ILAHIYAT FAKULTESI DERGISI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ILAHIYAT FAKULTESI DERGISI"

Transkript

1 Dicle Üniversitesi ilahiyat Fakültesi Yayınları No: 8 ISSN DiCLE ÜNiVERSiTESi D 8 am 8 ILAHIYAT FAKULTESI DERGISI Hakemli Dergi ClLT: IV SAYI: 2 DiY ARBAKIR

2 FAKÜLTE YAYlN KURULU D. Ü. ilahiyat Fakültesi Adına Sahibi: De kan Prof.Dr. Alıdulbaki TURAN Yayın Komisyonu: Doç Dr. Muhammet ÇELİK (Başkan) Editör: Doç.Dr. İbrahim COŞKUN Üye: Doç.Dr. Abdurrahman ACAR Bilgisayar Dlıgi ve Mizanpaj: Doç.Dr.İbrahim COŞKUN Son Okuma: Doç.Dr.Mesut ERDAL Dicle Üniversitesi ilahiyat Fakültesi Yayınları No: 8 ISSN Baskı: D.Ü. Matbaası Baskı Tarihi: 15/12/2002 DİYARBAKIR

3 İşARi TEFSİRİN SINIRLARI VE ELMALILI HAM.Di y AZlR'DA İşARi TEFSİR Doç.Dr. Muhammed ÇELİK* THE BORDERS OF İNSPRATİC EXPLANATİON AND İNSPRATİC EXPLANATİON OF ELMALILI HAMDİ Y AZIR "Işari Tefsir" is a sort of the understand ing studies of Kur'an. In our sources we see that "Işari Tefsir", whch know restricted to "sufı tefsir", has a extensive domain including "sufi tefsir" too. For validity of this sort of tefsir he has to befıt to "zahir tefsir." In this article wetried to show that "İşari Tefsir" is not cosist of "Sufi Tefsir" giving examples from M. Haındi Yazır's tefsir naıned "Hak Dini Kur'an Dili" by the majority ofvotes. GİRİŞ Kur'an-ı Kerim, nüzfile başlamasıyla beraber, gündemin birinci maddesine oturarak inisiyatifi ele almış, mürnin münkir hemen herkesin dikkat ve meraklarını çekmiştir. Bundan itibaren, aniaşılmak ve yorumlanmak üzere bahse konu olmuştur. Bu yöndeki faaliyetler, ilk zamanlarda "te'vil", daha sonra genellikle "tefsir" adıyla anılmıştır. İlk müfessir Hz. Peygamber'e ve vahiy atmosferini yaşamaya mahzar olan sahabeye dayanan rivayet ağırlıklı tefsire, sonraları çoğunlukla bu rivayetlere aykırı düşmeyecek şekilde akıl ve tefekkürün daha bariz bir tarzda devreye girmesiyle dirayet tejsiri katılmıştır. Kur'an, aniaşılmak ve amel olunmak için geldiğini açıkça bildirmektedir. "Biz, Kur'an'ı aniaşılıp öğüt alınması için kolaylaştırdık. Öğüt alan var mı?" 1 Bu itibarla, içtimai tefsir, lügavi tefsir, edebi, hukuki ve fenni keşiflere yönelik anlama ve yorumlama gayretleri, duyulan ihtiyaç üzerine kendini belli etmiştir. Bunun *D. Ü. ilahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi. 1 Kamer (54), 17, 22, 32, 40.

4 2 Muhammed Çelik yanında, usı11 bakımından daha farklı ve daha hususi bir bakış açısını yansıtan işari tefsir adı verilen çalışmalar yapılmış ve bu faaliyetler kesintisiz devam etmektedir. Bunlar, Gazzall'nin (505/1111) deyişiyle Kur'an'ın "kıyısız bir umman 2 " olduğunun göstergesidir. İşari tefsire kaynak gösterilen rivayetlerden biri şöyledir: "Her ayetin bir zahrı, bir de batnı; her harfin bir haddi, her haddin bir matlaı vardır 3." Suyfiti, bu ve buna yakın ınıinadaki hadisleri kaydettikten sonra şöyle der: Zahr ve batn'ın birçok manaları vardır. Ezcümle: ı. Ay etin batın manasını araştırıp elde edilen manayı zahiri ile karşılaştırınca esas manasma vakıf olunur. 2. Her ayete göre amel edecek bir kavim vardır, ayrıca ona göre amel edecek bir kavim de gelecektir. 3. Ayetin zahiri lafzıdır; batını ise te'vilidir. 4. Ebu Ubeyde şöyle demiştir -ki bu daha isabetli görünüyor-: "Allah Teala'nın, geçmiş toplumları ve onların başlarından geçen olayları anlatmasından ilk etapta (zahir), önceki insanların yok edilmelerini haber verdiği anlaşılır; bu, sadece bir toplumun durumunu anlatmaktır. Bu kıssaların batıni derüni manası ise sonrakilere vaz-u nasihat etmek ve onları, öncekilerin yaptıkları kötülüklerden sakındırmaktır. Aksi takdirde, onlar da öncekilerin başına gelenlerin aynısına maruz kalırlar." 5. en-nakib, beşinci bir görüş zikretmiştir: "Ayetin zahrı, onun alimiere açıkça görünen manalarıdır. Batnı ise, ayetin ihtiva ettiği sırlardır ki, Allah Teala hakikat erbabını bunlara muttali kılmıştır. Her harfin bir haddi var ifadesinin anlamı; Allah'ın, onun manası için irade ettiği bir sınır var, demektir. Her haddin bir matlaz vardır, ifadesinin anlamı ise; kapalı olan manalardan ve hükümlerden her birini bilmeye,tanımaya ve muradına vakıf olmaya yönelik bir giriş (açık kapı) var, demektir 4." Suyfiti şöyle devam eder: "Bunu, İbn Ebi Hatim'in Dehhak tarikiyle İbn Abbas'tan tahric ettiği şu rivayet desteklemektedir. işbu rivayette İbn Abbas şöyle demiştir: Kur'an'ın dallan ve fenleri vardır; zahrları ve batnları vardır. Onun harikaları tükenmez; onun nihayetine varılmaz. Onunla rıfk ile yürüyen kurtuluşa erer, ancak ona şiddetle yaklaşan batar. Onda kıssalar, meseller, helal ve haram, nasıh ve mensuh, muhkem ve müteşabih, zahr ve 2 Ebu Hamid Muhammed el-gazzall, Cevahiru'l-Kur'an, thk. Dr. M. R. Rıza ei-kabbanl, Beyrfıt, Daru İhyai'I-Ulfırn, ,3. baskı, İbn Hibban, Sahih, I, 146; ei-münavl, Feyzu'l-Kadlr, lll, Celaluddln es-suyfıtl, el-itkıln fi Ulfuni'l-Kur'iin, Thk:. M. Ebu'l-Fadl İbrahim, Tehriin, 1343, IV, 225.

5 İsarf Te[sirin Sınırları ve Elmalı/ı Hamdi Yazzr 'da iisarf Te[sir 3 batn vardır. Kur'an'ın zahrı tilavettir, batnı ise te'vildir. Onunla ilgili alimlerle sohbet edin, sefihlerden sakının 5." Görüldüğü gibi Ebu Ubeyde ve Suyiiti gibi alimiere göre işiiri anlam geniş kapsamlıdır. Ancak işiiri tefsirin alanının sonraları daraltıldığı ve si1fi tefsirden ibaret olarak görülmeye başladığını görmekteyiz. Mesela, Muhammed Abdulazim ez-zerkani (1367/1948) işari tefsiri şöyle tarif eder: "İşari tefsir, Kur'an'ı, süliik ve tasavvuf erbabının gördüğü gizli bir işaretten dolayı, ilk anda anlaşılan (zahir) anlamından başkası ile yorumlamaktır 6." Zerkani'nin tanımladığı bu nevi tefsir sübjektif yorumlara açıktır. Bu itibarla, işari tefsirin makbul olabilmesi için aşağıdaki şartları haiz olması gerekir: 1. Kur'an'ın yüce nazmının zahirine aykırı düşmemelidir. 2. Muradın, zahir olmayıp sadece o batın mana olduğunu ileri sürmemelidir. 3. Uzak, saçma sapan yorumlara gitmemektir. 4. Verilen mana, şer' i ve akli bir delille çelişmemelidir. 5. Verilen manayı destekleyen başka bir delil olmalıdır 7 Bu şartları haiz olan işari tefsir makbul olur. Muhammed ez-zehebi, bu şartları şöyle açıklar: "Buradaki makbulün anlamı, onun red edilmemesidir; yoksa kabulü vacip anlamında değildir. Red edilmemesi konusuna gelince; bir kere o, zahire aykırı olmadığı gibi, lafza zorlama bir anlam vermek de söz konusu değildir. Ona aykırı ve onunla çelişen şer'i bir delil de yoktur. Onu kabul etmenin vacip olmamasının sebebi ise, vecd ve heyecan hallerine özgü olmasıdır. Bu nevi hallere ait şeyler ise delil ve bürhana dayanmaz. Sfrfı bunları içinden hisseder. Ayrıca bu, siifı ile Rabbi arasında bir sırdır. Bu itibarla, o buna sarılabilir ve gereğince davranabilir, fakat başka hiç kimseyi onu kabule zorlamamalıdır 8 İşari tefsir adı altında yapılan sübjektif yorumların kabul edilebilir bir tarafının olmadığı izaha muhtaç bir konu değildir 9 "Naslar zahir manalarma göredir. Dolayısıyla, nasların zahiri manalarını bırakıp batı! ehlinin iddiası 5 Suyfitl, İtkfuı, N, Muhammed Abdulaiim ez-zerkfuıl, Men hilu1-irffin fi Ulfuni1-Kur'fuı, el-kahire, el-halebl, 1336/ 1918, ll, Zerkfuıl, Men hilu1-irfiin, II, 8 I. 8 Dr. Muhammed Hüseyn ez-zehebl, et-tefslr ve'l-müfessirı1n, 2. baskı,el-kahire, Dfuu'l Kitabi'l-Haöıs, J396/l976, II, Bkz Suyfitl, itkan, N, 223.

6 4 Muhammed Çelik olan yorumlara sapmak ilhaddır 10." "Naslar zahirierine göre değerlendirilmekle beraber naslarda bir takım incelikleri bildiren gizli işaretler de vardır; bu işaretler, sülı1k erbabına açılır. Bu işari manalarla, murat olan zahir mana arasını uyuşturmak mümkündür. Bu, imanın kemalinden, mahza İrfandan kaynaklanan bir durumdur 11." İşari tefsirin bir özelliği de çoğunlukla orijinal oluşudur. Kur'an'ın hedeflerinden biri körü körüne taklitten sakmdırmaktır 12 Nitekim Hz. Ali'nin şöyle dediği kaydedilmiştir: "Nezdimizde Allah Teala'nın kuluna, Kitabı'ndan bir anlayış vermesinden başka bir şey yoktur 13." A. İşari Tefsirin Sırurları Klasik kaynaklarımızda işari tefsir geniş bir alana şamil olarak görülmesine rağmen, sonraları bu tefsir, yukarıda görüldüğü gibi sf!fi tefsir veya tasavvuji tefsire indirgenmiştir. Oysa, işari tefsir, sadece bu nevi tefsirden ibaret olmayıp. sı1fı tefsiri de içine alan daha kapsamlı bir tefsir faaliyetidir. Bu gerçeği tespit için konu ile ilgili literatürü incelemek yeterlidir. Kur'an'da işari tefsire delalet eden birçok ayet vardır. Mesela, Hz. Yusuf, rüyaları tabir ilmini Allah' ın kendisine öğrettiğini ifade eder 14 Hz.Yusufun, gözlerini kaybeden babasının gözlerinin kendi gömleği ile açılacağını bildirmesi ve dediği gibi olması 15 yine bu ilmin cümlesindendir. Onun bu ilmi kesinlik bildirir 16 Hz. Yakup Filistin'den, Mısır'da bulunan oğlu Yusufun kokusunu almasını 17 imkansız görenlere: "Allah'tan aldığım ilimle ben sizin bilmediğinizi bilirimııı, dediğini öğreniyoruz. Bu ayet ve özellikle Kehf Suresi ayetlerinde, Hızır'ın, Hz. Musa'ya verilenden başka bir bilgiye sahip olduğunu anlatan kıssa, Allah'ın bazı kullarına lütfettiği bir kavrayış ve ledünni bir ilim olduğunu açıkça bildirmektedir 19 "Kehf 10 Zerkaru, MencThilu'l-İrfıin, ll, (Nesefı'den naklen). 11 Zerkaru, Menillıilu'l-İrf'an, Il, (Teftezfull'den naklen). 12 Bkz. Maide: 5/104; Bakar: 2/170; Hud: ll/62-63 vb. 13 ŞihıThudd1n Mahmud ei-alilsi, Rilhu'l-Mefuıl fı Te~lri'l-Kur'fuıi'l-' Aiim ve's-seb'i'l Mesaru, Beyrfit, Dfuu1-Fikr, 1408/ hk., XXI, Yusuf: 12/ Yusuf: 12/ Muhammed b. Cerir et-taberi, Cfuniu'l-Beyfuı 'an Te'vlli'l-Kur'an, Beyrfit, Dfuu'l-Kurubi'l- İlmiyye, 1412/1992, 12/42 hk., YIL Yusut: 12/ Yusuf: 12/ Bkz. Süleyman Ateş, İşarl Tetsir Okulu, 28.

