Panik bozukluðu, etiyolojisi iyi bilinmeyen, nedensiz

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Panik bozukluðu, etiyolojisi iyi bilinmeyen, nedensiz"

Transkript

1 Birinci Basamakta Panik Bozukluðu Tedavisi Prof. Dr. Tunç ALKIN* Panik bozukluðu, etiyolojisi iyi bilinmeyen, nedensiz ve aniden ortaya çýkan þiddetli, paroksismal anksiyete ataklarý ile karakterize bir bozukluktur. Panik ataklarýnýn bir sonucu olan ve sýklýkla klinik tabloya eklenen beklenti anksiyetesi ve/veya agorafobi hastalarýn yaþam kalitesini ve iþlevselliklerini önemli ölçüde bozmaktadýr. Ek olarak toplumda sýk görülmesi ve önemli ölçüde yetiyitimi yaratmasýndan ötürü saðlýk hizmetlerinin her basamaðýnda mutlaka ilgi odaðý olmasý gereken bir ruhsal bozukluktur. Son yýllarda yapýlan farmakolojik tedavi araþtýrmalarý sonucunda, etkin bir antidepresan ilaç tedavisi ile hastalarýn yakýnmalarýnýn önemli ölçüde yatýþtýrýlmasýnýn mümkün olduðu anlaþýlmýþtýr. Artýk panik bozukluðu tedavisinde psikiyatristler için çok sayýda tedavi seçeneði -psikoterapi ve psikofarmakolojik ajanlar ile birlikte- mevcut olup, farklý tedavi algoritmalarý oluþturmak mümkün olabilmektedir (Alkýn 2001, Coplan ve ark. 1996). Birinci basamakta çalýþan hekimlerin psikiyatristler kadar donanýmý ve seçeneði olmasa bile, araþtýrma verilerine dayanan bazý tedavi algoritmalarýný bilmeleri gereklidir. Bu yazýda birinci basamak saðlýk hizmetlerinde pratisyen hekimlerce uygulanabilecek tedavi yaklaþýmlarý ele alýnacaktýr. PANÝK BOZUKLUÐUNDA ÝYÝLEÞME Hastalýðýn yineleyici doðasý da akýlda tutularak, * Dokuz Eylül Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, ÝZMÝR iyileþme teriminden, "tam remisyon" anlaþýlmalýdýr. DSM-IV'teki remisyon tanýmý panik belirtilerinin kalýcý olarak yok olmasýdýr (APA 1994). Panik bozukluðunda beklenti anksiyetesi ve agorafobi gibi çeþitli belirti kümelerinden oluþan tüm farklý alanlarda düzelmenin saðlanmasý çok önemlidir. APA'nýn (American Psychiatric Association) yayýnladýðý Panik Bozukluðu Tedavi Rehberi'nde baþarýlý bir akut dönem tedavisinin ardýndan, ideal olarak, "panik ataklarýnýn tamamen yok olmasý, panik ataðý endiþelerinin (beklenti anksiyetesi) en aza inmesi ve hiç ya da minimal fobik kaçýnmanýn bulunmasýnýn gerektiði" vurgulanmaktadýr (APA 1998). Bazý araþtýrmacýlar ise "panik ataklarý, beklenti anksiyetesi ve agorafobi" üçlüsünün dýþýnda "sosyal, mesleksel ve kiþilerarasý iliþkilerdeki iþlevsellik ile organik hastalýk inancýnýn" da izlenmesi gerektiðini öne sürmüþtür (Bandelow ve ark. 1995). Baþka deyiþle tam remisyon için hiç panik ataðýnýn olmamasý, agorafobik kaçýnma ile beklenti anksiyetesinin en aza inmesi, iþlevselliðin geri gelmesi gereklidir. Hatta, yüksek komorbidite oranlarý göz önünde tutularak, eðer varsa panik bozukluðuna eþlik eden depresyonun da düzelmesi tam remisyonun hedefleri arasýnda sayýlmaktadýr (Ballenger 1999). PSÝKOFARMAKOLOJÝK TEDAVÝ SEÇENEKLERÝ Panik bozukluðu araþtýrmalarý panik ataklarýnýn biyolojik bir temeli olduðu yolunda güçlü kanýtlar sunmaktadýr. Ýlaç tedavisi ile; hastalýðý yaratan fizyopatolojik süreçleri düzeltmesi, altta yatan biyolojik yatkýnlýðý gidermesi ve bozulmuþ olan iþlevselliði 22

2 BÝRÝNCÝ BASAMAKTA PANÝK BOZUKLUÐU TEDAVÝSÝ gidermesi hedeflenmektedir. Bu hedefler göz önünde tutulduðunda panik bozukluðunda etkili olduðu gösterilen ilaç gruplarý antidepresan ilaçlar ve benzodiazepinlerdir (Alkýn 2001). ANTÝDEPRESAN ÝLAÇLAR Trisiklik Antidepresanlar (TSA) Panik bozukluðu hastalarýnda yapýlan birçok plasebo kontrollü çalýþmada TSA ilaçlarýn, -baþta imipramin ile klomipramin olmak üzere- 4-6 hafta içinde panik ataðý sýklýðý ve þiddetini azalttýklarý gösterilmiþtir (Zitrin ve ark. 1983, Mavissakalian ve Perel 1989, Modigh ve ark. 1992, McTavish ve Benfield 1990). TSA'lar tedavinin baþlangýcýnda, hastalarýn %20-30'unda varolan anksiyete belirtilerinde alevlenmelere (jitteriness syndrome) yol açabildiklerinden (Pohl ve ark. 1988), genellikle oldukça düþük dozlarda (10 mg/gün) baþlanýp, hastalarýn yanýtýna göre mg/gün dozlara dek çýkýlabir. Ýmipramin ile hastalarýn %45-70'i panik ataksýz bir yaþama kavuþmaktadýr (APA 1998). Çok düþük baþlangýç dozlarýnda (10 mg/gün) bile, ilk iki haftada oldukça yüksek tedaviyi býrakma oranlarý (%45) saptanmasýndan ötürü, tedavinin baþlangýcýnda benzodiazepinler ile birlikte kullanýlmasý ve panik bozukluðunda ilk tercih ilaç olarak düþünülmemesi önerilmektedir (Papp ve ark. 1997). Araþtýrmalarda farklý dozlarda terapötik etkinlik elde edilmiþtir. Ancak çoðunlukla depresyon için gereken dozlardan daha düþük dozlarda ( mg/gün) antipanik etki oluþmakta ve bu dozlarý bir süre sonra yarýya indirerek hastalarý remisyonda tutmak mümkün olmaktadýr (Mavissakalian ve Perel 1989). Spontan panik ataklarý sona erdikten sonra genellikle beklenti anksiyetesi de azalmaktadýr. Noradrenerjik etkisinin yanýsýra serotoninerjik etkisi de olan klomipraminin panik bozukluðunda imipraminden daha etkin olduðu ve düþük dozlardaki antipanik etkisinin daha belirgin olduðu bildirilmiþtir (Modigh ve ark. 1992). Ýmipramin ile karþýlaþtýrýldýðýnda yanýt verme oranlarý açýsýndan bir fark olmasa da, klomipraminin etkisinin daha erken baþladýðý ve daha düþük dozlarda etkin olduðu saptanmýþtýr (Cassano ve ark. 1988). Bu sonuçlar panik bozukluðu tedavisinde klomipraminin diðer TSA'lara görece bir üstünlüðü olduðunu düþündürmektedir. TSA'larýn tedavi baþlangýcýnda panik hastalarýndaki anksiyete belirtilerini arttýrmasý ve sýk görülen diðer yan etkileri hastalarýn tedaviyi sürdürmelerinde önemli sorunlara yol açmaktadýr. Ortalama 2.5 yýl süreli bir izlem çalýþmasýnda hastalarýn %68'inin ilaçlarýný kestikleri ve ilaç kullanmamalarýnýn en büyük nedeninin TSA yan etkileri (ortostatik hipotansiyon, kilo alma ve antikolinerjik belirtiler) olduðu anlaþýlmýþtýr (Noyes ve ark. 1989). APA'nýn Panik Bozukluðu Tedavi Rehberi'nde ayrýca TSA'larýn kardiyovasküler ve antikolinerjik yan etkilerine de dikkat çekilmiþtir (APA 1998). Kullanýlan TSA dozu arttýkça, görülen yan etki ve buna koþut olarak hastalarýn tedaviyi terk oranlarý artmaktadýr (Mavissakalian ve Perel 1995). Bu nedenlerden ötürü TSA'lar panik bozukluðunda giderek daha az kullanýlmaktadýr. TSA'larýn kullanýmý yan etkiler nedeniyle dezavantajlý görülse bile, tedaviyi sürdürebilen hastalarda panik bozukluðu tedavisinde oldukça potent etkili olduklarý kanýtlanmýþtýr (Papp ve ark. 1997). Monoaminooksidaz Ýnhibitörleri (MAOÝ) Klasik bilgi MAOÝ grubu antidepresanlarýn etkili antipanik ajanlar olduðudur. Baþta fenelzin olmak üzere tranilsipromin ve izokarboksazidin panik bozukluðunda yararlý olduklarýna dair yayýnlar vardýr (Ballenger 1993). Ancak, MAOÝ ile tedavi, hastalarda kilo artýþý, ortostatik hipotansiyon, toksisite ve özellikle diyetteki tiramin ile etkileþerek fatal hipertansif krizlere yol açmalarý gibi önemli yan etkiler yüzünden yaygýn olarak kullanýlmamaktadýrlar. Reversibl olan MAOI'lar (RÝMA) daha güvenli ve tolere edilebilir olduklarýndan son yýllarda artan bir ilgi görmektedirler. Ülkemizde olmayan bir RÝMA olan braforamin ile yapýlan çalýþmalarýn sonuçlarý hastalardaki panik belirtilerinin ve agorafobik kaçýnmanýn azaldýðýný göstermektedir (Bakish 1994). Moklobemidin panik bozuklukta etkili ve güvenilir olduðu bildirilmiþtir (Tiller ve ark. 1997). Çok merkezli kontrollü çalýþmalarda moklobemidin ortalama 450 mg/gün dozunda kullanýlmasýnýn akut dönem tedavisinde hastalarýn %50-65'inde etkili olduðu ve etkinliðini uzun dönemli tedavilerde de koruduðu anlaþýlmýþtýr (Tiller ve ark. 1999, Kruger ve Dahl 1999). RÝMA grubu antidepresanlar selektif serotonin gerialým inhibitörleri (SSGÝ) antidepresanlar kadar çok çalýþýlmamýþ olsalar da panik bozukluðu tedavisinde yer alacak gibi görünmektedir. Selektif Serotonin Gerialým Ýnhibitörleri (SSGÝ) Anksiyete bozukluklarý alanýnda en çok araþtýrýlmýþ ilaçlar SSGÝ'leridir. Çalýþma sonuçlarý en az TSA'lar ve 23

