YILDIZ (Yargıtay Tetkik

Detaylı

Acil Servis Çalışanlarına Karşı Şiddet. Keziban Uçar Karabulut

Acil Servis Çalışanlarına Karşı Şiddet. Keziban Uçar Karabulut Acil Servis Çalışanlarına Karşı Şiddet Keziban Uçar Karabulut Şiddet; aşırı duygu durumunu, bir olgunun yoğunluğunu, sertliğini, kaba ve sert davranışı, beden gücünün kötüye kullanılmasını, bireye ve topluma

Detaylı

OBEZ BİREYLERİN DEPRESİF BELİRTİ DÜZEYLERİNİN VE ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ

OBEZ BİREYLERİN DEPRESİF BELİRTİ DÜZEYLERİNİN VE ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ OBEZ BİREYLERİN DEPREİF BELİRTİ DÜZEYLERİNİN VE ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN İNCELENMEİ Gönül ÖZGÜR * Aysun BABACAN GÜMÜŞ ** Ceren PALAZ *** Kabul Tarihi:12/07/2007 ÖZET Bu araştırmanın amacı, obez bireylerin

Detaylı

BÖLÜM 7 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI - 1

BÖLÜM 7 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI - 1 1 BÖLÜM 7 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI - 1 Belli bir özelliğe yönelik yapılandırılmış gözlemlerle elde edilen ölçme sonuçları üzerinde bir çok istatistiksel işlem yapılabilmektedir. Bu işlemlerin bir kısmı

Detaylı

ZİRVE ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK ABD

ZİRVE ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK ABD ZİRVE ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK ABD. 2013 2014 GÜZ YARIYILI OKULLARDA GÖZLEM DERSİ UYGULAMALARI Dersin Sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Ramin ALİYEV

Detaylı

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 26 Ocak 2016

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 26 Ocak 2016 ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 26 Ocak 2016 19 Ocak 2016 tarihli Alpha Altın raporumuzda paylaştığımız görüşümüz; Kısa dönemde 144 günlük ortalama $1110.82 trend değişimi için referans takip seviyesi olabilir.

Detaylı

Avrupa Adelet Divanı

Avrupa Adelet Divanı Avrupa Adelet Divanı Avrupa Adalet Divanı Çev: Alpay HEKİMLER * Karar Tarihi : 22.11.2012 Sayısı : C-385/12 Kısmi süreli çalışan işçilerin diğer işçilere oranla daha uzun süreli emeklilik sigortasına prim

Detaylı

TÜİK KULLANICI ANKETİ SONUÇLARI

TÜİK KULLANICI ANKETİ SONUÇLARI TÜİK KULLANICI ANKETİ SONUÇLARI Aralık 1 Giriş Kurumumuz taraf ndan üretilen istatistikler kullan c lara çeşitli kanallar yoluyla sunulmakta, hizmet kalitesini artt rmak ve kullan c ihtiyaçlar n karş lamak

Detaylı

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç: Madde 1. (1) Bu yönergenin amacı, İstanbul Kemerburgaz Üniversitesinin önlisans, lisans ve lisansüstü

Detaylı

Analiz aşaması sıralayıcı olurusa proje yapımında daha kolay ilerlemek mümkün olacaktır.

Analiz aşaması sıralayıcı olurusa proje yapımında daha kolay ilerlemek mümkün olacaktır. Analiz Raporu Kısa Özet Her geçen gün eczanecilik sektörü kendi içerisinde daha da yarışır hale geliyor. Teknolojinin getirdiği kolaylık ile eczane otomasyonu artık elinizin altında. Çoğu eczacılar hastalarına

Detaylı

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi KİHG/İŞL-005 19.08.2009 07.08.2012 2 1/8 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama 11.11.2009 1 Belge içeriğinde ve belge numarasında değişiklik yapılması 07.08.2012 2 Komite, başlık,

Detaylı

BĐSĐKLET FREN SĐSTEMĐNDE KABLO BAĞLANTI AÇISININ MEKANĐK VERĐME ETKĐSĐNĐN ĐNCELENMESĐ

BĐSĐKLET FREN SĐSTEMĐNDE KABLO BAĞLANTI AÇISININ MEKANĐK VERĐME ETKĐSĐNĐN ĐNCELENMESĐ tasarım BĐSĐKLET FREN SĐSTEMĐNDE KABLO BAĞLANTI AÇISININ MEKANĐK VERĐME ETKĐSĐNĐN ĐNCELENMESĐ Nihat GEMALMAYAN Y. Doç. Dr., Gazi Üniversitesi, Makina Mühendisliği Bölümü Hüseyin ĐNCEÇAM Gazi Üniversitesi,