7 İs ari Te(sirin Sımrları ve Elma lı! ı H mn di Yazır 'da i is ari Te(sir 5 Süresindeki bu kıssa, açık ve tatbikatlı olarak bu alemde ve hayatta bilinen ve keşfedilen şeylerin ötesinde bilinmeyen pek çok şey olduğunu ispatlamaktadır. En büyük insanın bile bilmediği, bildiğinden her zaman daha çoktur 20." Sunduğumuz bu örneklerin, nübüvvetin hususi durumları olduğu açıktır. Ancak Kur'an, bu konuda yelpazeyi geniş tutup, işaretten anlamayı açıkça teşvik etmektedir. Yaptıkları yüz kızartıcı fiillerden dolayı cezalandırılan toplumdan alınması gereken İbretlerden bahsedilmektedir: -. - ::>:rı..:.ıg'i ~..., ~~.- -~u. "Kesinlikle bunda işaretten anlayanlar için nice İbretler vardır 21." Buradaki anahtar kavram dyettir. er-rağıb el-isfehıini ( ), ayet maddesinin açıklarken şunları kaydeder: "Ayet, bariz alarnet demektir. Bunun hakikati, görünen bir şeyin görünmeyen başka bir şeye delalet etmesidir. Bu ikisinden, görünürde olanı idrak eden kimsenin bizzat görmediği diğerini de idrak ettiği anlaşılır. Çünkü bu ikisinin hükmü aynıdır. Bu durum akıl ve duyulara göre açıktır. Gidilecek yol için onu gösteren işareti tanımanın gerekli olduğunu bilen kimse işareti görünce yolu bulduğunu anlar. Aynı şekilde, yapılmış bir şeyi (masnu') görünce, onu yapanın (Sani') varlığını da anlar" 22 Geniş bir ınıina alanına sahip olan ayet kavramı Kur'an'da; belirti (2/248), hüccet (30/22), mu'cize 52/211), İbret (26/158), hayrette bırakan görülmemiş iş (23/50), Kur'an ayeti (başlangıcı ve sonu olan kelam) (39/50), yerde, gökte ve ikisi arasında bulunan varlıklardan alınacak ibretler, dersler, işaretler (43/3), kıyamet alametleri 2 l (6/158) vb. anlamları ifade eder. Allah Telila'nın iki nevi ayeti vardır; birisi varlık alemindeki kevni (sözsüz) ayetler, diğeri de münzel Kitap'taki kavli (sözlü) ayetlerdir 24 Kevni ayetler, tabii sebepler altında gömülü kalmış iken, Kur'an onları yeniden canlandırmış ve bunları Allah'ın işaretleri (ayetleri) olarak açıklığa kavuşturmuştur. Bu her iki nevi ayet, Allah'ın zat, sıfat, alıkarn ve iradesine işaret ettiklerinden ayet diye isimlendirilmiştir. Kur'an, bu her iki çeşit ayet hakkında düşünmeye ve bundan gerekli sonuçları çıkarmaya çağırır: 20 Ebu'I-Hasan ed-nedvi, Kehf Suresi'nin düşündürdükleri, Çev. Dr. Hüseyin Küçükkalay, İstanbul, I 975, (özetle). 21 Hicr: 15/ er-rağıb el-isfehanl, el-müfredat fi Garibi'l-Kur'an, Thk. M. S. Geylani, Beyrfit, Dfuu'l Ma'rife, ts., AY md., Bkz. Aıusi,, 6/158 hk.,vm, M. Harndi Yazır, Hak Dini, 2/164 tefsirinde, I, 569; krş. İzutsu, Kur'an'da Allah ve İnsan, 128; Fazlur-Rahman, Ana Konularıyla Kur'an, Çev. Yrd. Doç. Dr. Alpaslan Açıkgenç, Ankara, 1987, 165.

8 6 Muhammed Çelik "Kur'an'ı düşünmüyorlar mı? Yoksa kalbierinin üzerinde kilitleri mi var? 25 " "Şüphesiz göklerin ve yerin yaratılışında, gece ve gündüzün değişmesinde, insanların faydasına olan şeyleri denizde taşıyıp giden gemilerde, Allah'ın gökten su indirip onunla ölmüş olan yeri diriiterek üzerine her çeşit caniıyı yaymasında, rüzgarlan ve yer ile gök arasında emre hazır bekleyen bulutlan evirip çevirmesinde elbette düşünen bir topluluk için ayetler vardır 26." Kur'an, hem sözlü, hem sözsüz ayetlerden işaret almaya teşvik etmektedir. Biz, sözlü ayetler, Kur'an ayetlerinin işari anlamları üzerinde duracağız. Buna teşvik eden birçok ayetler vardır. Ayrıca "Kur'an'ı iyice düşünmüyorlar mı? Yoksa, kalbierin üzerinde kilitleri mi var? 27 " "Kur'an'ı düşünmüyorlar mı? Eğer o, Allah'tan başkası tarafindan gelmiş olsaydı, onda birbiriyle çelişen çok şey bulurlardı 28 " gibi ayetlerin işari tefsiri teşvik ettiği kaydedilmiştir 29 Allah kullarını, zahir ve batın nimetiere boğmuştur 30 Nimetierin başında gelen Kur'an'ın 31 da, zahiri lafzi anlamlarının yanında, ilk bakışta fark edilemeyen deruni anlamları o nimetierin en mühimi olsa gerektir 32 Bunun yanında, Allah'ın zahir ve bıitın sıfatları 33 nın olması, O'nun ketarnının da zahir ve batın yönlerinin olacağını düşündürmektedir. Hz. Peygamber'in (asm) şöyle dediği rivayet edilmiştir: "İyi bilin ki bana Kur'an verildi, onunla beraber bir misli daha var 34." Bu hadisin bu nevi tefsiri işaret ettiği kaydedilmiştir 35 Keza, yukarıda geçtiği gibi, Hz. Peygamber'den şöyle rivayet olunmuştur: "Her ayetin bir zahrı, bir de batnı; her harfın bir haddi, her haddin bir matlaı vardır 36." Ayrıca, İbn Mesfid'un, "Öncekilerin ve sonrakilerin ilmini arzulayan Kur'an'ı deşelesin" sözü de bu çerçevede değerlendirilmiştir 37 işari tefsirin yoğun olarak görüldüğü yerlerden biri Huruf-i Mukattaa'dır. İbn Cerir et-taberi (Ö: 31 0/922), Arap dili bilginlerinin Huruf-i Mukattaa'yı alfabe harflerinden ibaret görmelerini doğru bulmayarak şöyle der: Huruf-i Mukattaa'yı; "Bu Kitab'ın bütün harflerinde 25 Muhammed: 47/ Bakara: 2/ Muhammed: 47/ Nisa: 4/ Süleyman Ateş, İşari TefSir Okulu, 3 I Lukmiin: 31/ Duha: 93/1 I: Kalem: 68/ Krş. Süleym~n Ateş, İşari TefSir Okulu, 27; Prof. Dr. Sadık Kılıç, P. Lory, Kii.5fuıi'ye C'JÖre Kur'an'ın Tasavvufi Tefsiri (İstanbul, İnsan Yay., 200l)'nin sunuşunda, Hadid: 57/3. 34 Ahmed b. Hanbel, IV, l3 ı. 35 Süleyman Ateş, İşari Tefsir Okulu, İbn Hibbfuı, Sahih, I, 146; el-münavi, Feyzu'l-Kadir, III, Suyiiti, itkiin, IV, 226.

9 İsarf Te[sirin Sınırları ve Elmalılı Hamdi Yazır 'da iişarf Te[sir 7 şüphe yoktur" şeklinde yorumlamak yanlıştır; çünkü bu, sahabe, tabiun ve onlardan sonra gelen tefsir ve te'vil otoritelerinin görüşüne aykırıdır 38 İbn Atiyye (Ö: 546/1151 ), çoğunluk alimierin (cumhur), s fire başlarında yer alan Huruf-i Mukattaa'nın bir takım manalar ihtiva ettiği görüşünde olduğunu kaydeder 39 Bedruddin ez-zerkeşi (Ö: 794/1392), de aynı görüşe meyledip der ki: Bu konuda farklı iki görüş vardır. Birincisi: Bunlar, gizli bir ilim, kapalı bir sır olup bilgisi Allah'a mahsustur. Fahruddin er-razi (Ö: ), kelamcılam bu görüşü kabul etmeyip şöyle dediklerini nakleder: Allah'ın Kitabı'nda, insanların anlamadığı hususların bulunması caiz olmaz; çünkü Allah Teala, Kur'an üzerinde iyiden iyiye düşünülmesini ve O'ndan alıkarn istinbatını emretmiştir 40 İkincisi: Huruf-i Mukattaa'nın muradı bilinmektedir. Bu konuda, uzak veya yakın yirmiden fazla görüş olmakla birlikte şu görüş, birincisini de kapsamakta ve onu açıklamaktadır. "Allah'ın her kitapta bir sırrı vardır. O'nun Kur'an'daki sırrı ise, bazı surelerio başlarında gelen Huruf-i Mukattaa'dır". İbn Faris (395/1004) şöyle der: Sanırım, bu sözü söyleyen şunu kasdetmiştir: O sır, Allah'tan ve ilirnde ileri gidenlerden başkasının bilemeyeceği sırdandır 41 Huruf-i Mukattaa'nın bir takım anlamlar ifade ettiğini kaydeden alimler, işari tefsire de yol vermiş olmaktadırlar. İşari tefsir geniş bir alana sahiptir. Kaynaklarımızdan, hadis otoritelerinin ayetlerden, hadis ilmine dair işaretler aldıklarını öğreniyoruz. Örnek 1: "De ki: 'Allah'tan başka yalvardıklarınızı gördünüz mü? Onlar yerden neyi yarattılar? bana gösterin! (..) Eğer doğru iseniz bundan önce gelmiş bir kitap, yahut bilgi kalıntısı getirin 42 Muhaddisler, bu ayetteki ~ ().. ~:_,Gt 'JI (bilgi kalıntısı) ifadesinden, "hadis için isnadın şart olduğuna" bir delil çıkarmışlardır 43 Örnek 2: ~c.~ JY'uf i$ J;;.:;j ~-;. 38 Taberi, Ciimiu1-Beyan, 211 hk., I, Burada Taberl, önemli bir Tefsir Usfilü kaidesi zikretmektedir. O da, tefsir ve te'vilin sahabe ve tabiun görüşlerine aykırı olmayacak şekilde yapılmasıdır. 39 el-kadi Ebu Muhammed Abdulhak b. Talib İbn Atiyye, el-muharreru'l-veclz fi Tefslri1- Kitfıbi1-Aiiz, Thk. A. Abduşşafi Muhammed, Beyrut, Diiru1-Kutubi'l-İimiyye, 1413/1993, 2/1 hk., I, Razi. Tefsir. 211 hk. 41 Bedr~ddin ~z-zerkeşi, el-burhan fi Ulumi1-Kur'an, Thk. M. Ebu'l-Fadl İbrahim, Beyrut, Daru'l-Ma'rife, , I, Ahkaf: 46/4. 43 Celaluddin es-suyuti, Tedribu'r-Riivi fi Şerhi Takribi'n-Nevavi, Thk İrffin el-a.5şii Hassfine, Diiru'l-Kitiibi'l-Fikr, Bcyrut, 1414/1993, 341.

10 1-8 Muhammed Çelik "Gün gelecek her sınıftan insanları, tabi oldukları önderlerine nispet ederek çağıracağız. (..) 44 ayeti hakkında hadisçiler şöyle demiştir: "Hadis ebiinin bundan daha şerefli menkibesi olamaz; çünkü onların Hz. Peygamber'den (asın) başka önderleri yoktur 45 Örnek 3: Hadisçiler, hadis kitabeti ve tedvini için yine bir ayetten işaret almışlardır. Bahis konusu ayet, Hz. Musa ile Firavun arasında geçen konuşmayı bildirmektedir: Firavun: "Peki ya ilk nesillerin hali ne olacak? dedi 46." Cevap olarak Musa: ~ \J_, ;i.j ~ll )-:-1\$. ı) ;i.j J.iç. t+j;. (J\.9 "Onların bilgisi Rabbimin yanında bir kitapta kayıthdır, Rabbim şaşmaz ve unutmaz, dedi 47." İyad'ın naklettiğine göre, aralarında Ebu Külabe ve Ebfı'l-Melih'in de bulunduğu birçok sahabe ve tabifın, mezkur ayetin metoini kaydettiğirniz kısmını hadis yazımı ve tedvini için delil getirmişlerdir 48 Fıkıh ilminde lafzın delaleti önce zahir, peşinden işari anlam açısından ele alırur 49 Kur'an'ın ilk etapta anlaşılan tefsirinin yanında; bir de ilk etapta görülmeyen, üzerinde düşünülünce elde edilebilen işari tefsiri vardır. Nitekim, hemen bütün tefsir kitaplarında, sarih veya zahir tefsirin mukabili olarak işari tefsir yer almaktadır. Gazali (505/1111), Cevahiru'1-Kur'an'da, Kur'an ile ilgili iki disiplini birbirinden ayırır. Bunlar dış aleme (zevahir) dair ilimler ile öze ait ilimlerdir 50 Ayrıca Gazzali, adı geçen eserinin dokuzuncu faslım "Kur'an'ın ihtiva ettiği remizler ve işaretler" konusuna ayırmıştır 51 Fahruddin er-razi (606/1209), Fatiha Suresinin tefsirinde, besınele'ye dair yirmi dört nükte (işaret) kaydeder. 44 isra: ı 7/7. 45 Suvfiti. Tednbu'r-Ravi Tabii: io/5 ı Tiihii: 20/ Bkz Suvfiti, Tedribu'r-Riivi, İbareni~ de/aleti: Nassın latiz ve sigasından ilk bakışta anlaşılan manaya, harfi miinasına (ziihir) delalet etmesi demeh.1ir. Bu Jafuı dti/ bi '/-ibare denilir. işaret in deltil eti: Lafzın, ibarenin delaletinin ve sözün sevkediliş gayesinin dışında kalan, fukat yine de dil ve mantık kurallarına göre lafızdan dolaylı olarak çıkarılabilen bir manaya delaletidir. Mesel, Kur'an'da Medine'ye hicret eden muhacirlerin "fakirler" olarak nitelendirilmesinin (Haşr: 59/8) Mekkede'ki mallan üzerinde mülkiyet haklarının sona erdiğine ve kafirlerin istilasının temellük sebebi olduğuna işaret yoluyla delalet ettiği söylenir Birincisi gramer, fıloloji, kıraat ilminin yanında veya metnin kelimelerinin ne anlama geldiğini bilmeyi (zahiri yorum) vb. içerir. Öze ilişkin bilgilerin en önemlisi ise Allah ve öte dünyaya ilişkin bilgilerdir (marifet). sı Gazall, Ceviihiru'I-Kur'an, 58.

