TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ ÇUKUROVA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ ĠġLETME ANABĠLĠM DALI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ ÇUKUROVA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ ĠġLETME ANABĠLĠM DALI"

Transkript

1 TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ ÇUKUROVA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ ĠġLETME ANABĠLĠM DALI PROJE YÖNETĠMĠ TEKNĠKLERĠ VE KARA SALYANGOZU ÜRETĠM ÇĠFTLĠĞĠ PROJESĠ ÜZERĠNE BĠR UYGULAMA Murat TEMEL YÜKSEK LĠSANS TEZĠ ADANA, 2011

2 TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ ÇUKUROVA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ ĠġLETME ANABĠLĠM DALI PROJE YÖNETĠMĠ TEKNĠKLERĠ VE KARA SALYANGOZU ÜRETĠM ÇĠFTLĠĞĠ PROJESĠ ÜZERĠNE BĠR UYGULAMA Murat TEMEL DanıĢman: Yrd. Doç. Dr. Selçuk ÇOLAK YÜKSEK LĠSANS TEZĠ ADANA, 2011

3 Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğüne, Bu çalıģma, jürimiz tarafından ĠġLETME Anabilim Dalında YÜKSEK LĠSANS TEZĠ olarak kabul edilmiģtir. BaĢkan: Yrd. Doç. Dr. Selçuk ÇOLAK (DanıĢman) Üye: Doç. Dr. Fatma DEMĠRCĠ OREL Üye: Yrd. Doç. Dr. Ebru ÖZGÜR GÜLER ONAY Yukarıdaki imzaların, adı geçen öğretim elemanlarına ait olduklarını onaylarım..../.../... Prof. Dr. Azmi YALÇIN Enstitü Müdürü Not: Bu tezde kullanılan özgün ve baģka kaynaktan yapılan bildiriģlerin, çizelge, Ģekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ndaki hükümlere tabidir.

4 iii ÖZET PROJE YÖNETĠMĠ TEKNĠKLERĠ VE KARA SALYANGOZU ÜRETĠM ÇĠFTLĠĞĠ PROJESĠ ÜZERĠNE BĠR UYGULAMA Murat TEMEL Yüksek Lisans Tezi, ĠĢletme Anabilim Dalı DanıĢman: Yrd. Doç. Dr. Selçuk ÇOLAK Haziran 2011, 74sayfa Günümüzde projelerin stratejik amaç ve hedeflerinin optimum zamanda ve optimum maliyette gerçekleģebilmesi için proje yönetimi teknikleri her firma için bir zorunluluk haline gelmiģtir. Projelerin gecikmeden, mevcut kaynaklar kullanılarak tamamlanabilmesi, hata ve baģarısızlık riskinin en aza indirgendiği çalıģma ortamının yaratılması için etkin bir proje yönetim sistemi gereklidir. Bu amaçla projelerin yönetilmesinde proje yönetim teknikleri olan PERT ve CPM sıklıkla kullanılmaktadır. Bu çalıģmanın temeli proje yönetiminin faal firmalar için önemli olduğu kadar yeni yatırımcılar içinde çok önem arz ettiğini göstermektir. Ölçek olarak büyük ve karmaģık iģlemler gerektiren projeler, proje yönetim teknikleri sayesinde daha anlaģılır ve küçük parçalara ayrılır. Buradan hareketle yeni yatırımcılar, uygulamayı istedikleri projelerdeki belirsizlikleri, oluģabilecek aksaklıkları, daha projeye baģlamadan görebilmekte ve buna göre önlem alabilmektedirler. Belirsizliklerin, riskin ve hata payının en aza indiği bu durum yeni yatırımcıları cesaretlendirmektedir. Bu çalıģmada proje yönetim teknikleri olan PERT ve CPM hakkında genel bilgiler verilmiģ ve bu tekniklerden günümüzde en çok kullanılan CPM ile bir kara salyangozu çiftlik projesi uygulaması yapılmıģtır. Öncelikle projeye iliģkin iģ akıģ programı oluģturulmuģ, daha sonra hazırlanan tablolar yardımıyla iģin takip ve kontrolü gerçekleģtirilmiģtir. Projede, çiftlik vaziyet planının oluģturulmasında AutoCAD, Gantt Ģeması analizleri içinde Microsoft Office Project programlarından faydalanılmıģtır. Anahtar Kelimeler: Proje Yönetimi, CPM, PERT, Kara Salyangozu

5 iv ABSTRACT PROJECT MANAGEMENT TECHNIQUES AND AN APPLICATION ON LAND SNAIL FARM Murat TEMEL Master Thesis; Department of Business Administration Superviser: Yar. Doç. Dr. Selçuk ÇOLAK June 2011, 74pages Nowadays, project management techniques have become a necessity for every company to achieve projects strategic goals and target with in an optimal time and cost. An effective project management system is neccessary for the projects to create working environment with minimized risk and failure with in existing resources. For this purpose, PERT and CPM which are project management methods are frequently used to manage the projects. The main objective of this study is to show the importance of the project management for the active companies as well as new investors. The projects which are large-scaled and have complex transactions are divided into small and understandable pieces with project management techniques. Hence the new investors are able to see the uncertainties and potential failures about the projects that they want to practice and can take action accordingly. This situation that has minimized risk and failure, encourages the new investors. In this study, the details of project management techniques such as PERT and CPM are given and the CPM, which is commonly used technique, is applied to built up a land snail farm. First of all, a work-flow program of the project is formed and later the follow-up and control of work are carried out with prepared charts. In the project, AutoCAD is used for the farm location planning and Gantt chart analysis are made up by utilizing the Microsoft Office Project. Keywords: Project Management, CPM, PERT, Land Snail

6 v ÖNSÖZ Bu çalıģmada, değerli tecrübe, bilgi ve görüģleri ile bana yol gösteren tez danıģmanım Yrd. Doç. Dr. Selçuk ÇOLAK a sonsuz teģekkürlerimi sunarım. Ayrıca kıymetli zamanından feragat ederek değerli görüģleri ile tez çalıģmasına katkıda bulunan sayın hocalarım Doç. Dr. Fatma DEMĠRCĠ OREL ve Yrd. Doç. Dr. Ebru ÖZGÜR GÜLER e teģekkür ederim. ÇalıĢmanın uygulama kısmında sağlamıģ oldukları katkılarından dolayı CON-IMEX, MOD-CON, ALMULA ve AKINSAN firmalarına ayrıca Mehmet Ali BĠRĠCĠK ve Mimar Serhat NĠSANOĞLU na teģekkür ederim. ÇalıĢmam boyunca anlayıģını ve sabrını eksik etmeyen babama ve her zaman yanımda olan aileme ve arkadaģlarıma da en içten teģekkürlerimi sunarım. Bu çalıģma ĠĠBF 2010 YL7 numaralı proje kapsamında Çukurova Üniversitesi Bilimsel AraĢtırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiģtir.

7 vi ĠÇĠNDEKĠLER Sayfa ÖZET...iii ABSTRACT....iv ÖNSÖZ.....v TABLOLAR LĠSTESĠ..vii ġekġller LĠSTESĠ...viii GĠRĠġ...1 BĠRĠNCĠ BÖLÜM PROJE YÖNETĠMĠ 1.1. Proje Yönetimi Kavramı Ve GeliĢimi Projelerin Kavramı Ve Özellikleri Projelerin Sınıflandırılması Proje Yönetimin AĢamaları Proje Planlama Proje Programlama Ve Uygulama Proje Kontrolü ĠKĠNCĠ BÖLÜM PROJE YÖNETĠMĠNDE KULLANILAN YÖNTEMLER 2.1. Gantt ġeması Yöntemi (Çubuk Diyagramlar) Gantt ġeması OluĢturulmasında Kullanılan Yöntemler Doldurma Yöntemi Blok Yöntemi Sembol Yöntemi Gantt ġemasının Avantaj Ve Dezavantajları Ağ Diyagramına Dayalı Yöntemler (CPM ve PERT) Ağ Diyagramına Dayalı Yöntemlerde Kullanılan Temel Kavramlar Ağ Diyagramlarının OluĢturulması...22

8 vii 2.3. Kritik Yol Yöntemi (CPM) Faaliyet Sürelerinin Hesaplanması Ve Kritik Yolun Tespiti Bollukların Hesaplanması Toplam Bolluk (Total Float : TF) Serbest Bolluk (FreeFloat : FF) Bağımsız Bolluk (IndependentFloat : IF) Ara Bolluk (AB) CPM in Avantaj Ve Dezavantajları Program Değerlendirme ve Gözden Geçirme Tekniği (PERT) PERT e Genel Bir BakıĢ Faaliyetlerin Tamamlanma Süreleri Kritik Yolun Belirlenmesi Ve Proje Tamamlanma Süresinin Hesaplanması PERT in Avantaj Ve Dezavantajları Çizelgeleme Tekniklerinin KarĢılaĢtırılması Gantt ġemaları (Çubuk Diyagramlar) CPM (Kritik Yol Yöntemi) PERT (Program Değerlendirme Ve Gözden Geçirme Tekniği) ÜÇÜNCÜ BÖLÜM UYGULAMA 3.1. Uygulamanın Amacı Uygulama Hakkında Bilgi Uygulamanın Ve Kritik Yolun ġebeke Gösterimi SONUÇ KAYNAKÇA ÖZGEÇMĠġ

9 viii TABLOLAR LĠSTESĠ Sayfa Tablo 1: Olay ve ĠĢlem Zamanları.. 40 Tablo 2: Gantt ġemalarının Güçlü ve Zayıf Yanları Tablo 3: CPM in Güçlü ve Zayıf Yanları...47 Tablo 4: PERT in Güçlü ve Zayıf Yanları

10 ix ġekġller LĠSTESĠ Sayfa ġekil 1: Proje ve ĠĢ Süreci.5 ġekil 2: Gantt Semasının Doldurma Yöntemi ile Gösterimi.. 14 ġekil 3: Gantt Semasının Blok Yöntemi ile Gösterimi ġekil 4: Gantt Semasının Sembol Yöntemi ile Gösterimi.. 16 ġekil 5: Olay ve Faaliyet Gösterimi ġekil 6: Faaliyet Okları Uygulaması Gösterimi (A-o-A) ġekil 7: Faaliyet Düğümleri Uygulaması Gösterimi (A-o-N) ġekil 8: Ağ diyagramlarında faaliyet gösterimi.. 24 ġekil 9: ÇeĢitli faaliyet tanımlamaları ġekil 10: Ağ diyagramlarında yanlıģ olan durum.. 26 ġekil 11: Kural 1 Gösterimi ġekil 12: Kural 2 Gösterimi ġekil 13: Kural 3 Gösterimi ġekil 14: Kural 4 Gösterimi ġekil 15: Kural 5 Gösterimi ġekil 16: Kural 6 Gösterimi ġekil 17: Kural 7 Gösterimi ġekil 18: Örnek Çizim ġekil 19: Örnek Çizim ġekil 20: Örnek Çizim ġekil 21: Projede Zaman ve Maliyet ĠliĢkisi...32 ġekil 22: Ağ Üzerinde Kritik Yol ve Proje Tamamlanma Süresi...33 ġekil 23: CPM Ağı ġekil 24: Bollukların Hesaplanması ġekil 25: Beta Eğrisi

11 GĠRĠġ Proje yönetimi ile ilgili ilk bilimsel çalıģmalar 1900 lü yılların baģlarında Frederick Taylor tarafından gerçekleģtirilmiģtir. Proje yönetiminin geliģimi Henry L. Gantt ın, bugün yaygın biçimde uygulanan proje izleme ve değerlendirme yöntemlerinden olan PERT (Program Evaluation and Review Techniques) ve CPM (Critical Path Method) in esasını oluģturan Gantt ġemaları (grafikleri, çizelgeleri)nı geliģtirmesiyle hız kazanmıģtır. Bazı çevreler Mısır Piramitleri ve Çin Seddi nin önemli birer proje olduğu görüģündeyse de proje yönetiminin Amerika BirleĢik Devletleri askeri kuvvetleri tarafından atom bombasının geliģtirildiği 1941 yılında tasarlanan Manhattan Projesi ile baģladığı kanısı daha yaygındır. Takip eden yıllarda bilgisayarın da devreye girmesiyle birlikte proje mühendislerinin iģi iyice kolaylaģmıģ ve iģ takibi kolayca yapılır olmuģtur. ĠĢletmeler amaç ve hedeflerine ulaģabilmek için kaynaklarını etkin ve verimli bir Ģekilde yönetmeli ve kullanabilmelidir. Süre ve maliyet açısından kısıtlı faaliyetlere sahip olan projelerde, ancak etkin bir planlama ile kaynakların verimli bir Ģekilde kullanımı ve yönetilmesi sağlanabilir. GeçmiĢten günümüze insanlar hedeflerine ulaģabilmek için faaliyetlerini her zaman bir plan dâhilinde yürütmüģler ve bu Ģekilde baģarılı olmuģlardır. Aynı durum iģletmeler içinde geçerlidir. Proje yönetimi iģletmelerde belirsizlikleri minimuma indiren ve projeyi oluģturan tüm faaliyetleri en ince ayrıntısına kadar inceleyen bir yönetim sistemidir. Proje yönetimi, aynı zamanda iģletmelerin beklenmeyen durumlar karģısında alması gereken kararlarda da yardımcı olacaktır. Proje yönetimi teknikleri, tüm bu özellikleri ile büyük ölçekli projelere ıģık tutacağı gibi yeni yatırımların kuruluģ aģamasındaki belirsizliği de ortadan kaldıracaktır. Bu tez çalıģmasında, proje planlama tekniklerinin proje yönetimine katkısı irdelenmekte ve bu tekniklerden biri olan CPM in bir proje üzerinde uygulanıģı gerçekleģtirilmektedir. CPM yönteminin, Ģebeke prensipleri dâhilinde PERT yöntemi ile beraber en çok kullan bir planlama ve kontrol yöntemi olduğu unutulmamalıdır. Esasen CPM ve PERT teknikleri ilk kullanılmaya baģlandığı zaman aralarında bazı farklar olmakla beraber son 20 yıl içinde bu farkların hemen hemen kalmamıģ olduğu belirtilebildiği gibi birçok yazarlar bu iki tekniği prensip olarak bir arada tutup buna CPM-PERT adını vermektedirler. Böyle olmakla beraber CPM de projelerin planlama ve kontrolüne maliyet unsurunun dâhil edilmesi bu yöntemin en belirgin özelliğidir. Bu özelliklerinin yanı sıra CPM tekniği uygulandığı projelerdeki belirsizliği ortadan

12 2 kaldırdığı, hata ve baģarısızlık riskini en aza indirgediği için kuruluģ aģamasındaki iģletmeler içinde önemi oldukça büyüktür. Proje yönetimi tekniklerinin incelendiği ve bir proje üzerinde uygulamasının yapıldığı bu çalıģma, üç ana bölümden oluģmaktadır. Ġlk bölümde proje yönetimi kavramı hakkında genel bilgilere ve tarihsel geliģimine yer verilmiģtir. Ayrıca projelerin sınıflandırılması ve proje yönetiminin aģamaları da bu bölümde incelenmiģtir. Ġkinci bölüm konunun literatür taramasını kapsamaktadır. Bu bölümde proje yönetiminde kullanılan yöntemler ayrıntılı olarak özetlenmiģtir. Üçüncü ve son bölümde ise CPM yöntemiyle planlanan ve kurulması düģünülen salyangoz çiftliği projesi inģaatına ait iģ programı ve bu inģaat çalıģmasına ait ilerleme tabloları yer almaktadır. Sonuç bölümünde ise yapılan uygulamanın genel bir değerlendirilmesi yapılarak çalıģma sonlandırılmıģtır.

13 3 BĠRĠNCĠ BÖLÜM PROJE YÖNETĠMĠ 1.1. Proje Yönetimi Kavramı Ve GeliĢimi Proje yönetimini farklı Ģekillerde tanımlayabiliriz. Bunlardan bazıları Ģunlardır: Proje yönetimi, paydaģ ihtiyaç ve beklentilerinin karģılanması için proje faaliyetlerinin plan ve yönetiminde bilgi, beceri, araç ve tekniklerin uygulanmasıdır. (PMBOK,2004) Proje yönetimi, belirlenen amaç, kapsam, zaman, kalite ve paydaģ memnuniyetini karģılamak için proje yaģamı boyunca eldeki kaynakların planlanması, yönetilmesi ve koordine edilmesidir. Proje yönetimi, baģlangıç, planlama, icra, izleme ve denetim ve bitirme süreçlerinin bütünleģtirilmesinden oluģur. Kısacası proje yönetimi demek, tanımlanan iģi optimum sürede, optimum maliyetle, hedeflenen kalitede yapmak demektir. Bugünkü haliyle proje yönetiminin geçmiģi çok eski olmamakla birlikte bazı çevreler Mısır Piramitleri ve Çin Seddi nin yapımının önemli birer proje olduğu görüģündedir. Ancak, proje yönetiminin Amerika BirleĢik Devletleri askeri kuvvetleri tarafından atom bombasının geliģtirildiği 1941 yılında tasarlanan Manhattan Projesi ile baģladığı kanısı daha yaygındır. Modern proje yönetimi teknikleri, 19. Yüzyılın sonlarında karmaģıklaģan iģ yaģamı ile birlikte Ģekillenen ve geliģen yönetim ilkelerinin evrimleģmesi ile elde edilmiģtir. Özellikle o yıllarda gerçekleģtirilen büyük ölçekli devlet projeleri proje yönetimi tekniklerinin geliģmesinde itici güç olmuģtur.

14 4 Proje yönetimi ile ilgili ilk bilimsel çalıģma 1900 lü yılların baģında Frederick Taylor ( ) tarafından gerçekleģtirilmiģtir. Taylor, yönetim tekniklerinin bilimsel olarak analiz edilebileceğini ve geliģtirilebileceğini göstererek yönetim anlayıģında yeni bir sayfa açmıģtır. Taylor un çalıģmalarından önce verimliliği artırmanın tek yolu iģçilerin daha uzun saatler boyunca daha sıkı çalıģtırılmasıydı. Taylor, iģ süreçlerinin bileģenlerini tek tek analiz ederek, iģ planlamasını daha verimli hale getirmiģtir. Bilimsel yönetim akımının öncülerinden biri olan Henry L. Gantt (1917), bugün yaygın biçimde uygulanan proje izleme ve değerlendirme yöntemlerinden olan PERT (Program Evaluation and Review Techniques) ve CPM (Critical Path Method) in esasını oluģturan Gantt ġemaları (grafikleri, çizelgeleri)nı geliģtirmiģtir. Bu grafikler sayesinde proje takvimini oluģturmada büyük kolaylıklar sağlanmıģ, bilgisayarın da devreye girmesiyle birlikte, proje mühendislerinin iģi iyice kolaylaģmıģ ve iģ takibi kolayca yapılır olmuģtur. Proje kapsamındaki faaliyetlerin tamamlanma zamanlarını dikkate alarak projenin takibini kolaylaģtıran tekniklerden olan PERT (ilk kez 1958 yılında Amerikan ordusunda Polaris denizaltı füzelerinin yapımı projesinde kullanıldı) ve CPM ile birlikte karmaģık projelerin en geç tamamlanma zamanlarının hesaplanabilmesi, projenin daha erken zamanda tamamlanması istendiğinde yeni düzenlemelerin yapılmasına imkan vermesi proje yöneticilerinin, projenin akıģı üzerindeki kontrollerinin artmasına yardımcı oldu. (Bista, 2006) Ġlk önce askeri alanda silah geliģtirilmesi konusunda kullanılan bu teknikler değiģen rekabetçi piyasaların etkisiyle endüstriyel projelerin de vazgeçilmez araçları haline geldi. Anılan yöntemler ülkemizde de birçok büyük projede kullanılmıģtır. Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve Güney Doğu Anadolu Projesi (GAP) CPM in uygulandığı, Keban Barajı ve Ġstanbul Boğaz Köprüsü PERT in uygulandığı projelere örnek gösterilebilir.

