KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2"

Transkript

1 Journal of Yasar Unversty KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ Dr. Al Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selm Adem HATIRLI 2 ÖZET Bu çalışmada, Batı Akdenz Bölges kent merkezlernde 2006 yılına lşkn hanehalklarının aylık et talebn (Danasığır, koyun-keç, tavuk ve balık) hanehalklarının gelr ve lgl ürünün fyatı gb ekonomk özellkler yanında, sosyo-demografk özellklern de dkkate alarak tahmn etmek, lgl ürünlern fyat-talep, gelr-talep esneklklernn hesaplanması ve sosyo-demografk özellklerne lşkn değşkenlern talep üzerne olan etklernn belrlenmes amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, Doğrusal Formda Yaklaşık İdeal Talep Sstem (LA/AİDS) model kullanılmıştır. Tahmn edlen modele fyatlar, hanehalkı büyüklüğü, hanehalkı breylern kamet ettğ bölge, hanehalkı resnn öğrenm düzey, hanehalkı resnn yaşı gb demografk değşkenler lave edlmş ve talep teorsnn kısıtları altında tahmnler yapılmıştır. Araştırma bölges çn ncelenen ürünlere lşkn, harcama, Marshalcı ve Hcksc esneklkler hesaplanmıştır. Harcama esneklğnn şaret bütün ürünler çn poztf değerl hesaplanmış olup dana-sığır, balık ve tavuk etnn zorunlu, koyun-keç etnn se lüks mal olduğu görülmüştür. Marshalcı çapraz fyat esneklğne göre, dana-sığır et, balık ve tavuk et le kame ken koyun-keç se dana-sığır etnn tamamlayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelmeler: Batı Akdenz Bölges, Tam Talep Sstem, Marshalcı Esneklk, Hcksc Esneklk, Ayrılablrlk ANALYSIS OF MEAT DEMAND IN URBAN AREA: EVIDENCE FROM WEST MEDITERRENIAN REGION ABSTRACT In ths study, t was amed to examne soco-economc factors affectng households monthly meat (beef, sheepgoat, chcken and fsh) demand and calculate prce and ncome elastctes of each product n urban area of Western Medterranean regon of Turkey. For ths purpose, lnear approxmate almost deal demand system (LA-AIDS) was utlzed. The model was estmated under constrants of demand theory consderng factors affectng meat demand such as prces of each product, sze of household, resdng regon of households, educaton level of hosehold s head and age household s head. From the structural model, Marshalan and Hcksan elastctes for each nvestgated product were calculated. Based on the results, t was found that expendture elastctes for each product were calculated as postve, and beef, fsh and chcken were necesstes 1 Akdenz Ünverstes 2 Süleyman Demrel Ünverstes

2 A.R.AKTAŞ//Journal of Yaşar Unversty but sheep-goat was luxury good. Moreover, the reults of the estmated model ndcated that beef s a substtuton good wth fsh and chcken but complementaray wth sheep-goat. Keywords: Western Medterranean Regon of Turkey, Lnear Approxmate Almost Ideal Demand System, Marshalan Elastctes, Hcksan Elastctes, Separablty 1. Grş Yeterl ve dengel beslenme geçmşte olduğu gb günümüzde halen en öneml sorun olarak devam etmektedr. Yeterl ve dengel beslenemeyen br toplumun sağlıklı br şeklde yaşaması, ekonomk ve sosyal refahını artırması mümkün olmamaktadır. Dünyadak hızlı nüfus artışı dkkate alındığında günümüzde olduğu gb gelecek dönemlerde de, dengel ve yeterl beslenme sorunlarının daha öneml hala geleceğ beklenmektedr. Gelşmekte olan ülkeler arasında yer alan Türkye, tarımsal kaynakları bakımından kend kendne yeteblecek potansyele sahp yeryüzündek ender ülkelerden br konumundadır. Türkye sahp olduğu bu avantajlara rağmen yüksek nüfus artışı, makro ekonomk göstergelerdek bazı olumsuzluklar, tarımsal yapısından kaynaklanan sorunlar vb. başta olmak üzere brçok dezavantajı bünyesnde barındırmaktadır. Bu yüksek nüfus artışı kontrol altına alınamadığı ve mevcut kaynaklardan da daha fazla üretm yapılamadığından dolayı nsan beslenmesnde hayat öneme sahp brçok besn maddesnn ülkemzde yetersz veya dengesz tüketldğ blnmektedr. Gelşmemş, az gelşmş ve gelşmekte olan ülkelern en öneml sorunlarının başında gelen gelr dağılımı dengeszlğ son dönemlerde küreselleşme sürec le daha da artmaya başlamıştır. Gelr dağılımdak bu dengeszlk breylern tüketm yapısına da yansımaktadır. Günümüzde, tüketc terchlernn dnamk br yapıda olmasının yanı sıra sosyo-ekonomk faktörlerde meydana geleblecek değşmeler gıda talebn öneml ölçüde etkleyeblmektedr. Dengel ve yeterl beslenme le kalkınma arasındak poztf lşk dkkate alındığında, uygulanacak olan gıda poltkalarına lşkn alınacak kararlar bakımından talep çalışmaları büyük önem arz etmektedr. Ayrıca, gelecektek gıda tahmnler le ülkelern tarım sektörüne yön verme ve dış tcaret poltkalarının vb. oluşturulmasında talep tahmn çalışmalarından yararlanılmaktadır. Dğer taraftan, şletmelerde üretm-yatırım ve pazarlama gb stratejlern belrlenmesnde talep çalışmaları ayrı br öneme sahptr. Günümüzdek teknolojk gelşmelere rağmen açlık, gıda güvenlğ ve yetersz beslenmenn geçmşte olduğu gb bugün de sorun olması ve gelecekte de dünyada ve ülkemzde de öneml br sorun olacağı beklents konunun önemn daha da artırmakta ve brçok araştırmacının lg alanını oluşturmaktadır. Tüketcler yaşamlarını devam ettrmek ve hayat standartlarını yükseltmek çn sahp oldukları mkânları farklı alternatfler arasında optmum br şeklde tahss etme problem le karşı karşıya bulunmaktadırlar. Breysel tüketclern sınırlı kaynakları le htyaçlarını karşılama ve tüketm davranışlarıyla maksmum faydayı elde etme çabaları talep teorsnde ele alınmakta ve teor doğrultusunda statstkî verler le amprk (uygulamalı) talep analz çalışmalarına konu olmaktadırlar. Uygulamalı talep analznn gelşm sürecnde, başlangıçta talep çalışmaları çoğunlukla tek denkleml modeller çerçevesnde yapılırken brden fazla denklemden oluşan ve talep sstemler olarak blnen modeller son dönemlerde yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Böylece talep denklem sstemler üzerne yapılan

3 ekonometrk çalışmalar yen modellern ortaya konulması ve onların amprk geçerllklernn test edlmes şeklnde gelşme çzgsn sürdürmüştür. Gelştrlmş olan bu modeller çeştl araştırmacılar tarafından farklı ülkelern/farklı bölgelern tüketm harcama verlerne uygulanarak tüketc davranışları ncelenmeye çalışılmıştır. Talep denklem sstemler le hanehalkı tüketc harcamaları analz yapılırken uygulamada genellkle zaman sers verler kullanılmakta brlkte yatay kest verler le yapılan çalışmaların daha az sayıda olduğu gözlenmektedr. Ülkemzde hanehalkı tüketm harcamalarına lşkn verler ya Türkye İstatstk Kurumu nun (TUİK) belrl aralıklarla yapmış olduğu hanehalkı tüketm anketler sonuçlarından veya breysel olarak yapılan hanehalkı tüketm anketlernden elde edlmektedr. Ülkemzde tüketm harcamalarına lşkn sosyo-demografk verlern zaman sers olarak mevcut olmadığından dolayı yatay kest verler le analzler gerçekleştrlmeye çalışılmıştır. Hanehalkı tüketm harcamalarının analznde, talep teorsnn kısıtlamalarının sağlandığı hpoteznden hareket edlmştr. Çünkü talep teorsnn ortaya koymuş olduğu homojenlk ve toplama kısıtlamaları tüketclern bütçe kısıtlamalarını gösterrken, smetr ve negatflk kısıtlamaları tüketclern farklı alternatfler seçmndek tutarlılığı ortaya koymaktadır. Bu varsayımlar altında Türkye de Batı Akdenz Bölges Kentsel alanlarda hanehalkı et tüketm harcamaları Doğrusala Yakın İdeale Yakın Talep Sstem (Lnear Approxmated Almost Ideal Demand System, LA/AİDS) yaklaşımı le analz edlmştr. Sstem tahmn edcs olarak görünüşte lşksz regresyon analz metodu kullanılmıştır. 2. Materyal ve Metot Materyal Bu çalışmanın ana materyaln Batı Akdenz Bölges kentsel alanında (Antalya-Isparta-Burdur) yaşayan hanehalklarından anket yöntem le elde edlen yatay kest verler oluşturmuştur. Ayrıca, araştırma konusu le lgl yapılmış ulusal ve uluslararası çalışmalar, yayınlar, statstkler, kurum ve kuruluşların hazırlamış oldukları raporlar bu çalışmanın dğer materyallern oluşturmuştur. 2.2.Yöntem Araştırmada örnek hacmnn belrlenmesnde tüketc araştırmalarında en çok kullanılan ve teork açıklaması Collns (1986) tarafından açıklanmış olan Kümelendrlmemş Tek Aşamalı Bast Tesadüfî Olasılıklı Örnekleme Yöntem kullanılmıştır (Koç ve ark., 1995). Bu çalışmanın temel amaçlarından brs, Batı Akdenz Bölges kent merkezlernde kamet eden hanehalklarının aylık et talebn (Dana-sığır, koyun-keç tavuk et ve balık) hanehalklarının gelr ve lgl ürünün fyatı gb ekonomk özellkler yanında, sosyo-demografk özellklern de dkkate alarak tahmn etmektr. Bu amaç çn kullanılablecek çeştl talep sstemler olmasına karşın lteratürde yaygın olarak Yaklaşık İdeal Talep Sstem (AİDS) araştırılmak stenen konunun özellklerne, araştırmanın amacına uygun kullanılablecek yöntemlerden brdr. Bu çalışmada hanehalklarının terchlernn zayıf ayrılablr özellkte olduğu varsayılarak et harcamalarını dört alt grup arasında paylaştırdıkları kabul edlmş ve alt grubu olarak dana-sığır, koyun-keç, tavuk ve balık dkkate alınmıştır. Her grubu oluşturan çeştl ürün tpler arasında homojenlğ, gruplar arasında se heterojenlğ

4 A.R.AKTAŞ//Journal of Yaşar Unversty sağlamaktadır. Aynı gruptak ürün tpler arasındak tamamlayıcılık ve kame lşksn görmeye de olanak tanımakta ve et talebnn genel özellkleryle tüketc davranışlarındak farklılığın belrlenmesnde öneml kolaylık sağlamaktadır (Şengül, 2002). Bu çalışmada Batı Akdenz Bölges kent merkezlernde kamet eden hanehalklarının aylık et taleplernn analznde kullanılan Yaklaşık İdeal Talep Sstem (AİDS) genel olarak aşağıdak formda fade edlmektedr. k * ( ) ( ) w= a+ γ ln p+ β ln mp j, = 1, 2,3, 4 j j j nnc et alt grubunun harcama payını, : nnc et alt grubunun fyatını, Hane [1] başına et harcamasını, Aşağıdak eştlkte verlen fyat ndeksn göstermektedr. * ln P = a k a ln k k j pj + ln ln 2 γ j p pj j j Denklem [1] de fade edlen Yaklaşık İdeal Talep Sstemnn doğrusal olmaması tahmn güçleştrmektedr. Ancak, Deaton ve Muellbaur (1980,1990), Stone fyat ndeksn [2] kullanarak bu model doğrusallaştırmışlar ve bu model Doğrusal Formda Yaklaşık İdeal Talep Sstem (LA/AİDS) olarak adlandırmışlardır. Stone fyat ndeks genel olarak aşağıdak eştlkle fade edlr; [2] k * * = ln P w ln p [3] : nnc et alt grubunun harcama payını fade etmektedr. Eştlk [3] tek ndeks, AİDS modelyle yapılan talep analzlernn büyük br kısmında uygulanmasına karşın bu ndeksn modelde eşanlılık sorununa neden olduğunu Eales ve Unnevehr (1988), Burton ve Young (1992) ve Moschn (1995) gb brçok araştırıcı belrlemşlerdr. Bu çalışmada ekonomk ve sosyo-demografk değşkenler modele brlkte dahl edlmş olup sosyo-demografk değşkenler de çeren AİDS model aşağıdak eştlkte [4] fade edlmştr. k n * ( ) ( ) w= α + γ ln p+ β ln mp + θ d + ε = 1, 2,..., k j j j j j j Burada; Demoğrafk değşkenler fade etmektedr. Araştırmada kullanılan [4] numaralı eştlk Görünüşte İlşksz Regresyon (SUR) yöntemyle tahmn edlmştr. Zellner (1962), sstem eştlklernn çözümünde Görünüşte İlşksz Regresyon (SUR) yöntemnn kullanımını önermştr. Görünüşte lşksz regresyon tahmn yöntemnde eştlklern her br ayrı ayrı tahmn edlmekte ve elde edlen artıklar Genelleştrlmş En Küçük Kareler yöntemyle yapılan tahmnde varyans-kovaryans matrsnn tahmn edlmesnde kullanılmaktadır (Şengül, 2002). Tam talep sstemnn toplama, smetr, homojenlk ve negatflk kısıtlarını sağlaması gerekmekte olup aşağıdak şeklde fade edlr; Toplama Kısıtı: k k k α = 1, β = 0, γ = 0 j [4] γ j = 0 j Homojenlk Kısıtı: k Smetr Kısıtı: γ = γ j j

