Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey"

Transkript

1 MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/ MPRA Paper No , posed 16 March :20 UTC

2 Ham Perol İhalaı ve Ekonomik Büyüme: Türkiye Erginbay UĞURLU 1 Aydın ÜNSAL 2 ÖZET Dünya ekonomileri, ekonomik kalkınmanın en emel ağırlıklı enerji girdisi olan perole, gün geçikçe daha fazla gereksinim duymakadır. Perol; diğer enerji kaynaklarına göre, ekonomik kalkınma üzerinde daha ekili ve sraejik bir konuma sahip olmuşur. Türkiye de de perol ürünleri sekörü, diğer sekörlere sağladığı girdiler iibariyle önemli bir sekördür. Ancak bu sekörün girdisi olan ham perolün büyük kısmı yabancı perol üreicileri arafından karşılanmaka yani ihal edilmekedir. Bununla birlike ham perol fiyalarında yaşanan değişimler girdi fiyalarına yansımaka, fiyalar genel seviyesini ve üreimi ekilemekedir. Bu çalışmanın amacı; Türkiye ekonomisinin ham perol ihalaı mikarı ile ekonomik büyümesi arasındaki uzun dönemli ilişkinin varlığının araşırılmasıdır. Bu çalışmada; dönemi Ham Perol İhalaı ve GSYİH yıllık verileri kullanılmışır. Öncelikle iki serinin durağanlıkları ADF ve Phillips Perron birim kök sınamaları ile sınanmışır. Yapılan sınamalar sonucunda Ham Perol İhalaı ve GSMH serilerinin ilk farka durağan olduğuna karar verilmişir. Yapılan eşümleşme analizi sonucunda seriler arasında uzun dönemli ilişki olmadığı sapanmışır. Kısa dönemli ilişkinin incelenmesi amacıyla VAR modeli kurulmuşur. VAR modeli sonucunda bu iki değişkende meydana gelen değişmelerin beş dönem sonra bile büyük kısmının kendileri arafından açıklandığı görülmüşür. Anahar Kelimeler: Ham Perol İhalaı, Ekonomik Büyüme, Eşümleşim, VAR Model 1 Öğr. Gör. Erginbay UĞURLU, Hii Üniversiesi, İ.İ.B.F., İkisa Bölümü, 2 Prof. Dr. Aydın ÜNSAL, Gazi Üniversiesi, İ.İ.B.F., Ekonomeri Bölümü,

3 1. GİRİŞ Günümüzde, enerji üreim ve ükeim mikarları ülkelerin gelişmişliğinin en önemli gösergelerinden biri haline gelmişir. Enerjinin ucuz güvenilir ve sürdürülebilir şekilde karşılanması, ekonomilerin rekabe düzeylerini arırmaka; karşılanamaması ya da ileimin aksamasıysa ciddi ekonomik ve sosyal sorunlara yol açmakadır. Bu yönüyle ele alındığında enerji sekörü, Türkiye gibi gelişmeke olan ekonomiler için diğer ülkelere göre daha büyük önem aşımakadır. Fidan (2006:5); dünya enerji gereksiniminin %84 ü kömür, perol ve doğalgaz gibi fosil yakılarca, geri kalan %16 sı da başa hidrolik ve nükleer enerji olmak üzere, hayvan, biki arıkları, rüzgâr, güneş, jeoermal gibi kaynaklardan karşılandığını belirmişir. Fosil yakıların dünyada bilinen rezerv dağılımları perol eşdeğeri olarak %68 kömür, %18 perol, %14 doğalgaz olarak hesaplanmakadır Perol yalnızca enerji hammaddesi olarak kullanılmakla kalmayıp, aynı zamanda boya, plasik, eczacılık, kozmeik, demir-çelik, alüminyum vb. sanayilerinde ana girdilerinin üreildiği hammaddeler arasında yer almakadır. Yerli ham perol üreimi oldukça düşük olduğundan Türkiye de perol hammaddesi alebini büyük ölçüde dışalım yoluyla karşılamakadır. Büyük ölçüde dışa bağımlı olarak karşılanılan ham perol ürünleriyse üreimin önemli girdilerinden biri olmakadır. Üreim sekörünün önemli girdisi olarak belirilen perol ürünlerinin üreiminde kullanılan ham perolün birçok ülkede ihala yolu ile karşılanmakadır. Türkiye de ham perol ihalaçısı ülkeler arasında yer almakadır. Bu çalışmanın amacı Türkiye nin ham perol ihala mikarı ile ekonomik büyümesi arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araşırma dör bölümden oluşmakadır. Birinci bölüm giriş bölümüdür. İkinci bölümde Türkiye ham perol alebi ve dünyada ve Türkiye de bu konuda yapılan çalışmalar hakkında bilgi verilmekedir. Üçüncü bölüm uygulama bölümü olup öncelikle bu konuda yapılan çalışmalara değinilmiş, bu çalışmanın daha önce yapılan çalışmalardan farkı belirilmişir. Uygulanacak yönem hakkında bilgi verildiken sonra uygulama sonuçları sunulmuşur. Dördüncü ve son bölümde ise bölümde ise çalışma özelenmiş sonuç düşünceleri sunulmuşur.

4 2. TÜRKİYE HAM PETROL TALEBİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ Türkiye de perol arama amacıyla açılan ilk derin kuyu 20 Mayıs 1933 de, 2189 sayılı yasa ile kurulan Perol Arama ve İşleme İdaresi arafından delinen ve 1351 mere derinlike kuru olarak biirilen Baspirin-1 arama kuyusudur. İlk icari perol keşfi 20 Nisan 1940 da Raman sahasındaki Raman-1 kuyusunda 1048 mere de yapılmışır. Türkiye de perol arama çalışmaları yılları arasında MTA ve TPAO nun kurulmasıyla birlike giderek hızlanmış ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Raman ve Garzan sahaları keşfedilmişir. Bu keşiflerden sonra 7 Mar 1954 arihinde, 6326 sayılı Perol Yasası çıkarılarak yerli ve yabancı firmaları da perol arama ve üreim çalışmaları yapmalarına olanak sağlanmışır (DPT 2001; 54). Ancak Türkiye deki jeolojik yapı nedeniyle arama yaırımları maliyeleri yüksek olmakadır. Ayrıca üreim yapılan perol sahalarının oralama rezerv derinliği mere dolaylarındadır. Bu yapı nedeniyle Türkiye ham perol ihalaçısı bir ülke konumundadır. Türkiye birincil enerji ükeiminin yaklaşık yarısını ham perol ükeimi oluşurmaka ancak bu oran giikçe azalmakadır Bu alebin büyük bir kısmı yabancı perol üreicilerinden sağlanmaka olup yur içi üreim giikçe azalmakadır. (Alinay 2007; 5830). Türkiye nin perol ihiyacının % 90 ı ihala yoluyla karşılanmakadır. Türkiye nin oplam ihalaının yaklaşık % 9 unu ham perol oluşururken, GSYİH in % 2.27 si perol ihalaı için harcanmakadır (Bayraç; 2007). Türkiye ham perol ihalaında yaşanacak arz riskini azalmak amacıyla arz edicileri çeşilendirmeye çalışmakadır. Ham perol ihalaının yapılan ülkeler; Suudi Arabisan, İran, Irak ve Suriye gibi Ora Doğu ülkeleri; Libya, Mısır, Cezayir gibi Kuzey Afrika ülkeleri ve kuzey komşusu Rusya dan karşılamakadır.