15 Proje Kavramı ve Özellikleri En basit tanımıyla belirlenen amaçlar için belirlenen zaman içinde bir kereliğine yapılan ve benzeri olmayan çalıģma olarak tanımlanabilen proje kavramı bazı kaynaklarda Ģu Ģekilde yer almıģtır: Özel, yeni bir ürün veya hizmet oluģturmak için giriģilen geçici (baģlangıcı ve bitiģi olan) çalıģmaya proje denir. (Project Management Institute,2003) Kompleks, rutin olmayan, bir defaya mahsus, zaman, bütçe, kaynak ve performans spesifikasyonları ile sınırlı, belirli müģteri ihtiyaçlarını karģılayacak çaba. (Gray ve Larson, 2003) Özgün ürün ya da hizmet yaratmak üzere ortaya konan geçici bir çabadır (Proje Yönetimi Derneği, 2010) Önceden belirlenmiģ spesifik amaçlara belirli bir zaman diliminde optimum bir Ģekilde ulaģmak üzere kaynakların nasıl ve ne Ģekilde kullanılacağını gösteren planlamadır (Yamak, 1998) Proje kavramını, iģ süreci kavramıyla karıģtırmamak gerekir. Bunu bir tablo yardımıyla açıklayalım. PROJE Ġġ SÜRECĠ Geçicidir Devamlıdır Bir baģlangıç ve bitiģ zamanı vardır Aynı iģlem sürekli olarak devam eder Elde edilen çıktı benzersizdir Her seferinde aynı çıktı elde edilir Önceden belirlenmiģ iģ görevleri yoktur Önceden belirlenmiģ iģ görevleri mevcuttur Şekil 1: Proje ve ĠĢ Süreci (Paula ve Tate, 2001) Bu tanımlamalara dayanarak projelerin özelliklerini Ģu Ģekilde sıralayabiliriz:

16 6 Projeler bir ihtiyaçtan doğmalı ve bu ihtiyacı karģılamayı hedeflemelidir. Projelerde problemler hedeflere, hedefler faaliyetlere dönüģtürülür. Projelerde; Projenin içinde bulunduğu çevre, ürünün/hizmetin sunulduğu kitle, kamu otoritesi, finansman kuruluģları ve çevresel koģullar belirtilmelidir. Proje mekânı belirli olmalıdır. AlıĢılmıĢ, basit iģlerden farklı olmalı ve bir Ģeyleri değiģtirmeyi amaçlamalıdır. Kendine özgü olmalıdır. Belirli bir baģlama ve bitiģ süresi olmalıdır. Sınırlı kaynaklardan oluģmalıdır. Önceden planlanmıģ olmalıdır. Belirli kaynaklara ve bütçeye gereksinim duymalıdır. Değerlendirilebilir olmalı ve değerlendirme kriterleri proje baģlangıcında belirlenmiģ olmalıdır. Projeden elde edilecek sonucun bariz bir kullanıcısı veya müģteri olmalıdır. Ġnsan ve iģgücü içermelidir. (Heyworth, 2002; Method 123, 2003) 1.3. Projelerin Sınıflandırılması Projeler genel olarak; büyüklüklerine, yürütücü kuruluģlarına, amaçlarına, üretime yaptıkları katkı biçimlerine, ürettikleri mal ve hizmetin yer aldığı sektöre ve niteliklerine bakılarak sınıflandırılabilir. Bu sınıflandırmada projeleri Ģu Ģekilde sınıflandırabilir; üçe ayrılır. Büyüklükleri Bakımından: Büyük, orta ve küçük ölçekli projeler olmak üzere Yürütücü KuruluĢları Bakımından: Kamu ve özel sektör projeleri ve karma projeler olmak üzere ikiye ayrılır. Amaçları Bakımından: Kar amacı güden, kar amacı gütmeyen projeler ve araģtırma projeleri olmak üzere üçe ayrılır.

17 7 Üretime Yaptıkları Katkı Bakımından: Altyapı projeleri ve doğrudan üretken projeler olmak üzere ikiye ayrılır. Altyapı projeleri de kendi içinde ekonomik (karayolları, demiryolları, havaalanları, limanlar v.b.projeler) ve sosyal (eğitim, sağlık, konut v.b. projeler) altyapı projeleri olmak üzere ikiye ayrılır. Yer Aldığı Sektör Bakımından: Sektör bazında tarımsal projeler, imalat sanayi, ulaģtırma-haberleģme, madencilik, eğitim, sağlık projeleri v.b. Ģeklinde sınıflandırılabileceği gibi, gıda, tekstil, karayolu, demiryolu, havayolu v.b. Ģeklinde alt sektör bazında da sınıflandırılabilir. Nitelikleri Bakımından Projeler: Etüt projeleri, yeni yatırım projeleri, yenileme projeleri, kapasite artırma projeleri, tamamlama projeleri, iyileģtirme projeleri ve ar-ge projeleri olmak üzere yediye ayrılır. (Spinner, 1997, 6) 1.4. Proje Yönetimin AĢamaları Proje yönetiminin aģamalarını üç ana baģlık altında toplamak mümkündür. Bu aģamalar planlama, programlama, uygulama ve son olarak kontrol etme aģamalarıdır. Bu aģamalar bir projenin baģarılı olabilmesi için, büyüklüğüne bakılmaksızın tüm projeler için uygulanması gerekli olan aģamalardır. Planlama: Projenin tamamlanması için yapılması gerekli iģleri anlamak ve daha sonra diyagramlar ya da ağlar gibi grafiksel gösterimler yoluyla mantıksal bir düzen içerisinde yapılacak faaliyetlerin planını geliģtirmeye planlama denir. Bu faaliyetlere bireysel faaliyetler ve gerekli kaynakları belirleme faaliyetleri de dâhildir. Programlama: ÇalıĢma faaliyetlerinin ne zaman bitmesi gerektiğini onaylamaktır. Projede baģlayacak ve bitecek olan her bir faaliyet için uygun görülen zaman dilimi bu bölümde detaylı olarak yer alır. Kontrol Etme: Bu bölümdeki amaç, proje hayata geçtiğinde projenin ilerleyiģini izleme, performansını analiz etme ve daha sonra sorunların çözümünü bulmaktır. Bu anı zamanda durum raporlarını da kapsar. (Spinner, 1997, 4; Demir, 2003, 538)

18 Proje Planlama Projeler genelde proje çıktısına doğrudan etki eden birbiriyle iliģkili görevlerden oluģmaktadır. Proje planlama; projenin amaçlarını belirleme, projenin hedeflerini ortaya koyma ve projenin hayat döngüsü boyunca baģarılı sonuçlar almasını sağlayacak gerekli stratejileri açık bir Ģekilde ortaya koymak anlamına gelir. (Cleland ve Ireland, 2002, 170) Proje planları aynı zamanda proje planlama kararlarını yani planlama seçeneklerine bağlı olarak verilecek kararları belgeler, proje takımı içerisindeki iletiģimi kolaylaģtırır, projenin ilerleme durumunun anlaģılmasında rehber olur. Planlar, proje çevresel değiģimlerine karģı direnç göstermesi için mutlaka dinamik olmalı, yapılacak iģlere rehberlik etmeli ve bu rehberlik gerekmedikçe detaya inmemelidir. Proje planları da projeler gibi kendine özgüdür. Fakat tüm planlar bazı ortak unsurlar içermelidir. Bu unsurlar ve içermesi gereken kavramlar Ģu Ģekilde sıralanabilir: Tanıtım: Proje adı, tanımı, müģteri/sponsor adı, proje yöneticisi adı, çıktılar, arģiv bilgileri, terminoloji gibi kavramları içerir. Tanımlama: Organizasyon Ģeması, sorumluluklar ve diğer bilgiler gibi kavramları içerir. Yönetsel ve Teknik YaklaĢım: Yönetsel hedefler, kontroller, risk yönetimi, personel tedariki, teknik süreçler gibi kavramları içerir. Çıktılar: Ana görev paketleri, ana çıktılar ve diğer bilgileri içerir. Zaman: Bu unsur özet takvim, detaylı takvim ve diğer bilgileri içerir. Maliyet: Özet bütçe, detaylı bütçe ve diğer bilgileri içerir. (Schwalbe, 1999, 53) Proje Programlama ve Uygulama Programlama aģamasında önemli olan kısım faaliyetlerin birbirleriyle olan öncelik, sonralık iliģkileri dikkate alınarak Ģebekenin çizilmesi ve projeyle iliģkili tüm gerekli faaliyetlerin zaman grafiği ile gösterildiği ileri proje programlamasının ya da zamanlamasının oluģturulmasıdır. Proje programlama, projenin zaman parametrelerini ortaya koyar ve proje süresince tüm proje takımının ve sarf edilen çabaların

19 9 koordinasyonunda proje yöneticilerine yardımcı olur. Programlama proje kontrol sisteminin etkili bir parçasıdır ve bu etkinliğe sahip olmak için bir takım özelliklere sahip olması gerekmektedir. Cleland ve Lewis proje programlamanın önemli noktalarını Ģu Ģekilde sıralamıģtır: Proje takımının anlayacağı Ģekilde olmalı, Kritik iģ ve görevleri tanımlama ve önem verme yeteneğine sahip olmalı, Gerekli olan yenilemeler ve uyarlamalar yapılmıģ ve uygulamada da esnek olmalı, Yeteri kadar ayrıntı, proje kaynaklarının kullanımının yönetilmesi ve değerlendirilmesinde bir temel oluģturmalı, Doğru zamana dayanılarak, kaynakların uygunluğu tahmin edilmeli, Ortak kaynakları paylaģan diğer örgütsel planlarla uyum gösterebilmeli. (Cleland ve Ireland, 2002, 321; Gültekin, 2007, 64) Programlama tekniklerinin tümündeki temel yaklaģım faaliyet ağları oluģturmak ve projelerdeki görevler arasındaki sıralı iliģkileri gösteren grafiklerle iliģki durumunu ortaya koymaktadır. Birbirinin önünde ya da arkasında yer alması gerekli olan görevlerin tanımları açık bir Ģekilde yapılmalıdır. Böyle bir ağ, bir proje planlama ve kontrolü için güçlü bir araçtır ve Ģu faydalara sahiptir: Proje planlama, programlama, izleme ve kontrol için sağlam bir çatı oluģturur. Tüm görevlerin, iģ yüklerinin ve çalıģma elemanlarının birbirine bağlılığını gösterir. Departmanlar ve fonksiyonlar arasında uygun iletiģimin sağlanmasında yardımcı olur. Beklenen proje tanımlama süresini belirler, kritik faaliyetleri tanımlar. Ağır yürüyen faaliyetleri de tanımlayarak önemli zamanlarda olabilecek gecikmeler için ortaya çıkabilecek zararları önler. Görevlerin ne zaman baģlayabileceğini belirler veya eğer proje zamanlamaya uygun gidiyorsa ne zaman baģlaması gerektiğini belirtir.

20 10 Hangi görevlerin kaynak ya da zaman çatıģmasına karıģmadan koordine edilmesi gerektiğini gösterir. Hangi görevlerin yürütülebildiğini ya da yürütülmesi gerektiğini ve buna paralel olarak belirlenmiģ proje tamamlama süresinin baģarısını da gösterir. Açık tanımlanan iģ bağları ile bazı kiģisel çatıģmaları önler. Bu kısımda yapılması gerekli olan tüm analizler yapılır. Projenin gerçekleģtirilmesindeki hedeflere göre izlenilmesi gereken yol veya yollar belirlenir ve bu bilgilere dayanarak uygulamaya geçilir. (Meredith ve Mantel, 2000, ) Proje Kontrolü Projenin en son fonksiyonu olan proje kontrol sistemi Ģu aģamalardan oluģur; Standartların OluĢturulması: Projeler için minimum beklentiler de dahil olmak üzere; proje planı, proje amaçlarının ortaya konması, hedef ve stratejilerin belirlenmesi, projenin maliyet, zamanlama, teknik özellikler ve strateji uyumu temelinde yapılanmaktadır. Cleland bazı anahtar standartları Ģu Ģekilde belirtmiģtir: ÇalıĢma alanı Proje özellikleri ĠĢ inceleme planlamaları ĠĢ yükleri Maliyet tahmini ve bütçeler Esas ve desteklenecek zamanlama Finansal öngörüleme ve para planları Kalite Proje sahibinin tahmini Proje takımının tahmini Üst yönetimin tahmini DıĢ yatırımcıların tahmini Güvenilirlik ĠĢin fiziksel özellikleri

21 11 Müteahhit/TaĢeron performansı Proje yönetimi Yenilik Kaynak kullanımı Verimlilik Performans standartlarının, proje planlama aģamasının bir türevi olduğunu bilmek kontrol aģaması için temel oluģturmaktadır. Performans Gözlemlenmesi: Projeden beklenen performans ile projenin hali hazırda sahip olduğu performansı mantıklı bir Ģekilde ölçmek ve yeterli bilgi elde etmek için iyi bir gözlem yapmak gerekmektedir. Proje performansı için gerekli bilgiler değiģik biçimsel olan ya da olmayan kaynaklardan gelebilmektedir. Biçimsel kaynakları, raporlar, brifingler, röportajlar, mektuplar ve denetim raporları olarak; biçimsel olmayan kaynakları ise, diyaloglar, gözlemler ve iģletme hakkında proje takımının içinde dolaģan espri ya da dedikodular olarak sıralanabilir. Projenin durumunu korumak için hem biçimsel olan hem de biçimsel olmayan bilgi kaynaklarına ihtiyaç duyulmaktadır. (Cleland ve Ireland, 2002, 212) PlanlanmıĢ ve GerçekleĢen Performansın KarĢılaĢtırılması: Arzu edilen proje standartlarının proje hakkında Ģu iki anahtar soruya cevap fırsatı vermesiyle iliģkilidir: Proje nasıl gidiyor? Eğer proje planından bir sapma varsa, bu sapmanın sebebi nedir? Proje takımı ve üst yönetim için proje durum değerlendirmesi sürekli devam eden bir sorumluluktur. Projelerin performans gözlemlerinden sonra elde edilen bilgiler projelerin planlarında beklenen performans standartlarıyla karģılaģtırılarak kontrol aģamasının son bölümüne geçilir ve yapılan analiz sonucunda her halükarda iyileģtirme gereklidir.

22 12 Düzeltici Faaliyetler: Yeniden planlama, yeni program oluģturma, kaynakların tekrar dağılımı veya proje yolunun değiģiminin yönetimi ve örgütlenmesidir. Proje planlama ve kontrol yöntemlerinden kullanımı en yaygın olanlar; Gantt Ģemaları, Kritik Yol Yöntemi (Crictical Path Method - CPM) ve Program Değerlendirme ve Gözden Geçirme Yöntemi (Program Evaluation and Review Technique - PERT) olduğu söylenebilir.

23 13 ĠKĠNCĠ BÖLÜM PROJE YÖNETĠMĠNDE KULLANILAN YÖNTEMLER 2.1. Gantt ġeması Yöntemi (Çubuk Diyagramlar) Gantt ġeması, proje programlama ve izleme araçlarından biridir. Bu yöntem Henry Gantt tarafından 1918 yılında geliģtirilmiģtir. Gantt grafikleri, bazı kaynaklarda zaman çizgisi veya kilometre taģı Ģeması olarak da ifade edilmektedir. Gantt ġeması, bir zaman çizgisi boyunca projenin her aģamasının veya iģleminin planlanan ve gerçekleģen sürelerinin baģlangıç ve bitiģ tarihlerinin belirlenmesiyle oluģturulur. Gantt Ģeması nda yukarıdan aģağıya aģamalar veya iģlemler sıralanırken, zaman ise soldan sağa sıralanır. Bu aģamalar veya iģlemler; kutu, çizgi veya sembollerle ifade edilir. ĠĢlemlerin süresi, kutuların veya çizgilerin boyu ile orantılıdır. Tüm bunlar iģlemlerin ne zaman baģlayıp ne zaman bitirileceğini ve iģlemlerin nasıl yapılacağını gösterir. Az sayıda çalıģanı kapsayan küçük boyutlu projeleri tanımlamak, izlemek ve rapor etmek için kullanılacak en uygun araç Gantt Ģeması dır. Ancak bu aracın kontrol mekanizması olarak çok az yararı vardır. Uygun olarak izlenildiği takdirde zamanı yönetmek ve sorunları bulmak için kullanılabilir. Çok çabuk ve kolay hazırlanması en önemli özelliğidir. Fakat bu özelliğinin yanında Gantt ġeması geniģ bilgiler ve teknik isteyen kapsamlı projelerde yetersiz kalmaktadır. Gantt Ģeması nın yetersizliklerini Ģu Ģekilde sırayabiliriz: Muhtemel sorunları ve faaliyet aģamaları arasındaki zayıf iliģkileri tanımlamaz. Faaliyet aģamalarından birinde meydana gelecek bir gecikmenin, bundan sonraki aģamaları nasıl etkileyeceğini belirtmez. Kritik noktalar hakkında bilgi içermez. Gerekli kaynaklar ile gereksinimleri koordine etmez. (Albayrak, 2009, 415)

24 Gantt ġeması OluĢturulmasında Kullanılan Yöntemler Gantt ġemasını; doldurma yöntemi, blok yöntemi ve sembol yöntemi olmak üzere üç değiģik biçimde hazırlamak mümkündür.(albayrak, 2009, 415) Doldurma Yöntemi Bu yöntemde, önce projenin her aģaması belirtildiği gibi kendi içinde de alt iģlemlere ayrılır.(albayrak, 2009, 416) Bloklar ile gösterilen kısımlara her alt faaliyetin bitimine göre o alt faaliyeti simgeleyen harfler yazılır. Bu Ģekilde daha detaylı bir izleme yapılabilmektedir. Şekil 2: Gantt Semasının Doldurma Yöntemi ile Gösterimi

25 Blok Yöntemi Burada proje aģamaları, bloklar halinde gösterilir. Her aģama planlanan ve gerçekleģen tarihlerini gösteren bir iģ programını ifade eder. Gantt Ģeması genellikle yöntemin bu çizim Ģekli ile kullanılmaktadır. Şekil 3: Gantt Semasının Blok Yöntemi ile Gösterimi Sembol Yöntemi Bu yöntemde Gantt Ģeması oluģturulurken baģlangıç ve bitiģ tarihleri genellikle üçgen sembolü ile ifade edilir. Ġçi boģ olan üçgenler planlanan, içi dolu olan üçgenler ise gerçekleģen tarihleri göstermede kullanılır.

26 16 Şekil 4: Gantt ġemasının Sembol Yöntemi ile Gösterimi Gannt yöntemi, projeden sorumlu ekibin kendi iç iliģkilerini ayrıntılı bir Ģekilde göstermemesi, kritik noktaları belirleyememesi gibi nedenlerden ötürü, büyük çaptaki projelerde yerini ağ yaklaģım yöntemlerine bırakmaktadır.(albayrak, 2001) Gantt ġemasının Avantaj ve Dezavantajları Çubuk diyagramlar olarak ta adlandırılan Gantt Ģemalarının ilk avantajı basit olmasıdır. Çubuk diyagramın basitliği, bazı projelerde etken planlama ve programlama aracı olarak geniģ kabul görmesini sağlamıģtır. Çubuk diyagramın okunması ve anlaģılması kolaydır. Çubuk diyagram ağ programı sonuçlarını çok hızlı bir Ģekilde iletebilir. Bu avantajların yanında Gantt Ģemasının yetersiz kaldığı bir takım durumlarda mevcuttur. Çubuk diyagramlar birbirine etkisi olan birçok faaliyetin, çok karıģık

27 17 durumlarını betimleyemez. Bu Ģekilde çubuk diyagramın doğasında var olan sınırlamalar ve basitliği büyük miktarda faaliyet gösteren projelerde etkenliğini ve hassasiyetini azaltır. Çubuk diyagramlarda hava ile ilgili değiģiklikler, olumsuzluklar, engellemeler planlanamaz ve program üzerinde gösterilemez, böyle bir durum olduğunda çubuk diyagramın revize edilmesi gerekmez çünkü her halükarda ilgisi ve sırası hakkında çok az bilgi gösterilir. Çubuk diyagram tekrarlanan iģlerin çok olduğu projelerde daha fazla kullanıģlıdır ve bu tip sürekli yenilenen faaliyetlerin fiili sıralamaya uyması için sürekli yenileme istemez. (www.imoankara.org.tr) 2.2. Ağ Diyagramına Dayalı Yöntemler (CPM VE PERT) Projelerin planlanması ve izlenebilmesi için çeģitli ağ yöntemleri geliģtirilmiģtir. Bu yöntemlerden uygulamada en çok yer bulanlar CPM (Critical Path Method) ve PERT (Program Evaluation and Review Technique) yöntemleridir. Her iki yöntem de programlanan iģle ilgili görevlerin bir ağ veya grafik üzerinde çizilmesi esasına dayanır ve her ikisi de farklı miktarda veya sadece bir kere uygulanacak uzun süreli projeleri programlamak için geliģtirilen yöntemlerdir. PERT te faaliyetlerin süreleri olasılıklı olarak tanımlanırken CPM de faaliyet süreleri için belirli zamanlar varsayılmıģtır. (Halaç, 1995, 183) Bu iki yöntem arasındaki temel fark PERT te faaliyetlerin sürelerinin iyimser, kötümser ve olası zaman tahminleri Ģeklinde rastgele değiģkenler olarak alınmasına karģılık CPM de faaliyetlerin sürelerinin belirlenebilir olduğunun kabul edilmiģ olmasıdır. (Shtub, Bard ve Globerson, 1994, 306) PERT ve CPM, binlerce aktiviteden oluģan projeler hakkında aģağıdaki gibi sorulara cevap verebilmesi açısından önemlidir: Tüm projenin tamamlanma süresi nedir? Bir proje içerisindeki kritik aktivite ya da görevler nelerdir? Bu aktiviteler geciktirilmesi durumunda tüm bir projenin aksamasına neden olacak aktivitelerdir. Geciktirilmesi durumunda tüm projenin süresini etkilemeyecek olan yani kritik olmayan aktiviteler hangileridir? Projenin belirli bir tarihte tamamlanabilme olasılığı nedir?

