2011 Yılı. Hampetrol ve Doğal Gaz. Sektör Raporu

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "2011 Yılı. Hampetrol ve Doğal Gaz. Sektör Raporu"

Transkript

1 Türkiye Petrolleri A.O. Genel Müdürlüğü 2011 Yılı Hampetrol ve Doğal Gaz Sektör Raporu Mayıs 2012

2 İÇİNDEKİLER 1. DÜNYA DA PETROL VE DOĞAL GAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Petrol Sektörü Doğal Gaz Sektörü Yılında Petrol ve Doğal Gaz Sektöründe Beklenen Gelişmeler TÜRKİYE DE PETROL VE DOĞAL GAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ TPAO nun Sektördeki Yeri Rafinaj Sektörü KAYNAKLAR 20 1

3 DÜNYA DA PETROL VE DOĞAL GAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Birincil enerji kaynakları arasında stratejik konuma sahip olan hampetrol 2011 yılında dünya enerji talebinin %33,1 ini doğal gaz ise % 23,8 ini karşılamıştır. 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren özellikle hızlı sanayileşme ile artan çevre kirliliği, nispeten temiz bir yakıt olan doğal gaz talebinin artmasına neden olmuştur. Uluslararası enerji ajansının 2030 yılı birincil enerji projeksiyonuna göre kömür ve doğal gaz talebinde önemli artışlar beklenmektedir. Dünya enerji talebinde son 20 yılda yaşanan ortalama %2,4 lük yıllık artışın 2030 yılına kadar yıllık %1,6 ya düşmesi, gaz ve fosil olmayan yakıtların enerji tüketimindeki paylarının fosil yakıtlara oranla daha fazla artması, petrolün ise yıllık %0,7 ile en düşük artış oranına sahip yakıt olması beklenmektedir[1]. Projeksiyon 1.1.Petrol Sektörü Petrol Ticareti Şekil Dönemi Dünya Enerji Tüketimi[1] *Sıvı yakıtlar; hampetrol, kondensat, etanol, biyodizel vb. lerinden oluşmaktadır döneminde daralan dünya petrol ticareti, 2010 yılından itibaren artış trendi göstermektedir yılında dünya petrol üretimi 88 milyon v/g e ulaşırken bu miktarın yarısından fazlası tankerlerle belirli limanlardan taşınmıştır. Basra Körfezi nde Hürmüz Boğazı ve Hint ve Pasifik Okyanuslarını bağlayan Malakka Boğazı dünyanın iki önemli stratejik geçidi olarak öne çıkmaktadır. 2

4 Alternatif rotalar içerisinde Suudi Arabistan boyunca uzanan 5 milyon v/g taşıma kapasiteli Petroline Hattı, v/g doğal gaz taşıma kapasiteli Abqaiq-Yanbu hattı ve Irak-Türkiye boru hattı yer almaktadır. İstanbul ve Çanakkale boğazlarından 2009 yılında gerçekleşen, Rusya ve Eski Sovyet Birliği ülkeleri için önem arz eden 2,9 milyon v/g lük petrol ticaretinin 2,5 milyon v/g lük kısmı hampetrol olarak taşınmıştır. Türk boğazlarından petrol ticareti 2004 yılında 3,4 milyon v/g ile en yüksek seviyeye ulaşırken, Rusya nın ticareti Baltık limanlarına kaydırmasıyla birlikte 2006 yılında 2,6 milyon v/g e kadar gerilemiş, ancak Azerbaycan ve Kazakistan da üretim ve ihracatın artması petrol ticaret trafiğini tekrar hareketlendirmiştir. Halen Hazar Denizi ve Karadeniz i batıya bağlayan alternatif bir rota bulunmazken, yeni boru hatları proje çalışmaları devam etmektedir[6] yılına kadar bölgeler arası petrol ticaretinin 1 milyon v/g artarak 35,8 milyon v/g e ulaşması beklenmektedir. Bu dönemde Orta Doğu bölgesinin en büyük petrol ihracatçısı olmayı sürdüreceği, Afrika da (özellikle Angola ve Nijerya da) ihracatın 1,6 milyon v/g den 8,8 milyon v/g e çıkarak en yüksek ihracat artışının gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Aynı dönemde Eski Sovyetler Birliği ülkelerinde ihracat rakamının sabit kalması ve Dünya petrol ticaretinin Pasifik kıyılarına yönelmesi beklenmektedir[2]. Petrol Tüketimi Şekil Dönemi Dünya Hampetrol İhracatı[2] 2010 yılında 88,3 milyon v/g olan petrol tüketimi 2011 yılında 0,6 milyon v/g artmış ve 88,9 milyon v/g olarak gerçekleşmiştir[4]. Küresel talebin 2011 yılında 2010 yılına kıyasla Kuzey Amerika, Avrupa ve Afrika dışında kalan bölgelerde arttığı gözlenmiş olup, 2012 yılında da tüketim artışının devam etmesi beklenmektedir. İran-ABD arasındaki politik gerginliğin yanısıra petrol ihtiyacının %20 sini İran dan karşılayan Avrupa Birliği nin İran a yaptırım uyguma kararı ve karşılığında İran ın Hürmüz Boğazı nı kapatma olasılığı durumunda 2012 yılında petrol talebinin karşılanmasında 3

5 zorluklar yaşanması, orta vadede OECD petrol talep artışının sabit kalması, OECD dışı ülkelerin talep artışının ise artmaya devam etmesi beklenmektedir[5]. Kuzey Amerika Küresel Talep Artışı 2010/2011/2012 bin v/g Avrupa Eski SSCB Ülkeleri Orta Doğu Asya Latin Amerika Afrika Küresel Talep Artışı (bin v/g) Petrol Rezervi Şekil Dönemi Hampetrol Talep Artışı (bin v/g)[3] EIA verilerine göre 2010 yılında milyar varil olan dünya petrol rezervi 2011 yılında ABD rezervleri hariç olmak üzere %8,6 lık artışla milyar varil olarak gerçekleşmiştir[6]. OGJ tarafından açıklanan 2011 yılı ABD rezervi (20,7 milyar varil) eklendiğinde 2011 yılı dünya ispatlanmış petrol rezervi milyar varil olarak gerçekleşmiştir[8]. Rezerv artışı büyük oranda Venezuela nın ağır hampetrol rezervlerinden kaynaklanmaktadır. Şekil Yılı Bölgelere Göre Dünya İspatlanmış Petrol Rezervi[6] *(ABD rezerv değeri hariç) 4

6 Petrol Rezerv Ömrü Dünya petrol rezerv miktarında 2010 yılına oranla %9,3 lük bir artış gerçekleşmiş olmakla birlikte, artan petrol tüketimi nedeniyle 2010 yılında 46,16 yıl olan dünya petrol rezerv ömrü 2011 yılında 44,8 yıla düşmüştür. Petrol Üretimi 2010 yılında 87,4 milyon v/g olan dünya petrol üretimi 2011 yılında artarak 88,7 milyon v/g olarak gerçekleşmiştir. Ancak petrol üretiminde yaşanan 1,3 milyon v/g lük artış talebi karşılayamamıştır[3]. Rafinaj Avrupa daki ekonomik krizin petrol talebinin düşük seyretmesine neden olması, Libya dan petrol teminindeki aksama ve Japonya depreminin yarattığı zarar nedeniyle 2011 yılında dünya rafinaj miktarında bir önceki yıla oranla önemli bir artış kaydedilememiş, ayrıca ürün miktarında dönemsel dalgalanmalar yaşanmıştır yılı için planlanan rafineri kapasite artışı 2012 ve 2013 yıllarına ertelenmiştir. Tablo 1: 2011 Yılı Dünya Rafinaj Miktarı (milyon v/g) 1 Ç Ç Ç Ç 2011 K.Amerika 17 17,5 18,3 17,6 Avrupa 12,1 11,9 12,4 12 Pasifik 6,9 6,2 6,4 6,5 Toplam OECD 36 35,6 37,1 36,1 Eski Sov. Coğ. 6,3 6,5 6,6 6,6 OECD dışı Avr. 0,5 0,5 0,5 0,5 Çin 8,9 8,9 8,8 9,1 Diğer Asya 9,1 8,9 8,9 8,9 Latin Amerika 5,2 5,3 5,4 5,3 Orta Doğu 5,9 5,8 6,3 6,1 Afrika 2,3 2,1 2,1 2,2 Toplam OECD dışı 38,3 38,0 38,6 38,7 Toplam 74,2 73,6 75,7 74,8 5