3 ALKIN T. benzodiazepinler kadar etkin olduklarýný, yan etkiler açýsýndan diðer ilaçlardan daha iyi tolere edildiklerini ve daha güvenilir olduklarýný tutarlý biçimde gösterdikçe panik bozukluðu hastalarýnda kullaným oranlarý artmýþtýr. TSA'lar gibi SSGÝ'lerin kullanýmlarýnýn baþlangýcýnda uykusuzluk, huzursuzluk ve anksiyetede artýþ yaptýklarýndan, baþlangýçtaki kullaným dozlarý düþük tutulmalýdýr. Baþlangýç için önerilen dozlar fluoksetin için 5-10 mg/gün, sertralinde 25 mg/gün, paroksetinde 10 mg/gün, sitalopramda mg/gün ve fluvoksamin için mg/gün dür. Ýlk birkaç hafta içinde titre edilerek Tablo 1'de (Alkýn 2000) gösterilen etkin dozlara çýkýlmalýdýr. Duyarlý olduðu bilinen hastalarda daha düþük baþlangýç dozlarý ve daha yavaþ titrasyon denenmelidir. En sýklýkla uyku düzensizlikleri, gastrointestinal sistem motilite artýþ belirtileri ve cinsel iþlev bozukluklarýna yol açmaktadýrlar. Klinisyenler iyi bir antipanik etkinlik yaný sýra, kardiyovasküler, antikolinerjik ve sedatif yan etkilerin olmayýþý nedeniyle panik bozukluðu tedavisinde SSGÝ'leri giderek daha fazla yeðlemektedirler. Agorafobili ya da agorafobisiz panik bozukluðu için ilk sýrada kullanýlmasý önerilen ilaçlardýr (APA 1998, den Boer ve Slaap 1998, Goddard ve Charney 1998, Kent ve ark. 1998). Giderek yaygýnlaþan kullanýmlarý nedeniyle SSGÝ grubu antidepresanlar tek tek incelenecektir. Fluvoksamin: Panik bozukluðunda ilk denenen SSGÝ'dir. Plasebo ve diðer antipanik ilaçlarla çok sayýda karþýlaþtýrmalý çalýþma yapýlmýþtýr. Çalýþmalar kognitif terapi ve TSA'lara eþdeðer düzeyde antipanik etkisi olduðunu göstermiþtir (Westenberg ve den Boer 1989, den Boer ve Westenberg 1990, Black ve ark. 1993, Bakish ve ark. 1996, Sharp ve ark. 1996). Tüm bu çalýþmalarýn sonucunda, panik bozukluðu hastalarýnda fluvoksaminin akut dönem tedavisinde etkin olduðu güçlü bir biçimde kanýtlanmýþtýr. Etkisinin TSA'lara göre daha erken çýktýðý yolunda bazý veriler mevcuttur. Tedaviye düþük dozla baþlanarak mg/gün düzeyine çýkýlýr. Fakat etkin dozu bulma çalýþmalarý henüz yapýlmamýþtýr. Öte yandan, uzun dönemdeki koruyuculuðu konusunda çalýþmalar henüz eksik olup, tedaviye baþlangýç döneminde tolerabilitesinin diðer SSGÝ'lerden daha az olduðu izlenimi mevcuttur (Ballenger ve ark. 1998a, Goddard ve Charney 1998). Paroksetin: Paroksetinin panik bozukluðunun tedavisinde, mg/gün dozlarda plaseboya üstün olduðu gösterilmiþtir (Oehrberg ve ark. 1995, Ballenger ve ark. 1998b). Klomipramin ile karþýlaþtýrmalý çalýþmalarda paroksetinin, hem akut dönemde, hem de uzun dönemli tedavide panik bozukluðu hastalarýnda etkin olduðu da gösterilmiþtir (Lecrubier ve Judge 1997, Bakker ve ark. 1999). Bu çalýþmalara göre paroksetin, klomipramin kadar etkili, ancak daha iyi tolere edilebilir bulunmuþtur. Ayrýca antipanik etkisinin (sýfýr panik ataðý düzeyine ulaþmak için geçen süre) klomipraminden daha erken baþladýðý izlenimi edinilmiþtir. Hastalarýn önemli bir bölümü mg/gün paroksetine olumlu yanýt vermekteyse de doz bulma çalýþmalarýnda 40 mg/gün dozlarda hastalarýn %76'sýnýn tamamen panik ataksýz olduklarýný, dolayýsýyla minimum etkin günlük dozun 40 mg olduðu belirlenmiþtir (Oehrberg ve ark. 1995, Ballenger ve ark. 1998b). Ayrýca tedavi baþlangýcýnda anksiyete uyarýcý etkilerinin TSA'lardan görece daha az olduðu ve bir miktar sedatif etkisinin olduðu bildirilmektedir (Goddard ve Charney 1998). Buna karþýlýk yarý ömrünün kýsa olmasý tedavi ertesinde baþdönmesi ve anksiyete oluþmasý gibi bazý kesilme belirtilerine yol açmaktadýr. Bu belirtilerin oluþumunu engellemek için paroksetinin yavaþça azaltýlýp kesilmesi gereklidir. Tablo 1. Panik bozukluðunda SSGÝ kullanýmý Baþlangýç dozu Ortalama doz Doz aralýðý Sertralin* 25 mg 100 mg mg Paroksetin* 10 mg 40 mg mg Fluvoksamin mg 100 mg mg Fluoksetin 5-10 mg 20 mg mg Citalopram* mg 40 mg mg * Doz çalýþmalarý yapýlmýþ olan ilaçlar 24

4 BÝRÝNCÝ BASAMAKTA PANÝK BOZUKLUÐU TEDAVÝSÝ Sertralin: Sertralinin panik bozukluðundaki antipanik etkinliðini gösteren veriler çift-kör, plasebo kontrollü çalýþmalardan elde edilmiþtir (Londborg ve ark. 1998, Pohl ve ark. 1998, Pollack ve ark. 1998). Londborg ve arkadaþlarýnýn (1998), günlük 50, 100 ve 200 mg sertralin alan hasta gruplarýnda yaptýðý çalýþmada en etkin dozun 50 mg/gün olduðu belirtilirken, esnek dozla yapýlan diðer çalýþmalarda sertralin ortalama mg/gün dozlarda kullanýlmýþtýr. Sertralin yukarýda belirtilen bütün dozlarda iyi tolere edilmektedir. Tedaviye 25 mg/gün ile baþlamak ve yavaþ titre etmek tedaviyi terk oranlarýný azaltmaktadýr. Çalýþmalarda saptanan sýfýr panik ataðý oraný %57-62'dir (Londborg ve ark. 1998, Pollack ve ark. 1998, Sheikh ve ark. 2000). Kötü sonlanma belirleyicilerinin tabloda bulunduðu (kadýn olma, agorafobinin olmasý, kronisite gösterme ve daha þiddetli panik bozukluðu) saptanmýþ olan riskli hasta gruplarýnda da sertralinin etkin olduðu bildirilmektedir (Pollack ve ark. 2000). Panik bozukluðunun akut dönem tedavisinde panik ataklarýný azaltmada oldukça etkili ve güvenilir bulunmuþtur. Uzun dönem etkinliði konusunda çalýþmalar sürdürülmektedir. Sitalopram: Panik bozukluðu hastalarýnda yapýlan açýk çalýþmalar ile tedavide etkili olduðuna dair elde edilen ilk izlenimlerden sonra, sitalopramla yapýlan kontrollü çalýþmalar ile plasebodan üstün olduðu gösterildiði gibi, doz bulma çalýþmasý yapýlarak en iyi antipanik yanýtýn mg/gün dozlarýnda alýndýðý saptanmýþtýr (Lepola ve ark. 1994, Wade ve ark. 1997, Lepola ve ark. 1998). Yeterli yanýt alýnmadýðýnda sitalopram dozu maksimum 60 mg/güne dek çýkýlabilmektedir. Çalýþma sonuçlarý panik bozukluðu hastalarýnda uzun süreli idame kullanýmda da antipanik etkinliðini koruduðunu göstermektedir. Klomipraminle karþýlaþtýrýldýðý bir araþtýrmada, önerilen dozlarda, 3. aydan itibaren fobik belirtilerin kontrolü bakýmýndan klomipraminden üstün olduðu ve eþlik eden fobik belirtilerdeki düzelmenin 1. yýl sonuna dek artarak sürdüðü bildirilmiþtir (Leinonen ve ark. 2000). Bu veriler sitalopramýn panik bozukluðunda etkin ve güvenilir bir ilaç olduðunu göstermektedir. Fluoksetin: Fluoksetin ile yapýlan ilk açýk çalýþmada tedaviye yanýt oraný %44, çalýþmayý býrakma oraný %40 olmuþtur (Gorman ve ark. 1987). Bu sonuçlardan antidepresanlara baðlý olarak oluþan anksiyete belirtileri (jitteriness syndrome) sorumlu görülmüþtür. Daha sonra, düþük dozla tedaviye baþlayarak yapýlan bir çalýþmada olumlu yanýt oraný daha yüksek bulunmuþ ve tedaviyi terk anlamlý oranda (%16) azalmýþtýr (Schneier ve ark. 1990). Baþlangýç dozu 5-10 mg/gün olup, oldukça yavaþ bir titrasyon gerektiði için sývý fluoksetin preparatlarý doz ayarlamasý için uygun bir seçenektir. Kontrolsüz çalýþmalarda tedavi için ortalama günlük doz 20 mg'dýr (Pecknold ve ark. 1995). Esnek doz uygulamasý yapan bir çalýþmada fluoksetin için oldukça geniþ bir doz aralýðý olduðu (5-80 mg/gün) ve ortalama etkin dozun ise 17.7 mg/gün olduðu belirlenmiþtir (Schneier ve ark. 1990). Plasebo kontrollü bir çalýþmada 20 mg/gün dozda kullanýlan fluoksetinin daha etkin ve güvenilir olduðu gösterilmiþ ve orta vadeli (6 ay) kullanýmda iyileþmenin korunduðu bildirilmiþtir (Michelson ve ark. 1998, Michelson ve ark. 1999). Yarý ömrünün uzun olmasýndan ötürü akut dönem tedavisinden sonra hastalar stabilleþtiðinde, haftada tek doz uygulamasýyla remisyonun sürdürülebileceðini gösteren altý aylýk bir izlem çalýþmasý sonuçlarýna göre haftada bir kez alýnan mg fluoksetin ile etkin bir idame tedavisi mümkün görünmektedir (Emmanuel ve ark. 1999). Diðer Antidepresanlar TSA ve SSGÝ grubu dýþýnda kalan antidepresanlarla ilgili fazla çalýþma yoktur. Olgu sunumlarý ve iki çalýþma ile venlafaksinin panik tedavisinde yeri olabileceðini destekleyen sonuçlar elde edilmiþtir (Geracioti 1995, Pollack ve ark. 1996, Papp ve ark. 1998). Bu yayýnlarýn birinde venlafaksinin panik bozukluðunun kýsa dönem tedavisinde düþük dozlarda (ort. 47 mg/gün) panik ataklarýný önlediði bildirilmektedir. Panik hastalarýnda maprotilin, trazodon ve bupropion denemeleri bu ilaçlarýn etkisiz olduðunu açýða çýkarmýþtýr (APA 1998). BENZODÝAZEPÝNLER Benzodiazepinlerin panik bozukluðu belirtilerini denetlemede etkili olduklarý bilinmektedir. Benzodiazepinlerin antidepresanlara antipanik etkilerinin daha çabuk olarak ortalama 1 haftada baþlamasý ve erken dönemdeki yan etkilerinin daha az olmasý gibi üstünlükleri vardýr. Beklenti anksiyetesine ve eþlik eden genelleþmiþ anksiyeteye de etkilidirler. Beklenmedik ataklara durumsal ataklardan daha etkilidirler ama yüksek dozlarda durumsal ataklara da etki etmektedirler. Panik bozukluðunda etkili olduðu çok sayýda çalýþma ile gösterilmiþ olan benzodiazepinler alprazolam ve klonazepamdýr. Alprazolam: Büyük bir hasta grubunda yapýlan bir çalýþma ortalama 5.7 mg/gün dozunda alprazolamýn 25