11 İşarf Te(Sirin Sınırlan ve Elmalı/ı Ham di Yazu 'da iisarf Te(Sir 9 Kadi Beydav1 (685/1286), tetsirinin mukaddimesinde, Kur'an'ın nüktelerini, inceliklerini (letaif) ortaya koymak için bu eseri kaleme aldığını bildirir. İşari tefsir çoğunlukla; işaret, ima, remiz, nükte gibi tabirlerle ifade olunmaktadır. Mesela, şu ifadede, işareten kelimesi bizim kastettiğimiz anlamda kullanılmıştır: "Kur'an'dan birçok ilimierin esası elde edilmiştir. Bir kısım ayetler vardır ki, başka bir takım ilimlerin, fenlerin mevzularını teşkil eden meseleleri icazkiir bir surette özet olarak saralıelen veya işaret en ihtiva etmektedir 52 ". Bu tür okumaların sakıncaları olabilir. Ancak, sakıncaları var diye bu bilgi hazinesinin yolu kapatılamaz. Zira az kötülük için çok iyiliği içeren bir iş terk edilmez. O halde, her şeyi zahire hamledip zahirilerin yanlış ınezhebini ortaya çıkanneaya kadar tefrit etmek ne derecede zararlı ise, her şeye mecaz gözüyle baktırıp sonunda batınilerin batı! mezhebini sonuç verecek kadar ifrat sevgisi de bir o kadar zararlıdır 53 Bu itibarla, orta yolu gösterecek, ifrat ve tefriti kıracak yalnız dinin özüne uygun hareket etmek, akıl, mantık ve hikmettir. Bir işle çok uğraşan kimse, genellikle başka alanlarda bilgisiz olur. Bundan dolayı, maddi alanda fazla yoğrulan, maneviyatta zayıflar ve sathi olur. Sadece zahiri tefsir ile iktifa eden Kur'an'ın deriini anlamlarına nüfuz edemez ve yaptığı iş noksan kalır. Sarih mana, çoğunlukla bir tanedir ve behidir. Aksi takdirde bu mananın belirlenmesinde alimierin büyük çoğunluğunun tasvibi gerekir. Ama sarih mananın altında gizli olan işari ve remzi rniina böyle değildir. İşari ıniina bir bütün olup her çağa mahsus kısımları vardır. Bu açıdan, işari miina, Kur'an'ın ayetiyle veya sarahatiyle çelişmek şöyle dursun, bilakis O'nun icaz ve belağatine hizmet eder. Dolayısıyla, bu nevi işaretiere itiraza sebep yoktur. İşiiri tefsirle ilgili yaptığımız bu girişten sonra, şimdi de Elmalılı. Harndi Yazır'm, henüz aşılamanuş eseri Hak Dini Kur'an Dili'nde işari tefsire yaklaşımını örneklerle sunacağız. 52 9Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük Tefsir Tarihi, I, B. Said Nursi, Muhakemat, 23; Elmalılı M. Harndi Yazır, Hak Dlni Kur'an Dili, Eser Yay., istanbul, 1971, Tekvlr: 80/1-12 hk., VIII, 5613.

12 10 Muhammed Çelik B. Elmalılı M. Harndi Yazır'a Göre İşari Tefsirin Değeri Elmalılı M. Harndi Yazır ( ) ve onun Hak Dini Kur'an Dili adlı eseriyle ilgili son zamanlarda birçok akademik çalışmalar yapılmış 54, sempozyum düzenlenmiştir 55 Ancak bu eserin henüz bütün yönleriyle ineelenmediğini söyleyebiliriz. Hak Din Kur'an Dili'ni, baştan sona taradığımda, onun dikkatimi çeken yönlerinden biri yaptığı işari tespitler olmuştur. Bunları ele almak faydadan hali değildir. Müfesirimiz, Kalem Suresi'nin ilk ayeti hakkında şunları yazar: Bu, w 'w.j~ c;.j ~ı:, de kalem, metnin ibaresiyle (bilibare nass) ilôhl kalem manasına; işaret yoluyla (bilişare) da insan kalemi manasma gelmektedir 56 Bu nevi tefsirin hususi olduğunu ise İnsan Suresi 21. ayetinin açıklamasında dile getirir: "Bu ayetin mazmunu, cismani, ruhani daha bazı işari manalar ilham edebilirse de onlar zevkterin inceliklerine ait ledünniyattır ( sırlardır ) 57." 54 Elmalılı Harndi Yazır'ın tefsiri hakkında şu çalışmalar yapılmıştır: Fahri Gökcan, Commantaire du Coran Par Elmalılı, Paris, 1970 (Universite de Paris'te yapılmış doktora tezi); İsmet Ersöz, Elmalılı Mehmed Yazır ve Hak Dini Kur'iin Dili, Konya, 1985 (S. O. Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yapılmış doktora tezi); Mustafa Özel, Elmalılı ve Mevdudi'nin Tefsirlerine Karşılaştırmalı Bir Yaklaşım, İzmir, 1999 (D. E. O. Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yapılmış dok.iora tezi), Coşkun Dikbıyık, Elmalılı M. Yazır'ın Tetsirindeki Felsefi Unsurlar, İstanbul, 1986 (M. O. Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yapılmış yüksek lisans tezi); İbrahim Gürses, Elmalılı Tefsirinde Psikoloji Konular, Bursa, 1990 (U. O. Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yapılmış yüksek lisans tezi); Yasin Çırçır, Elmalılı Muhammed Harndi Yazır'ın Peygamberlikle İlgili Görüşleri, Bursa, 1995 (U. O. Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yapılmış yüksek lisans tezi); Alaattİn Dikmen, Elmalılı Tefsirinde Sosyolojik Yaklaşımlar, (U. O. Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yapılmış yüksek lisans tezi); Nurettin Başyiğit, Elmalılı'da ilmi Tefsir, Bursa, 1996 (U. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yapılmış yüksek lisans tezi); Hüseyin Kurt, Elmalılı Muhammed Harndi Yazır'ın Felsefi Düşüncesi, Ankara, 19% (A. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yapılmış yüksek lisans tezi); İkram Demirel, Elmalılı Muhammed Harndi Yazır'ın Ahiret Hayatı Hakkındaki Görüşleri, Bursa, 1997 (U. O. Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yapılmış yüksek lisans tezi); Elmalılı M. Harndi Yazır'ın Tefsirinde Allah ve Alem, Van (Y.Y. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yapılmış yüksek lisans tezi); Hatice Özsaraç, Elmalılı M. Harndi Yazır ve Tasavvuf Anlayışı, Ankara, 1997 (A. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yapılmış :yüksek lisans tezi); Sabri Yılmaz, Elmalılı Tefsirinde Kader Problemi, İzmir, 1997 (D. E. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yapılmış yüksek lisans tezi). Geniş bilgi için bkz. Dr. Mustafu Özel, "Hak Dini Kur'iin Dili Üzerinde Yapılan Akademik ~alışmalar", İslami Araştırmalar Dergisi, Cilt: 14, sayı ı, 2001, Elmalılı M. Harndi Yazır Sempozyumu, 4-6 Eylül, TDV Yay., Ankara, M. Harndi Yazır, Hak Dini Kur' an, VIU, M. Harndi Yazır, Hak Dini Kur'iin, VIII, 5509.

13 İsarf Te(sirin Sınırları ve Elmalı/ı Ha~ndi Yazır 'da iişarf Te(sir ll M. Harndi Yazır, Tefsirinin bir çok yerinde işari tefsire, gerek teorik açıdan, gerekse pratik açıdan girer. Bazen de konuya yaklaşımında teori ile pratik iç içedir. Müfessirimizin ana ilkesi, selefe saygıdır. Geçmiş alimierin eserlerine, yani geleneğe hakkıyla vakıf olduğu, eserinin hemen her sayfasında kendini belli etmektedir. "Bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olunamayacağı" bir realitedir. Bu, hiç şüphesiz önceki alimierin her dediğine dört elle sarıldığı; görüşler arasında hiç tercihe, hatta bazılarını tenkide gitmediği anlamına gelmez. Bilakis önceki alimierin görüşlerinden doğru bulduklarını zikretmekte, doğru bulmadıklarını ise usul-i dairesinde tenkit etmektedir. Biz bu çalışmamızda münhasıran, adı geçen eserin işari yönünü ele aldığımızdan, müellifınin bu yöndeki tespitlerine; önceki alimlerden bu hususta yaptığı nakilleri tasvip veya tenkirline örnekler sunmaya çalışacağız. Müfessirimiz, işari tefsiri şöyle değerlendirir. "Kur'an'ın lisanı lügaz ve muamma gibi remizden ibaret sembolik bir ifade değildir. Şüphe yok ki nususta asi olan mani bir karine bulunroadıkça zahiri üzere hami olunmaktır. Bununla beraber şu da muhakkaktır ki Kur'an'ın Ümmü'l-Kitab olan muhkematının yanında hafi, miişkil, milemel ve miiteşiibihatı, haikikatı, meciizı, sarihi, kinayesi, istiaresi, temsili, tensisi, imiisı, beliiğatinin mikteleri, tiirizleri, telmihleri, remizleri de vardır. Bütün bunlarda en vazılı olan mana maksut olmakla beraber müstetbeat-i terakib 58 denilen ve tali derecede matlup olan nice ifadeler de vardır. Usul ilminde malum olduğu üzere zahiri n zahir olması aynı zamanda te 'vi!, tensis, mecaz ihtimallerini kesmiş olmak lazım gelmeyeceği cihetle o zahire münafı ve münakız olmayarak maiyetinde bazı ihtimallerle tali derecede bir çok işaretierin aniaşılıp istinbat olunabilmesi, muhkematın vuzuh ve beyanına aykırı olamayacağı gibi, bilakis!isan arabiy mii.bin 59 olmasının levazıınındandır. Bundan dolayı Kur'an'da hiç batın, remiz ve ima yoktur, demek doğru olmaz. rji,.3, w gibi sı1re başlarında gelen harfler ne sı1rette tefsir edilirse edilsin remzi olmaktan hali denemez. Fakat Kur'an, "O 'nu gereği gibi düşünmiiyorlar mı? Eğer Kur 'an Allah 'tan başkasına ait olsaydı, elbette içinde birçok tutarsızlıklar bulurlardı60,' esası üzere çelişkiden beri, son derecede beliğ bir kelam olduğu için, zahiri ve batını arasında aykırılık ve çelişkiden münezzehtir. Haddi aşmamak şartıyla ondan zaman zaman vehbi ve zevki olarak alınan tulfıat ve ilhamlara nihayet tasavvur olunamaz 61." İşari tefsirin, Kur'an surelerinin harflerinden hareketle bazı anlamlara ulaşmak, şeklinde de tezahür ettiği bilinmektedir. Müfessirimiz, Nas 58 m üstetheat-i terakib: Satır aralarında işaret! e anlatmalar. 59 Şuiira: Nisa: 4/ Harndi Yazır, Hak Dini Kur' an, Tekvlr: 80/l-12 hk., Vlll, 5614.