7 Şekil Dönemi OECD Bölgesinde Kapanan ve Kapanacak Rafineri Kapasiteleri[5] İşlenmiş petrol ürünleri ticaretinin daha fazla kar getirmesi ve Avrupa daki piyasaların karbondioksit emisyonuna yönelik uygulamaları, Avrupa ya komşu bölgelerde işlenmiş petrol ürünleri ihraç etmek üzere büyük, yüksek kapasiteli rafineri yatırımlarının gerçekleştirilmesine neden olmuş ve Avrupa nın düşük kapasiteli, verimsiz rafinerilerinin rekabet gücünü zayıflatmıştır[3]. Petrol Fiyatları 2011 yılı içerisinde yaşanan Japonya depremi ve Libya da yaşanan sorunlar nedeniyle artan petrol fiyatlarında Uluslararası Enerji Ajansı nın (UEA) stratejik petrol rezervlerini piyasaya sürme kararı alması ve Yunanistan başta olmak üzere Avrupa nın birçok bölgesinde yaşanan ekonomik sıkıntılar ile ikinci yarıda düşüş yaşanmış olmakla birlikte, 2010 yılında ortalama 79,48 $/v olan brent petrol fiyatı %40 oranında artmış ve yıl ortalaması 111,26 $/v olarak gerçekleşmiştir[6]. Petrolün sınırlı bir coğrafyada takas edilmesi nedeniyle politik gelişmelerden brent petrolü kadar etkilenmeyen WTI petrol fiyatı ise 2011 yılında 94,88 $/v olarak gerçekleşmiştir. Şekil Dönemi Brent ve WTI Petrol Fiyat Hareketleri[6] 1.2. Doğal Gaz Sektörü Doğal Gaz Ticareti 2011 yılında LNG ticaret hacmi %10 artarak büyümeye devam etmiştir. LNG ithalatındaki büyüme özellikle nükleer krizle birlikte Japonya ve gelişmekte olan güney yarımküre pazarlarının yanısıra İngiltere, Güney Kore ve Tayvan gibi gelişmiş pazarlardaki artışlardan kaynaklanmıştır. Avrupa da LNG talebi yılın ilk yarısında artmış, ancak ikinci yarısında düşüş trendine girmiştir. Asya pazarlarındaki talep artışı ise piyasalardaki fazla LNG miktarını büyük ölçüde azaltmıştır[7]. 6

8 Doğal Gaz Tüketimi 2010 yılında mtep olan doğal gaz talebi 2011 yılında %2,1 lik bir artış ile mtep olarak gerçekleşmiştir[1]. Doğal Gaz Rezervi 2010 yılında 188,2 trilyon m 3 olan doğal gaz rezerv miktarı, 2011 yılında %1,5 lik artışla 191 trilyon m 3 olarak gerçekleşmiştir[8]. Şekil Yılı Bölgeler İtibariyle Dünya Doğal Gaz Rezervi[8] 2011 yılında 47,6 trilyon m 3 ispatlanmış rezerv miktarı ile ilk sırada yer alan Rusya Federasyonu nu 33,1 trilyon m 3 ile İran, 25,2 trilyon m 3 ile Katar izlemektedir[8]. 7

9 Şekil Yılı Dünya İspatlanmış Doğal Gaz Rezervi, (İlk On Ülke)[8] Doğal Gaz Rezerv Ömrü 2010 yılında 57,96 yıl olan doğal gaz rezerv ömrü 2011 yılında gerçekleşen %3 lük üretim artışı ve üretimle aynı oranda artış sağlanamayan doğal gaz rezerv miktarı nedeniyle 57,07 yıla düşmüştür. Doğal Gaz Üretimi 2010 yılında 2880,9 mtep olarak gerçekleşen doğal gaz üretimi, 2011 yılında %3 artmış ve 2975,7 mtep olarak gerçekleşmiştir[1]. Doğal Gaz Depolama 2010 yılında milyon m 3 olan Avrupa doğal gaz depolama kapasitesi 2011 yılı başında milyon m 3 olarak gerçekleşmiştir. Kuzey Amerika da ise depolama kapasitesi milyon m 3 ten milyon m 3 e yükselmiştir[9]. Güneydoğu Asya da depolama kapasitesi gelişmekte, Çin ve Hindistan ın depolama kapasitelerinin 2016 yılına kadar Uluslararası Enerji Ajansı standartlarına ulaşması beklenmektedir[2]. Doğal Gaz Fiyatları 2011 yılında Amerika da konvansiyonel olmayan metotlar ile üretilen gaz ve gaz piyasasının serbest piyasa mekanizması çerçevesinde hareket etmesi nedeniyle Henry Hub doğal gaz fiyatları düşüş trendi izlemiştir. Yıl başında 161,71 $/m 3 olan doğal gaz fiyatı yıl sonunda 114 $/m 3 olarak gerçekleşmiştir. Doğal gaz fiyatlarının petrol fiyatlarına endekslendiği Almanya da ise sınır gaz fiyatları 2011 yılı boyunca yükseliş trendi izlemiş ve 2011 yılında ortalama 193,9 $/m 3 olarak gerçekleşmiştir. 8

10 Şekil Yılı Henry Hub ve Alman Sınır Doğal Gaz Fiyatları[6][10] Konvansiyonel Olmayan Gaz Üretimi ve Enerji Sektörüne Etkileri Son yıllara kadar yüksek üretim maliyeti, yetersiz teknoloji ve rezervlerin verimli kullanılamaması gibi nedenlerle tercih edilmeyen konvansiyonel olmayan gaz üretimi, ABD tarafından geliştirilen metotlarla artmaya başlamıştır. Konvansiyonel olmayan hidrokarbon üretimine yönelik küresel gelişim; ABD nin 20 yıllık LNG ihtiyacının konvansiyonel olmayan üretim ile karşılanması, LNG piyasalarında oluşan rekabet nedeniyle fiyatların petrol piyasasından daha ılımlı bir çizgide seyretmesi, doğalgaz kullanım alanının genişlemesi ve küresel çevre hedeflerine yaklaşılması, Doğal gaz ihracatçısı ülkelerin sayısının artması ile birlikte doğal gaz OPEC inin kurulması veya tek üreticinin küresel piyasayı domine etmesi ihtimallerinin zayıflaması[11], olarak özetlenebilir. Sözkonusu gelişmeler ışığında şirketler, dünyanın farklı bölgelerinde geleneksel olmayan gaz üretim teknolojisinde gelişim sağlayabilmek amacıyla üretim imkanlarının yüksek olduğu Polonya, Çin ve Avustralya gibi ülkelerde ortaklık anlaşmalarına yönelmektedir. Polonya ülkedeki kaynakların değerlendirilmesi konusunda mevzuatı esnetmiştir. Çin, Hindistan ve Avustralya da ise kömür rezervlerinin yoğun olarak bulunduğu bölgelerde kömür yataklarından metan eldesine yönelik yatırımlar sürdürülmektedir. Bu çalışmaların olumlu sonuçlanması halinde üretilen gazın bir kısmının LNG olarak piyasaya sunulması ve gaz arzında artış olması beklenmektedir. Ayrıca, Çin in büyük miktarda şeyl gaz üretmesi halinde, ülkenin enerji dengesinde ve küresel doğal gaz ticaret rotalarında değişimler olacağı tahmin edilmektedir. 9

11 Yılında Petrol ve Doğal Gaz Sektöründe Beklenen Gelişmeler Petrol ihtiyacının yaklaşık yüzde 20'sini İran'dan karşılayan Avrupa Birliği, İran a yaptırım uygulayacağını açıklamıştır. İran ise olası bir müdahale karşısında Hürmüz Boğazını kapatma tehdidinde bulunarak petrol piyasalarında dalgalanmaya neden olmuştur. Dünya petrol ticaretinin %20 sine sahip Hürmüz Boğazında petrol akışının aksaması halinde petrol fiyatlarının yükselmesi beklenmektedir[13]. Dünyada hidrokarbon talebindeki artış, sektörde 2000 li yıllardan itibaren yaşanan teknolojik gelişmeler nedeniyle konvansiyonel olmayan kaynaklara yönelime neden olmuştur (Şekil 10). Ayrıca, üretimi arttırma teknikleri, 3 boyutlu görüntüleme, derin deniz sondajları, çatlatma (fracking) ve sondaj sırasında log alma tekniklerinin kullanımı artmaktadır[14]. Dünya genelinde rezerve erişim daha fazla yatırım gerektirmekte, yükselen petrol fiyatları ve sektörde artan faaliyetler; personel, ekipman ve hizmet maliyetlerinin artmasına neden olmaktadır[5]. 10

12 Şekil Dönemi Yeni Petrol ve Doğal Gaz Kaynakları[14] Arap Baharının bölgedeki petrol ve doğal gaz yatırımlarına olumsuz etkileri nedeniyle önümüzdeki 5 yıllık dönemde petrol fiyatlarının artması beklenmektedir. Uluslararası Enerji Ajansı projeksiyonlarında dünya enerji yatırım ihtiyacının 2035 yılına kadar 38 trilyon Dolar olacağı, 10 yıllık periyotta ham petrol üretimindeki artışın %90 oranında Orta Doğu ve Kuzey Afrika dan sağlanacağı öngörülmektedir[15]. Meksika Körfezinde faaliyetler kaza öncesi seviyelere ulaşmış olmakla birlikte, offshore faaliyetlerinde yeni düzenlemeleri gündeme getirmiştir. AB tarafından konuya ilişkin olarak yürütülen çalışmalar bürokrasiyi artıracağı ve verimi düşüreceği gerekçesi ile Kuzey Denizi nde üretim yapan ülkelerin muhalefetine neden olmuştur. Avrupa da yapılacak düzenlemelerin offshore maliyetlerini artırması da beklenmektedir[16]. Dünya da Fukuşima faciası sonrasında gelişmiş ülkelerde nükleer enerji yatırımlarına tepki oluşmuştur. Bu ülkelerin artan enerji taleplerini karşılamak için doğal gaza özellikle LNG yatırımlarına yönelmeleri beklenmektedir. İklim değişikliği konusunda Aralık 2011 de Durban da biraraya gelen ülkeler 2020 yılına kadar sera gazı emisyonunu düşürme hedefleri konusunda uzlaşmış olmakla birlikte, ülke politikaları nedeniyle bağlayıcı ve eyleme geçmeyi gerektiren kararlar alamamışlardır[17]. Basra Körfezi nde Hürmüz Boğazı nın kapatılması durumunda petrol ticareti için alternatif rotaların belirlenmesi ihtiyacının doğması ve bu durumun taşıma maliyetlerini yükseltmesi beklenmektedir. Azerbaycan ve Kazakistan da üretim ve ihracatın artması ile tekrar hareketlenen ve yıllık gemi tanker geçişi ile dünyanın en yoğun geçitleri arasında yer alan Boğazlarda en dar mesafenin yarım milden az olması geçidi zorlu kılmaktadır. Bu nedenle boğazlarda çevresel tehditler nedeniyle yaşanabilecek kazalara karşı yeni düzenlemeler getirilmesi gündeme gelmektedir. 11