28 18 Proje süresince belirli bir zamanda, proje programın önünde mi, gerisinde mi yoksa tam programın belirttiği yerde midir? Verilen bir tarihte, harcanan para bütçelenen miktardan daha az daha fazla ya da bütçelenen miktara eģit düzeyde midir? Projeyi zamanında bitirebilmek için yeterli kaynak var mıdır? Eğer proje daha kısa bir sürede tamamlanacaksa, bu amacı en düģük maliyetle baģarmanın en iyi yolu nedir? (Albayrak, 2009, 419; Spinner, 1997, 8; Jerome, 1969, 3) Ağ diyagramlarının temeli sıralı iliģkilere sahip olay ve faaliyetlerdir. Olaylar akıģ sırasında ortaya çıkar. Yani her iģlem bir olayla baģlar ve yine bir olayla biter. Faaliyetler ise proje akıģının kısımlarını oluģturur. Çok az da olsa akıģı olmayan iģlemler de vardır. ĠĢlemler genellikle yapılacak olan iģleri ifade eder. Şekil 5: Olay ve Faaliyet Gösterimi Ağ diyagramlarının genel özelliklerini ise Ģu Ģekilde sıralayabiliriz; Ağ diyagramları, projenin görüntüsel bir özetidir. Ağ diyagramları olay ve iģlemleri, bu olay ve iģlemlerin süreleri ile sırasını ve aralarındaki iliģkileri gösterir. Aralarında çok yönlü bağlantıların bulunduğu akıģ ve iģlemlerden oluģur. Özellikle büyük boyutlu projelerde kullanılması gereklidir. Ağ diyagramları, proje akıģını mantık ve zaman yönünden ortaya koyarak olayların ve iģlemlerin nasıl tamamlanacağı hakkında bilgi verir. Zamanları ve kritik noktaları belirtir. Olayların ve iģlemlerin planlanan ve gerçekleģen sonuçlarını ortaya koyar. Proje planlamasında ve yönetilmesinde büyük kolaylıklar sağlayan ağ diyagramları, projelerin etkin bir biçimde yönetilmesi için önemli bir yol göstericidir.

29 19 Ağ diyagramları, ekip üyeleri arasındaki iģ iliģkilerini açıklar. Ġki veya daha fazla iģlemin aynı anda yürütüldüğü büyük ölçekli projelerde ekip üyeleri iģ iliģkileri oldukça karmaģıktır. Bu gibi durumlarda ağ diyagramı daha ayrıntılı ve anlaģılır bir Ģekilde hazırlanarak projenin süresinde bitirilmesine yardımcı olur. Ağ diyagramları, projenin matematiksel bir modelidir. Olayların ve iģlemlerin sürelerini ve iģgücü gereksinimini tanımlar. ĠĢin bitirilmesi için nasıl bir çalıģma yapılması gerektiğini ortaya koyar ve ekipler arası iģ akıģının geliģtirilmesinde rol oynar. Kaynakları ve maliyetleri planlamak ve bütçeleme çalıģmalarında da kullanılabilir. Ağ diyagramları, bilgi verme özelliğine sahiptir. DeğiĢen koģullar ve aģamalar halinde yapılan iģlemler konusunda sürekli bilgi verme ve çeģitli sorunlar konusunda yardımcı olma özelliği taģır. Yapılması gereken değiģiklikler ve alınması gereken önlemler için anahtar görevini yapar. Ağ diyagramları, proje uygulamasında yararlanılan önemli bir araçtır. Bu araç yardımıyla proje uygulamasının miktar, kalite ve maliyet açılarından izlenmesi mümkündür. Ancak tüm bunların izlenebilmesi için etkin bir ağ diyagramı uygulaması gereklidir. Etkin bir ağ diyagramı uygulamasında da bilinmesi gereken bir takım sorular mevcuttur. Bunlar; Projedeki faaliyetlerin ne olduğu ve bu faaliyetler arasındaki sıralamanın nasıl olması gerektiği, Projedeki faaliyetlerden hangilerinin eģ zamanlı olarak yürütülebileceği, Projedeki her bir faaliyet için gerekli süre ve Projedeki kısıtların ne olduğudur Ağ Diyagramına Dayalı Yöntemlerde Kullanılan Temel Kavramlar Proje Ağı: Projedeki faaliyetlerin birbiri ile iliģkilerini gösteren grafik gösterimidir. Faaliyetlerin birbirinden önce ve sonra gelme sıraları göz önünde tutularak oluģturulur.

30 20 Faaliyet (ĠĢlem): Projeyi oluģturan ve belirli bir zaman dilimi içerisinde ve belli miktarda kaynak tüketerek tamamlanması gereken, en küçük proje görevi birimidir. Faaliyetler proje ağının çiziminde oklarla ifade edilir. Faaliyetin devam edeceği süre, maliyeti, numarası ok üzerinde yazılan notlarla belirtilir. Düğüm: ĠĢlemlerin daire veya kutu Ģeklinde gösterimidir. Ok: Ġki düğümü birleģtiren çizgidir. ĠĢlemler arasındaki iliģkileri ve öncelikleri gösterir. Her okun mutlaka bir baģlangıç noktası vardır. Öncül Faaliyet: Ağ diyagramında iģlemlerin birbirlerine göre sıralanma durumu dikkate alındığında, bir iģleme baģlamadan önce tamamlanması gereken iģlem ya da iģlemleri temsil eder. Ardıl: Ağ diyagramında bir iģlemi izleyen iģlem veya iģlemlerdir. Olay: Projede yer alan faaliyetlerin, belirlenen zaman aralıklarında ulaģmaları gereken noktalar vardır. Bu belirli noktalara olay adı verilmektedir. Olaylar, faaliyetler gibi zaman ve kaynak gerektirmezler. Faaliyetlerin gerekli kaynak kullanımı sonucunda belirli bir zaman içinde meydana gelen bir anı simgelerler. Bir faaliyetin baģlangıç ve bitiģ anları birer olaydır. Bir olay daire ya da elipsel bir Ģekilde gösterildiği gibi bu iģaret içinde olayın kodu veya önemli özellikleri belirtilir. Herhangi bir Ģebeke ağında faaliyet ve olay arasında aģağıda yer verilen bağıntı söz konusudur: Faaliyet sayısı > ( Olay sayısı 1) ġebeke ağında faaliyetler ok ile olaylar daire ile ifade edilmektedir. Kukla Faaliyet (Dummy) : Süre ve kaynak tüketmeyen, plan ve proje sürecinde özel bir karaktere sahip olan iģlemlerdir. Örneğin, projenin baģlangıç ve bitiģ iģlemleri, ya da belli aģamaların baģladığını veya tamamlandığını gösteren iģlemler, projenin bütünlüğünü sağlayan, ancak süresi sıfır olan, kaynak tüketilmesine gerek olmayan kukla iģlemlerdir.

31 21 Süreli Kukla Faaliyet: Kaynak ihtiyacı olmayan fakat süre gerektiren faaliyetlerdir. Süreli kukla faaliyetleri normal veya kesik çizgilerle gösterilebilir. Patlama Noktası: Birden fazla iģlem, aynı önceliğe sahipse bu, patlama noktası olarak isimlendirilir ve bu iģlem tamamlanmadan izleyen iģlemler baģlayamaz. Toplanma Noktası: Birden fazla iģlem aynı ardıla (izleyen iģleme) sahipse bu, toplanma noktası olarak isimlendirilir. Ġyimser Zaman (a): Bir faaliyetin en iyi koģullar altında gerçekleģtirilebileceği zamanı belirtir. Kötümser Zaman (b): Bir faaliyetin olabilecek en olumsuz koģullar altında bitirilebileceği zamanı belirtir. Olası Zaman (m): Bir Faaliyetin, normal çalıģma koģullarında olabilecek gecikmeler dâhilinde gerçekleģtirilebileceği zamanı belirtir. Beklenen Zaman (t e ya da T E ): Bir faaliyetin iyimser, kötümser ve olası zaman tahminlerine bağlı olarak hesaplanan beklenen tamamlanma zamanını ifade eder. En Erken BaĢlama Zamanı (T ES ): Bir faaliyetin, kendisinden önce gerçekleģen faaliyetlerin tamamlanması koģuluyla baģlayabileceği en erken zamanı belirtir. En Erken BitiĢ Zamanı (T EF ): En erken baģlama zamanına faaliyet süresinin ( ya da beklenen zamanın ) eklenmesiyle bunan zaman değeridir. En Geç BaĢlama Zamanı (T LS ): Bir faaliyetin, kendisinden sonra gelen faaliyetlerin tümünün gerçekleģmesini sağlayacak ve proje tamamlanma zamanını değiģtirmeyecek Ģekilde baģlatılabileceği en geç zamanı ifade eder. En Geç BitiĢ Zamanı (T LF ): En geç baģlama zamanına faaliyet süresinin ( ya da beklenen zamanın ) eklenmesiyle bulunan zaman değeridir. BoĢluk (S): Bir faaliyetin er erken ve en geç baģlama ( ya da bitiģ ) zamanları arasındaki farktır. Proje geciktirilmeden bir faaliyetin geciktirilebileceği süreyi ifade eder. S = T LS -- T ES = T LF -- T EF

32 22 Kritik Yol: Proje ağında tamamlanma süresi en uzun olan, bu nedenle de proje süresini belirleyen faaliyetler dizisidir. Kilometre TaĢı: Faaliyet ağı çizildiğinde çeģitli faaliyet ve olaylar grafik gösterim içerisinde birbirine bağlı olarak gösterilmiģ olacaktır. Olayların bazıları diğerlerinden fazla önem taģır ve projenin çeģitli evrelerinde geçilen önemli aģamaları gösterirler. Bu tür olaylara kilometre taģı ya da kilit olaylar denilmektedir. (Doğan, 1995, 310,315; Heizer ve Render, 2001, 779; Schroeder, 2004; James, 1975, 140) Ağ Diyagramlarının OluĢturulması Ağ diyagramı, projenin tamamlanması için gerekli faaliyetlerin planlanmıģ iliģkilerinin, oklar ve daireler kullanılarak bir grafik üzerinde gösterilmesidir. Hamdy Taha ya göre projenin faaliyetleri arasındaki öncül iliģkilerin ve karģılıklı bağımlılıklarının gösterimidir. (Hamdy, 1992, 450) Ağ diyagramı kurulmasında kullanılan iki uygulama vardır. Bunlar: a) Faaliyet Okları Uygulaması A-o-A (Activity-On-Arrow) : Faaliyetlerin oklarla gösterildiği, dairelerin öncül ve ardıl faaliyetlerin gösterilmesinde kullanıldığı bir yöntemdir. (Reid ve Sanders, 2002) Ok Diyagram Yöntemi olarak da adlandırılır. Bu uygulamada daireler veya düğümler olayları simgelerken, hangi faaliyetin ne zaman baģladığını ve bittiğini gösterir.(spinner, 1997, 16) Şekil 6: Faaliyet Okları Uygulaması Gösterimi (A-o-A) b) Faaliyet Düğümleri Uygulaması A-o-N (Activity-On-Node) : Proje faaliyetlerinin düğümlerle gösterildiği ve böylelikle de uygulama sırasında ardıģıklığın belirtildiği yöntemdir. Öncelik Diyagram Yöntemi olarak da adlandırılır.

33 23 Şekil 7: Faaliyet Düğümleri Uygulaması Gösterimi (A-o-N) Bu iki uygulamanın karģılaģtırmasını yapacak olursak; A-o-A Hazırlaması ve uygulaması daha kolaydır. Genelde el ile yapılan iģlemlerde rahat kullanımı vardır, bunun yanında bazı bilgisayar yazılım programlarında da kullanılmaktadır. Uzmanlık alanı dıģında olanların ağı daha iyi anlamasını sağlar. Kilometre taģı olayları kolaylıkla görülebilir. Çoklu öncül ve ardıl iliģkiler kolaylıkla ağ üzerinde ifade edilebilir. A-o-N KarmaĢık faaliyet iliģkilerinin göstermede kolaylık sağlar. Daha çok Microsoft Project in de içinde bulunduğu bilgisayar yazılım programlarında kullanılır. Kukla faaliyet yoktur. Ne kadar faaliyet varsa ağ üzerinde sadece o faaliyetler vardır. (Kilometre taģlarının gösterilmesi hariç) Faaliyetlerle ilgili tüm bilgiler düğümde bulunur. (Maylor, 2003, 120) Ağ diyagramlarında faaliyet gösterimi ġekil 8 deki gibi özetlenebilir.

34 24 Şekil 8: Ağ diyagramlarında faaliyet gösterimi ġekil 8 de + iģareti sürede veya yapılan iģte bir artıģı belirtirken iģareti sürede veya yapılan iģte bir değiģiklik olmadığını gösterir. Ağ diyagramının çizilebilmesi için projede yer alan tüm faaliyetlerin tanımlanmıģ olması ve faaliyetler arası önceliklerin ve birbirleri ile bağlantıların belirlenmiģ olması gerekmektedir. (PMI, 2004) Ağ diyagramı çiziminde aģağıdaki hususlar göz önüne alınır: (Wiest ve Levy, 1969; Özdemir, 1997; Albayrak, 2009; Yamak, 1998) 1. Faaliyet okları uygulamasında faaliyetler ok ile olaylar ise çember Ģeklinde gösterilir ve okun yönü faaliyetin ilerleyen yönünü gösterir. Okun uzunluğu faaliyetlerin oluģma süreci hakkında herhangi bir bilgi vermeyip sadece faaliyetler arasındaki iliģkiyi gösterir. Faaliyet düğümleri uygulamasında ise öncelik sırasına göre dizilmiģ olan faaliyetler çemberlerin veya kutucukların içine yazılır ve faaliyetleri gösteren bu çemberler ok ile birbirine bağlanır. Faaliyetlerin üzerine de süreleri yazılır. 2. Her olaya bir numara, faaliyetlere ise genellikle bir kod (A, BK100 gibi) verilir. Veya faaliyetin baģlangıç ve bitiģ olay numaraları belirtilir. Projenin kolay izlenebilmesi bakımından, her faaliyet için; baģlangıç olay numarasının bitiģ olay numarasından küçük olması daha yararlıdır. 3. Bir olay birden fazla faaliyetin baģlangıç veya bitiģ noktalarında bulunabilmektedir.

35 25 4. Herhangi iki faaliyetin baģlangıç ve bitiģ olayları aynı olamaz. Yani ardıģık iki olay en az bir faaliyet ile doğrudan doğruya baģlanabilir. BaĢlangıç ve bitiģ olayları aynı olan iki faaliyeti bağlamak için, kukla faaliyete gerek duyulur. 5. Kritik olan ve olmayan faaliyetler belirlenir. 6. Ağ diyagramı çizimine baģlanmadan önce faaliyetler arası iliģkilerin tam anlamıyla belirlenebilmesi için, birbirini süre bakımından etkileyen faaliyetlerin, biri bitmeden diğerine baģlanamayacak olan faaliyetlerin ve birlikte eģ zamanlı olarak yürütülebilecek olan faaliyetlerin neler olduğunun belirlenmesi gerekmektedir. 7. Ağ diyagramını tanımladıktan sonra ise, projenin ne kadar süreceği, hangi faaliyetlerin proje süresine doğrudan etki edeceği, hangi faaliyetlerin belirli bir zamanda baģlayıp yine belirli bir zamanda bitmesi gerektiği, hangi faaliyetlerin belirli bir zaman aralığında olmak kaydıyla istenilen bir tarihte baģlatılıp bitirilebileceği ve her faaliyet için programın müsaade ettiği gerçekleģme zaman aralıklarının ne kadar olduğu belirlenmelidir. Faaliyet tanımlamalarının da çeģitli gösteriliģ Ģekilleri vardır. ġekil 9 da bunlara yer verilmiģtir. (Sorguç, 1983) Şekil 9: ÇeĢitli faaliyet tanımlamaları

36 26 ġekil 10 da Ağ diyagramlarında yanlıģ olan bir durum gösterilmiģtir. ġekilde B tamamlandıktan sonra D baģlar. A ve B tamamlandıktan sonra C iģlemi baģlayabilir. (Sorguç, 1983) Şekil 10: Ağ diyagramlarında yanlıģ olan durum Projelerde bu iģlemlerin birbirlerini mantıklı ve teknik olarak izlemesinden oluģan bütüne serim (network) ağ diyagramı (Ģebeke) denir. Serim hazırlanmasında uyulması gerekli kurallar Ģöyle özetlenebilir: (YeĢilada, 1974; Yüksel, 1978) 1. Ġki düğüm arasında yalnız bir iģlem tanımlanabilir. (ġekil 11) Şekil 11: Kural 1 Gösterimi 2. ĠĢlemler bir halka oluģturacak Ģekilde düzenlenemez. (ġekil 12)

37 27 Şekil 12: Kural 2 Gösterimi 3. Serimde yalnızca bir baģlangıç ve bir bitiģ düğümü olmalıdır.(ġekil 13) Şekil 13:Kural3 Gösterimi 4. Ana serimden alınan bir iģlem, bir ayrıntı serimi ya da alt serim haline getirildiğinde baģlangıç ve bitiģ düğümleri ana serimin iģlem uç düğümleri ile çakıģmamalıdır.(ġekil 14)

38 28 Şekil 14: Kural 4 Gösterimi 5. ĠĢlemler arasında iliģkiler kurulurken mantıksal hata yapılmamalıdır.(ġekil 15) Şekil 15: Kural 5 Gösterimi 6. Serimde okların Ģekillerinin önemi yoktur. Doğru, eğri, kırık çizgilerle gösterilebilir. Aynı düğüm numaraları birden fazla iģleme verilmemeli, ancak bilgisayar programları için ok yönünde büyüyen ardıģık numaralama yapılmalıdır. (ġekil 16)

39 29 Şekil 16: Kural 6 Gösterimi Serimin ĠĢlem iliģkilerine göre oluģturulması: Verilen iģlemler arası iliģkilere göre serim ġekil 17 deki gibi çizilir. (A, B, C) serimin ilk iģlemleridir. (A) dan sonra (D), (C) den sonra (G), (B) den sonra (E) ve (F) iģlemleri baģlar. (I) iģlemi (D) den sonra, (H) iģlemi (E) den sonra baģlar. (K) nın baģlaması için (H), (F) ve (G) nin tamamlanması gerekir. (H) ve (I) yı (J) iģlemi izler. (J) ve (K) Ģebekenin son iģlemleridir. Şekil 17: Kural 7 Gösterimi

40 30 Örnek Çizimler (YeĢilada, 1974; Yüksel, 1978) 1) K iģlemi A ve B tamamlandıktan sonra, L iģlemi ise B ve C tamamlandıktan sonra baģlar.(ġekil 18) Şekil 18: Örnek Çizim 1 2-a) K iģlemi A dan sonra, L iģlemi, A, B den sonra ve M iģlemi de B, C den sonra baģlayacaktır. (ġekil 19 a) 2-b) K iģlemi A dan sonra, L iģlemi A, B den sonra ve M iģlemi de A, B, C den sonra baģlayacaktır. (ġekil 19 b) Şekil 19: Örnek Çizim 2 3) ĠĢlemler arasında aģağıdaki bağıntılar olan Ģebekenin gösteriliģi (ġekil 20) ; P ilk iģlemdir, M ve L, P den sonra aynı zamanda baģlamaktadır, B, E aynı zamanda baģlayan ve aynı zamanda biten iģlemler olup M den sonra baģlamaktadır. H iģlemi L yi takip ediyor fakat baģlaması için M in tamamlanmıģ olması Ģarttır.

41 31 G ve S son iģlemlerdir; G, E den sonra; S, H dan sonra baģlamaktadır. Şekil 20: Örnek Çizim Kritik Yol Yöntemi(CPM) Kritik Yol Yöntemi (Critical Path Method-CPM) günümüzde en çok kullanılan ağ yöntemlerinden birisidir. Projelerin genel olarak baģarıya ulaģamama sebebi zaman sınırını sağlayamamasıdır. Ancak kritik yol yöntemi bu sorunu ortadan kaldıran, projenin toplam süresini tahmin etmeden kullanılan bir ağ analizidir. Bu yöntem 1957 yılında J.E.Kelly ve M.R.Walker tarafından geliģtirilmiģtir. (Heizer ve Render, 2001, 779) Bu sistemi geliģtirmedeki amaç kimya fabrikalarında bakım için oluģacak durmaların programlanmasıdır ve projenin mümkün olan en kısa zamanda sona ermesidir. (Shtub, Bard ve Globerson, 1994, 305) Yöntem ağ diyagramı üzerindeki kritik yol yani kritik olan faaliyetlerin saptanması ve kaynakların bu kritik faaliyetlere yeniden atanması mantığına dayanır. CPM sisteminde, ağdaki her faaliyet için zaman ve maliyetler normal ve hızlandırılmıģ olmak üzere iki tahminleme ile belirtilir. Normal zaman tahminlemesi normal zamanda projeyi bitirme ile ilgilidir. HızlandırılmıĢ zaman tahminlemesi ise ek kaynaklar kullanılarak faaliyetleri hızlandırma çalıģmaları sonucunda ortaya çıkmaktadır. (Meredith ve Mantel, 2000, 363) Diğer bir deyiģle, hızlandırılmıģ zaman tahminlemesi, tamamlama zamanını minimize etmek amacıyla iģi hızlı bir Ģekilde yapmak için katlanılan maliyetlerdir.