5 ALKIN T. plasebodan üstün olduðunu göstermiþtir. Antipanik etkisi hýzla çýkmakta, giderek artmakta ve 8. haftada hastalarýn %55'i sýfýr panik ataðý ile tanýmlanan düzelmeler göstermektedir (Ballenger ve ark. 1988) Etkisinin imipramin, lorazepam ve diazepamla eþdeðer ya da daha fazla olduðunu gösteren çalýþmalar vardýr (Charney ve Woods 1989, Noyes ve ark. 1996, Schweizer ve ark. 1993). Yine büyük bir hasta grubunda yapýlan bir baþka çalýþma sonuçlarýna göre plasebo ile karþýlaþtýrýldýðýnda imipramin kadar etkili bulunmuþ, ek olarak etkisi daha çabuk ortaya çýkmýþ ve uzun dönemli sürdürüm tedavisinde hastalarca daha iyi tolere edilmiþtir (Cross-National Collaborative Panic Study Second Phase Investigators 1992). Fobik kaçýnmaya da etkilidir. Antipanik etkisine karþý tolerans geliþmemektedir. Tedaviye günde iki kez 0.5 mg ile baþlanarak, titrasyonla doz yükseltilir. Ortalama günlük 5-6 mg (4-10 mg/gün) dozlarýnda, hastalarýn %55-75'inde olumlu yanýt alýnmaktadýr (APA 1998). Yarý ömrü kýsa olduðundan bölünmüþ dozlarda kullanýlmalýdýr. Yoksa dozlar arasý dönemde rebound anksiyete görülebilir. Tedavinin sonlandýrýlmasý mutlaka çok yavaþ doz azaltmasý ile yapýlmalýdýr. Alprazolamýn ani kesilmesi sýklýkla anksiyeteye, rebound belirtilere ve relapslara yol açmaktadýr. Altý aydan daha uzun süreli kullanýmlarda hastalarýn hemen tamamý kesilme belirtileri sergilemekte ve 1/3'ü ilacý býrakamamaktadýr (Rickels ve ark. 1993). Ayný durum 6-8 haftalýk kullanýmlarda dahi ortaya çýkabilmektedir (APA 1998). Dahasý dozun yavaþça azaltýlmasý halinde bile oluþan kesilme belirtileri hastalarýn yaklaþýk 1/2'sinde þiddetli seyretmektedir (Fyer ve ark. 1987). Alprazolam ile tedavi edilmiþ hastalarda akut relaps oraný %40-75'tir. Öte yandan imipramin ve alprazolamý karþýlaþtýran izleme çalýþmalarý incelendiðinde uzun dönemli kullanýmlarda imipraminin daha avantajlý olduðu açýða çýkmaktadýr (APA 1998). Alprazolam panik bozukluðu idame tedavisi için kesinlikle tercih edilmemelidir. Gerek antipanik etkinin yüksek dozlarda ortaya çýkmasý, gerekse yüksek oranda ve þiddetli kesilme belirtileri oluþturmasý alprazolamýn panik bozukluðunun kýsa dönem tedavisinde bile ilk sýrada kullanýlacak ilaçlardan biri olmasýný engellemektedir. Klonazepam: Klonazepamýn panik belirtilerinin kontrol etmede yararlý olduðunu gösteren yeterli kanýt vardýr (Pollack ve ark. 1987, Rosenbaum ve ark. 1997). Klonazepamýn yarý ömrünün uzun olmasý dozlar arasý dönemde belirtilerin oluþma olasýlýðýný ve dolayýsýyla bölünmüþ doz uygulamasý gerekliliðini azaltmaktadýr. Günde 1-2 doz olarak verilebilir. Her ilaçta olduðu gibi düþük miktarda baþlanýp ( mg/gün), yavaþ yavaþ minimum etkin doz olan 1 mg'a çýkýlýr. Genellikle 1-3 mg/gün dozlarda daha az yan etki ortaya çýkmakta ve panik belirtileri yatýþmaktadýr (APA 1998). Uzun süreli kullanýmlarda klonazepamýn hastalarý remisyonda tutabildiði, önemli yan etkilerinin olmadýðý ve kullanýlan günlük dozun zaman içinde artmadýðý bildirilmiþtir (Pollack ve ark. 1993). Ancak yine de, baþta somnolans, ataksi ve fizik baðýmlýlýk olmak üzere benzodiazepinlerin bilinen tüm yan etkileri klonazepam için de geçerli olduðu akýlda tutulmalýdýr. Tedaviyi sonlandýrýrken dozu kademeli indirmek çok önemlidir. Tedavi ertesinde alprazolamda olduðu gibi yüksek oranda relaps saptanmaktadýr. Diðer benzodiazepinler: Hemen tüm benzodiazepinler panik belirtilerini denetlemekte yararlýdýr. Alprazolam ve klonazepam dýþýndaki benzodiazepinlerle yapýlan çalýþmalar görece daha az sayýdadýr. Lorazepam klinik araþtýrmalarda ortalama 7 mg/gün, diazepam 5-40 mg/gün dozlarýnda kullanýlmaktadýr (APA 1998). DÝÐER ÝLAÇLAR Yukarýda sýralanan farmakolojik ajanlar dýþýnda pek çok ilaç panik bozukluðu tedavisinde denenmiþtir. Bunlar arasýnda antikonvülzanlar (karbamazepin, valproat), beta blokerler (propranolol, atenolol, pindolol), kalsiyum kanal blokerleri ve buspiron sayýlabilir. Çalýþma sayýlarý yetersiz olduðu için, eldeki sonuçlar bu ilaçlarýn panik bozukluðu tedavisindeki yeri konusunda bir yargýya vardýrmamaktadýr (APA 1998). Bu nedenle, söz konusu ilaçlardan hiçbirisi panik bozukluðu tedavisinde tek baþýna ve birinci sýrada düþünülemez. PANÝK BOZUKLUÐUNDA PSÝKOTERAPÝLER Panik bozukluðunun biyolojik bir temeli olduðu fikri giderek güçlenmekteyse de, panik bozukluðunda, altta yatan ya da bu biyolojik temel üzerinde geliþen ve özellikle belirtilerin þiddetlenmesi ya da sürmesinde rol oynayan bir çok psikolojik etken söz konusudur. Diðer psikiyatrik bozukluklarda olduðu gibi hastalarda varolan psikolojik sorunlara odaklanan psikososyal yaklaþýmlar -psikoterapiler- panik bozukluðu tedavisinde de yaygýn olarak kullanýlmak- 26

6 BÝRÝNCÝ BASAMAKTA PANÝK BOZUKLUÐU TEDAVÝSÝ tadýr. Farklý kuramsal yönelimli psikoterapiler, deðiþik uygulama biçimleri (bireysel, grup, evlilik terapileri vb) ile panik hastalarýna sunulmaktadýr. Bu gün için panik hastalarýnda etkin olduðu gösterilmiþ tek psikoterapi türü biliþsel davranýþçý terapilerdir (BDT). BDT beden duyumu fobileri, beklenti anksiyetesi ve agorafobi belirtilerine yönelik tedavi yöntemleri geliþtirmiþtir. Panik ataklarýnýn sýklýðýný, belirtilerin þiddetini ve panik bozukluðunun yarattýðý yetiyitimini azaltmada BDT'nin plasebodan, bekleme listelerinden ve özgül olmayan psikoterapötik yöntemlerden üstün olduðunu göstermektedir (Otto ve ark. 1994). BDT genellikle bireysel olarak uygulanmaktadýr. Haftada bir seanstan toplam olarak ortalama 12 seans (10-15) yeterli olmaktadýr. Hastalarýn bir grubunda ek pekiþtirme seanslarý (booster, rapel) gereksinimi olmaktadýr. Grup olarak verilen BDT'lerin de en az bireysel BDT uygulamalarý kadar etkili olduðu gösterilmiþtir (Otto ve ark. 1999, Martinsen ve ark. 1998). BDT ile elde edilen terapötik kazanýmlarý uzun dönemde korunduðuna dair doyurucu kanýtlar vardýr. Bir yýldan uzun süreli izleme çalýþmalarýnda BDT ile tedavi görmüþ hastalarýn %75-87'sinin panik ataksýz bir yaþam sürdürdükleri belirlenmiþtir (Craske ve ark. 1991, Clark ve ark. 1994). Elde edilen düzelme oranlarý benzodiazepin ve antidepresan ilaçlarda elde edilen yanýt oranlarýndan yüksektir. Fakat çalýþmalarýn büyük bir kýsmýnda aradaki farklar istatiksel olarak anlamlý olmadýðý için, þu anki genel kaný BDT ile farmakolojik tedavilerin eþit etkinlikte olduðudur. Uzun süreli izlem çalýþmalarýnda, tedavi ile elde edilen yanýtýn ya da remisyonun uzun süreler korunabildiði açýða çýkmaktadýr. Sonuç olarak, eldeki veriler, panik bozukluðu tedavisinde "plaseboya üstün olma, hem kýsa, hem de uzun dönem tedavide etkinliklerinin gösterilmesi ve de benzodiazepinler ve antidepresan ilaçlarla karþýlaþtýrýldýðýnda en azýndan eþdeðer etkinlikte olma" gibi göstergeler açýsýndan, BDT'nin farmakolojik tedavilerin yanýsýra iyi bir tedavi seçeneði olduðu kesindir. Özellikle ilaç kullanma taraftarý olmayan kiþilerde ya da ilaçlarýn kontrendike olduðu durumlarda ve ilaç tedavisine tatminkar yanýt vermeyen hastalarda BDT en uygun tedavi seçeneðidir. Özel eðitim gerektirdiðinden birinci basamak düzeyinde bu tür psikoterapötik yaklaþýmlarýn uygulanmasý söz konusu deðildir. Ancak pratisyen hekimin hastayý doðru yönlendirmesinde yararlý olacaðý düþüncesiyle kýsaca deðinilmiþtir. FARMAKOLOJÝK VE PSÝKOSOSYAL TEDAVÝLERÝN KOMBÝNASYONU Tek baþýna uygulanan psikoterapi ya da farmakolojik tedavilerin kendine özgü avantaj ya da dezavantajlarý vardýr. Örneðin fluoksetin ile yapýlan bir çalýþmada, ilacýn hastalýðýn biyolojik ögesi olan spontan panik ataklarýna etkili olduðu, buna karþýlýk durumsal panik ataklara ve agorafobiye kýsmen etkili ya da etkisiz olduklarý bildirilmiþtir (Uhlenhuth ve ark. 2000). Benzer þekilde paroksetinin beklenti anksiyetesine etkisinin yetersiz olabileceði bildirilmiþtir (Tural ve ark. 2001). BDT ve özellikle "yaþayarak yüzleþme tekniði", agorafobiye, kýsmen de beklenti anksiyetesine etkili olmaktadýr. Beklenti anksiyetesi ise benzodiazepinlere iyi yanýt vermektedir. Giriþ bölümünde tartýþýlan "panik bozukluðunun tüm belirti alanlarýnda düzelmesi" hedefi için bazý hastalarda "ilaç + ilaç" ya da "ilaç + BDT" kombinasyonu stratejileri denenebilir (Alkýn 2001). BÝRÝNCÝ BASAMAKTA PANÝK BOZUKLUÐU TEDAVÝSÝ Tedaviyi planlarken tedavinin maliyeti, panik hastasýnýn kliniði, yaþý, yaþam olaylarý ve eþlik eden týbbi ya da diðer psikiyatrik bozukluklarýn varlýðý gibi etkenleri de göz önünde tutmasý önemlidir. Hastanýn içinde bulunduðu koþullar, hastalýðýn þiddeti ve yarattýðý yetiyitimi vb. gibi etkenler de deðerlendirilerek, her hasta bireysel olarak ele alýnmalýdýr. Ancak hastayý panik bozukluðu konusunda ayrýntýlý olarak bilgilendirmek ve eðitmek çok önemlidir. Bu yapýlmadýðý takdirde hastalarýn tedaviye uyumunu saðlamak çok güç olmaktadýr. Bilgilendirme Hastaya hastalýðýn nedenleri, belirtileri, belirtilerin ortaya çýkýþ düzenekleri, seyri ve tedavi edilebilirliði ve tedavi yöntemleri hastanýn anlayacaðý biçimde anlatýlmalýdýr. Stresler ile belirti oluþumu arasýnda bir iliþki varsa bu gösterilmelidir. Özellikle anksiyete belirtilerinin oluþ düzenekleri (otonomik uyarýlma hali) biyolojik bir perspektiften aktarýlmalýdýr. Bunu yaparken hastanýn anlayabileceði benzetmeler (örn. yanlýþ bir tehlike alarmý verildiði ve vücutta seferberlik ilan edildiði, dolayýsýyla kan dolaþýmý, kan basýncý ve kas tonusunun deðiþtiði vb) kullanýlmasý yararlýdýr. Beklenti anksiyetesi ve agorafobinin oluþumu ve geliþim basamaklarý üzerinde de durulmalýdýr. 27

7 ALKIN T. Anksiyete belirtilerinin zararsýz olduðu ve bedensel bir zarara yol açmayacaðý kesin bir dille mutlaka ifade edilmelidir. Zira hastalar için panik belirtilerinin bizzat kendisi korkutucudur (korkudan korkmak). Hastaya uygulanacak olan tedavinin neleri, nasýl düzelteceði, olasý ilaç yan etkileri ve antidepresanlara baðlý olarak ortaya çýkan anksiyete belirtileri (jitteriness syndrome) de anlatýlmalýdýr. Daha sonra hastaya merak ettiði ya da anlamadýðý noktalarda soru sormasý için fýrsat verilmesi önemlidir. Anksiyeteli hastalar saðlýklarý konusunda çok soru sormaya eðilimlidirler. Yalnýzca bu genel bilgilendirmeyle bile belirtiler devam etse de hastalarýn korkularýný, beklenti anksiyetesini azaltabilmek mümkündür (Alkýn 2000). Farmakolojik Tedavi Seçimi ve Tedavi Algoritmasý Bu yazýda özetlemeye çalýþtýðýmýz veriler temelinde panik bozukluðu tedavisinde benzodiazepinler (yüksek dozlarda), TSA'lar ve SSGÝ antidepresanlarýn etkin olduðunu gösterir açýk ve kesin kanýtlar vardýr (Ballenger ve ark. 1998a, Lader ve Bond 1998). Bu ilaçlar panik bozukluðu hastalarýnýn yaklaþýk 2/3'ünde, yazýnýn baþýnda tanýmlanmýþ olan panik bozukluðunun beþ ana belirti alanýnýn hemen tümünde önemli klinik düzelmeler saðlamaktadýr. Ek çalýþmalara gereksinim olsa da, moklobemid ve venlafaksin ile yapýlmýþ kontrollü çalýþma sonuçlarý bu iki ilacýn benzer bir etki profilini gösterdiðini destekler görünmektedir. Tüm SSGÝ grubu ilaçlar ve TSA'dan imipramin ve klomipramin panik bozukluðu tedavisinde ve nükslerin önlenmesinde etkili olduðuna göre, hangisinin birinci seçenek olduðu bu ilaçlarýn güvenliði ve yan etkilerine bakýlarak yapýlabilir. Ayrýca, panik bozukluðunun kronik seyrettiði, sýk rekürrenslerin BÝLGÝLENDÝRME DÜÞÜK DOZDA SSGÝ HIZLI ETKÝ ELDE ETME YA DA JÝTTERÝNESS'Ý ÖNLEMEK ÝÇÝN DÜÞÜK DOZ BENZODÝAZEPÝN EKLENEBÝLÝR SSGÝ DOZUNU YAVAÞÇA ETKÝN DÜZEYE ÇIKAR VE 4-6 HAFTA SONRA YANITI DEÐERLENDÝR (+) AKUT TEDAVÝ DÖNEMÝNÝ ALTI AYA TAMAMLA (+) ALTI AY - BÝR YIL DAHA SÜRDÜRÜM TEDAVÝSÝ (+) (+) (-) DOZU EN ÜST TERAPÖTÝK SINIRA DEK ÇIKAR (-) BÝR BAÞKA SSGÝ YA DA TSA DENE (-) BÝR BAÞKA SSGÝ YA DA HALA DENEMEMÝÞSE TSA YA DA RÝMA / VENLAFAKSÝN (-) (-) PSÝKÝYATRÝSTE SEVK ET Þekil 1. Panik bozukluðunda farmakoterapi için algoritma, (+): yanýt var, (-): yanýt yok. 28