5 Tablo 1: Türkiye Ham Perol İhala Mikarı (Bin Ton) Ülkeler İran S.Arabisan Libya Irak (Boru Haı) Suriye Cezayir Rusya Fed Diğer Anlaşmalı TOPLAM Kaynak: PİGM, DPT, 2006, 51.(Akaran: Bayraç,2007) Görüldüğü gibi son yıllarda Rusya Federasyonu ndan ihal edilen perol mikarında önemli ölçüde arışa gidilmişir. Genel olarak ham perol ihalaının seyrinin incelenmesi için, Türkiye Ham Perol İhalaını (HPI) serisinin yılları arasındaki grafiği sunulmuşur Şekil 1 : Ham Perol İhaları (M) Türkiye ham perol ihalaı genel olarak aran bir eğilimle ilerlemekedir lerin sonunda bir daralma yaşanmış 1980 yılından sonra arış eğilimi sürmüşür yılından sonra 1990 Körfez Savaşı nın ekisiyle yaşanan düşüş dışında 2000 yılına kadar ihalaın ararak sürdüğü görülmekedir yılındaki ekonomik krizden sora ise daha yaay bir seyir izlendiği görülüyor perol krizlerinde fiyalar 1972 ye göre yaklaşık 3,6, krizinde ise 1978 yılına göre yaklaşıl 2,9 luk arış gösermişir (Kibriçioğlu ve Kibriçioğlu 1999;5). Bu HPI

6 nedenle 1970 lerin sonundaki ham perol ihalaında bir düşüşün nedeninin fiyalardaki bu arışlar olduğu anlaşılmakadır. Irak perollerinin Türkiye üzerinden baıya aşınmasını sağlayan 965 km uzunluğundaki Kerkük-Yumuralık Boru Haı, 8 Ağusos 1990'da, BM'nin Irak'a ambargo kararlarına uyarak kapaıldı. Günde 1,1 milyon on perol aşıma kapasiesi olan boru haı ile 1. Körfez Savaşı öncesinde 700 bin varil perol pompalanmaka iken, 2001 yılında 230 bin varil, 2002 yılında ise, 175 bin varil perol aşınabilmişir. (Bayraç ve Yenilmez; 15). TOBB (2004) a göre BM arafından Irak a verilen izinler çerçevesinde, Aralık Eylül 2002 döneminde Boru Haından yaklaşık 184 milyon on ham perol aşınmışır. Yukarıda belirildiği üzere enerji, ekonominin önemli bir girdisi olması dolayısıyla üm dünyada ekonomi üzerinde ekili bir değişkendir. Tablo 2 de dünya perol ihalaçısı ve ihracaçısı başlıca ülkeler görülmekedir. Tablo 2: Dünya Ham Perol İhalaçısı ve İhracaçısı Ülkeler İhracaçılar M İhalaçılar M Suudi Arabisan 358 ABD 587 Rusya 248 Japonya 203 İran 130 Çin 145 Nijerya 119 Kore 120 Norveç 109 Hindisan 111 Birleşik Arap Emirliği 106 Almanya 110 Meksika 99 İalya 94 Kanda 93 Fransa 82 Venezüella 89 İspanya 61 Kuvey 88 Birleşik Krallık 59 Diğerleri 794 Diğerleri 713 Dünya 2203 Dünya 2285 Kaynak: IEA, Key World Saisics 2008, S:13 Türkiye özelinde ise dışa bağımlılık oranındaki büyüklük nedeniyle daha da büyük bir önem aşımakadır. Son yıllarda ekonomisler arafından enerji ve ekonomik büyüme ilişkisi üzerine çalışılan konulardan bir olmuşur. Ayrıca birçok ülke enerji ihalaçısı konumunda

7 olduğundan ham perol ihalaı ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki ikisa lieraüründe son yıllarda araşırılan bir konu olmuşur. Kibriçioğlu ve Kibriçioğlu (1999) ham perol ve akaryakı ürün fiya arışlarının Türkiye üzerindeki enflasyonis ekilerini araşırmışır. Çalışmada 1979, 1985, 1990 abloları kullanılarak Girdi-Çıkı analizi ve 1986: :03 aylık verileri kullanarak VAR analizi yapılmışır. VAR analizinde kullanılan değişkenler; ham perol fiyaları, nominal döviz kuru, para arzı(m2), ihale yoluyla saışa çıkarılan devle iç borçlanma senelerinin saış mikarı ile ağırlıklandırılmış yıllık oralama bileşik faizi, TEFE dir. Yapılan analizler sonucunda ham perol ihal fiya arışlarının enflasyon üzerindeki dolaysız ekilerinin oldukça düşük olduğu, enflasyon ve deflasyonun belirleyici olarak ham perol ihal fiyaları dışındaki fakörlerin aranmasının doğru olacağı belirilmişir. Krichene (2002) yılları için dünya piyasasındaki ham perol ve doğalgaz arz ve alep esnekliliklerini incelemişir. Yazar çalışmasında kullandığı verileri ve olmak üzere iki al döneme ayırmışır. Yapılan uygulama sonucunda dünya ham perol alebinin kısa dönem fiya esneklerinin yılları için 0,06 ve isaisiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuşur. İki al dönem için ise kasayı isaisiksel olarak anlamsız bulunmuşur. Krichene (2005) ham perol ve doğal gaz piyasalarını eşanlı denklem sisemleri kullanarak incelemekedir. Çalışmada kullanılan veriler; ham perol üreimi; ham perol nominal fiyaı, ham perolün beklenen fiyaı, doğal gaz üreimi, doğal gaz nominal fiyaı, reel doğal gaz fiyaının beklenen değeri ve Reel GSYİH ve kukla değişkenlerdir yıllık verileri kullanılmış ve bu dönem , olmak üzere iki al döneme ayrılmışır. Yazar doğalgaz ve ham perol ihalaı esneklikleri bu dönemler için ayrı ayrı hesaplanmışır. Çalışmada elde edilen önemli bulgu ham perol ve doğalgazın kısa dönemde fiya esnekliğinin düşük olduğudur. Ayrıca ham perolün arası dönemde büyük yapısal bir değişiklik geçirdiği sapanmışır. Chedid ve diğ (2007), ESCWA (UN Economic and Social Commission for Wesern Asia,Birleşmiş Milleler Baı Asya Ekonomik ve Sosyal Komisyonu) ülkelerini kapsayan çalışmasında yıllık verilerini kullanmışır. Çalışmanın amacı ESCWA bölgesi için ham perol ve doğal gaz arzının öngörüleceği bir ekonomerik model gelişirmekir. Yazar kullandığın modeli maemaiksel modelle olarak anımlanmış ve bu iki değişken için öngörü yapılmışır. Yapılan inceleme sonucunda perol arzunda 2010 yılına kadar önemli bir yükseliş olmayacağı sapanmışır.