42 Direkt maliyetler 32 HızlandırılmıĢ Normal Şekil 21: Projede Zaman ve Maliyet ĠliĢkisi Yönteme adını veren kritik yol, bir proje için en kısa tamamlanma süresini hesaplayan faaliyetler serisidir. Bu yol proje ağ diyagramı boyunca uzanan en uzun ve en az bolluk içeren yoldur. (Heizer ve Render, 2001, 785) Dolayısıyla da projenin tamamlanabileceği en kısa süreyi belirtmektedir. Bolluk, bir faaliyetin projenin süresini aksatmadan baģlangıç süresinin ertelenebilmesidir. Diğer bir deyiģle, projede hesaplanan en erken baģlama ve en geç bitiģ tarihleri arasındaki zaman miktarıdır. (Halaç, 1995, 189) Doğal olarak kritik yol üzerindeki her bir faaliyet için bolluk sıfır olacaktır. Kritik yolun belirlenmesi, projenin kontrol edilebilmesi açısından önemlidir. Bu yol üzerindeki faaliyetlerde gerçekleģecek herhangi bir gecikme tüm projeyi etkileyeceğinden proje yöneticilerinin bu faaliyetler üzerinde yoğunlaģmaları gerekmektedir. Kritik yol üzerinde olmayan faaliyetler kullanılarak bu esneklik sağlanabilmektedir. Proje yöneticisi bu faaliyetlerin zamanlarını proje takvimine göre ayarlayarak iģgücü, mali kaynak, araç ve gereç kullanımını verimli hale getirmeye çalıģır. ġekil 22 ağ çizimi ve kritik yol ile proje tamamlanma süreleri bakımından CPM için basit bir örnek olabilir.

43 33 Kritik Yol : A-B-D-G Zaman : 18 gün Şekil 22: Ağ Üzerinde Kritik Yol ve Proje Tamamlanma Süresi (Heizer ve Render, 2001, 303) CPM ile proje planlama ve kontrolünün yapılabilmesi için aģağıdaki altı temel iģlemin sırayla takip edilmesi gerekir. Bunlar: 1. Projenin ve projeyle ilgili faaliyetlerin belirlenmesi, 2. Faaliyetler arasında iliģkiler kurarak, birbirlerini takip etme durumunun tesbit edilmesi, 3. Faaliyetler arasındaki iliģki düzeyini belirleyen Ģemanın çizilmesi, 4. Her bir faaliyet için zaman ve maliyet tahminin yapılması, 5. ġema üzerinde en fazla süreye sahip olan kritik yolun bulunması, 6. ġema yardımıyla planlama, programlama ve kontrol iģlemlerinin yapılmasıdır. ġema çizimi sırasında uyulması gerekli kurallar Ģunlardır: 1. Bir faaliyet kendisinden önceki faaliyetler bitmeden önce baģlayamaz, 2. Faaliyeti gösteren okların uzunluğunun önemi yoktur. Ancak yönü önemlidir. Bu, faaliyetlerin birbirlerine göre öncelik-sonralık iliģkisini belirtir. 3. Ġki olay en fazla bir faaliyet ile direkt olarak bağlanabilir, 4. Her olayın bir numarası olmalıdır, 5. Bir Ģemada yalnız bir baģlama olayı ve yalnız bir bitiģ olayı olmalıdır. (Render ve Stair, 1994)

44 Faaliyet Sürelerinin Hesaplanması Ve Kritik Yolun Tespiti Kritik yol yönteminde dört tane süre söz konusudur. En Erken BaĢlama Zamanı (Earliest Start Time: ES) : Projede yer alan bir faaliyetin baģlayabileceği en erken zamanıdır. Faaliyetlerin en erken baģlama zamanları, kendisinden sonra gelen faaliyetlerin en erken baģlama zamanlarından küçük veya bu zamanlara eģit olmak zorundadır. (Kargül, 1996, ) En Erken Tamamlanma Zamanı ( Earliest Finish Time: EF) : En erken tamamlanma zamanı, bir faaliyetin tamamlanabileceği en erken süreyi ifade etmektedir. (Render vestair, 1994, ) En Geç Tamamlanma Zamanı ( Latest Finish Time: LF) : Projede yer alan bir faaliyetin en geç bitiģ zamanını göstermektedir. En geç tamamlanma zamanı, diğer faaliyetlerin tamamlanmasına engel olmayacak Ģekilde bir faaliyetin en geç tamamlanabileceği süredir. (DeGarmo, Sullivan ve Canada, 1984, 566) En Geç Baslama Zamanı ( Latest Start Time: LS ) : Projede yer alan bir faaliyetin, en geç baģlama zamanını ifade eder. (Render vestair, 1994, ) Kritik yolun belirlenebilmesi için öncelikle bu sürelerin bilinmesi gerekmektedir. Bu süreleri belirlemede iki yöntem kullanılır. Bunlardan birincisi, olayların en erken baģlama zamanlarının belirlendiği ileri doğru hesaplama yöntemi diğeri ise olayların en geç bitiģ zamanlarının hesaplandığı geriye doğru hesaplama yöntemidir. ġekil 23 te bu yöntemler çerçevesinde hesaplanan kritik yol ve süresi gösterilmiģtir. Burada boģ iģlemi ifade eden S 1, öncelikli iliģkileri belirlemek için kullanılır.

45 35 Şekil 23: CPM Ağı (Albayrak, 2009, 429) Ġleriye Doğru Hesaplama Projenin baģlangıç olayından baģlayarak son olaya doğru hesaplama yapılır. Bu hesaplama yönteminde, öncelikle olay ve iģlemlerin en erken baģlama zamanları bulunur. Faaliyetlerin en erken baģlama zamanları, kendisinden sonra gelen faaliyetlerin en erken baģlama zamanlarından küçük veya bu zamanlara eģit olmak zorundadır. (Kargül, 1996, 225) En erken baģlama zamanları bulunurken iki varsayım göz önüne alınır. Bunlardan birincisi, projenin en erken sıfır noktasında baģlaması gerektiği ikincisi ise her bir olay veya iģlemin öncül olay veya iģlem tamamlandıktan sonra baģlaması gerektiğidir. Projenin olay ve iģlemlerinin en erken baģlama zamanlarının hesaplanmasında; projenin baģlangıç olayı ES=0 alınır ve baģlangıç olayını izleyen bütün olayların en erken baģlama zamanları bulunur. Bunun için bir önceki olayın erken baģlama zamanına iģlem süresi ilave edilir. (Albayrak, 2009, 430) En erken baģlama zamanı hesaplanırken dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta bulunmaktadır. Süresi hesaplanmakta olan faaliyete birden fazla faaliyet bağlı olabilir. Bu durumda her bir faaliyet için ayrı ayrı hesaplama yapılması ve sonucu en yüksek olan değerin seçilmesi gerekir. (DeGarmo, Sullivan ve Canada, 1984, 565)Bu durumda ES j lerin en büyüğü alınır ve bu devam ettirilerek projenin son olayına ulaģılır. (Albayrak, 2009, 430)

46 36 ESi, i olayı ile baģlayan faaliyetlerin en erken baģlama zamanını, tij ise i ve j (i<j) olaylarını bağlayan faaliyetin süresini belirtmektedir. Buradan elde edilen her olayın en erken baģlama zamanı, düğüm noktasının sol bölümünde gösterilir. Her olayın en erken baģlama zamanlarının ileriye doğru hesaplanmasında aģağıdaki formül uygulanır. ES j = max.(es i + t ij ) En erken tamamlanma zamanı ise bir faaliyetin tamamlanabileceği en erken süreyi ifade etmektedir. i ve j olayları arasındaki en erken tamamlama zamanı aģağıdaki Ģekilde hesaplanır: (Render ve Stair, 1994, 731) EFij = ESi + tij ġekil 23 teki örnekten yola çıkılarak olayların en erken baģlama zamanları: (Albayrak, 2009, 430) ES 0 = ES 0 = 0 ES 1 = ES 0 + t 01 = = 3 ES 2 = ES 1 + t 12 = = 6 ES 3 = max. (ES i + t i3 ) = max. (3 + 2, 6 + 0) = 6 ES 4 = max. (ES i + t i4 ) = max. (6 + 3, 6 + 7) = 13 ES 5 = max. (ES i + t i5 ) = max. (6 + 2, 6 + 5, ) = 19 Geriye Doğru Hesaplama Projenin son olayından baģlayarak baģlangıç olayına doğru hesaplama yapılır. Bu hesaplama yönteminde projenin olay ve iģlemlerinin en geç bitiģ zamanları bulunur. Bunun için, önce, projenin son olayı için ES = LF alınır. Ġkinci olarak, bütün olayların en geç bitiģ zamanları bulunur. Üçüncü ve son olarak da her olayın en geç bitiģ zamanından iģlem süresi çıkartılır. Buradan her bir olay için elde edilen sonuçlar, düğüm noktasının sağ bölümünde gösterilir. (Albayrak, 2009, 430)

47 37 Bu süreyi hesaplarken de dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır. Eğer hesaplanan faaliyete bağlı birden fazla faaliyet varsa, gidiģ yolunda olduğu gibi, bu faaliyetlerin hepsi ayrı ayrı hesaplanır fakat bu sefer bu değerler içinden en küçük olan değer seçilir. Bunun sebebi ise, aynı ileriye doğru hesaplama yönteminin mantığındaki gibidir. (DeGarmo, Sullivan ve Canada, 1984, 566) Her olayın en geç bitiģ zamanlarının geriye doğru hesaplanmasında aģağıdaki formül uygulanır. LF i = min. (LF j t ij ) En geç baģlama zamanı ise projede yer alan bir faaliyetin, en geç baģlama zamanını ifade eder ve aģağıdaki formülle hesaplanır:(render ve Stair, 1994, 731) LSij = LFj tij Yine ġekil 23 teki örnekten yola çıkılarak olayların en geç bitiģ zamanları: LF 5 = LF j = 19 LF 4 = LF 5 t 45 = 19 6 = 13 LF 3 = min. (LF j t 3j ) = min. (19 5, 13 7 = 6 LF 2 = min. (LF j t 2j ) = min. (19 2, 13 3, 6 0) = 6 LF 1 = min. (LF j + t 1j ) = min. (19 2, 13 3, 6 0) = 6 LF 0 = LF i t 01 ) = 3 3 = 0 Yukarıda her iki yöntem ile elde edilen zamanlardan, olayların en erken baģlama zamanları her olay için düğüm noktasının sol bölümünde ve en geç bitiģ zamanları ise, düğüm noktasının sağ bölümünde gösterilir. (ġekil 23) Ġleriye ve geriye doğru hesaplama yöntemleri kullanılarak projenin kritik yolu belirlenir. Bir iģlem aģağıdaki üç koģuluda sağlıyorsa, bu iģlem kritik yol üzerindedir. ES i = LF i

48 38 ES j = LF j ES j ES i = LF j LF i = t ij Bu üç koģul, iģlemlerin en erken ve en geç gerçekleģtirme zamanları arasında serbest sürenin bulunmadığını gösterir. Çünkü kritik yol üzerinde bulunan iģlemlerin serbest süreleri sıfırdır. Dolayısıyla serbest süreleri sıfır olan iģlemler geciktirilemeyeceği için kritik iģlemlerdir. ġekil 23 te yukarıdaki üç koģulu sağlayan A, B, S 1, F, H iģlemleri kritik yol üzerinde bulunduklarından kritik iģlemlerdir. Ve kritik yol A, B, S 1, F, H Ģeklindedir. (Albayrak, 2009, 431) Bollukların Hesaplanması Kritik yolun belirlenmesinden sonra kritik olmayan faaliyetlerdeki bolluklar belirlenmelidir. Bolluk faaliyetler arasında gecikmeye imkân veren sürelerdir. Faaliyetler için dört çeģit bolluk söz konusudur. (Cimemre, 2004, 196) Toplam Bolluk (Total Float : TF) Projenin tamamlanma süresinietkilemeden iģlemlerin baģlama veya tamamlanma zamanlarını belirli bir süre için geciktirme olanağı verir. (i-j) faaliyetinin toplam bolluğu bu faaliyetin en yüksek süresi ile bu faaliyetin gerçekleģtirilmesi için gerekli sürenin farkıdır. AĢağıdaki formülle hesaplanır: TF ij = LF j ES i t ij = LF j EF ij = LS ij ES i Serbest Bolluk (FreeFloat : FF) Projede yer alan birfaaliyetin, kendisini takip eden faaliyet(ler)in baģlama sürelerini etkilemeden uzatılabileceği en fazla süreyi ifade etmektedir. AĢağıdaki formülle hesaplanır: FF ij = ES j ES i t ij

49 Bağımsız Bolluk (IndependentFloat : IF) Bir faaliyet için,kendisinden önce gelen faaliyetlerin en geç tamamlanma zamanlarında bitirilmiģ olsa dahi, bu durumun kendisini takip eden diğer faaliyetleri etkilemeden gecikmeye imkân veren süreyi ifade etmektedir. AĢağıdaki formülle hesaplanır: (Sağın, 1974, 37-38) IF = EF ij LF i t ij Ara Bolluk (AB) Proje süresini etkilemeden, bir faaliyetin ertelenebileceği en uzun süreyi ifade etmektedir. Toplam bolluktan farkı, söz konusu faaliyetten önce gelen bütün faaliyetlerin en geç tamamlanma zamanlarında bitmiģ olduklarının düģünülmesidir. AĢağıdaki formülle hesaplanır: (Cinemre, 2004, 197) AB = LF j LF i t ij Bollukların kullanıldığı yerler: ĠĢlemlerin kritik olup olmadığını ve esnekliğini hesaplama, Malzeme, ekipman ve gider gibi kaynakların en uygun biçimde kullanılmalarına yardımcı olmak üzere, Optimum yatırım süresinin hesaplanmasında, ĠĢlem sürelerinin değiģtirilmesinde, ekip büyüklüğü ya da ekip sayısının değiģtirilmesinde kullanılırlar. ĠĢlemlerin bolluklarının nasıl hesaplanacağı ġekil 24 üzerinde açıklanmıģtır:

50 40 Şekil 24: Bollukların Hesaplanması (Albayrak, 2009, 434) Bu örnekte olduğu gibi, ġekil 23 teki bütün iģlemlerin bollukları hesaplanarak Çizelge 1 in; 9, 10, 11 ve 12 nci sütunlarında gösterilmiģtir. Bu çizelge, kritik yol hesapları ve zaman analizi ile ilgili tüm bilgileri içermektedir. Kritik yol, toplam bolluğun minimum olduğu olay ve iģlemlerin oluģturduğu yoldur. Kritik yoldaki iģlemlerin toplam bolluklarının sıfır olması gerekir. Toplam bolluk sıfır olduğu zaman serbest sürede sıfır olmalıdır. Bazı durumlarda kritik olmayan bir iģlem de sıfır bolluğa sahip olabilir. ġekil 23 teki örnekte, projenin tüm olayları kritik yol üzerinde olduğu için TF = FF bulunmuģtur. Bu özellik her zaman doğru değildir. Genel olarak serbest pay, toplam paydan küçük veya toplam paya eģittir. Tablo 1: Olay ve İşlem Zamanları

51 CPM in Avantaj ve Dezavantajları CPM tekniği, iģletme yönetiminin proje planlama, programlama ve kontrol iģleminde ilk olarak ne gibi faaliyetlerin yapılacağını belirtir. CPM ile projedeki faaliyetlerin en erken baģlama ve en geç tamamlanma sürelerinin bilinmesi sağlanır. CPM projenin tamamlanabileceği toplam süreyi belirleyerek bazı gereksiz faaliyetlerin projeden çıkarılmasına ve maliyetlerde önemli tasarruflar sağlanmasına imkân verir. Proje faaliyetlerine iliģkin boģ sürelerin önceden bilinmesi, proje planlama ve kontrolünü de olumlu yönde etkilemektedir. (Barutçugil, 2008) CPM çok kullanıģlı bir yöntem olmasının yanı sıra, bu yöntemin kullanılması projenin en iyi Ģekilde planlandığı anlamına gelmemektedir. Bu yöntemde Ģebeke çizimi sırasında yapılacak en ufak bir hata tüm projeye yansır. Projenin faaliyet iliģkilerinin ve sırasının bir program aracılığı ile belirlenmesi imkânsızdır. Bu sebeple Ģebeke kurulumu için gerekli bilgiler çok deneyimli ve bilgili kiģiler tarafından belirlenmelidir. CPM ile oluģturulan Ģebekelerde yer alan faaliyet sayıları arttıkça projenin karmaģıklığı da artacak ve dolayısıyla hazırlama süresi de uzayacaktır. (Kargül, 1996) 2.4. Program Değerlendirme ve Gözden Geçirme Tekniği (PERT) PERT e Genel Bir BakıĢ 1958 yılında US Navy veya BirleĢik Devletler Donanması Özel Projeler Dairesi ile Booz, Allen& Hamilton müģavirlik firması tarafından yönetilen Polaris füze projesinin yönetimi için ileri bir yöntem geliģtirilmesi düģünülmüģtür. Polaris projesi ilk kez güdümlü füze atabilen nükleer baģlıklı denizaltı yapımını hedefliyordu. Denizaltının çeģitli kısımlarını yapan 3000 kadar taģeron firma bulunması projenin idaresini zorlaģtıran etkenlerden biriydi. PERT yöntemi ilk kez bu projede kullanılmıģtır. (Akmut, 1976) Polaris Projesi ile alakalı yapılan ilk fizibilite çalıģmalarında en önemli sorunun teknik alanlarda ortaya çıkacağı düģünülürken, daha sonraları asıl önemli sorunun teknik konularda değil, projenin planlanması, eģgüdümü ve bütün kaynakların denetlenmesi alanlarında ortaya çıkacağı anlaģılmıģtır. Polaris Projesi kapsamında çalıģılan bölümlerin herhangi birinin belirlenen görevi süresinde gerçekleģtirememesi, gerekli hammadde ve ekipmanı belirlenen sürelerde sevk edememeleri vb. gibi, projenin ilerlemesini engelleyebilecek problemlerin önüne geçebilmek ve hedeflere hangi tarihlerde varılacağını önceden tahmin edebilmek amacıyla geliģtirilen PERT sayesinde,

52 42 Polaris Projesi ilk planlandığı tarihten yaklaģık olarak 2 yıl önce tamamlanabilmiģtir. (Çetmeli, 1982) Program Değerlendirme ve Gözden Geçirme Tekniği kısa adıyla PERT, CPM ile birlikte geniģ ölçekli, karmaģık yapılı projelerin planlama ve kontrol aģamalarında en çok rağbet gören proje yönetim tekniğidir. (Callahan, Quackenbush ve Rowings, 1992, 187) PERT; üretimdeki gecikmeleri, takılmaları ve çeģitli çatıģmaları minimuma indiren ve projenin çeģitli kısımlarını bir arada yürüten ve bunlar arasında düzenli bir koordinasyon sağlayan bir yöntemdir. PERT bu koordinasyon sayesinde projelerin tamamlanmasını hızlandırır. PERT planlanması zor olan bir iģi veya projeyi zamanında bitirmek için mevcut kaynakları planlama ve bütçelemede kullanılan ve aynı zamanda yöneticiye olumlu ve olumsuz geliģmeleri yakından gösterdiği için çeģitli sorunlar üzerinde zamanında düģünme ve çözüm bulma fırsatını veren bir metod olarak düģünülebilir. Buradan da anlaģılacağı üzere PERT yol gösterici ve bilgi verici bir yöntemdir. Ancak hiçbir Ģekilde problemleri çözmemekte fakat çözüm yollarını veya en iyi alternatifleri yöneticiye sunmaktadır. (Aydınoğlu, 1976) PERT metodu, süreleri tam bilinemeyen iģlemlerin programda göz önüne alınmasını sağladığından kapsamı, kritik yörünge metoduna nazaran daha geniģtir. Kritik yol metodu (CPM), PERT metodunun özel hallerinden biridir. (Özdemir, 1997) Faaliyetlerin Tamamlanma Süreleri CPM de Ģebekeyi oluģturan bütün faaliyetlerin tamamlanma sürelerinin kesin olarak bilindiği kabul edilmektedir. Özellikle ilk defa uygulanan projelerde Ģebekeyi oluģturan faaliyetlerin tamamlanma süreleri tam olarak bilinemez yani projedeki faaliyet süreleri deterministik bir yapıda değildir. Bu gibi durumlarda CPM yerine PERT tekniğinin kullanılması gerekir. PERT de faaliyetlerin tamamlanma süreleri ile değil, bunların beklenen değerleri ile iģlem yapılır. Bir baģka değiģle, faaliyet sürelerinin rastgele değiģkenler oldukları ve bir olasılık dağılımına göre ortaya çıktıkları varsayılır. Herhangi bir faaliyetin beklenen tamamlanma süresi, faaliyetin %50 olasılıkla tamamlanacağı süre demektir. (Cinemre, 2004) Yani PERT analizinde faaliyet süreleri belirlenirken;

53 43 belirsizliklerin ve Ģans faktörünün etkisini faaliyetlere yansıtmak adına, bir takım olasılık hesaplarından yararlanılır. Bu olasılık hesaplamalarında kullanılmak üzere her bir faaliyet için en iyimser, en kötümser ve en olası süreler olmak üzere üç farklı tipte faaliyet süresi söz konusudur. (Bıyık ve TüdeĢ, 2001, 57.) Bu süre tipleri; En Ġyimser Süre (a) : Uygun koģullar altında gerçekleģtirilebilen süredir. En Kötümser Süre (b) : Olumsuz koģullar altında gerçekleģtirilebilen süredir. En Olası Süre (m) : Normal koģullar altında gerçekleģtirilebilen süredir. Bu zaman tahminleri kullanılarak yapılan matematiksel ve istatistiksel hesaplamalar sonucunda her iģlemin tahmin edilen süre içindeki gerçekleģme olasılıkları belirlenebilir. ĠĢlemlere iliģkin her bir tahminin aģağıdaki Ģekilde gösterildiği gibi a ve b aralığında olması gerekir. Buna bağlı olarak tahmin değerlerinin dağılım aralığı b-a dır. En olası süre (m), dağılımın orta değerine (a+b)/2 eģit olması gerekmez. (m) bu ortalamanın sağında veya solunda olabilir. Bu özellik nedeniyle her bir iģlemin ortalama süresi (S), uç noktaları a, b ve tepe noktası m olmak üzere Beta dağılımıyla hesaplanabilir. Şekil 25: Beta Eğrisi Buna göre faaliyet süreleri; a: En Ġyimser Süre b: En Kötümser Süre m: En Olası Süre S: Ortalama Süre olmak üzere ortalama süre aģağıdaki formülle ifade edilebilir:

54 44 S = a + b + 4m 6 Bu fonksiyonda ±3σ sınırında ortalama değer %99,7 olması gerekir. O halde Beta dağılımında ortalama iģlem süresi S, varyansı V = σ 2 ve standart sapmanın değeri σ = (b-a) / 6 olduğundan dağılımın varyansı aģağıdaki formülle hesaplanabilir: V = [ b a 6 ]2 Bu hesaplamada, eğer V>1 ise, belirsizlik derecesi yüksektir. Bu durumda iyimser ve kötümser tahminler çok farklıdır. Eğer V<1 ise belirsizlik derecesi düģüktür. Yani, iyimser ve kötümser tahminler pek farklı değildir. (Albayrak, 2009, 437) Buradan anlaģılacağı üzere, en iyimser ve en kötümser süre arasındaki fark büyüdükçe standart sapma ve varyansında büyüyeceği açıktır. Bir faaliyetin standart sapmasının büyümesi, riskinde artacağı anlamına gelir. (Heldman, 2002, 254) Kritik Yolun Belirlenmesi Ve Proje Tamamlanma Süresinin Hesaplanması PERT te projenin baģlangıcından bitimine kadar giden tüm yollardaki faaliyetlerin standart sapmaları hesaplandıktan sonra kritik yol bulunabilir. Ve kritik yol üzerindeki faaliyetlerin standart sapmalarının toplamı bize projenin standart sapmasını verir. Aynı zamanda bir projenin standart sapması aģağıdaki formülle hesaplanabilir: (Kerzner, 2009, 514) σ p = b a 6 2 Projenin standart sapması hesaplandıktan sonra projenin istenen bir tarihteki tamamlanma olasılığı Ģu formül yardımıyla bulunabilir: T = Projenin test edilen bitiģ süresi Z = T T p σ p

55 45 T p = Projenin tamamlanma süresi σ p = Projenin standart sapması PERT in Avantaj Ve Dezavantajları PERT baģta programlama ve kontrol olmak üzere proje yönetiminin birçok aģaması için tutarlı bir iskelet yapı sağlar. Kavramsal yapısı açıktır ve karmaģık matematiksel bilgi gerektirmez. Proje ağının grafik gösterimi sayesinde faaliyetler arasındaki iliģkilerin kavranmasını kolaylaģtırır. Kritik yol ve boģluk analizleri yakından izlemesi gereken aktivitelerin belirlenmesini kolaylaģtırır. Projelerin beklenen tamamlanma zamanlarının belirli bir zamanda tamamlanabilme olasılıklarının hesaplanabilmesini sağlar. Projenin gecikmeden sürebilmesi ve bitirilebilmesi için faaliyetlerin baģlaması ve bitmesi gereken zamanları belirler. OluĢturulan proje ağları faydalı bir proje dokümantasyon yapısı oluģturur ve çeģitli faaliyetlerin sorumlularının grafik yapıda görsel olarak ortaya koyulmasını sağlar. Proje katılımcıları ile ilgili otoriteler arasında uygun bir iletiģim ortamı sağlar. Çok çeģitli projelerde ve endüstrilerde uygulanabilir. Yalnızca programların değil, maliyetlerin izlenmesinde de faydalıdır. Fakat PERT ile ilgili bazı çekincelerde mevcuttur. Dezavantajlarının fazla olmamasının yanı sıra PERT yöntemi yüksek dikkat gerektiren bir proje yönetim metodudur. PERT te proje faaliyetleri açıkça tanımlanmıģ, bağımsız ve kararlı iliģkiler içinde olmalıdır. Faaliyetler arasındaki öncelik ve sonralık iliģkileri belirlenmiģ ve bir arada ağa yerleģtirilmiģ olmalıdır. Zaman tahminlerinin öznel olma eğilimi vardır ve bu nedenle fazla iyimser ya da kötümser olabilen yöneticiler tarafından belirlenmelerinde güçlükler yaģanabilmektedir. Kritik yol üzerinde gereğinden fazla dikkatin toplanması olasılığı vardır. Kritik yola yakın yolların da yakından izlenmesi gereklidir. (www.protec.com.tr)

56 Çizelgeleme Tekniklerinin KarĢılaĢtırılması Gantt ġemaları (Çubuk Diyagramlar) Tablo 2:Gantt Şemalarının Güçlü ve Zayıf Yanları Gantt ġemaları Kriter Güçlü Yanları Zayıf Yanları Uygulanabilirlik Kısa süreli faaliyetlerin ölçümünde ortaya Faaliyetler arasındaki iliģkileri belirtecek açık çıkan hatalarda küçük olmaktadır. yöntemleri yoktur. Güvenilirlik Uygulama Simülasyon Yeteneği Güncelleme durumu Esneklik Maliyet Her faaliyet için yalnız tek bir zaman tahmini vardır. Farklı tahminlerin bulunmaması karmaģıklıktan kaynaklanabilecek hataları önler. Yapısı bakımından tüm sistemler arasında karmaģıklığın en alt düzeyde olduğu sistemdir. Kolay ve anlaģılırdır. Programlarda önemli değiģiklikler olmadığı takdirde grafiklerin güncellemesi de kolay olacaktır. Bilgisayar kullanımını zorunlu kılmayacak basit bir yapıya sahiptir. Kaynak gereksinimlerinin ne miktarda olacağını tahmin etmek için de kullanılabilir. Diğer tekniklere göre veri toplama ve iģleme nispeten ucuzdur. Mevcut grafikler ucuz materyaller kullanılarak oluģturulmuģ ve güncellenebilir durumda ise gösterimlerde ucuz olabilir. Tahmincinin yargıları değiģkendir bu yüzden sıklıkla güvenilir değildir. Büyük projelerde faaliyet sayısı fazla olduğundan, fazla olan bu faaliyetlerdeki küçük güvensizliklerin toplamı verilecek kararlarda da güvensizliğe neden olur. Zaman standartlarının mevcut olmadığı ve geliģtirilmesi gerektiği iģlemlerin kontrolünde uygulanması çok zordur. Belirgin bir yetkinliği yoktur. Mevcut Ģemalar güncellenemez. Bu nedenle grafiklerin yeniden çizilmesi gerekebilir. BakıĢ açısının sıklıkla değiģtiği projelerde birçok grafiğin tamamıyla yeniden hazırlanması gerekebilir. Grafikler esnek değildir. Program değiģiklikleri zaman alıcı ve yüksek maliyetli yeni grafikler gerektirir. Sıklıkla pahalı gösterim araçları kullanılır.

57 CPM (Kritik Yol Yöntemi) Tablo 3: CPM in Güçlü ve Zayıf Yanları CPM Kriter Güçlü Yanları Zayıf Yanları Uygulanabilirlik Projedeki iģ akıģ sırasını ve faaliyetler Olası tamamlanma süresini hesaplamak için arasındaki iliģkileri doğru bir Ģekilde kullanılan bir formül yoktur, ancak kullanılan ortaya koyar. teknik ve tahminci vasıtasıyla bir takım tahminlerde bulunulabilir. Hata payı daha az kuģku içeren projeler için daha azdır. Güvenilirlik Her faaliyet için yalnız bir zaman tahmini Büyük projelerde faaliyet sayısı fazla bulunmaktadır bu da aģırı karmaģıklıktan olduğundan, fazla olan bu faaliyetlerdeki küçük kaynaklanabilecek hataları önler. güvensizliklerin toplamı tüm projenin durumunu belirlemede kararları etkileyebilir. Uygulama CPM deki grafiksel gösterim karmaģık Sistemin anlaģılması kolay değildir ve sisteme projelerin yöneticileri tarafından tercih aģina olmayan kiģilere açıklamak zordur. edilir. Programlamanın karmaģıklığı müģterilerin gözünü korkutabilir. Simülasyon Bilgisayarlı bir uygulamada zamanmaliyet-kaynak Çok küçük projeler dıģında tüm projeler için Yeteneği konuları da göz önüne bilgisayar gerektirir. alındığında alternatif planların değerlendirilmesi için mükemmeldir. Güncelleme Yeterliliği iyidir. Faaliyetler açıkça Orta derecede karmaģık projeler için bile durumu tanımlanmıģtır ve gerektiğinde zaman programlar bilgisayar kullanımı gerektirir. tahminleri elde edilebilir. Esneklik Bilgisayarlı uygulamalarda bakıģ açısı değiģtiğinde bu değiģimleri programa yansıtmak için ağın kısımları kolaylıkla değiģtirilebilir. Kaynak gereksinimleri de programın zaman ölçeğinde çizilmesi halinde tahmin edilebilir. Maliyet Toplam proje maliyetleri etkin bir planlama ve kontrol yoluyla belirgin bir biçimde azaltabilir. Orta derecede karmaģık projeler için bile programlar bilgisayar kullanımı gerektirir. Bu yöntem Gantt diyagramlarına göre daha maliyetlidir. CPM hem planlama hem de durum bildirme aracı olarak kullanabilmektedir ancak bunun için önemli miktarda veri gereklidir ve bu durum bilgisayar kullanımını gerekli kılar.

58 PERT (Program Değerlendirme ve Gözden Geçirme Tekniği) Tablo 4: PERT in Güçlü ve Zayıf Yanları PERT Kriter Güçlü Yanları Zayıf Yanları Uygulanabilirlik Projedeki iģ akıģ sırasını ve faaliyetler Küçük projeler için fazla karmaģıktır. arasındaki iliģkileri doğru bir Ģekilde ortaya koyar. Üç zaman tahmininin kullanılması diğer tekniklerden daha doğru sonuç alınmasına olanak verir. Güvenilirlik Zaman tahminleri olasılıklar göz önüne Her bir faaliyet için üç zaman tahmininin elde alınarak yapılır. Olasılıklı zaman edilmesi daha fazla bilgi gerektirir ve bu durum tahminleri tek zaman tahminlerinden daha fazladan hataya neden olabilir. doğru sonuç verir. Uygulama PERT teki grafiksel gösterim karmaģık Tam anlamıyla uygulanacak bir PERT sistemi projelerin yöneticileri tarafından tercih karmaģıktır ve bu nedenle uygulanması zordur. edilir. Ġlk kez kullananların ve müģterilerin gözünü korkutabilir. Simülasyon Bilgisayarlı bir uygulamada zamanmaliyet-kaynak Yeteneği konuları da göz önüne alındığında alternatif planların değerlendirilmesi için mükemmeldir. Güncelleme Olaylar açıkça tanımlanmıģtır ve durumu gerektiğinde geçen zaman elde edilebilir. Esneklik Zaman içinde proje değiģtikçe, ağ ve yeni zaman tahminleri hemen değiģiklikleri yansıtacak biçimde değiģir. Kaynak gereksinimleri de programın zaman ölçeğinde çizilmesi halinde tahmin edilebilir. Maliyet Toplam proje maliyetleri etkin bir planlama ve kontrol yoluyla belirgin bir biçimde azaltabilir Çok küçük projeler dıģında tüm projeler için bilgisayar gerektirir. Faaliyet zamanları ile ilgili tahminler zaman alıcıdır ve beklenen zamanların hesaplanması bilgisayar kullanımı gerektirir. Orta derecede karmaģık projeler için bile programlar bilgisayar kullanımı gerektirir. Diğer tüm sistemlerden daha fazla veri ve hesaplama gerektirir, bu nedenle sistemin maliyeti yüksektir.

59 49 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM UYGULAMA ÇalıĢmanın bu kısmında Adana da kurulması planlanan Salyangoz Çiftliği Kurulumu projesi ele alınmıģtır. Bu projede yapı inģaatları ile ilgili bilgiler CON-IMEX Prefabrik ĠnĢaat Sanayii ve Ticaret Limited ġirketi ve MOD-CON Prefabrike Yapı Elemanları Ticaret ve Sanayii Anonim ġirketi nden, yüksek teknik bilgi gerektiren elektrik, ısıtma-soğutma iģleri ile ilgili bilgiler AKINSAN Isıtma Soğutma Limited ġirketi ve Özlem Elektrik (Elektrik Teknikeri Mehmet Ali Biricik) ten, çiftlik iģleri ile ilgili bilgiler ise ALMULA Tarım Ürünleri Üretim Hayvancılık Nakliyat Sanayii ve Ticaret Limited ġirketi ile Dr J.R. Cobbinah, AdriVink ve Ben Onwuka nın birlikte kaleme almıģ olduğu Snail Farming (Production, processingandmarketing) isimli araģtırma yazısı ve yurt dıģındaki salyangoz çiftliklerinin internet sitelerinden elde edilmiģtir. Projenin hayata geçirilmesi halinde çalıģılacak firmalar ise yine yukarıda bahsi geçen CON-IMEX Prefabrik ĠnĢaat Sanayii ve Ticaret Limited ġirketi, MOD-CON Prefabrike Yapı Elemanları Ticaret ve Sanayii Anonim ġirketi, ALMULA Tarım Ürünleri Üretim Hayvancılık Nakliyat Sanayii ve Ticaret Limited ġirketi, AKINSAN Isıtma Soğutma Limited ġirketi ve Özlem Elektrik (Elektrik Teknikeri Mehmet Ali Biricik) olacaktır Uygulamanın Amacı Müslüman mahallesinde salyangoz satılmaz deyiminin çok eskilerde kaldığını Dünya pazarının yüzde 40 ının Türkiye nin elinde olması ile görebiliyoruz. BaĢta Fransa, Ġtalya, Almanya, Ġngiltere olmak üzere AB ülkeleri, Güney Amerika ülkeleri, ABD, Japonya, Lübnan, Ġsviçre, Çin gibi ülkelere ihracat yapmaktadır. Ġyi bir döviz getirisi sağlayan salyangozlar, bu ülkelerde en lüks restoranlarda, en pahalı yiyecekler arasında sayılmalarının yanı sıra, tıp ve kozmetik alanlarında da kullanılmaktadır. (Çelik, 2006)

60 50 Türkiye de yapılan üretim köylülerin tarlalardan topladıkları salyangozları üretim tesislerine satmaları ve bu tesislerin onları iģlemesi ile yapılmaktadır. Elbette bu iģ ile birçok kiģi geçimini sağlamaktadır. Fakat salyangozların toplanması ile uzun vadede bu önemli iģ kolunun yürümesi mümkün görülmemektedir. Salyangoz toplamanın sakıncaları ve verimsizliği de göz önünde bulundurularak ülkemizde salyangoz üretiminin yapılmasının salyangoz sektörünün karlılığı açısından önem arz ettiği söylenebilir. Ġki yıl üst üste salyangoz toplanılan bölgelerde oluģan tahribat ve uzun vadede bilinçsiz toplayıcılığın salyangoz neslinin azalmasında rol oynayacağı göz önünde bulundurulursa bu çiftliklerin gerekliliği daha iyi anlaģılacaktır. Bu çalıģmadaki amaç kara salyangozunun üretilip, temizlenip, saklanması için gerekli olan tesislerin, proje yönetimi teknikleri kullanılarak daha planlı, profesyonel ve geleceği görür bir Ģekilde kurulabileceğini göstermektir Uygulama Hakkında Bilgi Çiftliğin Adana nın Karayusuflu köyünde 10 hektarı üretim alanının, 1 hektarı ise diğer yapıların bulunacağı, 11 hektarlık arazi üzerine kurulması planlanmıģtır. Proje, salyangoz çiftliği kurulumu dâhilinde; üretim alanı, soğuk hava deposu, ofis binası, yemekhane binası, yatakhane binası ve enerji yapıları (trafo, jeneratör, hidrofor vs.) inģasını kapsamaktadır. Çiftliğin vaziyet planı aģağıdaki gibi olacaktır;

61 51

62 52 Projenin salyangozlar için en ideal üreme ortamının doğal yollarla oluģtuğu bahar ayında tamamlanması planlanmıģtır. Bu amaçla projenin baģlama zamanı ve bitiģ zamanı olarak belirlenmiģtir. Proje 202 faaliyetten oluģmaktadır. Bu faaliyetlerin 168 tanesi projede gerçekleģtirilen faaliyetler, 34 tanesi ise bu faaliyetlerin ana baģlıkları olarak Ģebekede yer almaktadır. Bu faaliyetler aģağıda yer alan iģlemlerden oluģmaktadır: 1) Çiftlik Genel ĠnĢaatı a) Genel ġartlar i) SözleĢme Hazırlanması ve Ġmzalanması ii) Tahvil ve sigorta belgelerinin hazırlanması iii) Proje takviminin hazırlanması iv) Maliyetlerin hesaplanması ve rapor edilmesi v) ĠnĢaat ruhsatı alınması vi) Proje ön çizimlerinin hazırlanması vii) Aylık ödeme bilgilerinin hesaplanması b) Tedarik Zincirinin Kurulması i) Kullanılacak çelik miktarının hesaplanması ve sipariģi ii) Kullanılacak çatı malzemeleri miktarının hesaplanması ve sipariģi iii) Kullanılacak tesisat malzemeleri miktarının hesaplanması ve sipariģi iv) Kullanılacak elektrik malzemeleri miktarının hesaplanması ve sipariģi v) Kullanılacak havalandırma klima ve ısıtma malzemeleri miktarının hesaplanması ve sipariģi vi) Kullanılacak sera malzemelerinin hesaplanması ve sipariģi vii) Detaylandırma, imalat ve teslimin yapılması c) ĠnĢaat Alanlarının Mobilize Edilmesi i) Geçici elektrik tesisatlarının bağlanması ii) Geçici su Ģebekelerinin bağlanması iii) Arazilerin Ģekillendirme çalıģmaları iv) Set hatlarının ve iskele yapımı v) ĠnĢaat sahası ve geçici çitlerin hazırlanması

63 53 d) ĠnĢaat Alanı Tasnif ve Araçları i) TaĢ kilitlerin yapımı ve geçici Ģantiye alanının oluģturulması ii) Kalıp kesimi ve doldurmanın yapılması iii) Drenaj tesisatlarının döģenmesi iv) Geçici yangın söndürme tesisatlarının planlanması ve kurulması v) Alanların hazırlanmasının sona erdirilmesi e) Temel Enerji Kaynakları Yapımı i) Trafonun yapımı ii) Hidroforun yapımı iii) Rampa kalıplarının yerleģtirilmesi, çimentosunun dökülmesi ve kuruması iv) Rampa betonunun kuruması v) Su tankının montajı f) Soğuk Hava Deposu ĠnĢaatı i) ĠnĢaat Temelinin Atılması (1) Temel kazısının yapılması (2) Sütun yuva çukurlarının hazırlanması (3) Sütun yuvalarının ve iskelet bağlantılarının montajı (4) Sütun yuvalarının temele sabitlenmesi ve takviyelerinin yapılması (5) Zemin betonunun dökülmesi (6) Zemin betonunun kuruması ii) Zemin Yapısının Biçimlendirilmesi (1) Dik çelik kolon, kiriģ ve döģeme kiriģleri bağlantı dirseklerinin montajı (2) Zemin iskeletinin montajı (3) Enine döģeme kiriģlerinin montajı (4) Zemin altı elektrik bağlantı yerleri ve su vanalarının döģenmesi (5) Zemin panellerinin döģeme kiriģlerine montajı (6) Zemin panelleri iyileģtirme ve rötuģ çalıģmaları (7) Dik taģıyıcı kiriģlerin yuvasına montajı (8) KiriĢ ve kolonların çelik dübellerle yere sabitlenmesi (9) Çatı altı iskelet yapının kontrolü ve tamamlanması iii) Çatı Yapısının Biçimlendirilmesi (1) Çatı makaslarının montajı (2) Çatı strüktürünün oluģturulması ve montajı (3) Çatı iskeletinin tamamlanması

64 54 iv) Kaba ĠnĢaatın Tamamlanması (1) Ġçten duvarların montajı (2) Duvar içi elektrik ve su tesisatının döģenmesi (3) Ġki duvar arası yalıtımın yapılması (4) DıĢtan duvarların ve giriģ çıkıģ kapılarının montajı (5) Çatı makas alınlarının kapatılması ve çatı mahyalarının tamamlanması (6) Çatı izolasyonunun ve yalıtımının yapılması (7) Çatı kaplamasının montajı, saçak altı su iniģ, tahliye borularının döģenmesi (8) Yer ve duvar döģemelerinin yapılması v) Yapının Tamamlanması (1) Elektrik ve su tesisatının tamamlanması (2) Yangın söndürme tesisatının planlanması, kurulması ve test edilmesi (3) Soğutma ve havalandırma sisteminin kurulması (4) Boya, dıģ kaplama ve rötuģ iģlemlerinin bitirilmesi (5) Yapı içi düzeneklerin yerleģtirilmesi g) Ofis ĠnĢaatı i) ĠnĢaat Temelinin Atılması (1) Temel kazısının yapılması (2) Sütun yuva çukurlarının hazırlanması (3) Sütun yuvalarının ve iskelet bağlantılarının montajı (4) Sütun yuvalarının temele sabitlenmesi ve takviyelerin yapılması (5) Zemin betonunun dökülmesi (6) Zemin betonunun kuruması ii) Zemin Yapısının Biçimlendirilmesi (1) Dik çelik kolon, kiriģ ve döģeme kiriģleri bağlantı dirseklerinin montajı (2) Zemin iskeletinin montajı (3) Enine döģeme kiriģlerinin montajı (4) Zemin altı elektrik bağlantı yerleri ve su vanalarının döģenmesi (5) Zemin panellerinin döģeme kiriģlerine montajı (6) Zemin panelleri iyileģtirme ve rötuģ çalıģmaları (7) Dik taģıyıcı kiriģlerin yuvasına montajı (8) KiriĢ ve kolonların çelik dübellerle yere sabitlenmesi (9) Çatı altı iskelet yapının kontrolü ve tamamlanması