5 Tam talep sstem modellernde toplama ve negatflk kısıtlamaları model tarafından doğrudan sağlandığından bu kısıt çn test yapılmamaktadır. Buna karşın, homojenlk ve smetr kısıtlarının se test edlmes gerekldr. Tam talep sstem eştlklernn parametler kısıtlı ve kısıtsız tahmn edlmes gerektğnden bu araştırmada Olablrlk Oran Test kullanılmıştır. Olablrlk Oran Test aşağıdak eştlk yardımıyla hesaplanır. * ( ) f ( ) λ = f β β λ: Yukarıdak eştlkte; Olablrlk oran testn, f : [5] olablrlk fonksyonunu, kısıtlı modeln parametre tahmnlern, kısıtsız modeln parametre tahmnlern fade etmektedr. Olablrlk oranı (LR), * 2ln λ = 2 ln f ( β ) ln f ( β) kısıt sayısı olan ve serbestlk derecesyle dağılımı göstermektedr. Hesaplanan olablrlk oranı, nn tablo değernden büyük se parametrelern tamamının sıfıra eştlğn gösteren hpotez reddedlr ve alternatf hpotez kabul edlr. AİDS modellernn kısıtlı veya kısıtsız tahmn edlmesnde modeln sabt varyanslı olduğu kabul edlmektedr. Tam talep sstemlernde tahmn edlen parametrelern ktsad açıdan doğrudan yorumlanması mümkün olmadığından özellkle fyat ve harcama esneklklernn hesaplanması gerekmektedr. LA/AİDS modelnde fyat ve harcama esnekler tahmn edlen parametreler kullanılarak aşağıdak eştlkler yardımıyla hesaplanır (Green ve Alston, 1990; Lazards, 2003; Wadud, 2006; Akbay ve ark, 2008). ( β ) η = ln q ln m= 1+ ln w ln m= 1+ w Harcama Esneklğ; 1 ( w ) Marshalcı fyat esneklğ; ε = + γ β εj = ( γ w j ) β ( w w j ) Marshalcı çapraz fyat esneklğ; η 1 ( γ w ) Hcksc fyat esneklğ; = + w η ( γ w ) Hcksc çapraz fyat esneklğ; Demografk değşken esneklğ; = + w j j j ϑ = 1+ β w D Hanehalkı brey sayısı, yatay kest verleryle yapılan talep analzlernde en öneml sosyo-demografk değşkenlerden br tanes olup harcama üzernde doğrudan br etkye sahptr. Breylern tüketm yönünden brbrlerne eşt tutulması da uygun br yaklaşım olmayacaktır. Uygulamalı çalışmalarda yetşkn erkek brey brm kabul edlerek dğer breylerde buna göre ağırlıklandırılmaktadır. Eşdeğer Ölçeğ yardımıyla hanehalkındak breylern özellğne göre oransal harcama değerler belrleneblr. Bu değerlern belrlenmesnde ale genşlğ ve hanehalkı breylernn yaş (yetşkn, veya çocuk olmalarına göre) faktörler göz önünde bulundurulur. Lteratürde brçok farklı Eşdeğer Ölçekler mevcut olup bunları Atknson ve arkadaşları tarafından ncelemşlerdr (Atknson ve ark. 1995). Toplumların tüketm alışkanlıklarının brbrnden farklı olması nedenyle breylern eşdeğer ölçeğ brm cnsnden değerler ülkeden ülkeye farklılıklar göstereblmektedr. Bu nedenden dolayı uygulama farklı ülkeler çn farklı eşdeğer ölçeklerne rastlamak mümkündür (OECD Socal Polcy Dvson Belrl br ölçeğn kullanımı tüketmdek ölçek ekonomsne

6 A.R.AKTAŞ//Journal of Yaşar Unversty lşkn teknk varsayımlarla beraber çocuk veya yaşlılar gb breylern htyaçlarındak öncelklere lşkn değer yargılarına bağlıdır. Bu yargılar sonuçları etkleyecektr (Burnaux ve ark. 1998). Türkye çn yen br Eşdeğer Ölçeğ hazırlanmadığından, bu çalışmada hanehalkı brey sayısını ağırlıklandırmak çn lk olarak 1994 yılında Haagenars ve arkadaşları tarafından ortaya konulan ve daha sonra OECD tarafından gelştrlen ve brçok araştırıcı tarafından kullanılmış olan ve kullanılmaya devam edlen OECD-Düzeltlmş Ölçeğ kullanılmıştır. Hanehalkı tüketm harcamaları anketlernde çoğunlukla satın alınan ürünün fyatına lşkn blgler doğrudan derlenemedğnden dolayı önce lgl ürünün mktarı ve harcamasına lşkn verler elde edlr. Fyatların derlenemedğ durumlarda lgl ürününün fyatı, harcama mktarının tüketm mktarına oranlanması sonucunda brm değerler elde edlmektedr. Sözkonusu brm fyatlar hanehalkının satın aldığı ürünün kaltesne lşkn özellkler tam olarak yansıtamaması nedenyle, pazarda oluşan fyatlarının gösterges olarak doğrudan kullanılmaları hatalı olacaktır. Ayrıca, hanehalkının yanlış/ eksk beyanından dolayı satın alınan ürünün harcamasına ve mktarına lşkn verler hatalı olablr. Sözkonusu bu hata, genellkle satın alınan lgl ürünün harcama mktarıyla poztf yönlü, mktarıyla se negatf yönlüdür (Deaton, 1987). Bu durumda olmayan fyatların yerne brm değerler dkkate alınmaktadır. Dğer br fadeyle brm fyatlar kullanılmaktadır. Lteratürde fyatların mevcut olmadığı durumda fyatlar yerne brm fyatları kullanan araştırıcılara Jones ve Yen (1994), Graca (1994), Laajm (1995), Jensen ve Manrque (1996), Su ve Yen (1996) örnek olarak verleblr. Yatay kest verleryle yapılan talep analzlernde, hanehalkları anket dönem boyunca ncelenen ürünü satın almadıklarından dolayı sıfır harcama veya sıfır tüketm ortaya çıkablmektedr. Bu sıfır harcama veya sıfır tüketm, hanelern söz konusu ürünü seyrek almalarından, ya halhazırdak gelrler veya pyasadak fyatlardan dolayı satın alamadıklarından ya da gerçekte o ürünün tüketcs olmamalarından kaynaklanablr (Tobn, 1958; Blsard ve Blaylock, 1993; Eknc, 1996; Koç ve Alpay, 2000). Ancak, bazı haneler veya breyler bazı ürünler satın almamalarına karşın pyasada her br ürün çn fyat vardır. Bu çalışmada, gözlenemeyen fyatların belrlenmesnde ortalama fyatlar dkkate alınmıştır. Çalışma üç yerleşm yernde yapıldığından her br yerleşm yer çn ayrı ayrı harcama/tüketm kaydeden hanehalkları çn hesaplanan brm fyatların ortalaması alınmış ve lg yerleşm brmde yer alan, ancak sıfır harcama kaydeden hanehalklarının fyatları olarak kullanılmıştır. Bazı alelern belrl br ürünü tüketmemes ve bunun sonucunda bağımlı değşken sözkonusu gözlemler çn sıfır değer almaktadır. Verlern büyük oranda sıfır gözlemler çermes durumunda, bütün gözlemlere (sıfır ve poztf) en küçük kareler yöntemnn uygulanması parametre tahmnlernn yanlı olmasına, sıfır gözlemlern hmal edlmes de etknlk kaybına neden olmaktadır (Amemya, 1985). Sıfır gözlemlern talep analzlernde göz ardı edlmes veya dkkate alınmaması taraflı ve hatalı parametre tahmnlerne yol açması nedenyle, bu gözlemler de dkkate alan k aşamalı talep yöntem gelştrlmştr. Heckman (1976) tarafından gelştrlmş olan k aşamalı talep yöntem daha sonra Heen ve Wessells (1990), Heen ve Durhan (1991) ve Park ve ark. (1996) tarafından sıfır tüketmler talep analzlernde dkkate alan yöntemler kullanılmıştır. İk aşamalı talep yöntemnn tahmnnde, lk aşamasında, belrl br hanehalkının sözkonusu ürünü satın alma/tüketme olasılığını belrleyen br probt regresyonunu tahmn edlmektedr. Bu çalışmada aşağıda kapalı formda fade edlen Probt model lk aşamada her br ürün grubu çn kullanılmıştır.

7 ( χ, ) Z = h a + ε [6] İlgl eştlkte, χ vektörü tüketm kararında etkl olan faktörler, α vektörü sözkonusu değşkenlerle lgl katsayıları ve ε se hata termn açıklamaktadır. z > = * 1 z 0 * 0 z 0 Burada; hanehalkı lgl ürünü tüketyorsa yan poztf tüketm durumunda z = 0 edlmştr. ( χ, ) z = 1 ve dğer durumlarda se değern almaktadır. Probt analznde kullanılan denklem daha açık br şeklde aşağıdak eştlkte fade 2 2 z a = a + a HGH + a IL + a HBS + a HRED + a C + a MS + ε j j 4 4+ j j 7 8 j= 1 j= 1 İlk aşamada, yukarıda fade edlen probt model her br ürün çn tahmn edlmş ve elde edlen standart normal brkml dağılım fonksyonu ( Φ) le standart normal olasılıklı dağılım fonksyonlarının ( φ ) Oranı ( λ ) değerler hesaplanmıştır. Ters Mlls Oranı [7] yardımıyla Ters Mlls ' nnc ürünün alt grubunu tüketenler ve tüketmeyenler çn sırasıyla aşağıdak eştlkler yardımıyla hesaplanmıştır (Grene, 1993; Brosng, 2001). z Φ( h ) = 1 λ = φ( h ) z = ( ) 0 h λ = Φ 1 φ( h ) [8] Ters Mlls Oranı aynı zamanda gözlemlern yanlı seçmn ortadan kaldırmak çn de hesaplanmaktadır. Probt regresyon modelnden elde edlen sonuçlar kullanılarak, modeldek her br ürün çn Ters Mlls Oranları, yukarıdak eştlkler yardımıyla hesaplanarak araç değşken olarak talep modelne dahl edlmştr. Böylece, lgl ürünler tüketenlere lşkn gözlemlern yanı sıra bu ürünler hç tüketmeyen hanehalkları da talep modelne dahl edlerek sapmasız sonuçlar elde edlmektedr. Lteratürde, Probt regresyonundan elde edlen Ters Mlls Oranı değşkennn sstem denklemlerne eklenmesyle lgl farklı görüşler bulunmaktadır (Akbay, 2004). Bu çalışmada, Antalya-Isparta ve Burdur llernde kentsel alanlarda yaşayan hanehalklarının dana-sığır, koyun-keç, balık ve tavuk et taleplernn analznde aşağıda genel formda fade edlen LA/AİDS model kullanılmıştır. ( ) * k ln ln * n = + j j + + j j + j j w α γ p β mp θd ψλ Burada; harcamayı, p : j j ' = 1,2,3,4 nnc et alt grubunun fyatı, m : n sayıdak et alt grubuna yapılan ( = 1,2,3,4) d: Demoğrafk değşkenler, λ : ' nnc ürünün Ters Mlls Oranını göstermektedr. [9] toplam Daha öncek eştlklerde belrtldğ belrtlen toplama, homojenlk ve smetr kısıtlarına ek olarak aşağıdak koşulunda sağlanması gerekmektedr. k ψλ= 0 [10]

8 A.R.AKTAŞ//Journal of Yaşar Unversty Bu çalışmada dana-sığır, koyun-keç, balık ve tavuk olmak üzere dört grup dkkate alındığından talep sstem dört eştlkten oluşmaktadır. Bununla brlkte, modeln tahmn aşamasında lgl ürünlerden br tanesnn dışlanarak üç denklemden oluşan talep sstemnn tahmn edlmes gerekmektedr. Dışlanan denkleme at katsayılar se tahmn edlen modelden daha öncek bölümlerde açıklanan kısıtlar yardımıyla hesaplanmıştır. Buna göre üç ürün çn LA/AİDS model aşağıdak şeklde fade edlmştr. ( 4 ) ln ( ) 3 2 * * = α + γj ln j + β + θj j j= 1 j= ( 2 ) HRED j + 5HRY + 6C + j 7HBS + + j= 1 w p p m P IL θ θ θ θ ψλ İk Aşamalı Genelleştrlmş Heckman Modelde kullanılan değşkenler Tablo 1 de verlmştr. Tablo 1. Değşkenler ve Değşkenlern Tanımlanması W1 Toplam et harcaması çnde dana-sığır et harcamasının payı (%) W2 Toplam et harcaması çnde koyun-keç et harcamasının payı (%) W3 Toplam et harcaması çnde balık harcamasının payı (%) W4 Toplam et harcaması çnde tavuk et harcamasının payı (%) [11] P1 P2 P3 P4 HGH TEH HBS HRY HRED1 HRED2 HRED3 MS IL1 IL2 IL3 C Dana-sığır etnn fyatı (Kg/YTL) Koyun-keç etnn fyatı (Kg/YTL) Tavuk etnn fyatı (Kg/YTL) Balık fyatı (Kg/YTL) Hanehalkı gıda harcaması (YTL/Ay) Toplam et harcaması (Dana, sığır, koyun, keç ve balık) (YTL/Ay) Hanehalkı genşlğ (kş/hanehalkı) Hanehalkı resnn yaşı (yıl) Hanehalkı resnn eğtm düzey lkokul ve altı se=1, dğer=0 Hanehalkı resnn eğtm düzey lse ve deng se=1, dğer=0 Hanehalkı resnn eğtm düzey ünverste ve üstü se=1, dğer=0 Hanehalkı res sabt gelrl se (memur, şç, emekl) =1, dğer=0 Hanehalkı Burdur lnde kamet edyor se=1, dğer=0 Hanehalkı Isparta lnde kamet edyor se=1, dğer=0 Hanehalkı Antalya lnde kamet edyor se=1, dğer=0 Hanehalkında 2-12 arası yaş çocuk var se =1, dğer=0 Modelden dışlanan eştlğn katsayıları, talep modelnn bütün kısıtları kullanılarak tahmn edlen sstem model parametreler yardımıyla elde edlmektedr. Modelden dışlanan değşkene lşkn Ters Mll Oranına lşkn katsayı ( ψ 4 ) aşağıdak eştlk yardımıyla hesaplanmaktadır