13 TÜRKİYE DE PETROL ve DOĞAL GAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Ülkemizde 2011 yılında, 47,56 adam/ay jeolojik saha çalışması (tamamı TPAO tarafından), 72,19 ekip/ay jeofizik saha çalışması (59,36 ekip/ay TPAO) gerçekleştirilmiş, 101 adet arama kuyusu, 35 adet tespit kuyusu, 60 adet üretim kuyusu, 5 adet doğal gaz depolama kuyusu olmak üzere toplam 201 adet kuyu açmış olup, metre sondaj yapılmıştır yılında toplam 2,4 milyon ton petrol ve 793 milyon m 3 doğal gaz üretilmiş olup, günümüze kadar toplam 137,9 milyon ton petrol ve 12,8 milyar m 3 doğal gaz üretimi gerçekleştirilmiştir. Türkiye de yeni petrol sahalarının keşfedilmesi ve ikincil üretim yöntemlerinin geliştirilmesi ile üretim düşüşü engellenebilmiş, ancak 2010 yılında yükselen üretimi 2011 yılında 2010 yılına oranla %5,1 düşmüştür. 12

14 Şekil 11. Yıllar İtibariyle Türkiye Ham Petrol Üretimi[18] Ayrıca, 2002 yılından itibaren TPAO tarafından kurulan ortaklıklarla Trakya da gerçekleştirilen yeni doğal gaz keşifleri ve eski sahalarda açılan yeni üretim kuyularının devreye girmesi ile 2001 yılında düşen doğal gaz üretimi tekrar yükselişe geçmiş ve 2008 yılında milyon m 3 üretim ile tarihin en yüksek seviyesine ulaşmıştır yılı üretimi ise 793 milyon m 3 olarak gerçekleşmiştir[19]. Şekil 12. Yıllar İtibariyle Türkiye Doğal Gaz Üretimi[18] 2011 yılı yurtiçi üretilebilir petrol rezervi 310,4 milyon varil (45,43 milyon ton) olup, yeni keşifler yapılmadığı takdirde, bugünkü üretim seviyesi ile yurtiçi toplam ham petrol rezervinin 19,2 yıllık bir ömrü bulunmaktadır yılı yurtiçi üretilebilir doğal gaz rezervi 7,17 milyar m 3 tür. Yeni keşifler yapılmadığı takdirde, bugünkü üretim seviyesi ile yurtiçi doğal gaz rezervinin 9 yıllık bir ömrü bulunmaktadır. Diğer taraftan, üç tarafı denizlerle çevrili olan Türkiye de, deniz arama alanlarından Karadeniz ve Akdeniz de 1990 lı yıllarda yapılan sismik çalışmalarla karasuları ve açık denizlerin potansiyeli incelenmiştir. Son yıllarda deniz sondaj teknolojisindeki gelişmelerin, su derinliklerinin fazla ( m) olduğu alanlarda arama ve üretim imkanlarını ortaya çıkarması ile denizlerimizde hidrokarbon aramacılığının yapısı hızla oluşturulmuştur. TPAO nun Karadeniz, Akdeniz ve Ege de arama faaliyetleri 2004 yılından itibaren devam etmektedir. 23 Kasım 2011 tarihinde TPAO ile Shell arasında Akdeniz Bölgesi Antalya deniz alanlarındaki 3 ruhsat alanını kapsayan bir ortak işletme anlaşması imzalanmıştır. 13

15 Son 10 yılda özellikle Kuzey Amerika da geliştirilen teknoloji ile geleneksel olmayan yöntemle gaz üretiminde yaşanan gelişmelere paralel olarak ülkemizde de TPAO-Transatlantic TEMI ile imzalanan ve 2011 sonuna kadar geçerli olan mutabakat zaptının yanısıra, 23 Kasım 2011 tarihinde Shell ile Ortak İşletme Anlaşması imzalanmıştır. Anlaşma kapsamında geleneksel olmayan yöntemlerle gaz üretimi gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Ülkemizde bir ilk olacak söz konusu gaz üretiminin ülkemiz hidrokarbon ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlaması beklenmektedir. Karadeniz de yürütülen faaliyetler sonucunda ülkemizin 40 yıllık doğal gaz ihtiyacını karşılayabilecek rezerv varlığı tespit edilmiştir. Ayazlı-Akkaya ve Doğu Ayazlı doğal gaz sahalarından Karadeniz Türk karasuları içinde doğal gaz üretimine başlanmış olup, günde yaklaşık m 3 gaz üretimi gerçekleştirilmektedir. Türkiye deki petrol sahalarının %7 si milyon varil rezerve sahip olup, kalan %93 ünün rezervi 25 milyon varilden azdır. Başka bir deyişle, Türkiye de keşfedilmiş petrol sahalarının %93 ü küçük saha %7 si ise orta saha sınıfındadır. Şekil 13. Yıllar İtibariyle Türkiye Ham Petrol Arzı[18] Şekil 14. Yıllar İtibariyle Türkiye Doğal Gaz Arzı[18] Son on yılda Türkiye ham petrol arzı %15 oranında düşerken, doğal gaz arzı %121 oranında artmıştır yılında ham petrol talebinin %9,5 i yerli üretimle karşılanmış, doğal gazda ise bu oran %2 olarak gerçekleşmiştir[18]. 14

16 Tablo Yılı Türkiye Ham Petrol Rezervleri[18] *İspatlanmış, muhtemel ve mümkün rezervler toplamıdır. Tablo Yılı Türkiye Doğal Gaz Rezervleri[18] Şirket Rezervuardaki Gaz (m 3 )* Üretilebilir Gaz (m 3 ) Kalan Üretilebilir Gaz (m 3 ) TPAO N.V.Turkse Perenco Amity Oil İnt. ve TPAO Thrace Basin ve Pinnacle Turkey Rezervuardaki Üretilebilir Kalan Üretilebilir Corp. Şirket Petrol (*) Petrol Petrol Tiway, TPAO, Foinavon ve Petrol Varil M.Ton Varil M.Ton Varil Ofisi A.Ş. M.Ton TPAO TransAtlantic, Petrako ve Valeura N.V.Turkse Perenco Energy TransAtlantic Arar E.M.I. ve DMLP Tiway Ltd Tiway Petrogas & TPAO N.V.Turkse Amity Oil İnt. Perenco ve TPAO Maya, Çalık Enerji ve Petrogas GYP Toplam Aladdin ve GYP Aladdin, GYP ve Madison (Turkey) LLC Aladdin, GYP ve Talon Arar Extreme-Petrako TPIC Amity Oil ve TPAO Diğer Toplam *İspatlanmış, muhtemel ve mümkün rezervler toplamıdır. 2.1.TPAO nun Sektördeki Yeri TPAO, önümüzdeki yıllarda Ülkemizin petrol ve doğal gaz ihtiyacını karşılayan, çalışılması en çok arzu edilen, bölgesinde etkin bir dünya enerji şirketi olmak vizyonu doğrultusunda, çalışmalarını sürdürmektedir. TPAO, yurtdışı faaliyetleri kapsamında uluslararası petrol şirketleri ile oluşturulan konsorsiyumlara iştirak etmek suretiyle Azerbaycan ve Kazakistan da sürdürdüğü üretim faaliyetlerinin yanısıra Irak ta, birinde operatör olmak üzere dört sahada servis hizmetine yönelik çalışmalarını sürdürmektedir. İş geliştirme kapsamındaki çalışmalar ise ülkeler ve/veya şirketler arası ilişkiler çerçevesinde sürdürülmektedir. 15