8 Demirci ve Er (2007) ham perol fiyalarının Türkiye deki cari açığa ekilerini ARMAX, VAR ve Eşümleşim Analizi ile incelemişlerdir. Araşırmada 1991: :12 cari açık ve ham perol fiyaları aylık verileri kullanılmışır. Çalışmada perol fiyaları ile cari açık arasında uzun dönemli ilişki olduğu sapanmışır. Çalışmamızın emellerini oluşuran iki makale Alınay (2007), Ghosh (2008) makaleleridir. Alınay (2007) çalışmasında ham perol ihalaının uzun dönem ve kısa dönem fiya esnekliğini ARDL(Auoregressive Disribued Lag) yaklaşımı kullanarak incelemişir. Her ne kadar bu makalede fiya esnekliği araşırılsa da kullanılan yönem ve veriler nedeniyle eşümleşme analizi sonuçları da elde edilmişir. Analizde yıllık ham perol ihalaı mikarı, perolün reel fiyaı ve reel GSYİH verileri kullanılmışır. Ayrıca Körfez Savaşı nı göseren 1991 yılı ve 14 Ağusos depremini göseren 2000 yılı kukla değişkenleri kullanılmışır. Alınay (2007) den farklı olarak bu çalışmada yıllık verileri kullanılacak ve Engle-Granger iki aşamalı eşümleşme yaklaşımı uygulanacakır. Ayrıca VAR analizi ile değişkenlerin kısa dönemli ekileri incelenecekir. Alınay (2007) yapılan analizler sonucunda ham perol ihala mikarı ile çalışmada kullanılan açıklayıcı değişkenler arasında uzun dönemli ilişki olduğunu sapamışır. Hesaplanan uzun dönemli gelir esnekliğinin 0,61 ve kısa dönemli fiya esnekliğinin -0,18 olduğu sapanmışır. Kısa dönemde ise bunlar sırasıyla 0,64 ve -0,10 olarak sapanmışır. Ayrıca 2000 yılı kuklası da isaisiksel olarak anlamsız bulunmuşur. Bu bulguların perol alebinin fiyalara duyarlı olduğunu ve Türkiye nin fiya şoklarına karşı savunmasız olduğunu göserdiği belirilmişir. Ghosh (2008) Hindisan için ham perol ihalaı ve ekonomik büyüme arasındaki uzun dönemli ilişkiyi incelemişir. Çalışmada; den arası yıllık ham perol ihala mikarı, reel GSYİH ve ham perol ihala fiyaı verileri kullanılmışır. Çalışmada eşümleşim, ARDL sınır esi yaklaşımı kullanarak incelenmişir. Yapılan analizler sonucunda uzun dönem ham perolün gelir esnekliğinin 1,97 olduğu sapanmışır. Bulunan uzun dönem ve kısa dönem fiya esneklikleri ise isaisiksel olarak anlamlı bulunmuşur. Yapılan Granger nedensellik esi sonucunda; ekonomik büyümeden ham perol ihalaına ek yönlü nedensellik olduğu sapanmışır. 3. YÖNTEM VE UYGULAMA 3.1. Yönem Engle-Granger(E-G) Eşümleşme Tesi

9 ümleşik ise Engle ve Granger (1987) de yapılan anıma göre; her iki değişken de d inci sırada ( x, y ~ I(d)) ve bu değişkenin α 1x + α 2 x şeklindeki doğrusal birleşimi b>o iken, (d b) inci sırada ümleşik ise bu iki değişkene eşümleşik denir. Elde edilen ahmin modellerinin haaları incelenerek eşümleşme olup olmadığı incelenecekir. Eğer incelenen haalar durağan ise kurulan modeldeki seriler arasında uzun dönemli ilişki olduğu söylenir. Enders (2004); , Engle-Granger Yönemini dör aşamada sunmuşur. Bu dör aşamayı kısaca aşağıdaki gibi özeleyebiliriz: 1. Aşama: Serilerin durağanlıkları sınanır. Bu yönemi gereği iki serinin aynı dereceden ümleşen olması gerekmekedir. 2. Aşama: Eğer ilk aşamada serilerin (serileri y ve I(1) olduğu bulunmuşsa uzun dönem denge ilişkisi ahmin edilir: z olarak adlandıralım) ikisinin de y β + z + e (1.1) = 0 β1 Bu modelden elde edilen ê I(0) ise bu iki seri eşümleşikir. 3. Aşama: Haa Düzelme modeli ahmin edilir. Haa düzelme formu aşağıdaki gibidir. y z 1 + y ( y 1 z 1) + 11( i) y i + 21( i) z i + i= 1 i= 1 = α α β α α ε (1.2) 2 + y ( y 1 z 1) + 21( i) y i + 22 ( i) z i + i= 1 i= 1 = α α β α α ε (1.3) y z Burada; β, 1.1 de verilen eşümleşik vekördür. ε y, ε z beyaz gürülü bozucu erimleridir. 4. Aşama: Modelin geçerliliğini es edilmesi. Bu aşamada kasayıların anlamlılığı sınanarak modelin geçerliliği sınanır. Seriler arasında uzun dönemli ilişki bulunmaması durumunda VAR modeli kurularak şokların ekisi incelenecekir. VAR analizinde haa erimleri üzerinde değişkenlerin beklenmedik şoklarını oraya çıkarmak mümkün olmakadır. Yapısal ekonomerik ve ek denklemli zaman serisi modellerine göre VAR yöneminin üsünlüğü, verilen şokların yorumlanabilmesinden kaynaklanmakadır. Ekonomerik modellemeye VAR yaklaşımının kaılması, Sims (1980) i genel denge analizinde üm ikisadi değişkenlerin diğer üm değişkenleri ekilemesi nedeniyle eşanlı denklemler siseminin belirlenebilmesi amacıyla birakım kısılar konmasının akıl almaz

10 olduğunu ileri sürmeye yönlendirmişir. Bu, üm değişkenlerin (modelde yer alabilen zaman değişkeni ve ya da mevsimsel kukla değişkenler gibi deerminisik değişkenler dışında) içsel olduğunu ve yalnızca açıklayıcı/dışsal değişkenlerin gecikmeli değerlerinden oluşan indirgenmiş denklemlerin ahmin edilebileceğini ima eder (Kennedy, 2006, sf. 352) Uygulama Çalışmada; yıllık verileri kullanılmışır. Ekonomik büyümenin gösergesi olarak GSYİH seçilmişir. Kullanılan veriler; Dünya Banksı web sayfası WDI (World Developmen Indicaors) dan elde edilen GSYİH (2000 sabi fiyalarıyla,usd) ve UEA (Uluslarası Enerji Ajansı) web sayfasından (hp:// elde edilen Türkiye ham perol ihalaı verileridir. Yönem bölümünde anlaıldığı gibi öncelikle serilerin durağanlık derecelerinin belirlenmesi gerekmekedir. Verilerin durağanlıkları ADF ve Phillips Peron (PP) kullanılarak incelenmişir. Ekonomeri yazınında PP esinin özellikle yapısal kırılma varsa ercih edilmesi önerilir. Dickey Fuller yaklaşımı ile kırılma olan bir seriyi kırılmadan önceki ve sonraki dönemlere bölmek gerekmekedir. Ama bu al dönemler yeerince gözlem içermiyorsa serbeslik derecesi kaybından dolayı sapmaya yol açacakır. Böyle durumlarda PP esi ile serbeslik derecesi kaybı önlenmekedir. Bu es yanlış bir H 0 hipoezini reddemek için daha güçlüdür. GSYİH serisi GSYIH, ham perol ihalaı ise HPI olarak adlandırılmışır. Aşağıda bu iki serinin inceleme dönemi için grafikleri göserilmekedir. esi 4.00E+11 GSYIH HPI 3.50E E E E E E E Şekil 2: Kullanılan Serilerin Grafikleri Durağanlık incelemesinde rendin olduğu ve sabiin olduğu modeller kullanılmışır. Tablo 3 de ADF esi sonuçları, Tablo 4 de Phillips Perron Tesi sonuçları özelenmişir.

11 Tablo 3 : ADF Tesi Sonuçları Değişkenler Model Tes isaisiği %1 kriik %5 kriik GSYIH Trendli -0,00 (0) -4,23-3,54 Sabili 2,51 (0) -3,62-2,94 HPI Trendli -2,19 (0) -4,23-3,54 Sabili -1,86 (0) -3,62-2,94 DGSYIH Trendli -5,91 (0)*** -4,24-3,54 Sabili -5,01 (0) *** -3,63-2,94 DHPI Trendli -4,01 (3)** -4,27-3,55 Sabili -6,37 (0) *** -3,63-2,94 **, ***, sırasıyla %5 de %1 de boş hipoezin red edildiğini gösermekedir. D, serinin farkı alınarak elde edilen seriyi gösermekedir. Paranez içindeki değerler gecikmeleri (AIC) gösermekedir. Tablo 4 : Phillips Perron Tesi Sonuçları Değişkenler Model Tes isaisiği %1 kriik %5 kriik GSYIH Trendli -0,00 (0) -4,23-3,54 Sabili 2,51 (0) -3,62-2,94 HPI Trendli -2,19 (0) -4,23-3,54 Sabili -1,98 (4) -3,62-2,94 DGSYIH Trendli -5,91 (1)*** -4,23-3,54 Sabili -5,13 (3)*** -3,63-2,94 DHPI Trendli -7,17 (6)** -4,24-3,54 Sabili -6,59 (0) *** -3,63-2,94 **, ***, sırasıyla; %5 de %1 de boş hipoezin red edildiğini gösermekedir. D, serinin farkı alınarak elde edilen seriyi gösermekedir. Paranez içindeki değerler gecikmeleri (Barle Kernel) gösermekedir. Yapılan durağanlık esleri sonucunda iki serininde ilk farka durağan yani I(1) olduğu sapanmışır. Bu iki serinin regresyon modeli kurularak haa eriminin durağanlığı incelenecekir. Ghosh (2008) de uzun dönemli ilişkinin kurduğu modeller içinde yalnızca ham perol ihalaının bağımlı değişken olduğu modelde olduğunu belirmiş ve nedensellik ilişkisinin de yalnızca GSYİH den ham perol ihalaına doğru olduğunu bulmuşur. Alınay (2007) de ham perol ihalaının bağımlı olduğu modeli sınamış ve uzun dönem ilişkinin olduğu sonucuna varmışır. kullanılmışır. Bu nedenle regresyon modelinde HPI değişkeni bağımlı değişken olarak

12 Arıklara yapılan bu ese uygulanacak es isaisiği değer Engle-Yoo (1987) ablosunda bulunan değerle karşılaşırılır. Tablo 5 de kurulan regresyon modeli sonuçları görülmekedir. Tablo 5: Regresyon Modeli Sonuçları Bağımlı Değişken: HPI Değişken Kasayı -is Sabi 5245,41*** 4,37 GSYIH 6.14E-08*** 11,17 2 R =0,78 F is =124,97*** *** ; %1 de boş hipoezin red edildiğini, gösermekedir. Bu modelin haa erimleri Haa olarak adlandırılımışır. Yapılan es sonucunda haa erminin durağan olmadığı yani bu ikiserinin eşümleşik olmadığı sonucuna varılmışır. Tablo 4 de yapılan esin sonuçları incelenebilir. Tablo 6 : ADF Tesi Sonuçları Değişkenler Model Tes isaisiği Engle-Granger Eşümleşme Kriik % 1 % 5 % 10 Haa Trendli -0,98 (0) -5,41-4,70-4,38 Haa Sabili (0) -5,41-4,70-4,38 Paranez içindeki değerler gecikmeleri (AIC) gösermekedir. T=50 için eşümleşme vekörü ilişkisi (sabiin olduğu eşümleşme vekörü) için hesaplanmışır Engle-Granger İki Aşamalı Tesi sonucunda iki serinin eşümleşik olmadığı yani ham perol ihalaı ile büyüme arasında uzun dönemli bir ilişki olmadığı sonucuna varılmışır. Kibriçioğlu ve Kibriçioğlu (1999) ham perol ihala fiyaları ile enflasyon arasında bir ilişki olmaması bulgusuna koşu olarak bu çalışmada da ekonomik büyüme ile ham perol ihala mikarı arasında uzun dönemli bir ilişki bulunmadığı sapanmışır. Bu iki değişkenin birbirleri üzerindeki şokların görülmesi amacıyla VAR analizi yapılacakır. VAR modellerinde hesaplanan kasayıları kendi başlarına yorumlamak genellikle zor olduğunda Eki-Tepki fonksiyonu (Impulse-Response funcion) ve varyans ayrışırması (variance decomposiion) yönemleri ile yorumlama yapılır (Kibriçioğlu ve Kibriçioğlu 1999;30). Eki-Tepki (Impulse-Response) fonksiyonları, rassal haa erimlerinden birindeki bir sandar sapmalık şokun, içsel değişkenlerin şimdiki ve gelecekeki değerlerine olan ekisini yansıır. İncelenilen değişkenin poliika aracı olarak kullanılabilir olup olmadığı Eki-Tepki

13 fonksiyonları ile belirlenebilir. Varyans ayrışırmasının amacı, her bir rassal şokun, gelecek dönemler için öngörünün haa varyansına olan ekisini oraya çıkarmakır. Bir makroekonomik büyüklüğün üzerinde en ekili değişkenin hangisi olduğu varyans ayrışırması ile bulunabilir. Varyans ayrışırması değişkendeki değişmelerin ne kadarının kendisinden ne kadarının sisemdeki diğer değişkenlerden kaynaklandığını belirler. VAR modellerinin alında yapılacak olan Varyans Ayrışırması yöneminde degişkenlerin sıralaması sonuça elde edilen değerlere eki emekedir, bu sıralama en dışsaldan en içsele doğru yapılmalıdır. Hem bu sıralamanın yapılması hem de değiskenler arasındaki nedensellik ilişkisinin araşırılması amacıyla Granger Nedensellik Tesi yapılmışır. Granger nedensellik esi, modelde yer alan bağımsız değişkenlerin grup halinde sıfıra eşi olup olmadığını es eder. Bu ilişki es edilirken modelde yer alan değişkenlerin grup halinde F-esine bakılarak karar verilir. Granger nedensellik esi, serilerin durağan olmasını gerekirmekedir (Granger 1969, 1986; Akaran: Terzi ve Olulular 2005;5). Tablo 7: Granger Nedensellik Tesi Sonuçları (1 gecikme) Sıfır Hipoezi F-İsaisiği Kuyruk olasılığı DHPI, DGSYIH in Granger Nedeni 0,00 0,92 DGSYIH, DHPI nın Granger Nedeni ,58 Yapılan Granger nedensellik analizi sonucunda DHPI, DGSYIH in Granger Nedeni değildir ve DGSYIH, DHPI nın Granger Nedeni değildir hipoezleri reddedilememişir. Faka birinci hipoez daha yüksek bir kuyruk olasılığıyla reddedildiğ için GSYIH dışsal olarak alınmışır. Bu sıralamaya göre VAR modeli (model ve gecikme krierleri için bkz: EK1) kurulmuşur. Ekonomik büyüme üzerinde ekisi incelenilen HPI da yaşanan şoklara GSYIH ın verdiği epki aşağıda görülmekedir. (Tüm Eki Tepki sonuçları için bkz: EK2) Şekil 3: Eki Tepki Fonksiyonu Grafiği

14 Görüldüğü gibi ham perol ihalaında meydana gelecek bir sandar sapmalık bir şok GSYİH değişkeninde ilk dönem poziif ikinci dönemde negaif eki yapmaka üçüncü yıldan sonra ise eki kalmamakadır. HPI da yaşanacak bir şok ise GSYIH daki gecikmeli ekilerin ilk iki dönem negaif eki yaraığı, üçüncü dönemden sonra ekinin kalmadığı görülmekedir. Bu analiz sonucunda bu iki değişkenin birinde yaşanacak bir şokun diğeri üzerindeki ekisinin kısa dönemli ve azalıcvı bir eki olduğu görülmekedir. Üç dönemde sisem dengeye dönmekedir. Bu iki değişkenden birinin diğeri üzerindeki ekilerinin görülmesi amacıyla da Vayryan Ayrışırması Analizi Yapılmışır. Analiz sonuçlarına göre GSYIH da meydana gelen değişmeleirn yaklaşık %99 u üm dönemlerde kendi arafından açıklanmakadır. Ham perol ihalaının meydana gelen değişmelerin ise ikinci dönemden sonra yaklaşık %3 ü GSYİH arafından açıklanmakadır. Tablo 8 : Varyans Ayrışırması Sonuçları HPI Dönem DGSYIH DHPI 1 0,98 99,01 2 3,02 96,97 3 3,02 96,97 4 3,02 96,97 5 3,02 96,97 Varyans ayrışırması sonuçları gösermekedirki bu iki değişkenin birbirlerinin harekelerini açıklamakaki ekileri de çok düşükür ve bu eki GSYİH için üçüncü, HPI için ikinci dönemden sonra sabi kalmakadır. 4. SONUÇ Bu çalışma dönemi yıllık verilerini kullanarak, Türkiye de ham perol ihalaı ve ekonomik büyüme arasındaki uzun dönemli ilişkinin varlığı Engle Granger İki Aşamalı Eşümleşme yönemiyle incelenmişir. Ekonomik büyümeyi gösermek üzere GSYİH değişkeni kullanılmışır. Yapılan analiz sonucunda bu iki değişken arasında uzun dönemli ilişki olmadığı sapanmışır. Kısa dönemli ilişkinin incelenmesi amacıyla VAR analizi uygulanmış ve burada da bu iki değişkenin herhangi birinde meydana gelen şoka diğer değişkenin verdiği epkinin genel olarak negaif olduğu ve üç dönem içinde bu ekinin kaybolduğu görülmüşür.

15 Türkiye verileri ile yapılan iki çalışma; Kibriçioğlu ve Kibriçioğlu (1999) ham perol ihala fiyaları ile enflasyon arasında bir ilişki olmadığını, Alınay (2007) ise büyüme ile ham perol ihalaı arasında yılları arasında uzun dönemli ilişki sapamışır. Görülmekedir ki her ne kadar üreim sekörünün önemli bir girdisi olsa da, GSYİH in % 2,27 si perol ihalaına harcanmakadır. Ayırca doğalgaz piyasasının da gelişmesi ile perole olan bağımlılık giikçe düşmekedir. Bu bilgiler ışığında uzun dönem ilişkinin görülmemesi beklenen bir durumdur. Ayrıca doğalgaz ihala mikarının, doğalgaz ihala mikarının fiyaının ve perol fiyalarının da olduğu bir model kullanılarak daha bir inceleme yapılması daha kapsamlı sonuçlar elde edilmeisni sağlayacakır. KAYNAKÇA ALTINAY, G., 2007., Shor-run and long-run elasiciies of impor demand for crude oil in Turkey, Energy Policy, 35, BAYRAÇ, N, 2007, Uluslararası Perol Piyasasının Ekonomik Analizi,hp:// (ErişimTarihi: ) BAYRAÇ N., VE YENİLMEZ F., 2005, Türkiye de Perol Sekörü, Turkiyeekonomisi/Naci1.doc(Erişim Tarihi: ) CHEDID R. ve diğ., 2007, A supply model for crude oil and naural gas in he Middle Eas, Energy Policy, 35, DEMİRCİ E., VE ER Ş.,2007, Ham Perol Fiyalarının Türkiye deki Cari Açığa Ekisinin İncelenmesi, 8. Türkiye Ekonomeri ve İsaisik Ulusal Kongresi, Mayıs 2, İnönü Üniversiesi, Malaya DPT (2001), VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planı, Madencilik Özel İhisas Komisyonu Raporu, Enerji Hammaddeleri Al Komisyonu Perol-Doğalgaz Çalışma Grubu, Ankara: DPT Ya. No: ÖİK: 620. ENDERS, W., 2004, Applied Economeric Time Series. 2nd Ediion, Wiley: New York ENGLE, R.F. ve GRANGER, C.W.J., 1987, Coinegraion And Error Correcion: Represenaion, Esimaion And Tesing, Economerica, 55, ENGLE, R.F. ve YOO, B.S., Journal of Economerics, 35, , Forecasing ve Tesing in Coinegraed Sysems, FİDAN A., 2007, Türkiye de Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme İlişkisi, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü İkisa Teorisi Bilim Dalı, Ankara

16 GHOSH S., 2008, Impor demand of crude oil and economic growh: Evidence from India, Energy Policy (Basımda) GRANGER, C. W. J., (1969) Invesing Causal Relaions by Economeric Models and Cross- Specral Mehods, Economerica, 37, s IEA, 2008, Key World Saisics 2008, key_sas_2008.pdf (Erişim Tarihi: ) KENNEDY P., 2006, Ekonomeri Kılavuzu, çev.muzaffer Sarımeşeli, Şenay Açıkgöz, Gazi Kiabevi, Ankara. KRİCHENE, N., 2002., World crude oil and naural gas: a demand and supply model, Energy Economics, 24, KRİCHENE, N., 2005, A Simulaneous Equaions Model for World Crude Oil and Naural Gas Markes, IMF Working Paper, WP/05/32 KİBRİTÇİOĞLU A., KİBRİTÇİOĞLU, B., 2007, Ham Perol ve Akaryakı Ürünü Fiya Arışlarının Türkiye'deki Enflasyonis Ekileri, Ankara: Hazine Müseşarlığı Ekonomik Araşırmalar Gen. Müd., Araşırma ve İnceleme Dizisi, No. 21 TERZİ H. VE OLTULULAR S. 2005, Yüksek Enflasyon Enflasyon Belirsizliğini Arırıyor mu?, VII. Ulusal Ekonomeri Ve İsaisik Sempozyumu, Mayıs, İsanbul Üniversiesi EK 1 VAR Modeli Gecikme Belirleme Krierleri VAR Lag Order Selecion Crieria Endogenous variables: D(GSYIH) D(HPI) Exogenous variables: C Sample: Included observaions: 31 Lag LogL LR FPE AIC SC HQ NA* 2.75e+26* * * * e e e e e * indicaes lag order seleced by he crierion LR: sequenial modified LR es saisic (each es a 5% level) FPE: Final predicion error AIC: Akaike informaion crierion SC: Schwarz informaion crierion

17 HQ: Hannan-Quinn informaion crierion VAR Modeli Sonuçları Vecor Auoregression Esimaes Sample (adjused): Included observaions: 35 afer adjusmens Sandard errors in ( ) & -saisics in [ ] D(GSYIH) D(HPI) D(GSYIH(-1)) E-08 ( ) (2.8E-08) [ ] [ ] D(HPI(-1)) ( ) ( ) [ ] [ ] C 7.50E (2.2E+09) ( ) [ ] [ ] R-squared Adj. R-squared Sum sq. Resids 3.02E S.E. equaion 9.72E F-saisic Log likelihood Akaike AIC Schwarz SC Mean dependen 8.22E S.D. dependen 9.55E Deerminan resid covariance (dof adj.) 2.26E+26 Deerminan resid covariance 1.89E+26 Log likelihood Akaike informaion crierion Schwarz crierion

18 EK 2 Eki-Tepki Fonksiyonları Response o Cholesky One S.D. Innovaions 1.0E+10 Response of D(GSYIH) o D(GSYIH) 1.0E+10 Response of D(GSYIH) o D(HPI) 8.0E E E E E E E E E E E E Response of D(HPI) o D(GSYIH) 1600 Response of D(HPI) o D(HPI)

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 02, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

2008 Yılı. Petrol ve Doğalgaz. Sektör Raporu

2008 Yılı. Petrol ve Doğalgaz. Sektör Raporu Türkiye Petrolleri A.O. Genel Müdürlüğü 2008 Yılı Petrol ve Doğalgaz Sektör Raporu Mart 2008 İÇİNDEKİLER DÜNYADA PETROL ve DOĞALGAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ... 3 Petrol Sektörü... 3 Petrol Tüketimi... 3 Petrol

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

A. Regresyon Katsayılarında Yapısal Kırılma Testleri

A. Regresyon Katsayılarında Yapısal Kırılma Testleri A. Regresyon Katsayılarında Yapısal Kırılma Testleri Durum I: Kırılma Tarihinin Bilinmesi Durumu Kırılmanın bilinen bir tarihte örneğin tarihinde olduğunu önceden bilinmesi durumunda uygulanır. Örneğin,

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH- YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ ÖZET Yard.Doç. Dr. Tülin ATAKAN İsanbul Üniversiesi, İşleme Fakülesi, Finans Anabilim Dalı Bu çalışmada,

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSALLIĞIN ANLAMI Çoklu doğrusal bağlanı; Bağımsız değişkenler arasında doğrusal (yada doğrusala yakın) ilişki olmasıdır... r xx i j paramereler belirlenemez hale gelir.

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir.

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir. YAPISAL DEĞİŞİKLİK Zaman serileri bazı nedenler veya bazı fakörler arafından ekilenerek zaman içinde değişikliklere uğrayabilirler. Bu değişim ikisadi kriz, ikisa poliikalarında yapılan değişiklik, eknolojik

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANA BİLİM DALI TÜRKİYE NİN İTHALAT FONKSİYONUNUN EKONOMETRİK TAHMİNİ

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANA BİLİM DALI TÜRKİYE NİN İTHALAT FONKSİYONUNUN EKONOMETRİK TAHMİNİ TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANA BİLİM DALI TÜRKİYE NİN İTHALAT FONKSİYONUNUN EKONOMETRİK TAHMİNİ Fama İdil KOÇAK YÜKSEK LİSANS TEZİ ADANA-2011 TÜRKİYE

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01)

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01) June 7-9, 2009, Eskişehir, Turkey. Tükeici Güveni ve Hisse Senedi Fiyaları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004:0-2009:0) Yusuf Volkan Topuz * İkisadi İdari Bilimler Fakülesi, İşleme Bölümü,

Detaylı

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Aaürk Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi 05 9 (): 35-36 Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Munise ILIKKAN ÖZGÜR (*) Öze: Makroekonomik isikrarının sağlanmasında cari işlemler

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE ÇIKTI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990-2006)

REEL DÖVİZ KURU VE ÇIKTI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990-2006) REEL DÖVİZ KURU VE ÇIKTI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990-2006) Ahme AY * Şerife ŞAYLAN ** İsmail KOÇAK *** Öze Bu çalışma, reel döviz kuru ile çıkı düzeyi arasındaki nedensellik ilişkisini

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Leven ERDOĞAN ÖZET. Bu çalışmada verimliliğin devrevi harekei, ekonomik faaliyelerle ilişkisi ve verimliliği nelerin belirlediği açıklanmaya

Detaylı

Araştırma Makalesi. Selçuk Üniversitesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26 (2): (2012) ISSN:

Araştırma Makalesi.  Selçuk Üniversitesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26 (2): (2012) ISSN: Araşırma Makalesi www.ziraa.selcuk.edu.r/ojs Selçuk Üniversiesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26 (2): (2012) 63-69 ISSN:1309-0550 Türkiye nin Tarım Ürünleri İhraca Fonksiyonu ve Döviz Kuru Belirsizliğinin

Detaylı

Türkiye de Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkilerin Ekonometrik İncelemesi. Erkan Özata *

Türkiye de Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkilerin Ekonometrik İncelemesi. Erkan Özata * İlişkilerin Ekonomerik İncelemesi * Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. İş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 5, Sayı:, 3 MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİLE BİR UGULAMA Özlem AVAZ KIZILGÖL (*) Öze: Bu çalışmada, GSİH, ihraca,

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM **

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** 95 İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakülesi Dergisi No:39 (Ekim 2008) TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfein ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** Öze Para poliikası kararlarındaki

Detaylı

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi 8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi SPSS Projec: Airline Passengers daa se is used for various analyses in his online raining workshop, which includes: Times series analysis [building ARIMA models] Proje:

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

Türkiye de Büyükbaş Hayvan Sayıları ve Nüfus Arasındaki Nedensellik İlişkisi. Şenol Çelik

Türkiye de Büyükbaş Hayvan Sayıları ve Nüfus Arasındaki Nedensellik İlişkisi. Şenol Çelik Adıyaman Üniversiesi Fen Bilimleri Dergisi 5 (1) (2015) 80-93 Türkiye de Büyükbaş Hayvan Sayıları ve Nüfus Arasındaki Nedensellik İlişkisi Şenol Çelik Bingöl Üniversiesi Ziraa Fakülesi Zooekni Bölümü,

Detaylı

(*Birincil Enerji: Herhangi bir dönüşümden geçmemiş enerji kaynağı) Şekil 1 Dünya Ekonomisi ve Birincil Enerji Tüketimi Arasındaki İlişki

(*Birincil Enerji: Herhangi bir dönüşümden geçmemiş enerji kaynağı) Şekil 1 Dünya Ekonomisi ve Birincil Enerji Tüketimi Arasındaki İlişki Nüfus artışı, kentsel gelişim ve sanayileşme ile birlikte dünyada enerji tüketimi gün geçtikçe artmaktadır. Dünya nüfusunun 2040 yılına geldiğimizde 1,6 milyarlık bir artış ile 9 milyar seviyesine ulaşması

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa Gazi Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Vol/Cil 3, No/Sayı 6, 216 Mevsimsel Koinegrasyon Analizi Güney Afrika Örneği Jeanine NDIHOKUBWAYO Yılmaz AKDİ Öze Bu çalışmada 1991-2134 dönemi Güney Afrika ekonomik

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

Uluslar arasi emtia fiyatlarindan iç fiyatlara asimetrik ve doğrusal olmayan fiyat geçişkenliği: Türkiye için nardl modeli bulgulari

Uluslar arasi emtia fiyatlarindan iç fiyatlara asimetrik ve doğrusal olmayan fiyat geçişkenliği: Türkiye için nardl modeli bulgulari TURKISH ECONOMIC ASSOCIATION DISCUSSION PAPER 2015/15 hp://www.ek.org.r Uluslar arasi emia fiyalarindan iç fiyalara asimerik ve doğrusal olmayan fiya geçişkenliği: Türkiye için nardl modeli bulgulari Uku

Detaylı

Türkiye de İktisadi Çıkarsama Üzerine Bir Açımlama: Sürprizler Gerçekten Kaçınılmaz mı?

Türkiye de İktisadi Çıkarsama Üzerine Bir Açımlama: Sürprizler Gerçekten Kaçınılmaz mı? Türkiye de İkisadi Çıkarsama Üzerine Bir Açımlama: Sürrizler Gerçeken Kaçınılmaz mı? Hazırlayan ve Sunan: Eren Ocakverdi* eren.ocakverdi@yaikredi.com.r Boğaziçi Üniversiesi Finans Mühendisliği 26 Ekim

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER DENGESİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ. Özet. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Cari Denge.

TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER DENGESİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ. Özet. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Cari Denge. TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER DENGESİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ Öze Yakup Koray Duman 1 Türkiye ekonomisinin 1980 den sonra en önemli ekonomik sorunu haline gelen cari işlemler açığı, yıllar geçikçe

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Ahu Soylu, Mein Türkay* Koç Üniversiesi Endüsri Mühendisliği Bölümü Sarıyer, İsanbul ahusoylu@ku.edu.r,

Detaylı

Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Aktarım Mekanizması

Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Aktarım Mekanizması Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Akarım Mekanizması Seyfein ERDOĞAN Doç Dr., Kocaeli Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü serdogan@kou.edu.r Durmuş Çağrı YILDIRIM Arş. Gör., Kocaeli Üniversiesi, SBE cagri.yildirim@kocaeli.edu.r

Detaylı

1. Savunma Harcamalarının Ekonomiye Etkileri

1. Savunma Harcamalarının Ekonomiye Etkileri 1 TÜRKİYE DE SAVUNMA HARCAMALARININ İKTİSADİ ETKİLERİ ÜZERİNE NEDENSELLİK ANALİZİ (1970 2010) Giriş İki dünya savaşı ve Soğuk Savaş dönemine ek olarak, birçok bölgesel ihilafların da yaşanması dolayısıyla

Detaylı

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI Ekonomeri 8 Ocak, 0 Gazi Üniversiesi İkisa Bölümü SORU SETİ 0 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI PROBLEM Aşağıda verilen avuk ei alebi fonksiyonunu düşününüz (960-98): lny = β + β ln X + β ln X + β ln X +

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

EKONOMİK BÜYÜME, İŞSİZLİK VE ENFLASYON ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR MODELİ İLE ANALİZİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ ( ) (*)

EKONOMİK BÜYÜME, İŞSİZLİK VE ENFLASYON ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR MODELİ İLE ANALİZİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ ( ) (*) EKEV AKADEMİ DERGİSİ Yıl: 21 Sayı: 69 (Kiş 2017) 31 EKONOMİK BÜYÜME, İŞSİZLİK VE ENFLASYON ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR MODELİ İLE ANALİZİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (2007-2014) (*) Özer ÖZÇELİK (**) Nuri USLU (***)

Detaylı

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:37, Sayı/No:2, 2008, 98-110 ISSN: 1303-1732 - www.ifdergisi.org 2008 İsanbul Menkul Kıymeler

Detaylı

Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbütünleşme Analizi

Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbütünleşme Analizi YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbüünleşme Analizi Yrd. Doç. Dr. C. Erdem HEPAKTAN Celal Bayar Üniversiesi,

Detaylı

Türkiye deki Cari Açık Sürdürülebilir mi? Ekonometrik Bir Analiz

Türkiye deki Cari Açık Sürdürülebilir mi? Ekonometrik Bir Analiz Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (17) 2009 / 1 : 164-174 Türkiye deki Cari Açık Sürdürülebilir mi? Ekonomerik Bir Analiz Osman Peker * Öze: Bu çalışmada, Türkiye de cari işlemler açığının

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: 1970-2009 The Effec of Public Invesmens on

Detaylı

KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN WAGNER VE KEYNES HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ

KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN WAGNER VE KEYNES HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ Uluslararası Yöneim İkisa ve İşleme Dergisi, ICAFR 16 Özel Sayısı In. Journal of Managemen Economics and Business, ICAFR 16 Special Issue KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN WAGNER VE KEYNES

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*)

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*) NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüney AKAR (*) Öze: Bu çalışmada ne yabancı işlem hacmiyle hisse senedi geirileri arasında uzun dönemli bir ilişkinin

Detaylı

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, Cilt 9, Sayı 18, 2013 Int. Journal of Management Economics and Business, Vol. 9, No. 18, 2013 TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ:

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

AZERBAYCAN DA FĠYATLAR GENEL DÜZEYĠ VE DÖVĠZ KURU ĠLĠġKĠSĠ

AZERBAYCAN DA FĠYATLAR GENEL DÜZEYĠ VE DÖVĠZ KURU ĠLĠġKĠSĠ H.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt 29, Sayı 1, 2011, s. 1-19 AZERBAYCAN DA FĠYATLAR GENEL DÜZEYĠ VE DÖVĠZ KURU ĠLĠġKĠSĠ Seymur AGHAYEV Öz Çalışmada 1995: 01 2010: 04 dönemine ait aylık

Detaylı

Sn. Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci

Sn. Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci Sn. Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci Bilgilendirme Sunumu 22 Temmuz 214 Ankara 1 AJANDA 1) Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Görünüm 2) Dış Ticaretimizdeki Gelişmeler 3) Bölgesel Gelişmelerin Dış Ticaretimize

Detaylı

İTHALATA DAYALI BÜYÜME: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

İTHALATA DAYALI BÜYÜME: TÜRKİYE ÖRNEĞİ aürk Ü. İİF Dergisi,. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı 65 İTHLT DYLI ÜYÜME: 989 27 TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ezgi DY YILDIZ Mein ERER 2 Öze: Türkiye gibi gelişmeke olan ülkelerde ihala yoluyla oraya çıkan

Detaylı

Ekonometri. Eylül 2012. Sınavın toplam süresi 150 dakikadır.

Ekonometri. Eylül 2012. Sınavın toplam süresi 150 dakikadır. TCMB Araşırmacı Yazılı Meslek Sınavı Ekonomeri Eylül 202 Sınavın oplam süresi 50 dakikadır.. [Toplam 2 puan] Bir araşırmacı, günlük ABD doları/türk lirasının zaman içerisindeki değişimini modellemek amacıyla,

Detaylı

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE Doğuş Üniversiesi Dergisi, 12 (2) 2011, 256-264 İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE H. Aydın OKUYAN (1),

Detaylı

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Asuman OKTAYER * Öze Geleneksel yaklaşıma göre enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur. Bununla birlike yapılan araşırmaların çok bir

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE PETROL FİYATLARI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ: AMPİRİK ANALİZ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE PETROL FİYATLARI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ: AMPİRİK ANALİZ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE PETROL FİYATLARI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ: AMPİRİK ANALİZ Sultan KOÇAK Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü / TÜRKİYE, E-mail: sultankocak072010@hotmail.com Feyza

Detaylı

Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2014, Cilt: 7, Sayı: 2, s

Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2014, Cilt: 7, Sayı: 2, s Niğde Üniversiesi İİBF Dergisi, 2014, Cil: 7, Sayı: 2, s.61-74 61 TÜRKİYE DE CARİ AÇIĞIN ASİMETRİK DAVRANIŞININ ANALİZİ 1 ÖZET Uğur ADIGÜZEL 2 Bu çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisinde cari açığın 01:2002,

Detaylı