9 ψ 4 n ψ λ ψ λ ψ λ = = 1 λ n [12] İlgl eştlkte, örnek büyüklüğünü fade etmektedr. Ters Mlls Oranının statstkî olarak anlamlı sonuçlanması durumunda sıfır gözlemlern hmal edlmes parametre tahmnlernn yanlı olmasına, statstksel olarak anlamsız sonuçlanması durumunda sıfır gözlemlern hmal edlmes se parametre tahmnlernde etknlk kaybına neden olacaktır. Ters Mlls Oranının statstksel olarak anlamsız sonuçlanması durumunda parametre tahmnlernde etknlk kaybına neden olmamak çn knc eştlk bütün gözlemler çn hesaplanmalıdır (Heckman, 1976, ). 3. Araştırma Bulguları 3.1. Hanehalkı Anketlernden Elde Edlen Sonuçların Değerlendrlmes Araştırma Alanındak Hanehalklarının Sosyo-Demografk Özellkler Batı Akdenz bölges kentsel alanda, ortalama hanehalkı genşlğnn 3.58 kş olduğu belrlenmştr. İncelenen bölgede hanehalklarında çalışan brey sayısı, 1. %20 lk gelr grubundan 5. %20 lk gelr grubuna gdldkçe artmakta olup bölge çn ortalama çalışan brey sayısı 1.75 kş olarak tespt edlmştr. 12 ve daha büyük yaştak brey sayısı ortalama 3.12 kş ken, 12 yaşından küçük brey sayısı ortalama 0.46 kş olarak tespt edlmştr. Araştırma bölgesnde gelr grupları artıkça hanehalkı brey sayısı ve hanehalkından çalışan brey sayısı artmaktadır. Hanehalkı gelrnn en öneml kaynağının emeğe dayalı olması nedenyle hanehalkındak brey sayısı ve çalışan brey sayısının artması drek olarak hanehalkı gelrn artırmaktadır. Araştırma bölgesnde anket yapılan 490 hanehalkının, hanehalkı genşlk grupları ncelendğnde, hanehalklarının %13.27 snn 1 veya 2 breye sahp olduğu, %71.22 snn 3 veya 4 breye sahp olduğu 5 ve daha fazla breye sahp hanehalklarının oranının se %15.51 olduğu tespt edlmştr. Araştırma bölgesnde, hanehalkı reslernn büyük çoğunluğunun sabt gelrl br şte çalıştığı (memur, şç ve emekl) ve öğrenm düzeylernn oldukça yüksek olduğu görülmüştür. Araştırmada, kullanılablr gelre göre oluşturulan gelr grupları esas alınarak değerlendrmeler yapılmıştır. Araştırma bölgesndek hanehalklarının ortalama gelrlernn YTL/Ay olduğu ve hanehalklarının %21.02 snn 1. %20 lk dlmnde, %20.61 nn 2. dlmnde, %20.41 nn 4. dlmnde ve %18.98 nn se 3 ve 5. %20 lk dlmnde yer aldığı belrlenmştr. Araştırma sonucuna göre brnc %20 lk gelre sahp olan hanehalklarının, anket yapılan toplam hanehalkları çersndek oranı %21.02 olmasına karşılık, toplam gelrden %10.31 lk br pay aldıkları tespt edlmştr. Dğer br fade le en düşük gelr grubundak lk %21.02 lk grup toplam gelrn ancak %10.31 n alırken, en yüksek gelr grubundak son %20 lk grup toplam gelrn %32.66 sını almıştır. En yüksek gelr grubunda bulunan hanehalklarının yıllık ortalama gelrlernn en düşük gelr grubundak hanehalklarına göre 3.17 kat daha fazla olduğu hesaplanmıştır. Bu oran 2005 yılında Türkye genel çn 7.3 ve kentsel yerleşm yerler çn se 6.8 kat olarak saptanmıştır yılı Türkye Hanehalkı Bütçe Araştırmaları anket sonuçları le araştırma bölgesnden elde edlen sonuçlar mukayese edldğnde araştırma bölgesnde gelr dağılımının daha y olduğu söyleneblr. Araştırma bölgesnde harcanablr gelre göre hanehalklarının tüketm amaçlı yaptığı harcamalar çnde en yüksek payı %32.44 oranıyla gıda harcamaları alırken bunu sırasıyla %16.77 le eğtm harcamaları, %12.90 le

10 A.R.AKTAŞ//Journal of Yaşar Unversty gym harcamaları ve %10.60 le kra harcamaları takp etmektedr. Araştırma bölgesnde ncelenen hanehalklarının ortalama et, gıda ve toplam harcamaları gelr grupları artıkça artmaktadır. Araştırma bölgesnde 1. %20 lk gelr grubunda bulunan hanehalklarının ortalama et harcaması le 5. %20 lk gelr grubunda bulunan hanehalklarının ortalama et harcamaları arasında %30 luk br farkın olduğu tespt edlmştr. Araştırma bölgesnde aylık ortalama 1.62 kg/ay dana-sığır et, kg/ay koyun-keç et, kg/ay tavuk et, kg/ay balık ve kg/ay dğer et ürünlernn tüketldğ tespt edlmştr. Araştırma sonucunda hanehalklarının gelr sevyeler le dana-sığır et tüketm mktarı ve harcamaları arasında doğrusal br lşk olduğu tespt edlmştr. Başka br deyşle hanehalklarının gelrler yükseldkçe dana-sığır tüketm mktarı ve harcamaları da artmaktadır. Ntekm, 1. gelr grubunda kg/ay olan dana-sığır et tüketm mktarı 5.gelr grubunda se kg/ay a yükselmştr. Tavuk ve balık tüketm mktarında se gelr arttıkça tüketm mktarının azaldığı tespt edlmştr. Koyun-keç etnde se gelr gruplarına göre tüketm mktarının farklılık gösterdğ, şlenmş et ve balık ürünlernde se 5. gelr grubu dışındak gelr gruplarında gelr artıkça tüketm mktarının da arttığı saptanmıştır Model Tahmn Sonuçları Araştırma bölgesndek hanehalklarının dana-sığır, koyun-keç, balık ve tavuk et talepler LA/AİDS model kullanılarak SUR yöntemyle tahmn edlmştr. Br ürünün talebn lgl ürünün ve lşkl olduğu dğer ürünlern fyatları le harcama sevyelernn yanı sıra hanehalklarının sosyo-demografk özellkler de etkleyeblmektedr. Bu amaçla, hanehalklarının sosyo-demografk özellklernn araştırma konusu olan dana-sığır, koyun-keç, balık ve tavuk et taleplerne olan etklernn test edlmes gerekmektedr. Bu çalışmada sosyo-demografk değşkenler olarak hanehalkı resnn eğtm durumu, hanehalkı resnn mesleğ, hanehalkının kamet ettğ bölge, hanehalkı genşlğ ve hanehalkındak 2-12 yaş arası çocuk olup olmaması dkkate alınmıştır. İlgl sosyo-demografk değşkenlerle bölgesel kukla değşkenlern statstksel olarak talep sstemne dahl edlp edlemeyeceğ Olablrlk Oran test test edlmştr. Test sonucunda bölgesellğn, hanehalkı resnn öğrenm düzeynn, hanehalkı resnn yaşının, hanehalkındak 2-12 yaş arası çocuk olup olmaması ve hanehalkı brey sayısının hanehalkı et taleb üzerne etksnn aynı anda sıfıra eşt olduğunu H açıklayan 0 hpotez %5 önem düzeynde reddedlmş ve et taleb üzernde etkl olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre lgl değşkenlern LA/AİDS modelnde yer verlmes gerektğ sonucuna ulaşılmıştır. Tam talep sstem eştlklernn toplama, smetr, homojenlk ve negatflk koşullarını sağlayıp sağlamadığının test edlmes, hesaplanan esneklklern Neo-Klask talep teorsyle tutarlı olup olmadığının blnmes açısından büyük önem taşımaktadır. Tam talep sstem eştlklerndek parametrelern kısıtlı ve kısıtsız tahmn edlmes gerektğnden bu araştırmada Olablrlk Oran test kullanılmıştır. Tam talep sstem modellernde toplama ve negatflk kısıtlamaları model tarafından doğrudan sağlandığından bu kısıt çn ayrıca br test yapılmamaktadır. Buna karşın, homojenlk ve smetr kısıtlarının se test edlmesnn zorunluluğundan dolayı homojenlk ve homojenlk-smetr kısıtları test edlmştr. Homojenlk kısıtında smetr kısıtının aksne talep sstemnde yer alan her denklem brbrnden bağımsız olarak test edlmektedr. Araştırma bölgesnde et taleplernn analznde talep teors kısıtlarından homojenlk kısıtının statstksel olarak %5 önem düzeynde sağlandığı belrlenmştr. Öncek bölümlerde açıklandığı üzere

11 homojenlk kısıtı, faydasını maksmze etmeye çalışan tüketcnn tutarlı davranışlarının br göstergesdr. Fyatgelr aynı oranda değştğnde talep mktarı da değşmeyeceğ ve aks durumda se tüketc para yanılmasına maruz kalableceğ blnmektedr. Homojenlk kısıtı test, sstemdek her denkleme brbrnden bağımsız uygulanır ken smetr kısıtının test se denklem sstemler üzernde yapılmaktadır. Smetr kısıtının test sonucuna göre araştırma bölgesnde et talebnn analznde smetr kısıtının %5 önem düzeynde sağlandığı tespt edlmştr. Homojenlk ve smetr kısıtlarının sağlandığı belrlendkten sonra homojenlk ve smetr kısıtlarının brlkte sağlanıp sağlanmadığının test yapılmıştır. Yapılan analzler sonucu homojenlk ve smetr kısıtlarının test statstksel olarak %5 önem düzeynde sağlandığı saptanmıştır. Böylece, araştırma bölgesnde hanehalklarının et talep sstemnde yer verlen değşkenlern parametrelerne göre hesaplanan esneklklern Neo-Klask tüketc teorsne uygun olduğu görülmektedr. Antalya, Isparta ve Burdur ller kent merkezlernde kamet eden hanehalklarının dana-sığır, koyun-keç, balık ve tavuk et taleplerne lşkn daha önce [11] numaralı eştlkte fade edlen LA/AİDS modelnn tahmn edlmes gerekmektedr. Araştırma bölgesnde anket uygulamasına katılan hanehalklarının br kısmının anket uygulaması dönemnde ncelenen ürünler tüketmemesnden dolayı sıfır gözlemler derlenmştr. Sıfır gözlemlern göz ardı edlemeyecek kadar çok olması bağımlı değşkenn sansürlü olmasına neden olacağından dolayı Standart En Küçük Kareler yöntemnn uygulanması yanlı parametre tahmnne neden olacaktır. Yanlı parametrelerden kaçınmak çn k aşamalı tahmn yapılmıştır. Brnc aşamada hanelern et alt grubunu tüketme olasılıklarını belrlemek çn Genelleştrlmş Heckman model tahmn edlmştr. Araştırma bölges çn her et alt grubu çn tahmn edlen Genelleştrlmş Heckman model sonuçları Tablo 2 de verlmştr. Tablo 2. Genelleştrlmş Heckman Modelnn İlk Aşamasındak (Probt) Modeln Parametrelernn Tahmn Dana-Sığır Koyun-Keç Balık Tavuk Katsayılar t- Katsayılar t- Katsayılar t- Katsayıla t-değer Değer Değer Değer r Sabt HGH * * * IL * * * * IL * * * * HBS * * * * HRED * HRED * * * * C * * * MS * * % 10 önem sevyesnde statstksel olarak anlamlıdır. Tahmn edlen Genelleştrlmş Heckman modelnn parametrelernn yorumlanması ve marjnal etklernn hesaplanması gerekr ken burada asıl amaç Heckman model sonucu elde edlen Ters Mlls oranını elde etmek