17 TPAO nun yurtdışı üretiminin büyük kısmı Azerbaycan'daki Azeri-Çıralı-Güneşli Üretim Projesinden oluşmaktadır. TPAO %9 hisse sahibi olduğu Şah Deniz Projesi ile yurtdışındaki ilk doğal gaz üretimini gerçekleştirmiş olup, bu üretimle birlikte ülkemiz doğal gaz ihtiyacının bir kısmını da yurtdışından karşılamaktadır. Güney Kafkasya Doğal Gaz Boru Hattı (SCP) Projesi ise Şah Deniz Projesindeki üretim faaliyetlerine bağlı olarak sürekli gaz sevkini sürdürmektedir. Projenin ana hedefi, ikinci aşamada bölge doğal gazının Türkiye üzerinden Avrupa ya iletilmesidir. Libya da ilk petrol keşfini 2009 yılında gerçekleştiren TPAO tarafından açılan 11 adet arama kuyusunun 7 si petrol keşfi ile sonuçlanmıştır. Libya da siyasi istikrarın sağlanmasının ardından TPAO Libya ofisi Kasım 2011 itibariyle çalışmalarına tamamen başlamış olup, 2012 yılında operasyonel faaliyetlere başlanması planlanmaktadır yılından itibaren TPAO, Irak ta hidrokarbon arama ve üretim yatırımlarında bulunabilmek amacıyla Petrol Bakanlığı ile yakın temaslarını devam ettirmektedir. TPAO 2009 yılında Irak Missan ve Badra petrol sahalarının, geliştirilmesi için işletme hakkının yanısıra, 2010 yılında da Siba ve Mansuriya Gaz Sahalarının 20 yıllık işletme hakkını da konsorsiyum ortaklığıyla birlikte kazanmış olup, faaliyetlerini sürdürülmektedir. Ayrıca TPAO bağlı kuruluşu TPIC vasıtasıyla Rumalia Sahasında Irak Milli Petrol Şirketi (SOC) ne ait 45 kuyuluk ihale imzalanmış olup, sondaj faaliyetleri sürdürülmektedir. Yine TPIC tarafından Kolombiya da Gonzalez ve Maria Conchita bloklarında faaliyetlere devam edilmektedir. Küresel enerji talebindeki artışa paralel olarak, ekonomik gelişme ve refah düzeyindeki yükselme ile birlikte, Türkiye nin enerji ihtiyacı da hızlı bir şekilde artmaktadır. TPAO, 2014 yılında $58,8 milyar olacağı öngörülen ülkemiz enerji ithalat faturasının azaltılması ve arz güvenliğinin teminine yönelik faaliyetlerini sürdürmektedir[19]. TPAO, Türkiye nin mevcut petrol potansiyelinin tespiti, üretilmesi ve ekonomiye kazandırılması için kara alanlarının yanı sıra, son yıllarda denizlerdeki arama faaliyetlerine de ağırlık vermiştir. Petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki artış ve gelişen teknolojiye paralel olarak azalan üretim maliyetleri, Karadeniz Havzasını petrol şirketlerinin ilgi odağı haline getirmiştir. Bu kapsamda TPAO nun denizlerde son 7 yılda gerçekleştirdiği sismik program miktarı, 57 yıllık tarihinde denizlerde gerçekleştirilen sismik çalışmaların toplamından fazladır. TPAO, büyük riskler taşıyan derin deniz arama yatırımlarında diğer şirketlerle risk paylaşımı yoluyla faaliyetlerini sürdürmektedir. Bu kapsamda, Ortaklığımızın, BP ile ortak yürüttüğü Doğu Karadeniz arama çalışmaları çerçevesinde, Türkiye nin ilk derin deniz sondajı (Hopa-1) 2006 yılında tamamlamış olup, m de sondajı tamamlanan Yassıhöyük-1 kuyusu ile Ortaklığımız ultra derin deniz sondajında önemli bir başarıya imza atmıştır. Ayrıca, Petrobras, Exxonmobil ve Chevron ile ortaklıklar kurarak Karadeniz de sürdürdüğü sondaj faaliyetleri kapsamında; Sinop-1 kuyusu Petrobras operatörlüğünde, Yassıhöyük-1 ve Sürmene-1 kuyuları ise TPAO operatörlüğünde tamamlanmıştır yılında denizlerde 16

18 toplam 4 adet (1 TPAO, 3 Ortak) kuyuda m. (7.844 m. TPAO hissesi) sondaj gerçekleştirilmiş olup, Akdeniz de Kasım 2011 tarihinde Shell ile imzalanan ortaklık anlaşması ile önemli bir aşama kaydedilmiştir. Ayrıca 2 Kasım 2011 tarihinde 1 kara ve 7 deniz olmak üzere toplam 8 ruhsatta KKTC ile TPAO arasında Ortak Arama ve Üretim Paylaşımı Anlaşması imzalanmıştır. Batı Karadeniz de, günde 2,1 milyon m 3 üretim kapasitesine sahip çift katlı Akçakoca platformu devreye alınmış olup, üretim katından günde m 3 doğal gaz üretimine sondaj katından ise doğal gaz üretimini arttıracak olan geliştirme ve yeni üretim kuyularının sondajına devam edilmektedir yılında 2,4 milyon ton olarak gerçekleşen Türkiye ham petrol üretiminin %75 i TPAO tarafından gerçekleştirilmiştir. Son on yılda yurtiçi petrol üretiminde %3 oranında düşüş gözlenmiş olmakla birlikte, TPAO özellikle 2003 yılından sonra Batman Bölgesinde uyguladığı üretimi arttırma çalışmaları sonucunda üretim düşüşünü kısmen durdurmuştur yılında 793 milyon m 3 olarak gerçekleşen Türkiye doğal gaz üretiminin %40 ı TPAO tarafından gerçekleştirilmiştir. Doğal gaz talebi mevsimlere göre değişmekte, kış aylarında talep yaz ayları talebinin iki katına kadar çıkabilmektedir. Bu nedenle, yaz aylarında talep fazlası gazın saklanabileceği, kış aylarında da saklanan bu gazın artan talebi karşılamak için kullanıma sunulabileceği gaz depolarına ihtiyaç duyulmaktadır. 17

19 Ayrıca, tarih ve 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu, doğal gaz ithal eden şirketlerden ithal ettikleri doğal gazın %10 unu yurtiçinde depolama konusunda, depolama şirketleriyle anlaşma yapması şartını aramaktadır. Bu kapsamda, ülkemizin biri denizde diğeri karada olmak üzere toplam 1,6 milyar m 3 kapasiteli ilk yeraltı doğal gaz depolama projesi olan Silivri Doğal Gaz Depolama Projesi çalışmaları TPAO tarafından 1998 yılında başlatılmış, 2007 yılında depolanan gazın geri üretimi gerçekleştirilmiştir yılında 2,66 milyar m 3 e artırılan depolama kapasitesinin 2013 sonunda 2,84 milyar m 3 e, 14 milyon v/g olan geri üretim kapasitesinin ise kademeli olarak; 2013 yılında 25 milyon m 3 /g e, 2016 yılında 50 milyon m 3 /g e yükseltilmesi için çalışmalar sürdürülmektedir. Haziran 2011 tarihinde EPDK tarafından yayınlanan Yeraltı Doğal Gaz Depolama Tesisi Kullanım Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik ile TPAO nun sahip olduğu depolama kapasitesinin BOTAŞ ve özel şirketlerin kullanımına sunulmasına yönelik düzenlemeleri içeren yönerge çalışmaları sürdürülmektedir[24]. Ayrıca, BOTAŞ tarafından Tuz Gölü nde kurulması planlanan 1 milyar m 3 kapasiteli depolama tesisi çalışmaları kapsamında Kasım 2011 ayında ihale tamamlanmıştır. Tesisin 2015 yılında hizmete sokulması planlanmaktadır[24]. Ayrıca Çalık Enerji tarafından Tuz Gölü havzasında 1,4 milyar m 3 kapasiteli yeraltı doğal gaz depolama projesi başlatılmıştır. Projenin mühendislik çalışması 2008 yılında tamamlanmış olup, ÇED çalışmaları devam etmektedir[24]. 2.2.Rafinaj Sektörü Genel Durum Türkiye de Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. (TÜPRAŞ) a ait İzmit, İzmir, Kırıkkale ve Batman olmak üzere toplam dört adet rafineri faaliyet göstermektedir yılında işletmeye alınan ATAŞ Rafinerisi ise Temmuz 2004 tarihinde depolama faaliyetlerine yönelerek rafineri faaliyetlerine son vermiştir. Ataş Rafinerisinin faaliyetlerine son vermesi ile 32 milyon ton/yıl olan Türkiye toplam rafineri kapasitesi 28,1 milyon ton/yıl a düşmüştür[22]. Tablo 4. Rafinaj Sektöründe Kurulu Kapasite ve Kapasite Kullanım Oranları[22] 18

20 İzmit İzmir Rafineri Kırıkkale Batman TOPLAM Kapasite ve KKO* (Mton/yıl ve %) KKO*: Kapasite Kullanım Oranı Rafinerilerde İşlenen Hampetrol Yıllar Kapasite KKO Kapasite KKO ,2 Kapasite KKO ,6 Kapasite 1,1 1,1 1,1 1,1 1,1 KKO Kapasite 28,1 28,1 28,1 28,1 28,1 KKO 91, ,9 Ülkemizde 2011 yılında 20,9 milyon ton hampetrol işlenmiş ve 20,2 milyon ton petrol ürünü üretilmiştir[22]. Rafinerilerde Üretilen Petrol Ürünleri Şekil Yılı Rafineri Bazında İşlenen Hampetrol Miktarı[22] 2010 yılına oranla %7,5 artan petrol ürünleri üretimi 2011 yılında 20,2 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. 19

21 Sektörün Rekabet Gücü Şekil Yılı Türkiye Rafinerilerinde Üretilen Petrol Ürünleri Dağılımı[22] EPDK tarafından Doğu Akdeniz Petrokimya ve Rafineri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine 2007 yılında verilen rafineri (Adana/Ceyhan) lisansının yanısıra, 2010 yılında da Socar & Turcas Rafineri Anonim Şirketine rafineri (İzmir/Aliağa) lisansı verilmiş olup, İzmir/Aliağa da kurulacak olan STAR Rafinerisi'nin temeli atılmıştır[23]. TÜPRAŞ a ait dört rafineriye ek olarak; EPDK ya yapılan tüm lisans başvurularının kabul edilmesi halinde Ceyhan da toplam 15 milyar ABD Doları civarında yatırım planlanmıştır. KAYNAKLAR 1.BP Energy Outlook 2030, Ocak Medium-Term Oil and Gas Markets 2011, 3. Oil Market Report 4. IHS CERA Supply and Demand Tables 5.IEA World Energy Outlook EIA,International Energy Statistics, yid=2010&eyid=2011&unit=bb 20