Detaylı

VAKIF MENKUL KIYMET YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (ESKİ UNVANI İLE VAKIF B TİPİ MENKUL KIYMETLER YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. )

VAKIF MENKUL KIYMET YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. (ESKİ UNVANI İLE VAKIF B TİPİ MENKUL KIYMETLER YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. ) (ESKİ UNVANI İLE VAKIF B TİPİ MENKUL KIYMETLER YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. ) 1 OCAK - 31 ARALIK 2014 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN

Detaylı

Laboratuar (saat/hafta) Mesleki İngilizce II BES310 6. Bahar 3 0 3 4

Laboratuar (saat/hafta) Mesleki İngilizce II BES310 6. Bahar 3 0 3 4 Mesleki İngilizce-II Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar Mesleki İngilizce II BES310 6. Bahar 3 0 3 4 Önkoşullar Yok Dersin dili İngilizce Dersin Türü Zorunlu Dersin öğrenme ve Öğrencinin içinde bulunacağı

Detaylı

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Konular Geçmi ten önemli trendler Esneklik ve esnek güvence Bireyselcilik ve azalan dayan ma Silikle en toplum 2 Toplumsal: Daha az evlilik Daha fazla

Detaylı

TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ

TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ Yrd.Doç.Dr. Soner METE Ders Hakkında Çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehdit eden etmenleri, bu etmenlerin önlenmesine ilişkin yürütülen politikalar, işverenlerin

Detaylı

SERMAYE ġġrketlerġnde KAR DAĞITIMI VE ÖNEMĠ

SERMAYE ġġrketlerġnde KAR DAĞITIMI VE ÖNEMĠ SERMAYE ġġrketlerġnde KAR DAĞITIMI VE ÖNEMĠ Belirli amaçları gerçekleştirmek üzere gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan ve belirlenen hedefe ulaşmak için, ortak ya da yöneticilerin dikkat ve özen

Detaylı

PSİKİYATRİ HEMŞİRELİĞİNİ ALGILAMA ÖLÇEĞİNİN GELİŞTİRİLMESİ

PSİKİYATRİ HEMŞİRELİĞİNİ ALGILAMA ÖLÇEĞİNİN GELİŞTİRİLMESİ ARAŞTIRMA PSİKİYATRİ HEMŞİRELİĞİNİ ALGILAMA ÖLÇEĞİNİN GELİŞTİRİLMESİ Olcay ÇAM * Leyla BAYSAN ARABACI** Alınış Tarihi:18.07.2008 Kabul Tarihi:05.02.2009 ÖZET Bu araştırmada, öğrenci hemşirelerin psikiyatri

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 506 S. SSK/61

İlgili Kanun / Madde 506 S. SSK/61 T.C YARGITAY 10.HUKUK DAİRESİ Esas No. 2013/1737 Karar No. 2013/7836 Tarihi: 15.04.2013 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2014/1 İlgili Kanun / Madde 506 S. SSK/61 YURT DIŞI HİZMET BORÇLANMASINDA YAŞLILIK

Detaylı

T.C. BİLECİK İL GENEL MECLİSİ Araştırma ve Geliştirme Komisyonu

T.C. BİLECİK İL GENEL MECLİSİ Araştırma ve Geliştirme Komisyonu Rapor No:01 Rapor Tarihi: 10.03.2011 muz İl Genel Meclisimizin 01.03.2011 tarih ve 2011/33 sayılı kararı doğrultusunda 08-09-10 Mart 2011 tarihlerinde toplanmıştır. İdaremiz araç parkında bulunan makine

Detaylı

İçindekiler Şekiller Listesi

İçindekiler Şekiller Listesi 1 İçindekiler 1.GĠRĠġ 3 2. Mekânsal Sentez ve Analiz ÇalıĢmaları... 4 3. Konsept....5 4. Stratejiler.....6 5.1/1000 Koruma Amaçlı Ġmar Planı.....7 6.1/500 Vaziyet Planı Sokak Tasarımı....7 7.1/200 Özel

Detaylı

ÖNSÖZ. Sevgili MMKD üyeleri,

ÖNSÖZ. Sevgili MMKD üyeleri, İçindekiler ÖNSÖZ... 2 GİRİŞ... 3 Genel Kurul Toplantısı... 3 Yönetim Kurulu nda Üye ve Görev Değişiklikleri... 3 MMKD Stratejik Plan Çalışması... 3 PROJELER... 4 Kapılar Müzecilere Açık Projesi... 4 Derneklere

Detaylı