12 A.R.AKTAŞ//Journal of Yaşar Unversty olduğundan sadece model sonuçları verlmştr. Brnc aşamada tahmn edlen Genelleştrlmş Heckman modelnden elde edlen Ters Mlls Oranı, knc aşamada LA/AİDS sstem modelnde araç değşken olarak kullanılmıştır. Talep teorsnn toplama özellğnden dolayı talep sstemnden dışlanan koyun-keç et eştlğndek değşkenlern parametreler toplama özellğ dkkate alınarak sstemdek dğer eştlklern parametreler aracılığı le hesaplanmıştır. Koyun-keç et eştlğne lşkn sadece t-hesap değerler verlmştr. Araştırma bölgesndek hanehalklarının et talep sstemler Görünüşte İlşksz Regresyon yöntemyle tahmn edcne göre kısıtsız, homojenlk kısıtlamalı ve homojenlk-smetr kısıtlarının brlkte çözümlenmes le elde edlen LA/AİDS modelnn parametre değerler Tablo 3, 4 ve 5 te verlmştr. Talep sstem model parametrelernn yorumlanması ve esneklklern hesaplanmasında homojenlk ve smetr kısıtlamalı model le kısıtsız model dkkate alınmıştır. İstatstksel bakımdan anlamlı parametre sayısı kısıtsız modelde homojenlk ve smetr kısıtlamalı modele göre az, homojenlk ve smetr kısıtlamalı modelde daha fazla olduğu tespt edlmştr. Araştırmada hem kısıtsız hem de homojenlk ve smetr kısıtlamalı model sonuçları verlerek kısıtsız, homojenlk ve smetr kısıtlamalı modellerle karşılaştırma olanağı sağlanmıştır. Kısıtsız ve kısıtlı tahmn edlen modellern parametre değerlernn büyük çoğunluğunun statstksel olarak öneml olduğu tespt edlmştr. Parametre değerlernn statstksel olarak öneml olması araştırma konusu olan malların taleplernn talep sstemnde değşkenlere karşı duyarlı olduğunu fade etmektedr. Talep sstemn oluşturan dana-sığır, balık ve tavuk et eştlklernde Ters Mlls Oranları her k durumda da poztf şaretl ve %5 önem düzeynde statstksel olarak öneml bulunmuştur. Ters Mlls Oranlarının poztf ve anlamlı olması söz konusu ürünlern parametrelernn tahmn edlmesnde sıfır gözlemlern dkkate alınması gerektğn ve eğer sıfır gözlemlern dkkate alınmaması durumunda tahmn edlecek parametrelern yanlı olacağını fade etmektedr. Ayrıca, Ters Mlls Oranının poztf şaretl olması lgl ürüne at harcamaları sıfır olan hanehalklarının sözkonusu ürünü tüketme olasılıklarının poztf olduğunu ve lgl ürünlern satın alınma kararlarının olumlu olduğunu fade etmektedr. Kısıtsız tahmn edlen LA/AİDS model sonuçlarına göre belrllk katsayısı dana-sığır, balık ve tavuk et modeller çn sırasıyla 0.42, 0.42 ve 0.37 ken sstem br bütün olarak değerlendrldğnde se belrllk katsayısı 0.67 dr. Homojenlk ve smetr kısıtlaması le tahmn edlen LA/AİDS modellernde se belrllk katsayısı sırasıyla 0.43, 0.45, 0.37 ve 0.69 olarak hesaplanmıştır. Araştırmada her br ürüne ve talep sstemne at belrllk katsayısı değerler zaman sers ve panel verlerle yapılan çalışmalara göre düşük çıktığı söyleneblr. Sözkonusu araştırmada yatay kest verler le analzler yapıldığı çn hem her br denklemn hem de talep sstemnn belrllk katsayısı düşük çıkmıştır. Model tahmn sonuçlarına göre talep sstemndek değşkenlern %69 u statstksel olarak %10 önem düzeynde anlamlı bulunmuştur. Parametrelern statstksel olarak öneml bulunması araştırma bölgesndek hanehalklarının et taleplernn lgl ürünlern fyatlarına, toplam et harcamalarına ve sstemde kullanılan sosyodemografk değşkenlere duyarlı olduğunu fade etmektedr. Tablo 3. Kısıtsız LA/AİDS Modelnn Tahmn Sonuçları Dana-Sığır Balık Tavuk Koyun-Keç Katsayılar t- Katsayılar t- Katsayılar t-değer Katsayılar

13 Değer Değer Sabt P * P * P * * P * * TEH * * * λ * * * HRY * IL * * * IL * * * HBS * * * HRED HRED * * R Sstem R 0.66 * %10 önem sevyesnde statstksel olarak anlamlıdır. AİDS modelnde ele alanın malların özellkler parametrelern şaretlernden önsel olarak çıkartılablmektedr. β nn şaret negatf olan malların harcama esneklkler 0< η < 1 arasında Harcama parametresn fade eden β değşr ve sözkonusu mallar zorunlu mallardır. nn poztf ( β > 0) olması durumunda se malın harcama η 0 esneklğ > dan büyük br değer almakta olup lüks mal olarak fade edlmektedr. Ayrıca, poztf fyat ( γ ) parametresne sahp olan mallar 0 > fyat değşmelerne karşı duyarsız yan nelastk ken negatf fyat parametresne sahp olan mallar se fyat değşmelerne duyarlıdır. Dana-sığır, koyun-keç, balık ve tavuk et ( β ) harcamalarına lşkn katsayıların ( γ ) katsayısı ( γ ) j ve çapraz fyat katsayılarının tamamı, et alt gruplarından dana-sığır ve balığın kend fyatlarına lşkn öneml br kısmı %10 önem düzeynde statstksel olarak anlamlı bulunmuştur. Model tahmn sonuçlarına göre, dana-sığır, tavuk ve balığın zorunlu mal, koyun-keç etnn se lüks mal olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, dana-sığır, balık ve tavuk etnn kend fyat katsayıları

14 A.R.AKTAŞ//Journal of Yaşar Unversty ( ) γ beklendğ üzere negatf şaretl, koyun-keç etnn kend fyat katsayısı beklentnn aksne poztf değerl tahmn edlmştr. Malların kend fyat katsayılarının poztf olması kend fyatlarında meydana gelecek değşmelere duyarlı olmadıkları yan söz konusu ürünlern az esnek br yapıda olduklarını fade etmektedr. Malların kend fyatlarına karşı parametrelern tamamı veya br kısmının az esnek oldukları sonucuna çeştl araştırmalarda ulaşılmıştır (Lazards, 2003,s:53; Fulpon, s:88; Beal ve ark, s:352; Cashn, 1991, s: ). Tablo 4. Homojenlk Kısıtlamalı LA/AİDS Modelnn Tahmn Sonuçları Dana-Sığır Balık Tavuk Koyun-Keç Katsayılar t-değer Katsayılar t-değer Katsayılar t-değer Katsayılar Sabt P * P * P * * P * * TEH * * λ * * * HRY * IL * * * IL * * * HBS * * * HRED * HRED * * * R Sstem R 0.67 * %10 önem sevyesnde statstksel olarak anlamlıdır. Herhang br kısıtlama olmadan tahmn edlen kısıtsız talep sstem parametrelernn statstksel olarak anlamlılık düzey homojenlk ve smetr kısıtlaması altında tahmn edlen talep sstemndek parametre sayısından daha az olduğu tespt edlmştr. Tahmn edlen parametrelern statstksel olarak önemsz çıkması farklı önem düzeylernde H0 hpoteznn kabul edlmesnden dğer br fadeyle parametre katsayısının sıfıra eşt olmasından kaynaklanmaktadır. Elde edlen bu sonuç se malın talep denklemnde statstksel olarak önemsz çıkan parametrenn taleb üzerne etkl olmadığını fade etmektedr. Tablo 5. Homojenlk ve Smetr Kısıtlamalı LA/AİDS Model Tahmn Sonuçları Dana-Sığır Balık Tavuk Koyun-Keç

15 Katsayılar t-değer Katsayılar t-değer Katsayılar t-değer Katsayılar Sabt P * P * P * * P * TEH * * * λ * * * HRY * * * IL * * * IL * * * HBS * * * HRED * HRED * * R Sstem R 0.67 * % 10 önem sevyesnde statstksel olarak anlamlıdır. Kısıtsız olarak tahmn edlen modelde dana-sığır et modelnde balık fyatının parametres, balık modelnde se dana-sığır ve koyun keç et fyatı parametreler statstksel olarak öneml bulunmamıştır. İstatstksel olarak önemsz bulunan değşkenlern lgl ürünün taleb üzernde etkl olmadığı söyleneblr. Tavuk et modelnde se balık fyatı dışındak dğer değşkenler statstksel olarak önemsz bulunmuş ve lgl ürünün taleb üzernde etkl olmadıkları tespt edlmştr. Modele dahl edlen demografk değşkenlern lgl malların taleb üzerndek etkler parametrelern değer ve şaretlerne göre yorumlanmaktadır. Talep analz modellernde yer verlen en öneml demografk değşkenlern başında bölgesel değşkenler gelmektedr. Bölgesel değşkenler, bölgeler arasındak tüketm farklılıklarını yansıtması nedenyle talep analz modelne yapay değşken olarak dahl edlmştr. Modele yapay değşken olarak dahl edlen hanehalkınn yaşadığı bölge değşkenler dğer değşkenlerden bağımsız olup tahmn edlen parametrelern referans değşkenne göre değerlendrlmektedr. Hanehalkının yaşadığı bölge değşkenler br bütün olarak Olablrlk Oran testnde öneml bulunduğu gb talep modelnde de tamamı statstksel olarak öneml bulunmuştur. İlgl değşkenlern statstksel olarak öneml bulunması hanehalkının yaşadığı bölgenn hanehalklarının et taleb üzernde etkl olduğunu açıklamaktadır. Buna göre, tahmn sonuçları Burdur lnde kamet eden hanehalklarının Antalya ve Isparta llernde kamet eden hanehalklarına göre daha az dana- sığır et tükettklern buna karşın balık ve tavuk et tüketmlernn se daha fazla olduğunu fade etmektedr. Hanehalkının sosyal statüsünün et taleb üzerne etkn ortaya koyablmek çn yapay değşken olarak hanehalkı resnn öğrenm düzey değşkenler talep modelne dahl edlmştr. Hanehalkı resnn öğrenm düzey

16 A.R.AKTAŞ//Journal of Yaşar Unversty değşkenler br bütün olarak Olablrlk Oran testnde öneml bulunduğu gb talep modelnde de tamamına yakını statstksel olarak öneml bulunmuştur. İlgl değşkenlern statstksel olarak öneml bulunması hanehalkı resnn öğrenm düzeynn hanehalklarının et taleb üzernde etkl olduğunu açıklamaktadır. Hanehalkı resnn öğrenm düzey ünverste ve üstü olan hanehalkları öğrenm düzey lkokul ve altı olanlara göre daha fazla dana-sığır et tüketm gerçekleştrrken daha az tavuk et tüketmne sahp oldukları tespt edlmştr. Talep analz modelne dahl edlen br dğer demografk değşken hanehalkı büyüklüğüdür. Hanehalkı büyüklüğü değşkennn parametres her üç modelde de %10 önem düzeynde statstksel olarak anlamlı bulunmuştur. İstatstksel olarak öneml olan hanehalkı büyüklüğü parametreler dana-sığır et ve balık modellernde negatf şaretl olması nedenyle hanedek brey sayısı artıkça sözkonusu malların talebnn azalacağını fade etmektedr. Ayrıca, lgl malların harcama katsayısının ( β 0) > poztf yan lüks mal olmaları nedenyle hanehalkı sayısı arttıkça hanehalkları lgl malın tüketmn azaltma eğlmne gdecektr. Buna göre, araştırma bölges çn tahmn edlen talep sstem modelnde lüks mal olarak belrlenen koyun-keç et taleb hanehalkı brey sayısının artmasından olumsuz etklenecektr. Dolayısıyla, hanehalkı brey sayısı arttıkça hanehalkı tüketm sepet çndek zorunlu malların payını düşürmeden lüks malın payını düşürecektr. Talep modelne dahl edlen son demografk değşken se hanehalkı resnn yaşı değşkendr. Model tahmn sonuçlarına göre, hahehalkı resnn yaşı değşken dana-sığır ve tavuk et talep modellernde statstksel olarak önemsz bulunmuştur. Tahmn edlen modeller kısıtlı ve kısıtlamasız değerlendrldğnde kısıtlamalı tahmnlerde statstksel anlamlı parametre sayılarında artış olduğu ortaya çıkmaktadır. Homojenlk ve smetr kısıtı altında tahmn edlen modelde statstksel olarak anlamlı parametre sayısı 26 ya (%72)yükselmştr Homojenlk ve Smetr Kısıtlamalı LA/AİDS Modelne İlşkn Esneklkler Talep analzlernn en öneml bölümlernden brs de esneklklern hesaplanması ve yorumlanmasıdır. Homojenlk ve smetr kısıtı altında analz edlen talep sstemne lşkn fyat esneklkler, Marshalcı, Hcksc fyat esneklkler ve demografk değşkenlere at esneklkler Tablo 6 da verlmştr. Model tahmn sonuçlarına göre, kısıtlı olarak tahmn edlen talep modelnde ele alınan malların tamamının normal mal olduğu tespt edlmştr. Dğer br fadeyle, hanehalklarının gelr artınca lgl mallara olan talebnde artacağı sonucuna ulaşılmıştır. Kısıtsız modelde hesaplanan gelr esneklğ kısıtlı modelden hesaplanan gelr esneklğnden düşük olduğu tespt edlmştr. Araştırma bölgesnde dana-sığır, balık ve tavuk et zorunlu mal ken koyun-keç etnn se lüks mal olduğu tespt edlmştr. Hesaplanan gelr esneklk katsayılarına göre, hanehalkı gelrnde %1 lk br artış olduğu zaman dana-sığır et harcamasında %0.778, koyun-keç et harcamasında %2.275, balık harcamasında %0.901 ve tavuk et harcamasında se %0.857 artışın olacağı sonucuna ulaşılmıştır. Harcama esneklğ, gelr değşmeler karşısında malların talep edlen mktarlarında nasıl br değşme olacağını ortaya koyar ken, fyat esneklkler de malların fyatlarında br değşme olduğu zaman malların talep mktarlarının ve tüketc eğlmlernn ne yönde değşeceğn göstermektedr. Talebn fyat esneklğ sıfır le