14 12 Muhammed Çelik sılresının zahir tefsirini tamamladıktan sonra şöyle der: "Nas suresinin harfleri tekrarsız sayıldığında yirmi ikidir. Fatiha harfleri de böyledir. Aifisi'nin nakline göre bunun nüzul senelerine remiz olduğunu söyleyenler olmuştur. (..) Lakin meşhur olan yirmi üç senedir. Şu halde yirmi iki seneden fazla olmakla beraber tam yirmi üç sene de dolmamış olduğunu söylemek hepsine uygun olur. Gerçi dil ile ilgili bir kaydı, akli veya tabii bir delaleti olmayarak tamamıyla tesadüf kabilinden görünen bu gibi tevafuklara alıkarn terettüp ettirilecek kadar delil getirmeye elverişli, ifadesi kastedilen bir ım1nayı murat etmek nazarıyla bakmak doğru olmaz ise de, hakikatte Wihi ilme nazaran tesadüflin söz konusu olmayacağı ve her tesadüflin dahi işin aslında bir hikmetinin ve manasının bulunmasının gerekeceği düşünülürse bu gibi tesadüfierin yerine göre remzi bir mana ifadesinden yoksun kalamayacağı da inkar edilemez. Bu sebeple bunları da latif işaretler ve satır aralarından anlaşılan bilgiler kabilinden olan zevki nüktelere dahil remizler, imalar halinde kaydedip mütalaa etmek faydasız olmaz. Kur'an'da bu kabilden de birçok incelikler bulunduğu malum(dur) 62 " dedikten sonra bunların, Kur' an' ın müteşabihleri cümlesinden olduğunu şöyle belirtir: "Maamafih müteşabihat vadisi demek olan bu gibi nüktelerden muhkemata aykırı manalar çıkartınağa kalkışmak, Hurufılik sapıklığıyla Biitmllik karanlığına sürüklenmek demek olacağı, bunun ise Kur'an'ın zulmerten nfıra götüren açık beyanına aykırı olduğu şüphesiz olmakla beraber muhkemata aykırı olmayarak sezilen, duyulan panltılar (!emalar), ışıklar (lemhalar), ince ince irfanları, zevkleri okşayan remizler, imalar, kalden ziyade hale ait olan ve ehlinden başkasına örtüsünü açmayan harikalar da ne kadar incelense o kadar faydalı, o kadar güzel olur. Mesela Kur'an'ın başı besınelenin (ba)sı ile başladığı, sonu da "niis"ın "sin"i ile son bulduğu düşünülünce, bunun "bes", yani yetişir, kafi, işte o kadar demek gibi olduğu, bunun da "Biz Kitap'ta hiç bir şeyi eksik bırakmamışızdır. Sonra, Rab'lerinin huzurunda toplanacaklardır." (En'am, 6/38) muhkem meflıumuna uygun olarak Kur'an'ın başka bir kitaba, diğer bir delile ihtiyaç bırakmayacak derecede din esaslarının hepsini içeren, yeterli bir hidayet rehberi olduğuna bir reıniz, yani "Kendilerine okunan kitab (Kur'an)ı sana indirmemiz onlara yetmedi mi? Şüphesiz inanan bir toplum için bunda bir rahmet ve öğüt vardır." (Ankebfıt, 29/51) muhkem manasma da işaret olması gibi anlayışlar boş değil, hoştur 63 ". Kehf Suresinde anlatılan Musa ile Hızır kıssası ile ilgili ayetlerin tefsirinde ise şöyle der: "O halde demek olur ki muktaza-yı batın, mukteza~ 62 M. Harndi Yazır, Hak Dini, IX, 6429 vd. 63 M. Harndi Yazır, Hak Dini, IX, 6429 vd.

15 İsari Tefsirin Sınırları ve Elmalı/ı Hamdi Yazır 'da iisari Te(sir 13 yı zahire muhalif olabilir. Bundan dolayı hakikatle şeriatin çelişkisi lazım gelmez. Zira, şeriat hükm-i haktır. Hükm-i hak ise hakikatte ne ise odur 64." 1. ibareyle İşari Tefsir İşari tefsirin tasawufi tefsirden ibaret olmadığı, onu da içine alan daha geniş bir tefsir olduğu, belli başlı tefsir kitaplarında görüldüğü gibi, M. Harndi Yazır'nın Hak Dini Kur'an Dili adlı tefsirinde de açıkça görülmektedir. Bu durum, sadece bir konuya münhasır değildir; Kur'an'ın ana konuları ve bunların şubeleri durumundaki hemen her konu ile ilgili ayetlerin tefsirinde karşımıza çıkmaktadır. Şöyle: a. Ulôhiyet Kur'an'ın ana konusunun, muhataplarını şeksiz ve şirksiz doğru bir Allah inancına kavuşturmak olduğu bilinmektedir. Allah'ın varlığını bilip inanmanın yanında, O'na yaraşmayan vasıflardan beri olduğunu kabul ve ikrar etmek imanın temel şartlarının başında gelir. "Gökleri ve yeri yaratan A!Hih hakkında şüphe ha? (...) 65 " "Eğer yerde ve gökte Allah'tan başka ilahlar olsaydı, bunların ikisi de muhakkak bozguna uğrardı. (.f,r, Ulfıhiyetle ilgili meseleler, Kur'an'ın hemen her suresinde yer almaktadır. Bu itibarla, Elmalılı, konu ile ilgili ayetlerin sarih-zahir tefsirinin yanı sıra işari yönüne de temas etmektedir. Müfessirimiz, Allah'ın varlığını ispat sadedinde gelen, "O Allah, yedi göğü, birbiri üzerinde tabaka tabaka yarattı. (.. r" ayetinin, önce a:iakla ilgili olan sarih-zahir tefsirini yapar: ".. Fizik açıdan a:iaktan yürümektir ki bu itibarta yedi semanın altısı ay ile beraber yerküremizin Neptün gezegeninin en uzak sınırına kadar güneş sistemi içinde, yedincisi de güneş sistemi sınırlarından bakışianınıza erebilen samanyolunun ötesine kadar olan muhittir ki yerküremizin atmosferinden itibaren bunların tümüne birden sema adı verilir 68." Daha sonra işari tefsire geçer: "Bu defa ruhani bakış açısıyla olan bu ikinci mülahazaya gelelim: Bu açıdan kendimize bakınca şuur alemimizin bir seması demek olan gönlümüzde, ruhumuzda bir yerküre gibi " til " &ı M. Harndi Yazır, Hak Dini, V, İbrahim: 14/ Enbiya: Mülk: 67/2. 68 M. Harndi Yazır, Hak Dini, VII, (Elmalılı M. Harndi Yazır'dan yaptığımız iktihasları mümkün mertebede sadeleştirerek vereceğiz).

16 14 Muhammed Çelik vicdanının merkezi bulunan kalbimizde iman ve irade şuuru uyandırmak üzere çevre (muhit) ile ilgili yedi pencere buluruz ki bunlardan bize devamlı olarak ruh yayılır. Beşi yalnız cismani çevre hadiselerine bakan beş duyu, altıncısı onların elde ettikleri ile daha ilerisine bakan akıl ve mantık, yedincisi herkeste sarih ve kavi olmamakla beraber hepsinden geniş olan ilham ve vahiy kuvveleridir. İşte biz, duyular (meşair) denilen bu yedi pencereden kalbirnize inip çıkan ruh ve hasiret nurunun kuvvet ve zaafina göre hakikatten haberdar olur ve ona göre iman ve irade cehdiyle akibetimiz olan gayeye doğru yürürüz. Nefes alırken ciğerlerimize kabiliyederine göre hava girip çıktığı gibi his ve idrakte de duyularımıza ruh inip çıkarken o cereyanları yerli yerine hakkıyla ulaştırmaya ve yaymaya hizmet eden ve Melaike denilen birçok gizli ve hayırlı maddi ve manevi kuvvetler bulunduğu ve engelleri hertaraf ederek idrakimizi, İmanımızı, irademizi takviye için çalıştığı gibi bilakis o ruh cereyanlarının bize nüzulü sırasında yol kesen eşkıya gibi pusu kuran birikimlerimizi soyrnağa ve hiç olmazsa vehim ve hayal telkiniyle kalabalık edip bizi aldatarak neüzzübillah idrakimizi, İmanımızı, irademizi gizliden gizliye saptırıp bozmağa çalışan maddi ve manevi bir takım şer ve alçak kuvvetler de vardır ki bunlara da cin ve şeytan denilir" 69 Afiiktan enfüse yol almaya çalışırken, meselelere yaratılışın birliği açısından yaklaşması dikkat çeker: "Gezegenlerden her biri merkez etrafinda birbiri üstüne böyle tabaka tabaka birer sema sahası teşkil ettikleri gibi idrak alemimizde en aşağıda tatma, onun üstünde dokunma, onun üstünde koklarna, onun üstünde işitme, onun üstünde görme, onun üstünde akıl, onun üstünde vahiy, hadiseler ve ilgili oldukları hususlar olmak üzere tabaka tabaka birer genişlik sahası arzederler 70 ". Şu ayet de Allah'ın varlığını ispata dairdir: "De ki: Sizi gökten ve yerden kim rızıklandırıyor? Ya da kulakların ve gözlerin sahibi kimdir? ( ) 71 " Müfessirimiz bu ayetin tefsirinde şöyle der: Bu ayetin, "(.. ) Kul, nevafıl ile bana öyle yaklaşmaya çalışır ki Ben de onu severim. Onu sevince de, artık Ben onun işiten kulağı, gören gözü, tutan eli, yürüyen ayağı olurum. ( ) 72 " hadis-i kudsisi mazmunu olan şuhfıd billah meselesine bir işareti içerdiğini kaydetmeden geçemeyeceğiz 73 Küfrandan sakınmak gerektiğini şu ayetin işaretinden tespit eder: re M. Harndi Yazır, Hak Dini, VII, M. Harndi Y azır, Hak Dini. VII. 5 I Yunus: 10/ Buhfui. Rikak: M. H~di Yazır, Hak Dini, IV, 2708.

17 İsarf Te(sirin Sınırları ve Elmalı/ı Harndi Yazzr'da iisarf Tefsir 15 "Karınca vadisine geldikleri zaman bir karınca: 'Ey karıncalar dedi, yuvalarımza girin ki Süleyman ve orduları, farkında olmayarak sizi ezmesinler 74 ". Bu karıncanın diğerlerine yuvaya girmeyi emretmesi şunun içindir: Kavmi, Süleyman'ın (as) celaletini görürler de Allah TeiWi'nın kendilerine olan nimeti hakkında küfrana düşerler diye korktu. İşte, "sakın sizi kırmasınlar" demekten muradı buydu, yani kuvve-i maneviyenin kırılması idi. Bu suretle bunda dünya erbabıyla oturup kalkmanın sakıncalarına bir uyarı vardır 75 b. Ahiret Kur'an, Allah'ın varlığına ve birliğine imandan sonra en çok Ahiret'e iman konusu üzerinde durmuştur. Kur'an'ın üçte birinin Ahiret hayatına dair oluşu, konunun ağırlığını ve önemini gözler önüne senneye kafidir. Birçok ayette, Ahiret' e iman, Allah'a iman ile birlikte zikrolunduğu gibi 76, Ah iret' i inkar edenlerin Allah'ı da inkar durumuna düştükleri bildirilir 77 "Çünkü sorguya çekileceği ve dünyada yaptıklarının karşılığını göreceği ikinci bir hayata inanmayan kimsenin Tanrı'nın varlığını kabul edişi, çoğu zaman felsefi bir kanaatten öteye geçemez. Felsefi kanaatler kalbin değil fıkrin ürünleridir ve kişinin davranışiarına yön verme gücünden genellikle yoksundur" 78 Ahiret konusunun Kur'an'da ağırlıklı mesele oluşundan dolayı konu ile ilgili ayetterin sarabatinden sonra işaretine Müfessir Elmalılı, yönelir. Bunu örneklerle görelim: Örnek I: Hümeze S firesindeki ~~UI.)C. F #' ayeti hakkında şöyle der: "Erbab-ı işaret, bunda ruhani azabın şiddetine işaret olduğunu söylerler 79." Örnek 2: Karia S firesindeki ı);j~i Jü1Jilt3: 0-dll 0~ ~:i= hakkında şöyle der: Burada ateşperestlerin ve onlar gibi batıl akideleriyle kendilerini ateşiere atanların acıklı durumlarına dahi bir işaret yok değil ise de yalnız onları değil, iyi ve kötü bütün insanları saracak olan ve gerek hak uğrunda, gerek batıl peşinde can vermek için çırpınıp serilenterin hepsiyle alakası 74 Nemi: M. Harndi Yazır, Hak Dini, V, 3668 (Razl'den naklen). 76 '.. Ali Imran: 3/ll4; Tevbe: 9/44, Bkz. Nisa: 4/38; Ra'd: 13/5. 78 Prof. Dr. Bekir Topaloğlu. AHiRET md.. DİA İstanbul I M. Harndi Yazır, Hak Dini, IX, 6094.

18 16 Muhammed Çelik bulunan bir günün korkusunu tasavvur ettirmektedir. Aifisi'nin naklettiği üzere Te'vilat sahibi 80 demiştir ki: Bunun te'vilinde bir kaç anlam üzerinde ihtilaf etmişler ise de hepsi bir manaya döner; o günün korkusundan hayret ve ızdıraba işarettir 81 c. Peygamberlik Kur'an'ın temel konularından biri de Peygamberlere imandır. Bu mesele Allah'a imana dayanır. Zira, peygamberliğin ispatına, ancak Allah'a, O'nun ilmine, kudretine ve kainatın işlerini idaresine inanan kimse muhatap olur. Bundan dolayı, Hz. Peygamber'e iman Allah'a iman ile beraber zikredilir 82 Sözüne itibar edilen herkes; filozoflar ve bilginler, insan nevinden bazı zatların, kendilerine gelen vahye dayanarak, insanların mutluluğunu hedefleyen prensipleri halka tebliğ ettikleri, çirkin fiillerden onları sakındırdıkları 83 konusunda görüş birliğindedirler. M. Harndi Yazır'ın, ilgili ayetlerin sarih tefsirinden sonra işari anlamları tespite yöneldiğini görüyoruz. Peygambere gelen vahiyin zaruri bir ilim oluşunu anlatmak için, "Rabbin bal arısına şöyle vahyetti: 'Dağlardan, ağaçlardan ve insanların kurdukları çardaklardan kendine göz göz ev edin 84 " ayeti hakkında şunları kaydeder: "Denebilir ki arının sanatı bir Nübüvvet vahyi olmamakla beraber zaruri bir hüküm ifade etmesi açısından ona benzerdir. Ve vahiy denilen ruhi durum kuvvet ve isabetini tasavvur ve tefekkür edebilmek cihetinde ilhamdan daha kuvvetli bir misaldir. Yani Hak Teala tarafından arıya bal yapmak ruh ve sanatı şaşmaz bir zorunluluk (vücup) ve isabetle verildiği gibi, Peygambere gelen vahiy de Allah'tan gelen zaruri bir ilim (ilmi ledünni)dir. Ve buna işaretle rabbuke buyurulmuştur 85." Müfessirimiz, Mülk: 67/2 ayetlindeki 'seb'a semavat =yedi kat gök' ifadesinden mi'raca da bir yol bularak şöyle der: "Mi'rac-ı Muhammedi'nin o harime ulaşmasına da işaret olunmuş ınirac hadislerinde de seb 'a semavat hem cismani, hem ruhiini açılarla ifade olunarak Cibril ile beraber yedinci sema nihayetinde Cennetü'l-Me'va'mn bulunduğu sidre-i münteha'ya ve oradan yalnız olarak Arş-ı Hakk'a varılmış olduğu anlatılmıştır. (..) Bu sfıretle ruhiini ve hakiki semaların görüş mesafemizi sınırlandıran yedi 80 Ebu Mansur ei-maturidi. 81 M. Harndi Yazır, Hak Dini, IX, Maide: 5/ Krş. 4/ ; 46/9. 84 N ahi Sılresi: 16/ M. Harndi Yazır, Hak Dini, V, 3108.