8 BÝRÝNCÝ BASAMAKTA PANÝK BOZUKLUÐU TEDAVÝSÝ görüldüðü bilindiðinden genellikle uzun süreler sürdürüm tedavileri gerekmektedir. Önerilen tedavi süresi belirtiler yatýþtýktan sonra bir yýldýr (Ballenger ve ark. 1998a, Sheehan 1999). Ýlaç seçiminde bu nokta benzodiazepinler açýsýndan önemlidir. Yüksek potensli benzodiazepinlerin etkin olduklarý kimse tarafýndan sorgulanmamakla birlikte, diðer yan etkilerine ilave olarak, fizik baðýmlýlýk, kesilme belirtileri ve tedavi ertesi yüksek relaps oranlarý gibi nedenlerden hastalarý ilaçtan kesmek çok zor olmaktadýr (Cross-National Collaborative Panic Study Second Phase Investigators 1992, Rickels ve ark. 1993, Rosenbaum ve ark. 1977, Cohen ve Rosenbaum 1987). Kullaným süresi uzadýkça bu risk artmaktadýr. Bugün benzodiazepinler daha çok, hýzlý etkinin gerektiði hastalarda, uyku bozukluðu olanlarda, genellikle bir antidepresan ile birlikte ve tedavinin baþlangýç dönemiyle sýnýrlý (ilk 4-6 hafta) olarak kullanýlmaktadýr (Sheehan 1999). Benzodiazepin tedavisi panik bozukluðunda birinci sýra tedavi olarak görülmemektedir. Gözden geçirdiðimiz literatür, SSGÝ ilaçlarýn TSA ilaçlara göre daha az yan etkileri olduðu ve daha güvenilir olduðu, dolayýsýyla hastalarýn tedaviye uyumunu arttýrdýklarý yönündedir (Papp ve ark. 1997, Bakish ve ark. 1996, Nair ve ark. 1996, Lecrubier ve Judge 1997, Ballenger ve ark. 1998b, Lepola ve ark. 1998, Leilonen ve ark. 2000, Toni ve ark. 2000). Panik bozukluðunun farmakolojik tedavisinde "ortalama düzelme oranlarý" açýsýndan karþýlaþtýrýldýðýnda SSGÝ'nin, alprazolam ve imipramine üstün olduklarý görüþü aðýrlýk kazanmaktadýr (Boyer 1995). Son yýllarda yayýnlanan yakýn tarihli gözden geçirme yazýlarý SSGÝ grubu antidepresanlarýn panik bozukluðu tedavisinde birinci seçenek ilaç olduðu yolunda görüþ bildirmektedir (APA 1998, Ballenger ve ark. 1998a, den Boer ve Slaap 1998, Goddard ve Charney 1998, Kent ve ark. 1998, Sheehan 1999, Stein 1998). Bugün için panik bozukluðunun tedavisi konusunda kanýta dayalý bilgilerimiz bunlardan ibarettir. Tedavi algoritmalarý da bu verilere dayanarak oluþturulmalýdýr. Önerdiðimiz algoritma en güçlü araþtýrma kanýtlarýna dayanan, yalýn bir tedavi algoritmasýdýr ve doðal olarak farmakoterapi aðýrlýklýdýr (Þekil 1). Birinci basamakta hastayý bilgilendirme ve farmakoterapi en uygun giriþimlerdir. Pratisyen hekim panik bozukluðu hastasýna bilgilendirmeden sonra ilk olarak 6-8 haftalýk bir SSGÝ kürü uygulamalýdýr. Bu tedavide etkin doza çýkmak çok önemlidir. Yeterli yanýt alýnýrsa 6-12 aylýk sürdürüm tedavisi, yanýt yetersiz ise bir baþka SSGÝ ya da TSA denemelidir (APA 1998). Ýkinci ilaca da yanýt yok ya da yetersiz ise hekimin iki seçeneði vardýr. Ya hastayý psikiyatriste sevketmek ya da deneyimi olduðu SSGÝ grubu dýþýnda bir antidepresaný (TSA, RÝMA, venlafaksin) denemek. Pratisyen hekimin hastada depresyon dýþýnda komorbid ruhsal hastalýklar (psikoz, mani, kiþilik bozukluðu gibi) saptamasý halinde doðrudan psikiyatriste sevketmesi gereklidir. Çok sýk rekürrenslerin olduðu hastalar ile agorafobinin þiddetli olduðu hastalarda -ilaçla agorafobiye yanýt alýnmamasý- BDT'nin gerekli olduðunun bir göstergesidir (Pollack ve ark. 1994). Bu hastalarýn da psikiyatriste sevkedilmesi gerekir. Tedavide 4-6 haftayý aþan uzun süreli benzodiazepin kullanýmýndan kaçýnýlmalýdýr. Son söz olarak algoritmalarýn artan bilgi birikimine baðlý olarak güncellenmesinin gerekli olduðunu belirtmek isteriz. Alkýn T (2000) Panik bozukluðu ve agorafobi. Anksiyete Bozukluklarý, R Tükel (Ed), Ankara, Çizgi Týp Yayýnevi, s Alkýn T (2001) Panik bozukluðu için tedavi algoritmalarý. Psikiyatri Psikoloji Psikofarmakoloji Dergisi, 9: American Psychiatric Association (1994) Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4. Baský (DSM IV), Washington DC. American Psychiatric Association, for the Work group on Panic Disorder (1998) Practice Guideline for the Treatment of Patients With Panic Disorder. Am J Psychiatry, 155 (Suppl 5): Bakish D, Hooper CL, Filteau MJ ve ark. (1996) A double-blind placebo-controlled trial comparing fluvoxamine and KAYNAKLAR imipramine in the treatment of panic disorder with or without agoraphobia. Psychopharmacol Bull, 32: Bakish D (1994) The use of the reversible monoamine oxidasea inhibitor braforamine in social phobia complicated by panic disorder. J Clin Psychopharmacol, 14: Bakker A, van Dyck R, Spinhoven P ve ark. (1999) Paroxetine, clomipramine and cognitive therapy in the treatment of panic disorder. J Clin Psychiatry, 60: Ballenger J, Burrows G, Dupont R ve ark. (1988) Alprazolam in panic disorder and agoraphobia: Results from a multicenter trial. I. Efficacy in short-term treatment. Arch Gen Psychiatry, 45: Ballenger JC (1993) Panic disorder: Efficacy of current treatments. Psychopharmacol Bull, 29:

9 ALKIN T. Ballenger JC, Davidson JR, Lecrubier Y ve ark. (1998a) Consensus statement on panic disorder from the International Consensus Group on Depression and Anxiety. J Clin Psychiatry, 59(Suppl 8): Ballenger JC, Wheadon DE, Steiner M ve ark. (1998b) Doubleblind, fixed-dose, placebo-controlled study of paroxetine in the treatment of panic disorder. Am J Psychiatry, 155: Ballenger JC (1999) Clinical guidelines for establishing remission in patients with depression and anxiety. J Clin Psychiatry, 60(Suppl 22): Bandelow B, Hajak G, Holzrichter S ve ark. (1995) Assessing the efficacy of treatments for panic disorder and agoraphobia. I. methodological problems. Int Clin Psychopharmacol, 10: Black DW, Wesner R, Bowers W ve ark. (1993) A comparison of fluvoxamine, cognitive therapy and placebo in the treatment of panic disorder. Arch Gen Psychiatry, 50: Boyer W (1995) Serotonin uptake inhibitors are superior to alprazolam and imipramine in alleviating panic attacks: A meta-analysis. Int J Psychopharmacol, 10: Cassano GB, Petracca A, Perugi G ve ark. (1988) Clomipramine for panic disorder I. The first 10 weeks of a long term comparison with imipramine. J Affect Disord, 14: Charney DS, Woods S (1989) Benzodiazepine treatment of panic disorder: A comparison of alprazolam and lorazepam. J Clin Psychiatry, 50: Clark DM, Salkovskis PM, Hackmann A ve ark. (1994) A comparison of cognitive therapy, applied relaxation and imipramine in the treatment of panic disorder. Br J Psychiatry, 164: Cohen L, Rosenbaum J (1987) Clonazepam: New uses and potential problems. J Clin Psychiatry, 50(Suppl 1): Coplan JD, Pine DS, Papp LA ve ark. (1996) An algorithm-oriented approach for panic disorder. Psychiatric Ann, 26: Craske MG, Brown TA, Barlow DH (1991) Behavioral treatment of panic disorder: A two-year follow-up. Behav Res Ther, 22: Cross-National Collaborative Panic study, Second Phase Investigators (1992) Drug treatment of panic disorder: Comparative efficacy of alprazolam, imipramine and placebo. Br J Psychiatry, 160: den Boer, Slaap BR (1998) Review of current treatment in panic disorder. Int Clin Psychopharmacol, 13(Suppl 4); den Boer JA, Westenberg HG (1990) Serotonin function in panic disorder: A double-blind, placebo-controlled study with fluvoxamine and ritanserin. Psychopharmacology, 102: Emmanuel NP, Ware MR, Brawman-Mintzer O ve ark. (1999) Once-weekly dosing of fluoxetine in the maintenance of remission in panic disorder. J Clin Psychiatry, 60: Fyer A, Liebowitz M, Gorman J (1987) Discontinuation of alprazolam treatment in panic patients. Am J Psychiatry, 144: Geracioti TD (1995) Venlafaxine treatment of panic disorder: A case series. J Clin Psychiatry, 56: Goddard AW, Charney DS (1998) SSRIs in the treatment of panic disorder. Depress Anxiety, 8(Suppl 1): Gorman JM, Liebowitz MR, Fyer AJ ve ark. (1987) An open trial of fluoxetine in the treatment of panic attacks. J Clin Psychopharmacol, 7: Kent JM, Coplan JD, Gorman JM (1998) Clinical utility of the selective serotonin reuptake inhibitors in the spectrum of anxiety. Biol Psychiatry, 44: Kruger MB, Dahl AA (1999) The efficacy and safety of moclobemide compared to clomipramine in the treatment of panic disorder. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci, 249(Suppl 1): Lader MH, Bond AJ (1998) Interactions of pharmacological and psychological treatments of anxiety. Br J Psychiatry, 173(Suppl 34): Lecrubier Y, Judge R (1997) Long-term evaluation of paroxetine, clomipramine and placebo in panic disorder. Acta Psychiatr Scand, 95: Leinonen E, Lepola U, Koponen H ve ark. (2000) Citalopram controls phobic symptoms in patients with panic disorder: Randomized, controlled trial. J Psychiatry Neurosci, 25: Lepola U, Leinonen E, Turtonen J ve ark. (1994) The effect of citalopram in panic disorder and agoraphobia: A pilot study. Nord J Psychiatry, 48: Lepola UM, Wade AG, Leinonen EV ve ark. (1998) A controlled, prospective, 1 year trial with citalopram in treatment of panic disorder. J Clin Psychiatry, 59: Londborg PD, Wolkow R, DuBoff SE ve ark. (1998) Sertraline in the treatment of panic disorder. Br J Psychiatry, 173: Martinsen EW, Olsen T, Tonset E ve ark. (1998) Cognitivebehavioral group therapy for panic disorder in the general clinical setting: A naturalistic study with 1-year follow-up. J Clin Psychiatry, 59: Mavissakalian M, Perel J (1989) Imipramine dose-response relation in panic disorder with agoraphobia. Arch Gen Psychiatry, 46: Mavissakalian MR, Perel JM (1995) Imipramine treatment of panic disorder with agoraphobia: Dose ranging and plasma level-response relationships. Am J Psychiatry, 152: McTavish D, Benfield P(1990) Clomipramine. An overview of its pharmacological properties and a review of its therapeutic use in obsessive-compulsive disorder and panic disorder. Drugs, 39: Michelson D, Lydiard RB, Pollack MH ve ark. (1998) Outcome assessment and clinical improvement in panic disorder: Evidence from a randomised controlled trial of fluoxetine and placebo. Am J Psychiatry, 155: Michelson D, Pollack M, Lydiard RB ve ark. (1999) Continuing treatment of panic disorder after acute response: Randomised, placebo-controlled trial with fluoxetine. Br J Psychiatry, 174: Modigh K, Westberg P, Eriksson E (1992) Superiority of clomipramine over imipramine in the treatment of panic dis- 30