17 sonsuz arasında değerler alablmektedr. Eğer fyat esneklğ brden büyük se talep esnek, bre eşt se brm esnek ve brden küçük se esnek değldr. Talep az esnek olduğunda, malların fyatları le harcamaları aynı yönlü olduğu, eğer talep esnek se malların fyatları le harcama mktarları ters yönlü olmaktadır. Talep esneklğ brm esnek se malların fyatındak değşmeler toplam harcama üzernde herhangbr değşme neden olmamaktadır. Marshalcı (telaf edlmemş) fyat esneklğ ve Hcksc (telaf edlmş) fyat esneklklerne bakılarak tüketc harcamalarının fyat değşmeler karşısında nasıl br değşm göstereceğ ortaya konablr. Tahmn sonuçları, marshalcı fyat esneklklernn homojenlk ve smetr kısıtlı modelde yer alan koyun-keç et dışındak mallarda az esnek olduklarını göstermektedr. Hcksc fyat esneklğ homojenlk ve smetr kısıtları uygulandığında dana-sığır, balık ve tavuk et çn esnek ken koyun-keç etnde se az esnektr. Talep esneklkler (Marshalcı ve Hcksc) nelastk olan malların fyatlarında br artış olduğu zaman tüketclern bu mallara yaptığı toplam harcamalarında br artış olacağını, esnek mallarda se br azalma olableceğn fade etmektedr. İrdelenen malların Marshalcı fyat esneklklerne sırasıyla bakıldığında dana-sığır, koyun-keç, tavuk ve balık fyatında %1 lk br değşme karşılığında lgl ürünlern talep mktarlarında sırasıyla %0.68, %0.04, % 0.77 ve % 0.82 lk br değşme neden olacağı hesaplanmıştır. Talep teorsnde br malın fyatı le talep edlen mktarı arasında ters yönlü br lşk vardır. Talep eğrs negatf eğml olmaktadır ve kend fyat esneklğ her zaman negatf değer almaktadır. Çok nadr br durum olmakla brlkte Gffen paradoksu ve Veblen etksnn olduğu durumlarda lgl malın talep eğrs poztf eğml olmaktadır. Yapılan analzler sonucunda koyun-keç et talebnde hem Marshalcı ve hem de Hcksc fyat esneklğ poztf çıkmıştır. Koyun-keç et harcama esneklğnn brden büyük olması nedenyle bu araştırmada lüks mal olarak kabul kabul edlmştr. Talep modellernde ele alınan malların özellklern belrlemede kullanılan öneml br dğer araç se çapraz fyat esneklğdr. Çapraz fyat esneklğ, br malın fyatında %1 lk br değşm (artma veya azalma) karşısında dğer malın talep mktarında yüzde kaçlık br değşm olacağını göstermektedr. Mallar, çapraz fyat esneklğ katsayısının şaret poztf se kame, negatf se tamamlayıcı ve hesaplanan değer sıfıra oldukça yakın veya sıfır se lşksz mal olarak sınıflandırılır. Çapraz fyat esneklğ homojen ve smetr kısıtlamalı modele göre öncek bölümde verlen eştlkler yardımıyla hesaplanmıştır. Kısıtlamalı modelde Marshalcı çapraz fyat esneklğne göre, dana-sığır et, balık ve tavuk et le kame ken koyun-keç se dana-sığır etnn tamamlayıcısıdır. Koyun-keç talebnde üç et grubununda koyun-keç etnn tamamlayıcı olduğu anlaşılmıştır. Balık, dana-sığır le koyun-keç et le kame, tavuk et le tamamlayıcı, tavuk et se dana-sığır etnn kames, koyun-keç ve balığın tamamlayıcısı olduğu tespt edlmştr (Tablo 6). Tablo 6. Homojenlk ve Smetr Kısıtlamalı LA/AİDS Modelne İlşkn Esneklkler Dana&Sığır Koyun&Keç Balık Tavuk Pay Harcama Esneklkler

18 A.R.AKTAŞ//Journal of Yaşar Unversty Marshalcı Esneklkler Dana-Sığır Koyun-Keç Balık Tavuk Hcksc Esneklkler Dana-Sığır Koyun-Keç Balık Tavuk Demografk Değşkenlere At Esneklkler HRED HRED IL IL HBS HRY Hcksc çapraz fyat esneklğ Marshalcı çapraz fyat esneklğne göre bazı et gruplarının br brlerne karşı ntelklernn değştğn göstermektedr (Tablo 6). Marshalcı çapraz fyat esneklğne göre tavuk etnn kames olan dana-sığır et bu özellğn kaybederek tamamlayıcısı olmuştur. Yne tavuk etnn tamamlayıcısı olan koyunkeç et tavuk etnn kames ve koyun-keç etnn kames olan tavuk et se koyun keç etnn tamamlayıcısı olmuştur (Tablo 6) Hanehalkı resnn öğrenm durumunun dana-sığır, koyun-keç et, balık ve tavuk et tüketm üzerne etksn belrlemek üzere talep sstem modeller homojenlk ve smetr kısıtı altında çözümlenerek hanehalkı resnn öğrenm düzey esneklğ hesaplanmış. Hesaplanan esneklk değerlernn şaret bütün et grupları çn poztf şaretl bulunmuştur. Elde edlen bu sonuçlara göre hanehalkı resnn eğtm düzey yükseldkçe hanehalkının lgl ürünlere olan tüketm artırmaktadır. Hanehalkının kamet ettğ bölgenn, hanehalkı et tüketmler üzernde nasıl br değşme neden olacağı bölgesel esneklklerle açıklanablmektedr. Hanehalkının bölgesel esneklğ homojenlk ve smetr kısıtı altında çözümlenen talep modellernde bütün et grupları çn zorunlu mal görünümündedr. Bu sonuçlara göre, Antalya ve Isparta bölgesnde kamet eden hanehalkları Burdur bölgesnde kamet eden hanehalklarından lgl ürünler daha fazla tüketmektedr (Tablo 6). Hanehalkı brey sayısındak değşmelern, hanehalkı tüketmler üzernde nasıl br değşme neden olacağı hanehalkı brey sayısı esneklğnden çıkartılablmektedr. Hanehalkı brey sayısı esneklğ, kısıtlı olarak tahmn edlen model sonuçlarına göre zorunlu mal olan dana-sığır, balık ve tavuk et ve lüks mal olan koyun-keç et çn

19 poztf değerl hesaplanmıştır. Bu sonuçlara göre, hanehalkı brey sayısı artıkça zorunlu malların talepler artmakta, hanehalkı brey sayısı azaldıkça lgl malın talep edlen mktarı azalmaktadır. Lüks mal olan koyun-keç et çn hesaplanan hanehalkı brey sayısı esneklğnn eks şaretl çıkması beklenmekle brlkte poztf olarak hesaplanmasının başlıca neden olarak lgl ürünün tüketm mktarının çok yaygın olmaması ve dğer et gruplarına göre daha özel br tüketc grubunun olması belrtleblr. Bu sonuçlara göre, hanehalkı brey sayısında %1 lk br değşm dana-sığır, koyun-keç, balık ve tavuk et talebnde sırasıyla %0.96, %1.18, %0.89 ve %1.05 lk br değşme neden olacaktır. Hanehalkı resnn yaşının hanehalkının dana-sığır, koyun-keç, balık ve tavuk et tüketm üzernde etkl olup olmadığını belrlemek amacıyla hanehalkı res yaşının esneklğ hesaplanmış ve Tablo 6 da verlmştr. Kısıtlı modelde hesaplanan hanehalkı res yaşı esneklk değer bütün et grupları çn poztf çıkmıştır. Hesaplanan bu değer hanehalkı res yaşının et tüketm üzernde olumlu etk yaptığını fade etmektedr. 4. Sonuç ve Önerler Tüketm modellernden elde edlen sonuçlar, üretm brmlernn üretm kararları, tüketm brmlernn refah durumları ve karar vercler çn etkn poltkaların belrlenmes bakımından öneml bulgular çermektedr. Bu nedenle tüketm çalışmalarında, tüketm brmler taleplernn doğru belrlenmes ulaşılacak sonuçların güvenrllğn artıracak ve elde edlen sonuçları kullananlara büyük kolaylıklar sağlayacaktır. Bu çalışmada Batı Akdenz bölgesnde Antalya, Isparta ve Burdur ller kent merkezlernde kamet eden hanehalklarının dana-sığır, koyun-keç, balık ve tavuk et talepler tam talep sstem le analz amaçlanmıştır. Bu amaçla, Doğrusal Formda Yaklaşık İdeal Talep Sstem (LA/AİDS) kullanılmıştır. AİDS modelnn doğrusallaştırılmasında se Stone fyat ndeks kullanılmıştır. LA/AİDS modelnde sosyo-demografk değşkenler olarak, hanehalkı brey sayısı, hanehalkı resnn öğrenm düzey, hanehalkının kamet ettğ bölge, hanehalkı resnn yaşı değşkenler dkkate alınmıştır. Sözkonusu bu değşkenler Pollak ve Wales dönüşümüne göre modele dahl edlmştr. LA/AİDS model, Görünüşte İlşksz Regresyon (SUR) yöntemne göre tahmn edlmştr. Batı Akdenz bölges kent merkezlernde et talep sstemnde dana-sığır, koyun-keç, balık ve tavuk et alt et grupları olarak dkkate alınmıştır. Talep sstemndek parametrelern belrlenmesnde zayıf ayrılablrlk varsayımından dolayı hanehalklarının toplam et harcaması ve talep sstemnde yer alan her alt et grubunun harcama payı satın alma gücünün br gösterges olarak dkkate alınmıştır. Sstemn varsayımlarından dolayı (homojenlk) koyun-keç et denklem talep denklem sstemden dışlanmış ve talep sstem üç et alt grubu çn tahmn edlmştr. Koyun-keç et talebne lşkn eştlktek parametreler se toplama özellğ dkkate alınarak dana-sığır, balık ve tavuk et parametreler kullanılarak hesaplanmıştır. Tam talep sstem eştlklernn toplama, smetr ve homojenlk koşullarını sağlayıp sağlamadığı Olablrlk Oran testler kullanılarak test edlmştr. Yapılan test sonucunda araştırma bölgesndek hanehalklarının et taleplernn analznde homojenlk ve smetr kısıtlarının statstksel olarak %5 önem düzeynde sağlandığı tespt edlmş ve elde edlen sonuçların tutarlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bölgesndek hanehalklarının br kısmının anket uygulaması dönemnde araştırmaya konu olan et ürünlern tüketmemelernden dolayı sıfır gözlemlerle karşılaşılmıştır. Sıfır gözlemlern çok olması En Küçük Kareler yöntemnn uygulanması le yanlı parametre tahmnne neden olacağından yanlı parametrelerden

20 A.R.AKTAŞ//Journal of Yaşar Unversty kaçınmak çn Genelleştrlmş Heckman model tahmn edlmştr. Bu amaçla, brnc aşamada tahmn edlen Genelleştrlmş Heckman modelnden elde edlen Ters Mlls Oranı knc aşamada LA/AİDS sstem modelnde araç değşken olarak dkkate alınmıştır. Talep sstem model parametrelernn yorumlanması ve esneklklern hesaplanmasında kısıtlamalı model le kısıtsız model dkkate alınmıştır. İstatstksel bakımdan anlamlı parametre sayısının homojenlk ve smetr kısıtlamalı modelde kısıtsız modele göre daha fazla olduğu tespt edlmştr. Kısıtsız ve kısıtlı tahmn edlen modellern parametre değerlernn büyük çoğunluğunun statstksel olarak öneml olduğu tespt edlmş olup parametre değerlernn statstksel olarak öneml olması araştırma konusu olan malların taleplernn talep sstemnde değşkenlere karşı duyarlı olduğunu fade etmektedr. Modele dahl edlen demografk değşkenlern lgl malların taleb üzerndek etkler parametrelern değer ve şaretlerne göre yorumlanmaktadır. Hanehalkının kamet ettğ bölge değşkenler br bütün olarak Olablrlk Oran testnde öneml bulunmuştur. Buna göre, lgl değşkenlern statstksel olarak öneml bulunması hanehalkının yaşadığı bölgenn hanehalklarının et taleb üzernde etkl olduğunu açıklamaktadır. Bu araştırmada Batı Akdenz Bölges kent merkezler çn et talepler LA/AİDS modelyle belrlenmştr. Araştırmada satın alma gücünün gösterges olarak toplam harcamalar kullanılmıştır. Araştırma bölgesnde ncelenen hanehalklarının et tüketm yapıları brkml gelr gruplarına göre farklılıklar göstermektedr. Hanehalklarının gelrlernn de farklı olduğu dkkate alındığında et harcama mktarları da farklılık göstermektedr. Bu farklılıklar dkkate alınarak sözkonusu analzler yapılablr. Ayrıca, yatay kest ver kullanımı yerne panel ver oluşturularak da lgl analzlern yapılması hanehalklarının et tüketm ve harcamaları konusundak yapısal değşmler sağlaması bakımından oldukça yararlı olacaktır. Buna karşın, panel vernn elde edlmesndek güçlükler bu konudak en öneml sorun olarak fade edleblr. Ülkemzde araştırma konusu le lgl yapılmış çalışmaların tamamına yakını ülke genel veya ülke genelnde kır-kent ayrımına göre yapılmaktadır. Bölgesel ntelkte yapılan çalışma sayısı se sınırlı düzeyde kalmaktadır. Ülke genelnde yapılan çalışmalarda ülke ortalamasına göre analzler yapılmaktadır. Oysa bu çalışmalar bölgesel bazda yapılarak elde edlen sonuçların brleştrlmes le ülke genel çn daha tutarlı, uygulanablr poltkaların belrlenmes mümkündür. Talep analzlernde genellkle ana mal grupları analz edlmekte olup alt ürün grupları dkkate alınmamaktadır. Alt ürün gruplarının bağımsız olarak analz edlmes uygulanacak olan poltkaların daha etkn olmasına öneml katkı sağlayacaktır. Referanslar AKBAY, C. BOZ, I., CHERN, W. S. (2008). Household food consumpton n Turkey: a reply, European Revew of Agrcultural Economcs, 35(1), ss: AKBAY, C. (2004). Talep analzlernde tek ve çok denkleml modellern tahmn: problemler ve çözüm önerler. Türkye VI. Tarım Ekonoms Kongres, Eylül 2004, s: ALSTON J.M., FOSTER, K.A., GREEN, R.D. (1994). Estmatng elastctes wth The Lnear Approxmate Almost Ideal Demand System: Some Monte Carlo Results. Revew of Economcs and Statstcs, 72(2), ss: AMEMIYA, T. (1985). Advanced econometrcs, Cambrdge, MA: Harvard Unversty Press.