19 İsari Tefsirin Sınırları ve Elma/ılı Hamdi Yaztr 'da iisarf Te(sir 17 semadan daha çok ve daha yüksek olduğu da anlaşılmış bulunur. Öyle ki bu yedi semanın tümüne birden dünya seması demek doğru olur 86 SafTat silresinin 10. ayeti vahyin korunması ile ilgilidir: "Yalnız bir çalıp kapmaca olursa, onu da delip geçen bir alev takip eder 87 ". Müfessirimiz bu ayeti şöyle tefsir eder: "Bir kulak hırsızlığı ile mele-i 'ala haberlerinden, vahiy ve ilham ürünlerinden çalıp kaçan bulunur. Onu da semadan arza doğru delip geçen bir alev takip eder. Şihaplar dünya semasının sabit süsü olarak bilinen yıldızlar gibi büyük olmamakla beraber yine yıldızlar cümlesinden sayılabilecek küçük ve küme küme dolaşan cisimlerdendir. (..) Bununla beraber şeytaniara atılan şihabdan murat ruhiini bir şihab olması da pek muhtemeldir. Asıl mesele aşağıdan semiiya karşı tecavüz etmek isteyenlerin vaziyetterini göstererek ilahi olan ilhamlardan bir kulak hırsızlığına kalkışan, dinler uydurmaya çalışan dinsizlerin maddi ve manevi hezimet ve perişanlıktarım anlatmaktır" 88 Ayetlerden, Hz. Peygamber' e dair işaretler tespit etmesi bu çerçevede incelenebilir: "Yoksa bir tuzak mı kurmak istiyorlar? Asıl tuzağa düşecek olanlar, o inkar edenlerin ta kendileridir 89." O küfredenler kendileri aldanacak, o tuzak kendi başlarına geçecektir. Nitekim, Resuluilah sağ salim hicret etti ve Ebu Cehiller Bedir' de kendileri yakalandı lar. Bu suretle bu ayet daha önceden gaybı haber vermiştir. Gaybı onların değil, Allah'ın bilip Peygamberine haber verdiğini anlatmıştır. Denilmiştir ki süikastı tertip edenlerin Bedir'de katiedilmeleri hisetin on beşinci senesinde olmuştur. Burada da (Tur ayetlerinde) " ;.1 " kelimesinin on beş defa. zikredilmesiyle buna işaret olunmuştur. Şihab9!hın dediği gibi bu kabil gizli işaretierin Kur'an'ın mu'cizelerinden olması uzak bir ihtimal olarak görülemez 91 Keza Müddessir SOresi 32. ayette geçen "Kamer" kelimesi hakkında şöyle der: "Burada 'Kamer', gece, sabah kendi manalarında ve ilahi orduların belirme parıltılarına işaret olmakla beraber dünyanın zulmete boğulduğu cahiliye devri içinde nübüvvet nurunun doğuşu, o gecenin yok olmaya yüz tutuşu ve parlamak üzere bulunan hayır ve hakikat sabahının yaklaşması anlarıyla İslam güneşinin doğuşu esnasına da ima vardır ve hatta asıl anıatılmak istenen budur 92." 66 M. Harndi Yazır, Hak Dini, VII, Saffiit: 37/ M. Harndi Yazır, Hak Diııj, VI, Tfir: 52/ Şihfib el-hafaci (Ö:l069/1659), Beydavi Tefsiri üzerine yazdığı İnayetu'I-Kadi ve Kifiiyetu'r-Radi adlı haşiyenin sahibidir. 91 M. Harndi Yazır, Hak Dini, VII, M. Harndi Yazır, Hak Dini, Vlll,

20 18 Muhammed Çelik "Nefes almaya başladığı dem sabaha 93." Sabahın teneffüsii, açılmaya başladığı sıradır ki tatlı tatlı badi sahasının Jetafetine de işaret eder. Bunun gece sıkıntısını izale eder bir işaret ifade ettiğinde şüphe yoktur. Bu suretle bu, "Ahiret senin için dünyadan daha hayırlıdır%' mazmunu üzere büsn-i iikıbet ile v'ad-ü tebşir vardır. Bu dünya, onlar için sabaha yönelmiş bir gece ve her nefsin ne hazırlamış olduğunu bileceği o kıyamet vakti böyle teneffiis eden bir sabah demek olduğunu müjdelemektedir 95 Yine, "Gökten su indiren O' dur. Sonra onunla her çeşit bitkiyi çıkardık, o bitkiden bir yeşillik çıkardık, ondan da birbiri üzerine binmiş daneler; hurmanın tomurcuğundan sarkan salkımlar; üzüm bağları; zeytin ve nar bahçeleri yetiştiriyoruz. (..)%" ayetinin zahir tefsirinden sonra şunları kaydeder: "Bununla Mekke' de bu ay etin nazil olduğu sırada İslam dininin henüz o çim, o tomurcuk misalinde olduğuna, Kur'an'ın semadan inen bir rahmet bulunduğuna ve müminlerin istikbali o cennetler ve kemale ermiş meyveler gibi olacağına bir işaret dahi edilmiştir 97 ". Müfessirimizin, Kur'an'ın i'cazına dair sunduğu işaretleri bu çerçevede kaydedebiliriz. "Yerküreyi uzattı. (..) Orada bütün meyvalardan iki çift yarattı. (.. r" "Bu ayette geçen 'zevceyn' tabiriyle her meyvada çifileşen mutlak manada erkek ile dişi, 'isneyn' tasviriyle de bunların hünsası ve gayrı hünsası anlatılmıştır. Biz bugünkü bitki ilminin şahitliğiyle anlıyoruz ki bu ayetin'orada bütün meyvalardan iki çift yarattı' cümlesinde başlı başına bir ilmi mu'cize vardır. Bu hakikatin bin bu kadar sene evvel Kur'an'da haber verilmiş olması Kur'an'ın Kİtabullah ve bunu getirenin Hak Peygamber olduğuna başlı başına büyük bir delil oluştur~". Enbiya Sfıresi: 21/33. ayetinin tefsirinde de şunları yazar: "Şüphe yok ki eskilerin nazarında da fen! er, şimdilerinki gibi ve belki daha kuvvetli kanaatletakip ediliyordu. Demek ki bugün bu ve emsali iiyetlerde, Kur'an'ın fenne karşı büyük bir zaferini okumaktayız. O halde bildiğimiz fenne aykırı görünen noktalara tesadüf edildiği zaman Kur'an'ı fenne uydurmağa çahşmamalı, fenni Kur'an'la uyuşturmağa çalışmalıdır. Zerre miktarı insafı olanların itiraf etmesi lazım gelir ki 'Her biri bir yörüngede yüzmektedirler' (36/40) kavli, Allah Teaiii'nın kudret ve vahdaniyetini, ayetlerini görünen alemde gösterirken, aynı zamanda ilahi ayetlerden birisi de Hz. Muhammed'in nuru olduğunu göstermek için Hz. Muhammed'in 93 Tekvir: 81/ Duha: 93/4. 95 M. Harndi Yazır, Hak D1ni, VIII, En'iim: 6/ M. Harndi Yazır, Hak Dini, lll, Ra'd: 13/3. 99 M. Harndi Yazır, Hak Dini, IV, 2956.

Aynı kökün "kesmek", "kısaltmak" anlamı da vardır.

Aynı kökün kesmek, kısaltmak anlamı da vardır. Kıssa, bir haberi nakletme, bir olayı anlatma hikâye etmek. Bu Arapça'da kassa kelimesiyle ifade edilir. Anlatılan hikâye ve olaya da "kıssa" denilir. Buhâri, bab başlıklarında "kıssa"yı "olay" anlamında

Detaylı

11. Kullara rızık olması için birbirine girmiş, küme küme tomurcukları olan uzun boylu hurma

11. Kullara rızık olması için birbirine girmiş, küme küme tomurcukları olan uzun boylu hurma KURAN'I KERİM TÜRKÇE MEALİ (DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI) 50-KAF SURESİ Mekke'de inmiştir. 45 (kırkbeş) âyettir. "Kaf" harfi ile başladığı için bu adı almıştır. Rahmân ve Rahîm (olan) Allah'ın adıyla. 1.

Detaylı

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ Kur an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya

Detaylı

Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu

Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu Question Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu belirtir misiniz? Kur an ın lafızdan soyut olduğu bir merhale var mıdır? Answer: Her şeyin lâfzî

Detaylı

Sıra no Sûre Adı. Âyet sayısı O.B.E.B

Sıra no Sûre Adı. Âyet sayısı O.B.E.B Kimi sayılar aralarında asal dır. Hangi sayıların aralarında asal olduğunu belirlemek için ortak bölenlerin en büyüğünü (O.B.E.B.) bulmak gerekir. Örnek: O.B.E.B. kavramını açıklamak için 12 ve 18 sayılarını

Detaylı

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz.

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz. Söylenen her söz, içinden çıktığı kalbin kılığını üzerinde taşır. Ataullah İskenderî Söz ilaç gibidir. Gereği kadar sarf edilirse fayda veriri; gerektiğinden fazlası ise zarara neden olur. Amr bin As Sadece

Detaylı

KUR'AN SÛRELERİNİN RESMİ VE İNİŞ SIRALAMASI

KUR'AN SÛRELERİNİN RESMİ VE İNİŞ SIRALAMASI GÜNÜMÜZDEKİ RESMİ SIRALAMA KUR'AN SÛRELERİNİN RESMİ VE İNİŞ SIRALAMASI YAYGIN İNİŞ SIRALAMASI - OSMAN BİN AFFAN FARKLI İNİŞ (NÜZÛL) SIRALAMALARI (TERTİPLERİ) Sûre No Sûre Adı Nüzul Sırası Âyet Sayısı Nüzul

Detaylı

İkili Simetrik Kitap ❸

İkili Simetrik Kitap ❸ 19 lu Gruplar Halinde Sûrelerin Numaraları ve Âyet Sayıları Bu bölümde Kur ân-ı Kerîm de bulunan sûrelerin sıra numarlarını ve âyet sayılarını 19 lu gruplar halinde birlikte inceleyeceğiz. İlk 19 sûrede

Detaylı

KURAN YOLU- DERS 3. (Prof.Dr. Mehmet OKUYAN ın Envarul Kuran isimli 3 no lu dersinin ilk 50 dakikasının özeti)

KURAN YOLU- DERS 3. (Prof.Dr. Mehmet OKUYAN ın Envarul Kuran isimli 3 no lu dersinin ilk 50 dakikasının özeti) KURAN YOLU- DERS 3 (Prof.Dr. Mehmet OKUYAN ın Envarul Kuran isimli 3 no lu dersinin ilk 50 dakikasının özeti) DERSTE GEÇEN KAVRAMLAR 1) Mübin : Açık ve Açıklayan. Kur an ın sıfatlarındandır. Kur an sadece

Detaylı

Bu ay içinde orucu ve namazı o kişiye kolaylaştırılır. Bu ay içinde orucu ve namazı ALLAH tarafından kabul edilir.

Bu ay içinde orucu ve namazı o kişiye kolaylaştırılır. Bu ay içinde orucu ve namazı ALLAH tarafından kabul edilir. 1- Ramazan ayının birinci gecesi kılınacak namaz: Bu gecede bir kimse 2 rekat namaz kılsa, her rekatta da KADİR SÜRESİNİ okursa; ALLAHÜ Teâlâ ( cc ) o kişiye 3 türlü kolaylık verir. Bu ay içinde orucu

Detaylı

el-itticâhâtü L-MÜNHARİFE FÎ TEFSÎRİ L-KUR ÂN İ L-KERÎM DEVÂFİ UHÂ VE DEF UHÂ

el-itticâhâtü L-MÜNHARİFE FÎ TEFSÎRİ L-KUR ÂN İ L-KERÎM DEVÂFİ UHÂ VE DEF UHÂ el-itticâhâtü L-MÜNHARİFE FÎ TEFSÎRİ L-KUR ÂN İ L-KERÎM DEVÂFİ UHÂ VE DEF UHÂ Muhammed Hüseyin ez-zehebî, Mektebetü Vehbe, 3. Basım, 1406/1986, 112 s. Harun ABACI* Bu kitapta yazar, eski ve yeni yazılmış

Detaylı

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız 4. SINIFLAR (PROJE ÖDEVLERİ) Öğrenci No 1- Dinimize göre Helal, Haram, Sevap ve Günah kavramlarını açıklayarak ilgili Ayet ve Hadis meallerinden örnekler veriniz. 2- Günlük yaşamda dini ifadeler nelerdir

Detaylı

NOT : İMAM-I RABBANİ Hz. bundan önceki mektuplar gibi. bunu da büyük şeyhi Bakibillah'a yazmıştır.

NOT : İMAM-I RABBANİ Hz. bundan önceki mektuplar gibi. bunu da büyük şeyhi Bakibillah'a yazmıştır. 4.MEKTUP MEVZUU : a) Mübarek ramazan ayının faziletleri. b) Hakikat-ı Muhammediye'nin (kabiliyet-i ulâ) beyanı.. Ona ve âline salât, selâm ve saygılar.. c) Kutbiyet makamı, ferdiyet mertebesi.. NOT : İMAM-I

Detaylı

5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetiyim. 6 Müslüman mısın? Elhamdülillah, Müslümanım.