10 BÝRÝNCÝ BASAMAKTA PANÝK BOZUKLUÐU TEDAVÝSÝ order. A placebo controlled trial. J Clin Psychopharmacol, 12: Nair NPV, Bakish D, Saxena B ve ark. (1996) Comparison of fluvoxamine, imipramine and placebo in the treatment of outpatients with panic disorder. Anxiety, 2: Noyes R, Garvey M, Cook B ve ark. (1989) Problems with antidepressant use in patients with panic disorder or agoraphobia: Results of a naturalistic follow-up study. J Clin Psychiatry, 50: Noyes R, Burrows G, Reich JH ve ark. (1996) Diazepam versus alprazolam for the treatment of panic disorder. J Clin Psychiatry, 57: Oehrberg S, Christiansen PE, Behnke K ve ark. (1995) Paroxetine in the treatment of panic disorder. A randomised, double-blind, placebo-controlled study. Br J Psychiatry, 167: Otto MW, Gould RA, Pollack MH (1994) Cognitive-behavioral treatment of panic disorder: Considerations for the treatment of patients over the long term. Psychiatric Ann, 24: Otto MW, Pollack MH, Penava SJ ve ark. (1999) Group cognitive-behavior therapy for patients failing to respond to pharmacotherapy for panic disorder: A clinical case series. Behav Res Ther, 37: Papp LA, Scheier FR, Fyer AJ ve ark. (1997) Clomipramine treatment of panic disorder: Pros and cons. J Clin Psychiatry, 58: Papp LA, Sinha SS, Martinez JM ve ark. (1998) Low-dose venlafaxine treatment in panic disorder. Psychopharmacol Bull, 34: Pecknold JC, Luthe L, Iny L ve ark. (1995) Fluoxetine in panic disorder: Pharmacologic and tritiated platelet imipramine and paroxetine binding study. J Psychiatry Neurosci, 20: Pohl RB, Wolkow RM, Clary CM (1998) Sertraline in the treatment of panic disorder: A double-blind multicenter trial. Am J Psychiatry, 155: Pohl R, Yeragani VK, Balon R ve ark. (1988) The jitteriness syndrome in panic disorder patients treated with antidepressants. J Clin Psychiatry, 49: Pollack M, Rosenbaum J, Tesar G ve ark. (1987) Clonazepam in the treatment of panic disorder and agoraphobia. Psychopharmacol Bull, 23: Pollack M, Otto M, Tesar G ve ark. (1993) Long-term outcome after acute treatment with clonazepam and alprazolam for panic disorder. J Clin Psychopharmacol, Pollack MH, Otto MW, Kaspi SP ve ark. (1994) Cognitivebehavior therapy for treatment-refractory panic disorder. J Clin Psychiatry, 55: Pollack MH, Worthington JJ, Otto MW ve ark. (1996) Venlafaxine for panic disorder: Results from a double-blind placebo-controlled study. Psychopharmacol Bull, 32: Pollack MH, Otto MW, Worthtington JJ ve ark. (1998) Sertraline in the treatment of panic disorder. A flexible-dose multicenter trial. Arch Gen Psychiatry, 55: Pollack MH, Rappaport MH, Clary CM ve ark. (2000) Sertraline treatment of panic disorder: Response in patients at risk of poor outcome. J Clin Psychiatry, 61: Rickels K, Schweizer E, Weiss S ve ark. (1993) Maintenance drug treatment for panic disorder: II. Short- and long-term outcome after drug taper. Arch Gen Psychiatry, 50: Rosenbaum J, Moroz G, Bowden CL (1997) Clonazepam in the treatment of panic disorder with or without agoraphobia: A dose-response study of efficacy and side effects, safety and discontinuance. J Clin Psychopharmacol, 17: Schneier FR, Liebowitz MR, Davies SO ve ark. (1990) Fluoxetine in panic disorder. J Clin Psychopharmacol, 10: Schweizer E, Rickels K, Weiss S ve ark. (1993) Maintenance drug treatment of panic disorder: I. Results of a prospective, placebo-controlled comparison of alprazolam and imipramine. Arch Gen Psychiatry, 50: Sharp DM, Power KG, Simpson RJ ve ark. (1996) Fluvoxamine, placebo and cognitive behavior therapy used alone and in combination in the treatment of panic disorder and agoraphobia. J Anxiety Disord, 10: Sheehan DV (1999) Current concepts in the treatment of panic disorder. J Clin Psychiatry, 60(Suppl 181): Sheikh JI, Londborg P, Clary CM ve ark. (2000) The efficacy of sertraline in panic disorder: Combined results from two fixed dose studies. Int Clin Psychopharmacol, 15: Stein MB (1998) Medication treatments for panic disorder and social phobia. Depress Anxiety, 7: Tiller JW, Bouwer C, Behnke K (1997) Moclobemide for anxiety disorder: A focus on moclobemide for panic disorder. Int Clin Psychopharmacol, 12(Suppl 6): Tiller JW, Bouwer C, Behnke K (1999) Moclobemide and fluoxetine for panic disorder. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci, 249(Suppl 1): Toni C, Perugi G, Frare F ve ark. (2000) A prospective naturalistic study of 326 panic-agoraphobic patients treated with antidepressants. Pharmocopsychiatry, 33: Tural Ü, Fidaner H, Alkýn T ve ark. (2001) Panik bozukluðunun tedavisinde paroksetin: Açýk bir çalýþma. Psikiyatri Psikoloji Psikofarmakoloji Dergisi, 9: Uhlenhuth EH, Matuzas W, Warner TD ve ark. (2000) Do antidepressant selectively supress spontaneous (unexpected) panic attacks. J Clin Psychopharmacol, 20: Wade AG, Lepola U, Koponen HJ ve ark. (1997) The effect of citalopram in panic disorder. Br J Psychiatry, 170: Westenberg HG, den Boer JA (1989) Selective monoamine uptake inhibitors and a serotonin antagonist in the treatment of panic disorder. Psychopharmacol Bull, 25: Zitrin C, Klein D, Woerner M ve ark. (1983) Treatment of phobias: I. Comparison of imipramine hydrochloride and placebo. Arch Gen Psychiatry, 40;

11 38. ULUSAL PSÝKÝYATRÝ KONGRESÝ Ekim 2002 Mares Hotel - MARMARÝS Kongre Sekreterliði: Yrd. Doç. Dr. M. Murat DEMET Celal Bayar Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, MANÝSA Tel: , Faks: Organizasyon: Flaptour, Cinnah Cad. No: 42 Çankaya - ANKARA Tel: , Faks: CELAL BAYAR ÜNÝVERSÝTESÝ TIP FAKÜLTESÝ PSÝKÝYATRÝ ANABÝLÝM DALI & TÜRKÝYE PSÝKÝYATRÝ DERNEÐÝ 32 KLÝNÝK PSÝKÝYATRÝ 2002;Ek 3:32

Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ

Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ Sosyal Anksiyete Bozukluðunun Farmakolojik Tedavisi Dr. Ali ÖZGEN*, Prof. Dr. Sunar BÝRSÖZ* Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ ortamýnda toplumla iliþkide bulunma yeteneklerini direkt etkileyen

Detaylı

Anksiyete Bozukluklarının Tedavisinde Antidepresanlar. Doç Dr Selim Tümkaya

Anksiyete Bozukluklarının Tedavisinde Antidepresanlar. Doç Dr Selim Tümkaya Anksiyete Bozukluklarının Tedavisinde Antidepresanlar Doç Dr Selim Tümkaya ANKSİYETE BOZUKLUKLARI Anksiyete bozukluklarının yaşam boyu prevalansı yaklaşık %29 dur. Kessler ve ark 2005 Uzunlamasına çalışmalar

Detaylı

Panik Hastasına Yaklaşım: Klinik Görünüm, Ayırıcı Tanı ve Tedavi İlkeleri

Panik Hastasına Yaklaşım: Klinik Görünüm, Ayırıcı Tanı ve Tedavi İlkeleri Panik Hastasına Yaklaşım: Klinik Görünüm, Ayırıcı Tanı ve Tedavi İlkeleri Raşit TÜKEL İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı, İstanbul Çeşitli ülkelerde yapılan epidemiyolojik

Detaylı

Yaşlılarda Dirençli Anksiyete Bozukluklarının Tanı ve Tedavisi

Yaşlılarda Dirençli Anksiyete Bozukluklarının Tanı ve Tedavisi Yaşlılarda Dirençli Anksiyete Bozukluklarının Tanı ve Tedavisi Dr. Berker Duman Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Psikiyatri AD, Konsültasyon-Liyezon Psikiyatrisi BD Ankara Üniversitesi Beyin Araştırmaları

Detaylı

Çekingen Kiþilik Bozukluðunun Klinik Özellikleri ve Tedavisi

Çekingen Kiþilik Bozukluðunun Klinik Özellikleri ve Tedavisi Çekingen Kiþilik Bozukluðunun Klinik Özellikleri ve Tedavisi Levent SEVÝNÇOK*, Ferhan DEREBOY**, Çiðdem DEREBOY* ÖZET Çekingen Kiþilik bozukluðu (ÇKB) konusunda þimdiye dek az sayýda çalýþma yayýnlanmýþtýr.

Detaylı

Klinik Gelişim. Psikiyatri

Klinik Gelişim. Psikiyatri Psikiyatri İlk Söz YAZMADAN EDEMEDİM rüzgâr bu şiiri sana götürsün kâğıttan yaptığım o işlemeli kayıklar fırtınalara dayanan. koş rüzgâr koş. yazmadan edemedim Behçet Aysan İçindekiler 1 Panik Hastasına

Detaylı

Paroksetinin Sosyal Anksiyete Bozukluðu Tedavisinde Kullanýmý

Paroksetinin Sosyal Anksiyete Bozukluðu Tedavisinde Kullanýmý Paroksetinin Sosyal Anksiyete Bozukluðu Tedavisinde Kullanýmý Aslýhan Sayýn 1 1 Uz.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ankara GÝRÝÞ Sosyal anksiyete bozukluðunun (SAB) tedavisi,

Detaylı

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur.

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Travma Sonrası Stres Bozukluğu Askerî Harekâtlar Sonrası Ortaya Çıkan Olguların Tedavisi Bir asker, tüfeğini

Detaylı

Nöroloji servisine yatan hastalarda yüksek oranda psikiyatrik hastalıklar görülür. Prevalans %39-64 arasındadır.