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ Süleyman Demrel Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yıl: 2007/2, Sayı: 6 Journal of Suleyman Demrel Unversty Insttue of Socal Scences Year: 2007/2, Number: 6 KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM

Detaylı

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU 6.07.0 ÇOKLU REGRESON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-ON KATSAILARININ ORUMU ÇOKLU REGRESON MODELİ Ekonom ve şletmeclk alanlarında herhang br bağımlı değşken tek br bağımsız

Detaylı

TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ

TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ Yrd. Doç. Dr. Seda ŞENGÜL Çukurova Ünverstes İktsad Ve İdar Blmler Fakültes Ekonometr Bölümü Mart 2004 ANKARA YAYIN NO: 119 ISBN: 975-407-151-9

Detaylı

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ DOKTORA TEZİ ALİ RIZA AKTAŞ TEZ DANIŞMANI DOÇ. DR. SELİM

Detaylı

SESSION 1B: Büyüme ve Gelişme 279

SESSION 1B: Büyüme ve Gelişme 279 SESSION 1B: Büyüme ve Gelşme 279 Türkye de Hanehalkı Tüketm Harcamaları: Pseudo Panel Ver le Talep Sstemnn Tahmn The Consumpton Expendture of Households n Turkey: Demand System Estmaton wth Pseudo Panel

Detaylı

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI V. Ulusal Üretm Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Tcaret Ünverstes, 5-7 Kasım 5 ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN

Detaylı

Antalya Đlinde Serada Domates Üretiminin Kâr Etkinliği Analizi

Antalya Đlinde Serada Domates Üretiminin Kâr Etkinliği Analizi Tarım Blmler Dergs Tar. Bl. Der. Derg web sayfası: www.agr.ankara.edu.tr/derg Journal of Agrcultural Scences Journal homepage: www.agr.ankara.edu.tr/journal TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF AGRICULTURAL

Detaylı

Pamukta Girdi Talebi: Menemen Örneği

Pamukta Girdi Talebi: Menemen Örneği Ege Ünv. Zraat Fak. Derg., 2002, 39 (3): 88-95 ISSN 1018-8851 Pamukta Grd Taleb: Menemen Örneğ Bülent MİRAN 1 Canan ABAY 2 Chat Günden 3 Summary Demand for Inputs n Cotton Producton: The Case of Menemen

Detaylı

AN ANALYSIS OF RED MEAT PURCHASING PREFERENCES OF HOUSEHOLDS IN ANTALYA

AN ANALYSIS OF RED MEAT PURCHASING PREFERENCES OF HOUSEHOLDS IN ANTALYA Süleyman Demrel Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs Y.009, C.14, S. s.433-445. Suleyman Demrel Unversty The Journal of Faculty of Economcs and Admnstratve Scences Y.009, Vol.14, No. pp.433-445.

Detaylı

ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER

ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER Akdenz İ.İ.B.F. Dergs (21) 2011, 17-45 ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER PREVALENCE AND SOCIOECONOMICS DETERMINANTS OF ADULTS OBESITY IN ANTALYA Arş. Gör. F.

Detaylı

KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ

KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ Central Bank Revew Vol. 11 (January 2011), pp.1-9 ISSN 1303-0701 prnt / 1305-8800 onlne 2011 Central Bank of the Republc of Turkey http://www.tcmb.gov.tr/research/revew/ KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON:

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI. Kalite Artışları ve Enflasyon: Türkiye Örneği

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI. Kalite Artışları ve Enflasyon: Türkiye Örneği Türkye Cumhuryet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI Kalte Artışları ve Enflasyon: Türkye Örneğ Yavuz Arslan Evren Certoğlu Abstract: In ths study, average qualty growth and upward

Detaylı

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES Konut Sahplğnn Belrleycler: Hanehalkı Resler Üzerne Br Uygulama Halm TATLI 1 Özet İnsanların barınma htyacını sağlayan konut, temel htyaçlar arasında yer almaktadır. Konut sahb olmayan ve krada oturan

Detaylı

Erzurum Đlinde Buğday, Arpa ve Çavdarda Girdi Talebi Araştırması

Erzurum Đlinde Buğday, Arpa ve Çavdarda Girdi Talebi Araştırması Tarım Blmler Dergs Tar. Bl. Der. Derg web sayfası: www.agr.ankara.edu.tr/derg Journal of Agrcultural Scences Journal homepage: www.agr.ankara.edu.tr/ournal TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF AGRICULTURAL

Detaylı

HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER

HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER İstanbul Ünverstes İktsat Fakültes Malye Araştırma Merkez Konferansları 47. Ser / Yıl 005 Prof. Dr. Türkan Öncel e Armağan HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER

Detaylı

İyi Tarım Uygulamaları Ve Tüketici Davranışları (Logit Regresyon Analizi)(*)

İyi Tarım Uygulamaları Ve Tüketici Davranışları (Logit Regresyon Analizi)(*) Gazosmanpaşa Ünverstes Zraat Fakültes Dergs Journal of Agrcultural Faculty of Gazosmanpasa Unversty http://zraatderg.gop.edu.tr/ Araştırma Makales/Research Artcle JAFAG ISSN: 1300-2910 E-ISSN: 2147-8848

Detaylı

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Clt:3 Sayı: Celal Bayar Ünverstes İ.İ.B.F. MANİSA Bulanık Araç Rotalama Problemlerne Br Model Öners ve Br Uygulama Doç. Dr. İbrahm GÜNGÖR Süleyman Demrel Ünverstes, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Devalüasyon, Para, Reel Gelir Değişkenlerinin Dış Ticaret Üzerine Etkisinin Panel Data Yöntemiyle Türkiye İçin İncelenmesi

Devalüasyon, Para, Reel Gelir Değişkenlerinin Dış Ticaret Üzerine Etkisinin Panel Data Yöntemiyle Türkiye İçin İncelenmesi Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Clt 6, Sayı:4, 2004 Devalüasyon, Para, Reel Gelr Değşkenlernn Dış Tcaret Üzerne Etksnn Panel Data Yöntemyle Türkye İçn İncelenmes Yrd.Doç.Dr.Ercan BALDEMİR*

Detaylı

Muhasebe ve Finansman Dergisi

Muhasebe ve Finansman Dergisi Muhasebe ve Fnansman Dergs Ocak/2012 Farklı Muhasebe Düzenlemelerne Göre Hazırlanan Mal Tablolardan Elde Edlen Fnansal Oranlar İle Şrketlern Hsse Sened Getrler Ve Pyasa Değerler Arasındak İlşk Ahmet BÜYÜKŞALVARCI

Detaylı

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH Dr Türkmen Göksel Ankara Ünverstes Syasal Blgler Fakültes Özet Bu makalede teknoloj sevyesnn pyasa rekabet ve refah sevyes üzerndek etkler matematksel br model le ncelenecektr

Detaylı

Üniversite Öğrencilerinin Kredi Kartı Sahipliğini Belirleyen Faktörler

Üniversite Öğrencilerinin Kredi Kartı Sahipliğini Belirleyen Faktörler Ünverste Öğrenclernn Kred Kartı Sahplğn Belrleyen Faktörler H. Dlara KESKİN Yrd. Doç. Dr., Karadenz Teknk Ünverstes, İİBF İşletme Bölümü dlarakeskn@yahoo.com Emrah KOPARAN Öğr. Gör., Amasya Ünverstes Merzfon

Detaylı

Türkiye de Süt Ürünleri Tüketim Harcamalarına Etki Eden Faktörlerin Analizi: Çoklu Heckman Örneklem Seçicilik Sistem Yaklaşımı

Türkiye de Süt Ürünleri Tüketim Harcamalarına Etki Eden Faktörlerin Analizi: Çoklu Heckman Örneklem Seçicilik Sistem Yaklaşımı Tarım Blmler Dergs Tar. Bl. Der. Derg web sayfası: www.agr.ankara.edu.tr/derg Journal of Agrcultural Scences Journal homepage: www.agr.ankara.edu.tr/journal TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF AGRICULTURAL

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 07 KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ, LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİ FAİZ ESNEKLİĞİ Bugünk dersn çerğ: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 1.1 İŞLEMLER (MUAMELELER) TALEBİ... 2 1.2 ÖNLEM (İHTİYAT) TALEBİ...

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225 Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 25, Sayı:, 20 225 FİNANSAL ANALİZDE KULLANILAN ORANLAR VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİ İÇİN İMKB İMALAT SANAYİ

Detaylı

Türkiye de Bölgeler Arası Gelir Yakınsaması: Rassal Katsayılı Panel Veri Analizi Uygulaması

Türkiye de Bölgeler Arası Gelir Yakınsaması: Rassal Katsayılı Panel Veri Analizi Uygulaması Busness and Economcs Research Journal Volume 2. Number 1. 2011 pp. 143-151 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkye de Bölgeler Arası Gelr Yakınsaması: Rassal Katsayılı Panel Ver Analz Uygulaması Fatma

Detaylı

Bitkisel Ürün Sigortası Yaptırma İsteğinin Belirlenmesi: Tokat İli Örneği

Bitkisel Ürün Sigortası Yaptırma İsteğinin Belirlenmesi: Tokat İli Örneği Atatürk Ünv. Zraat Fak. Derg., 42 (2): 153-157, 2011 J. of Agrcultural Faculty of Atatürk Unv., 42 (2): 153-157, 2011 ISSN : 1300-9036 Araştırma Makales/Research Artcle Btksel Ürün Sgortası Yaptırma İsteğnn

Detaylı

ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE HİZMET TERCİHİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ. Özet

ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE HİZMET TERCİHİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ. Özet Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yayın Gelş Tarh: 18.02.2011 Clt: 13, Sayı: 1, Yıl: 2011, Sayfa: 21-37 Yayına Kabul Tarh: 17.03.2011 ISSN: 1302-3284 ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK

Detaylı

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus SU İHTİYAÇLARII BELİRLEMESİ Suİhtyacı Proje Süres Brm Su Sarfyatı Proje Süres Sonundak üfus Su ayrım çzs İsale Hattı Su Tasfye Tess Terf Merkez, Pompa İstasyonu Baraj Gölü (Hazne) Kaptaj Su Alma Yapısı

Detaylı

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm Resm Gazetenn 29.12.2012 tarh ve 28512 sayılı le yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket Bu Doküman

Detaylı

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI A. DNYİN AMACI : Bast ser ve bast paralel drenç devrelern analz edp kavramak. Voltaj ve akım bölücü kurallarını kavramak. Krchoff kanunlarını deneysel olarak uygulamak. B. KULLANILACAK AAÇ V MALZML : 1.

Detaylı

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm EK-1 TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

Bulanık Mantık ile Hesaplanan Geoid Yüksekliğine Nokta Yüksekliklerinin Etkisi

Bulanık Mantık ile Hesaplanan Geoid Yüksekliğine Nokta Yüksekliklerinin Etkisi Harta Teknolojler Elektronk Dergs Clt: 5, No: 1, 2013 (61-67) Electronc Journal of Map Technologes Vol: 5, No: 1, 2013 (61-67) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com e-issn: 1309-3983 Makale

Detaylı

Hasar sıklıkları için sıfır yığılmalı kesikli modeller

Hasar sıklıkları için sıfır yığılmalı kesikli modeller www.statstkcler.org İstatstkçler Dergs 5 (01) 3-31 İstatstkçler Dergs Hasar sıklıkları çn sıfır yığılmalı keskl modeller Sema Tüzel Hacettepe Ünverstes Aktüerya Blmler Bölümü 06800-Beytepe, Ankara, Türkye

Detaylı

Yaklaşık İdeal Talep Analizi Yöntemi. ve Fiyat Esnekliklerinin Tahmini

Yaklaşık İdeal Talep Analizi Yöntemi. ve Fiyat Esnekliklerinin Tahmini Yalaşı İdeal Talep Analz Yöntem le Harcama ve Fyat Esnellernn Tahmn Mehmet Arf ŞAHİNLİ İstatstç, Türye İstatst Kurumu, Ulusal Hesaplar ve Eonom Göstergeler Dare Başanlığı arfsahnl@tu.gov.tr Yalaşı İdeal

Detaylı

Kar Payı Politikası ve Yaşam Döngüsü Teorisi: İMKB İmalat Sektöründe Ampirik Bir Uygulama

Kar Payı Politikası ve Yaşam Döngüsü Teorisi: İMKB İmalat Sektöründe Ampirik Bir Uygulama Anadolu Ünverses Sosyal Blmler Dergs Anadolu Unversy Journal of Socal Scences Kar Payı Polkası ve Yaşam Döngüsü Teors: İMKB İmalat Sektöründe Amprk Br Uygulama Dvdend Payout Polcy and Lfe Cycle Theory:

Detaylı

SUÇ VERİ TABANININ LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE TAHMİNİ: BURSA ÖRNEĞİ Estimating of Crime Database with Logistic Regression Analysis: Bursa Case

SUÇ VERİ TABANININ LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE TAHMİNİ: BURSA ÖRNEĞİ Estimating of Crime Database with Logistic Regression Analysis: Bursa Case SUÇ VERİ TABANININ LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE TAHMİNİ: BURSA ÖRNEĞİ Estmatng of Crme Database wth Logstc Regresson Analyss: Bursa Case Mehmet NARGELEÇEKENLER * B Özet u çalışmada, Bursa Emnyet Müdürlüğünden

Detaylı

BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ

BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ Yrd. Doç. Dr. Murat ATAN - Araş. Gör. Gaye KARPAT ÇATALBAŞ 2 ÖZET Bu çalışma, Türk bankacılık sstem çnde faalyet gösteren tcar bankaların

Detaylı

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE BAÜ Fen Bl. Enst. Dergs (6).8. YAYII YÜK İE YÜKENİŞ YAPI KİRİŞERİNDE GÖÇE YÜKÜ HESABI Perhan (Karakulak) EFE Balıkesr Ünverstes ühendslk marlık Fakültes İnşaat üh. Bölümü Balıkesr, TÜRKİYE ÖZET Yapılar

Detaylı

Farklı Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = s 2 Eşit Varyans

Farklı Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = s 2 Eşit Varyans Farklı Varyans Var(u X ) = Var(u ) = E(u ) = s Eşt Varyans Y X 1 Farklı Varyans Hata Var(u X ) = Var(u ) = E(u ) = s Farklı Varyans Zaman EKKY nn varsayımlarından br anakütle regresyon fonksyonu u lern

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-15 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-15 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkye Cumhuryet Merkez Bankası Sayı: 2010-15 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI TÜFE de Sat ve Değşken Ağırlık Sstem Yaklaşımları: Türkye Taze Meyve-Seze Fyatları Üzerne Br Uygulama Oğuz Atuk Orhun Sevnç

Detaylı

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR.