5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetiyim. 6 Müslüman mısın? Elhamdülillah, Müslümanım. TEMEL DİNİ BİLGİLER 1 Rabbin kim? Rabbim Allah. 2 Dinin ne? Dinim İslam. 3 Kitabın ne? Kitabım Kur ân-ı Kerim. 4 Kimin kulusun? Allah ın kuluyum. 5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu

Detaylı

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir.

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. İBADET 1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. 2 İslam ın şartı kaçtır? İslam ın şartı beştir.

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TEFSİR DKB202 4 2+0 2 3

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TEFSİR DKB202 4 2+0 2 3 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TEFSİR DKB202 4 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Kur ân-ı Kerîm sûrelerinin sondan sayılması 1

Kur ân-ı Kerîm sûrelerinin sondan sayılması 1 Kur ân-ı Kerîm sûrelerinin sondan sayılması 1 Bu bölümde Kur ân-ı Kerîm sûrelerini sondan sayalım. Örnek: Sondan birinci sûre Nâs sûresidir. Sûrenin sondan sıra numarası Sûrenin adı 1 Nâs 6 Sûrenin içerdiği

Detaylı

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ a. 14.Yüzyıl Orta Asya Sahası Türk Edebiyatı ( Harezm Sahası ve Kıpçak Sahası ) b. 14.Yüzyılda Doğu Türkçesi ile Yazılmış Yazarı Bilinmeyen Eserler c.

Detaylı

1.Birlik ilkesi: İslam inancına göre bütün varlıklar, bir olan Allah tarafından yaratılmıştır.

1.Birlik ilkesi: İslam inancına göre bütün varlıklar, bir olan Allah tarafından yaratılmıştır. İnsanın toplumsal bir varlık olarak başkaları ile iyi ilişkiler kurabilmesi, birlik, barış ve huzur içinde yaşayabilmesi için birtakım kurallara uymak zorundadır. Kur an bununla ilgili ne gibi ilkeler

Detaylı

LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI)

LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI) Livata Haddi 71 LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI) Livatanın cezası zina cezasından farklıdır. Her ikisinin vakıası birbirinden ayrıdır, birbirinden daha farklı durumları vardır. Livata,

Detaylı

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen Muâz b. Cebel'in Hz. Peygamber in (s.a.v.) sorduğu

Detaylı

EDİRNE İL MÜFTÜLÜĞÜ 2015 MERKEZ 4. DÖNEM VAAZ (EKİM, KASIM, ARALIK) VE İRŞAT PROGRAMI

EDİRNE İL MÜFTÜLÜĞÜ 2015 MERKEZ 4. DÖNEM VAAZ (EKİM, KASIM, ARALIK) VE İRŞAT PROGRAMI 5.10.2015 Pazartesi 06.10 2015 Salı Y.ÇİFTÇİ S.AL Y.ÇİFTÇİ 7.10.2015 Çarşamba Y.ÇİFTÇİ 15:00 8.10.2015 Perşembe S.AL S.AL 9.10.2015 Cuma E.ÜZÜM S.AL Y.ÇİFTÇİ 15:00 E.ÜZÜM (Siyer ) Mirac ve Hediyesi Namaz

Detaylı

TV LERDEKİ PROGRAMLARA ÇIKANLAR KURAN OKUMASINI BİLMİYOR

TV LERDEKİ PROGRAMLARA ÇIKANLAR KURAN OKUMASINI BİLMİYOR Site İsmi : Zaman 53 Tarih: 10.05.2012 Site Adresi : www.zaman53.com Haber Linki : http://www.zaman53.com/haber/14544/camilerin-ayaga-kalkmasi-lazim.html ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Detaylı

KURAN YOLU- DERS 1-2. DERSTE GEÇEN KAVRAMLAR 1) ikra : İlk inen vahiy. Oku! anlamına gelir. Kıraat (okumak) kelimesi de aynı kökten gelir.

KURAN YOLU- DERS 1-2. DERSTE GEÇEN KAVRAMLAR 1) ikra : İlk inen vahiy. Oku! anlamına gelir. Kıraat (okumak) kelimesi de aynı kökten gelir. KURAN YOLU- DERS 1-2 (Prof.Dr. Mehmet OKUYAN ın Envarul Kuran isimli 2 no lu dersinin özeti) DERSTE GEÇEN KAVRAMLAR 1) ikra : İlk inen vahiy. Oku! anlamına Kıraat (okumak) kelimesi de aynı kökten 2) Tilavet,

Detaylı

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6]

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6] K U R B A N Şartlarını hâiz olub,allah a yaklaşmak amacıyla kesilen kurban;hz. Âdem in çocuklarıyla başlayıp [1],Hz. İbrahim-in oğlu İsmail-in kurban edilmesinin emredilmesi[2],daha sonra onun yerine koç

Detaylı

ISSN 2146-7846 ISSN 2146-7846

ISSN 2146-7846 ISSN 2146-7846 ISSN 2146-7846 J ISSN 2146-7846 J Yayınlayan Kurum / Publishing Institution: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi / Bozok University Revelation Faculty Dil/Language: Türkçe, İngilizce, Arapça, Almanca,

Detaylı

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri)

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri) ARAŞTIRMA ALANLARI 1 Kur an İlimleri ve Tefsir Kur an ilimleri, Kur an tarihi, tefsir gibi Kur an araştırmalarının farklı alanlarına dair araştırmaları kapsar. 1. Kur an tarihi 2. Kıraat 3. Memlükler ve

Detaylı

Fırka-i Naciyye. Burak tarafından yazıldı. Çarşamba, 09 Eylül 2009 22:27

Fırka-i Naciyye. Burak tarafından yazıldı. Çarşamba, 09 Eylül 2009 22:27 İslâmî akideyi en net ve sağlam şekliyle kabul eden topluluk. Bu deyim iki kelimeden meydana gelmiş bir isim tamlamasıdır. Terkibin birinci ismi olan fırka kelimesi için bk. "Fırak-ı Dalle". Naciye kelimesi

Detaylı

ALEMLERİN EFENDİSİ NİN (SAV) DİLİYLE KUR AN

ALEMLERİN EFENDİSİ NİN (SAV) DİLİYLE KUR AN KUR AN KARANLIKLARDAN AYIDINLIĞA ÇIKARIR Peygamber de (şikayetle): Ya Rabbi! Benim kavmim bu Kur an ı (okumayı ve hükümlerine uymayı bırakıp hatta menedip onu) terkettiler. dedi. (Furkân /30) Elif, Lâm,

Detaylı

Zengin Sayılar (abundant numbers or excessive numbers) σ(n) > 2n

Zengin Sayılar (abundant numbers or excessive numbers) σ(n) > 2n Zengin Sayılar (abundant numbers or excessive numbers) n pozitif bir tamsayı olmak üzere, n nın pozitif bölenlerinin toplamı σ(n) dir. Şâyet, σ(n) > 2n ise, n zengin bir sayıdır. Örnek: 12 nı ele alalım.

Detaylı

Resulullah ın Hz. Ali ye Vasiyyeti

Resulullah ın Hz. Ali ye Vasiyyeti Resulullah ın Hz. Ali ye Vasiyyeti Hz. Ali (kv) bildiriyor: Resulullah (sav) bir gün beni huzuruna çağırdı: "Ya Ali! Senin bana yakınlığın, Harun Peygamberin Musa Aleyhisselama olan yakınlığı gibidir.

Detaylı

GENEL YAYIN YÖNETMENÝ VE SORUMLU YAZI ÝÞLERÝ MÜDÜRÜ TALÝP ARSLAN

GENEL YAYIN YÖNETMENÝ VE SORUMLU YAZI ÝÞLERÝ MÜDÜRÜ TALÝP ARSLAN 1 ÝMTÝYAZ SAHÝBÝ MUSTAFA KOÇ GENEL YAYIN YÖNETMENÝ VE SORUMLU YAZI ÝÞLERÝ MÜDÜRÜ TALÝP ARSLAN BASKI YERÝ ÇAÐLAYAN A.Þ. TS EN ISO 9001:2008 SER NO: 300-01 SARNIÇ YOLU ÜZERÝ NO:7 GAZÝEMÝR / ÝZMÝR TEL: 0

Detaylı

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te 9 da AK YIL: 2012 SAYI : 164 26 KASIM 01- ARALIK 2012 BÜLTEN İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI T E Ş K İ L A T İ Ç İ H A F T A L I K B Ü L T E N İ 4 te Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır

Detaylı

2- Bu kitapta hiç şüphe yoktur, Allah'tan korkanlar için yol göstericidir.

2- Bu kitapta hiç şüphe yoktur, Allah'tan korkanlar için yol göstericidir. Normal 0 21 false false false MicrosoftInternetExplorer4 ب س م الله الر ح م ن الر ح يم BAKARA SURESİ Medeni (hicretten sonra nazil) olup, iki yüz seksen yedi âyetttir. الر ح يم الر ح م ن ب س م الله ل ل

Detaylı

19 lu gruplar halinde sûrelerin sondan sıra numaraları ile âyet sayıları 1

19 lu gruplar halinde sûrelerin sondan sıra numaraları ile âyet sayıları 1 lu gruplar halinde sûrelerin sondan sıra numaraları ile âyet sayıları Bu bölümde Kur ân-ı Kerîm de bulunan sûrelerin sondan sıra numarları ile âyet sayılarını lu gruplar halinde birlikte inceleyeceğiz.

Detaylı

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23)

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23) Dedikodu (Gıybet) Gıybet Dedikodu (gıybet), birisinin yüzüne söylenmesinden hoşlanmadığı şeyleri arkasından söylemektir. O kimse söylenen şeyi gerçekten yapmış ise bu gıybet, yapmamış ise iftira olur (Hadis,

Detaylı

GEREDE MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI IV. ÜNCÜ DÖNEM (EKİM-KASIM-ARALIK AYLARI) VAAZ PROGRAMI

GEREDE MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI IV. ÜNCÜ DÖNEM (EKİM-KASIM-ARALIK AYLARI) VAAZ PROGRAMI GEREDE MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI IV. ÜNCÜ DÖNEM (EKİM-KASIM-ARALIK AYLARI) VAAZ PROGRAMI TARİH GÜN VAKİT ADI SOYADI UNVANI VAAZIN KONUSU VAAZIN YAPILDIĞI YER 3.10.2014 CUMA ÖĞLEDEN ÖNCE HASAN İZMİRLİ İlçe Müftüsü

Detaylı

KUR AN I KERİM HAKKINDA KISA BİLGİLER. Soru 2 : Allah(c.c.) ın dilediği şeyleri Peygamberlerine bildirmesine ne denir? Cevap : Vahy denir.

KUR AN I KERİM HAKKINDA KISA BİLGİLER. Soru 2 : Allah(c.c.) ın dilediği şeyleri Peygamberlerine bildirmesine ne denir? Cevap : Vahy denir. KUR AN I KERİM HAKKINDA KISA BİLGİLER Soru 1 : Kur an ı Kerim kaç yılda inmiş, tamamlanmıştır? Cevap : Kur an ı Kerim 22 sene, 2 ay, 22 günde inmiştir. Soru 2 : Allah(c.c.) ın dilediği şeyleri Peygamberlerine

Detaylı

GADİR ESİNTİLERİ -10- Şiir: İsmail Bendiderya

GADİR ESİNTİLERİ -10- Şiir: İsmail Bendiderya GADİR ESİNTİLERİ -10- Şiir: İsmail Bendiderya GADİR ESİNTİLERİ (10) Şiir: İsmail Bendiderya Edit: Kadri Çelik - Şaduman Eroğlu Son Okur: Murtaza Turabi Hazırlayan: D.E.K. Kültürel Yardımcılık, Tercüme

Detaylı

ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM (OCAK-ŞUBAT-MART) VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI

ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM (OCAK-ŞUBAT-MART) VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI Sıra No ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM (OCAK-ŞUBAT-MART) VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI VAAZ EDENİN VAAZIN ADI SOYADI ÜNVANI YERİ TARİHİ GÜNÜ VAKTİ KONUSU Dr. İbrahim ÖZLER İlçe Müftüsü

Detaylı

MERSİN İL MÜFTÜLÜĞÜ 2015 YILI RAMAZAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI VAİZİN

MERSİN İL MÜFTÜLÜĞÜ 2015 YILI RAMAZAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI VAİZİN VAİZİN TARİHİ VAKTİ ADI VE SOYADI UNVANI İLÇESİ YERİ KONUSU İbrahim KADIOĞLU İl Müftü Yard. Akdeniz Ulu Camii 17 Haziran 2015 Çarşamba 18 Haziran 2015 Perşembe 19 Haziran 2015 Cuma Yunus GÜRER İl Vaizi

Detaylı

Lisans Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 1994. Y. Lisans S. Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler /Temel İslam Bilimleri/Hadis 1998

Lisans Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 1994. Y. Lisans S. Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler /Temel İslam Bilimleri/Hadis 1998 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı ve Soyadı :Muammer BAYRAKTUTAR 2. Ünvanı : Yrd. Doç. Dr. 3. Görevi : Öğretim Üyesi/Dekan Yrd. 4. Görev Yeri : Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 5. İletişim : muammerbayraktutar@hotmail.com

Detaylı

17.10.2014 11:30-12:30 24.10.2014 11:30-12:30 31.10.2014 11:30-12:30 7.11.2014 11:30-12:30 14.11.2014 11:30-12:30 AYHAN KAYA 21.11.

17.10.2014 11:30-12:30 24.10.2014 11:30-12:30 31.10.2014 11:30-12:30 7.11.2014 11:30-12:30 14.11.2014 11:30-12:30 AYHAN KAYA 21.11. MERSİN İL MÜFTÜLÜĞÜ İÇEL TV-YÖRÜK FM PROGRAM TABLOSU Cami ve Gençlik ( gençlerin camiye ilgisi,hz peygamber ve gençlik (kaynak : DİB cami-gençlik sayfası) İsraf duyarlılığı ya da Tüketim Ahlakı (Hasan

Detaylı

ELMALILI M. HAMDİ YAZIR SEMPOZYUMU

ELMALILI M. HAMDİ YAZIR SEMPOZYUMU AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ ELMALILI M. HAMDİ YAZIR SEMPOZYUMU 02 04 Kasım 2012, Antalya P r o g r a m 1. Gün (2 Kasım 2012 Cuma): Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Konferans Salonu, Kampüs

Detaylı

KURAN YOLU- DERS 9-10

KURAN YOLU- DERS 9-10 KURAN YOLU- DERS 9-10 (Prof.Dr. Mehmet OKUYAN ın Envarul Kuran isimli 6 no lu dersinin özeti) DERSTE GEÇEN KAVRAMLAR 1. İsm-i Tafdil: «Daha» ve «En» kelimeleri ile yapılan Karşılaştırma Sıfatlarıdır. Örneğin,

Detaylı

Allah Kuran-ı Kerim'de bildirmiştir ki, O kadın ve erkeği eşit varlıklar olarak yaratmıştır.

Allah Kuran-ı Kerim'de bildirmiştir ki, O kadın ve erkeği eşit varlıklar olarak yaratmıştır. İslam a göre kadınlar erkeklerden daha değersiz kabul edilmez. Kadınlar ve erkekler benzer haklara sahiptirler ve doğrusu bazı hususlarda kadınlar, erkeklerin sahip olmadığı bazı belirli ayrıcalıklara

Detaylı

KADINA ARKADAN YANAŞMANIN HÜKMÜ

KADINA ARKADAN YANAŞMANIN HÜKMÜ 76 KADINA ARKADAN YANAŞMANIN HÜKMÜ Kadına dübüründen yanaşmak haramdır. Dolayısıyla erkeğin kadına dübüründen yanaşması haram olup bazı imamlar bunu zina olarak değerlendirmişlerdir. Her ne kadar livata

Detaylı

KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ ZORUNLU ARAPÇA HAZIRLIK NORMAL ÖĞRETİM DERS PLANI VE İÇERİKLERİ (2014-2015 Akademik Yılı)

KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ ZORUNLU ARAPÇA HAZIRLIK NORMAL ÖĞRETİM DERS PLANI VE İÇERİKLERİ (2014-2015 Akademik Yılı) KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ ZORUNLU ARAPÇA HAZIRLIK NORMAL ÖĞRETİM DERS PLANI VE İÇERİKLERİ (2014-2015 Akademik Yılı) ARAPÇA HAZIRLIK SINIFI GÜZ YARIYILI (BİRİNCİ KUR) Y. YIL ÖN KOŞUL DERSİN

Detaylı

İslam İtikadında Sünnet: Hamdi GÜNDOĞAR /

İslam İtikadında Sünnet: Hamdi GÜNDOĞAR / İslam İtikadında Sünnet: Hamdi GÜNDOĞAR / Çıra Yayınları, İstanbul, 2006/240 sayfa Tanıtan: Muzaffer BARLAK 1 İnsanların en hayırlısı, insanlara faydalı olandır. Yüce Allah, ilahi hitabının birçok yerinde

Detaylı

İkili Simetrik Kitap ❷

İkili Simetrik Kitap ❷ Bölen Kümesi Eleman Sayısı < 2 Olan Sayı Tamsayılar içerisinde bölen kümesi eleman sayısı 2'den küçük olan tek bir sayı vardır; o da 1 sayısıdır. 1 sayısının bölen kümesinde tek bir eleman vardır. Kur

Detaylı

www.simetrikkitap.com

www.simetrikkitap.com Üçe bölünen ancak ikiye bölünmeyen sayılar Üçe bölünen ancak ikiye bölünmeyen sayılar Bu bölümde Kur ân-ı Kerîm fihristinde bulunan sayılardan üçe bölünen ancak ikiye bölünmeyenleri tespit ederek işe başlayacağız.

Detaylı

M. Sinan Adalı. Eski zamanlarda yaşamış peygamberlerin ve ümmetlerinin başlarından geçen ibretli öyküler, hikmetli meseller

M. Sinan Adalı. Eski zamanlarda yaşamış peygamberlerin ve ümmetlerinin başlarından geçen ibretli öyküler, hikmetli meseller yayın no: 117 PEYGAMBERİMİZİN DİLİNDEN HİKMETLİ ÖYKÜLER Eski zamanlarda yaşamış peygamberlerin ve ümmetlerinin başlarından geçen ibretli öyküler, hikmetli meseller Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür Yayınevi

Detaylı

www.simetrikkitap.com

www.simetrikkitap.com İkiye bölünen ancak üçe bölünmeyen sayılar Bu bölümde Kur ân-ı Kerîm fihristinde bulunan sayılardan ikiye bölünen ancak üçe bölünmeyenleri tespit ederek işe başlayacağız. Daha sonra, bunlar arasında matematiksel

Detaylı

2015 YILI 3. DÖNEM ÜÇ AYLIK VAAZ- IRŞAT PROGRAMI. 20.7.2015 Pazartesi Öğleden Önce Şevket ŞİMŞEK Uzman Vaiz Kapucu Camii

2015 YILI 3. DÖNEM ÜÇ AYLIK VAAZ- IRŞAT PROGRAMI. 20.7.2015 Pazartesi Öğleden Önce Şevket ŞİMŞEK Uzman Vaiz Kapucu Camii VAAZIN 2015 YILI 3. DÖNEM ÜÇ AYLIK VAAZ- IRŞAT PROGRAMI VAİZİN TARİHİ GÜNÜ VAKTİ ADI SOYADI ÜNVANI GÖREV YAPACAĞI YER KONUSU 20.7.2015 Pazartesi Öğleden Önce Şevket ŞİMŞEK Uzman Vaiz Kapucu Camii PEYGAMBERİMİZİN

Detaylı

www.simetrikkitap.com

www.simetrikkitap.com Mükemmel Sayılar (perfect numbers) n pozitif bir tamsayı olmak üzere, n nın pozitif bölenlerinin toplamı σ(n) dir. Şâyet, σ(n) = 2n ise, n mükemmel bir sayıdır. Örnek: 28 nı ele alalım. Bölen kümesi={

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Takdim... 9 İTİKAD ÜNİTESİ. I. BÖLÜM Din Din Ne Demektir?... 11 Dinin Çeşitleri... 11 İslâm Dini nin Bazı Özellikleri...

İÇİNDEKİLER. Takdim... 9 İTİKAD ÜNİTESİ. I. BÖLÜM Din Din Ne Demektir?... 11 Dinin Çeşitleri... 11 İslâm Dini nin Bazı Özellikleri... IGMG Islamische Gemeinschaft Millî Görüş e. V. İslam Toplumu Millî Görüş Eğitim Başkanlığı İÇİNDEKİLER Ders Kitapları Serisi Takdim... 9 İTİKAD ÜNİTESİ Din Din Ne Demektir?... 11 Dinin Çeşitleri... 11

Detaylı

3 Her çocuk Müslüman do ar.

3 Her çocuk Müslüman do ar. TAHR C * 1 Sözlerin en güzeli Allah ın kitabı, yolların en güzeli Muhammed in yoludur. Buhari, Edeb, 70; tisam, 2. z Müslim, Cuma, 43. z Nesai, Iydeyn, 22. z bn Mace, Mukaddime, 7. z Darimî, Mukaddime,

Detaylı

Kur an ın Bazı Hikmetleri

Kur an ın Bazı Hikmetleri Kur an ın Bazı Hikmetleri Allah Teala kıble hususunda derin tartışmalara giren insanların görüşünü: İyilik, yüzlerinizi doğuya ve batıya çevirmeniz değildir. ayetiyle reddetmiştir. Ki onların bir kısmı,

Detaylı

İLİ : GENEL TARİH : 29.01.2016. Hazırlayan: Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

İLİ : GENEL TARİH : 29.01.2016. Hazırlayan: Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü İLİ : GENEL TARİH : 29.01.2016 EN GÜZEL İSİMLER O NUNDUR Aziz Müminler! Okuduğum âyet-i kerimede Yüce Rabbimiz şöyle buyuruyor: O, yaratan, yoktan var eden, şekil veren Allah tır. Güzel isimler O nundur.

Detaylı

Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır.

Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır. Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır. Kur'an-ı Kerimde bir kimseye hayat vermenin adeta bütün insanlara hayat verme gibi

Detaylı

Orucun tutulacağı günler olduğu gibi tutulmayacağı günlerde vardır. Resûlüllah sav bizzat bunu yasak etmiştir.

Orucun tutulacağı günler olduğu gibi tutulmayacağı günlerde vardır. Resûlüllah sav bizzat bunu yasak etmiştir. Hastalık ve Yolculukta: Eğer bir insan hasta ise ve yolcu ise onun için oruç tutmak Kur an-ı Kerim de yasaktır. Bazı insanlar ben hastayım ama oruç tutabilirim diyor veya yolcuyum ama tutabilirim diyor.

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Nihat Uzun, Hicrî II. Asırda Siyaset-Tefsir İlişkisi, Pınar Yay., İstanbul, 2011, 302 s.

Nihat Uzun, Hicrî II. Asırda Siyaset-Tefsir İlişkisi, Pınar Yay., İstanbul, 2011, 302 s. T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ Cilt: 20, Sayı: 2, 2011 s. 209-213 Kitap Tanıtımı Nihat Uzun, Hicrî II. Asırda Siyaset-Tefsir İlişkisi, Pınar Yay., İstanbul, 2011, 302 s. Hanifi ŞAHİN

Detaylı

11.05.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

11.05.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 11.05.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi Prof. Dr. Köse: Organ Bağışının Dinen Sakıncası Yoktur İzmir İl Sağlık Müdürlüğü, İzmir İl Müftülüğü ve İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi

Detaylı

Ramazan ve Bayram Ramazan Ramazan Allah a yakınlaşmak için yegane bir zaman. Allah dünyada kendisi ve insanlar arasına perdeler koymuş. Bu perdeleri açmak ve aşmak, Allah a yakınlaşmak, onu hissetmek için

Detaylı

Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları

Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları Kur ân-ı Kerim de Oruç Ey müminler! Sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de sayılı günler içinde Oruç tutmanız farz kılındı. Umulur ki, bu sayede, takva mertebesine

Detaylı

Efendim, öğrendiklerimin ikincisi; çok kimseyi, nefsin şehvetleri peşinde koşuyor gördüm. Şu âyet-i kerimenin mealini düşündüm:

Efendim, öğrendiklerimin ikincisi; çok kimseyi, nefsin şehvetleri peşinde koşuyor gördüm. Şu âyet-i kerimenin mealini düşündüm: Hatim-i Esam hazretleri, hocası Şakik-i Belhi hazretlerinin yanında 33 sene kalır, ilim tahsil eder. Hocası, bu zaman içinde ne öğrendiğini sorduğu zaman, sekiz şey öğrendiğini söyler ve bunları hocasına

Detaylı

TEPEBAŞI İLÇESİ 2016 YILI RAZAMAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI

TEPEBAŞI İLÇESİ 2016 YILI RAZAMAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI S.NO TEPEBAŞI İLÇESİ 2016 YILI RAZAMAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI VAAZ EDENİN VAAZIN TARİH ADI SOYADI UNVANI YERİ VAKTİ KONUSU Tepebaşı Camii 1 05.06.2016 29 Şaban Nalbant Camii Rahman Camii Ramazan'a

Detaylı

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a):

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): da: - Yavrum ne oldu niye acele acele camiye koşuyorsun? der. Bu soruya karşılık çocuk - Efendim,

Detaylı

Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108. Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4. Fakrnâme Vîrânî Abdal

Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108. Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4. Fakrnâme Vîrânî Abdal Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108 Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4 Fakrnâme Vîrânî Abdal Yayına Hazırlayan Fatih Usluer ISBN: 978-605-64527-9-6 1. Baskı:

Detaylı

4. DERS Siyer Kur an İlişkisi

4. DERS Siyer Kur an İlişkisi 4. DERS Siyer Kur an İlişkisi 1 إ ن الل ه و م ل ئ ك ت ه ي ص ل ون ع ل ى الن ب ي ي ا أ ي ه ا ال ذ ين آم ن وا ص ل وا ع ل ي ه و س ل م وا ت س ل ي اما Allah ve melekleri, Peygamber e çok salât ederler. Ey müminler!

Detaylı

TEFSIR NASIL BIR ILIMDIR? Tarhşmalı İ1mi İhtisas Toplantısı. 15-16 Mayıs 2010 İSLAMI İLİMLERDE METODOLOJİIUSÜL- IW3

TEFSIR NASIL BIR ILIMDIR? Tarhşmalı İ1mi İhtisas Toplantısı. 15-16 Mayıs 2010 İSLAMI İLİMLERDE METODOLOJİIUSÜL- IW3 İSLAMI İLİMLERDE METODOLOJİIUSÜL- IW3 TEFSIR NASIL BIR ILIMDIR? Tarhşmalı İ1mi İhtisas Toplantısı 15-16 Mayıs 2010 Çamlıca Sabahattin Zaim Kültür Merkezi İstanbul2011 ~ en " sar ISBN: 978-605-5309-0()..8

Detaylı

HADDİNİ BİLMEMEK YA DA İSTİDRAC

HADDİNİ BİLMEMEK YA DA İSTİDRAC Niyeti temiz olan ve haddini bilen bir Müslüman, başarıya, nîmete karşı şükrünü edâ edemez ise, Allah (CC) o kişiyi bir mahrûmiyete, bir sıkıntıya mâruz bırakır. Meselâ, dikkat ediniz, bir başarıya imzâ

Detaylı

Azrail in Bir Adama Bakması

Azrail in Bir Adama Bakması Mevlâna (1207 1273) Güçlü bir bellek, çağrışım yeteneği, üretkenlik, olağanüstü görüş ve anlatım gücü, derin duygusallık ve hüzün, her yönüyle İslam kültürüne hâkimiyet... İşte Mevlâna deyince akla gelen

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ. : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 : abulut@fsm.edu.tr

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ. : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 : abulut@fsm.edu.tr AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Ali Bulut İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (01) 51 81 00 Mail : abulut@fsm.edu.tr. Doğum - Tarihi : 1.0.1973

Detaylı

3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler

3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler 3. ÜNİTE: EN GÜZEL ÖRNEK HZ. MUHAMMED İN İBADETLERİ 3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler KAZANIMLARIMIZ O Bu ünitenin sonunda öğrenciler Hz. Muhammed'in: O 1. Öncelikle bir kul olarak davrandığını kavrar.

Detaylı

BESMELE VE ALLAH LAFZ-I CELÂLİ'NİN SAYIMLARI

BESMELE VE ALLAH LAFZ-I CELÂLİ'NİN SAYIMLARI Bu yazı www.multimediaquran.com sitesinin sahibi hacı Mehmet Bahattin Geçkil tarafından hazırlanmıstır. 11-15-2015. Herhangi bir medyada yayınlanması halinde yukarıdaki bilginin referans olarak verilmesi

Detaylı

GADİR ESİNTİLERİ -9- Şiir: İsmail Bendiderya

GADİR ESİNTİLERİ -9- Şiir: İsmail Bendiderya GADİR ESİNTİLERİ -9- Şiir: İsmail Bendiderya GADİR ESİNTİLERİ (9) Şiir: İsmail Bendiderya Edit: Kadri Çelik - Şaduman Eroğlu Son Okur: Murtaza Turabi Hazırlayan: D.E.K. Kültürel Yardımcılık, Tercüme Bürosu

Detaylı

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERİSTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ HAZIRLIK SINIFLARI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) GÜZ MAZERET SINAV PROGRAMI

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERİSTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ HAZIRLIK SINIFLARI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) GÜZ MAZERET SINAV PROGRAMI YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERİSTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ HAZIRLIK SINIFLARI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) GÜZ MAZERET SINAV PROGRAMI 13.00-14.15 Sarf ve Nahiv 13.00-14.15 İmla İnşa ve Okuma 1-A-B-C SINIFLARI (NORMAL VE

Detaylı

ZAFER TALHA ÇİMEN 8/E - 1453

ZAFER TALHA ÇİMEN 8/E - 1453 ÖZEL EGE LİSESİ (ORTAOKULU) DİN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BİLGİSİ KAZA VE KADER (Allah, herkesin ne yapacağını bilip yazdığına göre, insanların hayır işlemesinin bir anlamı var mı? İslam da İnsanın İradeli Fiilleri

Detaylı

2016 YILI 1. DÖNEM ÜÇ AYLIK VAAZ- IRŞAT PROGRAMI VAAZIN

2016 YILI 1. DÖNEM ÜÇ AYLIK VAAZ- IRŞAT PROGRAMI VAAZIN 2016 YILI 1. DÖNEM ÜÇ AYLIK VAAZ- IRŞAT PROGRAMI VAAZIN VAİZİN TARİHİ GÜNÜ VAKTİ ADI SOYADI ÜNVANI GÖREV YAPACAĞI YER KONUSU 1.01.2016 Cuma Öğleden Önce Şevket ŞİMŞEK Uzman Vaiz Mermerler Camii SORUMLU

Detaylı

Anlamı. Temel Bilgiler 1

Anlamı. Temel Bilgiler 1 Âmentü Haydi Bulalım Arkadaşlar aşağıda Âmentü duası ve Türkçe anlamı yazlı, ancak biraz karışmış. Siz doğru şekilde eşleştirebilir misiniz? 1 2 Allah a 2 Kadere Anlamı Ben; Allah a, meleklerine, kitaplarına,

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ - SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

YALOVA ÜNİVERSİTESİ - SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEMEL İSLAM BİLİMLERİ TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FİNAL SINAVI TAKVİMİ TARİH SAAT DERSİN ADI SALON ÖĞRETİM ÜYESİ Mukayeseli Adab ve Erkanı Prof. Dr. Tahir YAREN Kıraat Farklılıklarının Manaya Etkisi Aşere,Takrib,Tayyibe

Detaylı

Faiz Parasıyla Yapılan Evde Namazın Hükmü

Faiz Parasıyla Yapılan Evde Namazın Hükmü Faiz Parasıyla Yapılan Evde Namazın Hükmü Soru: Esselamu aleykum ve rahmetullahi ve berekatuhu. Benim sorum şudur: Faizden kazanılan para ile yapılan evde kılınan namazın hükmü nedir? Cevap: Aleykum selam

Detaylı

BEDİÜZZAMAN IN TABİATÇILARA KARŞI MÜDAFAA STRATEJİSİ

BEDİÜZZAMAN IN TABİATÇILARA KARŞI MÜDAFAA STRATEJİSİ 2. ULUSLARARASI BEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ SEMPOZYUMU İslâm Düşüncesinin 20. Asırda Yeniden Yapılanması ve Bediüzzaman Said Nursî 27-29 Eylül, 1992, İstanbul BEDİÜZZAMAN IN TABİATÇILARA KARŞI MÜDAFAA STRATEJİSİ

Detaylı

Rahmet Ayı RAMAZAN Pazar, 07 Haziran 2015 19:17

Rahmet Ayı RAMAZAN Pazar, 07 Haziran 2015 19:17 Ramazan ayı İslam inancının kendisine yüklediği önem sebebiyle halk arasında On bir ayın sultanı ve Şehr-i Mübârek (Mübârek Ay) olarak kabul edilmiştir. Ramazan ayı Müslümanların değerlendirmek için adeta

Detaylı

KUR AN-I KERİM DE İSMİ GEÇEN HAYVANLAR. kuranimiz.net

KUR AN-I KERİM DE İSMİ GEÇEN HAYVANLAR. kuranimiz.net KUR AN-I KERİM DE İSMİ GEÇEN HAYVANLAR DEVE Ey kavmim! İşte size bir âyet (mucize) olarak Allah ın şu dişi devesi! Öyleyse onu (serbest) bırakın. Allah ın arzında otlasın. Ona kötü maksatla el dokundurmayın,

Detaylı

Kadınların Dövülmesi. Konusuna Farklı Bir Bakış. (Nisa [4] 34)

Kadınların Dövülmesi. Konusuna Farklı Bir Bakış. (Nisa [4] 34) Nisa [4] 34 Nuşûz Darabe Boşanmadan Önceki İşler Hz. Muhammed Hiç Kimseyi Dövmemiştir Dövmek Yasaklanmış Eşini Döven Hayırsızdır Ayetin Mantığı Kaynakça Kadınların Dövülmesi (Nisa [4] 34) Konusuna Farklı

Detaylı

1. Adı Soyadı: Zekeriya GÜLER 2. Doğum Tarihi: 1959 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl

1. Adı Soyadı: Zekeriya GÜLER 2. Doğum Tarihi: 1959 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl 1. Adı Soyadı: Zekeriya GÜLER 2. Doğum Tarihi: 1959 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İlahiyat Selçuk Üniversitesi Y. Lisans İlahiyat (Hadis) Selçuk Üniversitesi

Detaylı

SINIF DEFTERİ. Gurup. Muallim/e:

SINIF DEFTERİ. Gurup. Muallim/e: SINIF DEFTERİ Gurup Muallim/e: Yaz Okulu 2014 Devam Çizelgesi 18 Haziran 2014 Çarşamba 19 Haziran 2014 Perşembe 20 Haziran 2014 Cuma 23 Haziran 2014 Pazartesi S. No Öğrenci İsim Soyisim 1 2 3 4 5 6 7 8

Detaylı

İSMAİL DURMUŞ PROFESÖR

İSMAİL DURMUŞ PROFESÖR İSMAİL DURMUŞ PROFESÖR ÖZGEÇMİŞ YÜKSEKÖĞRETİM KURULU 26.05.2014 Adres : İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi İcadiye-Bağlarbaşı Caddesi, No: 40 34662 Üsküdar/İstanbul Telefon E-posta : : 2164740860-1226 Doğum

Detaylı

AVCILIK. İnsanlığın tarihi kadar eski bir fenomen ve bir faaliyettir.

AVCILIK. İnsanlığın tarihi kadar eski bir fenomen ve bir faaliyettir. AVCILIK İnsanlığın tarihi kadar eski bir fenomen ve bir faaliyettir. Avcılık İnsanlığın tarihi kadar eski bir fenomen Avcılık eskiden; İnsanın kendisini korumak, Karnını doyurmak, Hayvan ehlileştirmek,

Detaylı

03-05 Ekim / October 2013. Yrd. Doç. Dr. Mehmet YAZICI

03-05 Ekim / October 2013. Yrd. Doç. Dr. Mehmet YAZICI 03-05 Ekim / October 2013 Yrd. Doç. Dr. Mehmet YAZICI 2014 485 Â Â âm -i Sâ âm tarihinde yetlerdendir, - - â. Bu sebeple ve imâm Ebu, Mâlik, ve benzeri birçok âlime Sâ - kelâm âm eserlerinde mevc - kelâ

Detaylı

Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki: Aşure Günü zerre kadar sadaka veren kimseye, Allahü teâlâ Uhud dağı kadar sevap verir. [Şir a]

Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki: Aşure Günü zerre kadar sadaka veren kimseye, Allahü teâlâ Uhud dağı kadar sevap verir. [Şir a] Muharrem in onuncu gününe Aşure Günü (10 Muharrem 1433/5 Aralık 2011 Pazartesi), dokuzuncu günü ile onuncu günü arasındaki geceye de Aşure Gecesi denir. Muharrem ayı, Kur ân-ı kerîmde kıymet verilen dört

Detaylı

Bütün ilahi kitaplar, onları insanlığa tebliğ ile görevlendirilen Peygamberlerin konuştukları dille indirilmişlerdir.

Bütün ilahi kitaplar, onları insanlığa tebliğ ile görevlendirilen Peygamberlerin konuştukları dille indirilmişlerdir. Son günlerde Türkçe ibadet ve özellikle Kur'an-ı Kerim'in namazda Türkçe tercemesinin okunmasına dair tartışmaların yoğunluk kazanması üzerine konu Kurulumuzda görüşüldü. Yapılan inceleme ve müzakere sonunda:

Detaylı

TOKAT İL MÜFTÜLÜĞÜ 2015 YILI RAMAZAN AYI ÖZEL İRŞAT PROGRAMI VAAZ SİSTEMİ

TOKAT İL MÜFTÜLÜĞÜ 2015 YILI RAMAZAN AYI ÖZEL İRŞAT PROGRAMI VAAZ SİSTEMİ S.N. ADI VE SOYADI ÜNVANI VAAZ YAP CAMİ TOKAT İL MÜFTÜLÜĞÜ 2015 YILI RAMAZAN AYI ÖZEL İRŞAT PROGRAMI VAAZ SİSTEMİ 1 Ahmet ERDEM İl Müftüsü ALİPAŞA C. MERKEZİ 2 Doç.Dr. Hüseyin ÇELİK Öğr. Gör. BEHZAT C.

Detaylı

T.C BAŞBAKANLIK. Diyanet İşleri Başkanlığı Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü CAMİLERİN AÇIK TUTULMASI GENELGESİ

T.C BAŞBAKANLIK. Diyanet İşleri Başkanlığı Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü CAMİLERİN AÇIK TUTULMASI GENELGESİ T.C BAŞBAKANLIK Diyanet İşleri Başkanlığı Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : 75718882-216- 05.03.2013 0514 Konu : Camilerin Açık Tutulması CAMİLERİN AÇIK TUTULMASI GENELGESİ Başkanlığımızın görevleri

Detaylı

İbadetin Manası ve Çeşitleri

İbadetin Manası ve Çeşitleri İbadetin Manası ve Çeşitleri Muhammed ibni Abd'il Vehhab (rahimehullah) www.at-tawhid.org 1 İbadetin Aslı Allah a ibadetin aslı; Allah ın emirlerine uymak nehyettiklerinden kaçınmak suretiyle ona itaat

Detaylı

Dua Dua, insan ile Allah arasında iletişim kurma yollarından biridir. İnsan, dua ederken Allah ın kendisini işittiğinin bilincindedir. İnsan dua ile dileklerini aracısız olarak Allah a iletmekte ondan

Detaylı

Vakıfların toplumsal yaşamımızdaki hizmetlerini şöyle sıralayabiliriz. 1. Dini hizmetler. 2. Sağlık hizmetleri. 3. Eğitim ve öğretim hizmetleri

Vakıfların toplumsal yaşamımızdaki hizmetlerini şöyle sıralayabiliriz. 1. Dini hizmetler. 2. Sağlık hizmetleri. 3. Eğitim ve öğretim hizmetleri Bir hizmetin sürüp gidebilmesi için, kişilerin kendi istekleriyle bağışladıkları para ve mülklere Vakıf denir. Bağışlanan mülklerin, eserlerin geleceğe sağlıklı kalabilmeleri korunmalarına bağlıdır. Geçmişin

Detaylı