22 EIA, Spot Prices EIA, World Oil Transit Chokepoints 7. Cedigaz Natural Gas in The World 8.Oil and Gas Journal, Aralık IEA Statistics NATURAL GAS INFORMATION (2010&2011 edition) 10.BAFA, 11. James Baker Institute, Shale Gas and U.S. National Security 12. World Economic Outlook Update (www.imf.org) 13. BBC Türkçe, AB, İran'a petrol ambargosu kararı aldı [http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2012/01/120123_eu_iran_sanction_approved.shtml]. 14. Oxford Institute for Energy Studies, Oxford Energy Forum 15.Reuters, UPDATE 2-Arab Spring disrupts energy investment-iea, 16. Oil and Gas Journal, 6 Şubat Durban Climate Agreements: Back To the Future, IHS CERA Insight 19 Aralık, TPAO 2011 Yılı Faaliyet Raporu 19. Kalkınma Bakanlığı Orta Vadeli Plan BOTAŞ Genel Müdürlüğü Doğal Gaz Depolama Daire Başkanlığı. 21. Çalık Enerji, Yılı TÜPRAŞ Faaliyet Raporu, 23. Turcas, 24. Deloitte, Türkiye Doğal Gaz Piyasası: Beklentiler, Gelişmeler 2012, Mart

23 22

2008 Yılı. Petrol ve Doğalgaz. Sektör Raporu

2008 Yılı. Petrol ve Doğalgaz. Sektör Raporu Türkiye Petrolleri A.O. Genel Müdürlüğü 2008 Yılı Petrol ve Doğalgaz Sektör Raporu Mart 2008 İÇİNDEKİLER DÜNYADA PETROL ve DOĞALGAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ... 3 Petrol Sektörü... 3 Petrol Tüketimi... 3 Petrol

Detaylı

Hampetrol ve Doğal Gaz

Hampetrol ve Doğal Gaz Türkiye Petrolleri A.O. Genel Müdürlüğü Hampetrol ve Doğal Gaz Sektör Raporu Eylül 2012 İÇİNDEKİLER 4 6 16 24 26 34 40 43 1. DÜNYA DA PETROL VE DOĞAL GAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ... 1.1. Petrol Sektörü......

Detaylı

2012 Yılı. Hampetrol ve Doğal Gaz. Sektör Raporu

2012 Yılı. Hampetrol ve Doğal Gaz. Sektör Raporu Türkiye Petrolleri A.O. Genel Müdürlüğü 2012 Yılı Hampetrol ve Doğal Gaz Sektör Raporu Mayıs 2013 İÇİNDEKİLER 1. DÜNYA DA PETROL VE DOĞAL GAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ... 2 1.1.Petrol Sektörü....3 1.2.Doğal

Detaylı

2010 Yılı. Ham Petrol ve Doğal Gaz. Sektör Raporu

2010 Yılı. Ham Petrol ve Doğal Gaz. Sektör Raporu Türkiye Petrolleri A.O. Genel Müdürlüğü 2010 Yılı Ham Petrol ve Doğal Gaz Sektör Raporu Ağustos 2011 ĠÇĠNDEKĠLER 1. DÜNYA DA PETROL VE DOĞAL GAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ... 2 1.1.Petrol Sektörü....2 1.2.Doğal

Detaylı

2010 Yılı. Hampetrol ve Doğal Gaz. Sektör Raporu

2010 Yılı. Hampetrol ve Doğal Gaz. Sektör Raporu Türkiye Petrolleri A.O. Genel Müdürlüğü 2010 Yılı Hampetrol ve Doğal Gaz Sektör Raporu Mart 2011 ĠÇĠNDEKĠLER DÜNYA DA PETROL VE DOĞAL GAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ...2 Petrol Sektörü..2 Petrol Ticareti..2 Petrol

Detaylı

TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ

TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ Murat Sungur BURSA Enerji Grubu Başkanı Zorlu Holding (CEO Zorlu Holding Energy Group) 11 Ocak 2010 ANKARA SUNUM İÇERİĞİ 1. Türkiye nin doğalgaz üretim ve tüketim durumu

Detaylı

ABD Shale Gas Devrimi Işığında Türkiye İçin Politika Önerileri

ABD Shale Gas Devrimi Işığında Türkiye İçin Politika Önerileri ABD Shale Gas Devrimi Işığında Türkiye İçin Politika Önerileri EIF 2013 24 Ekim 2013 Ankara Orhan Duran Yönetim Kurulu Başkanı PETFORM Hakkında 2000 yılında kurulan PETFORM, geçtiğimiz 12 yılda arama üretim

Detaylı

PETFORM Üyesi 34 Enerji Şirketi

PETFORM Üyesi 34 Enerji Şirketi Nusret Cömert Yönetim Kurulu Başkanı PETFORM Üyesi 34 Enerji Şirketi AKSA ALADDIN MIDDLE EAST ARGM ATTİLA DOĞAN İNŞAAT AVRASYA GAZ BOSPHORUSGAZ BP ÇALIK ENERJİ EDISON EGEGAZ ENERCO ENERJİ ENERGY OPERATIONS

Detaylı

Basın Toplantısı 12 Eylül 2006

Basın Toplantısı 12 Eylül 2006 Basın Toplantısı 12 Eylül 2006 S2 Dünya Petrol Sektöründe Gelişmeler Şirkete Genel Bakış İlk 6 Aylık Operasyonel Faaliyetler İlk 6 Aylık Finansal Veriler Petrol Sektörünü Etkileyen Önemli Olaylar S3 Çin

Detaylı

Basit rafineri niteliğindeki ATAŞ, 2004 yılı sonlarında dönüşüm ünitesine yönelik yatırımın maliyetini yüklenmeyerek,

Basit rafineri niteliğindeki ATAŞ, 2004 yılı sonlarında dönüşüm ünitesine yönelik yatırımın maliyetini yüklenmeyerek, Dosya Türkiye'nin ilk modern rafinerisi, 1955 yılında Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) tarafından Batman'da kuruldu. 1972 yılında ham petrol işleme kapasitesi 1,1 milyon ton/yıla yükseldi. 1953

Detaylı

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Arama Üretim Sektörü & Doğalgaz Piyasasına İlişkin PETFORM Önerileri

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Arama Üretim Sektörü & Doğalgaz Piyasasına İlişkin PETFORM Önerileri Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Arama Üretim Sektörü & Doğalgaz Piyasasına İlişkin PETFORM Önerileri Altan Kolbay Genel Sekreter EIF Uluslararası Elektrik Zirvesi 15 Eylül 2011 Ankara PETFORM Hakkında

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Nusret Cömert Yönetim Kurulu Üyesi STEAM 13.Uluslararası Enerji Arenası 8 Eylül 2011 İstanbul PETFORM Hakkında 2000 yılında kurulan

Detaylı

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Nusret Cömert Yönetim Kurulu Üyesi ve Eski Başkanı TUROGE 2011 16 Mart 2011 Ankara PETFORM Hakkında 2000 yılında kurulan PETFORM,

Detaylı

2014 Yılı Petrol Arama - Üretim Faaliyetleri

2014 Yılı Petrol Arama - Üretim Faaliyetleri $/Varil 2014 Yılı Petrol Arama - Üretim Faaliyetleri? Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Sunum Planı Ruhsatlandırma Faaliyetleri Arama ve Üretim Faaliyetleri Faaliyetlerin Ekonomik Boyutu 2 Ruhsatlandırma Faaliyetleri

Detaylı

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Dünyanın Enerji Kaynakları Konusunda En Zengin Ülkeleri A1 Capital Yorumu Coğrafya ve tarih kitaplarında ülkemiz için jeopolitik öneme sahip kilit ve kritik

Detaylı

Doğal Gaz Piyasası Sektör Raporu / 2015

Doğal Gaz Piyasası Sektör Raporu / 2015 Doğal Gaz Piyasası Sektör Raporu / 2015 A PİYASASI 2015 YILI SEKTÖR RAPORU Bu raporda yer alan tüm bilgi, tablo ve şekillerin her hakkı saklıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. T.C. ENERJİ PİYASASI

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü GENEL GÖRÜNÜM. Selami İNCEDALCI Genel Müdür

T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü GENEL GÖRÜNÜM. Selami İNCEDALCI Genel Müdür T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü PETROL ARAMA - ÜRETİM SEKTÖRÜ GENEL GÖRÜNÜM PETROL ARAMA - ÜRETİM SEKTÖRÜ I. İSTİŞARE TOPLANTISI 10 Mart 2012 Selami İNCEDALCI Genel

Detaylı

HAZAR COĞRAFYASI RAPORU (İRAN AZERBAYCAN KAZAKİSTAN TÜRKMENİSTAN ÖZBEKİSTAN)

HAZAR COĞRAFYASI RAPORU (İRAN AZERBAYCAN KAZAKİSTAN TÜRKMENİSTAN ÖZBEKİSTAN) TESPAM AYLIK ÜLKE / BÖLGE RAPORLARI MAYIS 2016 HAZAR COĞRAFYASI RAPORU (İRAN AZERBAYCAN KAZAKİSTAN TÜRKMENİSTAN ÖZBEKİSTAN) OĞUZHAN AKYENER GİRİŞ Hazar Coğrafyasında düşen petrol fiyatları sektörü ve yeni