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR. EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATL RESMİ GAETEDE YAYNLANMŞTR. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

Akıllı Telefon Seçiminin Belirleyicileri: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Uygulama

Akıllı Telefon Seçiminin Belirleyicileri: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Uygulama The PDF verson of an unedted manuscrpt has been peer revewed and accepted for publcaton. Based upon the publcaton rules of the journal, the manuscrpt has been formatted, but not fnalzed yet. Before fnal

Detaylı

FARKLI REGRESYON YÖNTEMLERİ İLE BETA KATSAYISI ANALİZİ

FARKLI REGRESYON YÖNTEMLERİ İLE BETA KATSAYISI ANALİZİ FARKLI REGRESYON YÖNTEMLERİ İLE BETA KATSAYISI ANALİZİ M.Ensar YEŞİLYURT (*) Flz YEŞİLYURT (**) Özet: Özellkle uzak verlere sahp ver setlernn analz edlmesnde en küçük kareler tahmnclernn kullanılması sapmalı

Detaylı

Soğutucu Akışkan Karışımlarının Kullanıldığı Soğutma Sistemlerinin Termoekonomik Optimizasyonu

Soğutucu Akışkan Karışımlarının Kullanıldığı Soğutma Sistemlerinin Termoekonomik Optimizasyonu Soğutucu Akışkan arışımlarının ullanıldığı Soğutma Sstemlernn ermoekonomk Optmzasyonu * 1 Hüseyn aya, 2 ehmet Özkaymak ve 3 rol Arcaklıoğlu 1 Bartın Ünverstes akne ühendslğ Bölümü, Bartın, ürkye 2 arabük

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Gülesen ÜSTÜNDAĞ BAZI PARAMETRİK OLMAYAN İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLERİN İNCELENMESİ İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ADANA, 005 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

TÜKETĠCĠLERĠN FĠYAT BĠLĠNCĠ ÜZERĠNDE ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLERE ĠLĠġKĠN BĠR ĠNCELEME

TÜKETĠCĠLERĠN FĠYAT BĠLĠNCĠ ÜZERĠNDE ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLERE ĠLĠġKĠN BĠR ĠNCELEME Ġstanbul Ünverstes Ġktsat Fakültes Malye AraĢtırma Merkez Konferansları 46. Ser / Yıl 2004 Prof. Dr. Salh Turhan'a Armağan TÜKETĠCĠLERĠN FĠYAT BĠLĠNCĠ ÜZERĠNDE ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLERE ĠLĠġKĠN BĠR ĠNCELEME

Detaylı

ÇİFTÇİLERİN TARIMSAL DESTEKLEME POLİTİKALARINDAN FAYDALANMA İSTEKLİLİĞİNDE ETKİLİ FAKTÖRLERİN ANALİZİ: ERZURUM İLİ ÖRNEĞİ

ÇİFTÇİLERİN TARIMSAL DESTEKLEME POLİTİKALARINDAN FAYDALANMA İSTEKLİLİĞİNDE ETKİLİ FAKTÖRLERİN ANALİZİ: ERZURUM İLİ ÖRNEĞİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ, 2008, 21(2), 205 212 ÇİFTÇİLERİN TARIMSAL DESTEKLEME POLİTİKALARINDAN FAYDALANMA İSTEKLİLİĞİNDE ETKİLİ FAKTÖRLERİN ANALİZİ: ERZURUM İLİ ÖRNEĞİ Yavuz TOPCU

Detaylı

Ege Bölgesi orman işletmelerindeki orman mühendisi dağılımının Atkinson endeksi ile değerlendirilmesi

Ege Bölgesi orman işletmelerindeki orman mühendisi dağılımının Atkinson endeksi ile değerlendirilmesi SDÜ Orman Fakültes Dergs SDU Faculty of Forestry Journal 2011, 12: 110-114 Araştırma makales/research artcle Ege Bölges orman şletmelerndek orman mühends dağılımının Atknson endeks le değerlendrlmes İsmal

Detaylı

YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ

YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ Özet YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ Atıf EVREN *1 Elf TUNA ** Yarı parametrk panel ver modeller parametrk ve parametrk olmayan modeller br araya getren; br kısmı

Detaylı

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi 01.01.2015 tarh ve 29223 sayılı Resm Gazetede yayımlanmıştır. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem

Detaylı

Türkiye den Yurt Dışına Beyin Göçü: Ampirik Bir Uygulama

Türkiye den Yurt Dışına Beyin Göçü: Ampirik Bir Uygulama ERC Workng Paper n Economc 04/02 January 2004 Türkye den Yurt Dışına Beyn Göçü: Amprk Br Uygulama Aysıt Tansel İktsat Bölümü Orta Doğu Teknk Ünverstes atansel@metu.edu.tr Nl Demet Güngör İktsat Bölümü

Detaylı

K-Ortalamalar Yöntemi ile Yıllık Yağışların Sınıflandırılması ve Homojen Bölgelerin Belirlenmesi *

K-Ortalamalar Yöntemi ile Yıllık Yağışların Sınıflandırılması ve Homojen Bölgelerin Belirlenmesi * İMO Teknk Derg, 2012 6037-6050, Yazı 383 K-Ortalamalar Yöntem le Yıllık Yağışların Sınıflandırılması ve Homojen Bölgelern Belrlenmes * Mahmut FIAT* Fath DİKBAŞ** Abdullah Cem KOÇ*** Mahmud GÜGÖ**** ÖZ

Detaylı

FARKLI VERİ YAPILARINDA KULLANILABİLECEK REGRESYON YÖNTEMLERİ

FARKLI VERİ YAPILARINDA KULLANILABİLECEK REGRESYON YÖNTEMLERİ Anadolu Tarım Blm. Derg., 203,28(3):68-74 Anadolu J Agr Sc, 203,28(3):68-74 do: 0.76/anaas.203.28.3.68 URL: htt://dx.do.org/0.76/anaas.203.28.3.68 Derleme Revew FARKLI VERİ YAPILARINDA KULLANILABİLECEK

Detaylı

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre Devre Analz Teknkler DEE AAĐZ TEKĐKEĐ Bu zamana kadar kullandığımız Krchoffun kanunları ve Ohm kanunu devre problemlern çözmek çn gerekl ve yeterl olan eştlkler sağladılar. Fakat bu kanunları kullanarak

Detaylı

Tek Yönlü Varyans Analizi

Tek Yönlü Varyans Analizi Tek Yönlü Varyan Analz Nedr ve hang durumlarda kullanılır? den fazla grupların karşılaştırılmaı öz konuu e, çok ayıda t-tet nn kullanılmaı, Tp I hatanın artmaına yol açar; Örneğn, eğer 5 grubu kşerl olarak

Detaylı

T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANABİLİM DALI

T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANABİLİM DALI T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANABİLİM DALI ADANA İLİNDE YOKSULLUĞUN ANALİZİ: SINIRLI BAĞIMLI DEĞİŞKENLİ MODELLERLE BİR İNCELEME Reyhan CAFRI YÜKSEK LİSANS TEZİ ADANA

Detaylı

BIST da Demir, Çelik Metal Ana Sanayii Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletmelerin Finansal Performans Analizi: VZA Süper Etkinlik ve TOPSIS Uygulaması

BIST da Demir, Çelik Metal Ana Sanayii Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletmelerin Finansal Performans Analizi: VZA Süper Etkinlik ve TOPSIS Uygulaması EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Clt: 4 Sayı: Ocak 04 ss. 9-9 BIST da Demr, Çelk Metal Ana Sanay Sektöründe Faalyet Gösteren İşletmelern Fnansal Performans Analz: VZA Süper Etknlk ve TOPSIS Uygulaması

Detaylı

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular Basel II Geçş Sürec Sıkça Sorulan Sorular Soru No: 71 Cevaplanma Tarh: 06.03.2012 İlgl Hüküm: --- Konu: Gayrmenkul İpoteğyle Temnatlandırılmış Alacaklar İçn KR510AS Formunun Doldurulmasına İlşkn Örnek

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BULANIK HEDONİK REGRESYON. Gökalp Kadri YENTÜR İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ANKARA 2011

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BULANIK HEDONİK REGRESYON. Gökalp Kadri YENTÜR İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ANKARA 2011 ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BULANIK HEDONİK REGRESYON Gökalp Kadr YENTÜR İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ANKARA 011 Her hakkı saklıdır ÖZET Yüksek Lsans Tez BULANIK HEDONİK

Detaylı

Endüstri-içi dış ticaret, patentler ve uluslararası teknolojik yayılma

Endüstri-içi dış ticaret, patentler ve uluslararası teknolojik yayılma Endüstr-ç dış tcaret, patentler ve uluslararası teknolojk yayılma Recep Kök Dokuz Eylül Ünverstes, İktsad ve İdar Blmler Fakültes, İktsat Bölümü, 35160, İzmr, Türkye Nevzat Şmşek Dokuz Eylül Ünverstes,

Detaylı

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre 1 DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cnemre 2 BİRİNCİ BÖLÜM HEDEF PROGRAMLAMA 1.1 Grş Karar problemler amaç sayısına göre tek amaçlı ve çok amaçlı

Detaylı

FAKTÖR A ALĐZ SKORLARI KULLA ILARAK KARAYAKA KUZULARI DA CA LI AĞIRLIK TAHMĐ Đ

FAKTÖR A ALĐZ SKORLARI KULLA ILARAK KARAYAKA KUZULARI DA CA LI AĞIRLIK TAHMĐ Đ Anadolu Tarım Blm. Derg., 2009,24(2):98-102 Anadolu J. Agrc. Sc., 2009,24(2):98-102 Araştırma Research FAKTÖR A ALĐZ SKORLARI KULLA ILARAK KARAYAKA KUZULARI DA CA LI AĞIRLIK TAHMĐ Đ Soner ÇA KAYA* Aydın

Detaylı

Toplam Eşdeğer Deprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 Deprem Yönetmeliği İle 2006 Deprem Yönetmeliğinin Karşılaştırılması

Toplam Eşdeğer Deprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 Deprem Yönetmeliği İle 2006 Deprem Yönetmeliğinin Karşılaştırılması Fırat Ünv. Fen ve Müh. Bl. ergs Scence and Eng. J of Fırat Unv. 19 (2, 133-138, 2007 19 (2, 133-138, 2007 Toplam Eşdeğer eprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 eprem Yönetmelğ İle 2006 eprem Yönetmelğnn

Detaylı

YAŞAM ÇÖZÜMLEMESİNDE AYKIRI DEĞERLER OUTLIERS IN SURVIVAL ANALYSIS

YAŞAM ÇÖZÜMLEMESİNDE AYKIRI DEĞERLER OUTLIERS IN SURVIVAL ANALYSIS YAŞAM ÇÖZÜMLEMESİNDE AYKIRI DEĞERLER OUTLIERS IN SURVIVAL ANALYSIS NURAY TUNCER PROF. DR. DURDU KARASOY Tez Danışmanı Hacettepe Ünverstes Lsansüstü Eğtm-Öğretm Yönetmelğnn İstatstk Anablm Dalı İçn Öngördüğü

Detaylı

4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ

4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ Ünsal M.; Varol, A.: Soğutma Kulelernn Boyutlandırılması İçn Br Kuramsal 8 Mayıs 990, S: 8-85, Adana 4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ Asaf Varol Fırat Ünverstes, Teknk Eğtm Fakültes,

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatları ve Fiyat/Kazanç Oranı Đlişkisi: Panel Verilerle Sektörel Bir Analiz *

Hisse Senedi Fiyatları ve Fiyat/Kazanç Oranı Đlişkisi: Panel Verilerle Sektörel Bir Analiz * Busness and Economcs Research Journal Volume. umber. 0 pp. 65-84 ISS: 309-448 www.berjournal.com Hsse Sened Fyatları ve Fyat/Kazanç Oranı Đlşks: Panel Verlerle Sektörel Br Analz * Mehmet argelecekenler

Detaylı

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği *

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği * İMO Teknk Derg, 28 4393-447, Yazı 29 Şddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetk Algortma le Belrlenmes: GAP Örneğ * Hall KARAHAN* M. Tamer AYVAZ** Gürhan GÜRARSLAN*** ÖZ Bu çalışmada, Genetk Algortma (GA)

Detaylı

ANADOLU ÜNivERSiTESi BiliM VE TEKNOLOJi DERGiSi ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY CiltNol.:2 - Sayı/No: 2 : 413-417 (2001)

ANADOLU ÜNivERSiTESi BiliM VE TEKNOLOJi DERGiSi ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY CiltNol.:2 - Sayı/No: 2 : 413-417 (2001) ANADOLU ÜNvERSTES BlM VE TEKNOLOJ DERGS ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY CltNol.:2 - Sayı/No: 2 : 413-417 (1) TEKNK NOTrrECHNICAL NOTE ELEKTRK ARK FıRıNıNDA TERMODNAMGN KNC YASASıNıN

Detaylı

TÜRKİYE DE EĞİTİM ÇAĞINDAKİ KIZ VE ERKEKLERİN EĞİTİMLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ ÖZET

TÜRKİYE DE EĞİTİM ÇAĞINDAKİ KIZ VE ERKEKLERİN EĞİTİMLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ ÖZET TÜRKİYE DE EĞİTİM ÇAĞINDAKİ KIZ VE ERKEKLERİN EĞİTİMLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ Hamd EMEÇ M.Vedat PAZARLIOĞLU 2 Özlem KİREN 3 Şenay ÜÇDOĞRUK 4 ÖZET Türkye de eğtm le lgl sorunların çözülmesnde çeştl araştırmalar

Detaylı

COĞRAFYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA DOĞAL AFETLER 1 (The Natural Disasters in the Geography Teaching Curriculum)

COĞRAFYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA DOĞAL AFETLER 1 (The Natural Disasters in the Geography Teaching Curriculum) MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 28, TEMMUZ - 2013, S. 276-303 İSTANBUL ISSN:1303-2429 E-ISSN 2147-7825 copyrght 2013 http://www.marmaracografya.com COĞRAFYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA DOĞAL AFETLER 1 (The

Detaylı

2005 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:16, s31-46

2005 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:16, s31-46 2005 Gaz Ünverstes Endüstryel Sanatlar Eğtm Fakültes Dergs Sayı:16, s31-46 ÖZET BANKALARDA MALİ BAŞARISIZLIĞIN ÖNGÖRÜLMESİ LOJİSTİK REGRESYON VE YAPAY SİNİR AĞI KARŞILAŞTIRMASI 31 Yasemn KESKİN BENLİ 1

Detaylı

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs, Clt 0, Sayı 3, 04, Sayfalar 85-9 Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs Pamukkale Unversty Journal of Engneerng Scences PREFABRİK ENDÜSTRİ YAPIARININ ARMONİ

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 1, 2012 195

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 1, 2012 195 C.Ü. İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt 13, Sayı 1, 2012 195 TÜRKİYE DE TİCARİ BANKACILIK SEKTÖRÜNDE REKABET DÜZEYİNİN BELİRLENMESİ (2002-2009) Abdulvahap ÖZCAN * Özet Türkye nn yaşadığı 2000 ve 2001 krzler

Detaylı

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR VE EKONOMİK BÜYÜME ETKİLEŞİMİ: PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR VE EKONOMİK BÜYÜME ETKİLEŞİMİ: PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR VE EKONOMİK BÜYÜME ETKİLEŞİMİ: PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ Doç. Dr. M. Başaran ÖZTÜRK * Yrd. Doç. Dr. Kartal DEMİRGÜNEŞ ** Yrd.