Nöroloji servisine yatan hastalarda yüksek oranda psikiyatrik hastalıklar görülür. Prevalans %39-64 arasındadır. 1 2 + Nöroloji servisine yatan hastalarda yüksek oranda psikiyatrik hastalıklar görülür. Prevalans %39-64 arasındadır. + + Üçüncü basamak nöroloji yataklı servisinde psikiyatrik görüşme ile tespit edilen

Detaylı

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme Temel farmakoterapi ilkeleri Az sayıda ilaç Daha önce kullanılan veya ailede kullanılan ilaç Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması Psikolojik desteğin de sağlanması Hastayı

Detaylı

Anksiyete ve depresyon sözcükleri hem genel

Anksiyete ve depresyon sözcükleri hem genel Mikst Anksiyete Depresyon ve Eþtanýlý Durumlar Prof. Dr. Hüray FÝDANER*, Prof. Dr. Tunç ALKIN* Anksiyete ve depresyon sözcükleri hem genel týpta hem de psikiyatri ve klinik psikoloji alanýndaki çalýþmalarda

Detaylı

Paroksetin ve Depresyon

Paroksetin ve Depresyon Paroksetin ve Depresyon Nevzat Yüksel 1 1 Prof.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ankara Giriþ Genel toplumda major depresyon yaygýnlýðý %3-5 kadardýr. Bazý araþtýrmalarda bu

Detaylı

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme Doç. Dr. Levent KÜEY* Özet Depresyon psikiyatrik bozukluklar arasýnda en sýk karþýlaþýlan hastalýklardan biridir. Depresif hastalarýn önemli bir

Detaylı

Klinik Psikofarmakoloji Bülteni: 4:1-4, 1994 / Bulletin of Clinical Psychopharmacolgy, 4: 1-4, 1994

Klinik Psikofarmakoloji Bülteni: 4:1-4, 1994 / Bulletin of Clinical Psychopharmacolgy, 4: 1-4, 1994 PANİK BOZUKLUĞUN TEDAVİSİNDE REVERZİBL MAO İNHİBİTÖRÜ* Dr.Nesrin DİLBAZ,Dr.Giray ARIHAN***, Dr.Vcrda BİTLİS***, Dr.Demir TAN**** ÖZET Trisiklik antidepresanlar,monamin oksidaz inhibitörleri ve benzodizepinler

Detaylı

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya Þizofrenide Prodromal Belirtiler Prof. Dr. Ýsmet KIRPINAR* Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya da yazýlarýn çoðu; þizofreninin heterojen bir sendrom olduðunu, bu hastalýk için hiçbir patognomonik

Detaylı

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA KOMBİNASYON TEDAVİLERİ. Dr.Nesrin DİLBAZ Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ankara AMATEM

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA KOMBİNASYON TEDAVİLERİ. Dr.Nesrin DİLBAZ Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ankara AMATEM ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA KOMBİNASYON TEDAVİLERİ Dr.Nesrin DİLBAZ Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ankara AMATEM Anksiyete Bozuklukları Spesifik Fobiler Panik bozukluk Agorafobi Sosyal Anksiyete

Detaylı

PANİK BOZUKLUĞUNDA ALT TİPLER KLİNİK YANSIMALARI. Dr. Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

PANİK BOZUKLUĞUNDA ALT TİPLER KLİNİK YANSIMALARI. Dr. Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. PANİK BOZUKLUĞUNDA ALT TİPLER KLİNİK YANSIMALARI Dr. Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Panik Bozukluğu Panik atağı Beklenti anksiyetesi Agorafobi Çarpıntı Terleme Titreme Nefes darlığı Soluğun kesilmesi

Detaylı

SOSYAL ANKSİYETE BOZUKLUĞU PROF.DR.HATİCE ÖZYILDIZ GÜZ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİ ABD

SOSYAL ANKSİYETE BOZUKLUĞU PROF.DR.HATİCE ÖZYILDIZ GÜZ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİ ABD SOSYAL ANKSİYETE BOZUKLUĞU PROF.DR.HATİCE ÖZYILDIZ GÜZ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİ ABD BECK e göre SAB OLGU 1 34 yaşında, evli, 1 çocuklu, bayan hasta Dershanede İngilizce öğretmeni olarak çalışmakta

Detaylı

Cilt:2 Sayı:2 Şubat 2015

Cilt:2 Sayı:2 Şubat 2015 Cilt:2 Sayı:2 Şubat 2015 1 Türkiye Akılcı İlaç Kullanımı Bülteni ÇEVİRİ EDİTÖRÜ Uzm. Ecz. Elif SARIGÖL DÜZELTMEN Uzm. Dr. Kubilay ORANSAY Yayın Kurulu Prof. Dr. İrfan ŞENCAN Prof. Dr. Özkan ÜNAL Dr. Ali

Detaylı

ANKSİYETE DUYARLILIĞI. Yard.Doç.Dr.Selim Tümkaya

ANKSİYETE DUYARLILIĞI. Yard.Doç.Dr.Selim Tümkaya ANKSİYETE DUYARLILIĞI Yard.Doç.Dr.Selim Tümkaya ANKSİYETE DUYARLILIĞI Anskiyete Duyarlılığı Panik bozukluk hastalarının panik atak yaşamaktan korku duyuyor olması, tanımlandığı ilk dönemlerden beri panik

Detaylı

(trankilizan ilaçlar)

(trankilizan ilaçlar) Anksiyolitik ilaçlar (trankilizan ilaçlar) Anksiyete nedir? Anksiyete bozuklukları nedir? Anksiyete > Otonomik belirtiler Kalp hızında, tansiyonda, kalp kasılmasında, nefes hızında vs artış Norepinefrin

Detaylı

Sosyal Anksiyete Bozukluğunda Tedavi Başarısı Yanıt ve Yanıtsızlığın Belirleyicileri

Sosyal Anksiyete Bozukluğunda Tedavi Başarısı Yanıt ve Yanıtsızlığın Belirleyicileri Sosyal Anksiyete Bozukluğunda Tedavi Başarısı Yanıt ve Yanıtsızlığın Belirleyicileri Prof.Dr.Hatice Özyıldız Güz Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD Ana Başlıklar SAB tedavisinde yanıta nasıl karar

Detaylı

Anksiyöz depresyon: Bir depresyon alt grubu mu?

Anksiyöz depresyon: Bir depresyon alt grubu mu? Aydın ve Tamam 177 Anksiyöz depresyon: Bir depresyon alt grubu mu? Hüner AYDIN, 1 Lut TAMAM 2 ÖZET Araştırmalar anksiyetenin klinik depresyonda en belirgin belirti olduğunu ve depresyonun başarılı sağaltımı

Detaylı

Özgül Fobinin Göz Hareketleri ile Duyarsýzlaþtýrma ve Yeniden Ýþleme Yöntemi ile Tedavisi: Bir Olgu Sunumu

Özgül Fobinin Göz Hareketleri ile Duyarsýzlaþtýrma ve Yeniden Ýþleme Yöntemi ile Tedavisi: Bir Olgu Sunumu OLGU SUNUMU Özgül Fobinin Göz Hareketleri ile Duyarsýzlaþtýrma ve Yeniden Ýþleme Yöntemi ile Tedavisi: Bir Olgu Sunumu Treatment of Specific Phobia with Eye Movement Desensitization and Reprocessing Method:

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

Depresif Bozukluklarýn Tedavisinde Moklobemid Kullanýmý

Depresif Bozukluklarýn Tedavisinde Moklobemid Kullanýmý Depresif Bozukluklarýn Tedavisinde Moklobemid Kullanýmý Yrd. Doç. Dr. Ümit TURAL*, Prof. Dr. Emin ÖNDER* ÖZET Monoamin oksidaz inhibitörleri'nin (MAOÝ) genelde depresif bozukluklarýn tedavisinde etkili

Detaylı

Anksiyete Bozuklukları

Anksiyete Bozuklukları 10. Bölüm Anksiyete Bozuklukları Nurgül Özpoyraz, Lut Tamam Temel Hedefler Anksiyete bozukluğunun iki uçlu bozukluk ile birlikte bulunması belirtilerin karmaşıklaşmasına, kötü gidişe, sağaltıma yanıtın

Detaylı

ANTİDEPRESSAN İLAÇLAR. Prof. Dr. Alaattin Duran

ANTİDEPRESSAN İLAÇLAR. Prof. Dr. Alaattin Duran ANTİDEPRESSAN İLAÇLAR Prof. Dr. Alaattin Duran ANTİDEPRESSAN İLAÇLAR 1950 lerin başlarında klorpromazinin psikotik hastaların tedavisinde etkili olduğu anlaşıldığında, iminodibenzillerin farmakolojik özelliklerine

Detaylı

Panik Bozukluğun Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Grup Terapisinin Etkililiği: Sistematik Bir Gözden Geçirme

Panik Bozukluğun Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Grup Terapisinin Etkililiği: Sistematik Bir Gözden Geçirme Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry 2016; 8(Suppl 1):79-94 doi: 10.18863/pgy.73383 Panik Bozukluğun Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Grup Terapisinin Etkililiği: Sistematik

Detaylı

Prof. Dr. Mesut ÇETİN

Prof. Dr. Mesut ÇETİN Sosyal Anksiyete Bozukluğu, Özgül Fobi ve FARMAKOLOJİK TEDAVİLERİ Prof. Dr. Mesut ÇETİN GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Psikiyatri Kliniği-İstanbul Anksiyete Sempozyumu, ANTALYA, 2002 SAB Epidemiyolojisi

Detaylı

Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD

Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD İÇERİK ALT TİPLENDİRMEDEKİ SORUNLAR KLİNİĞE YANSIMASI ÇEKİNGEN KİŞİLİK BOZUKLUĞUNUN ETKİSİ Tanısal bakı Sosyal fobi DSM-I de "Fobik

Detaylı

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı Hoş olmayan bir uyaran Duygusal Algısal Bilişsel ve davranışsal Biyopsikososyal

Detaylı

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Müracaat eden herkese muayenede uyku durumu sorulmalı İnsomnia (Uykusuzluk)

Detaylı

PSİKOFARMAKOLOJİ-5. ANTİDEPRESANLAR Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar.

PSİKOFARMAKOLOJİ-5. ANTİDEPRESANLAR Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar. PSİKOFARMAKOLOJİ-5 ANTİDEPRESANLAR Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar www.gunescocuk.com DEPRESYONUN NÖROKİMYASI Dopamin Çok az olumlu afekt (mutluluk, neşe, ilgi, haz, uyanıklı,

Detaylı

Pelvik Ağrı Psikiyatr ne düşünür? Prof. Dr. Hayriye Elbi Ege Ü.T.F. Ruh Sağlığı ve Hastalıkları

Pelvik Ağrı Psikiyatr ne düşünür? Prof. Dr. Hayriye Elbi Ege Ü.T.F. Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Pelvik Ağrı Psikiyatr ne düşünür? Prof. Dr. Hayriye Elbi Ege Ü.T.F. Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Kronik Pelvik Ağrı (KPA) Pelvik ağrı yaşam boyunca beş kadından birinde görülür. ama az konuşulur Bu grupta

Detaylı

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M.

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. DEPRESYON-ANKSİYETE BOZUKLUKLARI İLE ALKOL BAĞIMLILIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. ÖZET Alkol bağımlılığı ve diğer psikiyatrik

Detaylı

Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem. Sıklığı?? Klinik seyir??

Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem. Sıklığı?? Klinik seyir?? Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem Sıklığı?? Klinik seyir?? Çocuğun ilk travmatik yaşam olayı emzirme bağlanma olumsuz sağlık koşulları yetersiz bakım Doğum Değişim İyi anne olabilecek

Detaylı

Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi

Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi Migren tedavisi Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi Tanıyı doğrulama Genel-fiziki değerlendirme Migren ataklarının özellikleri! Tetik faktörler Atak fazları & semptomları en çok rahatsızlık

Detaylı

Major Depresif Bozukluk Tedavisinde Yetersiz Yanıtın Yönetimi ve Yeni Tedavi Seçenekleri

Major Depresif Bozukluk Tedavisinde Yetersiz Yanıtın Yönetimi ve Yeni Tedavi Seçenekleri Gözden Geçirmeler / Reviews Major Depresif Bozukluk Tedavisinde Yetersiz Yanıtın Yönetimi ve Yeni Tedavi Seçenekleri Oğuz Karamustafalıoğlu¹, Burcu Goksan Yavuz² ÖZET: Major depresif bozukluk tedavisinde

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

Çocuk ve Ergenlerde Depresyonun İlaçla Tedavisi: Bir Gözden Geçirme

Çocuk ve Ergenlerde Depresyonun İlaçla Tedavisi: Bir Gözden Geçirme Gözden Geçirme / Review Çocuk ve Ergenlerde Depresyonun İlaçla Tedavisi: Bir Gözden Geçirme Mustafa Deniz Tutkunkardaş 1, Ayşe Kılınçaslan 1 ÖZET: Çocuk ve ergenlerde depresyonun ilaçla tedavisi: Bir gözden

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989 Adı Soyadı: Mehmet Emin Ceylan Doğum Tarihi: 25 08 1956 Unvanı: Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Diploması Lisans Eğitimi Sivas Tıp Fakültesi Hacettepe Tıp Fakültesi Cumhuriyet

Detaylı

MAJOR DEPRESYON SAĞALTIMINDA MOKLOBEMİD'İN ETKİNLİĞİ* Uzm. Dr. Ayhan EĞRİLMEZ*, Dr. Ömer AYDEMİR*, Dr. Cumhur ÖNAL*, Prof.Dr. Savaş KÜLTÜR**.