Detaylı

TÜRKİYE DOĞALGAZ İHTİYACINDA BAĞIMLILIKTAN, ÇEŞİTLİLİĞE ULAŞABİLECEK Mİ? LNG İTHALATI BİR ÇÖZÜM MÜ? Mehmet ÖZÇELİK

TÜRKİYE DOĞALGAZ İHTİYACINDA BAĞIMLILIKTAN, ÇEŞİTLİLİĞE ULAŞABİLECEK Mİ? LNG İTHALATI BİR ÇÖZÜM MÜ? Mehmet ÖZÇELİK ÇEŞİTLİLİĞE ULAŞABİLECEK Mİ? LNG İTHALATI BİR ÇÖZÜM MÜ? Mehmet ÖZÇELİK Bilgi Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü KONYA Mart, 2016 www.kto.org.tr İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ

Detaylı

PETFORM üyelerinin 2 ana faaliyet alanı: Arama Üretim Sektörü Doğalgaz Piyasası

PETFORM üyelerinin 2 ana faaliyet alanı: Arama Üretim Sektörü Doğalgaz Piyasası Küresel Dinamikler Işığında Türkiye Doğalgaz Piyasası Altan Kolbay Genel Sekreter ODTÜ Mezunları Derneği Ankara 17 Nisan 2010 PETFORM Hakkında 2000 yılında kurulan PETFORM, geçtiğimiz 10 yılda tüm enerji

Detaylı

TÜRKİYE'DE PETROL SEKTÖRÜ VE TPAO

TÜRKİYE'DE PETROL SEKTÖRÜ VE TPAO Türkiye'de petrol TÜRKİYE'DE PETROL SEKTÖRÜ VE TPAO Ülkemizin komşu coğrafyasında dünya toplam petrol rezervlerinin % 65'i bulunmasına, üretiminin ise % 41'inin yapılmasına karşılık, ülkemiz petrol açısından

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

2015 de enerji tüketimi yavaşladı, dünya daha düşük karbonlu yakıtlara yöneldi

2015 de enerji tüketimi yavaşladı, dünya daha düşük karbonlu yakıtlara yöneldi Basın Bülteni 13 Haziran 2016 2016 BP Dünya Enerji İstatistikleri Raporu yayınlandı 2015 de enerji tüketimi yavaşladı, dünya daha düşük karbonlu yakıtlara yöneldi 2015 yılının enerji verilerini ortaya

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

PETROL VE DOĞAL GAZ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ

PETROL VE DOĞAL GAZ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ PETROL VE DOĞAL GAZ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ Sevim AKGÜL Bayburt Üniversitesi / Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi E-posta: akgul@bayburt.edu.tr Hümeyra BURUCU Bayburt Üniversitesi / İİBF-İşletme

Detaylı

Bu rapor, Türkiye Petrolleri Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından, 15 Ocak 2015 günü Başbakanlıkça (Hazine Müsteşarlığı) Resmi Gazetede

Bu rapor, Türkiye Petrolleri Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından, 15 Ocak 2015 günü Başbakanlıkça (Hazine Müsteşarlığı) Resmi Gazetede MAYIS2015 Bu rapor, Türkiye Petrolleri Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından, 15 Ocak 2015 günü Başbakanlıkça (Hazine Müsteşarlığı) Resmi Gazetede yayımlanan 2015 yılına ait genel yatırım ve

Detaylı

TESPAM Aylık Petrol Fiyatları Raporu ve Senaryoları - Nisan 2016. Serdar GÜRÜZÜMCÜ & Mehmet APAYDIN. (Müzakere Uzmanı M.Sc. & Petrol Ekonomisti M.Sc.

TESPAM Aylık Petrol Fiyatları Raporu ve Senaryoları - Nisan 2016. Serdar GÜRÜZÜMCÜ & Mehmet APAYDIN. (Müzakere Uzmanı M.Sc. & Petrol Ekonomisti M.Sc. TESPAM Aylık Petrol Fiyatları Raporu ve Senaryoları - Nisan 2016 Serdar GÜRÜZÜMCÜ & Mehmet APAYDIN (Müzakere Uzmanı M.Sc. & Petrol Ekonomisti M.Sc.) Bilindiği üzere 2014 yılının 2. yarısından itibaren

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü Işığında Türkiye Arama Üretim Sektörüne Yönelik Çözüm Önerileri

Dünya Enerji Görünümü Işığında Türkiye Arama Üretim Sektörüne Yönelik Çözüm Önerileri Dünya Enerji Görünümü Işığında Türkiye Arama Üretim Sektörüne Yönelik Çözüm Önerileri TUROGE 2012 21 Mart 2012 Ankara Orhan Duran Yönetim Kurulu Başkanı PETFORM Hakkında 2000 yılında kurulan PETFORM, geçtiğimiz

Detaylı

TURCAS PETROL A.Ş. 2014 YILI İLK ÇEYREK FİNANSAL DEĞERLENDİRMESİ. İstanbul, Türkiye, 12 Mayıs 2014 Turcas Petrol A.Ş. (BIST: TRCAS ) ( Turcas )

TURCAS PETROL A.Ş. 2014 YILI İLK ÇEYREK FİNANSAL DEĞERLENDİRMESİ. İstanbul, Türkiye, 12 Mayıs 2014 Turcas Petrol A.Ş. (BIST: TRCAS ) ( Turcas ) TURCAS PETROL A.Ş. 214 YILI İLK ÇEYREK FİNANSAL DEĞERLENDİRMESİ İstanbul, Türkiye, 12 Mayıs 214 Turcas Petrol A.Ş. (BIST: TRCAS ) ( Turcas ) Akaryakıt dağıtımı ve madeni yağlar, petrol rafinajı ve elektrik

Detaylı

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI Selahattin HAKMAN TÜSĐAD Enerji Çalışma Grubu Üyesi Sabancı Holding Enerji Grup Başkanı Enerji Arz ve Talebi 6000 (Mtoe) 5000 4000 3000 2000 1000 0 1980 2000 2006 2015

Detaylı

ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ. 10 Mayıs 2010. Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri

ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ. 10 Mayıs 2010. Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri ĠSTANBUL ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ 10 Mayıs 2010 Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri Osman Z. Göksel BOTAġ BTC Proje Direktörü Nabucco

Detaylı

GİRİŞ Rapora Konu Dönemde Lisans Türü Lisans sayısı Faaliyeti Olan Lisans Sayısı Toplam 326 189 Not:

GİRİŞ Rapora Konu Dönemde Lisans Türü Lisans sayısı Faaliyeti Olan Lisans Sayısı Toplam 326 189 Not: GİRİŞ Bu rapor, doğal gaz piyasasında faaliyette bulunan lisans sahibi şirketlerin Kurumumuza sunmuş oldukları bildirimler esas alınarak hazırlanmıştır. Lisans Türü Lisans sayısı Rapora Konu Dönemde Faaliyeti

Detaylı

PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU NİSAN 2011

PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU NİSAN 2011 PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU NİSAN 2011 ANKARA 2011 TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1-2011 Nisan Ayı Dağıtıcı ve İhrakiye Teslimi Lisansı Sahiplerinin Petrol İthalatı... 3 Tablo 2-2011 Nisan Ayı Rafineri Lisansı

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI 2015 HALI SEKTÖRÜ Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 Page 1 HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI Ülkemizin halı ihracatı 2014 yılını %

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2014 0

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2014 0 Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2014 0 ZEYTİNYAĞI SEKTÖRÜN TANIMI SITC NO : 421.4 ARMONİZE NO : 1509 Türkiye bulunduğu coğrafi konum ve sahip olduğu Akdeniz iklimi özellikleriyle, İtalya, İspanya,

Detaylı

T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu SUNUŞ

T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu SUNUŞ SUNUŞ 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun yayımlanarak yürürlüğe girmesinin üzerinden yaklaşık dört yıl geçmiştir. Kanunun yürürlüğe girmesi ile birlikte, petrol piyasasında geçmişte yaşanan olumsuzlukların

Detaylı

BOTAŞ BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A.Ş. 2012 YILI SEKTÖR RAPORU BİLKENT ANKARA

BOTAŞ BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A.Ş. 2012 YILI SEKTÖR RAPORU BİLKENT ANKARA BOTAŞ BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A.Ş. 2012 YILI SEKTÖR RAPORU BİLKENT ANKARA İ Ç İ N D E K İ L E R Sayfa No I. BOTAŞ IN SEKTÖR İÇİNDEKİ YERİ 2-9 II. DÜNYADA SEKTÖRÜN GÖRÜNÜMÜ 10 1. Enerji Talebi 10-11

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 0

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 0 Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 0 ŞEKERLİ VE ÇİKOLATALI MAMULLER SITC No : 062-073 Armonize No : 1704-1806 TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye de şekerli ve çikolatalı mamuller sektörünün başlangıcı,

Detaylı

Türkyılmaz, O. (2007). "Dünya'da ve Türkiye'de Enerji Sektörünün Durumu." Mühendis ve Makina 48(569): s.