Detaylı

VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE TIBBİ GÖRÜNTÜ, ARŞİV VE İLETİŞİM SİSTEMLERİNİN DEVLET HASTANELERİ PERFORMANSINA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE TIBBİ GÖRÜNTÜ, ARŞİV VE İLETİŞİM SİSTEMLERİNİN DEVLET HASTANELERİ PERFORMANSINA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Süleyman Demrel Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü DergsYıl: 2013/1, Sayı:17 Journal of Süleyman Demrel Unversty Insttute of Socal ScencesYear: 2013/1, Number:17 VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE TIBBİ GÖRÜNTÜ,

Detaylı

LĐTERATÜR. Ar-Ge Harcamaları ve Đhracat Đlişkisi: OECD Ülkeleri Panel Veri Analizi

LĐTERATÜR. Ar-Ge Harcamaları ve Đhracat Đlişkisi: OECD Ülkeleri Panel Veri Analizi Ar-Ge Harcamaları ve Đhracat Đlşks: OECD Ülkeler Panel Ver Analz Mustafa ÖZER * Necat ÇĐFTÇĐ ** Özet: Yen büyüme teorlernn merkeznde Ar-Ge yatırımları vardır. Romer (1990), Grossman-Helpman (1991) ve Aghon-Howtt

Detaylı

Sıfır Ağırlıklı Sayma ile Elde Edilen Veriler İçin Çok Seviyeli ZIP Regresyon * Multilevel ZIP Regression for Zero-Inflated Count Data

Sıfır Ağırlıklı Sayma ile Elde Edilen Veriler İçin Çok Seviyeli ZIP Regresyon * Multilevel ZIP Regression for Zero-Inflated Count Data Yüzüncü Yıl Ünverstes Fen Blmler Ensttüsü Dergs/ Journal of The Insttute of Natural & Appled Scences 18 (1-):01-08, 013 Araştırma Makales/Research Artcle Sıfır Ağırlıklı Sayma le Elde Edlen Verler İçn

Detaylı

ANE - AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF

ANE - AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU Bu rapor AEGON Emekllk ve Hayat A.Ş Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2011 30.09.2011 dönemne

Detaylı

Kısa Vadeli Sermaye Girişi Modellemesi: Türkiye Örneği

Kısa Vadeli Sermaye Girişi Modellemesi: Türkiye Örneği Dokuz Eylül Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:24, Sayı:1, Yıl:2009, ss.105-122. Kısa Vadel Sermaye Grş Modellemes: Türkye Örneğ Mehmet AKSARAYLI 1 Özhan TUNCAY 2 Alınma Tarh: 04-2008,

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOKLU İÇ İLİŞKİ VE EKOLOJİK REGRESYON İSTATİSTİK ANABİLİM DALI

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOKLU İÇ İLİŞKİ VE EKOLOJİK REGRESYON İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Berrn GÜLTAY YÜKSEK LİSANS TEZİ ÇOKLU İÇ İLİŞKİ VE EKOLOJİK REGRESYON İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ADANA, 9 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOKLU

Detaylı

TÜKETİCİ TATMİNİ VERİLERİNİN ANALİZİ: YAPAY SİNİR AĞLARI ve REGRESYON ANALİZİ KARŞILAŞTIRMASI

TÜKETİCİ TATMİNİ VERİLERİNİN ANALİZİ: YAPAY SİNİR AĞLARI ve REGRESYON ANALİZİ KARŞILAŞTIRMASI 1 TÜKETİCİ TATMİNİ VERİLERİNİN ANALİZİ: YAPAY SİNİR AĞLARI ve REGRESYON ANALİZİ KARŞILAŞTIRMASI Metehan TOLON Nuray GÜNERİ TOSUNOĞLU Özet Tüketc tatmn araştırmaları özelde pazarlama yönetclernn, genelde

Detaylı

Türkiye de Zeytin Sıkma Tesislerinin Karlılığı ve Etkinliği: Ege Bölgesi Örneği 1

Türkiye de Zeytin Sıkma Tesislerinin Karlılığı ve Etkinliği: Ege Bölgesi Örneği 1 Yıldıztekn ve Tuna Araştırma Makales (Research Artcle) Akın F.OLGUN M. Metn ARTUKOĞLU 3 Hakan ADANACIOĞLU 4 Ege Ünverstes Zraat Fakültes Tarım Ekonoms Bölümü 35100 Bornova/İzmr., e-posta: akn.olgun@ege.edu.tr

Detaylı

OBEZİTENİN İKTİSADİ BELİRLEYİCİLERİ

OBEZİTENİN İKTİSADİ BELİRLEYİCİLERİ OBEZİTENİN İKTİSADİ BELİRLEYİCİLERİ Pamukkale Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Yüksek Lsans Tez İktsat Anablm Dalı Melke ÇETİN Danışman: Yr d. Doç. Dr. Özcan UZUN Ağustos 2007 DENİZLİ TEŞEKKÜR Eğtm dönemm

Detaylı

İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Anablm Dalı: Kamu PROGRAMIN TANIMI: Kamu Tezsz Yüksek Lsans Programı, kamu ve özel sektör sstem çersndek problemler ve htyaçları analz edeblecek, yorumlayacak,

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI FİRMA ÇEŞİTLENDİRMESİNİN FİRMA DEĞERİ, RİSKİ VE PERFORMANSINA ETKİLERİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Emel YÜCEL DOKTORA TEZİ

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com ISSN:305-63X Yapı Teknolojler Elektronk Dergs 008 () - TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Makale Başlığın Boru Hattı Etrafındak Akıma Etks Ahmet Alper ÖNER Aksaray Ünverstes, Mühendslk

Detaylı

ANE-AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF

ANE-AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF AEGON EMEKLĐLĐK VE HAYAT A.Ş. DENGELĐ EMEKLĐLĐK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALĐYET RAPORU Bu rapor Aegon Emekllk ve Hayat A.Ş Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2009 30.09.2009 dönemne

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com ISSN:134-4141 Makne Teknolojler Elektronk Dergs 28 (1) 61-68 TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Kısa Makale Tabakalı Br Dskn Termal Gerlme Analz Hasan ÇALLIOĞLU 1, Şükrü KARAKAYA 2 1

Detaylı

AĞIR BİR NAKLİYE UÇAĞINA AİT BİR YAPISAL BİLEŞENİN TASARIMI VE ANALİZİ

AĞIR BİR NAKLİYE UÇAĞINA AİT BİR YAPISAL BİLEŞENİN TASARIMI VE ANALİZİ III. ULUSAL HAVACILIK VE UZAY KONFERANSI 16-18 Eylül 2010, ANADOLU ÜNİVERSİTESİ, Eskşehr AĞIR BİR NAKLİYE UÇAĞINA AİT BİR YAPISAL BİLEŞENİN TASARIMI VE ANALİZİ Davut ÇIKRIKCI * Yavuz YAMAN Murat SORGUÇ

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE ETKİLİ FAKTÖRLERİN KOŞULLU LOJİSTİK REGRESYON MODELLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE ETKİLİ FAKTÖRLERİN KOŞULLU LOJİSTİK REGRESYON MODELLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ Ekonometr ve İstatstk Sayı:14 2011 62 83 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE ETKİLİ FAKTÖRLERİN KOŞULLU LOJİSTİK REGRESYON MODELLERİ

Detaylı

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR.

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR. EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

ÜNĠVERSĠTE ÖĞRENCĠLERĠNĠN KREDĠ KARTI SAHĠBĠ OLMALARI ÜZERĠNDE ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLER: GAZĠOSMANPAġA VE ĠNÖNÜ ÜNĠVERSĠTE LERĠNDEN AMPĠRĠK BULGULAR

ÜNĠVERSĠTE ÖĞRENCĠLERĠNĠN KREDĠ KARTI SAHĠBĠ OLMALARI ÜZERĠNDE ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLER: GAZĠOSMANPAġA VE ĠNÖNÜ ÜNĠVERSĠTE LERĠNDEN AMPĠRĠK BULGULAR ÜNĠVERSĠTE ÖĞRENCĠLERĠNĠN KREDĠ KARTI SAHĠBĠ OLMALARI ÜZERĠNDE ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLER: GAZĠOSMANPAġA VE ĠNÖNÜ ÜNĠVERSĠTE LERĠNDEN AMPĠRĠK BULGULAR RüĢtü YAYAR * Süleyman Serdar KARACA ** Ahmet TURKUT ***

Detaylı

TEMEL DEVRE KAVRAMLARI VE KANUNLARI

TEMEL DEVRE KAVRAMLARI VE KANUNLARI TDK Temel Devre Kavramları ve Kanunları /0 TEMEL DEVRE KAVRAMLARI VE KANUNLARI GĐRĐŞ: Devre analz gerçek hayatta var olan fzksel elemanların matematksel olarak modellenerek gerçekte olması gereken sonuçların

Detaylı

Yolsuzluğun Belirleyicileri ve Büyüme ile İlişkileri

Yolsuzluğun Belirleyicileri ve Büyüme ile İlişkileri SESSION 1B: Büyüme ve Gelşme I 131 Yolsuzluğun Belrleycler ve Büyüme le İlşkler Assoc. Prof. Dr. Mne Gern (Marmara Unversty, Turkey) Prof. Dr. Ömer Selçuk Emsen (Atatürk Unversty, Turkey) Ph.D. Canddate

Detaylı

Üç Boyutlu Yapı-Zemin Etkileşimi Problemlerinin Kuadratik Sonlu Elemanlar ve Sonsuz Elemanlar Kullanılarak Çözümü

Üç Boyutlu Yapı-Zemin Etkileşimi Problemlerinin Kuadratik Sonlu Elemanlar ve Sonsuz Elemanlar Kullanılarak Çözümü ECAS Uluslararası Yapı ve Deprem Mühendslğ Sempozyumu, Ekm, Orta Doğu Teknk Ünverstes, Ankara, Türkye Üç Boyutlu Yapı-Zemn Etkleşm Problemlernn Kuadratk Sonlu Elemanlar ve Sonsuz Elemanlar Kullanılarak

Detaylı

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİMDALI

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİMDALI T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİMDALI İMKB DE YÜKSELEN PİYASA VE DÜŞEN PİYASA DÖNEMLERİNDE DURUMSAL İLİŞKİ ANALİZİ YÜKSEK LİSANS TEZİ KAHRAMANMARAŞ TEMMUZ

Detaylı

TÜKETİCİLERİN FONKSİYONEL GIDALARI KULLANMAYA VE ÖDEMEYE RAZI OLDUĞU MİKTARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER: ANTALYA İLİ ÖRNEĞİ

TÜKETİCİLERİN FONKSİYONEL GIDALARI KULLANMAYA VE ÖDEMEYE RAZI OLDUĞU MİKTARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER: ANTALYA İLİ ÖRNEĞİ 1 1 T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜKETİCİLERİN FONKSİYONEL GIDALARI KULLANMAYA VE ÖDEMEYE RAZI OLDUĞU MİKTARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER: ANTALYA İLİ ÖRNEĞİ Hazırlayan Seda KARAAĞAÇ

Detaylı

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. KURUL KARARI. Karar No: 5398-1 Karar Tarihi: 30/12/2014

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. KURUL KARARI. Karar No: 5398-1 Karar Tarihi: 30/12/2014 01.01.2015 tarh ve 29223 sayılı Resm Gazetede yayımlanmıştır. Enerj Pyasası Düzenleme Kurumundan : KURUL KARARI Karar No: 5398-1 Karar Tarh: 30/12/2014 Enerj Pyasası Düzenleme Kurulunun 30/12/2014 tarhl

Detaylı

i. ARASTiRMANiN AMACi GIRIs Yrd.Doç.Dr. Gönen DÜNDAR Yönetim, Yil 12, Sayi 39, Mayis - 2001,5.5-16

i. ARASTiRMANiN AMACi GIRIs Yrd.Doç.Dr. Gönen DÜNDAR Yönetim, Yil 12, Sayi 39, Mayis - 2001,5.5-16 Yönetm, Yl 12, Say 39, Mays - 2001,5.5-16 ISLETME EGITIMI ALAN ÖGRENCILERIN FINANS ALANINDA KARIYER YAPMA EGILIMLERINI ETKILEYEN FAKTÖRLERIN BELIRLENMESINE.... YONELIK BIR ARASTIRMA: tü. ISLETME FAKÜLTESI

Detaylı