65 55 iii) Tavan Yapısının Biçimlendirilmesi (1) Tavan iskeletinin montajı (2) Tavan panellerinin montajı (3) Tavan yalıtımı yapılması iv) Kaba ĠnĢaatın Tamamlanması (1) Duvar, kapı ve pencerelerin montajı (2) Elektrik ve su tesisatının döģenmesi (3) DıĢ kaplama yapılması (4) Saçak altı ev su iniģ, tahliye borularının döģenmesi (5) Yer ve duvar döģemelerinin yapılması v) Yapının Tamamlanması (1) Elektrik ve su tesisatının tamamlanması (2) Laboratuar ve çay ocağı döģeme iģlemleri (3) Yangın söndürme tesisatının planlanması, kurulması ve test edilmesi (4) Boya ve rötuģ iģlemlerinin bitirilmesi (5) Klimaların montajının yapılması (6) Ofis mobilya ve malzemelerinin yerleģtirilmesi h) Yemekhane ĠnĢaatı (wc+duģ) i) ĠnĢaat Temelinin Atılması (1) Temel kazısının yapılması (2) Sütun yuva çukurlarının hazırlanması (3) Sütun yuvalarının ve iskelet bağlantılarının montajı (4) Sütun yuvalarının temele sabitlenmesi ve takviyelerin yapılması (5) Zemin betonunun dökülmesi (6) Zemin betonunun kuruması ii) Zemin Yapısının Biçimlendirilmesi (1) Dik çelik kolon, kiriģ ve döģeme kiriģleri bağlantı dirseklerinin montajı (2) Zemin iskeletinin montajı (3) Enine döģeme kiriģlerinin montajı (4) Zemin altı elektrik bağlantı yerleri ve su vanalarının döģenmesi (5) Zemin panellerinin döģeme kiriģlerine montajı (6) Zemin panelleri iyileģtirme ve rötuģ çalıģmaları (7) Dik taģıyıcı kiriģlerin yuvasına montajı (8) KiriĢ ve kolonların çelik dübellerle yere sabitlenmesi

66 56 (9) Çatı altı iskelet yapının kontrolü ve tamamlanması iii) Tavan Yapısının Biçimlendirilmesi (1) Tavan iskeletlerinin montajı (2) Tavan panellerinin montajı (3) Tavan yalıtımlarının yapılması iv) Kaba ĠnĢaatın Tamamlanması (1) Duvar, kapı ve pencerelerin montajı (2) Elektrik ve su tesisatının döģenmesi (3) DıĢ kaplama yapılması (4) Saçak altı ev su iniģ, tahliye borularının döģenmesi (5) Yer ve duvar döģemelerinin yapılması v) Yapının Tamamlanması (1) Elektrik ve su tesisatının tamamlanması (2) Mutfak, banyo ve wc döģeme iģlemleri (3) Yangın söndürme tesisatının planlanması, kurulması ve test edilmesi (4) Boya ve rötuģ iģlemlerinin bitirilmesi (5) Klimaların montajının yapılması (6) Masa, sandalye ve diğer yemekhane ekipmanlarının yerleģtirilmesi i) Yatakhane ĠnĢaatı (wc+duģ) i) ĠnĢaat Temelinin Atılması (1) Temel kazısının yapılması (2) Sütun yuva çukurlarının hazırlanması (3) Sütun yuvalarının ve iskelet bağlantılarının montajı (4) Sütun yuvalarının temele sabitlenmesi ve takviyelerin yapılması (5) Zemin betonunun dökülmesi (6) Zemin betonunun kuruması ii) Zemin Yapısının Biçimlendirilmesi (1) Dik çelik kolon, kiriģ ve döģeme kiriģleri bağlantı dirseklerinin montajı (2) Zemin iskeletinin montajı (3) Enine döģeme kiriģlerinin montajı (4) Zemin altı elektrik bağlantı yerleri ve su vanalarının döģenmesi (5) Zemin panellerinin döģeme kiriģlerine montajı (6) Zemin panelleri iyileģtirme ve rötuģ çalıģmaları (7) Dik taģıyıcı kiriģlerin yuvasına montajı

67 57 (8) KiriĢ ve kolonların çelik dübellerle yere sabitlenmesi (9) Çatı altı iskelet yapının kontrolü ve tamamlanması iii) Tavan Yapısının Biçimlendirilmesi (1) Tavan iskeletlerinin montajı (2) Tavan panellerinin montajı (3) Tavan yalıtımlarının yapılması iv) Kaba ĠnĢaatın Tamamlanması (1) Duvar, kapı ve pencerelerin montajı (2) Elektrik ve su tesisatının döģenmesi (3) DıĢ kaplama yapılması (4) Saçak altı ev su iniģ, tahliye borularının döģenmesi (5) Yer ve duvar döģemelerinin yapılması v) Yapının Tamamlanması (1) Elektrik ve su tesisatının tamamlanması (2) Banyo ve wc döģeme iģlemleri (3) Yangın söndürme tesisatının planlanması, kurulması ve test edilmesi (4) Boya ve rötuģ iģlemlerinin bitirilmesi (5) Klimaların montajının yapılması (6) Ranza, dolap ve diğer malzemelerinin yerleģtirilmesi j) Üretim Alanı ĠnĢaatı i) Üretim Alanı OluĢturulması (1) Alan kazısının yapılması ve üretim çukurlarının oluģturulması (2) Çukur kalıplarının yerleģtirilmesi ve çimento ile doldurulması (3) Kuruma iģlemi (4) Sulama borularının döģenmesi (5) Çukur ara boģluklarının çimento ile kapatılması (6) Kuruma iģlemi (7) Üretim toprağı nakliyesi (8) Toprak analiz ve değer arttırma çalıģmaları (9) Toprak dökümü (10) Toprağın sulanma ve dinlendirilmesi (11) Üretim yeri bitki düzenlemeleri ve anaç salyangozların yerleģtirilmesi

68 58 ii) Sera Yapımı (1) Sera direklerinin dikilmesi ve iskeletin oluģturulması (2) Sera camlarının takılması (3) Isıtma sisteminin montajı k) Genel ĠnĢaatın Sonlandırılması i) Jeneratör sisteminin kurulması ii) Sundurmanın yapılması ve çardakların yerleģtirilmesi iii) Çakıl dökülmesi ve binalar arası parke yol yapımı iv) Otopark alanın yapılması v) Geçici düzeneklerin kaldırılması vi) Son kontroller ve temizliğin yapılması vii) Ekspertiz raporu alınması ve sigorta ettirilmesi AĢağıda faaliyetlere atanan kaynaklar, süreleri, öncül faaliyetleri, faaliyetlerin baģlama-bitiģ, en geç baģlama-bitirme tarihleri ile serbest ve toplam bollukları hesaplanmıģtır.

69 59

70 60 Bu tabloya bağlı olarak, Microsoft Office Project programı yardımıyla oluģturulan ve proje faaliyetleri, faaliyetlere atanan kaynaklar ve bu faaliyetlerin sürelerinin grafik yardımıyla gösterildiği Gantt ġeması aģağıdaki gibidir:

71 61

72 Uygulamanın ve Kritik Yolun ġebeke Gösterimi Bu baģlık altında, projeyi oluģturan faaliyetlerin birbirleriyle olan öncelik iliģkilerini belirten, aynı zamanda faaliyetlerin baģlangıç ve bitiģ tarihlerinin gösterildiği Ģebeke ile projede yer alan kritik faaliyetlerin Ģebekesi yer almaktadır. ġebekede kritik yol kırmızı renk ile gösterilmiģtir.

73 63

74 64

75 65

76 66

PROJE YÖNETİMİ: PERT VE CPM ANALİZİ: Prof. Dr. Şevkinaz Gümüşoğlu (I.Üretim Araştırmaları Sempozyumu, Bildiriler Kitabı-İTÜ Yayını, Ekim1997, İstanbul

PROJE YÖNETİMİ: PERT VE CPM ANALİZİ: Prof. Dr. Şevkinaz Gümüşoğlu (I.Üretim Araştırmaları Sempozyumu, Bildiriler Kitabı-İTÜ Yayını, Ekim1997, İstanbul PROJE YÖNETİMİ: PERT VE CPM ANALİZİ: Prof. Dr. Şevkinaz Gümüşoğlu (I.Üretim Araştırmaları Sempozyumu, Bildiriler Kitabı-İTÜ Yayını, Ekim1997, İstanbul Proje:Belirli bir işin tamamlanabilmesi için yapılması

Detaylı

PERT ve CPM. CPM: Critical Path Method Kritik Yol Metodu PERT: Program Evaluation & Review Technique Program Değerlendirme ve Gözden Geçirme Tekniği

PERT ve CPM. CPM: Critical Path Method Kritik Yol Metodu PERT: Program Evaluation & Review Technique Program Değerlendirme ve Gözden Geçirme Tekniği PERT ve CPM CPM: Critical Path Method Kritik Yol Metodu PERT: Program Evaluation & Review Technique Program Değerlendirme ve Gözden Geçirme Tekniği 1 PERT & CPM uygulamada 6 adım Projenin belirlenmesi

Detaylı

T.C. MARMARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ ÜRETĠM YÖNETĠMĠ VE PAZARLAMA ANABĠLĠM DALI TEZLĠ YÜKSEK LĠSANS PROJE YÖNETĠM TEKNĠKLERĠ

T.C. MARMARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ ÜRETĠM YÖNETĠMĠ VE PAZARLAMA ANABĠLĠM DALI TEZLĠ YÜKSEK LĠSANS PROJE YÖNETĠM TEKNĠKLERĠ T.C. MARMARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ ÜRETĠM YÖNETĠMĠ VE PAZARLAMA ANABĠLĠM DALI TEZLĠ YÜKSEK LĠSANS PROJE YÖNETĠM TEKNĠKLERĠ KELEBEK VANA ÜRÜN GELĠġTĠRME PROJESĠ HÜLYA KIZILOK TATĠANA TULONOVA

Detaylı

KARAYOLU TASARIMI RAPORU. Ek 1. Kavşak Tipi Seçimi ile ilgili olarak Önerilen Esaslar

KARAYOLU TASARIMI RAPORU. Ek 1. Kavşak Tipi Seçimi ile ilgili olarak Önerilen Esaslar KARAYOLU TASARIMI RAPORU Kavşak Tipi Seçimi ile ilgili olarak Önerilen Esaslar Haziran 2000 İçindekiler Sayfa 1 Giriş 2 1.1 Amaç 2 1.2 Hemzemin kavģakların sınıflandırılması 2 1.3 Ġçerik 2 2 Önerilen seçim

Detaylı

Program AkıĢ Kontrol Yapıları

Program AkıĢ Kontrol Yapıları C PROGRAMLAMA Program AkıĢ Kontrol Yapıları Normal Ģartlarda C dilinde bir programın çalıģması, komutların yukarıdan aģağıya doğru ve sırasıyla iģletilmesiyle gerçekleģtirilir. Ancak bazen problemin çözümü,

Detaylı

NEVġEHĠR ÜNĠVERSĠTESĠ BOLOGNA SÜRECĠ

NEVġEHĠR ÜNĠVERSĠTESĠ BOLOGNA SÜRECĠ NEVġEHĠR ÜNĠVERSĠTESĠ BOLOGNA SÜRECĠ ÖĞRENME ÇIKTILARI HAZIRLAMA VE ÖĞRENCĠ Ġġ YÜKÜ HESABI FUNDA NALBANTOĞLU YILMAZ Eğitim Öğretim Planlamacısı Ekim, 2011 GĠRĠġ Bologna Süreci kapsamında, yükseköğretim

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ PROJE PLANLAMASI VE PROGRAMLAMASI DERSÝ Proje Planlama ve Programlama Teknikleri

BİLGİSAYAR DESTEKLİ PROJE PLANLAMASI VE PROGRAMLAMASI DERSÝ Proje Planlama ve Programlama Teknikleri Ý.T.Ü. FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ * BİNA YAPIM YÖNETİMİ PROGRAMI BİLGİSAYAR DESTEKLİ PROJE PLANLAMASI VE PROGRAMLAMASI DERSÝ Proje Planlama ve Programlama Teknikleri Dr. Alaattin KANOÐLU BAHAR, 2001-02 02

Detaylı

CPM Stratejik Planlama Metodu

CPM Stratejik Planlama Metodu 46 6. İnşaat Yönetimi Kongresi, 25-26-27 Kasım 2011, Bursa CPM Stratejik Planlama Metodu Ahmet Aser Ensarioğlu 1, Ömer Giran 2, Ekrem Manisalı 3 Özet Ülkemiz inģaat sektöründe henüz gerçek anlamda planlı

Detaylı

Örgütler bu karmaģada artık daha esnek bir hiyerarģiye sahiptir.

Örgütler bu karmaģada artık daha esnek bir hiyerarģiye sahiptir. Durumsallık YaklaĢımı (KoĢulbağımlılık Kuramı) Durumsallık (KoĢulbağımlılık) Kuramının DoğuĢu KoĢul bağımlılık bir Ģeyin diğerine bağımlı olmasıdır. Eğer örgütün etkili olması isteniyorsa, örgütün yapısı

Detaylı

İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI SOSYAL YARDIMLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ KONTROL VE RİSK YÖNETİMİ ÇALIŞTAY RAPORU

İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI SOSYAL YARDIMLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ KONTROL VE RİSK YÖNETİMİ ÇALIŞTAY RAPORU İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI SOSYAL YARDIMLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ KONTROL VE RİSK YÖNETİMİ ÇALIŞTAY RAPORU DENETİM GÖZETİM SORUMLUSU Ġdris YEKELER (1078) İÇ DENETÇİLER YaĢar ÖKTEM (1056) Sedat ERGENÇ (1028)

Detaylı

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DERS : OPTİMİZASYON TEKNİKLERİ ÖĞR.ÜYESİ : Yard.Doç.Dr. MEHMET TEKTAŞ 1 ATAMA PROBLEMLERİ PROBLEM: Aşağıdaki tabloda saat olarak her öğrencinin iş eğitimi

Detaylı

YAZI ĠġLERĠ MÜDÜRLÜĞÜ 2013 FAALĠYET RAPORU

YAZI ĠġLERĠ MÜDÜRLÜĞÜ 2013 FAALĠYET RAPORU YAZI ĠġLERĠ MÜDÜRLÜĞÜ 2013 FAALĠYET RAPORU ĠÇĠNDEKĠLER I. GENEL BĠLGĠLER A.Misyon ve Vizyon B.Yetki, Görev ve Sorumluluklar C.Ġdareye ĠliĢkin Bilgiler 1. Fiziksel Yapı 2. Örgüt Yapısı 3. Bilgi ve Teknolojik

Detaylı

TARıM BILIMLERINDE ARAġTıRMA PROJELERI HAZıRLAMA VE UYGULAMA EĞITIMI

TARıM BILIMLERINDE ARAġTıRMA PROJELERI HAZıRLAMA VE UYGULAMA EĞITIMI TARıM BILIMLERINDE ARAġTıRMA PROJELERI HAZıRLAMA VE UYGULAMA EĞITIMI Doç.Dr. Yusuf UÇAR SDÜ Ziraat Fakültesi, Tarımsal Yapılar Ve Sulama Bölümü BIR SÖZ Dünya üstünde söylenebilecek bütün sözler söylendi.

Detaylı

EM302 Yöneylem Araştırması 2 Proje Yönetimi. Dr. Özgür Kabak

EM302 Yöneylem Araştırması 2 Proje Yönetimi. Dr. Özgür Kabak EM302 Yöneylem Araştırması 2 Proje Yönetimi Dr. Özgür Kabak Proje yönetimi Organizasyonlar işlerini işlemler veya projeler olarak gerçekleştirirler. İşlemler ve projelerin ortak özellikleri: İnsanlar tarafından

Detaylı

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 31.07.2015 İçindekiler Ġçindekiler... 2 Amaç ve Kapsam... 7 1. Yöntem... 8 2. Bölgelerin Değerlendirmeleri ve Sonuçlar... 10 2.1. Akdeniz...

Detaylı

PROJE ZAMAN YÖNETİMİ *PMBOK 5. Emre Alıç, PMP

PROJE ZAMAN YÖNETİMİ *PMBOK 5. Emre Alıç, PMP PROJE ZAMAN YÖNETİMİ *PMBOK 5 Emre Alıç, PMP ZAMAN YÖNETİMİ SÜREÇLERİ 1. Zaman Yönetimini Planlama 2. Aktivitelerin Tanımlanması 3. Aktivitelerin Sıralanması 4. Aktivite Kaynaklarının Tahmin Edilmesi

Detaylı

MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2015 İÇİNDEKİLER 1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ... 1 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU...

Detaylı

T.C. BĠNGÖL ÜNĠVERSĠTESĠ REKTÖRLÜĞÜ Strateji GeliĢtirme Dairesi BaĢkanlığı. ÇALIġANLARIN MEMNUNĠYETĠNĠ ÖLÇÜM ANKET FORMU (KAPSAM ĠÇĠ ÇALIġANLAR ĠÇĠN)

T.C. BĠNGÖL ÜNĠVERSĠTESĠ REKTÖRLÜĞÜ Strateji GeliĢtirme Dairesi BaĢkanlığı. ÇALIġANLARIN MEMNUNĠYETĠNĠ ÖLÇÜM ANKET FORMU (KAPSAM ĠÇĠ ÇALIġANLAR ĠÇĠN) ÇALIġANLARIN MEMNUNĠYETĠNĠ ÖLÇÜM ANKET FORMU (KAPSAM ĠÇĠ ÇALIġANLAR ĠÇĠN) Düzenleme Tarihi: Bingöl Üniversitesi(BÜ) Ġç Kontrol Sistemi Kurulması çalıģmaları kapsamında, Ġç Kontrol Sistemi Proje Ekibimiz

Detaylı

T.C. UġAK ÜNĠVERSĠTESĠ REKTÖRLÜĞÜ. Ziraat ve Doğa Bilimleri Fakültesi Dekanlığı

T.C. UġAK ÜNĠVERSĠTESĠ REKTÖRLÜĞÜ. Ziraat ve Doğa Bilimleri Fakültesi Dekanlığı T.C. UġAK ÜNĠVERSĠTESĠ REKTÖRLÜĞÜ Ziraat ve Doğa Bilimleri Fakültesi Dekanlığı UġAK ÜNĠVERSĠTESĠ, ZĠRAAT VE DOĞA BĠLĠMLERĠ FAKÜLTESĠ ĠÇ KONTROL SĠSTEMĠNĠN KAMU ĠÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUMUNU SAĞLAMAK

Detaylı

2012 YILI SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FAALĠYET RAPORU

2012 YILI SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FAALĠYET RAPORU 2012 YILI SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FAALĠYET RAPORU ĠÇĠNDEKĠLER ÜST YÖNETĠCĠ SUNUġU I- GENEL BĠLGĠLER A- Misyon ve Vizyon.. B- Yetki, Görev ve Sorumluluklar... C- Ġdareye ĠliĢkin Bilgiler.... 1- Fiziksel

Detaylı

Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklifin Belirlenmesinde 2004/18/EC AB Kamu Ġhale Direktifi Ġle 4734 Sayılı Kamu Ġhale Kanununun KarĢılaĢtırılması

Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklifin Belirlenmesinde 2004/18/EC AB Kamu Ġhale Direktifi Ġle 4734 Sayılı Kamu Ġhale Kanununun KarĢılaĢtırılması 49 Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklifin Belirlenmesinde 2004/18/EC AB Kamu Ġhale Direktifi Ġle 4734 Sayılı Kamu Ġhale Kanununun KarĢılaĢtırılması Cemil Akçay 1, A.Sertaç KarakaĢ 2, BarıĢ Sayın 3, Ekrem

Detaylı

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ FMEA-HATA TÜRLERİ VE ETKİ ANALİZİ Tanımlama Mevcut veya olası hataları ortaya koyan, bu hataların yaratabileceği etkileri göz önünde bulunduran ve etkilerine göre hataları önceliklendirerek oluşmalarının

Detaylı

PROJE YÖNETĐMĐNDE PERT TEKNĐĞĐ VE BĐR UYGULAMA Bahman Alp RENÇBER 1

PROJE YÖNETĐMĐNDE PERT TEKNĐĞĐ VE BĐR UYGULAMA Bahman Alp RENÇBER 1 28 2011 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı: 27, s.28-40 ÖZET PROJE YÖNETĐMĐNDE PERT TEKNĐĞĐ VE BĐR UYGULAMA Bahman Alp RENÇBER 1 Bu çalışmanın amacı, proje yönetiminde

Detaylı

Çizelgeleme Nedir? Bir ürünün üretilmesi/hizmetin sunumu için

Çizelgeleme Nedir? Bir ürünün üretilmesi/hizmetin sunumu için Üretim Çizelgeleme Çizelgeleme Nedir? Bir ürünün üretilmesi/hizmetin sunumu için işgörenin nerede, ne zaman gerekli olduğunun, gerekli faaliyetlerin zamanlamasının, üretime başlama ve üretimi tamamlama

Detaylı

PROJE YÖNETİMİ CPM-I

PROJE YÖNETİMİ CPM-I SAKARYA UNIVERSİTESİ ENDUSTRI MUHENDISLIĞI YÖNEYLEM ARAŞTIRMASI II PROJE YÖNETİMİ CPM-I DERS NOTLARI CPM (Critical Path Method = Kritik Yol Metodu) Gantt Diyagramı AOA-AON Proje ağı çizimi ENM 444 ENDÜSTRİYEL

Detaylı

GİRİŞ. Mehmet Sait Andaç. e-posta: mandac@meliksah.edu.tr. İnşaat Mühendisi ve Endüstri Mühendisi. www.meliksah.edu.tr/mandac.

GİRİŞ. Mehmet Sait Andaç. e-posta: mandac@meliksah.edu.tr. İnşaat Mühendisi ve Endüstri Mühendisi. www.meliksah.edu.tr/mandac. GİRİŞ Mehmet Sait Andaç İnşaat Mühendisi ve Endüstri Mühendisi e-posta: mandac@meliksah.edu.tr www.meliksah.edu.tr/mandac Oda No: 417 Giriş Bölüm I:Teorik Kısım (1.-6. Haftalar) (Proje, Proje Yönetimi,

Detaylı

8 Dakikada Microsoft Project Öğreniyorum El Kitabı

8 Dakikada Microsoft Project Öğreniyorum El Kitabı 8 Dakikada Microsoft Project Öğreniyorum El Kitabı Hazırlayan: Gemi İnş. ve Gemi Mak.Müh.Ali ÖZEN aliozen@gmail.com 1. Microsoft Project Giriş Sayfa No. 1 İş hedeflerine ulaşmak için kullanılan en temel

Detaylı

HAVZA PROJELERĠNDE SOSYO-EKONOMĠK GĠRDĠLERĠN BELĠRLENMESĠ. Prof.Dr.Özden GÖRÜCÜ KahramanmaraĢ Sütçü Ġmam Üniversitesi Orman Fakültesi

HAVZA PROJELERĠNDE SOSYO-EKONOMĠK GĠRDĠLERĠN BELĠRLENMESĠ. Prof.Dr.Özden GÖRÜCÜ KahramanmaraĢ Sütçü Ġmam Üniversitesi Orman Fakültesi HAVZA PROJELERĠNDE SOSYO-EKONOMĠK GĠRDĠLERĠN BELĠRLENMESĠ Prof.Dr.Özden GÖRÜCÜ KahramanmaraĢ Sütçü Ġmam Üniversitesi Orman Fakültesi Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı ÇölleĢme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü

Detaylı

İÇTÜZÜK TADİL METNİ MALİ SEKTÖR DIŞI NFIST İSTANBUL 20 A TİPİ BORSA YATIRIM FONU İÇTÜZÜK DEĞİŞİKLİĞİ

İÇTÜZÜK TADİL METNİ MALİ SEKTÖR DIŞI NFIST İSTANBUL 20 A TİPİ BORSA YATIRIM FONU İÇTÜZÜK DEĞİŞİKLİĞİ İÇTÜZÜK TADİL METNİ MALİ SEKTÖR DIŞI NFIST İSTANBUL 20 A TİPİ BORSA YATIRIM FONU İÇTÜZÜK DEĞİŞİKLİĞİ Finansbank A.ġ. Mali Sektör DıĢı NFIST Ġstanbul 20 A Tipi Borsa Yatırım Fonu içtüzüğünün 1.2, 5.3, 5.4,

Detaylı

Küme Yönetimi URGE Proje Yönetimi. Kümelenme Bilgi Merkezi Deneyimleri

Küme Yönetimi URGE Proje Yönetimi. Kümelenme Bilgi Merkezi Deneyimleri Küme Yönetimi URGE Proje Yönetimi Kümelenme Bilgi Merkezi Deneyimleri Temel Ġlkeler Mevcut durumun değiģmesi kolay değildir, ZAMAN ve ÇABA gerektirir. DeğiĢimden ziyade DÖNÜġÜM, EVRĠM sürecidir. BaĢarı

Detaylı

YAZILIM PROJE YÖNETİMİ. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

YAZILIM PROJE YÖNETİMİ. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN YAZILIM PROJE YÖNETİMİ Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN İçerik Proje Yönetimine Giriş Proje Yönetim Süreçleri Proje Organizasyonları Proje Beratının Hazırlanması Proje Yönetimine Giriş Proje; bir ürün veya hizmet

Detaylı

Öğr. Gör. Berivan POLAT Kaynakça: Şantiye Tekniği ve Şantiyede iş güvenliği/birsen Yayınevi

Öğr. Gör. Berivan POLAT Kaynakça: Şantiye Tekniği ve Şantiyede iş güvenliği/birsen Yayınevi PROJE YÖNETİMİ Öğr. Gör. Berivan POLAT Kaynakça: Şantiye Tekniği ve Şantiyede iş güvenliği/birsen Yayınevi 12. DERS İŞ PROGRAMLARI İş Programlarının Düzenlenme Gerekçesi İş programı: Bir yatırımın ekonomik

Detaylı

T.C. B A Ş B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/5464 30 NĠSAN 2010 GENELGE 2010/11

T.C. B A Ş B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/5464 30 NĠSAN 2010 GENELGE 2010/11 GENELGE 2010/11 Dokuzuncu Kalkınma Planında yer alan Ġstanbul un uluslararası finans merkezi olması hedefini gerçekleģtirmek üzere yapılan çalıģmalar kapsamında, Ġstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi

Detaylı

T.C. OSMANĠYE KORKUT ATA ÜNĠVERSĠTESĠ REKTÖRLÜĞÜ Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığı

T.C. OSMANĠYE KORKUT ATA ÜNĠVERSĠTESĠ REKTÖRLÜĞÜ Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığı Sayı : 41811054-010.06.01 21/05/2015 Konu : Görev Tanımları Genelgesi GENELGE (2015/1) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında idarenin amaçlarına, belirlenmiģ

Detaylı

SUNUŞ. Sabri ÇAKIROĞLU Ġç Denetim Birimi BaĢkanı

SUNUŞ. Sabri ÇAKIROĞLU Ġç Denetim Birimi BaĢkanı SUNUŞ Denetim, kurumsal iģ ve iģlemlerin öngörülen amaçlar doğrultusunda benimsenen ilke ve kurallara uygunluğunun belirlenmesidir. ĠĢlem ve hata tespit odaklı denetim/teftiģ uygulamaları zamanla süreç

Detaylı

MÜġTERĠ GERĠ BĠLDĠRĠMLERĠ YÖNETĠMĠ

MÜġTERĠ GERĠ BĠLDĠRĠMLERĠ YÖNETĠMĠ MÜġTERĠ GERĠ BĠLDĠRĠMLERĠ YÖNETĠMĠ HAZĠRAN 2011 ĠÇĠNDEKĠLER VĠZYONUMUZ, MĠSYONUMUZ, MÜġTERĠ MEMNUNĠYETĠ POLĠTĠKAMIZ.2 MÜġTERĠ GERĠ BĠLDĠRĠMLERĠNĠN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ... 3 GERĠ BĠLDĠRĠM SÜRECĠ HAKKINDA MÜġTERĠLERĠMĠZĠN

Detaylı

SAMSUN BELEDĠYELER BĠRLĠĞĠ ÇALIġMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELĠK. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar

SAMSUN BELEDĠYELER BĠRLĠĞĠ ÇALIġMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELĠK. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar SAMSUN BELEDĠYELER BĠRLĠĞĠ ÇALIġMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELĠK Amaç: BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar MADDE 1 - (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Samsun Belediyeler Birliği çalıģma usul

Detaylı

Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Stratejik Yönetim Dairesi. Operasyonel Planlama

Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Stratejik Yönetim Dairesi. Operasyonel Planlama Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Stratejik Yönetim Dairesi Operasyonel Planlama Maliye Bakanlığı Stratejik Yönetim Sistemi 2 Misyon ve Vizyon Amaç Strateji Ağacı Hedef Birim Performan s

Detaylı

ANKARA ÇOCUK DOSTU ġehġr PROJESĠ UYGULAMA, GÖREV VE ÇALIġMA YÖNERGESĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK VE TANIMLAR

ANKARA ÇOCUK DOSTU ġehġr PROJESĠ UYGULAMA, GÖREV VE ÇALIġMA YÖNERGESĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK VE TANIMLAR Amaç ANKARA ÇOCUK DOSTU ġehġr PROJESĠ UYGULAMA, GÖREV VE ÇALIġMA YÖNERGESĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK VE TANIMLAR Madde 1- Ankara Çocuk Dostu ġehir Projesinin amacı Ankara yı; Çocuk Hakları SözleĢmesini

Detaylı

Ürün Olarak Konut Kavramı ve Türkiye deki Konut SatıĢlarının Ürün Hayat Eğrisi YaklaĢımıyla Değerlendirilmesi

Ürün Olarak Konut Kavramı ve Türkiye deki Konut SatıĢlarının Ürün Hayat Eğrisi YaklaĢımıyla Değerlendirilmesi 291 Ürün Olarak Konut Kavramı ve Türkiye deki Konut SatıĢlarının Ürün Hayat Eğrisi YaklaĢımıyla Değerlendirilmesi Murat Anbarcı 1, Ömer Giran 2, Yusuf Sait Türkan 3, Ekrem Manisalı 4 Özet Konut; en genel

Detaylı

İÇTÜZÜK TADİL METNİ DOW JONES İSTANBUL 20 A TİPİ BORSA YATIRIM FONU İÇTÜZÜK DEĞİŞİKLİĞİ

İÇTÜZÜK TADİL METNİ DOW JONES İSTANBUL 20 A TİPİ BORSA YATIRIM FONU İÇTÜZÜK DEĞİŞİKLİĞİ İÇTÜZÜK TADİL METNİ DOW JONES İSTANBUL 20 A TİPİ BORSA YATIRIM FONU İÇTÜZÜK DEĞİŞİKLİĞİ Finansbank A.ġ. Dow Jones Istanbul 20 A Tipi Borsa Yatirim Fonu içtüzüğünün 1.2, 5.3, 5.4, 10.2, 10.3, 10.4, 14.1,

Detaylı

MADEN İŞLETME EKONOMİSİ MADEN İŞLETME EKONOMİSİ

MADEN İŞLETME EKONOMİSİ MADEN İŞLETME EKONOMİSİ MADEN İŞLETME EKONOMİSİ DOKUZ EYLÜL ÜN VERS TES MÜHEND SL K FAKÜLTES YAYINLARI NO: 223 MADEN İŞLETME EKONOMİSİ Prof. Dr. Halil KÖSE Doç. Dr. Bayram KAHRAMAN (4. BASKI ) 223 Prof. Dr. Halil KÖSE Doç. Dr.

Detaylı

TÜRKĠYE MUHASEBE STANDARTLARI ÇERÇEVESĠNDE ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE MUHASEBE UYGULAMALARI

TÜRKĠYE MUHASEBE STANDARTLARI ÇERÇEVESĠNDE ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE MUHASEBE UYGULAMALARI T.C. HĠTĠT ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ ĠġLETME ANABĠLĠM DALI TÜRKĠYE MUHASEBE STANDARTLARI ÇERÇEVESĠNDE ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE MUHASEBE UYGULAMALARI Kadir OKġAġ Yüksek Lisans Tezi Çorum 2011 TÜRKĠYE

Detaylı

CPM İLE İNŞAAT SÜRECİ BELİRLENMESİ (Araştırmada Ms Office 2007 programı verilerinden yararlanılmıştır.)

CPM İLE İNŞAAT SÜRECİ BELİRLENMESİ (Araştırmada Ms Office 2007 programı verilerinden yararlanılmıştır.) CPM İLE İNŞAAT SÜRECİ BELİRLENMESİ (Araştırmada Ms Office 2007 programı verilerinden yararlanılmıştır.) GİRİŞ Bu araştırmada inşaat süreci başlamadan önce tasarım aşamaları ve belgelendirme aşamaları önceden

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞI İLE HAVA SICAKLIĞI TAHMİNİ APPROXIMATION AIR TEMPERATURE WITH ARTIFICIAL NEURAL NETWORK

YAPAY SİNİR AĞI İLE HAVA SICAKLIĞI TAHMİNİ APPROXIMATION AIR TEMPERATURE WITH ARTIFICIAL NEURAL NETWORK YAPAY SİNİR AĞI İLE HAVA SICAKLIĞI TAHMİNİ Hande ERKAYMAZ, Ömer YAŞAR Karabük Üniversitesi / TÜRKĠYE herkaymaz@karabuk.edu.tr ÖZET : Bu çalıģmada Yapay Sinir Ağları (YSA) ile hava sıcaklığının tahmini

Detaylı

HĠTĠT ÜNĠVERSĠTESĠ. SÜREKLĠ EĞĠTĠM UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ FAALĠYET RAPORU

HĠTĠT ÜNĠVERSĠTESĠ. SÜREKLĠ EĞĠTĠM UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ FAALĠYET RAPORU HĠTĠT ÜNĠVERSĠTESĠ SÜREKLĠ EĞĠTĠM UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ FAALĠYET RAPORU 2012 ĠÇĠNDEKĠLER ÜST YÖNETĠCĠ SUNUġU I- GENEL BĠLGĠLER A- Misyon ve Vizyon.. B- Yetki, Görev ve Sorumluluklar... C- Ġdareye

Detaylı

2. Hafta Proje Yaşam Döngüsü ve Organizasyon Yapıları

2. Hafta Proje Yaşam Döngüsü ve Organizasyon Yapıları 2. Hafta Proje Yaşam Döngüsü ve Organizasyon Yapıları Proje Yaşam Döngüsü Projeler benzersiz işlemler olmalarından dolayı belli miktarda belirsizlik içerirler. Proje üreten kuruluşlar, genellikle projeler

Detaylı

KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNĠVERSĠTESĠ

KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNĠVERSĠTESĠ KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNĠVERSĠTESĠ 2009 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu Temmuz 2009, KARAMAN KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNĠVERSĠTESĠ STRATEJĠ GELĠġTĠRME DAĠRE BAġKANLIĞI 0 Sunuş 5018 Sayılı Kamu

Detaylı

Av. Füsun GÖKÇEN. TÜRK ÇĠMENTO SEKTÖRÜNÜN Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KONUSUNDA AB KATILIM MÜZAKERELERĠNDEKĠ KONUMU

Av. Füsun GÖKÇEN. TÜRK ÇĠMENTO SEKTÖRÜNÜN Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KONUSUNDA AB KATILIM MÜZAKERELERĠNDEKĠ KONUMU TÜRK ÇĠMENTO SEKTÖRÜNÜN Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KONUSUNDA AB KATILIM MÜZAKERELERĠNDEKĠ KONUMU Av. Füsun GÖKÇEN Çimento Endüstrisi İşverenleri Sendikası 4857 sayılı ĠĢ Kanunu MADDE 77 ĠġVERENLERĠN VE ĠġÇĠLERĠN

Detaylı

FMEA. Hata Türleri ve Etkileri Analizi

FMEA. Hata Türleri ve Etkileri Analizi FMEA Hata Türleri ve Etkileri Analizi 2007 FMEA Tanımı FMEA (HTEA), bir ürün veya prosesin potansiyel hatalarını ve bunların sonucu olabilecek etkilerini tanımlama, değerlendirme, potansiyel hatanın ortaya

Detaylı

T.C. B A ġ B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/14200 3 ARALIK 2009 GENELGE 2009/18

T.C. B A ġ B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/14200 3 ARALIK 2009 GENELGE 2009/18 I. GİRİŞ GENELGE 2009/18 2007-2013 döneminde Avrupa Birliğinden Ülkemize sağlanacak hibe niteliğindeki fonlar Avrupa Konseyinin 1085/2006 sayılı Katılım Öncesi Yardım Aracı Tüzüğü ve söz konusu Tüzüğün

Detaylı

AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2014 İÇİNDEKİLER KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ... 1 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU...

Detaylı

ULUSAL İSTİHDAM STRATEJİSİ EYLEM PLANI (2012-2014) İSTİHDAM-SOSYAL KORUMA İLİŞKİSİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ

ULUSAL İSTİHDAM STRATEJİSİ EYLEM PLANI (2012-2014) İSTİHDAM-SOSYAL KORUMA İLİŞKİSİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ 1. Sosyal yardımlar hak temelli ve önceden belirlenen objektif kriterlere dayalı olarak sunulacaktır. 1.1 Sosyal Yardımların hak temelli yapılmasına yönelik, Avrupa Birliği ve geliģmiģ OECD ülkelerindeki

Detaylı

MUSTAFA KEMAL ÜNĠVERSĠTESĠ BĠLGĠSAYAR BĠLĠMLERĠ UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ YÖNETMELĠĞĠ

MUSTAFA KEMAL ÜNĠVERSĠTESĠ BĠLGĠSAYAR BĠLĠMLERĠ UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ YÖNETMELĠĞĠ MUSTAFA KEMAL ÜNĠVERSĠTESĠ BĠLGĠSAYAR BĠLĠMLERĠ UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ YÖNETMELĠĞĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Mustafa Kemal Üniversitesi

Detaylı

T.C. FIRAT ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ EĞĠTĠM PROGRAMLARI VE ÖĞRETĠM ANABĠLĠM DALI YÜKSEK LİSANS TEZ ÖNERİSİ

T.C. FIRAT ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ EĞĠTĠM PROGRAMLARI VE ÖĞRETĠM ANABĠLĠM DALI YÜKSEK LİSANS TEZ ÖNERİSİ T.C. FIRAT ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ EĞĠTĠM PROGRAMLARI VE ÖĞRETĠM ANABĠLĠM DALI YÜKSEK LİSANS TEZ ÖNERİSİ ÖĞRENCĠNĠN ADI SOYADI: Seda AKTI DANIġMAN ADI SOYADI: Yrd. Doç. Dr. Aysun GÜROL GENEL

Detaylı

TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ

TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ FELSEFESİ,TEMEL İLKELERİ,VİZYONU MEHMET NURİ KAYNAR TÜRKIYE NIN GELECEK VIZYONU TÜRKĠYE NĠN GELECEK VĠZYONU GELECEĞIN MIMARLARı ÖĞRETMENLER Öğretmen, bugünle gelecek arasında

Detaylı

HAZIR AMBALAJLI MAMULLERĠN AĞIRLIK VE HACĠM ESASINA GÖRE NET MĠKTAR TESPĠTĠNE DAĠR YÖNETMELĠK (76/211/AT)

HAZIR AMBALAJLI MAMULLERĠN AĞIRLIK VE HACĠM ESASINA GÖRE NET MĠKTAR TESPĠTĠNE DAĠR YÖNETMELĠK (76/211/AT) Resmi Gazete Tarihi: 10.04.2002 Resmi Gazete Sayısı: 24722 HAZIR AMBALAJLI MAMULLERĠN AĞIRLIK VE HACĠM ESASINA GÖRE NET MĠKTAR TESPĠTĠNE DAĠR YÖNETMELĠK (76/211/AT) BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak,

Detaylı

2010 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ

2010 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ MADEN TETKĠK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Sondaj Dairesi Başkanlığı 21 Yılı Ocak-Haziran Dönemi Faaliyet Raporu 21 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ 1 ÜST YÖNETĠM SUNUMU SONDAJ DAĠRESĠ BAġKANLIĞI 21 YILI 1. 6 AYLIK

Detaylı

YÖNETMELİK ĠçiĢleri Bakanlığından: YATIRIM ĠZLEME VE KOORDĠNASYON BAġKANLIĞI GÖREV, YETKĠ. VE SORUMLULUKLARI ĠLE ÇALIġMA USUL VE ESASLARINA

YÖNETMELİK ĠçiĢleri Bakanlığından: YATIRIM ĠZLEME VE KOORDĠNASYON BAġKANLIĞI GÖREV, YETKĠ. VE SORUMLULUKLARI ĠLE ÇALIġMA USUL VE ESASLARINA 4 Nisan 2014 CUMA Resmî Gazete Sayı : 28962 BĠRĠNCĠ BÖLÜM YÖNETMELİK ĠçiĢleri Bakanlığından: YATIRIM ĠZLEME VE KOORDĠNASYON BAġKANLIĞI GÖREV, YETKĠ Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam VE SORUMLULUKLARI

Detaylı

SWOT ANALİZİ SWOT ANALİZİ 09.04.2010. Yrd.Doç.Dr. Ceyda ŞEN- Bilişim Sistemleri 1 PROJEYE HAZIRLIK SÜRECİ

SWOT ANALİZİ SWOT ANALİZİ 09.04.2010. Yrd.Doç.Dr. Ceyda ŞEN- Bilişim Sistemleri 1 PROJEYE HAZIRLIK SÜRECİ YÖNETİM BİLGİ SİSTEMLERİNİN ENDÜSTRİYEL SİSTEMLERE KURULMA PROJESİ PROJEYE HAZIRLIK SÜRECİ SWOT ANALİZİ REORGANİZASYON DEĞİŞİM YÖNETİMİ KURUM KÜLTÜRÜ DEĞİŞİM MÜHENDİSLİĞİ-REENGINNERING SWOT ANALİZİ SWOT

Detaylı

MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; çalıģanlara verilecek iģ sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin usul ve esaslarını düzenlemektir.

MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; çalıģanlara verilecek iģ sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin usul ve esaslarını düzenlemektir. ÇALIġANLARIN Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ EĞĠTĠMLERĠNĠN USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELĠK BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; çalıģanlara verilecek iģ

Detaylı

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİTİRME ÇALIŞMASI VE TASARIM RAPORU YAZIM KILAVUZU

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİTİRME ÇALIŞMASI VE TASARIM RAPORU YAZIM KILAVUZU TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİTİRME ÇALIŞMASI VE TASARIM RAPORU YAZIM KILAVUZU 1- GENEL BĠÇĠM VE YAZIM PLANI 1-1-Kullanılacak Kâğıdın Özelliği: Tez yazımında kullanılacak kâğıtlar A4 standardında (210x297) birinci

Detaylı

T.C. SĠLĠVRĠ BELEDĠYE BAġKANLIĞI ĠNSAN KAYNAKLARI VE EĞĠTĠM MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIġMA YÖNETMELĠĞĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Ġlke ve Tanımlar

T.C. SĠLĠVRĠ BELEDĠYE BAġKANLIĞI ĠNSAN KAYNAKLARI VE EĞĠTĠM MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIġMA YÖNETMELĠĞĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Ġlke ve Tanımlar T.C. SĠLĠVRĠ BELEDĠYE BAġKANLIĞI ĠNSAN KAYNAKLARI VE EĞĠTĠM MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIġMA YÖNETMELĠĞĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Ġlke ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu yönetmeliğin amacı Silivri Belediye BaĢkanlığı

Detaylı

Ġnternet ve Harekât AraĢtırması Uygulamaları

Ġnternet ve Harekât AraĢtırması Uygulamaları Ġnternet ve Harekât AraĢtırması Uygulamaları Cihan Ercan Mustafa Kemal Topcu 1 GĠRĠġ Band İçerik e- Konu\ Mobil Uydu Ağ Genişliği\ e- e- VoIP IpV6 Dağıtma Altyapı QoS ticaret\ Prensip Haberleşme Haberleşme

Detaylı

Proje Yönetimi Uygulamaları Görev Tanımlama

Proje Yönetimi Uygulamaları Görev Tanımlama Girişimcilik ve İnovasyon Dersi Proje Yönetimi Uygulamaları Görev Tanımlama Yrd. Doç. Dr. Ali Nizam Prof. Dr. Fevzi YILMAZ Mühendislik Fakültesi Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi 2015 İş Paketi -

Detaylı

Hansel zeki bir çocukmuģ. Sabah ormana doğru yürürlerken, akģam yemeğinde cebine sakladığı kuru ekmeğin kırıntılarını (yere iz bırakıp kaybolmamak ve

Hansel zeki bir çocukmuģ. Sabah ormana doğru yürürlerken, akģam yemeğinde cebine sakladığı kuru ekmeğin kırıntılarını (yere iz bırakıp kaybolmamak ve ALGORİTMALAR Hansel zeki bir çocukmuģ. Sabah ormana doğru yürürlerken, akģam yemeğinde cebine sakladığı kuru ekmeğin kırıntılarını (yere iz bırakıp kaybolmamak ve daha sonra bu izi takip ederek evin yolunu

Detaylı

DOĞAL GAZ SEKTÖRÜNDE PERSONEL BELGELENDĠRMESĠ

DOĞAL GAZ SEKTÖRÜNDE PERSONEL BELGELENDĠRMESĠ Türk Akreditasyon Kurumu Personel Akreditasyon Başkanlığı Akreditasyon Uzmanı 1 Ülkemizde ve dünyada tüm bireylerin iģgücüne katılması ve iģgücü piyasalarında istihdam edilebilmeleri için; bilgiye dayalı

Detaylı

TC İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİ STAJ RAPORU/DEFTERİ HAZIRLAMA İLKELERİ

TC İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİ STAJ RAPORU/DEFTERİ HAZIRLAMA İLKELERİ TC İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİ STAJ RAPORU/DEFTERİ HAZIRLAMA İLKELERİ Eylül, 2011 İÇİNDEKİLER GĠRĠġ... 3 A. Öğrenci Staj Raporu/Defterinin Başlıca Bölümleri...

Detaylı

00421 Gıda Mühendisliğinde Tasarım I

00421 Gıda Mühendisliğinde Tasarım I FİZİBİLİTE Fizibilite (yapılabilirlik) çalışması uzmanlık bilgi ve deneyimi gerektiren bir proje faaliyetidir. Bir yatırımı teknik, mali yönleri ve sektörel/ekonomik boyutları ile ortaya koyan, fikir olarak

Detaylı

Zorunlu çağrıyı doğuran pay edinimlerinden önceki ortaklık yapısı Adı Soyadı/Ticaret Unvanı. Sermaye Tutarı (TL)

Zorunlu çağrıyı doğuran pay edinimlerinden önceki ortaklık yapısı Adı Soyadı/Ticaret Unvanı. Sermaye Tutarı (TL) INFOTREND B TĠPĠ MENKUL KIYMETLER YATIRIM ORTAKLIĞI A.ġ. PAYLARININ ZORUNLU ÇAĞRI YOLUYLA VBG HOLDĠNG A.ġ. TARAFINDAN DEVRALINMASINA ĠLĠġKĠN BĠLGĠ FORMU 1. Çağrıya Konu ġirket e ĠliĢkin Bilgiler: a) Ticaret

Detaylı

TIMSS Tanıtım Sunusu

TIMSS Tanıtım Sunusu TIMSS Tanıtım Sunusu Ġçerik TIMSS Nedir? TIMSS in Amacı TIMSS i Yürüten KuruluĢlar TIMSS in GeçmiĢi TIMSS in Değerlendirme Çerçevesi TIMSS Döngüsünün Temel AĢamaları TIMSS in Kazanımları Sorular ve Öneriler

Detaylı

YAZILIM PROJESİ YÖNETİMİ

YAZILIM PROJESİ YÖNETİMİ YAZILIM PROJESİ YÖNETİMİ Yrd. Doç. Dr. Volkan TUNALI YZM 403 Maltepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 5. BÖLÜM 2 RİSK YÖNETİMİ Genel Bakış 3 Giriş Risk ve Risk Yönetimi Nedir? Risk Kategorileri Risk

Detaylı

2010 I. DÖNEM GEBZE EĞİTİM PROGRAMLARI

2010 I. DÖNEM GEBZE EĞİTİM PROGRAMLARI 2010 I. DÖNEM GEBZE EĞİTİM KuruluĢumuz ilgili Devlet KuruluĢları tarafından devlet destekleri kapsamındaki eğitim ve danıģmanlık faaliyetlerinde yetkilendirilmiģ bulunmaktadır. 1 STRATEJĠK PLANLAMA EĞĠTĠM

Detaylı

Proje Yönetimi. 2010 2011 Bahar Yarıyılı. Yrd. Doç. Dr. Ömer GİRAN

Proje Yönetimi. 2010 2011 Bahar Yarıyılı. Yrd. Doç. Dr. Ömer GİRAN Proje Yönetimi 2010 2011 Bahar Yarıyılı Yrd. Doç. Dr. Ömer GİRAN KISIM I PROJE YÖNETİMİ ÇERÇEVESİ 1. Bölüm Giriş Proje Yönetimi Bilgi Birikimi PMBOK Kılavuzu Kılavuzu Proje Yönetimi Bilgi Birikimi Kılavuzu,

Detaylı

PROJE DÖNGÜ YÖNETİMİ Eğitim Programı. Eskişehir, Nisan 2010

PROJE DÖNGÜ YÖNETİMİ Eğitim Programı. Eskişehir, Nisan 2010 PROJE DÖNGÜ YÖNETİMİ Eğitim Programı Eskişehir, Nisan 2010 PROJE YÖNETİMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR PROJE YÖNETİM SÜRECİ PCM UYGULAMASI ORTAK YANLAR: ĠNSANLAR TARAFINDAN GERÇEKLEġTĠRĠLĠR, SINIRLI KAYNAKLARLA

Detaylı

YALOVA ÜNĠVERSĠTESĠ 2015 YILI TOPLULAġTIRILMIġ PROJELERĠN ALT PROJE SEÇĠMĠ VE ÖDENEK TAHSĠSĠ HAKKINDA USUL VE ESASLAR BĠRĠNCĠ BÖLÜM

YALOVA ÜNĠVERSĠTESĠ 2015 YILI TOPLULAġTIRILMIġ PROJELERĠN ALT PROJE SEÇĠMĠ VE ÖDENEK TAHSĠSĠ HAKKINDA USUL VE ESASLAR BĠRĠNCĠ BÖLÜM YALOVA ÜNĠVERSĠTESĠ 2015 YILI TOPLULAġTIRILMIġ PROJELERĠN ALT PROJE SEÇĠMĠ VE ÖDENEK TAHSĠSĠ HAKKINDA USUL VE ESASLAR BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1- Bu usul ve esasların

Detaylı

NAPOLEON PROBLEMİNE FARKLI BİR BAKIŞ

NAPOLEON PROBLEMİNE FARKLI BİR BAKIŞ ÖZEL EGE LİSESİ NAPOLEON PROBLEMİNE FARKLI BİR BAKIŞ HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER: Fatma Gizem DEMİRCİ Hasan Atakan İŞBİLİR DANIŞMAN ÖĞRETMEN: Gülşah ARACIOĞLU İZMİR 2013 İÇİNDEKİLER 1. PROJENİN AMACI... 3 2.

Detaylı

PROJE HAZIRLAMA EĞİTİMİ (PCM) Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi NİSAN 2015

PROJE HAZIRLAMA EĞİTİMİ (PCM) Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi NİSAN 2015 PROJE HAZIRLAMA EĞİTİMİ (PCM) Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi NİSAN 2015 PROJE NEDİR? Zaman, Kaynak, Amaç Belirli bir zaman aralığı içinde, mevcut kaynakları kullanarak, önceden tanımlanan hedef

Detaylı

Bir Bakışta Proje Döngüsü

Bir Bakışta Proje Döngüsü 1 Bir Bakışta Proje Döngüsü Carla Pittalis, Operasyonlar Sorumlusu Dünya Bankası UYGULAMA DESTEK ÇALIġTAYI Ankara, 6-10 Şubat 2012 2 Amaçlar Proje hazırlık ve yönetim çalışmalarının önemini vurgulamak

Detaylı

SAĞLIK ORTAMINDA ÇALIġANLARDA GÜVENLĠĞĠ TEHDĠT EDEN STRES ETKENLERĠ VE BAġ ETME YÖNTEMLERĠ. MANĠSA ĠL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ HEMġĠRE AYLĠN AY

SAĞLIK ORTAMINDA ÇALIġANLARDA GÜVENLĠĞĠ TEHDĠT EDEN STRES ETKENLERĠ VE BAġ ETME YÖNTEMLERĠ. MANĠSA ĠL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ HEMġĠRE AYLĠN AY SAĞLIK ORTAMINDA ÇALIġANLARDA GÜVENLĠĞĠ TEHDĠT EDEN STRES ETKENLERĠ VE BAġ ETME YÖNTEMLERĠ MANĠSA ĠL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ HEMġĠRE AYLĠN AY GİRİŞ ÇalıĢmak yaģamın bir parçasıdır. YaĢamak nasıl bir insan hakkı

Detaylı

PROJE YÖNETİMİ Dr.Ahmet KOVANCI

PROJE YÖNETİMİ Dr.Ahmet KOVANCI 1 Proje tanımı, hedefleri Proje yönetimi ve kontrolü kapsamına giren konular Projelerin özellikleri Proje yönetiminin faydaları Proje Yönetimine GeçiĢteki Direnç Proje yaģam çevrimi 2 Proje yönetim süreci

Detaylı

ARIMNet2 PROJESĠ BAHÇE BİTKİLERİ ARAŞTIRMALARI DAİRE BAŞKANLIĞI. BaĢlama Toplantısı (Kick-off Meeting) 04-05 ġubat 2014, Roma

ARIMNet2 PROJESĠ BAHÇE BİTKİLERİ ARAŞTIRMALARI DAİRE BAŞKANLIĞI. BaĢlama Toplantısı (Kick-off Meeting) 04-05 ġubat 2014, Roma ARIMNet2 PROJESĠ BAHÇE BİTKİLERİ ARAŞTIRMALARI DAİRE BAŞKANLIĞI BaĢlama Toplantısı (Kick-off Meeting) 04-05 ġubat 2014, Roma Doç. Dr. ġahin ANIL Evran DOĞAN, Ferya TAġCI TAGEM 1 SUNU ĠÇERĠĞĠ ARIMNet1 Projesi

Detaylı

PROJE PLANLAMA TEKNİKLERİ ve PERT TEKNİĞİNİN İNŞAAT SEKTÖRÜNDE UYGULANMASI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

PROJE PLANLAMA TEKNİKLERİ ve PERT TEKNİĞİNİN İNŞAAT SEKTÖRÜNDE UYGULANMASI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 3, Sayı:2, 2001 PROJE PLANLAMA TEKNİKLERİ ve PERT TEKNİĞİNİN İNŞAAT SEKTÖRÜNDE UYGULANMASI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Nurcan TEMİZ KUTLU * ÖZET

Detaylı

BĠLECĠK ġeyh EDEBALĠ ÜNĠVERSĠTESĠ FEN EDEBĠYAT FAKÜLTESĠ COĞRAFYA BÖLÜMÜ BĠTĠRME ÖDEVĠ YAZIM KILAVUZU

BĠLECĠK ġeyh EDEBALĠ ÜNĠVERSĠTESĠ FEN EDEBĠYAT FAKÜLTESĠ COĞRAFYA BÖLÜMÜ BĠTĠRME ÖDEVĠ YAZIM KILAVUZU BĠLECĠK ġeyh EDEBALĠ ÜNĠVERSĠTESĠ FEN EDEBĠYAT FAKÜLTESĠ COĞRAFYA BÖLÜMÜ BĠTĠRME ÖDEVĠ YAZIM KILAVUZU 1. AMAÇ VE KAPSAM Bitirme ödevinin amacı öğrencilerin derslerde öğrendikleri teori ve uygulama konuları,

Detaylı

ĠNġAAT PROJELERĠNDE GERÇEKLEġEN MALĠYETLERĠN ELDE EDĠLMESĠ VE DEĞERLENDĠRĠLMESĠNE YÖNELĠK BĠR SĠSTEM ÖNERĠSĠ. DOKTORA TEZĠ Mehmet BOZKURT

ĠNġAAT PROJELERĠNDE GERÇEKLEġEN MALĠYETLERĠN ELDE EDĠLMESĠ VE DEĞERLENDĠRĠLMESĠNE YÖNELĠK BĠR SĠSTEM ÖNERĠSĠ. DOKTORA TEZĠ Mehmet BOZKURT ĠSTANBUL TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ FEN BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ ĠNġAAT PROJELERĠNDE GERÇEKLEġEN MALĠYETLERĠN ELDE EDĠLMESĠ VE DEĞERLENDĠRĠLMESĠNE YÖNELĠK BĠR SĠSTEM ÖNERĠSĠ DOKTORA TEZĠ Mehmet BOZKURT Anabilim Dalı

Detaylı

4.2. EKSENEL VANTİLATÖRLERİN BİLGİSAYARLA BOYUTLANDIRILMASI

4.2. EKSENEL VANTİLATÖRLERİN BİLGİSAYARLA BOYUTLANDIRILMASI 4.2. EKSENEL VANTİLATÖRLERİN BİLGİSAYARLA BOYUTLANDIRILMASI Yrd.Doç.Dr.Asaf VAROL Tek.Eğt.Fak. Makina Eğitimi Bölüm BaĢkanı ELAZIĞ Mak.Müh. İbrahim UZUN F.Ü.Bilgi iģlem Daire BaĢkan Vekili ELAZIĞ ÖZET

Detaylı

Özgörkey Otomotiv Yetkili Satıcı ve Yetkili Servisi

Özgörkey Otomotiv Yetkili Satıcı ve Yetkili Servisi Özgörkey Otomotiv Yetkili Satıcı ve Yetkili Servisi Grup ÇekoL : Ebru Tokgöz Gizem Şimşek Özge Bozdemir Emel Sema Tarihçe Temelleri 1951 yılında, Gruba ismini veren Erdoğan Özgörkey tarafından atılan

Detaylı

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ Erdem ALPTEKĠN Türk finans sistemi incelendiğinde en büyük payı bankaların, daha sonra ise sırasıyla menkul kıymet yatırım fonları, sigorta

Detaylı

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ VE TÜRKİYE CUMHURİYETİ YETKİLİ MAKAMLARI ARASINDAKİ YETKİLİ MAKAM DÜZENLEMESİ

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ VE TÜRKİYE CUMHURİYETİ YETKİLİ MAKAMLARI ARASINDAKİ YETKİLİ MAKAM DÜZENLEMESİ AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ VE TÜRKİYE CUMHURİYETİ YETKİLİ MAKAMLARI ARASINDAKİ YETKİLİ MAKAM DÜZENLEMESİ Amerika BirleĢik Devletleri Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, 29 Temmuz 2015 tarihinde

Detaylı

T.C. BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ. SSP900 Sosyal Sorumluluk Projesi Genel Sınav Raporu

T.C. BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ. SSP900 Sosyal Sorumluluk Projesi Genel Sınav Raporu T.C. BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ SSP900 Sosyal Sorumluluk Projesi Genel Sınav Raporu ZONGULDAK 2015 ÖNCE EMNİYET SSP900 SOSYAL SORUMLULUK PROJESİ GENEL SINAV RAPORU Yöneten: Yrd. Doç.

Detaylı

GÜNEY MARMARA KALKINMA AJANSI 2012-2014 YILLARI ĠÇ DENETĠM PLANI

GÜNEY MARMARA KALKINMA AJANSI 2012-2014 YILLARI ĠÇ DENETĠM PLANI GÜNEY MARMARA KALKINMA AJANSI 2012-2014 YILLARI ĠÇ DENETĠM PLANI ĠÇ DENETÇĠ YUNUS KUBAT (1347) PLAN TARĠHĠ 16/09/2011 BALIKESĠR-EYLÜL ĠÇĠNDEKĠLER I. GĠRĠġ... 1 II. AJANSIN TANITIMI... 1 III. STRATEJĠK

Detaylı

AKDENĠZ GENEL BALIKÇILIK TOPLANTISI

AKDENĠZ GENEL BALIKÇILIK TOPLANTISI AKDENĠZ GENEL BALIKÇILIK TOPLANTISI 13. Alt komisyon Toplantısı FAO Genel merkezi ROMA / ĠTALYA Katılımcı Filiz KĠġTĠN 27.3.2013 AMAÇ FAO tarafından desteklenmekte olan Doğu Akdenizde Sorumlu balıkçılığın

Detaylı

T.C. ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü

T.C. ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü T.C. ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü MADEN ATIKLARININ YÖNETĠMĠ PROJESĠ Erdoğan KARACA Çevre ve Orman Uzmanı Nisan 2011 1 NEDEN PROJE? AVRUPA BĠRLĠĞĠNE UYUM SÜRECĠ Çevre Faslı Maden

Detaylı

KALİTE EL KİTABI KALİTE EL KİTABI KOPYA NO: 1/21. Hazırlayan Kontrol Eden Onaylayan FĠRMA LOGO ABC SAN. VE TİC. A.Ş

KALİTE EL KİTABI KALİTE EL KİTABI KOPYA NO: 1/21. Hazırlayan Kontrol Eden Onaylayan FĠRMA LOGO ABC SAN. VE TİC. A.Ş 1/21 KOPYA NO: 2/21 KALĠTE EL KĠTABI DAĞITIM LĠSTESĠ Kopya Bölüm No 01 Yönetim Kurulu BaĢkanlığı 02 Genel Müdür Teslim Alan 03 ĠĢletme Müdürü 04 Yönetim Temsilcisi 05 Belgelendirme KuruluĢu Kalite El Kitabı

Detaylı

Enstitü Müdürlüğü ile müģteriler arasındaki tüm iliģkileri ve faaliyetleri kapsar.

Enstitü Müdürlüğü ile müģteriler arasındaki tüm iliģkileri ve faaliyetleri kapsar. 1. AMAÇ Bu prosedür, müģterilerin taleplerin yerine getirilmesi, yapılan iģlemlerle ilgili laboratuar uygulamalarının izlenmesi, müģteri ve enstitü arasındaki iletiģim Ģekillerinin belirlenmesi, müģterilerden

Detaylı

T.C. SĠNOP ÜNĠVERSĠTESĠ SU ÜRÜNLERĠ FAKÜLTESĠ ÖĞRENCĠ STAJ KILAVUZU

T.C. SĠNOP ÜNĠVERSĠTESĠ SU ÜRÜNLERĠ FAKÜLTESĠ ÖĞRENCĠ STAJ KILAVUZU T.C. SĠNOP ÜNĠVERSĠTESĠ SU ÜRÜNLERĠ FAKÜLTESĠ ÖĞRENCĠ STAJ KILAVUZU Tanım MADDE 1- Staj, Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi öğrencilerinin öğrenim gördükleri program ile ilgili iģ alanlarını tanımalarını

Detaylı