Türkyılmaz, O. (2007). Dünya'da ve Türkiye'de Enerji Sektörünün Durumu. Mühendis ve Makina 48(569): s. Türkyılmaz, O. (2007). "Dünya'da ve Türkiye'de Enerji Sektörünün Durumu." Mühendis ve Makina 48(569): 69-77 s. değerlendirme Bölgelerarası Petrol Ana Ticaret Yolları AVRUPA ÇİN, JAPONYA, HİNDİSTAN Enerji

Detaylı

Ülkemizin En Büyük Sanayi Kuruluşu TÜPRAŞ Ağustos 2005 Petrol-İş Araştırma

Ülkemizin En Büyük Sanayi Kuruluşu TÜPRAŞ Ağustos 2005 Petrol-İş Araştırma Ülkemizin En Büyük Sanayi Kuruluşu TÜPRAŞ Ağustos 2005 Petrol-İş Araştırma Dikey Entegrasyon Ham Petrol Üretimi Rafinaj Petrokimya Üretimi Dağıtım Pazarlama Petrol endüstrisi, ölçek ekonomilerinin maliyet

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖR NOTU. 1. Dünya Çimento Sektörü

ÇİMENTO SEKTÖR NOTU. 1. Dünya Çimento Sektörü 1. Dünya Çimento Sektörü ÇİMENTO SEKTÖR NOTU Dünya çimento üretimi 2008 yılında da artışını sürdürmüş ve 2007 yılında 2,79 milyar ton olan üretim yaklaşık %1,2 artışla 2,83 milyar tona ulaşmıştır. 1998

Detaylı

PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU ŞUBAT

PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU ŞUBAT 1 ŞUBAT 2 TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1 2013 Şubat Ayı Toplam Petrol İthalatı (Ton) 6 Tablo 2 Ocak 2013 Şubat 2013 Aylarına Ait Ülkelere Göre Toplam Petrol İthalatı 7 Tablo 3 Ocak 2013 Şubat 2013 Aylarına Ait

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

KİMYA SEKTÖRÜ DÜNYA ÜRETİMİ DÜNYA TİCARETİ. HS No: (2705-2715, 28-39, 4001-4010, 4014-4017)

KİMYA SEKTÖRÜ DÜNYA ÜRETİMİ DÜNYA TİCARETİ. HS No: (2705-2715, 28-39, 4001-4010, 4014-4017) KİMYA SEKTÖRÜ HS No: (2705-2715, 28-39, 4001-4010, 4014-4017) DÜNYA ÜRETİMİ Dünyada kimya sanayinin yaklaşık % 38 ini ana kimyasallar, % 27 sini özel kimyasallar, %25 ini farmasötikler ve % 10 unu tüketici

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

DOĞAL GAZ PİYASASI 2014 YILI SEKTÖR RAPORU

DOĞAL GAZ PİYASASI 2014 YILI SEKTÖR RAPORU DOĞAL GAZ PİYASASI 2014 YILI SEKTÖR RAPORU Bu raporda yer alan tüm bilgi, tablo ve şekillerin her hakkı saklıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. T.C. ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU Strateji Geliştirme

Detaylı

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ HAZAR STRATEJI ENSTITÜSÜ ENERJI VE EKONOMI ARAŞTIRMALARI MERKEZI EMİN AKHUNDZADA SERAY ÖZKAN ARALIK 2014 Azerbaycan Enerji Görünümü 1İran Enerji Görünümü www.hazar.org HASEN Enerji

Detaylı

2014 İKİNCİ ÇEYREK ELEKTRİK SEKTÖRÜ. Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor. Yael Taranto tarantoy@tskb.com.tr

2014 İKİNCİ ÇEYREK ELEKTRİK SEKTÖRÜ. Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor. Yael Taranto tarantoy@tskb.com.tr Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor Yılın ilk yarısında elektrik tüketimi 2013 yılının aynı dönemine kıyasla %3,6 artış gösterdi. Yıllık tüketim artış hızı ilk çeyrekte %3 olarak gerçekleşirken,

Detaylı

PETROL PİYASASI 2010 YILI 1. ÇEYREK RAPORU

PETROL PİYASASI 2010 YILI 1. ÇEYREK RAPORU PETROL PİYASASI 2010 YILI 1. ÇEYREK RAPORU ANKARA 2010 TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1 2010 Birinci Çeyrek Petrol İthalatı (Ton)... 3 Tablo 2 Petrol İthalatının Ülkelere Göre Dağılımı... 4 Tablo 3 2010 Birinci

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1

İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1 İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1 1.1. Dünya da Enerji...1 1.1.1. Dünya Birincil Enerji Arzındaki Gelişmeler ve Senaryolar...1 1.2. Türkiye de Enerji...4 1.2.1. Türkiye Toplam Birincil Enerji

Detaylı

KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR

KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR T.C. Ekonomi Bakanlığının gerçekleştirdiği Küresel Ticarette Türkiye nin Yeniden Konumlandırılması-Dış Ticarette Yeni

Detaylı

Dünya ve Türkiye Enerji Piyasalarının Görünümü

Dünya ve Türkiye Enerji Piyasalarının Görünümü Dünya ve Türkiye Enerji Piyasalarının Görünümü Dr.Ali Yıldızel 4. PETFORM Scout Toplantısı Yönetim Kurulu Üyesi 30 Haziran 2015 - Ankara Arama-Üretim Grup Lideri Sunumun İçeriği 1) PETFORM Hakkında 2)

Detaylı

Bu raporda yer alan tüm bilgi, tablo ve şekillerin her hakkı saklıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.

Bu raporda yer alan tüm bilgi, tablo ve şekillerin her hakkı saklıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. Bu raporda yer alan tüm bilgi, tablo ve şekillerin her hakkı saklıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. T.C. ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı ANKARA, 211 ÖNSÖZ Bir

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü Işığında Türkiye Arama Üretim Sektörü

Dünya Enerji Görünümü Işığında Türkiye Arama Üretim Sektörü Dünya Enerji Görünümü Işığında Türkiye Arama Üretim Sektörü 8 Mart 2012 Ankara ODTÜLÜ Malatyalılar Derneği Orhan Duran Yönetim Kurulu Başkanı PETFORM Hakkında 2000 yılında kurulan PETFORM, geçtiğimiz 12

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 24 Eylül 2008 İstanbul 1 DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın uluslararası yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

BOTAŞ. Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. SEKTÖR RAPORU. Bilkent - ANKARA

BOTAŞ. Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. SEKTÖR RAPORU. Bilkent - ANKARA BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. SEKTÖR RAPORU 2013 Bilkent - ANKARA İçindekiler 1. Giriş... 3 2. Dünyada Sektörün Görünümü... 4 2.1. Enerji Talebi... 4 2.2. Enerji Rezervleri... 6 2.3. Enerji

Detaylı

European Gas Conference 2015 Viyana

European Gas Conference 2015 Viyana GAZMER - GAZBİR European Gas Conference 2015 Viyana Toplantı Notları Rapor No : 2015 / 001 Tarih : 29.01.2015 Bu rapor 27.01.2015-29.01.2015 tarihlerinde yapılan Avrupa Gaz Konferansına katılım gösteren;

Detaylı

Enerji ve İklim Haritası

Enerji ve İklim Haritası 2013/2 ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Enerji ve Çevre Yönetimi Dairesi Başkanlığı Enerji ve İklim Haritası Uzm. Yrd. Çağrı SAĞLAM 22.07.2013 Redrawing The Energy Climate Map isimli kitabın çeviri özetidir.

Detaylı

Türkiye Enerji Görünümü Işığında Yerli Arama-Üretim Şirketlerinin Irak taki Yatırım Potansiyeli

Türkiye Enerji Görünümü Işığında Yerli Arama-Üretim Şirketlerinin Irak taki Yatırım Potansiyeli Türkiye Enerji Görünümü Işığında Yerli Arama-Üretim Şirketlerinin Irak taki Yatırım Potansiyeli 7 Mart 2013 Irak'ın Geleceği ve Türkiye nin Pozisyonu Çalıştayı Orhan Duran Yönetim Kurulu Başkanı 2000 yılında

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU

PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU NİSAN 2014 Ankara ÖZET Üretim Rafinerici lisansı sahiplerinin Nisan ayında toplam benzin ve motorin üretimi 777.414 ton olurken, toplam petrol ürünleri üretimi 1.623.620 ton

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

2014 Yılı Sektör Raporu

2014 Yılı Sektör Raporu 2014 Sektör Raporu 2014 Yılı Sektör Raporu Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. İçindekiler 1. Giriş... 4 2. Dünyada Sektörün Görünümü... 5 a) Enerji Talebi... 5 b) Enerji Rezervleri... 7 c) Enerji Üretimi...

Detaylı

ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER

ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER TÜRKİYE BİRİNCİL ENERJİ TALEBİ Türkiye Birincil Enerji Talebi (Milyon TEP) 61% Son 13 yılda: Politik istikrar 77 124 İsikrarlı ekonomik büyüme İyileşen

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesinde faaliyet gösteren ve merkezi Paris te bulunan Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) nın

Detaylı

AYLIK EMTİA BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ

AYLIK EMTİA BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ ŞUBAT 2013 AYLIK EMTİA BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ AHMET AŞARKAYA Başta ABD deki üçüncü parasal genişleme programı ve Çin deki altyapı yatırımları olmak üzere 2012 nin son çeyreğinde devreye giren

Detaylı

TÜRKĐYE PETROL ARAMA ve ÜRETĐM M SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜG

TÜRKĐYE PETROL ARAMA ve ÜRETĐM M SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜG T.C. ENERJĐ VE TABĐĐ KAYNAKLAR BAKANLIĞI - PETROL ĐŞLERĐ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ - TÜRKĐYE PETROL ARAMA ve ÜRETĐM M SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜG 11 Ocak 2010 Sheraton Oteli / ANKARA A.Erdal GÜLDERENG Genel MüdürM

Detaylı

ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER

ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER DÜNYA & TÜRKİYE ENERJİ TALEBİ Dünya Enerji Talebi Değişimi (02-14) Türkiye Birincil Enerji Talebi (Milyon TEP) 76% 33% 1% -8% 77 61% 124 OECD Dışı Dünya

Detaylı

TÜRKİYE DE PETROL SEKTÖRÜ

TÜRKİYE DE PETROL SEKTÖRÜ 1 TÜRKİYE DE PETROL SEKTÖRÜ Yrd. Doç. Dr. H. Naci BAYRAÇ Arş. Grv. Dr. Füsun YENİLMEZ Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü ÖZET Dünya da ve Türkiye de ekonomik