MAJOR DEPRESYON SAĞALTIMINDA MOKLOBEMİD'İN ETKİNLİĞİ* Uzm. Dr. Ayhan EĞRİLMEZ*, Dr. Ömer AYDEMİR*, Dr. Cumhur ÖNAL*, Prof.Dr. Savaş KÜLTÜR**. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni,Cilt :V,Sayı(1-4),1995 / Bulletin of Clinical Psychopharmacology Vol.V(1-4),1995 MAJOR DEPRESYON SAĞALTIMINDA MOKLOBEMİD'İN ETKİNLİĞİ* Uzm. Dr. Ayhan EĞRİLMEZ*, Dr. Ömer

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Lityum psikiyatri 1950 1980lerde lityum bazı antikonvülzanlara benzer etki Ayrı ayrı ve yineleyen nöbetler şeklinde ortaya çıkan manik depresyon ve epilepsi Böylece

Detaylı

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA GÖRÜLEN SOSYAL FOBİ OLGULARINDA FLUOKSETİN'İN ETKİNLİĞİ

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA GÖRÜLEN SOSYAL FOBİ OLGULARINDA FLUOKSETİN'İN ETKİNLİĞİ Klinik Psıkofarmakoloji Bülteni,Cilt:V,Sayı(1-4), 1995 / Bulletin of Clinical Psychopharmacology Vol.V( 1-4), 1995 ÇOCUKLUK ÇAĞINDA GÖRÜLEN SOSYAL FOBİ OLGULARINDA FLUOKSETİN'İN ETKİNLİĞİ Dr. Nahit Motavallı

Detaylı

PAN K AGORAFOB ÖLÇE (PAÖ)

PAN K AGORAFOB ÖLÇE (PAÖ) PAN K AGORAFOB ÖLÇE (PAÖ) Özgün ad : Panic & Agoraphobia Scale Bandelow B, Hajak G, Holzrichter S, Kunert HJ, Rüther E: Assesing the efficacy of treatments for panic disorder and agoraphobia. I. Methodological

Detaylı

Agomelatin: Yeni Antidepresan İlaç ve Yeni Bulgular

Agomelatin: Yeni Antidepresan İlaç ve Yeni Bulgular Reviews / Derlemeler DOI: 10.5455/jmood.20120924064532 Agomelatin: Yeni Antidepresan İlaç ve Yeni Bulgular Fisun Akdeniz 1 ÖZET: Agomelatin: Yeni antidepresan ilaç ve yeni bulgular Agomelatin melatoninerjik

Detaylı

Antidepresan İlaçlara Bağlı Erektil Disfonksiyonda Sildenafil Kullanımı* Dr. Murad Atmaca, Dr. Murat Kuloğlu, Dr. Ömer Geçici, Dr. A.

Antidepresan İlaçlara Bağlı Erektil Disfonksiyonda Sildenafil Kullanımı* Dr. Murad Atmaca, Dr. Murat Kuloğlu, Dr. Ömer Geçici, Dr. A. Antidepresan İlaçlara Bağlı Erektil Disfonksiyonda Sildenafil Kullanımı* Dr. Murad Atmaca, Dr. Murat Kuloğlu, Dr. Ömer Geçici, Dr. A. Ertan Tezcan 1 ÖZET: ANT DEPRESAN LAÇLARA BA LI EREKT L D SFONKS YONDA

Detaylı

Anksiyolitik, sedatif, hipnotik ilaçlar. Prof. Dr. Öner Süzer

Anksiyolitik, sedatif, hipnotik ilaçlar. Prof. Dr. Öner Süzer Anksiyolitik, sedatif, hipnotik ilaçlar Prof. Dr. Öner Süzer www.onersuzer.com 1 2 2 1 Anksiyolitik, sedatif, hipnotik ilaçlar Anksiyete, kesin olarak tanımlanabilir bir uyarıya bağlanamayan, huzursuzluk,

Detaylı

Anksiyete Belirtilerinin Eşlik Ettiği Majör Depresif Bozukluğun Tanı ve Sağaltımındaki Güçlükler

Anksiyete Belirtilerinin Eşlik Ettiği Majör Depresif Bozukluğun Tanı ve Sağaltımındaki Güçlükler Türk Psikiyatri Dergisi 2006; 17(2):139-146 Anksiyete Belirtilerinin Eşlik Ettiği Majör Depresif Bozukluğun Tanı ve Sağaltımındaki Güçlükler Dr. Cengiz AKKAYA 1 ÖZET Majör depresif bozukluk (MDB) sık görülen

Detaylı

PSİKOFARMAKOLOJİ 7. Anksiyete Bozuklukları Tedavisi Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar.

PSİKOFARMAKOLOJİ 7. Anksiyete Bozuklukları Tedavisi Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar. PSİKOFARMAKOLOJİ 7 Anksiyete Bozuklukları Tedavisi Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar www.gunescocuk.com ANKSİYETE Somatik belirtilerin de eşlik ettiği, nedensiz bir tedirginlik

Detaylı

Kadın Major Depresif Bozukluk ve Panik Bozukluk Hastalarında Cinsel İşlev Bozukluğunun Karşılaştırılması

Kadın Major Depresif Bozukluk ve Panik Bozukluk Hastalarında Cinsel İşlev Bozukluğunun Karşılaştırılması 94 T. D. Berkol ve ark./bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi 3 (2014) 94-98 ISSN: 2146-9490 JCBPR, 2014, 3: 94-98 ORIGINAL ARTICLE/ÖZGÜN MAKALE Kadın Major Depresif Bozukluk ve Panik

Detaylı

Majör Depresif Bozuklukta Sertralin ve Reboksetin in Etkinlik ve Güvenilirliğinin Karşılaştırılması

Majör Depresif Bozuklukta Sertralin ve Reboksetin in Etkinlik ve Güvenilirliğinin Karşılaştırılması Türk Psikiyatri Dergisi 2005; 16(3):153-163 Majör Depresif Bozuklukta Sertralin ve Reboksetin in Etkinlik ve Güvenilirliğinin Karşılaştırılması Dr. S. Saygın EKER 1, Dr. Cengiz AKKAYA 1, Dr. Semra AKGÖZ

Detaylı

Antidepresanlar pekçok psikiyatrik bozukluğun tedavisinde. Antidepresan İlaçların Cinsel İşlev Üzerine Etkileri *

Antidepresanlar pekçok psikiyatrik bozukluğun tedavisinde. Antidepresan İlaçların Cinsel İşlev Üzerine Etkileri * M. Kulo lu, M. Atmaca, Ö. Geçici, N. K l ç, A. E. Tezcan Antidepresan İlaçların Cinsel İşlev Üzerine Etkileri * Dr. Murat Kuloğlu 1, Dr. Murad Atmaca 1, Dr. Ömer Geçici 2, Dr. Nülüfer Kılıç 2, Dr. A. Ertan

Detaylı

Kronik Depresyon ve Major Depresyonda Antidepresan Tedavi Uygulamaları: Karşılaştırmalı I3ir Çalışma

Kronik Depresyon ve Major Depresyonda Antidepresan Tedavi Uygulamaları: Karşılaştırmalı I3ir Çalışma ve da Antidepresan Tedavi Uygulamaları: Karşılaştırmalı I3ir Çalışma Dr. Pınar Demirarelan\ Dr. Peykan Göka\p\ Dr. Kültegin ögc!2, Dr. Ali N. Eabaoglu3 Ö ZET Bu çalışmanın amacı belirgin yetiyitimine yol

Detaylı

Psikoz için Risk Altýndaki Bireyler: Tanýma, Önleme ve Tedavi Konusunda Neredeyiz?

Psikoz için Risk Altýndaki Bireyler: Tanýma, Önleme ve Tedavi Konusunda Neredeyiz? Psikoz için Risk Altýndaki Bireyler: Tanýma, Önleme ve Tedavi Konusunda Neredeyiz? Alp Üçok 1 1 Prof.Dr., Ýstanbul Üniversitesi, Ýstanbul Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ýstanbul GÝRÝÞ Psikoz ve

Detaylı

ÜSKÜDAR ÜNIVERSITESI NP- İSTANBUL HASTANESI KLINIK FARMAKOLOJI UYGULAMALARI

ÜSKÜDAR ÜNIVERSITESI NP- İSTANBUL HASTANESI KLINIK FARMAKOLOJI UYGULAMALARI ÜSKÜDAR ÜNIVERSITESI NP- İSTANBUL HASTANESI KLINIK FARMAKOLOJI UYGULAMALARI DOÇ D R. E S R A KÜSDÜL SAĞLAM Ü S K Ü D A R Ü N I V E R S I T E S I N P İ S T A N B U L H A S T A N E S I F K L I N I K F A

Detaylı

Araştırmacı olarak: 2008: Janssen Cilag 2009: Janssen Cilag 2010: Janssen Cilag Danışmanlık: 2008: 2009: 2010: Konuşmacı olarak: 2008: 2009: 2010:

Araştırmacı olarak: 2008: Janssen Cilag 2009: Janssen Cilag 2010: Janssen Cilag Danışmanlık: 2008: 2009: 2010: Konuşmacı olarak: 2008: 2009: 2010: Kurum ve Kuruluşlarla İlişki Bildirimi Araştırmacı olarak: 2008: Janssen Cilag 2009: Janssen Cilag 2010: Janssen Cilag Danışmanlık: 2008: 2009: 2010: Konuşmacı olarak: 2008: 2009: 2010: RASYONEL ANTİDEPRESAN

Detaylı

Tedaviye Dirençli Depresyonda Me lfenidat İle Güçlendirme: Bir Olgu Bildirimi ve Literatürün Gözden Geçirmesi

Tedaviye Dirençli Depresyonda Me lfenidat İle Güçlendirme: Bir Olgu Bildirimi ve Literatürün Gözden Geçirmesi Türk Psikiyatri Dergisi 2007; 18(2):179-183 Tedaviye Dirençli Depresyonda Me lfenidat İle Güçlendirme: Bir Olgu Bildirimi ve Literatürün Gözden Geçirmesi Dr. Kurt BUHAGIAR 1, Dr. Joseph CASSAR 2 Özet /

Detaylı

Psikotik Depresyonun Farmakolojik Tedavisi. Dr. Abdurrahman Altındağ, Dr. Mustafa Özkan 1

Psikotik Depresyonun Farmakolojik Tedavisi. Dr. Abdurrahman Altındağ, Dr. Mustafa Özkan 1 Psikotik Depresyonun Farmakolojik Tedavisi Dr. Abdurrahman Altındağ, Dr. Mustafa Özkan 1 ÖZET: PS KOT K DEPRESYONUN FARMAKOLOJ K TEDAV S Psikotik depresyon hezeyan ya da hallüsinasyonlarla karakterize,

Detaylı

Bipolar Bozukluk: Psikoeğitim Doç. Dr. Fisun Akdeniz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Affektif Hastalıklar Birimi Nerede Ne zaman Ne sıklıkta Bipolar bozukluklarda psikolojik Psikoanaliz Grup

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

Depresyon toplumda %15 sıklıkta görülen, sağaltımı. Depresif Bozukluk Tanılı Hastalarda Benzodiazepin Kullanımı *

Depresyon toplumda %15 sıklıkta görülen, sağaltımı. Depresif Bozukluk Tanılı Hastalarda Benzodiazepin Kullanımı * A.E.Danaci yeni 17/4/01 11:45 Page 16 Depresif Bozukluk Tanılı Hastalarda Benzodiazepin Kullanımı * Dr. Ayşen Esen Danacı 1, Dr. Firdevs Seyfe Şen 2, Dr. Ömer Aydemir 1, Dr. İlkin İçelli 3 ÖZET: DEPRES

Detaylı

Dirençli obsesif kompulsif bozukluklu hastalarda tedaviye olanzapin eklenmesi 1

Dirençli obsesif kompulsif bozukluklu hastalarda tedaviye olanzapin eklenmesi 1 Atmaca ve ark. 215 Dirençli obsesif kompulsif bozukluklu hastalarda tedaviye olanzapin eklenmesi 1 Murad ATMACA, 2 Murat KULOĞLU, 2 A.Ertan TEZCAN 3 ÖZET Amaç: Serotonin geri alım inhibitörleri (SGİ),

Detaylı

Pratisyen Hekimlerin Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Konusunda Bilgi ve Tutumlarýnýn Deðerlendirilmesi

Pratisyen Hekimlerin Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Konusunda Bilgi ve Tutumlarýnýn Deðerlendirilmesi Pratisyen Hekimlerin Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Konusunda Bilgi ve Tutumlarýnýn Deðerlendirilmesi Dr. Ahmet Akýcý*, Dr. M. Ümit Uðurlu*, Dr. Narin Gönüllü*, Dr. Þule Oktay*, Sibel Kalaça** Akýlcý olmayan ilaç

Detaylı

Antidepresanlar ve Cinsel Ýþlev Bozukluklarý

Antidepresanlar ve Cinsel Ýþlev Bozukluklarý Tayfun Uzbay 1, Nevzat Yüksel 2 1 Prof. Dr., GATA Týp Fakültesi, Týbbi Farmakoloji Anabilim Dalý, Psikofarmakoloji Araþtýrma Ünitesi, 2 Prof. Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý,

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur.

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Ayşe Devrim Başterzi Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Epidemiyoloji ve eğitim mi? Eğitim ve epidemiyoloji mi?

Detaylı

PSİKOFARMAKOLOJİ 6. Duygudurum Bozuklukları Tedavisi Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar.

PSİKOFARMAKOLOJİ 6. Duygudurum Bozuklukları Tedavisi Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar. PSİKOFARMAKOLOJİ 6 Duygudurum Bozuklukları Tedavisi Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar www.gunescocuk.com Doç. Dr. Cem GÖKÇEN in katkılarıyla BPB Manik ve depresif durumlar arasında

Detaylı

Konu: Davranışın Nörokimyası. Amaç: Bu dersin sonunda öğrenciler davranışın biyokimyasal mekanizmalarını öğreneceklerdir. Öğrenim hedefleri:

Konu: Davranışın Nörokimyası. Amaç: Bu dersin sonunda öğrenciler davranışın biyokimyasal mekanizmalarını öğreneceklerdir. Öğrenim hedefleri: Tıp 1 Konu: Ruhsal Gelişim ve Psikopatoloji Kuramları Amaç: Öğrencilerin ruhsal gelişim ve psikopatoloji kuramlarının neler olduğunu öğrenmeleri ve kuramların temel özelliklerini genel hatları ile ifade

Detaylı

PANİK BOZUKLUK TA BİYOLOJİK MEKANİZMALAR (*)

PANİK BOZUKLUK TA BİYOLOJİK MEKANİZMALAR (*) Klinik Psikofarmakolojik Bülteni V2 (1991) PANİK BOZUKLUK TA BİYOLOJİK MEKANİZMALAR (*) ANTİPANİK DROGLARIN BİR ETKİ MEKANİZMASI OLARAK SEROTONERJİK NÖROTRANSMİSYON U KOLAYLAŞTIRMASI Eli as ERIKSSON Farmakoloji

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Psikiyatri Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

Farmakolojik Ajanların Uyku Üzerine Etkisi. Dr. Sinan Yetkin

Farmakolojik Ajanların Uyku Üzerine Etkisi. Dr. Sinan Yetkin Farmakolojik Ajanların Uyku Üzerine Etkisi Dr. Sinan Yetkin 5-HT 5-HT 1A /5-HT 1D agonizm 5-HT 1A /5-HT 1B antagonizm 5-HT 2 agonizm 5-HT 2 antagonizm 5-HT 3 agonizm α 2 agonizm α 1 antagonizm α 2 antagonizm

Detaylı

Obsesif Kompulsif Bozukluğun Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Grup Terapisi: Sistematik Bir Gözden Geçirme

Obsesif Kompulsif Bozukluğun Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Grup Terapisi: Sistematik Bir Gözden Geçirme Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry 2016; 8(Suppl 1):39-60 doi: 10.18863/pgy.97769 Obsesif Kompulsif Bozukluğun Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Grup Terapisi: Sistematik Bir

Detaylı

Kronik ürtikerde güncel tedaviler

Kronik ürtikerde güncel tedaviler Kronik ürtikerde güncel tedaviler Dr. Emek Kocatürk Göncü İstanbul Okmeydanı Eğitim Araştırma Hastanesi Sunum akışı EAACI/GALEN/EDF/WAO Ürtiker Kılavuzu Amerikan Allerji İmmunoloji Akademisi Ürtiker Kılavuzu

Detaylı

PSİKOSOMATİK AÇIDAN PANİK BOZUKLUK

PSİKOSOMATİK AÇIDAN PANİK BOZUKLUK Kriz Dergisi (-) - PSİKOSOMATİK AÇIDAN PANİK BOZUKLUK ÖmerTUNÇER* Özet: Özellikle dolaşım, solunum ve sindirim sistemleriyle ilgili zaman zaman ortaya çıkan yakınmaları nedeniyle iç hastalıkları uzmanına,

Detaylı

Sağlık Kaygısının Eşlik Ettiği Bir Yaygın Anksiyete Bozukluğu Olgusunun Bilişsel Davranışçı Terapisi

Sağlık Kaygısının Eşlik Ettiği Bir Yaygın Anksiyete Bozukluğu Olgusunun Bilişsel Davranışçı Terapisi N. Kara/Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi 3 (2014) 99-108 99 ISSN: 2146-9490 JCBPR, 2014, 3: 99-108 CASE REPORT/OLGU SUNUMU Sağlık Kaygısının Eşlik Ettiği Bir Yaygın Anksiyete Bozukluğu

Detaylı

T.C. ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ ECZACILIK FAKÜLTESĠ PANĠK ATAK HASTALIĞI (PANĠK BOZUKLUK) VE FARMAKOLOJĠK TEDAVĠSĠ. Hazırlayan Emel YAVUZ ÖZTÜRK.

T.C. ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ ECZACILIK FAKÜLTESĠ PANĠK ATAK HASTALIĞI (PANĠK BOZUKLUK) VE FARMAKOLOJĠK TEDAVĠSĠ. Hazırlayan Emel YAVUZ ÖZTÜRK. 1 T.C. ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ ECZACILIK FAKÜLTESĠ PANĠK ATAK HASTALIĞI (PANĠK BOZUKLUK) VE FARMAKOLOJĠK TEDAVĠSĠ Hazırlayan Emel YAVUZ ÖZTÜRK DanıĢman Doç. Dr. Nalan ĠMAMOĞLU ġġrvanli Bitirme Ödevi Haziran

Detaylı

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINA GENEL BİR BAKIŞ

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINA GENEL BİR BAKIŞ İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 175 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:175-184 ANKSİYETE BOZUKLUKLARINA GENEL BİR BAKIŞ

Detaylı

Depresyon Tedavisinde Karşılanmamış İhtiyaçlar: Eştanılı Anksiyete ve Yaklaşım

Depresyon Tedavisinde Karşılanmamış İhtiyaçlar: Eştanılı Anksiyete ve Yaklaşım Gözden Geçirmeler / Reviews Depresyon Tedavisinde Karşılanmamış İhtiyaçlar: Eştanılı Anksiyete ve Yaklaşım Nesrin Dilbaz 1, Aslı Enez Darçın 2, Serçin Yalçın Çavuş 3 ÖZET: Depresyon tedavisinde karşılanmamış

Detaylı

Panik Bozukluðu Tedavisinde Paroksetin Kullanýmý

Panik Bozukluðu Tedavisinde Paroksetin Kullanýmý Panik Bozukluðu Tedavisinde Paroksetin Kullanýmý Serap Erdoðan 1 1 Uz.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ankara GÝRÝÞ Panik bozukluðu (PB) bedensel ve biliþsel belirtilerin

Detaylı

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (1),49-64 Dave/li Derleme EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Ziya KORUÇ, Perlearı BAYAR Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri

Detaylı

Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi

Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Prof.Dr.Mine.Mine Özmen KLP Konsültasyon ltasyon- Liyezon Psikiyatrisi: Klinik hizmet, eğitim, e psikiyatri ve diğer tıp t p alanlarının sınırlarındaki alanlardaki araştırmalar

Detaylı

Klozapin ve Þizofreni Saðaltýmýndaki Yeri

Klozapin ve Þizofreni Saðaltýmýndaki Yeri Klozapin ve Þizofreni Saðaltýmýndaki Yeri F. Mükerrem GÜVEN*, Sunar BÝRSÖZ** ÖZET Antipsikotik ilaçlarýn þizofreni tedavisinde kullanýmý sayesinde, 20. yüzyýlýn ikinci yarýsýnda þizofreni hastalarýnýn

Detaylı

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse Perinatal Depresyon gebelik süresince veya gebeliği takip eden ilk 12 ay boyunca

Detaylı

Çocuk ve ergen depresyonu ile ilgili araþtýrmalar iki

Çocuk ve ergen depresyonu ile ilgili araþtýrmalar iki Çocuk ve Ergenlerde Depresyon Doç. Dr. Müge TAMAR*, Dr. Burcu ÖZBARAN* Çocuk ve ergen depresyonu ile ilgili araþtýrmalar iki önemli özelliði ortaya koymaktadýr. Bunlardan birincisi ergenlikte depresyon

Detaylı

SERALĠN 50 mg Çentikli Film Tablet

SERALĠN 50 mg Çentikli Film Tablet SERALĠN 50 mg Çentikli Film Tablet FORMÜLÜ Her çentikli film tablette, 50 mg sertraline eşdeğer miktarda sertralin HCI bulunur. Boyar madde: Titanyum dioksit (E 171). FARMAKOLOJĠK ÖZELLĠKLERĠ Farmakodinamik

Detaylı

Geriyatrik Depresyon. Doç.Dr.E. Yusuf Sivrioğlu Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı

Geriyatrik Depresyon. Doç.Dr.E. Yusuf Sivrioğlu Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Geriyatrik Depresyon Doç.Dr.E. Yusuf Sivrioğlu Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Yıllara Göre Yaşlı Nüfus % 10 9 8 7 Oranları %10,2 6 5 4 Kadın Erkek Toplam 3

Detaylı

Psikoterapi araştırmaları, boşluklar ve klinik pratikte etkileri

Psikoterapi araştırmaları, boşluklar ve klinik pratikte etkileri 21. Yıllık Toplantı- Klinik Eğitim Sempozyumu Psikoterapi araştırmaları, boşluklar ve klinik pratikte etkileri PANEL 11 Duygudurum bozukluklarında araştırma sonuçları bizi nasıl yönlendiriyor? Prof. Dr.

Detaylı

Depresyonda Güncel Tedaviler. Doç. Dr. Murat ERKIRAN

Depresyonda Güncel Tedaviler. Doç. Dr. Murat ERKIRAN Depresyonda Güncel Tedaviler Doç. Dr. Murat ERKIRAN Akış Major depresif bozuklukta yeni antidepresanlar Major depresif bozukluk tedavisi Psikotik özellikli depresyon tedavisi Geliştirme aşamasında olan

Detaylı

Uykuda değişmeler. Travma sonrası stress bozukluğu: Uyarılmışlık yoğun. Mani: Kısa ve kompakt uyku, REM ve delta uykusu azalmış

Uykuda değişmeler. Travma sonrası stress bozukluğu: Uyarılmışlık yoğun. Mani: Kısa ve kompakt uyku, REM ve delta uykusu azalmış Uykuda değişmeler Depresyon: REM latensi kısa, delta dalgaları azalmış Travma sonrası stress bozukluğu: Uyarılmışlık yoğun Mani: Kısa ve kompakt uyku, REM ve delta uykusu azalmış Panik: Uykuya dalma güçlüğü,

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA ANTİEPİLEPTİKLERİN KULLANIMI

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA ANTİEPİLEPTİKLERİN KULLANIMI ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA ANTİEPİLEPTİKLERİN KULLANIMI Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD ANTİEPİLEPTİKLER Karbamezepin Okskarbazepin Lamotrijin Riluzol Valproik

Detaylı

Anksiyete bozukluğu nedir?

Anksiyete bozukluğu nedir? Anksiyete bozukluğu nedir? Anksiyete her insan tarafından zaman zaman yaşanan korkuya benzer bir duygudur. Kişi bunu sanki kötü birşey olacakmış gibi nedeni belirsiz bir sıkıntı, bir endişe duygusu olarak

Detaylı

Serotonin Geri Alým Ýnhibitörleri ile ilgili Maliyet Kararlarý Vermek için bir Farmakoekonomi Modeli

Serotonin Geri Alým Ýnhibitörleri ile ilgili Maliyet Kararlarý Vermek için bir Farmakoekonomi Modeli Serotonin Geri Alým Ýnhibitörleri ile ilgili Maliyet Kararlarý Vermek için bir Farmakoekonomi Modeli Patrick W. Sullivan, PhD, Robert Valuck, PhD, RPh, Diana I. Brixner, PhD, ve Edward P. Armstrong, PharmD

Detaylı

Prof.Dr.Hüsnü ERKMEN Üsküdar Üniversitesi

Prof.Dr.Hüsnü ERKMEN Üsküdar Üniversitesi Prof.Dr.Hüsnü ERKMEN Üsküdar Üniversitesi Depresyon toplumda çok yaygın bir hastalıktır. Toplumun % 10-20 si yaşam boyu en az bir depresif atak geçirebilir. Bu yaygınlık toplumda ve kişinin hayat kalitesinde

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

Anksiyete Bozukluklarında İlaç Tedavileri Benzodiyazepinler. Şebnem Pırıldar Ege Tıp Fakültesi Psikiyatri AD

Anksiyete Bozukluklarında İlaç Tedavileri Benzodiyazepinler. Şebnem Pırıldar Ege Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Anksiyete Bozukluklarında İlaç Tedavileri Benzodiyazepinler Şebnem Pırıldar Ege Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Etki mekanizması Farmakokinetik Kullanım alanları Yan etkileri yoksunluk belirtileri bağımlılık

Detaylı

Depresyon kişiler arası ilişkilerde sorunlara ve verimlilikte bozulmalara ve günlük yaşamdaki

Depresyon kişiler arası ilişkilerde sorunlara ve verimlilikte bozulmalara ve günlük yaşamdaki 39 DEPRESYON TEDAVİSİNDE TEMEL İLKELER Yrd. Doç. Dr. Gonca KARAKUŞ*, Doç. Dr. Lut TAMAM** Depresyon kişiler arası ilişkilerde sorunlara ve verimlilikte bozulmalara ve günlük yaşamdaki işlevsellikte önemli

Detaylı