Detaylı

PETROL ÜRÜNLERİ-PETROKİMYA SEKTÖRLERİ VE ÖZELLEŞTİRME UYGULAMALARI

PETROL ÜRÜNLERİ-PETROKİMYA SEKTÖRLERİ VE ÖZELLEŞTİRME UYGULAMALARI PETROL ÜRÜNLERİ-PETROKİMYA SEKTÖRLERİ VE ÖZELLEŞTİRME UYGULAMALARI 26 Mayıs 2005 Ankara TÜRK-İŞ/Petrol-İş TMMOB/Kimya Mühendisleri Odası KİGEM Dikey Entegrasyon Ham Petrol Üretimi Rafinaj Petrokimya Üretimi

Detaylı

TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PAZARLAMA SATIŞ DAİRE BAŞKANLIĞI 2006; EYLÜL ANKARA. Mustafa AKTAŞ

TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PAZARLAMA SATIŞ DAİRE BAŞKANLIĞI 2006; EYLÜL ANKARA. Mustafa AKTAŞ TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2006; EYLÜL ANKARA Mustafa AKTAŞ DÜNYA BİLİNEN FOSİL REZERVLERİN ÖMRÜ (R/Ü,YIL) 2005 SONU 250 227 Y I L 200 150 100 50 0 136 65,1 40,6 14 16 PETROL DOĞALGAZ

Detaylı

Kasım - 2014 Ankara / TÜRKİYE

Kasım - 2014 Ankara / TÜRKİYE Kasım - 2014 Ankara / TÜRKİYE 6491 SAYILI TÜRK PETROL KANUNU Kasım - 2014 Ankara / TÜRKİYE RUHSAT İŞLEMLERİ Deniz Offshore-2 Kara Deniz Ruhsat haritası uluslararası pafta sistemine göre düzenlendi. Türkiye

Detaylı

TESPAM Aylık Petrol Fiyatları Raporu ve Senaryoları -Mayıs 2016

TESPAM Aylık Petrol Fiyatları Raporu ve Senaryoları -Mayıs 2016 TESPAM Aylık Petrol Fiyatları Raporu ve Senaryoları -Mayıs 2016 Yönetici Olmayanlar içinde Özet: Fiyat neden düştü: - OPEC kararsızlığı, ekonomik belirsizlik, stokların hala yüksek olması Fiyat neden yükseldi:

Detaylı

World Energy Outlook Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011

World Energy Outlook Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011 World Energy Outlook 2011 Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011 Bağlam: halihazırda yeterince kaygı verici olan eğilimlere yeni zorluklar ekleniyor Ekonomik kaygılar dikkatleri enerji

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2013 HAZİRAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Temmuz 2013 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI

Detaylı

Aralık 2014. Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak-Kasım Dönemi İhracat Bilgi Notu. Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği

Aralık 2014. Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak-Kasım Dönemi İhracat Bilgi Notu. Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği Aralık 2014 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak-Kasım Dönemi İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 12/2014 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2014 YILI KASIM AYI İHRACAT

Detaylı

DOĞAL PİYASASI YILI SEKTÖR RAPORU. Doğal Gaz Piyasası Dairesi Başkanlığı

DOĞAL PİYASASI YILI SEKTÖR RAPORU. Doğal Gaz Piyasası Dairesi Başkanlığı YILI 2011 PİYASASI Doğal Gaz Piyasası Dairesi Başkanlığı PİYASASI Doğal Gaz Piyasası Dairesi Başkanlığı T.C. ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU Doğal Gaz Piyasası Dairesi Başkanlığı ANKARA, 2012 Bu raporda

Detaylı

Grafik 16. Türkiye de elektrik üretiminin kaynaklara dağılımı

Grafik 16. Türkiye de elektrik üretiminin kaynaklara dağılımı Grafik 16. Türkiye de elektrik üretiminin kaynaklara dağılımı 1 2 1. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ENERJİ DURUMU 1.1. DÜNYADA ENERJİ DURUMU 1970 lerin başında yaşanan petrol krizi ve sonrasında gelen petrol ambargoları

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ. Mart Ayı İhracat Bilgi Notu. TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği. Page 1

HALI SEKTÖRÜ. Mart Ayı İhracat Bilgi Notu. TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği. Page 1 2017 HALI SEKTÖRÜ Mart Ayı İhracat Bilgi Notu TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği Page 1 HALI SEKTÖRÜ 2017 MART AYI İHRACAT PERFORMANSI 2017 yılı Ocak-Mart döneminde Türkiye nin toplam ihracatı

Detaylı

PETROL VE DOĞALGAZ ZENGİNİ ÜLKELER ORTASINDA TÜRKİYE

PETROL VE DOĞALGAZ ZENGİNİ ÜLKELER ORTASINDA TÜRKİYE WEC- TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ PETROL VE DOĞALGAZ ZENGİNİ ÜLKELER ORTASINDA TÜRKİYE Tebliğ Sahipleri: Y.Müh.Tuğrul ERKİN Semih DURAN Bosphorus Gas Corparation A.Ş 1 Doğalgaz 2.Dünya Savaşından sonra

Detaylı

Bu rapor, doğal gaz piyasasında faaliyette bulunan lisans sahibi şirketlerin Kurumumuza sunmuş oldukları bildirimler esas alınarak hazırlanmıştır.

Bu rapor, doğal gaz piyasasında faaliyette bulunan lisans sahibi şirketlerin Kurumumuza sunmuş oldukları bildirimler esas alınarak hazırlanmıştır. GİRİŞ Bu rapor, doğal gaz piyasasında faaliyette bulunan lisans sahibi şirketlerin Kurumumuza sunmuş oldukları bildirimler esas alınarak hazırlanmıştır. Lisans Türü Lisans sayısı Rapora Konu Dönemde Faaliyeti

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Kasım2015 N201534

tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Kasım2015 N201534 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Kasım2015 N201534 DEĞERLENDİRME NOTU Ayşegül Aytaç 1 Araştırmacı, Ekonomi Çalışmaları Rus Doğalgazı Türkiye İçin Ne Kadar Önemli? Türkiye ve Rusya nın

Detaylı

DÜNYADA DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNE İLİŞKİN SON GÖSTERGELER I. Dünya Üretimi

DÜNYADA DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNE İLİŞKİN SON GÖSTERGELER I. Dünya Üretimi Sinem ALAN Ar-Ge Şubesi -Uzman DÜNYADA DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNE İLİŞKİN SON GÖSTERGELER I. Dünya Üretimi 2009 yılının en büyük çelik üreticisi ülkeleri Çin (568 milyon ton), Japonya (87,5 milyon ton) ve Rusya

Detaylı

ÖZET. İhracat. İthalat. 2015 yılı Ocak- Şubat Döneminde 2014 yılı Ocak-Şubat Dönemine Göre:

ÖZET. İhracat. İthalat. 2015 yılı Ocak- Şubat Döneminde 2014 yılı Ocak-Şubat Dönemine Göre: ÖZET İthalat 2015 yılı Ocak-Şubat Döneminde 2014 yılı Ocak-Şubat Dönemine Göre: Ham petrol ithalatı %28,11 artarak 3.293.230 ton olarak gerçekleşmiştir. Motorin (biodizel ihtiva eden motorin hariç) ithalatı

Detaylı

PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU EKİM

PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU EKİM 1 EKİM 2 TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1-2013 Ekim Ayı Toplam Petrol İthalatı (Ton) 1 Tablo 2- Eylül 2013 Ekim 2013 Aylarına Ait Ülkelere Göre Toplam Petrol İthalatı 2 Tablo 3- Eylül 2013 Ekim 2013 Aylarına Ait

Detaylı

PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU OCAK 2014

PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU OCAK 2014 PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU OCAK 2014 Ankara 2014 ÖZET Üretim Rafinerici lisansı sahiplerinin toplam benzin ve motorin üretimi 674.291 ton olurken, toplam petrol ürünleri üretimi 1.334.329 ton olarak

Detaylı

5.5. BORU HATLARI 5.5-1

5.5. BORU HATLARI 5.5-1 5.5. BORU HATLARI Türkiye coğrafi ve jeopolitik açıdan çok önemli bir konumda yer almaktadır. Ülkemiz, dünyanın en büyük ham petrol ve doğal gaz rezervlerinin bulunduğu Ortadoğu ve Orta Asya ülkeleri ile

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

DOĞALGAZ PİYASASI SEKTÖR RAPORU DOĞAL GAZ PİYASASI DAİRESİ BAŞKANLIĞI

DOĞALGAZ PİYASASI SEKTÖR RAPORU DOĞAL GAZ PİYASASI DAİRESİ BAŞKANLIĞI DOĞALGAZ PİYASASI SEKTÖR RAPORU DOĞAL GAZ PİYASASI DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bu raporda yer alan tüm bilgi, tablo ve şekillerin her hakkı saklıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. T.C. ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME

Detaylı

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ 2015 yılında 143,7 milyar USD olarak gerçekleşen ülkemiz toplam ihracatından %2,7 pay alan madencilik sektörü ihracatı, bir önceki yıla göre %16 lık azalışla 3,9 milyar USD olarak

Detaylı

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ

MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ 2014 yılında 157,6 milyar USD olarak gerçekleşen ülkemiz toplam ihracatından %2,9 pay alan madencilik sektörü ihracatı, bir önceki yıla göre %7,7 azalışla 4,6 milyar USD olarak Tablo

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı